{"id":596,"date":"2025-04-12T08:14:06","date_gmt":"2025-04-12T08:14:06","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-64-116\/"},"modified":"2025-04-12T08:14:06","modified_gmt":"2025-04-12T08:14:06","slug":"chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-64-116","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-64-116\/","title":{"rendered":"Ch\u00ednh bi\u00ean \u2013 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Minh M\u1ea1ng \u2013 quy\u1ec3n 64 \u2013 116"},"content":{"rendered":"<div>\n<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXIV<\/p>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p><strong>\u0110\u1ea0I NAM TH\u1ef0C L\u1ee4C<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u1eadp Ba<\/strong><\/p>\n<p>9 (V) 1443\/126 \u2013 03\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>M\u00e3 s\u1ed1 : 7X385M3<\/p>\n<p>GD \u2013 03<\/p>\n<p>Trung t\u00e2m khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n qu\u1ed1c gia<\/p>\n<p>Vi\u1ec7n s\u1eed h\u1ecdc<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n<\/p>\n<p>T\u1ed5 Phi\u00ean d\u1ecbch Vi\u1ec7n S\u1eed h\u1ecdc phi\u00ean d\u1ecbch<\/p>\n<p>Phi\u00ean d\u1ecbch : Ng\u00f4 H\u1eefu T\u1ea1o, Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh Du\u00e2n, Ph\u1ea1m Huy Giu, Nguy\u1ec5n Danh Chi\u00ean, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1t, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Chinh, \u0110\u1ed7 M\u1ed9ng Kh\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7u \u0111\u00ednh : \u0110\u00e0o Duy Anh.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n gi\u00e1o d\u1ee5c<\/p>\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\">\n<p><span id=\"more-629\"><\/span><\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> LXIV \u2013 64<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh d\u1ea7n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 10), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 t\u1ecf m\u1eebng, t\u1ea5t t\u1eeb \u0111\u1ea7u xu\u00e2n ra l\u1ec7nh, ho\u00e0ng tr\u00f9 \u1edf gi\u1eefa th\u01b0\u1eddng ban Ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn cho d\u00e2n. Theo \u0111\u1ea1o tr\u1eddi c\u1ed1t \u0111\u1ec3 nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ; gia \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch cho c\u00f9ng vui v\u1ebb.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1eabm nay \u01a1n nh\u1edd tr\u1eddi gi\u00fap, k\u00ednh gi\u1eef Ph\u01b0\u1edbc nh\u00e0, khuya s\u1edbm c\u1ea7n c\u00f9, c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u0103n s\u00f3c, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 11 n\u0103m r\u1ed3i. V\u1eabn th\u01b0\u1eddng k\u00ednh tr\u1eddi, th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n. Th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1edd Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf cho Ph\u01b0\u1edbc, Li\u1ec7t th\u00e1nh ban \u01a1n. T\u1eeb trong \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u v\u00e2ng l\u1ec7nh kh\u00f4ng tr\u00e1i, t\u1eeb quan \u0111\u1ebfn d\u00e2n, c\u00f9ng thu\u1eadn ho\u00e0 tin theo. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh r\u1ed9ng l\u1edbn, c\u00e0ng th\u00eam th\u00e2n m\u1eadt noi theo.<\/p>\n<p>\u201cN\u0103m nay, tu\u1ed5i Tr\u1eabm t\u1ee9 tu\u1ea7n. M\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n xa y\u00ean \u1ed5n ; vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u01b0 r\u1ed7i ; k\u00ednh nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m t\u1ed1t l\u00e0nh. T\u1eeb nh\u00e2n vui v\u1ebb. Nh\u00e2n g\u1eb7p tu\u1ed5i v\u1eeba t\u00e2n th\u1ecd, r\u1ed9ng r\u00e3i ban \u01a1n ; may nh\u1edd tr\u1eddi t\u1ed5 r\u1ee7 th\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh c\u00e0ng \u0111\u1ebfn. R\u1ed3i \u0111\u00e2y m\u01b0\u1eddi n\u0103m m\u1ed9t ti\u1ebft, ban m\u00e3i \u01a1n to. Nay h\u01a1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7m \u1ea5m, \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ee1 r\u00e0ng. Vui v\u1ebb thay g\u1eb7p ti\u1ebft ba xu\u00e2n, h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u tu\u1ed5i th\u1ecd ; to l\u1edbn th\u1eadt, sinh nu\u00f4i mu\u00f4n v\u1eadt, m\u1edf l\u00f2ng nh\u00e2n s\u00e1nh v\u1edbi \u0111\u1ea1o tr\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady ban \u01a1n m\u1edbi cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o. C\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n 14 \u0111i\u1ec1u nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>\u201c1. Thu\u1ebf th\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201c2. T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n n\u0103m nay, cho y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u201c3. Mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, V\u0103n mi\u1ebfu, mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng c\u00e1c th\u1ea7n k\u1ef3 trong t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n, \u0111\u1ec1u cho t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n<p>\u201c4. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u00ean 100 tu\u1ed5i cho 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 90 tu\u1ed5i 2 l\u1ea1ng, 80 tu\u1ed5i 1 l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>\u201c5. C\u00e1c quan kinh ngo\u1ea1i v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng sai l\u1ea7m b\u1ecb gi\u00e1ng hay c\u00e1ch l\u01b0u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec cho c\u00e1c nha k\u00ea danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean l\u01b0\u1ee3ng cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>\u201c6. Quan vi\u00ean v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng sai l\u1ea7m b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>\u201c7. Nh\u1eefng t\u1ea1p ph\u1ea1m t\u1eed t\u1ed9i \u0111\u00e3 k\u1ebft \u00e1n t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, t\u00ecnh c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec do b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho gi\u1ea3m nh\u1eb9.<\/p>\n<p>\u201c8. C\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n g\u1ea1o 6 th\u00e1ng, m\u1ed7i th\u00e1ng 30 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u201c9. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u01b0u t\u00fa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n d\u1eadt s\u01a1n l\u00e2m, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd cho l\u1ee5c d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>\u201c10. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 hi\u1ebfu t\u1eed, thu\u1eadn t\u00f4n, ngh\u0129a phu ti\u1ebft ph\u1ee5, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t h\u1ecfi k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i n\u00eau th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u201c11. Vi\u1ec7c g\u1ed1c c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 ngh\u1ec1 n\u00f4ng, c\u00e1c ph\u1ee7 ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y tr\u1ed3ng tr\u1ecdt ch\u0103m ch\u1ec9 ngh\u1ec1 g\u1ed1c, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd c\u1ed5 l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u201c12. S\u1edf d\u01b0\u1ee1ng t\u1ebf \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n th\u00e0nh c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quan [\u0111\u00e0n \u00f4ng go\u00e1 v\u1ee3], qu\u1ea3 [\u0111\u00e0n b\u00e0 go\u00e1 ch\u1ed3ng], c\u00f4 [tr\u1ebb con m\u1ed3 c\u00f4i], \u0111\u1ed9c [ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 kh\u00f4ng con ch\u00e1u] c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0n t\u1eadt kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, th\u00ec h\u1eefu ty ph\u1ea3i l\u01b0u t\u00e2m nu\u00f4i n\u1ea5ng, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd ph\u1ea3i phi\u00eau l\u01b0u.<\/p>\n<p>\u201c13. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n th\u00e0nh, tra x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u1ebfn ph\u1ed1i s\u1edf 3 n\u0103m m\u00e0 v\u1eabn y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p m\u00e0 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 qu\u00e1 70, th\u00ec \u0111\u1ec1u tha cho v\u1ec1 qu\u00ea.<\/p>\n<p>\u201c14. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m ch\u00ednh \u0111\u00e3 ch\u1ebft, th\u00ec v\u1ee3 con \u0111\u1ec1u tha v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>\u00d4i ! th\u00e1ng gi\u00eang l\u00e0 qu\u1ebb th\u00e1i, gi\u00e1ng Ph\u01b0\u1edbc cho ch\u00fang d\u00e2n ; nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1edbi m\u1ecdc, ti\u1ebfn th\u1ecd cho ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. V\u1eady r\u1ed9ng b\u00e1 c\u00e1o, khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ban y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>L\u1ec7 c\u0169 v\u0103n v\u00f5 Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ti\u1ec7c. Vua cho n\u0103m nay kh\u00e1nh ti\u1ebft, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho v\u0103n giai thu\u1ed9c s\u00e1u b\u1ed9, N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Quang l\u1ed9c, H\u00e0n l\u00e2m, t\u1ef1 Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, T\u1eeb t\u1ebf ty, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, T\u00e0o ch\u00ednh, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, Th\u00e1i y vi\u1ec7n, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3, t\u1ef1 Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, v\u00f5 giai th\u1ef1c th\u1ee5 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh gia h\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u, Tham tri h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn v\u00e0o ch\u1ea7u, v\u00ec \u1ed1m y\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1ef1 y\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u1ea5n quan N\u1ed9i c\u00e1c. L\u1ea5y th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9, Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean \u0110\u1ea3n l\u00e0m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u1ec1u sung bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cNay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i ph\u00f2ng v\u0103n th\u01b0 l\u00e0m N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u00e3 t\u1eebng gi\u00e1ng ch\u1ec9 d\u1ea1y b\u1ea3o c\u00f9ng l\u1eadp r\u00f5 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau. Nh\u00e2n ngh\u0129 N\u1ed9i c\u00e1c, t\u1eeb \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a c\u00f3, \u0111\u1ebfn Minh Th\u00e1i t\u1ed5 l\u1ea5y vi\u1ec7c gian t\u01b0\u1edbng l\u00e0 H\u1ed3 Duy Dung l\u1ed9ng quy\u1ec1n l\u00e0m r\u0103n, m\u1edbi b\u1ecf T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho ch\u00ednh quy\u1ec1n v\u1ec1 s\u00e1u b\u1ed9 ; \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh t\u1ed5 m\u1edbi \u0111\u1eb7t N\u1ed9i c\u00e1c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m sung v\u00e0o, th\u0103ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, nh\u01b0ng tr\u1eadt ch\u1ec9 Ng\u0169 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 c\u1ed1 v\u1ea5n m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1eddi sau noi theo \u00fd bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, ph\u1ea9m tr\u1eadt t\u00f4n h\u01a1n, uy quy\u1ec1n tr\u1ecdng h\u01a1n, th\u00e0nh ra kh\u00f4ng c\u00f3 danh T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Cho n\u00ean Minh Th\u1ebf t\u00f4ng d\u00f9ng Nghi\u00eam Tung, Thanh Cao t\u00f4ng d\u00f9ng Ho\u00e0 Th\u00e2n, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00fang che l\u1ea5p tai m\u1eaft, t\u1ef1 l\u00e0m uy Ph\u01b0\u1edbc, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn lo\u1ea1n n\u01b0\u1edbc, g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng \u1ea5y th\u1ef1c c\u0169ng ch\u1eb3ng xa. Tuy th\u1ebf c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1ef1 nghi, ch\u1ee9 l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i v\u00ec ngh\u1eb9n m\u00e0 b\u1ecf \u0103n. Hu\u1ed1ng chi n\u1eefa nay \u0111\u1ecbnh quan ch\u1ee9c N\u1ed9i c\u00e1c tr\u1eadt ch\u1ec9 Tam ph\u1ea9m m\u00e0 ban \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u00e1u b\u1ed9, kh\u00f4ng nh\u01b0 nh\u00e0 Minh nh\u00e0 Thanh cho \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u tr\u0103m quan. Nay l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ra nghi\u00eam \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5 : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u1ebfu g\u1eb7p N\u1ed9i c\u00e1c ngh\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, cho \u0111\u01b0\u1eddng L\u1ee5c b\u1ed9 quan tr\u00edch ra tham t\u1ea5u ; \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u1ee5c b\u1ed9 ngh\u0129 ch\u1ec9 ho\u1eb7c b\u00e0n t\u00e2u vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec cho N\u1ed9i c\u00e1c tr\u00edch ra tham t\u1ea5u. N\u1ebfu vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u00e3 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng m\u00e0 L\u1ee5c b\u1ed9 hay N\u1ed9i c\u00e1c d\u00e1m theo \u00fd ri\u00eang b\u1ea3o l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec vi\u1ec7c thu\u1ed9c nha n\u00e0o c\u0169ng cho c\u1ee9 th\u1ef1c Ph\u01b0\u1edbc t\u1ea5u, \u0111\u1ee3i Tr\u1eabm x\u00e9t \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu L\u1ee5c b\u1ed9 ngh\u0129 ch\u1ec9 v\u00e0 b\u00e0n t\u00e2u c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c kh\u00f4ng x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c N\u1ed9i c\u00e1c ngh\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u00e0 L\u1ee5c b\u1ed9 kh\u00f4ng x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 k\u1ebb ph\u00e1t gi\u00e1c ho\u1eb7c t\u1ef1 Tr\u1eabm tr\u00edch ra \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u1eeb ngo\u00e0i ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ebd theo t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eb9 x\u1eed t\u1ed9i, m\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean th\u1ea5t s\u00e1t t\u1ea5t ph\u1ea3i theo lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng th\u00eam. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 l\u1eadp ph\u00e1p mong r\u00e0ng bu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eabn nhau, tr\u1eeb h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i t\u1ec7. N\u1ebfu quan vi\u00ean n\u00e0o c\u00e0n b\u1eady, ng\u00f3ng theo chi\u1ec1u gi\u00f3, ng\u1ea7m k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng nhau l\u00e0m gian, th\u00ec t\u1ed9i r\u1ea5t l\u1edbn, gi\u1ebft ch\u1ebft kh\u00f4ng tha. V\u1ea3 l\u1ea1i l\u1ea7n n\u00e0y ph\u1ea9m tr\u1eadt v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0\u01a1ng, con ch\u00e1u ta n\u00ean tu\u00e2n theo, ph\u00e9p \u1ea5y ng\u00e0y sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i thay th\u00eam b\u1edbt, m\u00e0 sinh m\u1ed1i t\u1ec7. V\u00ed \u0111\u1eddi sau c\u00f3 l\u00e0m tr\u00e1i l\u1eddi n\u00f3i n\u00e0y, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u1ef1c d\u00e1m n\u00f3i c\u1ed1 can sao ? C\u0169ng n\u00ean vi\u1ec7n l\u1ea5y l\u1eddi n\u00e0y m\u00e0 can th\u00ec nh\u00e0 vua b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd n\u00ean ngh\u0129 s\u00e2u l\u1eddi \u1ea5y. N\u1ebfu c\u00e1c quan c\u00f9ng s\u0129 th\u1ee9 c\u00f3 l\u00f2ng xi\u1ec3m n\u1ecbnh l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u1ea3i tr\u00e1i m\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ed5i l\u1ea1i th\u00ec ph\u1ea3i b\u1eaft t\u1ed9i c\u1ef1c h\u00ecnh, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng tha. Ph\u1ea3i \u0111em d\u1ee5 n\u00e0y giao cho s\u1eed qu\u00e1n gi\u1eef l\u1ea5y, \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n m\u00e3i v\u1ec1 sau. L\u1ea1i vi\u1ebft ra m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o\u201d ch\u1ee9a \u1edf \u0110\u00f4ng c\u00e1c, v\u00e0 sao ra nhi\u1ec1u b\u1ea3n chia c\u1ea5p cho nha m\u00f4n trong ngo\u00e0i bi\u1ebft h\u1ebft\u201d. R\u1ed3i s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1ef1 nay ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ea5u t\u1eadp v\u1ec1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u giao cho c\u00e1c th\u1ea7n v\u00e2ng ch\u1ec9 x\u00e9t th\u1ef1c. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc do s\u00e1u b\u1ed9 thay ban nhau m\u00e0 v\u00e2ng ch\u1ec9).<\/p>\n<p>L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng gi\u1eef ch\u00eca kho\u00e1 h\u00f2m b\u1ea3o t\u1ec9. Nh\u01b0 c\u00f3 d\u00f9ng \u1ea5n th\u00ec cho t\u1eeb th\u1eeba ch\u1ec9 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u00f3ng \u1ea5n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh chuy\u00ean gi\u1eef nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9, H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9, H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9, H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, quy\u1ec1n th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9, nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u1ef1 Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e1c l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110an Qu\u1ebf \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 L\u00ea D\u01b0\u01a1ng Anh l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, th\u1ef1 Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c H\u01b0ng l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n v\u1ec1 \u0111inh \u01b0u, l\u1ea5y Tham hi\u1ec7p l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u th\u0103ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng ; cho Hi\u1ec7p th\u1ee7 Cam L\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Ho\u00e1n l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n. Ho\u00e1n ch\u01b0a \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec \u1ed1m ch\u1ebft. Cho m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 Th\u1ee7y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c Bi\u00ean tu l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u01b0\u1eddng \u0111i thuy\u1ec1n l\u1edbn Thanh H\u1ea3i sang H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea7u hoa [th\u1ec3 l\u00e2u] v\u00e0 b\u1eb1ng hoa [th\u1ec3 b\u1eb1ng]. Sai Ch\u01b0\u1edfng dinh l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n sung ch\u1ee9c \u0110\u1ed5ng l\u00fd.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c ti\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh xin d\u1ef1ng m\u1ed9t l\u1ea7u hoa \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, m\u1ed9t l\u1ea7u hoa \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1eeda \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0 d\u1ef1ng nghi m\u00f4n \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda T\u1ea3 H\u1eefu t\u00fac m\u00f4n. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vua sai b\u1ecf b\u1edbt l\u1ea7u hoa \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, d\u1ef1ng th\u00eam b\u1eb1ng hoa \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh c\u00f9ng, tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m t\u1ea3 vu h\u1eefu vu cho s\u1eb5n ch\u1ed7 b\u00e0y bi\u1ec7n. L\u1ea1i l\u00e0m th\u00eam gi\u00e0n k\u1ebft hoa nghi m\u00f4n \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda T\u1ea3 H\u1eefu \u0111oan m\u00f4n. Th\u1ec1m v\u00e0 v\u00e1ch \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean, b\u1ed1n \u0111\u00e0i Nam B\u1eafc T\u1ea3 H\u1eefu v\u00e0 chu vi ho\u00e0ng th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ed5i t\u00f4 s\u1eafc v\u00e0ng. M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc d\u1ef1c lang v\u00e0 t\u1ea3 vu h\u1eefu vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, chu vi \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, c\u00e1c c\u1eeda T\u1ea3 H\u1eefu t\u00fac m\u00f4n \u0111\u1ec1u s\u1eeda sang l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu tu\u1ea5t, l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec5 t\u1ebf c\u1edd. \u0110\u1eb7t \u0111\u00e0n \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch ph\u00eda Nam kinh th\u00e0nh. Sai Ch\u01b0\u1edfng dinh T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110\u1ed7 Qu\u00fd \u0111\u1ebfn t\u1ebf. T\u1ef1 \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng m\u1ec7nh ph\u1ee5 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 t\u1ef1 ch\u1ebf tri\u1ec1u ph\u1ee5c, ph\u00e0m g\u1eb7p ba ti\u1ebft l\u1edbn Th\u00e1nh th\u1ecd, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd th\u00ec \u0111\u1ec1u theo ban l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf n\u1ed9i \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 l\u1ec5 \u0111\u1ed9. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Trong kinh k\u1ef3 m\u01b0a d\u1ea7m lu\u00f4n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb h\u00f4m sang xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tu\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a 5 l\u1ea7n, l\u00f2ng Tr\u1eabm th\u1ef1c l\u00e0 m\u1eebng r\u1ee1. V\u1ea3 n\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, s\u1edbm th\u1ea5m \u01a1n tr\u1eddi, d\u1ea7m d\u1ec1 nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn m\u00ecnh ta m\u00e0 n\u00f4ng d\u00e2n nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a v\u1eady. Ph\u00e0m v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 gia \u00e2n, ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng c\u00f3 h\u1ea1n, sao b\u1eb1ng tr\u1eddi cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a lu\u00f4n khi\u1ebfn d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c no \u1ea5m, th\u1ebf m\u1edbi ch\u1ecbu \u01a1n v\u00f4 c\u00f9ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 h\u1ecfi c\u00e1c h\u1ea1t th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a hay ch\u01b0a th\u00ec t\u00e2u ngay\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u01b0a b\u00e0i th\u01a1 \u201cTri\u00eau \u00e2m\u201d cho b\u1ea7y t\u00f4i xem, m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cM\u00f9a xu\u00e2n n\u00e0y m\u01b0a th\u1ea5m th\u00eda. Nh\u01b0ng Tr\u1eabm \u0111\u00eam xem sao Th\u00e1i b\u1ea1ch l\u00fac s\u1eafp l\u1eb7n th\u00ec \u00e1nh sao l\u1ea1i \u0111\u1ecf, s\u1ee3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 th\u00e1ng 3 ch\u01b0a kh\u1ecfi kh\u00f4 h\u1ea1n n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 y\u00ean t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u1ea1i \u0111\u01b0a b\u00e0i th\u01a1 \u201cB\u1ed3n mai th\u1ecbnh khai\u201d (C\u00e2y mai ch\u1eadu n\u1edf hoa nhi\u1ec1u), b\u1ea3o b\u1ecdn Phan Huy Th\u1ef1c, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u d\u1ecbch \u00fd th\u01a1 ra. B\u1ecdn Th\u1ef1c t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cTh\u01a1 th\u00e1nh s\u00e2u th\u1eb3m b\u1ecdn th\u1ea7n n\u00f4ng n\u1ed5i, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u00f4n m\u1ed9t th\u00f4i\u201d. Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cVua t\u00f4i ngh\u0129a nh\u01b0 x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt, l\u00fac nh\u00e0n r\u1ed7i vui c\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec c\u1ee9 n\u00ean b\u00e0y t\u1ecf th\u1eb3ng, Tr\u1eabm h\u00e1 l\u1ea1i l\u1ea5y v\u0103n t\u1ef1 m\u00e0 tranh hay v\u1edbi th\u1ea7n h\u1ea1 sao\u00a0 ? \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc Tu\u1ef3 D\u1ea1ng \u0110\u1ebf nh\u00e2n c\u00e2u \u201cKh\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1c y\u1ebfn n\u00ea\u201d ((1) Kh\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1c y\u1ebfn n\u00ea : b\u00f9n chim \u00e9n r\u01a1i \u1edf nh\u00e0 v\u1eafng v\u1ebb.) c\u1ee7a Ti\u1ebft \u0110\u1ea1o H\u00e0nh m\u00e0 sinh l\u00f2ng gh\u00e9t, Tr\u1eabm r\u1ea5t khinh b\u1ec9. Ph\u00e0m vua m\u00e0 m\u1edf l\u00f2ng dung n\u1ea1p, th\u00ec t\u00e0i tr\u00ed c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00e0i tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00ec b\u1eb1ng th\u00e1nh nh\u01b0 Nghi\u00eau Thu\u1ea5n, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft nghe ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, n\u1ed9p l\u1eddi can ng\u0103n, b\u1ecf \u00fd ri\u00eang theo ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 c\u00e1c quan nh\u01b0 t\u1ee9 nh\u1ea1c((2) T\u1ee9 nh\u1ea1c : ch\u1ec9 ch\u01b0 h\u1ea7u b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng.) c\u1eedu m\u1ee5c ((3) C\u1eedu m\u1ee5c : ch\u1ec9 m\u1ee5c b\u00e1 \u1edf ch\u00edn ch\u00e2u.) th\u00ec c\u00f3 ai ra s\u1ee9c trung th\u00e0nh v\u1edbi m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu Th\u1ee7y h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i Th\u1ee7y, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp H\u1ed5 quy\u1ec1n [chu\u1ed3ng h\u1ed5] \u1edf g\u00f2 Long Th\u1ecd.<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n \u0111\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, th\u1ef1 Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Phan \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u00e0m ph\u00f3. L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t 10 ph\u1ee7 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u00e0nh th\u1ea7n Phan V\u0103n Thu\u00fd c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi gi\u00e1m th\u00e0nh th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ec3 tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh, xin \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1edbc \u1edf 21 ph\u1ee7 (Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, \u1ee9ng Ho\u00e0, Kho\u00e1i Ch\u00e2u, Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng, Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i B\u00ecnh, Ngh\u0129a H\u01b0ng, Ti\u00ean H\u01b0ng, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, Qu\u1ed1c Oai, Qu\u1ea3ng Oai, \u0110oan H\u00f9ng, L\u00e2m Thao, Thu\u1eadn An, L\u1ea1ng Giang, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc((1) Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc : nay l\u00e0 \u0110a Ph\u01b0\u1edbc.), T\u1eeb S\u01a1n, Kinh M\u00f4n, Ninh Giang, B\u00ecnh Giang, Nam S\u00e1ch). C\u00e1c huy\u1ec7n t\u1ea1m \u0111\u00ecnh ho\u00e3n.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i cho r\u1eb1ng: C\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 nha so v\u1edbi huy\u1ec7n nha th\u00ec n\u1eb7ng h\u01a1n, th\u00e0nh \u1edf ph\u1ee7 n\u00ean \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1edbc huy\u1ec7n, nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u1ea5t lu\u1eadt c\u00f9ng \u0111\u1eafp c\u1ea3 th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u1ea5p m\u00e0 s\u1ee9c chia ra, th\u1ef1c kh\u00f3 mong ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u00e1c ph\u1ee7 c\u00f3 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng xung y\u1ebfu l\u1eafm, quy m\u00f4 x\u00e2y \u0111\u1eafp c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t ch\u1ed7 g\u1ea5p, ch\u1ed7 ho\u00e3n, m\u00e0 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m sau kh\u00e1c nhau. N\u00f3i v\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ebf th\u00ec ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0, ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u \u1edf S\u01a1n Nam, ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, ph\u1ee7 L\u00e2m Thao \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, ph\u1ee7 Thu\u1eadn An ((2) Thu\u1eadn An : nay l\u00e0 Thu\u1eadn Th\u00e0nh.), ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang \u1edf B\u1eafc Ninh, ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n, ph\u1ee7 Ninh Giang \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 ph\u1ee7 c\u00e1ch xa tr\u1ea5n l\u1ef5, c\u00f3 ph\u1ee7 n\u00fai r\u1eebng ng\u0103n c\u00e1ch Th\u1ee7y l\u1ee5c nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, xin theo c\u00e1ch th\u1ee9c th\u00e0nh ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n nh\u01b0 ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ed3n, b\u1ea3o d\u1eabu quy ch\u1ebf nh\u1ecf h\u1eb9p, m\u00e0 n\u1ec1n m\u00f3ng \u0111\u00e3 c\u00f3, v\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng xung y\u1ebfu l\u1eafm, can g\u00ec ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. C\u00f2n 10 ph\u1ee7 kh\u00e1c, c\u00f3 ph\u1ee7 l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ph\u00f2ng gi\u1eef c\u0169ng d\u1ec5, ho\u1eb7c c\u00f3 ph\u1ee7 \u1edf ti\u1ebfp g\u1ea7n tr\u1ea5n l\u1ef5 c\u0169ng d\u1ec5 h\u00f4 \u1ee9ng v\u1edbi nhau, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd l\u00e0m, m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt tr\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edbc (th\u00e0nh ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, chu vi d\u00e0i h\u01a1n 266 tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u1ea3m l\u00e0m 208 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u1ebfn s\u01a1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1eafp. C\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd l\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, Lang trung Binh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh. L\u1ea5y th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c t\u00e0o \u1edf hai th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean, cho Hi\u1ec7p l\u00fd c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean.<\/p>\n<p>Sai kinh binh, v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung \u0111i th\u00fa Ngh\u1ec7 An, v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb \u0111i th\u00fa Thanh Hoa, hai v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n v\u00e0 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7 c\u1ee7a 4 ph\u1ee7 : Tri\u1ec7u Phong, Th\u0103ng Hoa, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Nh\u1eefng huy\u1ec7n do ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n nay \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i (ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Minh Linh, ph\u1ee7 Th\u0103ng Hoa ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Duy\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Th\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a).<\/p>\n<p>R\u1ed3i th\u1ea5y ph\u1ee7 Th\u0103ng Hoa s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n nhi\u1ec1u g\u1ea5p b\u1ed9i, \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef c\u00e1c s\u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, V\u0169 kh\u1ed1, N\u1ed9i t\u00e0ng, N\u1ed9i t\u1ea1o, H\u1ecfa d\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1, c\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t. (N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, N\u1ed9i t\u00e0ng m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, l\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u1edf 4 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai, thu\u1ed9c C\u1ea5m binh sung ph\u00e1i. V\u0169 kh\u1ed1 2 \u0111\u1ed9i, c\u00f4ng s\u1edf, ty Ti\u1ebft th\u1eadn thu\u1ed9c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 su\u1ea5t th\u1eadp 1, binh l\u00ednh 10, c\u00f4ng s\u1edf ty Ch\u1ebf t\u1ea1o thu\u1ed9c V\u0169 kh\u1ed1, su\u1ea5t th\u1eadp 3, binh l\u00ednh 30, l\u1ea5y c\u00e1c dinh c\u1ea5m binh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i ban tr\u1ef1c, c\u00e1c b\u1ea3o tinh binh m\u00e0 sung ph\u00e1i, s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o bi\u1ec1n binh 15, l\u1ea5y c\u1ea5m binh sung ph\u00e1i, kho H\u1ecfa d\u01b0\u1ee3c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 1, bi\u1ec1n binh 30, l\u1ea5y c\u00e1c dinh c\u1ea5m binh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i ban tr\u1ef1c sung ph\u00e1i). R\u1ed3i sai tr\u00edch \u0111\u1ed9i th\u1ee9 nh\u1ea5t tr\u1ea5n binh Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ed9i th\u1ee9 nh\u1ea5t tr\u1ea5n binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, nguy\u00ean ph\u00e1i coi gi\u1eef ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed9i th\u1ee9 ba Trung sai, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 \u0111i\u1ec1n khuy\u1ebft v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i b\u00e1t, c\u1eedu, th\u1eadp H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 h\u1eadu.<\/p>\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u00e0m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea H\u1eadu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do\u00e3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 d\u1ef1c ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i L\u00fd thi\u1ec7n, Ph\u00fa thu\u1eadn v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay V\u0169 l\u00e2m l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n s\u1ee9.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb giam, t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 cho v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i t\u1edbi ng\u1ee5c. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai tha, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u1ec7 thu\u1ed9c theo d\u01b0\u1edbi c\u1edd \u0111\u00e1m Th\u1ee7y qu\u00e2n, ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ee7a Th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec cho theo vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd gi\u00e1m tu \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 d\u1eadu, duy\u1ec7t binh. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 xem.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ecdp t\u1ea5t c\u1ea3 kinh binh, l\u00ednh gi\u1ea3n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n. B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cNh\u1eefng l\u00ednh tr\u1ed1n t\u1ef1 m\u00f9a xu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 v\u00e2ng ch\u1ec9, h\u1ec5 tr\u1ed1n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 2 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh 100 c\u00f4n \u0111\u1ecf, giao v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169, l\u1ea1i do b\u1ed9 ghi l\u1ea5y h\u1ecd t\u00ean, sau c\u00f2n tr\u1ed1n s\u1ebd ch\u00e9m ; tr\u1ed1n 2 l\u1ea7n th\u00ec ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i \u0111\u1ea5t m\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0m binh. C\u00e1c l\u00ednh tr\u1ed1n n\u0103m nay th\u00ec xin t\u01b0 ngay cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm b\u1eaft. Nh\u1eefng t\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec xin theo nghi\u00eam ch\u1ec9 n\u0103m \u1ea5y t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 tr\u1eebng ph\u1ea1t. Vua y theo\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Phan H\u1eefu T\u00ednh l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 theo Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u1ef1 Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n S\u1ef9 B\u1ea3ng l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 theo H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c, nguy\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111em vi\u1ec7c th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u01b0 r\u1eb1ng v\u1eadt gi\u00e1 \u0111\u1eaft v\u1ecdt l\u00ean, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, v\u00e0o ch\u1ea7u t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc vua, nh\u00e2n n\u00f3i vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t mua r\u1ea5t kh\u00f4ng ti\u1ec7n: \u201cTh\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, t\u1ef1 m\u00ecnh th\u1ea5y r\u00f5 t\u1ec7 \u1ea5y. T\u1ee9c nh\u01b0 da tr\u00e2u v\u00e0 l\u01b0\u1edbi r\u00e1ch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ed3 b\u1ecf \u0111i, b\u00e1n cho quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1 t\u1ed1t, th\u1ebf m\u00e0 trong d\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb gi\u1ebft tr\u00e2u x\u00e9 l\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u1ecfi vi\u1ec7c \u0111\u00f2i b\u1eaft. Ph\u00e0m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp ph\u00e1p l\u00e0 v\u1ed1n mu\u1ed1n nh\u00e2n vi\u1ec7c gia \u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u00fap d\u00e2n, m\u00e0 m\u1ed9t khi quan l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee9c \u00fd \u1ea5y th\u00ec da tr\u00e2u l\u01b0\u1edbi r\u00e1ch c\u00f2n sinh ra t\u1ec7, hu\u1ed1ng l\u00e0 c\u00f3 m\u00f3n l\u1ea1i qu\u00e1 th\u1ebf n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cNh\u1eefng v\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n d\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng s\u1ea3n v\u1eadt c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ea3n xu\u1ea5t, kh\u00f4ng mua \u1edf d\u00e2n th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00e2u cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. Ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u1eefu ty kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc mua \u0111\u1eadu kh\u1ea5u m\u1ed7i 100 c\u00e2n tr\u1ea3 \u0111\u1ebfn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 150 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i c\u00f9ng ph\u1ea1m vi\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh ch\u1ec9 tr\u1ea3 50, 60 l\u1ea1ng, l\u1ea1i c\u00f2n n\u00f3i t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p th\u00eam. B\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u00e3 m\u01b0u gian cho \u0111\u1ea7y t\u00fai, l\u1ea1i \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho b\u1ec1 tr\u00ean, th\u00ec d\u00e2n m\u1ecdn \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3 c\u00f2n tr\u00f4ng mong g\u00ec n\u1eefa. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 t\u1eebng m\u1ea1t s\u00e1t m\u1ed1i t\u1ec7, \u0111inh ninh r\u0103n b\u1ea3o, kh\u00f4ng bi\u1ebft H\u1ed9 t\u00e0o ng\u00e0y nay l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u00e3 bi\u1ebft soi g\u01b0\u01a1ng \u1ea5y hay ch\u01b0a !\u201d. Qu\u00fdnh v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, g\u1eb7p vi\u1ec7c d\u00e1m n\u00f3i, vua c\u0169ng dung n\u1ea1p.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng xem qu\u1ed1c s\u1eed, b\u1ea3o H\u00e0 Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng: \u201cC\u00e1c vua \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc ta, nh\u01b0 L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 vua hi\u1ec1n, Tr\u1eabm v\u1eabn h\u00e2m m\u1ed9. V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169ng hay, ti\u1ebfc r\u1eb1ng v\u0103n qu\u00e1 s\u1ef1 th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cL\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 oai v\u00f5 gi\u1ecfi, m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c l\u1edbn, khai s\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, Th\u00e1nh T\u00f4ng n\u1ed1i sau, l\u1eadp ra ph\u00e1p ch\u1ebf, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u m\u00e3i v\u1ec1 sau, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0n ai h\u01a1n ai k\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c. Ti\u1ebfc \u0111\u1eddi sau, kh\u00f4ng bi\u1ebft noi gi\u1eef ph\u00e9p nh\u00e0, cho n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i suy h\u00e8n. N\u1ebfu bi\u1ebft gi\u1eef ph\u00e9p c\u0169 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ea5t, th\u00ec ng\u00f4i vua nh\u00e0 L\u00ea c\u00f2n d\u00e0i, ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f3 th\u1ebf th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh v\u00ec nhi\u1ec1u l\u1ed7i, ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u00e3i, gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 h\u00e0m T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. L\u1ea5y Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam.<\/p>\n<p>V\u00e9t c\u1eeda s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c v\u00e9t s\u00f4ng \u0111\u00e3 theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb m\u00e0 cho th\u00f4i. Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng: \u201cC\u1eeda s\u00f4ng \u1ea5y tuy l\u1ea5p \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u00e3y theo d\u00f2ng c\u0169 th\u1eed \u0111\u00e0o cho th\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0o x\u1ebb r\u1ed9ng ch\u1eebng 5 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u \u0111\u1ee7 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng 2 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i h\u01a1n 100 tr\u01b0\u1ee3ng. T\u1ef1u chung th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c s\u00e2u r\u1ed9ng d\u1ea7n d\u1ea7n r\u00fat b\u1edbt \u0111i, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o, th\u1ebf t\u1ea5t c\u00e0ng s\u00e2u c\u00e0ng r\u1ed9ng th\u00eam ra, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1ed9t n\u1eeda m\u00e0 c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u1ea5p \u0111\u00f4i sao. \u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u v\u1eady\u201d. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd xin ph\u00e1i Th\u1ed1ng qu\u1ea3n Trung qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd \u0111\u1ed1c 1.000 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec xong. Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 1.300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n r\u1ed7i theo h\u1ea7u Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu c\u00e2u c\u00e1 \u1edf h\u1ed3 sau Ng\u1ef1 vi\u00ean. Vua v\u1eeba bu\u00f4ng c\u00e2u, c\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n 5, 6 con c\u00e1. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu th\u00edch l\u1eafm, khen ng\u1ee3i m\u00e3i. Vua b\u00e8n l\u00e0m th\u01a1 ghi vi\u1ec7c \u1ea5y, \u0111\u01b0a cho b\u1ea7y t\u00f4i xem v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0n h\u1ea1, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu m\u1ea1nh kho\u1ebb, cho n\u00ean khi\u1ebfn c\u00e1c khanh xem \u0111\u1ec3 bi\u1ebft vi\u1ec7c vui trong gia \u0111\u00ecnh nh\u00e0 vua, l\u00f2ng th\u1ea7n t\u1eed t\u01b0\u1edfng c\u0169ng vui v\u1ebb. C\u00f2n l\u1eddi v\u0103n kh\u00e9o v\u1ee5ng th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00ednh \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn, phong <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thi%E1%BB%87u_Tr%E1%BB%8B\">Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed<\/a> l\u00e0m Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng, Ho\u00e0ng t\u1eed <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%8Bnh\">Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh<\/a> l\u00e0m Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Nghi\">Mi\u00ean Nghi<\/a> l\u00e0m \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Ho%C3%A0nh\">Mi\u00ean Ho\u00e0nh<\/a> l\u00e0m V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_%C3%81o\">Mi\u00ean An<\/a> l\u00e0m Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng, cho s\u00e1ch \u1ea5n v\u00e0 \u1ea5n quan ph\u00f2ng (s\u00e1ch \u1ea5n \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng, \u1ea5n quan ph\u00f2ng d\u00f9ng b\u1ea1c), chi tu\u1ebf b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1.000 quan ti\u1ec1n, 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5: \u201cTh\u00e1nh \u0111\u1ebf minh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u phi\u00ean th\u1ea7n th\u00e2n th\u00edch, \u0111\u1ec3 d\u00e2y d\u01b0a r\u01b0\u1eddm r\u00e0, \u0111\u1ec3 cho v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t ph\u1ed3n vinh, Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi truy\u1ec1n m\u00e3i. \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p t\u1eafc, s\u00e2u ngh\u0129 \u0111\u1ebfn k\u1ebf vun tr\u1ed3ng, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec1u phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi x\u01b0a, l\u1ea5y th\u00e1i \u1ea5p m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean, l\u1ea1i v\u1eabn khi\u1ebfn ch\u1ea7u h\u1ea7u \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 cho ph\u00ean gi\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng nh\u01b0 b\u00e0n th\u1ea1ch, quy m\u00f4 th\u1eadt l\u00e0 to l\u1edbn. Tr\u1eabm k\u00ednh v\u00e2ng m\u1ed1i l\u1edbn, lo m\u01b0u gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. Hi\u1ec7n nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ra \u1edf ri\u00eang \u0111\u00e3 h\u01a1i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u0169ng n\u00ean phong th\u00eam \u0111\u1ec3 cho danh m\u1ec7nh r\u1ee1 r\u00e0ng, ng\u00e0y th\u00eam ti\u1ebfn t\u1edbi, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc chung. V\u1eady t\u1ea5n phong Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean T\u00f4ng l\u00e0m Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng, Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh l\u00e0m Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng, Mi\u00ean Nghi l\u00e0m \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng, Mi\u00ean Ho\u00e0nh l\u00e0m V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng, Mi\u00ean An l\u00e0m Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng. Nh\u1eefng s\u00e1ch \u1ea5n ban cho v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho \u1ed5n tho\u1ea3 \u0111\u1ec3 t\u00e2u xin thi h\u00e0nh. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 15, th\u00ec b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin s\u00e1ch phong, Tr\u1eabm x\u00e9t n\u1ebfu qu\u1ea3 \u0111\u1ee9c v\u1edbi tu\u1ed5i c\u00f9ng ti\u1ebfn, k\u00ednh v\u00e0 ngh\u0129a ng\u00e0y th\u00eam th\u00ec phong cho t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng. N\u1ebfu ch\u01b0a hay s\u00e1ng t\u1ecf \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0111\u00fang khu\u00f4n ph\u00e9p, th\u00ec t\u1ea1m \u0111\u00ecnh phong m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ee3i 5 n\u0103m sau s\u1ebd \u0111\u1ec1 xin l\u1ea1i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd h\u1eefu ty ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t ti\u1ebfn tr\u00ecnh. Vua sai Ch\u01b0\u1edfng dinh th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u1ea5n v\u1ee5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng sung ch\u00e1nh s\u1ee9, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n sung ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e2ng \u0111em s\u00e1ch \u1ea5n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean phong, Ch\u01b0\u1edfng dinh th\u1ef1 Trung qu\u00e2n \u1ea5n v\u1ee5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u00f5 l\u00e2m gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u00f5 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9, chia nhau \u0111i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean phong. L\u1ec5 xong, Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 nghi v\u1ec1 \u1ea5n tri\u1ec7n \u1edf ph\u1ee7 c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng. \u1ea5n tri\u1ec7n \u0111\u1eb7t \u1edf nh\u00e0 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ph\u1ee7, c\u00e1c vi\u00ean tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 tr\u1ef1c gi\u1ea3ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u00f3ng h\u00f2m ghi ch\u1eef, giao cho bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c ph\u1ee7 coi gi\u1eef ; ch\u00eca kho\u00e1 h\u00f2m \u1ea5n do \u1edf c\u00e1c \u00f4ng ho\u00e0ng thu gi\u1eef. Ph\u00e0m h\u1ebft th\u1ea3y vi\u1ec7c trong ph\u1ee7, tr\u01b0\u1edfng s\u1eed b\u1ea9m cho bi\u1ebft, r\u1ed3i xin \u00fd, sai t\u01b0 v\u1ee5 th\u01b0 l\u1ea1i kh\u1edfi th\u1ea3o, tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 tr\u1ef1c gi\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t, r\u1ed3i do t\u00e1n thi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed9c ki\u1ec3m tra l\u1ea1i x\u00e1c \u0111\u00e1ng, c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean, b\u1ea9m xin ch\u1eef c\u1ee7a \u00f4ng ho\u00e0ng, r\u1ed3i m\u1edbi vi\u1ebft tinh \u0111\u00f3ng \u1ea5n thi h\u00e0nh. N\u1ebfu vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m m\u00e0 quan thu\u1ed9c \u1edf ph\u1ee7 kh\u00f4ng \u0111\u1eafn \u0111o s\u1ef1 l\u00fd, th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng n\u00ean ch\u0103ng, v\u1ed9i xin thi h\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ea1i vi\u1ec7c, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng. C\u00f3 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c nha \u1edf Kinh th\u00ec d\u00f9ng chi\u1ebfu h\u1ed9i ((1) Chi\u1ebfu h\u1ed9i : t\u01b0 cho c\u00e1c nha ngang h\u00e0ng g\u1ecdi l\u00e0 chi\u1ebfu h\u1ed9i. ), t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ea3n phi\u00ean v\u00e0 g\u1ecdi c\u00e1c nha \u1ea5y l\u00e0 qu\u00fd nha. C\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai quan so\u1ea1n ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p. L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh sung T\u1ed5ng t\u00e0i, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u00f5 l\u00e2m l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng sung Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i, N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u, Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u1eadn sung To\u1ea3n tu. \u0110\u1ebfn l\u00fac l\u00e0m xong th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a cho T\u1ed5ng t\u00e0i tr\u1edf xu\u1ed1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ph\u1ea9m v\u1eadt cho quan v\u00e0 binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: \u201cT\u1eeb khi ph\u00e1i b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111\u1ebfn tr\u00fa ph\u00f2ng Tr\u1ea5n Ninh, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, t\u1ef1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n, l\u00f2ng ta v\u1eabn ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, ch\u1eb3ng bi\u1ebft b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 kho\u1ebb m\u1ea1nh kh\u00f4ng ? V\u00e0 bi\u1ec1n binh t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh kho\u1ebb kh\u00f4ng ? Cho Quang C\u1ef1 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean cho ta y\u00ean l\u00f2ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft Chi\u00eau N\u1ed9i r\u1ea5t t\u1ed1t, ch\u01b0a bi\u1ebft t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n kh\u00f4ng ? C\u0169ng t\u00e2u l\u00ean m\u1ed9t th\u1ec3. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00f3 vi\u1ec7c hay kh\u00f4ng, m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u1ea3i hai l\u1ea7n b\u00e1o tin b\u00ecnh y\u00ean cho tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng tin t\u1ee9c. Nay th\u01b0\u1edfng cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u s\u01b0 t\u1eed m\u1ea1 v\u00e0ng, \u00e1o qu\u1ea7n, ch\u0103n, kh\u0103n, qu\u1ea1t c\u1ed9ng 10 c\u00e1i, th\u01b0\u1edfng cho T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 c\u00e1i c\u0169ng nh\u01b0 nhau, c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn quan binh c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ed1c, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd Tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb quan binh l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ch\u1ed7 bi\u00ean thu\u1ef3\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ngh\u0129 b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c Chi\u00eau Hu\u1ed1ng v\u00e0 Kh\u00e2m Quy\u1ebft l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1eafc l\u1ef1c, th\u01b0\u1edfng cho Chi\u00eau Hu\u1ed1ng l\u00e0m Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n sung bang bi\u1ec7n, Kh\u00e2m Quy\u1ebft l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba sung ph\u00f3 bang bi\u1ec7n. Sai h\u1eefu ty ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng Bang bi\u1ec7n Tr\u1ea5n Ninh ph\u1ee7 s\u1ef1 c\u1ea5p cho. L\u1ea1i l\u1ea5y 3 h\u00f2n ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u1ee7a Chi\u00eau N\u1ed9i hi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng cho Chi\u00eau Hu\u1ed1ng 2, Kh\u00e2m Quy\u1ebft 1. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc sau m\u1ed9t ti\u1ebft, c\u1ed1 g\u1eafng k\u00ednh th\u00e0nh, th\u00ec ta vun tr\u1ed3ng, cho th\u1ea5m th\u00eda \u01a1n s\u00e2u m\u00e3i m\u00e3i. N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec g\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng xa, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t c\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 khoan dung \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu n\u1ed9p h\u1ea1ng, l\u1ec7 c\u00f3 ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ty vi\u00ean H\u1ed9 b\u1ed9 N\u1ed9i v\u1ee5 \u0111\u1ec3 xem c\u00e2n, r\u1ed3i giao cho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee5ng gi\u1eef ; c\u00f9ng N\u1ed9i v\u1ee5 ch\u1ebf t\u1ea1o v\u1eadt ki\u1ec7n, c\u00f9ng ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m xem nghi\u1ec7m m\u00e0 \u0111\u1ec1 v\u00e0o s\u1ed5 chi ti\u00eau. Nay N\u1ed9i v\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u00f9ng ty Ti\u1ebft th\u1eadn chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u00ec nh\u1eefng ph\u00e1i vi\u00ean c\u00e1c thu\u1ed9c v\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 n\u00ean tri\u1ec7t v\u1ec1. L\u1ea1i nh\u1eefng s\u1ed5 s\u00e1ch ti\u00eau th\u1ee7 c\u1ee7a c\u00e1c nha c\u00e1c \u0111\u1ed9i N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1, N\u1ed9i t\u1ea1o, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, T\u00e0i hoa, Kim th\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t th\u1ef1c, ph\u1ee5ng ph\u00ea l\u1eddi ch\u1ec9, m\u00e0 n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Vua sai hai b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng tho\u1ea3 b\u00e0n, xin ph\u00e0m ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 ng\u1ef1 d\u1ee5ng thu\u1ed9c c\u00e1c v\u1eadt tr\u00e2n qu\u00fd nh\u01b0 v\u00e0ng, b\u1ea1c, ch\u00e2u, b\u00e1u, g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n th\u00ec v\u1eabn theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ed1c c\u00f4ng chi\u1ebfu bi\u1ec7n, cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem c\u00e2n v\u1eadt h\u1ea1ng do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu n\u1ed9p v\u00e0 vi\u1ec7c x\u00e9t th\u1ef1c, ph\u00ea ch\u1ec9 s\u1ed5 s\u00e1ch ti\u00eau th\u1ee7 c\u1ee7a nha t\u1eeb N\u1ed9i t\u1ea1o \u0111\u1ebfn Kim th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 ch\u1ee9c c\u01a1 y\u1ebfu, xin theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m h\u1eb1ng n\u0103m sau ng\u00e0y phong \u1ea5n, L\u1ee5c b\u1ed9, N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c nha, g\u1eb7p c\u00f3 d\u1ee5 ch\u1ec9 c\u00f9ng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m, th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean k\u00ednh d\u00f9ng \u1ea5n v\u00e0ng m\u00e0 thi h\u00e0nh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y khai \u1ea5n th\u00ec truy d\u00f9ng \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng, chua r\u00f5 c\u00e1c ch\u1eef n\u0103m th\u00e1ng ng\u00e0y n\u00e0o truy d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng chi\u1ebfu. L\u1ea5y n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 2, l\u1ea5y nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng s\u1edb kh\u1ea9n xin v\u1ec1 Kinh ch\u00fac th\u1ecd vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: \u201cXem l\u1eddi trong s\u1edb, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y m\u1ed9t t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh. Nh\u01b0ng ngh\u0129 khanh nay tu\u1ed5i \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, l\u1ea1i \u1ed1m v\u1eeba kh\u1ecfi, ch\u00ednh n\u00ean t\u0129nh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. V\u1ea3 l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u1ea5n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, khanh n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, ph\u00e0m m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c, gia t\u00e2m tr\u00f9 bi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 Tr\u1eabm kh\u1ecfi ph\u1ea3i lo ngh\u0129 v\u1ec1 mi\u1ec1n Nam, nh\u01b0 th\u1ebf h\u01a1n vi\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd \u1edf khuy\u1ebft \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh Phan V\u0103n Thu\u00fd c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 Kinh. D\u1ee5 mi\u1ec5n cho.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111i\u1ec7n Quang Minh v\u00e0 \u0111i\u1ec7n D\u01b0\u1ee1ng T\u00e2m. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng chia nhau coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c s\u1eafc gi\u1ea3n binh \u1edf Kinh t\u1ea1i ng\u0169 m\u00e0 tr\u1ed1n. N\u1ebfu trong h\u1ea1n 100 ng\u00e0y hay ngo\u00e0i h\u1ea1n m\u00e0 ra th\u00fa th\u00ec theo l\u1ec7 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 m\u00e0 l\u00e0m. Ngo\u00e0i ra b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u1ed1n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u00ec \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 sung ng\u0169, tr\u1ed1n l\u1ea7n th\u1ee9 hai, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng l\u1edbn 2 th\u00e1ng, ng\u00e0y m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 c\u00f4n h\u1ed3ng v\u00e0 sung ng\u0169, tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 ba th\u00ec b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin ch\u1ec9 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Trong kinh k\u1ef3 m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng: \u201cM\u1ed9t tu\u1ea7n nay \u1edf Kinh d\u1eabu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i l\u1ea7n m\u01b0a, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u1ea5m th\u00eda. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u0169ng ch\u01b0a m\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Ng\u00e0y nay t\u1ef1 gi\u1edd S\u1eedu \u0111\u1ebfn gi\u1edd M\u00e3o m\u01b0a l\u00fac l\u1edbn l\u00fac nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00ecn th\u00ec t\u1ea1nh, x\u00e9t ra m\u01b0a c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n t\u1ea5c. Tr\u1eabm lo \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00f4ng c\u00e0ng mong m\u01b0a l\u1eafm, \u0111\u00e3 h\u00ecnh ra \u1edf trong c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1. \u0110\u1ebfn gi\u1edd T\u1ef5 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn m\u01b0a to th\u1ea5m th\u00eda tr\u00e0n tr\u1ec1, \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam ch\u01b0a t\u1ea1nh. Tr\u1eabm xi\u1ebft bao m\u1eebng r\u1ee1, c\u00f9ng vui v\u1edbi n\u00f4ng d\u00e2n, m\u00e0 tr\u00f4ng l\u00ean tr\u1eddi th\u00ec m\u00e2y \u0111en ngh\u1ecbt, th\u1ebf t\u1ea5t \u1edf nam b\u1eafc xa g\u1ea7n \u0111\u1ec1u m\u01b0a. B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u01b0 g\u1ea5p cho Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00e1c h\u1ea1t g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a hay ch\u01b0a, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c m\u00e0 t\u00e2u ngay cho Tr\u1eabm y\u00ean l\u00f2ng\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cC\u00e1c \u1ea5p l\u00fd m\u1edbi l\u1eadp \u1edf huy\u1ec7n Kim S\u01a1n, t\u1ef1 H\u01b0\u1edbng \u0110\u1ea1o, T\u1ef1 T\u00e2n \u0111\u1ebfn Tuy L\u1ed9c, \u0111\u1ea5t c\u00f2n chua m\u1eb7n, \u0111\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt th\u1ea5m th\u00eda m\u1edbi th\u00e0nh ru\u1ed9ng c\u1ea5y l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c, xin cho mi\u1ec5n thu\u1ebf 5 n\u0103m, \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean ng\u1ea1ch cho hai t\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng v\u00e0 Quang l\u1ed9c. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i t\u1ef1 Lang trung 1 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1 t\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 3 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 14 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed9 L\u1ec5 th\u1ea5y r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ec5 nh\u1ea1c nghi ch\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y m\u1ed9t th\u00eam nhi\u1ec1u, ch\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng hai t\u1ef1 r\u1ea5t l\u00e0 quan h\u1ec7, t\u00e2u xin th\u00eam ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho m\u1ed7i t\u1ef1 th\u00eam b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 6 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch thu thu\u1ebf quan c\u1ee7a kinh ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng: \u201cThu\u1ebf c\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u0111\u1eb7t ra c\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u1ee9c k\u1ebb l\u00e0m ngh\u1ec1 h\u1edbt ng\u1ecdn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i kinh vi\u00ean ng\u1ed3i thu thu\u1ebf quan n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 \u1edf ba s\u1edf Tr\u00ecnh X\u00e1, Qu\u00e1n T\u01b0, B\u1ea3o Th\u1eafng. \u0110\u1ea5y l\u00e0 mu\u1ed1n b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 l\u00e1i bu\u00f4n gi\u1ea3o ho\u1ea1t l\u0169ng \u0111o\u1ea1n m\u01b0u l\u1ee3i ch\u1ee9 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 so k\u00e8 t\u1eebng ph\u00e2n t\u1eebng h\u00e0o \u0111\u00e2u. Nay xem s\u00e1ch thu thu\u1ebf d\u00e2ng l\u00ean, theo gi\u1ea3 kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh th\u00ec trong \u1ea5y ch\u1ed7 d\u00f4i ch\u1ed7 h\u1ee5t kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Nh\u00e2n ngh\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ph\u00e9p c\u1ed1t l\u1ee3i cho d\u00e2n, m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u0169ng l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng. B\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean n\u1ebfu m\u1ed9t ni\u1ec1m c\u00f4ng trung, gi\u1eef theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111ua nhau l\u1ea5y l\u1ee3i nh\u1ecf, m\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u ngo\u1ea1i l\u1ec7, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta vui v\u1ebb \u0111i l\u1ea1i m\u00e0 thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam th\u00ec c\u0169ng n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 khoe khoang thanh th\u1ebf, r\u00e1o ri\u1ebft l\u1ea1m thu, l\u00e1i bu\u00f4n l\u1edbn th\u00ec s\u1ee3 \u0111i l\u1ea1i, d\u00e2n bu\u00f4n nh\u1ecf th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ebfn ki\u1ec7t qu\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thu\u1ebf kho\u00e1 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 t\u0103ng gi\u1ea3m, nh\u1eefng v\u1ebft x\u1ea5u \u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam tr\u1ecb \u0111\u1ec3 n\u00eau \u0111i\u1ec1u trung ch\u00ednh m\u00e0 r\u0103n k\u1ebb tham \u00f4. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd x\u00e9t nghi\u1ec7m th\u1ef1c tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ng\u1ea1ch thu\u1ebf d\u00f4i h\u1ee5t m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n oai Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ch\u1ea5n oai Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Oai ch\u1ea5n \u1edf Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c \u0111\u1ed9i An b\u00ednh \u1edf Phi\u00ean An, Ho\u00e0 b\u00ednh \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0, Thanh b\u00ednh \u1edf V\u0129nh Thanh, T\u01b0\u1eddng b\u00ednh \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 ; 10 \u0111\u1ed9i Ng\u0169 b\u00ednh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, 4 \u0111\u1ed9i Oai ch\u1ea5n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u x\u1ebfp theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ed9i m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7, v\u1eabn thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng T\u01b0\u1eddng c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ee7 thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa l\u00e0 Mi\u00eau T\u1ebf \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, xin mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, T\u01b0\u1eddng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i b\u00e1n \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u1eb9 d\u1ea1 nh\u1eadn c\u1ee7a \u0111\u00fat, \u0111em c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea1ng nh\u1ea5t l\u00e0m h\u1ea1ng nh\u00ec. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p ki\u00ean binh cho \u0111\u01b0\u1eddng quan N\u1ed9i c\u00e1c (ph\u00e0m quan Tam, T\u1ee9 ph\u1ea9m sung bi\u1ec7n C\u00e1c v\u1ee5, n\u1ebfu m\u01b0\u1ee3n h\u00e0m Th\u1ecb lang c\u00e1c b\u1ed9 th\u00ec theo l\u1ec7 Th\u1ecb lang l\u1ee5c b\u1ed9 m\u00e0 c\u1ea5p; m\u01b0\u1ee3n h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u00ec Tam ph\u1ea9m c\u1ea5p cho 5 ng\u01b0\u1eddi, T\u1ee9 ph\u1ea9m c\u1ea5p cho 4 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh ng\u1ecd, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Tr\u01b0\u1edbc sai b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 nh\u1ea1c v\u0103n v\u1eadt \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y vua th\u00e2n h\u00e0nh l\u00e0m l\u1ec5. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc canh n\u0103m ph\u00e1t \u1ed1ng l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn tang t\u1ea3ng s\u00e1ng l\u1ec5 xong.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng: \u201cV\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ph\u1ea3i c\u00f3 l\u00f2ng ch\u00ed th\u00e0nh th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m c\u00e1ch tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay l\u1ec5 t\u1ebf Giao, l\u1ec5 s\u1ed1 d\u1eabu nhi\u1ec1u, m\u00e0 Tr\u1eabm m\u1ed9t l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ecfi m\u1ec7t. Ng\u00e0y sau tu\u1ed5i gi\u00e0 c\u0169ng ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1ec5 n\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng \u1ea5y th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n m\u01b0a m\u00e3i kh\u00f4ng t\u1ea1nh, vua m\u1eadt \u0111\u1ea3o \u1edf trong cung. \u0110\u1ebfn l\u00fac xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Trai cung, tr\u1eddi quang t\u1ea1nh, th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u1ec1u m\u1eebng, cho l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a vua \u0111\u00e3 c\u1ea3m \u0111\u1ebfn tr\u1eddi.<\/p>\n<p>Khi xa gi\u00e1 v\u1ec1 cung, th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, Phan Huy Tr\u1ef1c \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p, c\u00e1c ty vi\u00ean \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 ; th\u01b0 l\u1ea1i, nh\u1ea1c sinh, ca sinh, Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng h\u00e0nh cung \u1edf tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>N\u0103m tr\u01b0\u1edbc tr\u1ea5n th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n kho\u00e1n mua g\u1ed7, nh\u01b0ng g\u1ed7 nhi\u1ec1u ng\u1eafn nh\u1ecf kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi cho theo ra c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng g\u1eedi cho m\u00e0 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7, g\u1ecdi th\u1ee3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 \u0111\u00e1m gi\u1eb7c 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh \u00fap ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng, gi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng bi\u1ec1n binh m\u00e0 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y t\u00f9. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea3o, Ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i v\u00ec s\u01a1 ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n nghi\u00eam s\u1ee9c cho tr\u1ea5n th\u1ea7n S\u01a1n Nam t\u00ecm c\u00e1ch \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Li\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 \u0110\u00ecnh Vy gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>\u1edf s\u01a1n ph\u1eadn huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam (\u1edf 2 x\u00e3 Th\u1ea1ch Ki\u1ec1u, \u0110\u1ee9c B\u1ed1) c\u00f3 \u0111\u00e1 kh\u1ed1i c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ea5u th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng. H\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1eaft 500 d\u00e2n phu s\u1edf t\u1ea1i, l\u1ea5y \u0111\u00e1 n\u1ea5u m\u1ed9t th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng m\u1ea5y (\u0111\u00e1 50 c\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf h\u01a1n 5 l\u1ea1ng) b\u00e8n th\u00f4i kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1eefa.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ecb lang V\u0169 kh\u1ed1 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i \u0111em m\u00eda tr\u1eafng Qu\u1ea3ng Nam \u00e9p n\u1ea5u th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1ed5 bi\u00ean nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u tr\u00ecnh l\u00ean, t\u00ednh to\u00e1n sai l\u1ea7m \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ea5y d\u1eabu vi\u1ec7c nh\u1ecf, song Tr\u1eabm mu\u1ed1n bi\u1ebft c\u00e1ch sinh l\u00fd c\u1ee7a d\u00e2n gian ; xem thanh \u0111\u01a1n c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ed7 n\u00e0y ch\u1ed7 kh\u00e1c kh\u00e1c nhau, \u0111\u00e3 hai ba l\u1ea7n x\u00e9t h\u1ecfi, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c m\u00faa m\u00e9p bi\u1ec7n c\u00e3i. B\u00e2y gi\u1edd n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n \u0111\u00e1 tr\u01a1 ra, c\u00f2n n\u00f3i g\u00ec n\u1eefa ! N\u00f3i v\u1edbi ai c\u0169ng n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng, n\u00f3i v\u1edbi vua cha m\u00e0 l\u1ea1i khinh r\u1ebb th\u1ebf \u00e0 !\u201d. B\u00e8n sai tr\u00f3i \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y. R\u1ed3i l\u1ea1i tha.<\/p>\n<p>Sai ch\u1edf 5 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c \u1edf kho B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 tri ch\u00e2u ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 l\u00e0 C\u1ed1c U\u00e2n b\u1ecb em h\u1ecd l\u00e0 Thao B\u00f4n Ta gi\u1ebft ch\u1ebft, th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c l\u00e0 b\u1ecdn Chi\u00eau L\u1eb7c C\u1ea7m Quy\u1ebft Xuy Mang c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n ch\u00e2u \u1ea5y l\u1eadp Thao B\u00f4n Ta quy\u1ec1n l\u00e0m ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n nghe tin, t\u00e2u l\u00ean. Giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ec1u n\u00f3i: \u201cM\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ea5t k\u1ef3 ph\u1ee5((1) Mi\u1ec1n ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o Kinh k\u1ef3.), v\u1ed1n \u0111\u00e3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n thanh gi\u00e1o, v\u00f4 c\u1ed1 gi\u1ebft ch\u1ebft tr\u01b0\u1edfng quan, c\u00f9ng nhau b\u1ea7u \u0111\u1eb7t ri\u00eang. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 chuy\u00ean quy\u1ec1n kh\u00f4ng k\u00ednh s\u1ee3 g\u00ec c\u1ea3. N\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 t\u1ed9i danh th\u00ec k\u1ebb kh\u00e1c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i ph\u1ea3i m\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng x\u1eed tr\u00ed. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n tra r\u00f5 m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i. L\u1ea1i x\u00e9t th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n d\u00e2n t\u00edn ph\u1ee5c th\u00ec t\u00e2u c\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 th\u1ee5\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p ti\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, xin tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty 9 ch\u00e2u Cam L\u1ed9 s\u1eafm nghi ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac m\u1eebng. Sau \u0111\u00f3 ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c C\u1ed1c U\u00e2n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn l\u1ea1i d\u00e2n M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng r\u1ea5t kh\u1ea3 \u1ed1, n\u1ebfu l\u1ea1i cho n\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ebfn d\u1ef1 h\u1ed9i c\u1ee7a nh\u00e0 vua th\u00ec sao cho x\u1ee9ng t\u00ecnh th\u1ef1c l\u1ec5 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf. V\u1eady l\u1ec5 kh\u00e1nh ti\u1ebft n\u00e0y, th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c v\u00e0 b\u1ed9 l\u1ea1c M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng cho d\u1ef1. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n c\u1ee7a tr\u1ea5n d\u00e2ng l\u00ean, x\u1eed Thao B\u00f4n Ta b\u1ecb ch\u00e9m, \u0111em \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u00eau l\u00ean, th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c Chi\u00eau L\u1eb7c C\u1ea7m \u0111\u00e3 ch\u1ebft, Quy\u1ebft Xuy Mang b\u1ecb t\u1ed9i gi\u1ea3o. L\u1ea1i cho ch\u00e1u C\u1ed1c U\u00e2n l\u00e0 C\u1ed1c Thi l\u00e0m th\u1ed5 tri ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o theo th\u1ee9 b\u1eadc cho c\u00e1c quan h\u01b0u tr\u00ed tu\u1ed5i \u0111\u00e3 80 tr\u1edf l\u00ean. (Th\u1eeba Thi\u00ean 3 ng\u01b0\u1eddi, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 2 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ecd 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam \u2013 \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u2013 \u0111\u00e0n \u00f4ng 13 ng\u01b0\u1eddi; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Hoa \u2013 \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi ; Ph\u00fa Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh \u2013 \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi ; B\u00ecnh Ho\u00e0, S\u01a1n Nam \u2013 \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi ; V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u2013 \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi ; Ngh\u1ec7 An \u2013 \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u2013 \u0111\u00e0n b\u00e0 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Bi\u00ean Ho\u00e0 c\u00f3 qu\u1ea3n tr\u1ecb d\u00e2n Man \u1edf s\u00e1ch L\u00e0ng Giao t\u00ean l\u00e0 Nhi\u00ean, tr\u01b0\u1edbc kia khi Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u1ea5y l\u1ea1i th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111em c\u00e1c d\u00e2n Man d\u00e2ng g\u1ea1o l\u1ea1i sai h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi tinh tr\u00e1ng t\u00f2ng qu\u00e2n, sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, cho l\u00e0m qu\u1ea3n tr\u1ecb c\u00e1c man l\u1ec7 v\u00e0o th\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh, Bi\u00ean Ho\u00e0. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd tu\u1ed5i \u0111\u00e3 100, tr\u1ea5n th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 L\u00ea Th\u1ecb Li\u00ean x\u00e3 An T\u00f4n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ng\u1ecdc S\u01a1n), Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Y\u00ean x\u00e3 C\u00f9 S\u01a1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ch\u00ed Linh) H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u tu\u1ed5i 80, ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1eddng (Th\u1ecb Li\u00ean c\u00f3 1 con, 2 ch\u00e1u, 2 ch\u1eaft, 1 chiu ; Th\u1ecb Y\u00ean c\u00f3 1 con, 2 ch\u00e1u, 1 ch\u1eaft, 1 chiu). Sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u00e0n n\u00eau khen.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi ch\u1ebft. Cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, v\u1ea3i l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 5 t\u1ea5m v\u00e0 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh d\u00e2ng s\u1edb \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Anh c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. \u0110\u1ebfn l\u00fac s\u00e1t h\u1ea1ch ch\u1ec9 d\u1ef1 h\u1ea1ng th\u1ee9. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cCh\u1ee9c Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o d\u1eabu nh\u1ecf, nh\u01b0ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong ho\u00e1. Anh, v\u0103n h\u1ecdc t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u01a1ng sao \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c \u1ea5y\u201d. B\u00e8n kh\u00f4ng cho. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eabm t\u1ef1 l\u00fac l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn ch\u1ea5n h\u01b0ng v\u0103n gi\u00e1o, m\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i sao \u00edt \u1ecfi th\u1ebf\u00a0 ?\u201d. Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 Ph\u1ea1m B\u00e1 \u0110\u1ea1t t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cHo\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta l\u01b0u \u00fd \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n t\u00e0i, ai ch\u1ea3 ph\u1ea5n kh\u1edfi. Nh\u01b0ng gi\u00e1o ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ec1 c\u1eed, h\u1ecdc v\u1ea5n th\u1ea5p k\u00e9m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m m\u00f4 ph\u1ea1m. N\u1ebfu l\u1ea5y khoa m\u1ee5c m\u00e0 d\u00f9ng th\u00ec nh\u00e2n t\u00e0i s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng th\u1ecbnh\u201d. N\u1ed9i c\u00e1c Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cNh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb tru\u1ea5t c\u00e1ch c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 khoa m\u1ee5c, n\u00ean cho kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m gi\u00e1o ch\u1ee9c, th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi\u201d. Vua n\u00f3i: \u201cTr\u1eabm c\u0169ng mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc duy th\u01b0\u1edfng c\u00f9ng ph\u1ea1t, b\u1ecdn \u1ea5y v\u1eeba c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb tru\u1ea5t, l\u1ea1i v\u1ed9i d\u00f9ng ngay, th\u1eddi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi may m\u1eafn \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t s\u1ebd b\u1ea3o r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u01b0 c\u00e1ch, ng\u00e0y nay d\u1eabu b\u00e3i, c\u0169ng v\u1eabn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf l\u1ea1i, r\u1ed3i s\u1ebd theo nhau l\u00e0m b\u1eady kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec th\u00ec l\u00e0m sao g\u1ea1n l\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c quan tr\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ki\u00eam qu\u1ea3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu d\u1ea7n, l\u1ec5 Xu\u00e2n t\u1ebf \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5: \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a ta, nh\u1edd \u01a1n tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed5 t\u00f4n, n\u00ean t\u1ebf t\u1ef1 long tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh. C\u00e1c s\u1edf t\u1ef1 \u0111\u00e0n mi\u1ebfu n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m l\u1ec5 tr\u1ecdng th\u1ec3, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea7n. Cho sau khi t\u1ebf Giao, ng\u00e0y M\u1eadu, Tr\u1eabm s\u1ebd th\u00e2n t\u1ebf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc. C\u00f2n mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu th\u00ec \u0111\u1ee3i th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, Tr\u1eabm s\u1ebd th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. V\u1eady d\u1ee5 cho c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 theo l\u1eddi tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Kinh, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho thao di\u1ec5n \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch ph\u00eda nam kinh th\u00e0nh. Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn xem, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua l\u00e0m 10 b\u00e0i th\u01a1 v\u1ecbnh s\u1eed, \u0111em cho b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ecdc. \u0110\u1ebfn b\u00e0i th\u01a1 v\u1ecbnh Minh ho\u00e0ng c\u00f3 c\u00e2u:<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cK\u1ef7 s\u1ea5u s\u01a1 duy\u00ean c\u1ea7n v\u1ea1n c\u01a1 [ky] ;<\/p>\n<p>V\u00e3n ni\u00ean h\u00e0 \u0111\u1ed9c Th\u00e1i Ch\u00e2n ph\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>[D\u1ecbch: N\u0103m \u0111\u1ea7u g\u1ea7y b\u1edfi ch\u0103m mu\u00f4n vi\u1ec7c ; N\u0103m cu\u1ed1i b\u00e9o sao ch\u1ec9 Th\u00e1i Ch\u00e2n ?((1) Th\u00e1i Ch\u00e2n : D\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd phi.)], nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eabm xem Minh ho\u00e0ng n\u0103m m\u1edbi l\u00e0m vua, l\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m v\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng khen. \u0110\u1ebfn n\u0103m gi\u00e0 \u0111\u1eafm y\u00eau D\u01b0\u01a1ng phi, ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u1ec5 n\u1ea3i cho n\u00ean kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. Tr\u1eabm t\u1ef1 l\u00fac l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay m\u1ed9t l\u00f2ng ch\u0103m ch\u1eafm, ch\u0103m lo m\u1ecdi vi\u1ec7c, ch\u1ec9 vui c\u00f9ng c\u00e1c khanh x\u00e9t \u0111o\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng d\u00e1m y\u00ean r\u1ed7i, ch\u1eb3ng bi\u1ebft ng\u00e0y sau c\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i th\u1ebf kh\u00f4ng ? \u0110\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 kh\u00f4ng nh\u00e0n r\u1ed7i. Tr\u1eabm v\u1ec1 sau m\u1ecfi m\u1ec7t ho\u1eb7c kh\u00f4ng ch\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c khanh n\u00ean \u0111\u1ecdc th\u01a1 n\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u00e2m bi\u1ebfm, Tr\u1eabm h\u1eb3n l\u00e0 bi\u1ebft r\u0103n \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u xin d\u1ee1 4 kho qu\u1ea3n th\u1ea3o c\u0169, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng g\u1ed7 c\u00f2n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00eam m\u1ed9t kho Gia ho\u00e0 v\u00e0 nh\u00e0 tr\u1ea1i c\u1ee7a c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c. Vua y cho.<\/p>\n<p>N\u0103m \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t nh\u1ecb tam t\u1ee9 ng\u0169 c\u1ee7a c\u01a1 Thanh Hoa thu\u1ed9c tr\u1ea5n Thanh Hoa, l\u00ednh b\u1ecf tr\u1ed1n nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ea1 l\u1ec7nh d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Thanh Hoa.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 treo c\u1edd v\u00e0 b\u1eafn s\u00fang \u1edf \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i ((2) \u0110\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i : \u1edf ph\u00eda B\u1eafc c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, x\u00e2y n\u0103m Gia Long th\u1ee9 12.):<\/p>\n<p>\u201c1. Thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng ho\u1eb7c thuy\u1ec1n l\u1edbn hai c\u1ed9t bu\u1ed3m \u1edf Kinh \u0111i ra bi\u1ec3n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u1ed7i thuy\u1ec1n c\u00f3 treo c\u1edd v\u00e0ng v\u00e0 b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang l\u1edbn, c\u1ea3 bang thuy\u1ec1n tuy nhi\u1ec1u ti\u1ebfng s\u00fang, tr\u00ean \u0111\u00e0i v\u1eabn treo c\u1edd v\u00e0ng v\u00e0 ch\u1ec9 b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang th\u00f4i. C\u00f2n thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea th\u00ec ch\u1ec9 treo c\u1edd kh\u00f4ng b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n<p>2. Thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n, tr\u00ean \u0111\u00e0i tr\u00f4ng th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec treo c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7 \u1edf tr\u00ean c\u1edd v\u00e0ng r\u1ed3i b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang l\u1edbn. Nh\u01b0 thuy\u1ec1n l\u1edbn c\u00f3 2, 3 chi\u1ebfc ho\u1eb7c 4, 5 chi\u1ebfc c\u00f9ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u00fac, c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang th\u00f4i.<\/p>\n<p>3. Thuy\u1ec1n \u1edf Kinh \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng, tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n, tr\u00ean \u0111\u00e0i treo c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7 ((1) Kh\u00e1nh h\u1ef7 : c\u1edd \u0111\u1ecf ch\u00e0o m\u1eebng.), b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang l\u1edbn. Trong bang thuy\u1ec1n ho\u1eb7c c\u00f3 thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng t\u1eeb 2 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean c\u00f9ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u00fac, m\u1ed7i thuy\u1ec1n c\u00f3 treo c\u1edd v\u00e0ng v\u00e0 b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang, tr\u00ean \u0111\u00e0i c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea th\u00ec ch\u1ec9 treo c\u1edd kh\u00f4ng b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n<p>4. Thuy\u1ec1n c\u00e1c bang nam b\u1eafc t\u00e0o m\u1edbi \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n, tr\u1ea5n \u0111\u00e0i tr\u00f4ng th\u1ea5y nh\u01b0 c\u00f3 thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng ho\u1eb7c thuy\u1ec1n hai c\u1ed9t bu\u1ed3m ho\u1eb7c thuy\u1ec1n \u00f4 l\u00ea do Kinh ph\u00e1i \u0111i qu\u1ea3n v\u1eadn, m\u1ed9t l\u00fac c\u00f9ng \u0111\u1ebfn, c\u00f3 treo c\u1edd v\u00e0ng v\u00e0 b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang, th\u00ec tr\u00ean \u0111\u00e0i treo c\u1edd \u0111\u1ecf kh\u00e1nh h\u1ef7 v\u00e0 b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang. D\u1eabu ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00e0o thuy\u1ec1n c\u0169ng th\u1ebf. N\u1ebfu thuy\u1ec1n trong bang l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn sau, m\u00e0 l\u00e0 thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng c\u00f3 treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang hi\u1ec7u \u1ea5y, th\u00ec tr\u00ean \u0111\u00e0i c\u0169ng c\u1ee9 treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang, ngo\u00e0i ra th\u00ec th\u00f4i. L\u1ea1i t\u00e0o thuy\u1ec1n nam b\u1eafc v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 bao nhi\u00eau ng\u00e0y, nh\u01b0 to\u00e0n bang thanh tho\u1ea3, th\u00ec l\u1ea1i b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn 3 ti\u1ebfng n\u1eefa.<\/p>\n<p>5. B\u00e8 g\u1ed7 Gia \u0110\u1ecbnh s\u1eafp \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n, tr\u00ean \u0111\u00e0i c\u0169ng treo c\u1edd \u0111\u1ecf v\u00e0 b\u1eafn 3 ti\u1ebfng s\u00fang nh\u1ecf, v\u00e0 sau khi v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n r\u1ed3i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, c\u0169ng b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf 3 ti\u1ebfng.<\/p>\n<p>6. C\u00e1c h\u1ea1m thuy\u1ec1n c\u00f4ng sai \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n m\u00e0 v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n th\u00ec tr\u00ean \u0111\u00e0i treo c\u1edd vu\u00f4ng s\u1eafc lam, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd bi\u1ebft tu\u1ef3 ti\u1ec7n ra \u0111i cho kh\u1ecfi tr\u1edf ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>7. C\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ghe c\u00f4ng sai v\u1eadn t\u1ea3i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Nam K\u1ef3 t\u1ef1 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u1eafc K\u1ef3 ((2) Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3 : \u1edf \u0111\u00e2y ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ea5t k\u1ef3 ph\u1ee5 (g\u1ea7n kinh k\u1ef3) \u1edf ph\u00eda Nam v\u00e0 \u1edf ph\u00eda B\u1eafc.) t\u1ef1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, bang thuy\u1ec1n \u0111i l\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n<p>8. Thuy\u1ec1n t\u00e0u ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n, l\u00fac th\u1ea3 neo nh\u1ed5 neo c\u00f3 treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 hi\u1ec7u thuy\u1ec1n n\u00e0o, ti\u1ebfng s\u00fang nhi\u1ec1u hay \u00edt, tr\u00ean \u0111\u00e0i ch\u1ec9 b\u1eafn tr\u1ea3 l\u1eddi \u1edf ti\u1ebfng s\u00fang l\u1edbn.<\/p>\n<p>9. Ph\u00e0m vi\u1ec7c treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e0i, n\u1ebfu c\u00f3 sai l\u1ea7m, ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh chuy\u00ean bi\u1ec7n ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i, vi\u00ean \u00e1n th\u1ee7 c\u0169ng ph\u1ea3i giao ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n xin t\u1eeb nay ph\u00e0m quan vi\u00ean c\u00f3 tang k\u1ebf m\u1eabu, m\u00ecnh l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 em th\u1ee9 ho\u1eb7c c\u00f3 m\u00e0 ch\u01b0a th\u00e0nh \u0111inh, th\u00ec cho chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u0103m Gia Long \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh quan ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, g\u1eb7p tang cha m\u1eb9 v\u1ec1 qu\u00ea tr\u1ecb tang, gi\u1ea3m \u0111i m\u1ed9t th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 cho m\u1eb9 \u0111\u00edch m\u1eb9 k\u1ebf c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 th\u00eam b\u1edbt ph\u1ea3i l\u1ebd. N\u1ebfu c\u00f3 em th\u1ee9 \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111inh c\u00f3 th\u1ec3 lo vi\u1ec7c thay anh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u1ec7 xin ngh\u1ec9.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, huy\u1ec7n V\u0103n Ch\u1ea5n tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u00ecnh Th\u00f4ng, th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c l\u00e0 C\u1ea7m Nh\u00e2n T\u00e0i t\u1ef1 ti\u1ec7n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng sai, c\u01b0\u1edbp k\u1ebb can ph\u1ea1m. Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e1 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft. T\u00e0i tr\u1ed1n, Th\u00f4ng ch\u01b0a cung xong \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u h\u1eb7c. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ho\u00e1 th\u00f4i vi\u1ec7c tr\u1ea5n, \u1edf ngo\u00e0i b\u1eaft ph\u1ea1m. \u0110\u1ebfn l\u00fac k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, Ho\u00e1 c\u0169ng \u1ed1m ch\u1ebft. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch cho chi\u1ebfu nguy\u00ean h\u00e0m c\u1ea5p tu\u1ea5t cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Thanh Ngh\u1ec7 gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i \u0111\u1eaft. Vua sai b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 h\u1ecfi, kh\u1eafp d\u00e2n trong h\u1ea1t tr\u1ea5n, ai l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ed7 lim \u0111em n\u1ed9p quan th\u00ec theo gi\u00e1 g\u1ed7 t\u00ednh gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u00f3c m\u00e0 c\u1ea5p cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXV<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh d\u1ea7n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830], m\u00f9a xu\u00e2n th\u00e1ng 3, s\u1eeda \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u01b0 l\u1ea1i Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u0169ng l\u1ea1m, b\u1ecb l\u00ednh ki\u1ec7n. Vua sai xi\u1ec1ng, giao b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u00e2n xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam c\u1ea5m.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBinh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ra binh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef d\u00e2n. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, x\u00e3 d\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0u t\u00e1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 do binh l\u00ednh b\u1ecf tr\u1ed1n. B\u1edfi v\u00ec binh l\u00e0 \u1edf d\u00e2n m\u00e0 ra, binh kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i th\u00ec d\u00e2n t\u1ea5t b\u1ecb kh\u1ed1n. Th\u1ebf th\u00ec binh v\u1edbi d\u00e2n c\u00f9ng r\u00e0ng bu\u1ed9c nhau, v\u1eadn m\u1ec7nh c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc quan h\u1ec7 \u1edf \u0111\u1ea5y. Tr\u1eabm t\u1ef1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng binh l\u00ednh, v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u00fd lu\u00f4n. S\u1ee3 b\u1ecdn cai qu\u1ea3n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c r\u0103n b\u1ea3o ; n\u00f3i kh\u00f4ng ng\u1ea1i phi\u1ec1n. G\u1eb7p c\u00f3 c\u00f4ng tr\u00ecnh g\u1eb7p vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u00ec th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p h\u1eadu, kh\u00f4ng ti\u1ebfc ti\u1ec1n c\u1ee7a. V\u1ed1n mu\u1ed1n cho binh l\u00ednh y\u00ean \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ed1n tr\u00e1nh m\u00e0 l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n. Nh\u01b0ng b\u1ecdn \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u01b0 l\u1ea1i v\u1eabn quen th\u00f3i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nhau, coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, ch\u1ec9 c\u1ea7u l\u1ee3i ri\u00eang. Nh\u01b0 \u0111\u1ed9ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c, th\u00ec cho l\u00e0 c\u1ea7n kinh ph\u00ed vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1eaft l\u00ednh \u0111\u00f3ng g\u00f3p. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u00ec b\u00e0y \u0111\u1eb7t chuy\u1ec7n chi ph\u00ed, v\u1ec1 \u0111\u01a1n b\u1eb1ng, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng tr\u1eeb b\u1edbt. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n \u00e2n th\u01b0\u1edfng c\u0169ng v\u1ebd chuy\u1ec7n chi\u1ebft tr\u1eeb. Binh l\u00ednh kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ef1c. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n nhi\u1ec1u c\u00e1ch l\u1eeba b\u1ecbp, s\u00e1ch nhi\u1ec5u, chia tay v\u1edbi nhau, m\u1ed1i t\u1ec7 n\u1ea3y ra kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n t\u1ec7, th\u00ec d\u00f2ng t\u1ec7 ch\u1ea3y tr\u00e0n ra kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u cho h\u1ebft. Cho n\u00ean t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i khi g\u1eb7p \u00e1n v\u1ee1 ra, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u tr\u1eebng tr\u1ecb r\u1ea5t n\u1eb7ng, kh\u00f4ng m\u1ed9t ch\u00fat nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng g\u00ec. T\u01b0\u1edfng ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc nghi\u00eam minh k\u1ebb gian c\u0169ng bi\u1ebft kh\u00e9p n\u00e9p th\u00ec ph\u1ea3i. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u01b0 l\u1ea1i Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00f2n d\u00e1m l\u00e0m t\u1ec7. \u0110\u00e3 giao b\u1ed9 tra x\u00e9t. Nay kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng hi\u1ec3u d\u1ee5 nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 tr\u00e1nh, mong m\u1ecfi kh\u1ecfi t\u1ed9i l\u1ec7. B\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb cai qu\u1ea3n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u01b0 l\u1ea1i, bi\u1ec7n sai, d\u1ecbch m\u1ee5c, \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ea3o nhau, c\u00f3 th\u00ec b\u1ecf \u0111i, kh\u00f4ng th\u00ec c\u1ed1 g\u1eafng, c\u1ed1t sao g\u1ed9t r\u1eeda th\u00f3i c\u0169, gi\u1eef l\u1ea5y m\u00ecnh l\u1ea5y nh\u00e0. N\u1ebfu coi l\u00e0 l\u1eddi v\u0103n chi\u1ebfu l\u1ec7, c\u1ee9 gi\u1eef th\u00f3i c\u0169, m\u1ed9t khi ph\u00e1t gi\u00e1c ho\u1eb7c n\u1ebfu t\u1ef1 Tr\u1eabm x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 tang s\u1ed1 nhi\u1ec1u \u00edt, t\u1ea5t \u0111em k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1eebng tr\u1ecb r\u1ea5t n\u1eb7ng. Qu\u1ea3n quan kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u1ec1m th\u00fac, ho\u1eb7c tri t\u00ecnh dung t\u00fang th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i nghi\u00eam ngh\u1ecb, ch\u1edb k\u00eau l\u00e0 kh\u00f4ng r\u0103n b\u1ea3o s\u1edbm\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u00e1nh n\u1eb7ng c\u1ea7u nh\u1eb9, l\u00e2u th\u00e0nh th\u00f3i quen. C\u00f3 nh\u00e0 \u00f4ng cha con ch\u00e1u chia \u1edf l\u00e0ng kh\u00e1c nhau \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u1ecfi binh dao, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ngh\u1ecb v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho x\u00e9t qu\u1ea3 th\u1ebf th\u00ec r\u00fat v\u1ec1, ai c\u00f3 \u00f4ng th\u00ec theo qu\u00ea \u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00f4ng th\u00ec theo qu\u00ea cha. Nay x\u00e9t ra th\u00f4n d\u00e2n nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 8 su\u1ea5t \u0111inh, trung gian \u0111\u01b0\u1ee3c 1, 2 l\u1eadu \u0111inh \u0111\u1ebfn ng\u1ee5, \u0111\u0103ng v\u00e0o h\u1ed9 t\u1ecbch, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 k\u00e9n l\u00ednh l\u00e0 cho \u0111inh s\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7, b\u1eaft ch\u1ecbu m\u1ed9t binh. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 10 n\u0103m binh ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 th\u00e0nh, h\u1ed9 t\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu nh\u1ea5t nh\u1ea5t r\u00fat v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n, kh\u00f4ng nh\u1eefng s\u1ed5 s\u00e1ch r\u1ed1i b\u1eddi, kh\u00f3 l\u00f2ng b\u1ecf b\u1edbt ghi th\u00eam nh\u1eefng l\u00e0ng ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1ecbu l\u00ednh nay l\u1ea1i th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111inh s\u1ed1. V\u1eady xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng ph\u00e0m ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n th\u00e0nh s\u1ed5 t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n truy c\u1ee9u, c\u00f2n t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 th\u00ec theo ngh\u1ecb m\u00e0 b\u1ecf b\u1edbt ghi th\u00eam. T\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 11 v\u1ec1 sau, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh, \u0111\u1ec1u cho con theo qu\u00ea cha, b\u1ea5t t\u1ea5t r\u00fat v\u1ec1 qu\u00ea \u00f4ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u00ednh m\u1ed9, nh\u1eefng d\u00e2n bi\u1ec7t t\u00ednh bi\u1ec7t n\u1ea1p c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c c\u01a1 v\u1ec7 t\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u1edf trong v\u00e0 ngo\u00e0i, t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, c\u00e1c vi\u00ean s\u1edf qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111o l\u1ea1i th\u00e2n voi, ng\u00e0 voi, k\u00ea th\u00e0nh s\u00e1ch b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i cho nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m sung l\u00e0m n\u00f4. (Ng\u00e0y ph\u00e1t v\u00e3ng ng\u01b0\u1eddi 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean c\u1ea5p cho m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i 2 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi 14 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u1ea5p cho n\u1eeda t\u1ea5m v\u1ea3i 2 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn ph\u1ed1i s\u1edf 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean cho 1 quan ti\u1ec1n, 14 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng cho 5 ti\u1ec1n. Kh\u1ea9u l\u01b0\u01a1ng th\u00ec theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 ph\u00e1t).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ea5t c\u1ea5y l\u00faa kh\u00f4ng b\u1eb1ng Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n d\u00e2n \u0103n nh\u1edd v\u00e0o g\u1ea1o mi\u1ec1n Nam. T\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t ho\u1eb7c l\u00fac l\u1ee5t h\u1ea1n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, thuy\u1ec1n Nam ch\u01b0a ti\u1ec7n gi\u00f3 th\u00ec b\u1ecdn nh\u00e0 gi\u00e0u \u0111\u00e1nh cao gi\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i nhi\u1ec1u, n\u00ean gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng cao. N\u1ebfu kh\u00f4ng chuy\u00ean ch\u1edf ch\u1ed7 c\u00f3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f4ng, th\u00ec n\u00f4ng d\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1i n\u1ea1n th\u00f3c r\u1ebb, m\u00e0 nh\u00e0 gi\u00e0u c\u00e1c n\u01a1i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u c\u01a1 ki\u1ebfm l\u1ee3i, nh\u00e2n d\u00e2n l\u1ea1i c\u00e0ng thi\u1ebfu h\u1ee5t. T\u1ef1 nay, ph\u00e0m h\u1ea1t n\u00e0o b\u1ecb g\u1ea1o \u0111\u1eaft, nh\u01b0 g\u1eb7p m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a h\u1ea1 thuy\u1ec1n Nam ti\u1ec7n gi\u00f3 th\u00ec cho t\u01b0 ngay cho th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c nh\u00e0 bu\u00f4n trong h\u1ea1t, s\u1eafm cho nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n ch\u1edf g\u1ea1o \u0111\u1ebfn b\u00e1n, \u0111\u1ec3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu g\u1ea1o kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u00f3i k\u00e9m m\u00e0 l\u1ee3i cho s\u1ef1 sinh l\u00fd c\u1ee7a nh\u00e0 bu\u00f4n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Th\u00e0nh v\u00f5 l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n Tr\u1ef1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t, v\u1eabn \u0111eo \u1ea5n h\u00e0m K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c quan hi\u1ec7u ch\u00ednh lu\u1eadt l\u1ec7.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long so\u1ea1n \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt l\u1ec7, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u00e0nh. Nh\u01b0ng l\u00fac m\u1edbi l\u1eadp ph\u00e1p s\u1ef1 bi\u1ebfn th\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a chu \u0111\u00e1o. Xin n\u00eau m\u1ed9t phen \u0111\u00ednh ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 r\u00f5 ph\u00e9p t\u1ed1t c\u1ee7a \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb, m\u00e0 lu\u1eadt l\u00e0 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 x\u1eed h\u00ecnh, trong \u0111\u00f3 c\u00e2n nh\u1eafc n\u1ea3y m\u1ef1c, c\u00f3 ch\u1ed7 chi\u1ebft trung, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t l\u1edbn. \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, l\u1ea5y khoan nh\u00e2n thay t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 vi\u1ec7c h\u00ecnh l\u1ea1i c\u00e0ng l\u01b0u \u00fd h\u01a1n. Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, \u0111\u00e3 s\u1eafc cho h\u1eefu ty bi\u00ean so\u1ea1n lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh, th\u1ef1c l\u00e0 s\u1ef1 ch\u1ebf t\u00e1c c\u1ee7a th\u1ea7n th\u00e1nh \u0111\u1eb7t s\u1ef1 gi\u00e1o ho\u00e1 \u1edf trong vi\u1ec7c h\u00ecnh, khi\u1ebfn quan d\u00f9ng m\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n, d\u00e2n bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y c\u00e1i Ph\u01b0\u1edbc trung ch\u00ednh. Nh\u01b0ng th\u1eeba bi\u1ec7n l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd t\u1ed1t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a vua ch\u1ec9 theo \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh, l\u1ea1i vi\u1ec7n d\u1eabn l\u0169 b\u1ecdn V\u0169 Trinh, Tr\u1ea7n H\u1ef1u c\u00f9ng nhau ph\u1ee5 h\u1ed9i, cho n\u00ean trong ch\u1ed7 nh\u00e2n c\u0169 hay \u0111\u1ed5i m\u1edbi, th\u00eam v\u00e0o hay b\u1edbt \u0111i, c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u00fang v\u1edbi c\u00f4ng lu\u1eadn. L\u1ea1i \u0111em h\u1ecd t\u00ean m\u00ecnh n\u00eau l\u00ean \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n c\u00e0ng l\u00e0 c\u00e0n b\u1eady. Sau khi b\u1ecdn \u1ea5y b\u1ecb t\u1ed9i, \u0111\u00e3 sai xo\u00e1 b\u1ecf t\u00ean h\u1ecd trong quy\u1ec3n lu\u1eadt. Hi\u1ec7n nay s\u00e1ch lu\u1eadt l\u1ec7 c\u0169ng n\u00ean hi\u1ec7u ch\u00ednh l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 cho quan l\u1ea1i x\u00e9t h\u00ecnh c\u00f3 ch\u1ed7 noi theo. Duy s\u1ef1 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u00e1p r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, trong \u1ea5y ch\u00e2m tr\u01b0\u1edbc th\u00eam b\u1edbt c\u1ea7n ph\u1ea3i r\u1ed9ng l\u1ea5y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang, cho h\u1ee3p th\u1eddi nghi, r\u1ed3i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp th\u00e0nh ph\u00e9p t\u1eafc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho \u0111\u1eddi sau. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111em c\u00e1c \u0111i\u1ec1u h\u00ecnh lu\u1eadt, h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c, n\u00ean l\u00e0m b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, thi h\u00e0nh \u0111\u1eddi nay nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t. C\u00f9ng l\u00e0 m\u1edf qu\u00e1n h\u1ecdp l\u00e0m, chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c t\u1ed5ng t\u00e0i, to\u1ea3n tu tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng h\u00e0nh hi\u1ec7u ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u b\u00e0n k\u1ef9 c\u1ea3 m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cDanh lo\u1ea1i trong lu\u1eadt c\u00f3 nhi\u1ec1u, k\u1ec3 tu\u1ea7n k\u1ec3 ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m xong \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch, \u0111\u1ec3 h\u1ecdp ch\u00fang ki\u1ebfn m\u00e0 th\u00e0nh. Ch\u1ee9c t\u1ed5ng t\u00e0i v\u00e0 ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i th\u00ec t\u1ef1 nh\u00e0 vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t k\u00e9n ch\u1ecdn ; ch\u1ee9c to\u1ea3n tu tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec xin l\u1ea5y quan vi\u00ean trong ngo\u00e0i ai l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec sung b\u1ed5. (To\u1ea3n tu 6 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng quan tam ph\u1ea9m, bi\u00ean tu 11 ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng quan t\u1ee9 ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m, kh\u1ea3o hi\u1ec7u, hi\u1ec7u san 10 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng quan th\u1ea5t b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m, \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c 24 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf l\u1ee5c b\u1ed9 c\u00f9ng nh\u1eefng th\u01b0 th\u1ee7 \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t. Thu ch\u01b0\u1edfng th\u00ec d\u00f9ng b\u1ecdn thu ch\u01b0\u1edfng \u1edf S\u1eed qu\u00e1n). L\u1ea5y Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n l\u00e0m ch\u1ed7 h\u1ed9i l\u00e0m. L\u1ea1i \u0111em s\u00e1ch lu\u1eadt c\u0169 ch\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb cho k\u1ef9, so v\u1edbi \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 n\u00ean th\u00eam b\u1edbt, tham \u0111\u00ednh so s\u00e1nh, \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00e0m xong th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng duy\u1ec7t l\u1ea1i cho k\u1ef9, r\u1ed3i m\u1edbi ti\u1ebfn tr\u00ecnh\u201d. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n sung t\u1ed5ng t\u00e0i, H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n sung Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i, T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u \u0111\u1ec1u sung To\u1ea3n tu, b\u1ecdn Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p c\u1ed9ng 12 ng\u01b0\u1eddi sung Bi\u00ean tu. T\u1ef1 t\u1ed5ng t\u00e0i \u0111\u1ebfn thu ch\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (T\u1ed5ng t\u00e0i l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 10 quan ti\u1ec1n, to\u1ea3n tu 7 quan, bi\u00ean tu 5 quan, kh\u1ea3o hi\u1ec7u, hi\u1ec7u san, \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c, thu ch\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u 3 quan). Sau \u0111\u1ed5i ph\u00e1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng sung Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 sung To\u1ea3n tu, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc ((1) Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc : nay l\u00e0 \u0110a Ph\u01b0\u1edbc (H\u00e0 N\u1ed9i).) (B\u1eafc Ninh) l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung \u0111em l\u00ednh \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a d\u00e2n. S\u1ee3 vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, n\u00f3i v\u1edbi Tri ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Th\u1ecbnh b\u1ea3o b\u1ecdn ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft x\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong ph\u1ee7 l\u00e0m \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng. Th\u1ecbnh kh\u00f4ng nghe, Trung vu c\u00e1o cho Th\u1ecbnh tha ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed9i. Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd tin, t\u00e2u xin c\u00e1ch ch\u1ee9c x\u00e9t h\u1ecfi. Th\u1ecbnh sai ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o k\u00eau t\u1ea1i Kinh. Vua sai Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Ng\u1ea1n \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi hai t\u00e0o Binh b\u1ed9 tra x\u00e9t. Trung ph\u1ea3i th\u00fa nh\u1eadn, b\u00e8n gi\u1ebft \u0111i. Ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Th\u1ecbnh. Thu\u00fd ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp \u0111\u00e0i An H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam (\u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i). Sai Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111em bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng thao di\u1ec5n \u1edf Kinh h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y. Th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ti\u1ebft h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c, ph\u00e1i y sinh Th\u00e1i y vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00f4ng s\u1edf, ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m th\u00ec \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec cho th\u00eam m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u0129nh vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u00e2u r\u1eb1ng 3 v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb v\u00e0 Minh ngh\u0129a l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 sai trong b\u1ed9 thu\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh bi\u1ec7t h\u1ea1t \u0111\u1ebfn th\u00fa \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, ng\u00e0y nay b\u1ed1n c\u00f5i b\u00ecnh y\u00ean, vi\u1ec7c th\u00e0nh c\u0169ng \u00edt, xin theo s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i chia l\u00e0m hai ban, c\u1ee9 6 th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 cho binh l\u00ednh nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i c\u1ea3i b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u1ea3n in s\u00e1ch nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, mu\u1ed1n gia \u01a1n cho h\u1ecdc tr\u00f2, sai T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00e1c sinh vi\u00ean \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ea1i xem c\u00f3 ch\u1eef n\u00e0o b\u1ecb s\u1ee9t m\u1ea5t th\u00ec ch\u1ea3i chu\u1ed1t vi\u1ebft l\u1ea1i, \u0111\u01b0a sang V\u0169 kh\u1ed1 cho th\u1ee3 kh\u1eafc l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, ti\u1ebft Thanh minh. Vua r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i theo h\u1ea7u nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi r\u1ed9n r\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1, m\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00e0ng t\u1ec7 l\u1eafm. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, khi xe ng\u1ef1 gi\u00e1 ra ngo\u00e0i hi\u1ec7u c\u1edd h\u00e0nh dinh th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c qu\u1ea3n qu\u00e2n nh\u00e2n tu\u1ea7n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00fac ra \u0111i th\u00ec r\u1ed9n r\u00e0ng l\u1ed9n x\u1ed9n. Nay cho l\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 r\u1eb1ng v\u1ec1 sau ph\u00e0m g\u1eb7p l\u00fac xa gi\u00e1 ra ngo\u00e0i, nh\u1eefng quan binh Th\u1ee7y b\u1ed9 theo h\u1ea7u, \u0111i \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo hi\u1ec7u l\u1ec7nh. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1eadm tr\u1ec5 sai l\u1ea7m, th\u00ec \u0111em k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng, m\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Truy phong Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Huy\u00ean l\u00e0m An Ninh b\u00e1, l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTrong l\u00fac gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0m ph\u1ea3n b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y tr\u1eddi, ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn l\u0103ng t\u1ea9m, th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 C\u01b0 Ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Huy\u00ean, m\u1eaft tr\u00f4ng l\u00f2ng x\u00f3t \u0111em l\u00f2ng ngh\u0129a ph\u1eabn tr\u00e2n tr\u1ecdng, gi\u1ea5u c\u1ea5t. \u0110\u1ebfn l\u00fac Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh s\u01b0, Ng\u1ecdc Huy\u00ean \u0111em vi\u1ec7c th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 l\u00f2ng hi\u1ebfu v\u00f4 c\u00f9ng, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i l\u0103ng C\u01a1 Th\u00e1nh c\u0169ng \u0111\u00e3 y\u00ean ch\u1ed1n b\u1ea3o tr\u1ea1ch r\u1ed3i ((1) B\u1ea3o tr\u1ea1ch : m\u1ea3 g\u1ecdi l\u00e0 \u00e2m tr\u1ea1ch, m\u1ea3 vua g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea3o tr\u1ea1ch.). Nay nh\u00e2n ti\u1ebft Thanh minh \u0111\u1ebfn y\u1ebft l\u0103ng, th\u1ea5y t\u00f9ng b\u00e1ch r\u01b0\u1eddm r\u00e0, ngh\u0129 l\u1ea1i chuy\u1ec7n c\u0169, bi\u1ebft bao \u0111au l\u00f2ng g\u1ea1t n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, th\u00ec c\u00f4ng c\u1ee7a Ng\u1ecdc Huy\u00ean th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc n\u00ean b\u00e1o \u0111\u1ec1n \u01b0u h\u1eadu. N\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 con c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ebfn ch\u00e1u l\u00e0 Ng\u1ecdc \u0110\u1ea1t, Tr\u1eabm c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho ch\u1ee9c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, t\u01b0\u1edfng c\u00f2n ch\u01b0a tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ngh\u0129a c\u1eed. V\u1eady n\u00ean gia \u00e2n truy phong Ng\u1ecdc Huy\u00ean l\u00e0m An Ninh b\u00e1, th\u0103ng th\u1ee5 Ng\u1ecdc \u0110\u1ea1t l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1ec1 sau ch\u00e1u ch\u1eaft t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m Thi\u00ean h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea9m y, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng m\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai h\u1eefu ty ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh th\u1ea7n t\u1eeb n\u00fai H\u01b0ng Nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 th\u1edd An Ninh b\u00e1, m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a thu, ti\u1ebft Thanh minh, ti\u1ebft th\u00e1ng Ch\u1ea1p d\u00f9ng b\u00f2 \u0111\u1ec3 t\u1ebf. R\u1ed3i l\u1ea1i truy th\u1ee5 Ng\u1ecdc Huy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; Ng\u1ecdc \u0110\u1ea1t v\u1eabn gi\u1eef l\u0103ng C\u01a1 Th\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo ban l\u00ean tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thi\u1ec7n l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>S\u1ee9 b\u1ed9 \u0111i n\u01b0\u1edbcThanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn V\u0169 v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9. Khi s\u1eafp \u0111i, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y \u0111\u1ebfn Y\u00ean Kinh n\u00ean n\u00f3i v\u1edbi L\u1ec5 b\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Thanh r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc ta v\u1ed1n \u00edt nh\u00e2n s\u00e2m, xin c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p th\u00ec chi\u1ebft gi\u00e1 m\u00e0 c\u1ea5p thay cho b\u1eb1ng nh\u00e2n s\u00e2m Quan \u0110\u00f4ng, c\u0169ng l\u00e0 mua c\u00e1c th\u1ee9 ng\u1ecdc th\u01b0\u01a1ng b\u00edch, ho\u00e0ng t\u00f4ng, ho\u00e0ng khu\u00ea, thanh khu\u00ea, khi v\u1ec1 ph\u1ea3i \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ec3 k\u1ecbp ng\u00e0y t\u1ebf Giao\u201d. B\u1ecdn V\u0169 \u0111\u1ebfn Y\u00ean Kinh, n\u00f3i v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0: v\u00ec s\u1ef1 hi\u1ebfu d\u01b0\u1ee1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u00f9ng nh\u00e2n s\u00e2m, l\u00e0m h\u1ea1i qu\u1ed1c th\u1ec3, c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed3 ng\u1ecdc mua v\u1ec1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 pha l\u00ea c\u1ea3, m\u00e0 khi v\u1ec1 l\u1ea1i ch\u1eadm kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf tr\u00e1ch d\u1eef, r\u1ed3i giao cho b\u1ed9 b\u00e0n, b\u00e8n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u0169 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u1ea1i can v\u1ec1 \u00e1n v\u1ee1 \u0111\u00ea b\u1ecb tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3, b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n n\u00ean theo lu\u1eadt n\u1eb7ng k\u1ebft \u00e1n. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111u\u1ed5i v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00e1c s\u1edf l\u00e2u b\u1eb1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n coi l\u00e0m, Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf gi\u00fap vi\u1ec7c. L\u00e0m xong, th\u01b0\u1edfng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng cho t\u1eeb \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng k\u1ef3 m\u1ee5c ba huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 h\u1ea1t \u0111\u1ec1u xin \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft t\u1ec1 t\u1eadp \u1edf ph\u00eda nam Kinh th\u00e0nh \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n, c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 th\u00ec \u0111\u1ec1u theo s\u1edf t\u1ea1i m\u00e0 tr\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd. Vua khen l\u00f2ng th\u00e0nh. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho l\u00e0m hai c\u00e1i th\u1ec3 b\u1eb1ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n th\u1ec3 l\u00e2u \u0111\u1ec3 t\u1edbi k\u1ef3 th\u00ec \u0111\u1ebfn chi\u00eam b\u00e1i ; c\u00f2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 th\u00ec ch\u1ec9 theo l\u1ec7 treo \u0111\u00e8n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi ch\u00fa ti\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh. Xin l\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh 10 ng\u00e0y (ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 4) l\u00e0m ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00e1nh ti\u1ebft, t\u1ef1 ng\u00e0y \u1ea5y \u0111\u1ebfn ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5, c\u1ee9 ng\u00e0y l\u1ebb c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c v\u00e0o h\u1ea7u, ng\u00e0y ch\u1eb5n th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1eb9p l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng s\u1edf. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00ec m\u1ed7i ng\u00e0y bu\u1ed5i s\u00e1ng s\u1edbm c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn t\u1ea3 vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh ch\u1edd g\u1ecdi v\u00e0o n\u1ed9i th\u0103m s\u1ee9c kho\u1ebb v\u00e0 h\u1ea7u c\u01a1m. L\u1ea1i t\u1eeb ng\u00e0y \u1ea5y \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh 4 ng\u00e0y, c\u1ed9ng 15 ng\u00e0y, c\u1ea5m x\u00e9t x\u1eed vi\u1ec7c h\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh 3 ng\u00e0y v\u00e0 sau ng\u00e0y ch\u00ednh 1 ng\u00e0y c\u1ea5m ch\u1ee3 b\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1t sinh. Ng\u00e0y \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, t\u1ea5u 7 kh\u00fac nh\u1ea1c (khi r\u01b0\u1edbc vua l\u00ean ng\u1ef1 ngai v\u00e0ng th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac Nguy\u00ean th\u1ecd, khi c\u00e1c quan v\u00e0o l\u1ea1y th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac Trinh th\u1ecd ; \u0111\u1ecdc \u00e2n chi\u1ebfu xong l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac V\u0129nh th\u1ecd ; c\u00e1c quan l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eebng \u0111\u1ecdc xong th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac Gia th\u1ecd ; c\u00e1c quan th\u00e0nh tr\u1ea5n d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eebng l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u00e2n th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac Hy th\u1ecd ; c\u1ed1ng man c\u00e1c n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eebng l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u00e2n th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac Hi\u1ec3n th\u1ecd ; l\u1ec5 xong th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac Tuy th\u1ecd). Cho y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh th\u00ec t\u1ea5u 5 kh\u00fac nh\u1ea1c (khi vua ng\u1ef1 ngai v\u00e0ng, nh\u1ea1c v\u0169 sinh \u0111\u1ec1u m\u1eb7c m\u0169 \u00e1o m\u00faa v\u00f5 \u0111\u1ec3 m\u00faa khi\u00ean b\u00faa, th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac C\u1ea3nh Ph\u01b0\u1edbc, l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng th\u1ecd, l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, nh\u1ea1c v\u0169 sinh m\u1eb7c \u00e1o hoa m\u00faa c\u00e0nh hoa xanh, t\u1ea5u kh\u00fac Ho\u1eb1ng Ph\u01b0\u1edbc, l\u1ea7n th\u1ee9 hai nh\u1ea1c v\u0169 sinh m\u00faa c\u00e0nh hoa \u0111\u1ecf, t\u1ea5u kh\u00fac Thu\u1ea7n Ph\u01b0\u1edbc, l\u1ea7n th\u1ee9 ba, nh\u1ea1c v\u0169 sinh m\u00faa c\u00e0nh hoa v\u00e0ng, t\u1ea5u kh\u00fac S\u00f9ng Ph\u01b0\u1edbc ; l\u1ec5 xong t\u1ea5u kh\u00fac Di\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 c\u0169, ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, \u1edf tr\u01b0\u1edbc nam \u0111\u00e0i ch\u1ec9 b\u1eafn 9 ti\u1ebfng s\u00fang m\u1eebng, \u1edf ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 b\u1eafn s\u00fang. Duy n\u0103m nay g\u1eb7p ti\u1ebft t\u1ee9 tu\u1ea7n ch\u00ednh th\u1ecd \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 long tr\u1ecdng, n\u1ebfu b\u1eafn s\u00fang m\u1eebng ch\u1ec9 theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 l\u1ec5 l\u1edbn. V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c b\u1eafn s\u00fang m\u1eebng, tuy s\u00e1ch x\u01b0a ch\u01b0a c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng m\u00e0 nh\u00e0 vua g\u1eb7p l\u00fac vui m\u1eebng, b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ec3 ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng kh\u00ed vui, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c hay \u1edf trong l\u00fac vui m\u1eebng. Xin \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, \u1edf Kinh b\u1eafn s\u00fang m\u1eebng 5 l\u1ea7n 9 l\u00e0 45 ti\u1ebfng. B\u1edfi v\u00ec 5 l\u00e0 t\u00f4n v\u1ecb m\u00e0 9 l\u00e0 d\u01b0\u01a1ng s\u1ed1 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean c\u1eedu tr\u00f9 c\u1ee7a H\u1ed3ng ph\u1ea1m ((1) H\u1ed3ng ph\u1ea1m : m\u1ed9t thi\u00ean trong Kinh th\u01b0.) t\u00f3m \u1edf s\u1ed1 5 m\u00e0 th\u00e0nh \u1edf s\u1ed1 9, c\u00e1i s\u1ed1 5 l\u1ea7n 9 l\u1ea5y ngh\u0129a \u1edf \u0111\u1ea5y. Ng\u00e0y \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t kinh th\u00e0nh, 5 \u0111\u00e0i Nam ch\u00ednh, Nam th\u1eafng, Nam x\u01b0\u01a1ng, Nam h\u01b0ng, Nam hanh, \u0111\u1ee3i \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 xong th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eafn 9 ti\u1ebfng s\u00fang m\u1eebng. \u0110\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i c\u0169ng \u0111\u1eb7t \u00e1n b\u00e1i v\u1ecdng nghe ti\u1ebfng s\u00fang \u1edf Kinh th\u00e0nh xong, th\u00ec b\u1eafn ti\u1ebfp 9 ti\u1ebfng s\u00fang m\u1eebng. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec sau khi l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 \u1edf H\u00e0nh cung th\u00e0nh tr\u1ea5n xong, c\u0169ng b\u1eafn 9 ti\u1ebfng s\u00fang m\u1eebng. C\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ee7 huy\u1ec7n, v\u00e0 th\u00e0nh Vinh Ninh, \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, An H\u1ea3i, T\u0129nh H\u1ea3i, Bi\u1ec7n S\u01a1n c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u00e1n b\u00e1i v\u1ecdng v\u00e0 b\u1eafn 7 ti\u1ebfng s\u00fang m\u1eebng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ti\u1ebfng ch\u00fac m\u1eebng th\u1ecd hang n\u00fai \u0111\u1ec1u vang, t\u1eeb trong \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 kho\u1ea3ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i Kinh s\u01b0 l\u00e0 b\u1ed9 m\u1eb7t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, so v\u1edbi c\u00e1c n\u01a1i l\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng nh\u1ea5t, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u0169ng n\u00ean long tr\u1ecdng h\u01a1n. N\u0103m nay ti\u1ebft T\u1ee9 tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, s\u00fang m\u1eebng \u0111\u00e3 d\u00f9ng 5 l\u1ea7n 9, t\u1eeb sau c\u1ee9 10 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t ti\u1ebft, ti\u1ebft Ng\u0169 tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh xin d\u00f9ng 6 l\u1ea7n 9 l\u00e0 54 ti\u1ebfng, L\u1ee5c tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh xin d\u00f9ng 7 l\u1ea7n 9 l\u00e0 63 ti\u1ebfng, Th\u1ea5t tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh xin d\u00f9ng 8 l\u1ea7n 9 l\u00e0 72 ti\u1ebfng, B\u00e1t tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh xin d\u00f9ng 9 l\u1ea7n 9 l\u00e0 81 ti\u1ebfng, C\u1eedu tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u00f9ng ti\u1ebft K\u1ef3 di 100 tu\u1ed5i, cho \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn mu\u00f4n n\u0103m v\u00f4 c\u00f9ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng 100 ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n c\u00f9ng ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ed3n b\u1ea3o th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u1ec7 kh\u00e1nh ti\u1ebft n\u0103m nay l\u00e0m chu\u1ea9n, kh\u00f4ng c\u1ea7n gia th\u00eam\u201d.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd nguy\u00ean phi l\u00e0 H\u1ed3 th\u1ecb (t\u1ee9c l\u00e0 Nh\u00e2n ho\u00e0ng h\u1eadu) v\u00e0 tu nghi l\u00e0 Ph\u1ea1m th\u1ecb (\u0111\u1ec1u th\u1edd \u1edf \u1ea5p Xu\u00e2n Gia ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh).<\/p>\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 Qu\u1ea3ng Thi\u1ec7n (\u1edf ph\u01b0\u1eddng Trung Thu\u1eadn trong Kinh th\u00e0nh, b\u00ean h\u1eefu nh\u00e0 \u1ea5y l\u00e0m m\u1ed9t kho nh\u1ecf, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed). S\u1eeda ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5.<\/p>\n<p>Sai Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c tr\u1ea5n l\u1ea5y m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 50 l\u00ednh, sung vi\u1ec7c coi gi\u1eef tr\u1ea5n th\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn kho\u00e1 thanh tra th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. C\u00f2n th\u01b0\u01a1ng binh c\u0169 th\u00ec \u0111\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 t\u01b0 c\u1ee7a tr\u1ea5n binh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. (Theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Thanh m\u1edbi ph\u1ee5 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 6 quan 5 ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c V\u00f5 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c S\u01a1n Nam l\u00e0 Th\u00e1i B\u00e1 N\u1eabm t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea5n th\u1ee7 l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tri huy\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u00ean B\u1eadt L\u01b0\u1ee3ng \u0111u\u1ed5i theo, b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y), Tri huy\u1ec7n l\u00e0 V\u0169 Quy\u1ec1n \u0111em l\u1ea1i d\u00e2n trong huy\u1ec7n \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e1 N\u1eabm, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c 8 t\u00ean. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua ng\u1ee3i khen. D\u1ee5 cho \u0111\u01b0a V\u0169 Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn d\u00f9ng. Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c cho nh\u1eefng l\u1ea1i d\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c theo th\u1ee9 b\u1eadc. Nguy\u1ec5n B\u1eadt L\u01b0\u1ee3ng v\u00ec \u0111\u00e3 \u0111u\u1ed5i theo gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. H\u1ed3 B\u00f4i b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u.<\/p>\n<p>Cho nh\u1eefng th\u01b0 l\u1ea1i th\u1ef1c th\u1ee5 \u1edf c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1, c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ki\u1ebfn An c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e0i c\u00f3 \u0111\u1ee9a \u1edf tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn l\u00e0m con h\u00e1t \u1edf nh\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Kinh t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n. C\u00f4ng sai b\u1ecdn h\u1ea7u ch\u00e8 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn b\u1eaft. \u0110i\u1ec3n c\u00f9ng con l\u00e0 Th\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua, giao cho b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed. B\u1ed9 th\u1ea7n x\u00e9t ra b\u1ecdn \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n l\u1eadu s\u1ed5, ngh\u0129 x\u1eed \u0110i\u1ec3n v\u00ec ch\u1ee9a nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n. Kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5 gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, con l\u00e0 Th\u00e2n \u0111\u00e1nh 80 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf c\u00f4ng ph\u1ee7 l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Tho\u1ea1i ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n th\u00e2n l\u00e0m \u0111\u00ecnh th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef g\u00ecn c\u1ea9n th\u1eadn, m\u00e0 l\u1ea1i dung n\u1ea1p k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i, ch\u1ee9a nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, th\u1ef1c l\u00e0 t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m b\u1eady, b\u1ed9 ngh\u0129 gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, t\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u00e1ng r\u1ed3i, nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u1ea1i v\u00ec nghe l\u1eddi con l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u00e2n, Th\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i r\u1ed3i. \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p l\u01b0u. Kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t n\u1eefa. Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i nu\u00f4i \u0111\u1ee9a l\u1eadu \u0111inh, c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, t\u1ea1m truy\u1ec1n qu\u1edf tr\u00e1ch. V\u1ea3 l\u0169 ti\u1ec3u nh\u00e2n mang l\u00f2ng kh\u00f4ng t\u1ed1t, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn r\u1ee7 nhau l\u00e0m b\u1eady, ph\u1ea3i n\u00ean ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, d\u01b0\u1edbi c\u1eeda ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung ch\u1ee9a ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng s\u1ed5. N\u1ebfu \u0111\u00e3 qua l\u1ea7n nghi\u00eam d\u1ee5 n\u00e0y m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ee9a nu\u00f4i nh\u1eefng \u0111\u1ee9a h\u00e8n m\u1ecdn \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 ra ngo\u00e0i sinh s\u1ef1 v\u00e0 g\u00e2y vi\u1ec7c hi\u1ec1m th\u00f9 th\u00ec t\u1ea5t giao T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed. Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 ph\u00f2 m\u00e3 c\u00e1c ph\u1ee7 c\u0169ng ph\u1ea3i nghi\u00eam x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t h\u1ed9 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, sai m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch sung v\u00e0o (L\u1ea5y 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf 1 c\u00e2n tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng). Ph\u00e0m l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 nam ph\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p h\u1ebft v\u00e0o quan, t\u00ednh tr\u1eeb v\u00e0o thu\u1ebf. Ai gi\u1ea5u hay b\u1edbt th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam b\u1eadc cung ph\u1ee5ng \u1edf H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, tr\u1eadt T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>C\u1eeda bi\u1ec3n An D\u1ee5 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 \u0111\u1ec1n T\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ti\u1ebfng linh thi\u00eang, g\u1eb7p k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i c\u1eeda bi\u1ec3n b\u1ecb c\u00e1t b\u1ed3i, r\u1ed3i l\u1ea1i th\u00f4ng, thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i qua \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ec9nh th\u1ea7n cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ea7n ph\u00f9 h\u1ed9, xin s\u1eeda l\u1ec5 tam sinh \u0111\u1ec3 t\u1ea1. Vua y cho. H\u1ea1 l\u1ec7nh h\u1eb1ng n\u0103m quan thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111i qua ch\u1ed7 \u1ea5y m\u00e0 to\u00e0n bang thanh tho\u1ea3, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c t\u00f4n sinh vi\u00ean t\u1eed h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 T\u1ee9 th\u01b0 c\u00f9ng gi\u1ea5y b\u00fat m\u1ef1c \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c h\u1ecdc.<\/p>\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4 ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Ban y\u1ebfn cho c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng t\u00f4n trai g\u00e1i, v\u00e0 c\u00f4ng t\u1eed c\u00f4ng n\u1eef \u1edf N\u1ed9i \u0111\u00ecnh, th\u01b0\u1edfng cho theo th\u1ee9 b\u1eadc. (Th\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi sa m\u00e0u 3 t\u1ea5m, nhi\u1ec5u hoa 1 t\u1ea5m, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi sa v\u00e2n m\u00e0u 3 t\u1ea5m, ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng sa m\u00e0u 3 t\u1ea5m, nhi\u1ec5u hoa 1 t\u1ea5m, ho\u00e0ng t\u00f4n c\u00f4ng t\u1eed sa m\u00e0u 2 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa \u0111\u1ecf 1 t\u1ea5m, ho\u00e0ng n\u1eef t\u00f4n, c\u00f4ng n\u1eef, tr\u1eebu m\u00e0u 2 t\u1ea5m).<\/p>\n<p>Ch\u01a1i b\u00e8 \u1edf h\u1ed3 sau, tri\u1ec7u c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0o ch\u1ea7u, ban cho c\u00e1c th\u1ee9 qu\u1ea1t b\u1ea1ch \u0111\u00e0n, k\u00ednh m\u1eaft Th\u1ee7y tinh, h\u00e0o bao g\u1ea5m.<\/p>\n<p>S\u01a1n Nam m\u01b0a \u0111\u00e1.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f3 d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf \u0111\u1ed3ng Th\u1ea1ch Bi tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 (m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf \u0111\u1ed3ng 400 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Sai h\u01a1n 90 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u00e1c c\u01a1 Nam t\u01b0\u1ee3ng B\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng \u0111i \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh thay phi\u00ean th\u1ee9.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng ho\u00e0ng t\u1eed m\u1ed9 l\u1eadp thu\u1ed9c binh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 s\u1ee9c kh\u1eafp cho c\u00e1c c\u00f4ng ho\u00e0ng t\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung ch\u1ee9a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5. \u0110\u00f3 l\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba t\u1eeb khi ch\u1edbm n\u1edf, l\u1eadp ph\u00e1p th\u1ef1c l\u00e0 chu \u0111\u00e1o. Nh\u01b0ng nay ngh\u0129 d\u01b0\u1edbi c\u1eeda c\u00e1c ph\u1ee7 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f4i \u0111\u00f2i \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. V\u1eady gia \u01a1n cho c\u00e1c c\u00f4ng ho\u00e0ng t\u1eed m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1eb7t l\u00e0m thu\u1ed9c binh, m\u1ed7i ph\u1ee7 1 \u0111\u1ed9i, h\u1ea1n 50 ng\u01b0\u1eddi, bi\u00ean r\u00f5 th\u00e0nh s\u1ed5 ng\u1ea1ch. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00e2u theo l\u1eddi d\u1ea1y, n\u1ebfu d\u00e1m c\u1ed1 \u00fd tr\u00e1i l\u1eddi nghi\u00eam d\u1ee5 m\u00e0 dung nu\u00f4i nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i \u1edf ngo\u00e0i l\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sinh vi\u1ec7c, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i nghi\u00eam tr\u1ecb kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 cho Ng\u00f4 V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0m Ph\u00f3 thi\u00ean h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea9m y, tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, cho chi\u1ebfu ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng theo ban l\u00ean tr\u1ef1c. Kh\u00e1nh l\u00e0 con V\u1ec7 u\u00fd t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh. Th\u00e0nh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ch\u1ebft tr\u1eadn \u1edf s\u00f4ng C\u1ed5 Trai, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn cho n\u00ean d\u00f9ng con.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t b\u1ea1c \u1edf kho Kinh, ch\u1edf \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 1.000 l\u1ea1ng, \u0111\u1ebfn Thanh Hoa 1.000 l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n theo th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>D\u1ed3n hai \u0111\u1ed9i T\u00f2ng h\u1ea7u, B\u1ea3 l\u1ec7nh thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m \u0111\u1ed9i Gia b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Quan \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m nay n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean s\u1edbm, t\u1ef1 th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn nay (th\u00e1ng 4) l\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u00e3 3 l\u1ea7n. Nay c\u00e2y \u0111o n\u01b0\u1edbc \u1edf b\u1edd s\u00f4ng so v\u1edbi m\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u xu\u00e2n cao h\u01a1n tr\u00ean m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea m\u1edbi \u0111\u1eafp th\u00eam, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng v\u00e0ng, li\u1ec7u \u0111\u1ebfn v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu s\u1ebd kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u h\u01a1i y\u00ean l\u00f2ng Tr\u1eabm, mong sao cho c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1n, v\u1eadt li\u1ec7u ch\u1eafc, \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng, n\u01b0\u1edbc y\u00ean d\u00f2ng, \u0111\u1ec3 Tr\u1eabm c\u00f9ng th\u1ea7n d\u00e2n vui m\u1eebng v\u1edbi nhau\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u0103n quan \u1edf ngo\u00e0i th\u0103ng th\u1ee5 hi\u1ec7p tr\u1ea5n, tham hi\u1ec7p, lang trung vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u1ed1c h\u1ecdc, tri ph\u1ee7, ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng th\u1ee5, th\u1ef1c th\u1ee5 tri huy\u1ec7n, kh\u00f4ng do ch\u00e2n c\u1ed1ng sinh gi\u00e1m sinh \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khi\u00eau tuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Quan v\u00f5 th\u0103ng th\u1ee5 qu\u1ea3n c\u01a1, ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 kh\u00f4ng do vua ch\u1ecdn ra, c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u1ee9 trong h\u1ea1t m\u1ed9t n\u0103m, n\u1ebfu g\u1eb7p k\u1ef3 thao di\u1ec5n, ho\u1eb7c v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng sai m\u00e0 v\u1ec1 Kinh c\u0169ng cho do b\u1ed9 d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e8n b\u00e0n xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, vi\u00ean n\u00e0o th\u0103ng th\u1ee5 m\u00e0 l\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn, th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u1ea5p cho chi\u1ebfu s\u1eafc. Vi\u00ean n\u00e0o l\u1ec7 ph\u1ea3i d\u1eabn ki\u1ebfn th\u00ec \u0111\u1ee3i d\u1eabn ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 r\u1ed3i m\u1edbi l\u00e0m. Duy vi\u00ean n\u00e0o l\u1ec7 ph\u1ea3i d\u1eabn ki\u1ebfn, m\u00e0 ho\u1eb7c v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, ho\u1eb7c s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec xin tr\u00edch ra t\u00e2u l\u00ean c\u1ea5p cho chi\u1ebfu s\u1eafc tr\u01b0\u1edbc cho ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i cung ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i sau nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng s\u1ebd d\u1eabn ki\u1ebfn. Vua y theo. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Sai v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 trung c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i m\u1ed9t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 50 bi\u1ec1n binh theo vi\u00ean qu\u1ea3n kho s\u00fang \u1ed1ng chia b\u1eaft coi gi\u1eef x\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ph\u00e1o x\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh k\u00e9n ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ee9c kho\u1ebb x\u00e1ch n\u1eb7ng \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 th\u00e2n binh c\u1ea5m binh \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 ng\u1ea1ch khuy\u1ebft c\u1ee7a v\u1ec7 C\u1ea9m y, \u0111\u1ec3 chia h\u1ea1ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p (h\u1ea1ng \u01b0u t\u1ed9t \u01b0u th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; h\u1ea1ng \u01b0u 1 l\u1ea1ng ; h\u1ea1ng \u01b0u th\u1ee9 5 quan ti\u1ec1n ; h\u1ea1ng b\u00ecnh 4 quan ; h\u1ea1ng b\u00ecnh th\u1ee9, h\u1ea1ng th\u1ee9 3 quan. \u00e1o v\u1ea3i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 c\u00e1i ; qu\u1ea7n s\u1ea1i nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh theo \u00e2n chi\u1ebfu \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, k\u00ea danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean nh\u1eefng \u00e1n t\u1ea1p ph\u1ea1m t\u1eed t\u1ed9i t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 t\u00ecnh c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1eb7c chu\u1ea9n tha t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n, sung binh. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ng\u1ed9 s\u00e1t, th\u00ec b\u1eaft n\u1ed9p ti\u1ec1n mai t\u00e1ng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201c\u00e1n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 t\u1ed9i n\u1eb7ng, theo lu\u1eadt l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i m\u1ea1ng. Nh\u01b0ng trong \u1ea5y, c\u00f3 k\u1ebb nh\u00e2n t\u1ee9c gi\u1eadn gi\u1eb1ng co nhau ph\u00fat ch\u1ed1c l\u1ea7m l\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ecnh l\u00ecnh g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng may, k\u1ebb gi\u1ebft c\u0169ng l\u00e0 do v\u00f4 t\u00e2m, \u0111\u00e3 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m t\u1ed9i l\u1ea1i b\u1eaft n\u1ed9p ti\u1ec1n mai t\u00e1ng cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, \u0111\u1ec3 cho t\u00ecnh l\u00fd \u0111\u1ec1u h\u1ee3p, s\u1ed1ng ch\u1ebft \u0111\u1ec1u nh\u1edd. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch th\u1eeba h\u00e0nh v\u00e0 nh\u1eefng h\u00e0o tr\u01b0\u1edfng \u0111i\u00eau ngoan \u1edf s\u1edf t\u1ea1i, ho\u1eb7c c\u00f3 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0103n ch\u1eb7n, gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u0129nh ti\u1ec1n, th\u00e0nh th\u1eed ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng ch\u1ecbu kh\u1ed1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n g\u00ec. V\u1eady n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u00ecnh, t\u1ef1 nay ph\u00e0m g\u1eb7p nh\u1eefng \u00e1n \u1ea5y, n\u00ean chi\u1ebfu thu b\u1ea1c l\u1ea1ng, r\u1ed3i \u0111\u00f2i \u0111\u00edch v\u1ee3 con hay h\u1ecd h\u00e0ng th\u00e2n c\u1ee7a k\u1ebb ch\u1ebft m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea5p ph\u00e1t. N\u1ebfu khinh th\u01b0\u1eddng u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi b\u1eady, m\u00e0 ph\u00e1t ra l\u00e0 c\u1ea5p b\u1eady hay b\u1edbt x\u00e9n, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng nha l\u1ea1i tham \u00f4 ph\u1ea3i t\u1ed9i n\u1eb7ng, m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t s\u00e1t c\u0169ng ph\u1ea3i giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u danh s\u00e1ch c\u00e1c \u00e1n t\u1ed1i h\u1eadu c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u00ednh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t. Vua cho l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, gia \u01a1n theo \u00e2n chi\u1ebfu \u0111\u1ea7u xu\u00e2n l\u01b0\u1ee3ng cho khoan gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>T\u01b0 v\u1ee5 Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng Hu\u00e2n \u0111em m\u1ed9t m\u1ea3nh \u0111ai \u0111\u00ednh ng\u1ecdc tr\u1eafng do t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, kh\u1ea9n thi\u1ebft xin d\u00e2ng l\u00ean vua. Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t thay. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm qu\u00fd b\u00e1u ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n. Ph\u1ecfng c\u00f3 ng\u1ecdc b\u00edch soi s\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc sau 12 c\u1ed7 xe c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i ta chu\u1ed9ng, n\u1eefa l\u00e0 th\u1ee9 \u0111\u00e1 v\u0169 phu. Ch\u1ea3 c\u1ea7n thu nh\u1eadn. Song v\u1eadt n\u00e0y \u1edf ta xem l\u00e0 h\u00f2n \u0111\u00e1, m\u00e0 \u1edf h\u1ecd th\u00ec l\u00e0 c\u1ee7a b\u00e1u, n\u00ean gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng Hu\u00e2n 1 cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ti \u0111\u1ec3 an \u1ee7i t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a th\u1ea7n b\u1ed9c\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y n\u0103m nay kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui, s\u1eafc cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh, t\u1ef1 ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 28, tr\u1eeb ra nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u01a1 y\u1ebfu kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec ng\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c, cho so\u1ea1n b\u00e0i phi\u1ebfn ngh\u0129 c\u00f9ng ti\u1ebfn theo v\u1edbi b\u1ea3n ch\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y 22, 23 th\u00ec c\u00e1c quan ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, t\u1eeb ng\u00e0y 22 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 24, trong 3 ng\u00e0y, c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ee7a l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 c\u1ea3. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh l\u1ea5y ng\u00e0y m\u00f4ng 10 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, ca c\u00f4ng B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7, c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ea1p k\u1ef9 leo d\u00e2y, \u0111\u00e1nh \u0111u, m\u00faa r\u1ed1i d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc tr\u00ean c\u1ea1n \u0111\u1ec1u h\u1ecdp \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ec3 l\u00e2u v\u00e0 \u1edf tr\u00ean Th\u1ee7y b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 di\u1ec5n tr\u00f2 cho th\u1ea7n d\u00e2n s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1ebfn xem \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng vui.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u0111\u1ed5ng l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0i An H\u1ea3i l\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng c\u00f9ng \u0111em c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u1ea3n c\u01a1 tu\u1ef3 bi\u1ec7n v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft theo ban m\u00e0 ch\u00fac m\u1eebng. C\u00f2n bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00f4ng s\u1edf th\u00ec t\u1ef1 22 \u0111\u1ebfn 24 \u0111\u1ec1u ngh\u1ec9 vi\u1ec7c 3 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn bi\u1ec1n binh \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n \u0111\u1ebfn Kinh thao di\u1ec5n m\u00e0 sai \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c cho quen lao kh\u1ed5 th\u1ebf m\u00e0 vui v\u1ebb \u0111i l\u00e0m, Tr\u1eabm r\u1ea5t khen. Nay m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c tr\u00ecnh h\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m t\u1eeb canh 5 \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng gi\u1edd Th\u00ecn, gi\u1edd T\u1ef5 th\u00ec ngh\u1ec9, l\u1ea1i kho\u1ea3ng gi\u1edd M\u00f9i, gi\u1edd Th\u00e2n th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ebfn canh hai th\u00ec ngh\u1ec9. Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u00f4ng m\u1ea5t vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1ecdc m\u1ec7t. V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c c\u1ed1t l\u00e0m xong kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 mu\u1ed1n nhanh ch\u00f3ng. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1eadm m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, Tr\u1eabm kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u00e0m c\u00e1c s\u1edf th\u1ec3 l\u00e2u th\u1ec3 b\u1eb1ng s\u1ed1 ti\u1ec1n s\u1eafm v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0 1.200 quan.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t nghi l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, cho s\u1ee9 th\u1ea7n hai n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f9ng c\u00e1c c\u1ed1ng man phi\u00ean ph\u1ee5 v\u00e0o s\u00e2n \u0111i\u1ec7n chi\u00eam b\u00e1i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u1ee9 hai n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Kinh, b\u1ed9 L\u1ec5 xin \u0111\u1ecbnh ban t\u1ef1. Vua cho r\u1eb1ng Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc Thanh s\u00e1ch phong, \u0111\u1ee9ng \u1edf tr\u00ean n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. L\u1ea1i ban cho b\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c c\u1ed1ng man m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u. \u0110\u1ebfn l\u00fac v\u00e0o t\u1ea1, l\u1ea1y \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang ph\u00e9p. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>Ban m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u cho th\u1ed5 ty c\u00e1c tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, H\u01b0ng Ho\u00e1 thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua t\u1edbi th\u0103m th\u1ec3 l\u00e2u, th\u1ea5y to l\u1edbn \u0111\u1eb9p t\u1ed1t, d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd th\u1ef1c kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 t\u1ea5t l\u00f2ng Tr\u1eabm, ch\u1ec9 c\u1ed1t cho \u0111\u1eb9p m\u1eaft, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi t\u1ed1n nhi\u1ec1u nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u0103m nay g\u1eb7p t\u1ee9 tu\u1ea7n ch\u00ednh th\u1ecd c\u1ee7a Tr\u1eabm, kh\u1ea9n xin c\u1eed h\u00e0nh kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, Tr\u1eabm ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a l\u1ea5y 100 tu\u1ed5i l\u00e0m h\u1ea1n th\u00ec 40 tu\u1ed5i c\u00f2n l\u00e0 tr\u00e1ng ni\u00ean sao l\u1ea1i v\u1ed9i \u0103n m\u1eebng. M\u00e0 Tr\u1eabm t\u1eeb l\u00fac l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, nh\u01b0 n\u0103m \u0111\u1ea7u n\u1ed1i ng\u00f4i, n\u0103m th\u1ee9 3 th\u0103ng ph\u1ed1i ((1) Th\u0103ng ph\u1ed1i : l\u1ec5 \u0111\u1eddi phong ki\u1ebfn, nh\u00e0 vua ch\u1ebft \u0111i, 3 n\u0103m l\u00e0m l\u1ec5 th\u0103ng ph\u1ed1i \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ec5 th\u0103ng ph\u1ed1i.) \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, n\u0103m th\u1ee9 8 Th\u00e1nh th\u1ecd l\u1ee5c tu\u1ea7n c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng gia \u00e2n hu\u1ec7 kh\u1eafp trong ngo\u00e0i, th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u00e3 quen tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y. N\u0103m nay Tr\u1eabm \u0111\u1ebfn t\u1ee9 tu\u1ea7n, n\u1ebfu c\u1ee9 khi\u00eam t\u1ed1n kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u1eddi th\u1ea7n d\u00e2n xin, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ee5 l\u00f2ng tr\u00f4ng mong c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n sao ? Tr\u1eabm b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi cho c\u1eed h\u00e0nh, nh\u01b0ng nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng tr\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t kho, nh\u01b0 nh\u00e0 Thanh b\u1eaft th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u0111\u1ec3 chi c\u00f4ng t\u00e1c. Nh\u1eefng v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng nh\u01b0 tre g\u1ed7, \u0111\u1ec1u theo t\u1eebng h\u1ea1ng m\u00e0 tr\u1ea3 gi\u00e1. Ph\u00e0m nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f9ng l\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, qu\u00e9t v\u00f4i v\u00e1ch t\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u theo vi\u1ec7c nhi\u1ec1u c\u00f4ng hay \u00edt m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p binh d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u00ed \u0111\u1ed3ng n\u00e0o. Song ch\u1ec9 l\u00e0m cho \u0111\u1eb9p m\u1eaft. Nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec \u1edf th\u1ea7n d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh ch\u00fac th\u1ecd, m\u00e0 \u1edf nh\u00e0 vua th\u00ec n\u00ean l\u1ea5y xa x\u1ec9 l\u00e0m r\u0103n. V\u1eady xu\u1ed1ng l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ec3 trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e0m th\u1ebf l\u00e0 v\u00ec th\u1ea7n d\u00e2n ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec Tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n m\u00f9i (ng\u00e0y \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00e1nh ti\u1ebft) c\u00e1c c\u00f4ng ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u m\u1eb7c m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Vua t\u1ef1 vi\u1ebft ba ch\u1eef l\u1edbn \u201cPh\u01b0\u1edbc, Th\u1ecd, Trung\u201d th\u01b0\u1edfng cho. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, c\u00e1c s\u1edf l\u00e2u b\u1eb1ng treo \u0111\u00e8n k\u1ebft hoa, tr\u01b0ng b\u00e0y r\u1ef1c r\u1ee1. Tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i treo c\u1edd kh\u00e1nh h\u1ef7 n\u0103m s\u1eafc, c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh ban \u0111\u00eam \u0111\u1ed1t c\u00e2y \u0111\u00e8n, tr\u00f4ng nh\u01b0 sao tr\u00ean tr\u1eddi, s\u00e1ng nh\u01b0 ban ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e2ng l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, h\u1ea1 l\u1ec7nh ban m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u cho c\u00e1c vi\u00ean b\u1ed9 ty ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m, m\u1ed7i ph\u1ea9m 2 b\u1ed9, ban \u00e1o m\u0169 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u cho c\u00e1c vi\u00ean th\u1ea5t b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m m\u1ed7i ph\u1ea9m 3 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u00f5 Hi\u1ec3n, \u0111i\u1ec3m t\u00ean, cho Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0o ch\u1ea7u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y b\u1ed9 L\u1ea1i k\u00ea danh s\u00e1ch quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee3i vua khuy\u00ean t\u00ean cho \u0111\u1ebfn Kinh ch\u00fac th\u1ecd. C\u00f3 H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u00ean m\u00e0 B\u1ed9 th\u1ea7n v\u00e0 C\u00e1c th\u1ea7n qu\u00ean m\u1ea5t, kh\u00f4ng l\u1ee5c g\u1eedi cho. Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd b\u1ed9 L\u1ea1i k\u00ea d\u00e2ng s\u00e1ch c\u00e1c quan d\u1ee5 y\u1ebfn, vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea1i b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c v\u1eeba r\u1ed3i sai l\u1ea7m b\u1ecb l\u1ed7i, nay \u0111\u1ec1u cho d\u1ef1 y\u1ebfn nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u00e2n \u0111i\u1ec3n th\u00ec cho \u0111\u1ebfn t\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng cho l\u00ean Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng t\u00f4i con tr\u00f4ng nh\u1edb\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p tu\u1ea5t, vua r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1 \u0111i xem th\u1ec3 l\u00e2u. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, theo l\u1ec7 th\u00ec th\u1ea7n d\u00e2n treo \u0111\u00e8n \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda. N\u0103m nay g\u1eb7p ti\u1ebft t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, h\u1ecfi ra th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf Kinh kh\u00f4ng c\u1ee9 nh\u00e0 gi\u00e0u hay ngh\u00e8o \u0111ua nhau th\u1eafp nhi\u1ec1u \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c. D\u1eabu m\u1ed7i nh\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t v\u00e0i ch\u00e9n d\u1ea7u \u0111\u00e8n th\u1eafp m\u1ea5y \u0111\u00eam, s\u1edf phi c\u0169ng ch\u1eb3ng qu\u00e1 m\u1ea5y ch\u1ee5c hay tr\u0103m \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, nh\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3 th\u00ec ch\u1eb3ng th\u1ea5m v\u00e0o \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng d\u00e2n ngh\u00e8o t\u00fang \u0103n m\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec t\u1ed1n m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, Tr\u1eabm c\u0169ng ti\u1ebfc cho h\u1ecd. Tr\u1eabm t\u1ef1 khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i d\u00e2n, t\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u0111\u1ebfn tr\u1ebb con, \u0111\u1ec1u quen tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y. Nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, v\u1eabn mu\u1ed1n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n tr\u1ea1ch th\u1ea5m nhu\u1ea7n m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 gia \u01a1n cho k\u1ebb c\u00f4 \u0111\u01a1n go\u00e1 b\u1ee5a, th\u00ec tuy d\u00e2n gian c\u00f3 t\u1ed1n ch\u00fat \u00edt c\u0169ng th\u1ef1c ch\u00fat tho\u1ea3 l\u00f2ng Tr\u1eabm. N\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho x\u00f3m l\u00e0ng ch\u1ee3 b\u00faa nh\u00e0 n\u00e0o \u0111\u1ee7 \u0103n \u0111\u1ee7 m\u1eb7c th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 treo \u0111\u00e8n \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng vui m\u1eebng ch\u00fac th\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i, c\u00f2n nh\u1eefng nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f3, sinh l\u00fd thi\u1ebfu th\u1ed1n th\u00ec c\u0169ng n\u00ean d\u00e8 x\u1ebbn, ti\u1ebft ki\u1ec7m, ch\u1edb n\u00ean mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 l\u00f2ng trung \u00e1i c\u1ee7a th\u1ea7n d\u00e2n, h\u00e1 n\u00ean v\u1ed9i c\u1ea5m ? Duy kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 chuy\u00ean xa x\u1ec9 m\u00e0 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0103n m\u1eb7c. N\u00ean \u0111em \u00fd Tr\u1eabm truy\u1ec1n b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y 20 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5 l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Phong ((1) L\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Phong : l\u0103ng T\u00fac t\u00f4ng Hi\u1ebfu Ninh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.), ng\u00e0y 21 l\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5 l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Thanh ((2) L\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Thanh : l\u0103ng Hi\u1ec3n t\u00f4ng Hi\u1ebfn Minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.), l\u1ec7 c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c s\u1eafc t\u00eda. N\u0103m nay g\u1eb7p ti\u1ebft th\u1ecd t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, nh\u01b0ng t\u00f4n mi\u1ebfu l\u00e0 tr\u1ecdng, 2 ng\u00e0y \u1ea5y v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c qu\u1ea7n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecf t\u00eda. Nh\u01b0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u1ea5y v\u00e0 c\u00e1c quan c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o th\u00ec c\u0169ng cho m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, kh\u00f4ng n\u00ean m\u1eb7c m\u0169 \u00e1o m\u00e0u s\u1eafc, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh th\u1edd c\u1ee7a Tr\u1eabm.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd 3 ng\u00e0y, ng\u00e0y ch\u00ednh v\u00e0 sau m\u1ed9t ng\u00e0y, \u1edf Kinh, \u1edf ngo\u00e0i m\u1ed7i t\u1ed1i \u0111\u1ec1u treo \u0111\u00e8n tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda. Nh\u01b0ng 2 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i l\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5, t\u1eeb nay \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i treo \u0111\u00e8n tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, ng\u00e0y ch\u00ednh v\u00e0 sau ba ng\u00e0y. Ghi l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u xin kh\u00e1nh ti\u1ebft n\u0103m nay, 5 ng\u00e0y \u1ea5y, c\u00e1c c\u1eeda kinh th\u00e0nh, ng\u00e0y th\u00ec treo c\u1edd, \u0111\u00eam th\u00ec treo \u0111\u00e8n, ngo\u00e0i ra th\u00ec ng\u00e0y n\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng bu\u1ed5i chi\u1ec1u, ph\u1ee5ng ch\u1ec9 cho th\u1ea7n d\u00e2n xem tr\u00f2 \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ec3 l\u00e2u, ho\u1eb7c xem th\u1ea3 \u0111\u00e8n, m\u00faa \u0111\u00e8n \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, ho\u1eb7c xem tr\u00f2 \u1edf Th\u1ee7y b\u1eb1ng th\u00ec \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u0169ng \u0111\u1ec1u treo c\u1edd, xong vi\u1ec7c th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 ba huy\u1ec7n kinh k\u1ef3 l\u00e0m th\u1ec3 b\u1eb1ng, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi t\u1ed1n c\u1ee7a d\u00e2n. Sai hai b\u1ed9 H\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ecfi xem t\u1ed1n h\u1ebft bao nhi\u00eau quan s\u1ebd c\u1ea5p cho, b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng th\u1ea7n \u0111\u1ec1u xin mi\u1ec5n c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t k\u1ef3 ph\u1ee5 l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1eb9p t\u1ed1t nh\u1ea5t th\u1ea5m nhu\u1ea7n thanh gi\u00e1o \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111i\u1ec1u xin th\u1ef1c do l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh m\u1ebfn. Nh\u01b0ng v\u1eeba r\u1ed3i Tr\u1eabm th\u1ea5y th\u1ea7n d\u00e2n treo \u0111\u00e8n ph\u00ed t\u1ed5n ch\u00fat \u00edt m\u00e0 c\u00f2n th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc c\u00f4ng c\u1ee7a c\u1ee7a d\u00e2n khi\u1ebfn ph\u1ea3i ti\u1ebft ki\u1ec7m n\u1eefa l\u00e0 tr\u1ea7n thi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng t\u1ed1n k\u00e9m sao ! D\u1eabu nh\u00e2n d\u00e2n mu\u1ed1n t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh t\u00f4n k\u00ednh th\u00ec th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen, m\u00e0 t\u1ef1 Tr\u1eabm c\u0169ng n\u00ean theo vi\u1ec7c gia \u01a1n. V\u1eady c\u1ea5p cho 1.000 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 m\u00e3o, sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c kh\u00e1nh ti\u1ebft l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao, Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh th\u00ecn, vua th\u00e2n d\u1eabn b\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu ; sai Ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng Mi\u00ean Ho\u00e0nh, Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An chia \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean. L\u1ec5 xong, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd ch\u1ea7u h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n t\u1ef5, l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n, c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u1ed1ng man, theo th\u1ee9 t\u1ef1 d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eebng cung ti\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i h\u1ea1. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng t\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng \u1edf Thanh Hoa, h\u1ecd Tr\u1ea7n \u1edf V\u0103n X\u00e1 c\u00f9ng h\u1ecd L\u00ea, h\u1ecd Tr\u1ecbnh, k\u1ef3 l\u00e3o ba huy\u1ec7n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 v\u1ecdng b\u00e1i \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ec3 l\u00e2u. L\u1ec5 xong, ban \u00e2n chi\u1ebfu cho trong ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng tr\u00f9 ch\u1ee9a Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ban cho d\u00e2n, v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 theo tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 m\u1eebng tu\u1ed5i th\u1ecd. Nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u1ed1t m\u00e0 gieo \u01a1n to, theo l\u00f2ng nh\u00e2n m\u00e0 ban Ph\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng. Tr\u1eabm k\u00ednh n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn, noi theo ph\u00e9p x\u01b0a, nghi\u00eam c\u1ea9n \u0111\u00e3 11 n\u0103m nay. May nh\u1edd \u01a1n tr\u1eddi Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed5, trong ngo\u00e0i n\u00ean c\u00f4ng, B\u1eafc Nam nghe ti\u1ebfng, d\u00e2n vui v\u1eadt th\u1ecbnh, t\u1edbi bu\u1ed5i th\u00e1i b\u00ecnh, nh\u01b0ng v\u1eabn th\u00e0nh t\u00e2m v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang, th\u00e2n k\u00ednh nh\u01b0 b\u01b0ng b\u00e1t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7y. Ph\u00e0m thi h\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00ednh l\u1ec7nh g\u00ec, \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u00ednh v\u00e2ng m\u1ec7nh tr\u1eddi, ch\u0103m lo vi\u1ec7c d\u00e2n, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8, g\u1eb7p \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh l\u1ee5c tu\u1ea7n c\u1ee7a Th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, m\u1eebng tu\u1ed5i th\u1ecd m\u00e0 gia \u01a1n to, cho Ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng nh\u00e2n, ban r\u1ed9ng kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u th\u1ea5m, th\u1ef1c l\u00e0 v\u00e2ng \u0111em \u01a1n c\u1ee7a tr\u1eddi t\u1ed5 m\u00e0 ban cho d\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thi\u1ebfp. N\u0103m nay Tr\u1eabm t\u1edbi t\u1ee9 tu\u1ea7n, g\u1eb7p l\u00fac trong ngo\u00e0i y\u00ean l\u1eb7ng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u01b0 nh\u00e0n, tho\u1ea3 l\u00f2ng l\u1ea5y ch\u00edn ch\u00e2u m\u00e0 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Cho n\u00ean kh\u1eafp b\u1ed1n bi\u1ec3n c\u00f9ng t\u00f4n th\u00e2n. Cho c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf, \u00e2n c\u1ea7n ch\u00fac th\u1ecd, kh\u1ea9n c\u1ea7u vui m\u1eebng d\u1ef1ng b\u00e0y kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n, c\u1ea3 m\u1edf l\u00f2ng hoan, Tr\u1eabm ngh\u0129 t\u1ef1 l\u00fac l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y \u0111\u00eam cung k\u00ednh, ch\u1ec9 mong \u0111\u1eddi th\u1ecd, d\u00e2n th\u1ecd, \u0111\u1ec3 k\u00ednh n\u1ed1i Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh. Nh\u1edd tr\u1eddi nh\u1edd t\u1ed5 ph\u00f9 h\u1ed9, l\u1ea1i h\u1ebft l\u00f2ng gi\u1edbi c\u1ea9n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y Ph\u01b0\u1edbc \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m v\u1ec1 sau. Nay \u0111\u00fang t\u1ee9 tu\u1ea7n, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 khoe tu\u1ed5i th\u1ecd, ch\u1ec9 ngh\u0129 c\u00e1i ngh\u0129a th\u00e2n b\u1ec1 t\u00f4i, y\u00eau d\u00e2n ch\u00fang, g\u1eb7p h\u1ed9i th\u0103ng b\u00ecnh, n\u00ean \u0103n m\u1eebng cho tho\u1ea3 l\u00f2ng vui. B\u00e8n sai ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, k\u00ednh c\u00e1o Giao Mi\u1ebfu X\u00e3 T\u1eafc, \u0111\u1ebfn sinh nh\u1eadt th\u00e1ng n\u00e0y, ra ch\u1ea7u nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng. C\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 nghi long tr\u1ecdng, thu\u1eadn theo t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1eb7t ti\u1ebft v\u0103n, h\u1ecdp \u00fd \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 \u0111i\u1ec3n. Th\u00e1ng gi\u00eang xu\u1ed1ng chi\u1ebfu, gia \u01a1n t\u1ef1 bu\u1ed5i m\u00f9a xu\u00e2n ; m\u1ec7nh l\u1ec7nh gia th\u00eam ban Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0o tu\u1ea7n s\u01a1 \u0111\u1ed9. \u0110\u1ec3 t\u1ecf l\u1ec5 l\u1edbn b\u00e8n gia \u01a1n to. C\u00f3 20 \u0111i\u1ec1u gia \u01a1n nh\u01b0 sau :<\/p>\n<p>1. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9, N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Quang l\u1ed9c, H\u00e0n l\u00e2m, t\u1ef1 Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf T\u1eeb t\u1ebf ty, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, T\u00e0o ch\u00ednh, Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, Th\u00e1i y, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty, v\u00f5 t\u1eeb th\u1ef1c th\u1ee5 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u cho d\u1ef1 y\u1ebfn v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>2. Quan Kinh t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, quan ngo\u00e0i t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng Tham hi\u1ec7p c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>3. Quan Kinh t\u1eeb Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng ai \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u ph\u1ea9m th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ed5ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>4. Nh\u1eefng Gi\u00e1m sinh \u01b0u h\u1ea1ng, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>5. Nh\u1eefng th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ed sai v\u00e0 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>6. Th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh tinh binh \u1edf Kinh c\u00f9ng nh\u1eefng su\u1ea5t th\u1eadp ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>7. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ec7 v\u00e0o qu\u00e2n v\u1ec7 c\u00f9ng c\u00e1c th\u1ee3 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng.<\/p>\n<p>8. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf ngo\u1ea1i l\u1ec7 kh\u00f4ng chi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi b\u1eaft th\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u00ednh th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u1ee7 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>9. C\u00e1c tr\u1ea1m Nam B\u1eafc \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n g\u1ea1o s\u00e1u th\u00e1ng, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m 30 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>10. Nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc vay th\u00f3c c\u00f4ng ch\u01b0a tr\u1ea3 xong \u0111\u1ec1u tha cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>11. Nh\u1eefng ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1ef1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u tha cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>12. Nh\u1eefng th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb hai n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 v\u00e0 th\u1ee9 10, cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m gi\u00e1 m\u00e0 n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>13. Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba th\u00ed th\u1ef1 \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5.<\/p>\n<p>14. Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o h\u1ecdc tr\u00f2.<\/p>\n<p>15. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh \u1edf ngo\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thao l\u01b0\u1ee3c d\u0169ng c\u1ea3m, v\u00f5 ngh\u1ec7 gi\u1ecfi giang, ho\u1eb7c s\u1ee9c kho\u1ebb h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, mang n\u1eb7ng \u0111i xa, kh\u00f4ng c\u1ee9 qu\u00e2n hay d\u00e2n, \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u1ee3ng ty x\u00e9t th\u1ef1c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed9 Ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1ch \u0111\u1ec3 theo t\u00e0i b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>16. T\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa tu\u1ed5i 40 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p t\u01b0 \u0111\u1ebfn kinh do b\u1ed9 k\u00ea danh s\u00e1ch \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 h\u1ea1ch th\u1ef1c th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 giao ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>17. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 n\u00fai l\u1edbn s\u00f4ng to th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n<p>18. C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh \u1edf ngo\u1ea1i b\u1ecb l\u1ed7i ph\u1ea3i \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 H\u00ecnh k\u00ea s\u00e1ch \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, x\u00e9t cho l\u1ee5c d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>19. Quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch b\u00e3i t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng 3 n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 v\u0103n t\u1eeb Ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t ph\u1ea9m, n\u1ebfu l\u00e0 C\u1eed nh\u00e2n xu\u1ea5t th\u00e2n, tr\u1eeb phi t\u1ed9i tham tang c\u00f9ng tu\u1ed5i qu\u00e1 70, th\u00ec \u0111\u1ec1u do hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u00ea danh s\u00e1ch \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, l\u01b0\u1ee3ng cho l\u1ee5c d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>20. C\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0m binh l\u00e0m n\u00f4, do b\u1ed9 H\u00ecnh k\u00ea b\u00e0y t\u1ed9i danh v\u00e0 ch\u1ed7 \u0111i \u0111\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u00d4i ! D\u1ecbch s\u00e1u h\u00e0o d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 qu\u1ebb C\u00e0n, ban \u01a1n tr\u1ea1ch nh\u01b0 m\u00e2y bay m\u01b0a t\u01b0\u1edbi ; L\u1ec5 m\u01b0\u1eddi n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ebft, \u0111\u00f3n Ph\u01b0\u1edbc to nh\u01b0 n\u00fai l\u1edbn s\u00f4ng d\u00e0i. B\u00e1 c\u00e1o th\u1ea7n d\u00e2n cho \u0111\u1ec1u nghe th\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, cho c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 h\u01b0u tr\u00ed, c\u1eed nh\u00e2n theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, gi\u00e1m sinh, t\u00f4n sinh v\u00e0o s\u00e2n \u0111i\u1ec7n l\u1ea1y m\u1eebng.<\/p>\n<p>Ban y\u1ebfn cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean, tham hi\u1ec7p c\u00e1c tr\u1ea5n, \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, l\u00e0m l\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng d\u00e2ng th\u1ecd l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t ; Ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh b\u01b0ng ch\u00e9n ; V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng Mi\u00ean Ho\u00e0nh b\u01b0ng be r\u01b0\u1ee3u ; Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Ki\u00ean An c\u00f4ng \u0110\u00e0i d\u00e2ng th\u1ecd l\u1ea7n th\u1ee9 hai ; \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh b\u01b0ng ch\u00e9n; Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n b\u01b0ng be r\u01b0\u1ee3u. Ch\u01b0\u1edfng dinh Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng d\u00e2ng th\u1ecd l\u1ea7n th\u1ee9 ba. Ch\u01b0\u1edfng dinh T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng b\u01b0ng ch\u00e9n ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh b\u01b0ng be r\u01b0\u1ee3u. B\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu, Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy, \u0110o\u00e0n V\u0169 \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m vi\u1ec7c ban r\u01b0\u1ee3u ; gia Th\u1ed1ng ch\u1ebf h\u00e0m l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, V\u1ec7 u\u00fd V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c H\u1eadu h\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n, Phan V\u0103n Song, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd, Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, L\u00ea V\u0103n Nguy\u00ean sung ch\u1ee9c Th\u1ecb v\u1ec7 ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o ; V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i sung ch\u1ee9c Th\u1ecb v\u1ec7 xem x\u00e9t ng\u1ef1 thi\u1ec7n ; Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u, Th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u1eadn sung ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa ; Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y 4 ng\u01b0\u1eddi sung ch\u1ee9c Th\u1ecb v\u1ec7 b\u00e1o v\u0129 th\u01b0\u01a1ng ((1) B\u00e1o v\u0129 th\u01b0\u01a1ng : gi\u00e1o \u0111u\u00f4i b\u00e1o.). \u0102n y\u1ebfn xong th\u01b0\u1edfng cho h\u00e0ng t\u01a1 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. (C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng d\u00e2ng th\u1ecd, nhi\u1ec5u tr\u1eafng hoa \u0111\u1ecf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m, sa c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ea7n t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba t\u1ea5m. V\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n d\u00e2ng th\u1ecd, nhi\u1ec5u tr\u1eafng hoa \u0111\u1ecf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m, sa l\u01b0\u01a1ng c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ea7n t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba t\u1ea5m ; ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng d\u1ef1 y\u1ebfn \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty c\u00e1c s\u1eafc b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba t\u1ea5m sa l\u01b0\u01a1ng c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ea7n t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 t\u1ea5m, sa Q\u1ea3ng c\u00e1c s\u1eafc ng\u0169 th\u00e1i gia kim v\u00e2n ki\u00ean m\u00e3i qu\u1ea3i m\u00e3ng lan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e2y. V\u0103n v\u00f5 Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m d\u1ef1 y\u1ebfn, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty c\u00e1c s\u1eafc, b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai t\u1ea5m, sa c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ea7n t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba t\u1ea5m. T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty c\u00e1c s\u1eafc b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai t\u1ea5m, sa c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ea7n t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba t\u1ea5m ; Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty c\u00e1c s\u1eafc b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai t\u1ea5m, sa c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ea7n t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai t\u1ea5m ; th\u1ef1 h\u00e0m \u0111\u1ed3ng T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m, sa l\u01b0\u01a1ng s\u1eafc s\u1eafc n\u1eeda t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m ; th\u1ef1 T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, sa c\u00e1c s\u1eafc n\u1eeda t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba t\u1ea5m ; Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m, sa n\u1eeda tuy\u1ebfn, \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa h\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf ; th\u1ef1 Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sa c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ea7n t\u01a1 b\u00f4ng h\u1ea1c \u0111\u00f4i tr\u00f2n Th\u1ee7y ba l\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa h\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf ; T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sa c\u00e1c s\u1eafc n\u1eeda t\u01a1 b\u00f4ng b\u1ea1c \u0111\u00f4i tr\u00f2n Th\u1ee7y ba l\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa h\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf ; th\u1ef1 h\u00e0m \u0111\u1ed3ng Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, Ph\u1ee7 th\u1eeba, Tham hi\u1ec7p, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty b\u1ea3o lam quang t\u1ed1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m, sa n\u1eeda t\u01a1 hoa b\u00e1t b\u1eedu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa h\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1eafp \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, g\u1eb7p m\u01b0a to, li\u1ec1n m\u1ea5y \u0111\u00eam kh\u00f4ng t\u1ea1nh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, s\u1eafc tr\u1eddi t\u1ea1nh s\u00e1ng, m\u00e2y \u0111\u1ecf kh\u1eafp tr\u1eddi, c\u00e1c quan c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1, ai c\u0169ng ch\u1ec9nh t\u00fac, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u m\u1eebng.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf d\u00e2ng b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, thu\u1eadt c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ef1 l\u00fac vua l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, si\u00eang lo ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0m g\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u01b0\u1edbc h\u01b0\u1edfng th\u1ecd.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng lo c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn, c\u1ee9 ng\u00e0y th\u00eam l\u1ea7m l\u1ed7i, nay l\u1ea1i l\u00e0m b\u00e0i v\u0103n v\u00f4 d\u1ee5ng n\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ea7m l\u1ed7i c\u00f3 b\u1ed5 \u00edch g\u00ec ? Tr\u1eabm c\u00f3 th\u00edch n\u1ecbnh ngo\u00e0i m\u1eb7t \u0111\u00e2u ? V\u1eady n\u00e9m tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn th\u1ec3 l\u00e2u, xem m\u00faa c\u1ee7a c\u00e1c r\u1ee3 Man. Nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ebfn xem \u0111\u00f4ng ch\u1eadt nh\u01b0 n\u00eam. Vua s\u1eafc cho v\u1ec7 s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u0103n c\u1ea5m. Con h\u00e1t c\u00e1c man ch\u1ec9 c\u00f3 ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, ti\u1ebfng h\u00e1t \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 \u0111i\u1ec7u m\u00faa u\u1ed1n \u00e9o x\u00eanh xang l\u1ea1 h\u01a1n c\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi xem ai c\u0169ng t\u1ee9c c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ban y\u1ebfn \u1edf x\u01b0\u1edfng s\u00fang L\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u1ea3 h\u1eefu, cho quan v\u0103n t\u1eeb Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t ph\u1ea9m, quan v\u00f5 t\u1eeb Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn th\u1ef1c th\u1ee5 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f9ng quan vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed, Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf kinh huy\u1ec7n, N\u1ed9i c\u00e1c, T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f9ng th\u1ed5 ty c\u00e1c tr\u1ea5n, s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c ngo\u1ea1i bi\u00ean. Ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c c\u00f9ng c\u00e1c h\u00e0ng t\u01a1 theo th\u1ee9 b\u1eadc. (V\u0103n v\u00f5 Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh t\u00f9ng ng\u0169 ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng, Ch\u00e1nh t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng, h\u01b0u tr\u00ed Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m, sa c\u00e1c s\u1eafc thu\u1ea7n t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m ; T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m, sa l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m ; Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sa l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda t\u01a1 \u0111\u1ea1i long v\u00e2n Th\u1ee7y ba m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa h\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed9n nh\u1ecf ; T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sa n\u1eeda t\u01a1 b\u00f4ng h\u1ea1c tr\u00f2n Th\u1ee7y ba l\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m ; tr\u1eebu hoa h\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng tr\u00f2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed1n nh\u1ecf, T\u1ee9 ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, N\u1ed9i c\u00e1c T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, sa m\u00e0u \u0111\u1ea1i hoa nam, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m ; th\u1ed5 ty c\u00e1c tr\u1ea5n, \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty quang t\u1ed1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m, qua \u0111i\u1ec7p \u00e2m d\u01b0\u01a1ng hoa, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m ; s\u1ee9 b\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c thu\u1ed9c qu\u1ed1c ngo\u1ea1i phi\u00ean c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ri\u00eang).<\/p>\n<p>Ban y\u1ebfn cho t\u00f4n th\u1ea5t t\u1eeb L\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sung c\u00e1c v\u1ec7 ty, nh\u1eefng quan nh\u00e0n t\u1ea3n tu\u1ed5i t\u1eeb 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 c\u00e1c t\u00f4n sinh \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c quan xem m\u00f9a b\u00e1t d\u1eadt, m\u00faa t\u1ea9u m\u00e3, m\u00faa \u0111\u00e8n hoa, m\u00faa long ph\u01b0\u1ee3ng hi\u1ebfn thu\u1ef5 \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ec3 l\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn Nam \u0111\u00e0i xem \u0111\u1ed1t c\u00e2y b\u00f4ng.<\/p>\n<p>Cho k\u1ef3 l\u00e3o Th\u1eeba Thi\u00ean u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n ti\u1ec7c trong 3 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua d\u1ee5 C\u00e1c th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 gia \u00e2n cho d\u00e2n u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui v\u1edbi d\u00e2n v\u00e0 t\u1ecf r\u00f5 vi\u1ec7c hay. Nay Tr\u1eabm \u0111\u1ebfn T\u1ee9 tu\u1ea7n kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c ban y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y b\u1ed9 ngh\u1ecb r\u1ed3i. Nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ba huy\u1ec7n Th\u1eeba Thi\u00ean, \u1edf ngay d\u01b0\u1edbi b\u00e1nh xe ng\u1ef1, c\u0169ng n\u00ean ban \u00e2n, cho \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, k\u1ef3 l\u00e3o ba huy\u1ec7n t\u1eeb 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u ba ng\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u1ecf ch\u00ed \u00fd ban \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u1eafp \u0111\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd cho ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u. Vua \u0111\u1ebfn th\u1ec3 l\u00e2u \u0111\u1ec3 xem (Ng\u00e0y 25 cho k\u1ef3 l\u00e3o 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, vua sai Ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng Mi\u00ean Ho\u00e0nh chia nhau \u0111i kho\u1ea3n \u0111\u00e3i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi 100 tu\u1ed5i, sai kinh do\u00e3n \u0111\u1ee1 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua \u0111\u1ec3 h\u1ecfi han, cho 1 chi nh\u00e2n s\u00e2m, 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng phi long nh\u1ecf, c\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ef1 ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u c\u0169ng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng phi long nh\u1ecf. L\u1ea1i sai d\u1eabn 5 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i 90 tu\u1ed5i v\u00e0o s\u00e2n, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng phi long nh\u1ecf v\u00e0 1 t\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ecf. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ecf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Hai ng\u00e0y 27 v\u00e0 29 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean d\u1ef1 ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u, sai L\u1ec5 b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng quan chia nhau \u0111i kho\u1ea3n \u0111\u00e3i, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m v\u1ea3i m\u00e0u).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn n\u00e0y l\u00fac tr\u1ebb g\u1eb7p vi\u1ec7c binh \u0111ao, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng gian kh\u1ed5, kh\u00f4ng ng\u1edd ng\u00e0y nay l\u1ea1i th\u1ea5y c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 Ph\u01b0\u1edbc d\u00e0y sao? V\u1ea3 l\u1ea1i l\u00f2ng Tr\u1eabm k\u00ednh y\u00eau ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, v\u1ed1n t\u1ef1 t\u00ednh tr\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec ng\u00e0y nay gi\u00e0u c\u00f3 b\u1ed1n bi\u1ec3n m\u1edbi c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y. Nh\u1edd tr\u1eddi nh\u1edd t\u1ed5 ng\u00e0y sau \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd, ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec l\u00f2ng \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTrong \u0111\u00e1m k\u1ef3 l\u00e3o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi 100 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 sinh v\u00e0o \u0111\u1eddi ti\u00ean tri\u1ec1u, nh\u1edd \u01a1n \u0111\u1ee9c c\u00e1c th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n u\u1ed1ng ngon l\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, b\u1ed7ng g\u1eb7p lo\u1ea1n l\u1ea1c, m\u1edbi 30 n\u0103m, l\u1ea1i g\u1eb7p v\u1eadn h\u1ed9i t\u1ed1t, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n tr\u1ea1ch, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 d\u00e2n tr\u01b0\u1eddng sinh c\u1ee7a tri\u1ec1u ta. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 70, 80 tu\u1ed5i ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ea5y ti\u00ean tri\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng sinh v\u00e0o l\u00fac to\u00e0n th\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, nh\u1eefng th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u \u00e2n \u0111i\u1ec3n, b\u00e8n d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng g\u1ea5m v\u00f3c cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 Tham tri th\u1ecb lang hi\u1ec7p l\u00fd \u1edf th\u00e0nh t\u00e0o, tr\u1ea5n th\u1ee7, hi\u1ec7p tr\u1ea5n tham hi\u1ec7p, theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ea1i ngh\u0129 c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u00e0i An H\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc, d\u1ee5 cho tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam d\u1ef1ng r\u1ea1p \u1edf \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i ban y\u1ebfn m\u1ed9t ti\u1ec7c cho b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f2n l\u01b0u \u1edf c\u00f4ng s\u1edf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cKh\u00e1nh ti\u1ebft ban \u01a1n ch\u1eafc trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u00e2n tr\u1ea1ch. Ph\u00e0m nh\u1eefng th\u1ea7n k\u1ef3 \u1edf trong t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n ((1) T\u1ef1 \u0111i\u1ec3n : \u0111i\u1ec3n ghi c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00fang t\u1ebf.) cho \u0111\u1ebfn n\u00fai l\u1edbn s\u00f4ng to c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean t\u1ea9m, \u0111\u1ec1u c\u0169ng sai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ec5. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 xem ng\u00e0y t\u1ed1t ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t s\u1ea1ch s\u1ebd \u0111\u1eb7t b\u00e0n, bi\u1ec7n tr\u00e2u l\u1ee3n, c\u1ed7 b\u00e0n, v\u00e0ng gi\u1ea5y, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb b\u1ea3n tri\u1ec1u t\u1ef1 khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng th\u00ec cho t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i c\u00e1c linh h\u1ed3n\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c quan vi\u00ean th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5m t\u00ean v\u1eddi d\u1ef1 kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb \u0111\u1ec3 v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu gi\u00e1 nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt d\u00e2ng m\u1eebng, xu\u1ea5t b\u1ea1c kho c\u1ea5p cho. Nh\u1ea1c c\u00f4ng Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 v\u00e0 nh\u1eefng ca c\u00f4ng t\u1ea1p k\u1ef9 B\u1eafc Th\u00e0nh, Thanh Ngh\u1ec7 v\u00e0 thu\u1ed9c man h\u1eb1ng ng\u00e0y di\u1ec5n tr\u00f2 \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ec3 l\u00e2u \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Ban ph\u1ea9m v\u1eadt cho s\u1ee9 b\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u00e1c thu\u1ed9c qu\u1ed1c ngo\u1ea1i phi\u00ean r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>(Th\u01b0\u1edfng qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111o\u1ea1n c\u1ed1ng ph\u1ea9m ng\u0169 ty c\u00e1c s\u1eafc, b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n 5 c\u00e2y, \u0111o\u1ea1n v\u0169 \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng 5 t\u1ea5m, nhi\u1ec5u tr\u1eafng hoa \u0111\u1ecf 2 t\u1ea5m, sa nam c\u00e1c s\u1eafc hoa nh\u1ecf \u00e2m d\u01b0\u01a1ng 20 t\u1ea5m, sa l\u00e0 nam \u0111\u1ea1i hoa 20 t\u1ea5m ; th\u01b0\u1edfng ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sa l\u00e0 nam c\u00e1c s\u1eafc 2 t\u1ea5m, l\u1ee5a cao b\u1ed9 3 t\u1ea5m ; th\u00f4ng ng\u00f4n 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sa l\u00e0 nam b\u1ea3o lam 1 t\u1ea5m, l\u1ee5a cao b\u1ed9 hoa c\u00e0 1 t\u1ea5m, qu\u00e2n \u0111i theo m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i m\u1ed9c h\u1ed3ng. Th\u01b0\u1edfng ch\u00edn ch\u00e2u Cam L\u1ed9, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng kh\u00f4ng d\u1ef1, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111o\u1ea1n g\u1ea5m T\u1ed1ng m\u1ed9c h\u1ed3ng xen hoa kim ph\u01b0\u1ee3ng m\u1eabu \u0111\u01a1n 1 c\u00e2y, sa l\u00e0 nam \u0111\u1ea1i hoa c\u00e1c s\u1eafc 3 t\u1ea5m, l\u1ee5a cao b\u1ed9 3 t\u1ea5m, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111i thay m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c, tr\u1eebu hoa nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn 1 t\u1ea5m ; man thu\u1ed9c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u1ee5a cao b\u1ed9 m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn 1 t\u1ea5m ; l\u00ednh Man m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sai nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn 1 t\u1ea5m. Th\u01b0\u1edfng Tuy\u00ean u\u00fd \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean g\u1ea5m T\u1ed1ng c\u00e1c s\u1eafc hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n xen kim ph\u01b0\u1ee3ng 1 c\u00e2y, \u0111o\u1ea1n v\u0169 h\u1ed3ng 1 t\u1ea5m, nhi\u1ec5u tr\u01a1n ng\u1ecdc lam 1 t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa nam c\u00e1c s\u1eafc 10 t\u1ea5m, sa l\u00e0 nam \u0111\u1ea1i hoa c\u00e1c s\u1eafc 10 t\u1ea5m; b\u1ed9 l\u1ea1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111o\u1ea1n ng\u0169 ty b\u00f4ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n b\u1ea3o lam 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf, tr\u1eebu hoa nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn 1 t\u1ea5m ; th\u00f4ng ng\u00f4n 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sa m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn m\u1ed9t t\u1ea5m, \u00e1o tr\u1eebu tr\u01a1n thu\u1ea7n t\u01a1 m\u00e0u b\u1ea3 lam l\u00f3t v\u1ea3i v\u00e0ng, m\u1ed5 b\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00e1i ; l\u00ednh Man m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i \u0111en. Th\u01b0\u1edfng Tuy\u00ean u\u00fd \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh c\u0169ng nh\u01b0 ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean ; Th\u1ed5 tri ch\u00e2u \u0111o\u1ea1n v\u0169 h\u1ed3ng 1 t\u1ea5m, nhi\u1ec5u tr\u01a1n ng\u1ecdc lam m\u1ed9t t\u1ea5m, tr\u1eebu hoa nam 10 t\u1ea5m ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111o\u1ea1n c\u1ed1ng ph\u1ea9m b\u1ea3o lam b\u00f4ng r\u1ed3ng \u0111\u00f4i tr\u00f2n 1 cu\u1ed1n nh\u1ecf, tr\u1eebu hoa nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn 1 t\u1ea5m, l\u00ednh Man m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i \u0111en. Th\u01b0\u1edfng th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba c\u00f9ng l\u00ednh Man 7 huy\u1ec7n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, 4 huy\u1ec7n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, 3 huy\u1ec7n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man, 3 huy\u1ec7n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, c\u0169ng nh\u01b0 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh. Th\u01b0\u1edfng Man tr\u01b0\u1edfng M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n c\u0169ng nh\u01b0 Tuy\u00ean u\u00fd \u0110\u1ed3ng tri Tr\u1ea5n Bi\u00ean Tr\u1ea5n T\u0129nh ; ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba ; b\u1ed3i h\u00e0nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m tr\u1eebu hoa nam m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn ; l\u00ednh Man m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i \u0111en).<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Minh Linh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Di\u1ec7u, L\u00ea V\u0103n L\u1ec5, ng\u01b0\u1eddi L\u1ec7 Th\u1ee7y Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u00c2n qu\u1ef3 \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u d\u00e2ng bi\u1ec3u v\u00e0 th\u01a1 m\u1eebng. B\u1ed9 L\u1ec5 xem v\u0103n t\u1eeb qu\u00ea m\u00f9a, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn l\u00ean. Nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, trong ngo\u00e0i vui m\u1eebng. B\u1ecdn h\u1ecd may \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y v\u0103n v\u1eadt r\u1ef1c r\u1ee1, b\u1ea5t gi\u00e1c ph\u1ea5n kh\u1edfi th\u1ed1t th\u00e0nh b\u00e0i v\u0103n, c\u0169ng l\u00e0 t\u00ecnh th\u1ef1c h\u01b0\u1edbng m\u1ed9, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u1edf tr\u00e1ch. Xin b\u1ea3o ban m\u00e0 cho v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Cho quan kinh v\u0103n t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, xem h\u00e1t tu\u1ed3ng \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho ho\u00e0ng t\u1eed 8.000 quan, cho ho\u00e0ng n\u1eef 6.000 quan, cho th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4.000 quan, cho ho\u00e0ng t\u00f4n t\u1eed n\u1eef 1.000 quan, cho c\u00f4ng t\u1eed n\u1eef 2.000 quan, cho \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 t\u00f4n th\u1ea5t 5.000 quan.<\/p>\n<p>B\u1ea7y t\u00f4i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hay h\u00e1t tu\u1ed3ng \u1edf s\u1ea3nh th\u1ef1 l\u00e0m vui. Vua nghe bi\u1ebft, tri\u1ec7u b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn khanh l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m ch\u00fac m\u1eebng sao ?\u201d. Nguy\u1ec5n Khoa Minh t\u00e2u : \u201cN\u0103m nay g\u1eb7p T\u1ee9 tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, b\u1ecdn ch\u00fang th\u1ea7n vui m\u1eebng kh\u00f4n xi\u1ebft, cho n\u00ean c\u00f9ng nhau di\u1ec5n tu\u1ed3ng m\u1ed9t cu\u1ed9c, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng ch\u00fac h\u1ed7\u201d. Vua m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cPh\u1eadn t\u00f4i con nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng n\u00ean. Nh\u01b0ng t\u1ef1 Tr\u1eabm cho l\u00e0 ch\u1ec9 th\u00eam t\u1ed1n ti\u1ec1n th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 T\u1ef1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng: \u201cPh\u1ee7 h\u1ea1t c\u00f3 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n M\u01b0\u1eddng Cai, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc xi\u00eau t\u00e1n \u0111\u1ebfn \u1edf Nam Ch\u01b0\u1edfng, v\u1eabn ch\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho s\u1ee9 th\u1ea7n Nam Ch\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng sau khi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, n\u00f3i v\u1edbi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m d\u00e2n M\u01b0\u1eddng Cai xi\u00eau gi\u1ea1t \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung ch\u1ee9a. L\u1ea1i ghi c\u1ea3 v\u00e0o s\u1eafc th\u01b0, khi\u1ebfn cho h\u1ecd ph\u1ea3i tu\u00e2n theo. L\u1ea1i th\u1ea5y quan li\u00eau n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 bi\u1ebfu ph\u1ea9m v\u1eadt cho Ngh\u1ec7 An (t\u00ea gi\u00e1c 3 to\u00e0, tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng 3 c\u00e1i, v\u1ea3i m\u00e0n 6 t\u1ea5m), d\u1ee5 tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y s\u1ee9 b\u1ed9 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 v\u00e0 kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft ngh\u0129a nh\u00e2n th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u1ea1i giao, ph\u00e9p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t nghi\u00eam.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 V\u0169 Phan \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n, H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ef1 Lang trung l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>X\u00e2y l\u1ea1i c\u1eeda Th\u1ee7y quan \u0110\u00f4ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> LXVI<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh d\u1ea7n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn, b\u1ecdn sung lu\u1eadt l\u1ec7 T\u1ed5ng t\u00e0i Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n, Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng v\u00e0 To\u1ea3n tu l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5, Bi\u00ean tu l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung \u0111\u1ec1u t\u1ea1m ngh\u1ec9 vi\u1ec7c b\u1ed9 \u0111\u1ec3 chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c hi\u1ec7u ch\u00ednh lu\u1eadt l\u1ec7, sai th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i, T\u1ea3 th\u1ecb lang Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n H\u1ed9 b\u1ed9, Th\u1ef1 t\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n H\u00ecnh b\u1ed9, ph\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 l\u00e0m, nh\u01b0 c\u00f3 vi\u1ec7c quan y\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea3i n\u00f3i v\u1edbi Kim X\u00e1n v\u00e0 Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m. B\u1ecdn Kim X\u00e1n th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n nhi\u1ec1u l\u1eafm, t\u00e2u xin cho r\u1ed9ng th\u00eam k\u1ef3 h\u1ea1n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cLu\u1eadt l\u1ec7 l\u00e0 ph\u00e9p l\u1edbn \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec ch\u01b0a \u0111\u00fang th\u00ec l\u01b0u t\u1ec7 v\u00f4 c\u00f9ng t\u1ea5t ph\u1ea3i h\u1ecdp c\u1ea3 tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, c\u00e2n nh\u1eafc l\u1ea5y b\u1ecf cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 m\u00e3i v\u1ec1 sau m\u00e0 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, tuy c\u00f3 ch\u1eadm h\u1eb1ng n\u0103m th\u00e1ng c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i g\u00ec\u201d. R\u1ed3i b\u1ecdn Kim X\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt l\u1ec7 trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00ean s\u1eeda g\u1ed3m l\u1ea1i, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ed5i \u0111i, c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00ean b\u1ecf \u0111i v\u00e0 so\u1ea1n th\u00eam v\u00e0o. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t t\u00e2u \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Hai thuy\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00e0 An Ba v\u00e0 T\u0129nh L\u00e3ng ch\u1edf c\u1ee7a kho \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, b\u1ecb b\u00e3o v\u1ee1 ch\u00ecm \u1edf d\u01b0\u01a1ng ph\u1eadn n\u00fai Hang D\u01a1i c\u1eeda bi\u1ec3n H\u1ea3i V\u00e2n. Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c qu\u00e2n d\u00e2n l\u1eb7n v\u1edbt v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. K\u1ecbp \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u01b0a v\u1ec1 N\u1ed9i v\u1ee5 th\u00ec nhi\u1ec1u th\u1ee9 b\u1ecb th\u1ea5m n\u01b0\u1edbc n\u00e1t h\u1ecfng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cThuy\u1ec1n b\u1ecb v\u1ee1 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng n\u00f3i, c\u00f2n nh\u01b0 thuy\u1ec1n m\u1eafc \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f3 h\u00f2m bao, kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn, sao kh\u00f4ng t\u00ecm c\u00e1ch ph\u01a1i ph\u00f3ng m\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u00e2m \u0111\u1ebfn h\u1eb1ng tu\u1ea7n m\u1edbi \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e2u ng\u00e0y n\u00e1t h\u1ecfng. Ph\u00e0m m\u1ed9t s\u1ee3i t\u01a1, m\u1ed9t h\u1ea1t g\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u00e1u m\u1ee1 c\u1ee7a d\u00e2n. \u0110\u00e3 b\u1ecb n\u1ea1n b\u00e3o may m\u00e0 v\u1edbt l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn \u1ea5y coi th\u01b0\u1eddng cho l\u00e0 \u0111\u1ed3 b\u1ecf th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ee5ng d\u1ea1 l\u00e0m sao ?\u201d Giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u0169ng b\u1ecb gi\u00f3 ch\u00ecm \u1edf d\u01b0\u01a1ng ph\u1eadn Ngh\u1ec7 An, qu\u1ea3n v\u1eadn l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn l\u0129nh c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c Th\u1ee7y qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. Bi\u1ec1n binh b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i th\u00ec c\u1ea5p tu\u1ea5t th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i. T\u00f9 \u0111inh c\u00f9ng v\u1ee3 con xin \u0111i theo thuy\u1ec1n b\u1ecb ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p tu\u1ea5t cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n, n\u1eeda t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ebf kho\u00e1 \u1edf Cao B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho d\u00e2n n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0110\u1ea1o Quang, nh\u01b0ng ti\u1ec1n \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u00fac ri\u00eang, nguy\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ea5t \u0111\u1ed3ng t\u1ed1t. Ti\u1ec1n ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, v\u1eadt gi\u00e1 c\u00e0ng \u0111\u1eaft, l\u00e0m thi\u1ec7t h\u1ea1i cho d\u00e2n bu\u00f4n. Xin c\u1ea5m kh\u00f4ng cho n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u1ea5y. C\u00f2n nh\u01b0 ch\u1ee3 b\u00faa d\u00e2n gian th\u00ec t\u1ea1m cho ti\u00eau d\u00f9ng trong n\u0103m nay, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m th\u00ec th\u00f4i. Sau n\u00e0y c\u00f3 ai d\u00f9ng ti\u1ec1n \u1ea5y mua b\u00e1n th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt \u201cvi ch\u1ebf\u201d ((1) Vi ch\u1ebf : tr\u00e1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.) m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i. L\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n hi\u1ec7n tr\u1eef \u1edf kho tr\u1ea5n kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, xin l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t cho 2 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u1edf kho th\u00e0nh ch\u1edf \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 chi ph\u00e1t cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u0129nh tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An. Hi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u1edf Ngh\u1ec7 An, v\u00ec \u1ed1m gi\u1ea3i ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd v\u00e0o ch\u1ea7u, vua y\u00ean \u1ee7i h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cKhanh tu\u1ed5i gi\u00e0, nh\u00e2n ra c\u00f5i ngo\u00e0i b\u1ecb \u1ed1m. Nay s\u1ee9c l\u1ef1c th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. Hi\u1ebfu t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cB\u1ec7nh th\u1ea7n d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c kh\u1ecfi, m\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c c\u00f2n kho\u1ebb\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cKhanh l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec gi\u1ecfi h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng l\u00e0m quan li\u00eam c\u1ea7n, \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0 nh\u00e3 th\u00ec kh\u00f4ng ai k\u1ecbp. V\u1ea3 khanh tr\u01b0\u1edbc \u1edf S\u01a1n Nam v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 tu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng, quan d\u00e2n tin y\u00eau. K\u1ecbp Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An b\u1ed7ng c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean, m\u1ea5y l\u1ea7n ra ngo\u00e0i kh\u00f4ng t\u1eeb kh\u00f3 nh\u1ecdc. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea5y Tr\u1eabm \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5. Nay c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh thu\u1ed9c h\u1ea1t Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u m\u1edbi v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3, d\u00e2n man c\u00f2n s\u1ee3 h\u00e3i, m\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt ng\u00e0y, Tr\u1eabm th\u1ef1c kh\u00f4ng y\u00ean d\u1ea1. Khanh n\u00ean \u0111i l\u1ea7n n\u1eefa, v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 ng\u1ed3i tr\u1ea5n, ng\u00e0y n\u00e0o tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn b\u1ea3y t\u00e1m m\u01b0\u01a1i, ho\u1eb7c v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u ho\u1eb7c v\u1ec1 qu\u00ea vui nh\u00e0n, mu\u1ed1n th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Hi\u1ebfu c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1, b\u00e8n sai \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n ngay. Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf th\u00ec cho theo nguy\u00ean h\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch m\u00e0 l\u01b0u Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nh\u1eef B\u00e1 S\u0129, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u00e0 X\u00e1n \u0111i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, t\u00ednh mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t. B\u1ecdn S\u0129 \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u00f9ng v\u1edbi nha l\u1ea1i \u1edf tr\u1ea5n th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng s\u00e1ch nhi\u1ec5u, d\u00e2n kh\u1ed5 l\u1eafm. Tr\u1ea5n th\u1ea7n bi\u1ebft r\u00f5 s\u1edb tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1eddng nguy\u00ean mu\u1ed1n l\u1ee3i cho d\u00e2n, nh\u00e2n ngh\u0129 nha l\u1ea1i \u1edf trong kh\u00f4ng kh\u00ed nh\u0169ng nhi\u1ec5u, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xem x\u00e9t kh\u00f4ng xu\u1ec3, cho n\u00ean ch\u1ecdn ph\u00e1i quan Kinh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng t\u1ec7 \u1ea5y. Nay l\u1ea1i v\u1ee1 ra c\u00e1i \u00e1n n\u00e0y, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam tr\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb sau\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eaft giam \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y, giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n nghi\u00eam x\u00e9t. B\u1ecdn S\u0129 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u b\u1ecdn Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 gia h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y Chi\u00eau N\u1ed9i b\u1ecb gi\u1ebft, d\u00e2n man \u0111em l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, Quang C\u1ef1 nghi\u00eam lu\u1eadt l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, d\u00f9ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch d\u1ed7 b\u1ea3o, d\u00e2n man m\u1edbi d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1. C\u00f3 20 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb Chi\u00eau N\u1ed9i giam, Quang C\u1ef1 \u0111\u1ec1u tha, b\u1edfi th\u1ebf c\u1ea3 v\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ninh thi\u1ebfp. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u r\u1ea5t vui m\u1eebng, Tr\u1eabm kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo v\u1ec1 m\u1eb7t t\u00e2y n\u1eefa. \u0110\u1ea5y l\u00e0 c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i. C\u1ed1 g\u1eafng \u0111i, Tr\u1eabm kh\u00f4ng ph\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t \u0111\u00e2u\u201d. Nh\u00e2n b\u1ea3o Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng ng\u1edd T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ecfi nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00e1i vi\u1ec7c tha t\u00f9 Tr\u1eabm v\u1eeba \u00fd nh\u1ea5t. Nh\u1edb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Phan V\u0103n Thu\u00fd kinh l\u01b0\u1ee3c Ngh\u1ec7 An v\u1ec1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eed Quang C\u1ef1 \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta, xem ra th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi. Thu\u00fd c\u0169ng \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 bi\u1ebft ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1edd vua. V\u1eady ph\u00e1t sa \u0111o\u1ea1n trong kho m\u1ed7i th\u1ee9 3 t\u1ea5m cho con l\u00e0 Phan V\u0103n C\u1eedu, Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, \u0111em \u0111\u1ebfn cho \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay tri\u1ec7u b\u1ecdn Quang C\u1ef1 v\u1ec1. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i. L\u1ea5y th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n sung bang bi\u1ec7n l\u00e0 Chi\u00eau Hu\u1ed1ng l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri, th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba sung Ph\u00f3 bang bi\u1ec7n l\u00e0 Kh\u00e2m Quy\u1ebft l\u00e0m th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n ph\u1ee7, ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u00e0m binh l\u00e0m n\u00f4 \u0111\u1ec1u giao cho qu\u1ea3n th\u00fac. Th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c cho t\u1eeb Quang C\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9t theo th\u1ee9 b\u1eadc. Binh l\u00ednh \u1ed1m ch\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tu\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch, cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 100 quan ti\u1ec1n. Ho\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111i th\u00fa Tr\u1ea5n Ninh, v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng \u1ed1m ch\u1ebft. Vua nghe tin r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng cho n\u00ean \u0111\u1eb7c \u00e2n t\u1eb7ng tu\u1ea5t h\u1eadu cho.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea H\u1eadu \u0111i th\u00fa v\u1ec1 c\u0169ng \u1ed1m ch\u1ebft. Cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c cho ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u1ed1 h\u1ed9 \u1edf Kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cKinh s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u00f4 h\u1ed9i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho m\u1edf ch\u1ee3 \u0111\u1eb7t ph\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc ngo\u00e0i ho\u00e0ng th\u00e0nh, v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng gi\u00e0u c\u00f3 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t cho \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u1edf sung l\u00e0m h\u1ed9 ph\u1ed1. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho thuy\u1ec1n xe t\u1ea5p n\u1eadp, h\u00e0ng ho\u00e1 d\u1ed3i d\u00e0o, \u0111em ch\u1ed7 c\u00f3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f4ng, v\u1ed1n l\u00e0 v\u00ec gi\u00e0u c\u1ee7a l\u1ee3i d\u00e2n m\u00e0 l\u00e0m, l\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng cho h\u1ecd chuy\u1ec3n \u0111i v\u1ea5t v\u1ea3, mi\u1ec5n thu\u1ebf 3 n\u0103m. Nay nghe n\u00f3i b\u1ecdn h\u1ecd quy\u1ebfn luy\u1ebfn ch\u1ed7 c\u0169, ng\u1ea1i vi\u1ec7c di c\u01b0, l\u1ea1i thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o thay th\u1ebf, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n. V\u1eady th\u00ec b\u00e3i \u0111i, \u0111\u1ec1u \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 c\u0169\u201d. R\u1ed3i sai d\u1ee1 18 s\u1edf nh\u00e0 l\u1ea7u ng\u00f3i v\u00e0 4 s\u1edf nh\u00e0 b\u1ebfp \u1edf b\u1edd s\u00f4ng nam \u2013\u00a0 b\u1eafc Ng\u1ef1 h\u00e0, ch\u1ecdn l\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u m\u00e0 s\u1eeda sang l\u00e0m l\u1ea1i, chia cho th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c trong Kinh \u0111\u1ebfn \u1edf.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 cho Th\u1ee7y s\u01b0 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 thuy\u1ec1n ghe quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i ch\u00ednh c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 th\u00ec th\u01b0\u1edfng, ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u1ee1 vi\u1ec7c th\u00ec ph\u1ea1t \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c vi\u00ean coi vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01a1 l\u00e0 theo nhau, kh\u00f4ng thao di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec7c, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft xem x\u00e9t m\u00f9a gi\u00f3 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft l\u00fac \u0111i l\u00fac \u0111\u1eadu, m\u00e0 tay l\u00e1i ch\u00e2n s\u00e0o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u1ea1, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra c\u00e1i n\u1ea1n m\u1eafc c\u1ea1n \u0111\u1ee5ng \u0111\u00e1. H\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 \u0111\u1ed5 cho s\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? Nay xin tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nh\u1eafc r\u00f5 hu\u1ea5n s\u1eafc, \u0111\u1ec3 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y b\u1ea3o nhau \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00e2m s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u01a1 su\u1ea5t, nh\u01b0 th\u1ebf c\u00e1c thuy\u1ec1n ghe v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 mong thanh tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>1. Ph\u00e0m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i, \u1edf Kinh th\u00ec m\u1ed9t vi\u00ean C\u00f4ng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng, \u1edf ngo\u00e0i 2 th\u00e0nh th\u00ec m\u1ed9t vi\u00ean \u1edf t\u00e0o c\u00f9ng m\u1ed9t vi\u00ean tr\u1ea5n quan c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 thuy\u1ec1n l\u0129nh t\u1ea3i, \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n h\u1ea1t \u1ea5y, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ec5 tam sinh m\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. \u0110\u1ebfn l\u00fac c\u1ea3 bang thuy\u1ec1n thanh tho\u1ea3, l\u1ea1i d\u00f9ng l\u1ec5 tam sinh l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>2. Nh\u1eefng vi\u00ean bi\u1ec1n Th\u1ee7y qu\u00e2n \u1edf kinh s\u01b0 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh, \u1edf Kinh do Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n s\u00e1t h\u1ea1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 h\u1ea1, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u Th\u1ee7y tr\u00ecnh v\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1eafc l\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf hay binh l\u00ednh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u c\u1eed, do Binh b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, l\u01b0\u1ee3ng cho c\u1ea5t nh\u1eafc. B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec do vi\u00ean qu\u1ea3n Th\u1ee7y x\u00e9t th\u1ef1c, chuy\u1ec3n tr\u00ecnh th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 t\u00e2u thay : \u201cN\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi k\u00e9m th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean n\u00eau ra, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 gi\u00e1ng c\u00e1ch lo\u1ea1i b\u1ecf. N\u1ebfu d\u1ee5ng t\u00ecnh y\u00eau gh\u00e9t, c\u1eed hay tham kh\u00f4ng th\u1ef1c th\u00ec giao b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>3. H\u1eb1ng n\u0103m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb t\u1eadp c\u1ea7n ph\u00e1i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ghe do b\u1ed9 g\u1eedi \u0111\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea3i chi\u1ebfu s\u1ed1 thuy\u1ec1n c\u1ea7n ph\u00e1i l\u00e0 bao nhi\u00eau m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u00f3ng cho ch\u00f3ng xong v\u00e0 v\u1eefng ch\u1eafc, xong r\u1ed3i l\u1ea1i ki\u1ec3m nghi\u1ec7m k\u1ef9 c\u00e0ng r\u1ed3i m\u1edbi s\u1ee9c cho h\u1ea1 Th\u1ee7y. N\u1ebfu s\u01a1 su\u1ea5t m\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u1ee1 vi\u1ec7c th\u00ec tr\u00e1ch v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng ty. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n \u0111i\u1ec7u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi chia ng\u1ed3i \u00e1p t\u1ea3i thuy\u1ec1n, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1eebng sai ph\u00e1i \u0111i bi\u1ec3n. L\u1ea1i c\u1ea7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc cho l\u00e0m tay l\u00e1i ch\u00e2n s\u00e0o. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u00ednh b\u1ed9 th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng ng\u1ed3i m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng quan v\u00f5 b\u1ed9 l\u00e0m qu\u1ea3n \u0111i\u1ec7u v\u00e0 l\u00ednh b\u1ed9 ng\u1ed3i thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi n\u1ed7i l\u00e2m s\u1ef1 th\u00ec r\u1ed1i ren, l\u00e0m h\u1ecfng c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u1ea1i nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ebfn hai th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ch\u1edf c\u1ee7a kho, c\u00f9ng nh\u1eefng thuy\u1ec1n do hai th\u00e0nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i ch\u1edf v\u1ec1 Kinh, th\u00ec \u1edf Kinh do Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n ch\u1ecdn vi\u00ean qu\u1ea3n bang c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chia ng\u1ed3i \u00e1p t\u1ea3i v\u00e0 tay l\u00e1i, \u0111em gi\u1ea5y t\u1edd c\u00f3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n giao cho b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ebfu. \u1edf hai th\u00e0nh v\u00e0 \u1edf Ngh\u1ec7 An th\u00ec vi\u00ean qu\u1ea3n bang l\u00e0 do quan th\u00e0nh tr\u1ea5n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi chia ng\u1ed3i v\u00e0 tay l\u00e1i th\u00ec do qu\u1ea3n bang ch\u1ecdn l\u1ea5y, \u0111em gi\u1ea5y t\u1edd giao th\u00e0nh tr\u1ea5n l\u01b0u chi\u1ebfu, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u b\u00e1o cho b\u1ed9 bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y x\u00e9t \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng t\u1ed9i.<\/p>\n<p>4. H\u1eb1ng n\u0103m b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 khai s\u1ed1 m\u1ee5c v\u1eadt h\u1ea1ng n\u0103m sau c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u1eadn t\u1ea3i, ph\u1ea3i giao \u0111\u1ebfn b\u1ed9 v\u00e0o qu\u00e3ng h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 9, ho\u1eb7c th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 10, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u00e0o ch\u00ednh m\u00e0 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1 thuy\u1ec1n ph\u1ea3i ph\u00e1i. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 r\u1ed3i, th\u00ec l\u1ee5c t\u1ed1ng ngay cho Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng k\u1ecbp s\u1edbm chi\u1ebfu bi\u1ec7n. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y t\u1eeb B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Kinh xa x\u00f4i hi\u1ec3m tr\u1edf, xin th\u01b0\u1eddng n\u0103m b\u00e0n \u0111\u1ecbnh thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i ra th\u00e0nh ch\u1edf quan h\u1ea1ng \u1edf th\u00e0nh v\u00e0 thuy\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh ch\u1edf h\u1ea1ng v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec1u h\u1ea1n m\u1ed9t l\u1ea7n. N\u1ebfu c\u00f3 h\u1ea1ng g\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00e1i thuy\u1ec1n ch\u1edf th\u00eam, ho\u1eb7c l\u00e0 sau khi chuy\u00ean ch\u1edf m\u00e0 ti\u1ebft h\u1eadu c\u00f2n s\u1edbm n\u00ean l\u1ea1i \u0111i ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n th\u00ec do b\u1ed9 l\u00e2m th\u1eddi ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u xin.<\/p>\n<p>5. H\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ch\u1edf th\u00ec quan thuy\u1ec1n, t\u00e0o thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u0129nh ch\u1edf, ng\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n, quan s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i b\u00e1o ngay l\u00ean r\u1ed3i s\u1edbm \u0111em c\u00e1c quan h\u1ea1ng b\u1ed1c l\u00ean thuy\u1ec1n cho thanh tho\u1ea3 v\u00e0 s\u1ee9c b\u1ea3o ch\u1edf \u0111i. N\u1ebfu sau khi l\u0129nh ch\u1edf r\u1ed3i m\u00e0 chi\u1ec1u gi\u00f3 ch\u01b0a ti\u1ec7n, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 ra kh\u01a1i m\u00e0 v\u00ec gi\u00f3 ph\u1ea3i lui l\u1ea1i th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00ecnh quan s\u1edf t\u1ea1i nghi\u1ec7m th\u1ef1c t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t. N\u1ebfu t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 th\u00ec vi\u00ean qu\u1ea3n bang s\u1ebd ph\u1ea3i chi\u1ebfu lu\u1eadt k\u00ea tr\u00ecnh ((1) K\u00ea tr\u00ecnh : ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u00e0nh tr\u00ecnh.) ngh\u0129 x\u1eed.<\/p>\n<p>6. T\u1ef1 nay v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ch\u1edf \u1edf Kinh th\u00ec Th\u1ed1ng ch\u1ebf th\u1ee7y qu\u00e2n, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u1ee9c cho nh\u1eefng vi\u00ean qu\u1ea3n gi\u1ea3i, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n g\u1eb7p gi\u00f3 t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n c\u00e1c h\u1ea1ng v\u1eadt ki\u1ec7n, cho thuy\u1ec1n ra kh\u01a1i m\u00e0 ch\u1ea1y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eabn theo tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 xoay quay b\u1edd \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n ch\u00ecm \u0111\u1eafm m\u00e0 t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y tai v\u1ea1 v\u00e0o m\u00ecnh. L\u1ea1i ph\u00e0m c\u1ea3 bang thuy\u1ec1n thanh tho\u1ea3, m\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i chi\u1ebfc m\u1eafc c\u1ea1n, v\u1ea5p \u0111\u00e1 \u0111\u1ebfn tan v\u1ee1, th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ecdn \u00e1p t\u1ea3i c\u00f9ng tay l\u00e1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao b\u1ed9 ngh\u0129 x\u1eed n\u1eb7ng. Nh\u1eefng thuy\u1ec1n thanh tho\u1ea3 x\u00e9t ra qu\u1ea3 c\u00f3 g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 hi\u1ec3m \u00e1c, c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng bu\u1ed3m nghi\u00eang c\u1ed9t g\u00e3y, m\u00e0 v\u1eabn b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c quan h\u1ea1ng th\u00ec do b\u1ed9 t\u00e2u r\u00f5, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>7. H\u1eb1ng n\u0103m vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 v\u1ec1 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u0169 \u0111em c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n bang k\u00ea danh s\u00e1ch \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n chuy\u00ean ch\u1edf quan h\u1ea1ng s\u1ed1 m\u1ee5c nhi\u1ec1u v\u00e0 n\u1eb7ng, th\u00ec t\u1eeb nay sau khi chuy\u00ean ch\u1edf thanh tho\u1ea3, \u0111em c\u1ea3 h\u1ecd t\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00e1p t\u1ea3i v\u00e0 tay l\u00e1i, k\u00ea thanh danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1edd v\u00e2ng \u00e2n th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : Thu\u1ebf thi\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t, t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha mi\u1ec5n, m\u00e0 hai n\u0103m th\u1ee9 9 th\u1ee9 10 v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cThu\u1ebf ch\u00ednh cung c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, l\u00e0 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh x\u01b0a nay kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, m\u00e0 \u0103n m\u1eebng gia \u01a1n l\u00e0 l\u00f2ng th\u1ef1c c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 nu\u00f4i gi\u1eef nh\u00e2n d\u00e2n. Tr\u1eabm t\u1ef1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n \u0111\u1ea7u xu\u00e2n kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 khi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u1ea3y ra tai n\u1ea1n ri\u00eang, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gia \u00e2n \u0111i\u1ec3n, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd c\u1eady, m\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f3p d\u1ec5 d\u00e0ng. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n nay c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu thu\u1ebf, ho\u1eb7c l\u00e0 d\u00e2n ngoan ngu c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec3 ch\u1eadm, ho\u1eb7c l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o l\u00fd tr\u01b0\u1edfng m\u01b0u \u0111\u1ed3 b\u1ecf t\u00fai, c\u1ed1 \u00fd kh\u00f4ng n\u1ed9p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, ho\u1eb7c do quan l\u1ea1i th\u00fac gi\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u0103m \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ti\u1ebfng khen h\u00e3o. Nh\u1eefng t\u1ec7 t\u1eadp \u1ea5y l\u00e2u \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00f3i quen. N\u0103m nay g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, \u01a1n ban r\u1ed9ng, Ph\u01b0\u1edbc h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, c\u00e0y ru\u1ed9ng l\u00e0m d\u00e2n, \u0111\u1ec1u n\u00ean tu\u00e2n theo th\u1ec3 l\u1ec7 n\u1ebfu c\u00f3 tr\u01b0ng thu th\u00ec nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c thu\u1ebf l\u1ec7 ph\u1ea3i \u0111\u00fang h\u1ea1n n\u1ed9p quan. Quan s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 b\u1ea3o \u0111\u1ed1c s\u1ee9c \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n g\u1ed9t r\u1eeda th\u00f3i t\u1ec7, ch\u1edb n\u00ean m\u1eafc v\u00e0o c\u00e1i t\u1ed9i sai tr\u00e1i khinh nh\u1eddn\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m ba vi\u1ec7n \u0110oan trang, \u0110oan ch\u00ednh, \u0110oan t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Du\u1ec7t t\u00e2u xin d\u1ed3n 316 ng\u01b0\u1eddi binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, thu\u1ed9c th\u00e0nh l\u00e0m 6 \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, m\u1ed7i \u0111\u1ed9t \u0111\u1eb7t 1 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t th\u1eadp v\u00e0 1 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n ra th\u00fa cho c\u00e1c gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eb7t h\u00ecnh ph\u00e1p l\u00e0 x\u00e1c th\u1ef1c m\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i. L\u1ea7m l\u1ed7i th\u00ec t\u1ed9i l\u1edbn c\u0169ng tha c\u1ed1 ph\u1ea1m th\u00ec t\u1ed9i nh\u1ecf c\u0169ng x\u1eed, cho n\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n \u0103n \u1edf \u0111\u1ec1u h\u1ee3p \u0111\u1ea1o trung. Tr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u0103m m\u1ecdi vi\u1ec7c, m\u00e0 vi\u1ec7c x\u1eed h\u00ecnh l\u1ea1i c\u00e0ng th\u1eadn tr\u1ecdng l\u1eafm. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda B\u1eafc, g\u1eb7p m\u1ea5t m\u00f9a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdp nhau l\u00e0m gi\u1eb7c. Nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh ph\u1ea1m lu\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng c\u00f2n ng\u1edd r\u1eb1ng trong \u1ea5y c\u00f3 k\u1ebb v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t, c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb hi\u1ebfp d\u1ed7, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb v\u00ec k\u1ebb kh\u00e1c t\u1ee9c gi\u1eadn m\u00e0 x\u01b0ng b\u1eady, v\u1eeba nghe d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ebfn th\u00ec li\u1ec1n tr\u1ed1n xa, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t m\u00e0 th\u00e0nh \u00e1n tr\u00f4i. D\u1eabu mu\u1ed1n quay v\u1ec1 ngh\u1ec1 c\u0169, c\u1ea3i qu\u00e1 ho\u00e0n l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng sao \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan \u0111\u1ea7u th\u00fa, theo t\u00ecnh h\u00ecnh n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t ch\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 mu\u1ed1n khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ee3 m\u00e0 h\u1ed1i c\u1ea3i, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf \u1edf \u0111\u1eddi n\u00e0y. Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn tham l\u1ea1i, \u0111i\u00eau h\u00e0o m\u01b0\u1ee3n c\u1edb y\u00eau s\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba l\u00f2ng th\u00ec cho m\u1ea1o h\u1ecd t\u00ean ph\u1ee5 v\u00e0o \u00e1n nh\u1eb9, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec tr\u0103m c\u00e1ch \u0111e do\u1ea1, khi\u1ebfn k\u1ebb ph\u1ea1m kh\u00f4ng d\u00e1m ra m\u1eb7t. L\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn l\u1eeba b\u1ecbp \u0111\u00e3 d\u1ed7 cho ra th\u00fa \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1ee3i nh\u1ecf, r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. C\u00f3 k\u1ebb may m\u00e0 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeda quan th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n x\u00e9t \u00e1n, ph\u00ed t\u1ed5n b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf k\u1ebb ph\u1ea1m, l\u1ea5y c\u00e1i th\u00e2n b\u01a1 v\u01a1 kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u00e2u, l\u0103n l\u00f3c \u1edf trong tay k\u1ebb \u0111i\u00eau ho\u1ea1t tham lam, kh\u00f4ng cung c\u1ee9ng n\u1ed5i \u0111\u00e0nh l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i, b\u00e8n \u0111\u1ebfn \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf r\u1eebng r\u00fa, r\u1ed3i c\u0169ng l\u1ea1i sa v\u00e0o l\u01b0\u1edbi ph\u00e1p lu\u1eadt. Th\u1ebf th\u00ec ra l\u1ea5y l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc x\u00e1 l\u1ed7i mi\u1ec5n t\u1ed9i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i cho b\u1ecdn kia m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang m\u00ecnh, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u1ea3 \u1ed1. Nay g\u1eb7p l\u1ec5 ch\u00ednh th\u1ecd t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm m\u00e0 gia \u01a1n, c\u00f2n ngh\u0129 nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecf tr\u1ed1n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n, c\u0169ng n\u00ean gia \u01a1n cho ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1eeda m\u1edbi. V\u1eady sai b\u1ed9 H\u00ecnh th\u00f4ng d\u1ee5 r\u1eb1ng ph\u00e0m nh\u1eefng \u00e1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u1eeb th\u00e1ng 3 n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 k\u1ebb ch\u00ednh v\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh v\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m m\u00e0 gi\u1ea3i quan, ho\u1eb7c t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u00fang th\u1ef1c th\u00ec s\u1ebd ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i. T\u00f2ng ph\u1ea1m m\u00e0 b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m, ho\u1eb7c t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u00fang th\u1ef1c th\u00ec \u0111\u00e3 cho kh\u1ecfi t\u1ed9i, l\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng m\u00e0 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n nh\u1ea5t thi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m kh\u00e1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb h\u1ea1 th\u1ee7 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 qu\u00ea \u0111\u1ea7u th\u00fa v\u00e0o s\u1ed5 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch. \u0110\u1ec1u cho l\u1ea5y ng\u00e0y l\u1ee5c t\u1ed1ng d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 9 th\u00ec th\u00f4i. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd Tr\u1eabm m\u00e0 tr\u1eeb b\u1ecf m\u1ed1i t\u1ec7. N\u1ebfu l\u00e0m qua loa xong vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 k\u1ebb \u0111i\u00eau ho\u1ea1t v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y r\u1ed1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t ph\u1ea3i giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh m\u01b0a l\u1ee5t, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to. Quan \u0110\u00ea ch\u00ednh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cNay ti\u1ebft m\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc to, m\u00e0 m\u01b0a l\u1ee5t \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y r\u1eaby nh\u01b0 th\u1ebf. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea m\u1edbi \u0111\u00ea c\u0169, \u0111\u1eafp cao th\u00eam d\u00e0y th\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, c\u00e0ng n\u00ean l\u1ea5y c\u00e2u \u201c\u0111\u1eafp n\u00fai c\u00f2n thi\u1ebfu m\u1ed9t s\u1ecdt\u201d l\u00e0m r\u0103n. V\u1eady d\u1ee5 cho \u0110\u00ea ch\u00ednh c\u00f9ng th\u00e0nh th\u1ea7n th\u00f4ng s\u1ee9c c\u00e1c tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd gi\u1eef \u0111\u00ea. Ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 m\u1ea1o hi\u1ec3m xung y\u1ebfu, th\u00ec ph\u1ea3i theo g\u1ea5p l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i binh d\u00e2n l\u1ea5y nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t kh\u00f4 ch\u1ee9a s\u1eb5n v\u00e0 d\u1ef1 tr\u1eef tre g\u1ed7, tr\u00f9 b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng t\u1eeb l\u00fac ch\u01b0a m\u01b0a, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1eafp ch\u1eefa d\u00f9ng \u0111\u1ebfn c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng c\u00f3 s\u1eb5n. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u00e2n l\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i l\u00e0m cho t\u1ed1t. Nay nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea7n s\u00f3ng y\u00ean, \u0111\u00ea v\u1eefng, tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 lo ng\u1ea1i th\u00ec ta c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng vui m\u1eebng v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia tr\u1ea5n c\u00f2n l\u00e0 \u0111\u1ea1o, l\u1ec7 v\u00e0o Thanh Hoa, c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f2n h\u01a1i gi\u1ea3n \u0111\u01a1n. L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh vi\u00ean d\u1ecbch thu\u1ed9c ty ch\u1ec9 50 ng\u01b0\u1eddi. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea5n, s\u1ef1 th\u1ec3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t. Xin chi\u1ebfu nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Bi\u00ean Ho\u00e0 th\u00eam l\u00ean 24 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa, \u0111\u1eb7t 2 Kinh l\u1ecbch, 3 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 9 C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 60 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, chia l\u00e0m 2 ty t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i l\u00e0m Qu\u1ea3n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean. R\u1ed3i \u0111\u1ed5i th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m th\u1ee7 Ki\u00ean D\u1eef, \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 Hi\u1ec7p th\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e1c ch\u1ebft. T\u1eb7ng Tham tri, cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Lang trung Binh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1ef1 l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh t\u00e0o l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1eeba Gi\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Phi\u00ean An.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ef1 Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9, theo H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Tu so\u1ea1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea1c l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Th\u00e1i Nguy\u00ean, Ki\u1ec3m th\u1ea3o l\u00e0 L\u00ea Duy Thanh l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh B\u00edch l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 c\u00e1c H\u1ea3i T\u0129nh ni\u00ean phong, tri\u1ec7u c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0o ch\u1ea7u. Nh\u00e2n ban cho c\u00e1c th\u1ee9 : ch\u00e9n s\u1ecd d\u1eeba, d\u00e2y \u0111eo t\u01a1 b\u1ea1c, gi\u1ea5y kim ti\u00ean b\u1ea1ch l\u1ed9 v\u00e0 b\u00fat m\u1ef1c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m B\u1eafc Th\u00e0nh mua \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf th\u00ec m\u1ed7i tr\u0103m c\u00e2n tr\u1ea3 8 l\u1ea1ng b\u1ea1c. N\u1ebfu l\u0129nh v\u1ed1n c\u00f4ng (m\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t) th\u00ec m\u1ed7i 100 c\u00e2n chi\u1ebft tr\u1ea3 7 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c. L\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n l\u00e0m nh\u00e0 qu\u00e2n x\u00e1 cho v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t Ti\u1ec1n qu\u00e2n m\u1ed7i gian nh\u00e0 20 quan ti\u1ec1n. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng sau n\u00e0y nh\u1eefng kinh binh, ai t\u1ef1 s\u1eafm v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0m qu\u00e2n x\u00e1 th\u00ec theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1. N\u1ed9i v\u1ee5 10 kho, V\u0169 kh\u1ed1 8 kho, c\u1ee7a trong kho r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u00ean d\u1ecbch, coi gi\u1eef kh\u00f4ng xu\u1ec3. B\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a ba b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, C\u00f4ng : N\u1ed9i v\u1ee5 hi\u1ec7n l\u01b0u Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, th\u00eam l\u00e0m m\u1ed7i ch\u1ee9c 3 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i h\u1ee3p 10 kho l\u00e0m 6 kho. (Sa l\u0129nh h\u1ee3p v\u1edbi g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, \u00e1o di\u1ec5n tu\u1ed3ng h\u1ee3p v\u1edbi \u00e1o xi\u00eam, \u0111\u1ed3 s\u1ee9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ed3 pha l\u00ea, d\u1ea7u s\u00e1p h\u1ee3p v\u1edbi thu\u1ed1c men. V\u00e0ng, b\u1ea1c v\u00e0 t\u01a1 l\u1ee5a nam v\u1eabn ph\u00e2n bi\u1ec7t nh\u01b0 c\u0169). M\u1ed7i kho c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec l\u1ea5y ch\u1ee7 s\u1ef1, \u00edt vi\u1ec7c th\u00ec l\u1ea5y T\u01b0 v\u1ee5 sung l\u00e0m ; B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, th\u00eam l\u00e0m m\u1ed7i ch\u1ee9c 6 ng\u01b0\u1eddi ; V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 30 ng\u01b0\u1eddi, th\u00eam l\u00e0m 33 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>V\u0169 kh\u1ed1 hi\u1ec7n l\u01b0u B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 40 ng\u01b0\u1eddi, th\u00eam l\u00ean B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 6 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 8 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 50 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>R\u1ed3i l\u1ea1i th\u00eam cho N\u1ed9i v\u1ee5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf mi\u1ec1n bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 c\u00f3 gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n. C\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ea5n \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o l\u00ean. Vua li\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Long v\u00f5 t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u01b0\u1eddng, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu Th\u1ee7y Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim \u0111em binh thuy\u1ec1n chia nhau \u0111i t\u00ecm b\u1eaft. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111em binh thuy\u1ec1n theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 tu\u1ea7n ph\u00f2ng d\u00f2 x\u00e9t. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 h\u1ebft. C\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u00f5 kinh ph\u00e1i tr\u1ea5n ph\u00e1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c bi\u1ec3n qu\u1ea5t r\u1ed1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 t\u1ef1 cu\u1ed1i xu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u thu, qu\u00e3ng \u1ea5y ch\u00fang d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ea3o ngo\u00e0i bi\u1ec3n l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t. N\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n t\u1ef1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 th\u00ec ph\u1ea3i 2 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o m\u00e0 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 t\u00ecm x\u00e9t. N\u1ebfu th\u1ea5y thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh d\u1ecb d\u1ea1ng \u1ea9n n\u1ea5p, t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u1ea3 nghi, th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t. L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh b\u1ea3o l\u1eabn nhau ph\u00e0m \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t ph\u1ea3i c\u00f3 h\u00e0ng ho\u00e1 m\u1edbi cho v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, kh\u00f4ng cho n\u00f3i th\u00e1c l\u00e0 thuy\u1ec1n kh\u00f4ng chi\u00eau kh\u00e1ch \u0111\u1ec3 ng\u0103n s\u1ef1 gian tr\u00e1. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0i An H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam x\u00e2y xong. \u0110\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cX\u00e2y \u0111\u1eafp \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n, c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u1eb7ng l\u1edbn, bi\u1ec1n binh ch\u1eb3ng nh\u1ecdc l\u1eafm \u00e0 ?\u201d. Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u : \u201c\u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u00e8 ti\u1ebft tr\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u00f3ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng d\u1ecbch m\u1ed7i ng\u00e0y cho ngh\u1ec9 5, 6 gi\u1edd c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1ecdc qu\u00e1\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng c\u00f9ng bi\u1ec1n binh d\u1ecbch, gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f9ng sa \u0111o\u1ea1n b\u1ea1c ti\u1ec1n theo th\u1ee9 b\u1eadc. \u0110\u1eb7t Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u1edf 2 \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 An H\u1ea3i. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Hi\u1ec7u u\u00fd C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, ki\u00eam qu\u1ea3n ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i. Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Thi\u1ec7u v\u00f5 Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u00e0i An H\u1ea3i. R\u1ed3i sai tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ec7 l\u00ednh qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng Nam trong 5 v\u1ec7 Tr\u1ef1c ban qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch sung l\u00e0m l\u00ednh th\u1ee7 h\u1ed9 \u1edf hai \u0111\u00e0i, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t. L\u1ea1i ty h\u1ed9 1 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea3nh t\u1ea5t 2 ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean gi\u1eef s\u00fang, \u0111\u1ea1n thu\u1ed1c, 6 th\u00e1ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t. L\u1ea1i tr\u00edch 2 thuy\u1ec1n \u00f4 v\u00e0 2 thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n \u1edf Kinh, cho l\u00e0m thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch c\u1ee7a \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i. S\u1eafc t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3t \u00e1n th\u1ee7 ph\u1ea3i c\u1ee9 nh\u1eefng n\u01a1i c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00f2ng h\u1ed9 \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i c\u1eeda l\u1ea1ch b\u1edd bi\u1ec3n \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n g\u1ea7n \u0111\u00e0i c\u00f9ng nh\u1eefng thuy\u1ec1n quan h\u1ea3i v\u1eadn \u0111i v\u1ec1 \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, m\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng. C\u00f9ng l\u00e0 thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng, n\u0103m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh trong thuy\u1ec1n m\u00e0 tr\u00f4ng coi gi\u1eef g\u00ecn. N\u1ebfu l\u00e0m sai s\u00f3t th\u00ec theo n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 x\u1eed tr\u1ecb. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Kinh t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00ec \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, b\u1ecb l\u00ednh c\u00e1c v\u1ec7 ki\u1ec7n. H\u1ea1 l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc, t\u1ecbch gia s\u1ea3n, giao b\u1ed9 H\u00ecnh tra ngh\u0129. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n th\u00e0nh, b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n m\u00ecnh l\u00e0m quan cao, kh\u00f4ng bi\u1ebft lo gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, v\u00e2ng theo ph\u00e9p c\u00f4ng, l\u1ea1i tham tang tr\u00e1i ph\u00e9p, l\u1ebd ra ph\u1ea3i tr\u1ecb n\u1eb7ng nh\u01b0ng ta ngh\u0129 \u0110i\u1ec3n n\u0103m x\u01b0a \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat kh\u00f3 nh\u1ecdc, v\u1eady gia \u01a1n mi\u1ec5n t\u1ed9i \u0111\u1ed3, ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i. Gia s\u1ea3n \u0111\u00e1ng gi\u00e1 h\u01a1n 8.600 quan ti\u1ec1n, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda sung c\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nu\u00f4i tu\u1ed5i gi\u00e0.<\/p>\n<p>B\u1ecdn cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng can li\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, b\u1ed9 Binh cho r\u1eb1ng ch\u0103n voi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u00e3 quen, xin cho \u0111\u1ed5i \u1edf trong ba v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng dinh Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n Kinh t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng t\u00f9 giam \u1edf tr\u1ea5n S\u01a1n Nam ph\u00e1 ng\u1ee5c. \u0110\u1ea7u l\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ed3 B\u00f4i, Tham hi\u1ec7p V\u0169 Huy Qu\u00fdnh \u0111\u1ec1u nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c ra ngo\u00e0i, s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf tr\u1ea5n c\u00f3 \u00edt, ng\u1ee5c t\u1ed1t ph\u00f2ng b\u1ecb c\u0169ng l\u01a1 l\u00e0, b\u1ecdn t\u00f9 giam\u00a0 h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e8n c\u1edfi g\u00f4ng cho nhau. Ch\u00e9m gi\u1ebft vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ee5c, nh\u1eafm ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc tr\u1ea5n th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ea1y. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng th\u1ea3ng th\u1ed1t \u0111em l\u00ednh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 27 t\u00ean, c\u00f2n th\u00ec ch\u1ea1y tho\u00e1t. B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201cC\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y th\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y ng\u1ea7m m\u01b0u kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y, tr\u1ea5n th\u1ea7n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn, c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u0103n ng\u1eeba, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang th\u1eeba c\u01a1 l\u00e0m b\u1eady, \u0111\u1ebfn l\u00fac s\u1ef1 \u0111\u00e3 ph\u00e1t ra, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u1ec3 cho tr\u1ed1n tho\u00e1t, nh\u01b0 l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, l\u01a1 l\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf th\u00ec c\u00f2n l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb th\u1ebf n\u00e0o ? Tr\u1eeb H\u1ed3 B\u00f4i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn n\u1eefa, c\u00f2n V\u0169 Huy Qu\u00fdnh th\u00ec gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u ; coi vi\u1ec7c ng\u00e0y \u1ea5y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng th\u00ec cho c\u00e1ch ly. \u0110\u1ec1u b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft b\u1ecdn ph\u1ea1m \u1ea5y, h\u1ea1n trong 3 th\u00e1ng ph\u1ea3i b\u1eaft b\u1eb1ng h\u1ebft. B\u1ecdn Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Th\u1ee7, \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ee5ng, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u00e1i \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c theo tr\u1ea5n hi\u1ec7u l\u1ef1c. Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd t\u1ea1m mi\u1ec5n ngh\u1ecb\u201d. Nh\u01b0ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho ph\u00e1i g\u1ea5p bi\u1ec1n binh t\u00ecm c\u00e1ch tra b\u1eaft. L\u1ea1i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ai t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ra s\u1ee9c b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec m\u1ed7i t\u00ean ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec m\u1ed7i th\u1ee7 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ai che gi\u1ea5u dung ch\u1ee9a th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac t\u00f9 ph\u00e1 ng\u1ee5c th\u00ec Qu\u00fdnh v\u1eeba v\u1ec1 \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng ngo\u00e0i tr\u1ea5n th\u00e0nh, \u0111\u1ed7 thuy\u1ec1n kh\u00f4ng v\u00e0o th\u00e0nh. Bi\u1ec1n binh trong thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin l\u00ean b\u1edd ch\u1eb7n b\u1eaft gi\u1eb7c. Qu\u00fdnh kh\u00f4ng cho. C\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u1ea5y m\u1edbi t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi th\u00e0nh. Th\u00e0nh th\u1ea7n b\u00e8n ch\u1ec9 t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. Vua gh\u00e9t Qu\u00fdnh c\u00f3 l\u00f2ng tr\u1ed1n vi\u1ec7c, h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho th\u00e0nh t\u00e0o tra ngh\u0129. Qu\u00fdnh ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn t\u00f9 ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng b\u1ecb d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 13 t\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111em gi\u1ebft c\u1ea3. Th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1ea5y 260 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00e1ch vi\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng cho tri\u1ec7t v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam.<\/p>\n<p>Sai B\u1eafc Th\u00e0nh x\u00e9t s\u1eeda l\u1ea1i ng\u1ea1ch thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ed1ng th\u1ed5 s\u1ea3n l\u00e0 ph\u00e9p \u0111\u1eddi x\u01b0a. Bu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 \u0111\u1ecbnh l\u00e0m ng\u1ea1ch thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p, c\u0169ng l\u00e0 theo th\u1ed5 s\u1ea3n c\u00f3 th\u1ee9 g\u00ec th\u00ec n\u1ed9p th\u1ee9 \u1ea5y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng b\u1eaft n\u1ed9p th\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3. Th\u1ebf m\u00e0 nghe n\u00f3i c\u00e1c h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, v\u1ed1n l\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi l\u00fd tr\u01b0\u1edfng h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n tr\u00e1nh binh dao, ch\u1ecdn nh\u1eefng th\u1ee9 g\u00ec gi\u00e1 r\u1ebb tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft th\u00ec b\u1ea3o nhau mua \u0111\u1ec3 n\u1ed9p. Nh\u01b0 nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 khung c\u1eedi m\u00e0 xin n\u1ed9p v\u1ea3i l\u1ee5a v\u00e0 s\u1ea1i nam, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y m\u00e0 xin n\u1ed9p s\u1eaft hay di\u00eam ti\u00eau. Cho n\u00ean \u1edf th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng v\u1eadt gi\u00e1 c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u1eaft, m\u00e0 b\u1ecdn \u1ea5y l\u1ea1i ch\u1ea5m m\u00fat v\u00e0o \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thu\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec m\u00e0 n\u1ed9p, m\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o ph\u1ea3i xi\u00eau t\u00e1n. H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec danh v\u1edbi th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf \u01b0 ? T\u1ec7 \u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u00e0o th\u1ea7n s\u1ee9c cho c\u00e1c tr\u1ea5n x\u00e9t k\u00ea xem trong h\u1ea1t nh\u1eefng s\u1ea3n v\u1eadt bi\u1ec7t n\u1ea1p tr\u01b0\u1edbc, h\u1ea1ng n\u00e0o th\u1ed5 s\u1ea3n c\u00f3 th\u00ec cho n\u1ed9p nh\u01b0 c\u0169, ho\u1eb7c ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u1ed1c d\u1ee5ng m\u00e0 th\u1ee9 n\u1ed9p kh\u00f4ng ph\u1ea3i do ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p l\u00e0m ra th\u00ec \u0111\u1ec1u cho c\u1ea3i ch\u00ednh. Nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ea3n v\u1eadt m\u00e0 n\u1ed9p \u0111\u1eady th\u00ec t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111i b\u1eaft v\u1ec1 c\u00f9ng ch\u1ecbu binh dao v\u1edbi d\u00e2n huy\u1ec7n. Ho\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p m\u00e0 c\u00f3 th\u1ed5 s\u1ea3n cung d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m h\u1ea1ng bi\u1ec7t n\u1ea1p\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, chu\u1ea9n cho b\u1eaft v\u1ec1 ch\u1ecbu binh 98 x\u00e3 c\u1ea3i ch\u00ednh 41 x\u00e3, c\u00f2n c\u00e1c x\u00e3 kh\u00e1c th\u00ec n\u1ed9p nh\u01b0 c\u0169. C\u00e1c x\u00e3 c\u1ea3i ch\u00ednh th\u00ec sai \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u1ea1ch thu\u1ebf m\u00e0 thu. L\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf the tr\u00e1ng h\u1ea1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m 3 t\u1ea5m, m\u1ed7i t\u1ea5m d\u00e0i 14 th\u01b0\u1edbc quan ph\u00f9ng ((1) Th\u01b0\u1edbc quan ph\u00f9ng : th\u01b0\u1edbc may c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh.) ngang 6 t\u1ea5c ; thu\u1ebf sa c\u00e1c m\u00e0u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m sa l\u00e0 nam tr\u01a1n, 2 t\u1ea5m sa l\u1ee5a nam hoa l\u1edbn, \u0111\u1ec1u d\u00e0i 14 th\u01b0\u1edbc ngang 7 t\u1ea5c ; thu\u1ebf v\u1ea3i tr\u1eafng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 t\u1ea5m, \u0111\u1ec1u d\u00e0i 30 th\u01b0\u1edbc ngang 6 t\u1ea5c ; thu\u1ebf phi\u1ebfn gang, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 200 c\u00e2n ; thu\u1ebf s\u01a1n s\u1ed1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 uy\u1ec3n ; thu\u1ebf chi\u1ebfu, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u00f4i kh\u1ed5 \u0111\u1ea1i, 1 \u0111\u00f4i kh\u1ed5 trung, 7 \u0111\u00f4i kh\u1ed5 d\u00e0i. Gi\u00e0 t\u1eadt th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111em l\u00ednh V\u00f5ng th\u00e0nh v\u00e2y b\u1eaft con b\u00f2 \u0111en, con b\u00f2 ch\u1ea1y ra, Ph\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7m s\u00fang b\u1eafn, b\u1eafn l\u1ea7m ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft. D\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh : Ph\u00e1p lu\u1eadt nghi\u00eam ng\u1eb7t c\u00f3 cho b\u1eady b\u1ea1 nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e2u! H\u01a1n n\u1eefa, Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 quan v\u00f5 ch\u1ee9c to \u0111\u00e1nh g\u01b0\u01a1m b\u1eafn s\u00fang v\u1ed1n l\u00e0 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh, nay con b\u00f2 to nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i b\u1eafn l\u1ea7m ph\u1ea3i l\u00ednh. Th\u1eed ngh\u0129 xem, quan v\u00f5 b\u1ea5t t\u00e0i nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f2n d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady c\u00e1ch ch\u1ee9c giao b\u1ed9 b\u00e0n. Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec b\u1eaft b\u1ea3o c\u00f4\u201d ((2) B\u1ea3o c\u00f4 : theo h\u00ecnh lu\u1eadt, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, trong k\u1ef3 h\u1ea1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng, trong k\u1ef3 h\u1ea1n kh\u00f4ng ch\u1ebft th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i nh\u1eb9 m\u00e0 ph\u1ea3i nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u1ebfn khi l\u00e0nh, nu\u00f4i nh\u01b0 th\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ea3o c\u00f4.). \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n l\u00ean, xin tu\u00e2n ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft t\u1ed9i c\u00e1ch. Gia \u00e2n gi\u00e1ng b\u1ed5 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, b\u1eaft b\u1ed3i 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd V\u0169 l\u00e2m l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quy\u1ec1n l\u0129nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXVII<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh d\u1ea7n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng n\u1eef, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, chi\u1ebfu l\u1ec7 to\u00e0n chi b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng b\u1ea1c l\u1ea1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng t\u1eed m\u1ed7i n\u0103m chi ti\u1ec1n 300 quan, g\u1ea1o 300 ph\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebft c\u1ea5p 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u1ef1c ti\u1ec1n 228 quan, g\u1ea1o tr\u1eafng 12 ph\u01b0\u01a1ng, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 60 ph\u01b0\u01a1ng ; ho\u00e0ng n\u1eef ti\u1ec1n 200 quan, g\u1ea1o 200 ph\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebft c\u1ea5p 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c th\u1ef1c ti\u1ec1n 148 quan, g\u1ea1o tr\u1eafng 12 ph\u01b0\u01a1ng, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 60 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y m\u00f9a h\u1ea1 tr\u1eddi n\u00f3ng qu\u00e1, l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i v\u0103n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cPh\u00e9p ng\u00e0y n\u1eafng l\u00e0m m\u00e1t\u201d \u0111\u01b0a cho b\u1ea7y t\u00f4i. \u0110\u1ecdc \u0111\u1ebfn c\u00e2u \u201ch\u00e1 ch\u1eb3ng bi\u1ebft tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 bi\u1ebft th\u1ee9 cho m\u00ecnh\u201d vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc v\u00ec n\u00f3ng n\u1ef1c, n\u1eb1m kh\u00f4ng ng\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eb7ng ngh\u0129 c\u00e1ch gi\u1ea3i nhi\u1ec7t, l\u00e2u ch\u01b0a ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ea1y v\u1ea1y \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ea3 ng\u00e0y ph\u01a1i n\u1eafng, ch\u1ecbu sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, t\u1ef1 nhi\u00ean th\u1ea5y to\u00e0n th\u00e2n m\u00e1t m\u1ebb. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 m\u1ed9t m\u00ecnh, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c vui bu\u1ed3n th\u00ec kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn ch\u00fat n\u00e0o. Th\u1ebf cho n\u00ean t\u1ef1 qu\u00ean l\u1ed7i c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u0103m tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua gi\u00e0u c\u00f3 4 bi\u1ec3n, n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea7u c\u00e1i th\u00edch c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00ec lo g\u00ec ch\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng t\u00fang v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi go\u00e1 b\u1ee5a s\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thu\u00ea ch\u1ec9 c\u1ed1t tho\u1ea3 th\u00edch \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0m lu\u1ef5 cho m\u00ecnh m\u00e0 l\u00e0m \u0111au \u0111\u1edbn cho thi\u00ean h\u1ea1, n\u00e0o c\u00f3 \u00edch g\u00ec ! Tr\u1eabm s\u1edf d\u0129 suy b\u1ee5ng ta ra b\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u00f3ng t\u00fang, l\u00e0 ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf \u0111\u1ea5y. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 \u00fd Tr\u1eabm, ph\u00e0m m\u00ecnh \u1edf c\u1ea3nh y\u00ean vui n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u00e0 bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u vui kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f9ng c\u1ef1c, l\u00f2ng mu\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00f3ng t\u00fang, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng o\u00e1n m\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng y\u00ean vui l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c ki\u1ebfn tr\u00fac, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng g\u1ea5p m\u00e0 l\u00e0m phi\u1ec1n s\u1ee9c d\u00e2n. Nay \u0111\u1ebfn ti\u1ebft m\u00f9a h\u00e8, n\u00f3ng b\u1ee9c tuy v\u1ed1n kh\u00f4ng l\u00e0m g\u1ea5p, l\u00fac l\u00e0m l\u00fac ngh\u1ec9 c\u00f3 gi\u1edd, nh\u01b0ng t\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ed3ng b\u00e0o, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m tu chuy\u00ean bi\u1ec7n xem x\u00e9t c\u00f4ng tr\u00ecnh m\u00e0 khi\u1ebfn cho kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec1u nhau. Ph\u00e0m l\u00fac \u0111ang tr\u01b0a n\u00f3ng n\u1ef1c, th\u00ec t\u1ea1m cho ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng d\u1ecbch ngh\u1ec9 ng\u01a1i, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ec7t m\u1ecfi, \u0111\u1ec3 v\u1eeba l\u00f2ng Tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m th\u00eam c\u00f4ng t\u00e1c v\u1ec1 ty Ti\u1ebft th\u1eadn, s\u1edf xu\u1ea5t n\u1ea1p c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00faa chi\u00eam m\u1ea5t m\u00f9a, cho th\u00f3c thu\u1ebf n\u0103m nay d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. \u1edf Thanh Hoa g\u1ea1o \u0111\u1eaft, th\u00f3c thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 c\u0169ng cho d\u00e2n n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. L\u1ea1i sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1t th\u00f3c kho 45.000 h\u1ed9c cho d\u00e2n vay.<\/p>\n<p>H\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ea1t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3i t\u00e1m kho\u00e1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3 t\u1ee9 t\u01b0\u1eddng, th\u00e0nh th\u1ea7n t\u1ea1m k\u1ebf kho\u00e1 \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n binh dao, l\u1ea1i t\u00e2u xin gia \u00e2n cho bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 kho\u00e1 sinh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p h\u1ecdc t\u1eadp \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh. Mu\u1ed1n cho h\u1ecdc tr\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u1ee7 v\u0103n ngh\u1ec7 t\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i khoa thi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd Tr\u1eabm lo gi\u00e1o d\u1ee5c nh\u00e2n t\u00e0i. Nay th\u00e0nh tr\u1ea5n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c h\u1ecdc th\u1ea7n c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o nhi\u1ec1u h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i 4 n\u0103m 8 kho\u00e1 m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y b\u1ea3o kh\u00f4ng nghi\u00eam, t\u1eadp r\u00e8n kh\u00f4ng ch\u0103m, l\u1ed7i \u1ea5y quy v\u1ec1 ai \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 h\u1ea1t th\u00e0nh v\u0103n phong m\u1edbi m\u1edf, h\u1ecdc tr\u00f2 ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea1m gia \u00e2n cho nh\u01b0 l\u1eddi xin. V\u1ec1 sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1 c\u00e1ch c\u1ea7u \u01a1n nh\u01b0 th\u1ebf n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh xin tr\u00edch bi\u1ec1n binh H\u1eefu c\u01a1 Ninh B\u00ecnh m\u00e0 qu\u00ea \u1edf \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda Nam, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7. L\u1ea1i 91 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh kho thu\u1ed9c tr\u1ea5n xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ninh nh\u1ea5t, Ninh nh\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng \u201c\u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 M\u1ea1c Thi\u00ean T\u1ee9 l\u00fac \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng sang Xi\u00eam c\u1ea7u vi\u1ec7n. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ng\u1edd m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i, 53 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 tho\u00e1t n\u1ea1n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n dung d\u1ecbch, sung l\u00e0m m\u1ed9 phu c\u1ee7a Thi\u00ean T\u1ee9. V\u1ec1 sau c\u00f3 thi\u1ebfu s\u1ed1 \u1ea5y th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i c\u1ee9 nh\u00e2n tu\u1ea7n m\u1ed9 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 phi l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cM\u1ea1c Thi\u00ean T\u1ee9 \u1edf l\u00fac m\u1edbi m\u1edf mang c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc ; thu\u1ed9c h\u1ea1 53 ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0m m\u1ed9 phu c\u0169ng l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng b\u1ecdn h\u1ecd c\u00f9ng chung ho\u1ea1n n\u1ea1n v\u1edbi Thi\u00ean T\u1ee9 m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh t\u1eeb nay l\u1ea5y 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ea1ch c\u0169 c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 th\u00eam \u0111\u1ec1u t\u01b0\u1edbc ng\u1ea1ch v\u1ec1 l\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eb7ng Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m. Minh tr\u01b0\u1edbc quy\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n kh\u1edfi ph\u1ee5c, sau \u1ed1m ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cMinh theo \u0111\u00f2i l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00f3 ch\u00fat c\u1ea7n lao, tuy l\u00e0m quan kh\u00f4ng bi\u1ebft li\u00eam c\u1ea9n gi\u1eef m\u00ecnh, nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ph\u00e9p. Nay nghe tin ch\u1ebft, th\u1ef1c c\u0169ng x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh t\u1eb7ng cho\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch h\u00e1i s\u00e2m cho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y 15 c\u00e2n l\u00e0m h\u1ea1n, giao cho 10 t\u00ean l\u00ednh t\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tu\u1ea7n \u0111i h\u00e1i, h\u1ea1n 3 th\u00e1ng, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty l\u00e0 \u0110\u1ed7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vua v\u1eeba l\u00f2ng, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u1ed1m ch\u1ebft, vua nghe tin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, t\u1eb7ng Binh m\u00e3 s\u1ee9 H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00e1c kh\u00e1nh ti\u1ebft, hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh, c\u1ee9 c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn ban th\u01b0\u1edfng th\u00ec tr\u01b0\u1edbc 5 ng\u00e0y h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng k\u00ea danh s\u00e1ch ti\u1ebfn l\u00ean vua xem. Sau ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u00e2n vi\u00ean n\u00e0o \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9, \u1ed1m m\u1edbi kh\u1ecfi, tang m\u1edbi m\u00e3n, \u00e1n ki\u1ec7n v\u1eeba xong, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc k\u00ea th\u00eam danh s\u00e1ch t\u00e2u xin.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc t\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t ng\u00e0y, s\u1eafc cho nh\u1eefng c\u00f4ng t\u00e1c th\u1ed5 m\u1ed9c \u1edf Kinh ngh\u1ec9 vi\u1ec7c 2 ng\u00e0y (m\u1ed3ng 4 m\u1ed3ng 5) nh\u1eefng c\u00f4ng s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 ngh\u1ec9 vi\u1ec7c 1 ng\u00e0y (ng\u00e0y m\u1ed3ng 5). Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Ban cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u00f4ng t\u1eed, c\u00f4ng n\u1eef, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o m\u00e1t b\u1eb1ng sa nam. T\u1ef1 \u0111\u1ea5y n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf ba tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t dinh T\u1ea3 d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, T\u1ea3 tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy, H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, chia \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c (4 huy\u1ec7n \u1edf Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, An Ho\u00e1, L\u1ea1c Th\u1ed5, Kim S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tuy\u1ec3n).<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac t\u1ed5ng s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u1ec1u th\u1eafng s\u1ed1. Th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ed5ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u1ea5y tu\u1ed5i \u0111\u00e3 70, vi\u1ec7n l\u1ec7 xin h\u01b0u tr\u00ed. Vua kh\u00f4ng cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i d\u1eabu gi\u00e0 m\u00e0 s\u1ee9c v\u00f3c c\u00f2n kho\u1ebb. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1 chuy\u00ean coi trong khi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chuy\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y \u0111ang c\u1ea7n ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1edb v\u1ed9i vi\u1ec7n c\u1edb tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng Tr\u1eabm y\u00eau m\u1ebfn ch\u00fa tr\u1ecdng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng \u00e1n \u0103n tr\u1ed9m. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m \u1ea5y gi\u1eefa ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0103n tr\u1ed9m \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ec3 l\u00e2u. Vua gh\u00e9t qu\u00e1, sai c\u1eafm t\u00ean n\u1ecf v\u00e0o hai tai d\u1eaft \u0111i dong ph\u1ed1 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh 100 c\u00f4n h\u1ed3ng, x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 b\u1ecdn Phan Huy K\u00fd \u0111\u1ebfn l\u00e0m m\u00f4n h\u1ea1 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh, m\u01b0\u1ee3n thuy\u1ec1n c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111i bu\u00f4n mong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n thu\u1ebf. B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc h\u1ecd th\u00e2n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e1ng n\u00ean gi\u1eef m\u00ecnh ngay th\u1eb3ng c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 gi\u1eef ti\u1ebfng t\u1ed1t, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i nh\u1eb9 d\u1ea1 c\u1ea3 tin ng\u01b0\u1eddi b\u1eady, l\u1eddi x\u1eb1ng, cho l\u00e0m m\u00f4n thu\u1ed9c, \u0111\u1ec3 n\u00f3 c\u1eady th\u1ebf l\u00e0m gian, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i. V\u1eady ph\u1ea1t b\u1ed5ng th\u00e2n c\u00f4ng 6 th\u00e1ng. B\u1ecdn Phan Huy K\u00fd \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n nhi\u1ebfp ch\u00e2u v\u1ee5 ch\u00e2u Chi\u00eau T\u1ea5n thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 \u0110\u00e8o V\u0129nh \u0110i\u1ec3n, quy\u1ec1n th\u1ee7 \u0111\u1ed3n Phong Thu l\u00e0 \u0110\u00e8o Ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh b\u1ecb l\u00ednh huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y n\u01b0\u1edbc Thanh b\u1eaft \u0111i. Hai \u0111\u1ed9ng Phong Thu, B\u00ecnh L\u01b0 ch\u00e2u Chi\u00eau T\u1ea5n ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi tr\u1ea1i M\u00e3nh Th\u00edch n\u01b0\u1edbc Thanh (nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t Lai Ch\u00e2u, H\u01b0ng Ho\u00e1, b\u1ecb m\u1ea5t v\u00e0o n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u1ef1 \u0111\u1eddi L\u00ea tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh ng\u1ea7m chi\u1ebfm, g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ea1i M\u00e3nh Thoa, thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y, c\u1ea5p cho th\u1ed5 ty h\u1ecd \u0110\u00e8o l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng tr\u1ea1i thu thu\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ea7u n\u0103m Gia Long, th\u1ed5 ty l\u00e0 \u0110\u00e8o Qu\u1ed1c Thuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, coi l\u00e0m, vi\u1ec7c ch\u00e2u. Qu\u1ed1c Thuy\u00ean l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng tr\u1ea1i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Thanh, n\u1ed9p ri\u00eang thu\u1ebf hai \u0111\u1ed9ng m\u1ed7i n\u0103m 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Qu\u1ed1c Thuy\u00ean ch\u1ebft, con l\u00e0 \u0110\u00e8o Do\u00e3n L\u01b0\u1ee3ng n\u1ed1i ch\u1ee9c. Do\u00e3n L\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft, con l\u00e0 Do\u00e3n An c\u00f2n b\u00e9 tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i chi th\u1ee9 h\u1ecd \u0110\u00e8o l\u00e0 \u0110\u00e8o V\u0129nh \u0110i\u1ec3n quy\u1ec1n nhi\u1ebfp vi\u1ec7c ch\u00e2u, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Lai Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u00e8o Ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh quy\u1ec1n gi\u1eef \u0111\u1ed3n Phong Thu. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd Do\u00e3n An sang n\u01b0\u1edbc Thanh c\u1ea7u l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng tr\u1ea1i, v\u00e0 n\u00f3i t\u00ecnh t\u1ec7 b\u1ecdn V\u0129nh \u0110i\u1ec3n b\u00e1 chi\u1ebfm, r\u1ed3i c\u00f9ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 \u0110\u00e8o Do\u00e3n Ki\u00ean, \u0110\u00e8o Do\u00e3n V\u00f5 nh\u1edd 300 l\u00ednh n\u01b0\u1edbc Thanh v\u00e2y b\u1eaft b\u1ecdn V\u0129nh \u0110i\u1ec3n \u0111\u01b0a sang huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c b\u00e1o th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u00e2u. Vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n, cho r\u1eb1ng : \u201cGi\u1edbi h\u1ea1n 2 b\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00e1c ph\u1ea1m ph\u00e1p th\u00ec ph\u1ea3i x\u00e9t cho \u0111\u00edch x\u00e1c v\u00e0 ph\u1ea3i t\u01b0 gi\u1ea5y cho s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ec3 giao sang. Th\u1ebf m\u00e0 huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thi\u00ean b\u1eaft t\u1eadn \u0110\u00e8o Qu\u1ed1c L\u00e2n \u0111em \u0111i, sau l\u1ea1i \u0111\u1ebfn b\u1eaft C\u1ea7m Nh\u00e2n C\u1ea9m, nh\u01b0ng Nh\u00e2n C\u1ea9m kh\u00e1ng c\u1ef1, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 b\u1ecdn M\u00e3 Ti\u1ec3u Nh\u1ecb. Nay l\u1ea1i qua \u0111\u1ecba gi\u1edbi m\u00e0 sinh s\u1ef1. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ecfi th\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y quen th\u00f3i l\u00e0m b\u1eady, nh\u00e2n d\u00e2n gi\u00e1p c\u00f5i b\u1ecb n\u00f3 ch\u00e8n \u00e9p. Xin s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng m\u1ea5y l\u1ea7n huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y \u0111\u00e3 g\u00e2y ra, t\u01b0 cho \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 V\u00e2n Qu\u00fd ((1) V\u00e2n Qu\u00fd : V\u00e2n Nam, Qu\u00fd Ch\u00e2u.) tra bi\u1ec7n, khi\u1ebfn t\u1eeb sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i l\u00e0m b\u1eady. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec qu\u1ed1c th\u1ec3 v\u00e0 bang giao \u1ed5n c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y l\u00ednh tr\u1ea5n c\u00f3 \u00edt, s\u1eafc cho th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i 200 th\u00fa binh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111\u1ebfn gi\u1eef tr\u1ea5n s\u1edf, l\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i s\u00e1u b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea5n binh ch\u1ec9nh b\u1ecb kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi th\u1ed5 binh theo \u0111\u1ecba gi\u1edbi m\u00e0 tu\u1ea7n ph\u00f2ng d\u00f2 x\u00e9t. Sau \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh th\u1ea3 b\u1ecdn V\u0129nh \u0110i\u1ec3n v\u1ec1, qu\u00e2n ta \u0111\u1ec1u tri\u1ec7t v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169. T\u01b0 v\u0103n c\u1ee7a \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 V\u00e2n Qu\u00fd c\u0169ng \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn. Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a h\u1ecd b\u00e0y t\u1ecf theo t\u1ea7ng th\u1ee9 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u1eddi th\u1ec3 di\u1ec7n \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u00e0 Thanh coi vi\u1ec7c ph\u00e2n x\u1eed bi\u00ean ph\u00f2ng r\u1ea5t tr\u1ecdng cho n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng d\u00f9ng l\u1eddi v\u0103n s\u1ee9c \u0111\u1ec3 che \u0111\u1eady thu\u1ed9c vi\u00ean m\u00e0 tr\u00e1nh vi\u1ec7c l\u1ea1i ngh\u1ecb ((1) L\u1ea1i ngh\u1ecb : quan l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed7i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed, g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ea1i ngh\u1ecb.). Nh\u01b0 n\u00f3i \u201cHuy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y tra s\u1ee9c cho b\u1ecdn \u0110\u00e8o V\u0129nh \u0110i\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec5u n\u1eefa v\u00e0 ph\u1ea3i cam k\u1ebft xin th\u00f4i, c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh b\u1ecb b\u1eaft l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ee7 th\u1ea5y l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 y\u1ebfu l\u1eafm r\u1ed3i. Tr\u1eabm t\u01b0\u1edfng h\u1ecd t\u1ed1t th\u00e2n s\u1ee9c cho b\u1ecdn huy\u1ec7n thu\u1ed9c nh\u00e1t kh\u00f4ng d\u00e1m g\u00e2y h\u1ea5n c\u00e0n b\u1eady, ta c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n bi\u1ec7n chi\u1ebft nhi\u1ec1u l\u00e0m g\u00ec cho ph\u00ed v\u0103n th\u01b0 \u0111i l\u1ea1i. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho H\u01b0ng Ho\u00e1 tha ngay b\u1ecdn M\u00e3 Ti\u1ec3u Nh\u1ecb ra, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3u b\u1ea3o cho bi\u1ebft \u0111\u1ea1i \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 l\u01b0\u1ee3ng khoan h\u1ed3ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e1ch m\u00f3c t\u1ef7 m\u1ec9, v\u00e0 th\u00f4ng s\u1ee9c cho th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1ec9 n\u00ean gi\u1eef g\u00ecn b\u1edd c\u00f5i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u1ee7a h\u1ecd nh\u01b0 Kim T\u1eed H\u00e0, B\u1eafc Khuy\u00ean B\u1ea3n l\u00e0 c\u00e1c c\u1ee9 ti\u1ebfp gi\u00e1p. L\u1ea1i truy\u1ec1n b\u1ea3o cho h\u1ecd \u0110\u00e8o r\u1eb1ng n\u1ebfu \u0110\u00e8o Do\u00e3n An bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i xin v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u0169ng cho \u0111\u1ea7u th\u00fa, khi n\u00f3 v\u1ec1 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 sung bi\u1ec7n C\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n lui v\u1ec1 nguy\u00ean h\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang sung bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 ki\u00eam \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u00f4ng s\u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1, T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, H\u1eefu tham tri l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu th\u00ecn, vua c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, d\u1ee5 r\u1eb1ng : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb l\u00fac vua c\u00e0y ru\u1ed9ng gieo gi\u1ed1ng \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00faa ch\u00edn, \u0111\u01b0\u1eddng quan sai b\u1ed9 ph\u1ea3i c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n, m\u1ed7i l\u1ea7n 1 vi\u00ean th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem cho k\u1ef3 l\u00e0m phi\u1ebfu t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i tu\u1ef3 vi\u1ec7c th\u00e2n s\u1ee9c cho n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 \u00fd vun b\u00f3n v\u00e0 t\u00e1t n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i chuy\u00ean giao cho Kinh do\u00e3n th\u01b0\u1eddng \u0111i tr\u00f4ng coi, l\u1ea5y th\u00e1ng 6 n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, l\u00ean \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i xem h\u1ebft h\u00ecnh th\u1ebf quay b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0y c\u00f9ng c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung th\u00f4i. Nh\u01b0ng c\u1eeda T\u01b0 Dung tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1t b\u1ed3i n\u00f4ng, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n cho \u0111\u00e0o s\u00e2u xu\u1ed1ng, m\u00e0 \u0111\u00e0o r\u1ed3i l\u1ea1i l\u1ea5p kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00fd gi\u1ea3 tr\u1eddi mu\u1ed1n l\u1ea5y ch\u1ed7 \u1ea5y l\u00e0m n\u01a1i xung y\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y ch\u0103ng ? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0y th\u00ec v\u00e0i n\u0103m nay m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t s\u00e2u th\u00eam, \u0111\u1ed9n c\u00e1t hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u00f4m l\u1ea1i, c\u1eeda bi\u1ec3n kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ed nh\u01b0 \u0111\u1ed9t nhi\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p th\u00ec ph\u00e1o \u0111\u00e0i b\u1eafn ra, d\u1eabu c\u00f3 thuy\u1ec1n ghe tr\u0103m v\u1ea1n c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec ta \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1i th\u00e0nh v\u00e0ng h\u00e0o s\u00f4i c\u1ee7a kinh s\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m suy nghi\u1ec7m \u0111\u1ed9 cao c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi \u1edf kinh s\u01b0 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua dem b\u1ea3n v\u1ebd ch\u1ec9 b\u1ea3o cho, m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 sai. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0 vi\u1ec7c xem x\u00e9t kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u00edch x\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e1ng l\u1ebd giao ngh\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y suy to\u00e1n ph\u00e9p l\u1ecbch bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e2y ph\u00fat nguy\u1ec7t th\u1ef1c l\u1ea1i tr\u00f2n v\u00e0 tr\u00edch ra \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 l\u1ea7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen, nay h\u00e3y mi\u1ec5n cho. Sau n\u00e0y ph\u1ea3i cho tinh t\u01b0\u1eddng h\u01a1n, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat sai l\u1ea7m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm k\u00ednh n\u1ed1i Ph\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc, s\u00e1ng m\u1edf v\u0103n tr\u1ecb, t\u1ef1u trung ho\u1eb7c soi s\u00e1ng th\u00eam, ho\u1eb7c ch\u1ebf c\u00e1i m\u1edbi, nh\u01b0 c\u00e1c th\u1ee9 l\u1ec5 nh\u1ea1c nghi ch\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng \u1edf Giao X\u00e3 T\u00f4n Mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1eb7t b\u00e0y, duy c\u00f2n m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00faa nh\u1ea1c, th\u00ec s\u1ed1 v\u0169 sinh Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 \u1edf Kinh c\u00f2n \u00edt, d\u00f9ng v\u00e0o h\u00e0ng m\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho s\u1edf qu\u1ea3n m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 150 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i m\u1ed9t, \u0111\u1ed9i hai, \u0111\u1ed9i ba, th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh. L\u1ea1i sai Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ngh\u1ec7 An m\u1ed7i tr\u1ea5n m\u1ed9 50 ng\u01b0\u1eddi. Thanh Hoa m\u1ed9 20 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi ng\u1ea1ch ca c\u00f4ng c\u0169 50 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng 70 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ed9i b\u1ed1n, n\u0103m, s\u00e1u, b\u1ea3y, r\u1ed3i ch\u1ecdn m\u1ed7i \u0111\u1ed9i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi giang \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n su\u1ea5t. \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 binh dao. Cho d\u1eabn c\u1ea3 \u0111\u1ebfn Kinh di\u1ec5n t\u1eadp, sau n\u00e0y c\u1ee9 theo k\u1ef3 \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, l\u1ec5 xong cho v\u1ec1. \u0110\u1ee3i sau n\u00e0y b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 t\u00e2u xin thi h\u00e0nh. (Ca c\u00f4ng \u1edf Thanh Hoa c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ebfn Nguy\u00ean mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 cho n\u00ean s\u1ed1 nhi\u1ec1u h\u01a1n).<\/p>\n<p>\u0110\u00fac s\u00fang b\u1eafn li\u1ec1n 4 ph\u00e1t m\u1eabu t\u1eed li\u00ean ch\u00e2u. Vua khen tinh x\u1ea3o, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c th\u1ee3 \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, T\u1ea3 th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u v\u1eabn sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9, v\u1eabn qu\u1ea3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. Th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9, H\u1eefu tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9, H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 quy\u1ec1n bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c C\u00f4ng b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i l\u0129nh vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u1ed9 b\u1ed9. Trao cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9, Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e0n l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia v\u1ec1 Kinh. L\u1ea5y th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u1ef1 H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o, Lang trung hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o, H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o v\u00e0 ki\u00eam \u0110\u00ea ch\u00ednh. Gia ch\u01b0a l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh, th\u00ec v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00ea r\u1ea5t kh\u1ea9n l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i quy\u1ec1n l\u00e0m H\u00ecnh t\u00e0o cho \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vi\u1ec7c t\u00e0o m\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0110\u00ea ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Tham hi\u1ec7p V\u0129nh Thanh l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ecdc ch\u1ebft. D\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p V\u0129nh Thanh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Hi\u1ec7p th\u1ee7 H\u1ea3i V\u00e2n quan.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n h\u1ed3i trang cho con g\u00e1i vua v\u00e0 con g\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. (Con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ho\u00e0ng h\u1eadu theo nh\u01b0 c\u0169 th\u01b0\u1edfng 5 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n ; con g\u00e1i th\u1ee9 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u00e0 4 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a vua v\u1eabn theo c\u0169 th\u01b0\u1edfng 3 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n; con g\u00e1i th\u1ee9 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u00e0 2 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u1ee3 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, v\u1eabn theo c\u0169 th\u01b0\u1edfng 8 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n ; con g\u00e1i th\u1ee9 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u00e0 6 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n ; con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng do v\u1ee3 th\u1ee9 th\u01b0\u1edfng 5 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, con g\u00e1i th\u1ee9 4 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh tu\u00e2n theo \u00e2n chi\u1ebfu, d\u00e2ng danh s\u00e1ch t\u00f9 ph\u1ea1m v\u1ec1 t\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 l\u01b0u \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 1.160 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua mu\u1ed1n l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 an tr\u00ed cho h\u1ecd h\u1ecdp \u1edf l\u00e0m \u0103n. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1ch khu x\u1eed. Khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi b\u00e0n l\u00ean th\u00ec cho l\u00e0 b\u1ecdn t\u00f9 ph\u1ea1m \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ed9i n\u1eb7ng ph\u1ecfng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edfi m\u1edf ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ed1i qu\u00e1 n\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho t\u1ee5 v\u00e0o m\u1ed9t hai ch\u1ed7, th\u00ec s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn sinh vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i m\u1eafc v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i \u00fd nh\u00e2n y\u00eau th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ch\u1eb3ng b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u1edf ch\u1ed7 ph\u00e1t ph\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m binh th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o (g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n 5 ti\u1ec1n). Nh\u01b0 \u0111\u1ed3n b\u1ea3o thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c thu giao dao cu\u1ed1c n\u00f4ng c\u1ee5 cho h\u1ecd khai kh\u1ea9n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee3i ba n\u0103m c\u1ee9 s\u1ed1 ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, m\u00e0 cho mi\u1ec5n thu\u1ebf, l\u1ea1i ba n\u0103m n\u1eefa th\u00ec theo ru\u1ed9ng t\u1ed1t x\u1ea5u m\u00e0 ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf m\u00e0 thu. L\u1ea1i khi \u0111\u00e3 d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m binh r\u1ed3i, ai bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u1ed5i m\u1edbi th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u r\u00f5 cho b\u1ecf ch\u1eef \u0111i \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb kh\u00e1c. N\u1ebfu t\u00ean n\u00e0o l\u1ea1i ph\u1ea1m v\u00e0o t\u1ed9i \u0103n c\u01b0\u1edbp n\u1eefa ho\u1eb7c l\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf tr\u1ed1n \u0111i, th\u00ec tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u1ed9i nh\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u1ecfi kh\u1ed5 v\u1ec1 g\u00f4ng c\u00f9m, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1i vui l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng, s\u1ebd ho\u00e1 th\u00e0nh l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb V\u0129nh Thanh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ea5t r\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, m\u00e0 nh\u1eefng ru\u1ed9ng c\u1ea5y l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0a khai kh\u1ea9n h\u1ebft. Xin \u0111em c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m an th\u00e1p \u1edf \u0111\u1ea5y\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c hai. H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 ch\u1ed7 bi\u00ean thu\u1ef3, ti\u1ebfp gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, n\u1ebfu th\u1ea3 c\u1ea3 b\u1ecdn t\u00f9 ph\u1ea1m ra \u0111\u1ea5y, quan s\u1edf t\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, m\u1ed9t khi ch\u00fang tr\u1ed1n \u0111i, \u1edf n\u01b0\u1edbc ta th\u00ec ch\u00fang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c th\u00ec ch\u00fang l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, t\u1ec7 h\u1ea1i s\u1ebd kh\u00f4ng n\u00f3i xi\u1ebft\u201d. R\u1ed3i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n theo ngh\u1ecb d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m binh, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. (Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u00ec \u0111\u1ed9i Quy Ng\u00e3i ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i B\u00ecnh Thi\u1ec7n ; Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec 5 c\u01a1 \u0111\u1ed9i Y\u00ean Man ; B\u00ecnh Ho\u00e0 th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i Ho\u00e0 Thi\u1ec7n ; B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh ; Phi\u00ean An th\u00ec \u0111\u1ed9i An L\u01b0\u01a1ng ; V\u0129nh Thanh th\u00ec \u0111\u1ed9i V\u0129nh L\u01b0\u01a1ng ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1eddng M\u1ef9, H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec \u0111\u1ed9i Bi\u00ean L\u01b0\u01a1ng ; Ngh\u1ec7 An th\u00ec ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh 3 \u0111\u1ed9i Ninh Thi\u1ec7n, ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng 3 \u0111\u1ed9i An Thi\u1ec7n, Thanh Hoa th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i Thi\u00ean Thi\u1ec7n, Nam \u0110\u1ecbnh th\u00ec \u0111\u1ed9i H\u01b0\u1edbng Thi\u1ec7n).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t th\u00eam b\u1ed9 thu\u1ed9c, \u0111\u1ec3 chia ph\u00e1i vi\u1ebft c\u00e1o s\u1eafc phong t\u1eb7ng. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed9c ty \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 thi\u1ebft tha d\u1ee5 r\u00f5 r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1o s\u1eafc phong t\u1eb7ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c trong b\u1ed9 v\u1ee5, l\u00e0m g\u00ec \u0111\u00e9n n\u1ed7i l\u00e0m kh\u00f4ng xu\u1ec3, m\u00e0 mu\u1ed1n th\u00eam. S\u1ed1 ng\u1ea1ch d\u1eabu nhi\u1ec1u, c\u00f3 \u00edch g\u00ec \u0111\u00e2u\u201d. Kh\u00f4ng chu\u1ea9n l\u1eddi xin \u1ea5y.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng V\u0103n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>C\u1ea5p s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng cho dinh v\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n trong ngo\u00e0i. (Hai v\u1ec7 C\u1ea9m y, s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u00e1 400 c\u00e2y, dinh V\u0169 l\u00e2m 2.000 c\u00e2y ; ba dinh Ti\u00ean phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai, 1.600 c\u00e2y ; qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Ngh\u1ec7 An 2.800 c\u00e2y ; qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Thanh Hoa 1.300 c\u00e2y ; n\u0103m qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y b\u1eafc 2.000 c\u00e2y).<\/p>\n<p>Trong kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua tri\u1ec7u ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng vi\u1ec7c n\u00f4ng. Ph\u1ee7 th\u1eeba B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb th\u00e1ng nhu\u1eadn \u0111\u1ebfn nay, tr\u1eddi d\u1eabu \u00edt m\u01b0a m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 gi\u00f3 nam ru\u1ed9ng chi\u00eam ch\u01b0a c\u00e0y, nh\u00e0 n\u00f4ng c\u00f2n \u0111ang mong tr\u1eddi t\u1ea1nh.\u201d Vua quay b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0 Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y khi n\u1eafng oi n\u00f3ng, Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u00e0nh t\u00e2m v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u m\u01b0a, m\u00e0 nh\u00e0 n\u00f4ng l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ed7 c\u1ea7u t\u1ea1nh\u201d, th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft r\u00e9t l\u1ea1nh n\u1eafng m\u01b0a d\u00e2n c\u00f2n o\u00e1n th\u00e1n, l\u00e0m cha m\u1eb9 d\u00e2n, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111\u1ec1u tho\u1ea3 \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>H\u00e0 Quy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1edbn nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 o\u00e1n n\u1eefa l\u00e0. B\u1edfi th\u1ebf th\u00e1nh nh\u00e2n th\u01b0\u1eddng c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m l\u1ee5ng qu\u00fd b\u00e1u nh\u1ea5t l\u00e0 h\u1ea1t th\u00f3c. Ta th\u01b0\u1eddng mong t\u1ea1nh c\u1ea7u m\u01b0a l\u00e0 tr\u1ecdng vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, m\u00e0 ru\u1ed9ng cao th\u00ec mu\u1ed1n m\u01b0a, ru\u1ed9ng th\u1ea5p th\u00ec mu\u1ed1n t\u1ea1nh, nh\u00e2n t\u00ecnh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c. M\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f3 l\u00f2ng tho\u1ea3 m\u00e3n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn mu\u00f4n vi\u1ec7c th\u00ec sao ? B\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 chia nhau \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Kinh, xem x\u00e9t l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Ninh B\u00ecnh c\u0169ng t\u00e2u n\u00f3i \u00edt m\u01b0a, xin theo l\u1ec7 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn m\u00e0 n\u1eafng \u0111\u1ebfn v\u00e0i tu\u1ea7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat m\u01b0a. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u1ed9t v\u00e0i h\u1ea1t c\u00f3 m\u01b0a th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5m th\u00eda. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n c\u00e0ng th\u00eam n\u00f3ng ru\u1ed9t. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o \u00edt m\u01b0a th\u00ec n\u00ean c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. \u0110\u1ec1u ph\u1ea3i tinh khi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec3 mong nh\u1edd tr\u1eddi ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a to. N\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c l\u00f2ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, ch\u1ec9 l\u00e0m nh\u1ea3m nh\u00ed ch\u1eb3ng ch\u00fat c\u1ea3m th\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u00e3i kh\u00f4ng m\u01b0a, vi\u1ec7c n\u00f4ng ch\u01b0a thu\u1eadn, th\u00ec h\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch m\u1edbi l\u00e0 h\u1ed5 th\u1eb9n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 sao ! Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111inh ninh d\u1ea1y b\u1ea3o, n\u00f3i kh\u00f4ng ng\u1ea1i h\u1ebft nhi\u1ec1u. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan to \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1edbi x\u00e3 d\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh tu\u00e2n, ch\u1edb qu\u00ean\u201d. V\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y kinh s\u01b0 m\u01b0a to, c\u00e1c t\u1ec9nh c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua nghe tin m\u01b0a, m\u1eebng l\u1eafm. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf tr\u1ea5n v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng :\u00a0 \u201cG\u1ea1n l\u1ecdc l\u1ea1i vi\u00ean, th\u1ef1c l\u00e0 c\u1ea7n s\u00e1t h\u1ea1ch r\u00f5 r\u00e0ng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 cho B\u1eafc Th\u00e0nh s\u00e1t h\u1ea1ch thu\u1ed9c ty c\u00e1c t\u00e0o, \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ec1 l\u1ed1i l\u00e0m quan m\u00e0 gi\u1eef nghi\u00eam ph\u00e9p t\u1eafc l\u1ea1i tr\u1ecb. Nay ngh\u0129 l\u1ea1i d\u1ecbch ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c tr\u1ea5n, ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng th\u1ef1c ra c\u0169ng c\u00f3, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tham nh\u0169ng t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edt. B\u1ecdn \u1ea5y l\u1ea1i g\u1ea7n d\u00e2n, d\u1ec5 m\u00faa v\u0103n \u0111\u00f9a ph\u00e9p, c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, \u0111\u1ec3 d\u1ee9t m\u1ed1i t\u1ec7. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n Phan V\u0103n Thu\u00fd th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c tr\u1ea5n s\u00e1t h\u1ea1ch ty thu\u1ed9c \u1edf tr\u1ea5n, ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u00e1t h\u1ea1ch thu\u1ed9c l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o li\u00eam c\u1ea7n gi\u1eef ph\u00e9p, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng tham lam b\u1ec9 \u1ed5i, th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 cho th\u0103ng. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u01a1i si\u00eang n\u0103ng, ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, l\u00e0m gian d\u1ed1i, m\u01b0u c\u1ea7u l\u1ee3i ri\u00eang, \u0103n c\u1ee7a \u0111\u00fat l\u00f3t, th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng b\u00ecnh cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169 ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tuy kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 g\u00ec t\u1ec7 l\u1eadu, m\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u00e3 gi\u00e0 suy h\u00e8n y\u1ebfu th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng th\u1ee9 b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00faa v\u0103n \u0111\u00f9a ph\u00e9p, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n ph\u1ea3i tr\u00e1i, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i nghi\u00eam x\u00e9t tr\u1eebng tr\u1ecb. C\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch chung do th\u00e0nh \u0111\u1ec7 l\u00ean. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c then m\u00e1y to l\u1edbn \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n v\u1eady. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan tr\u1ea5n v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ph\u1ea3i nh\u1ea5t lu\u1eadt gi\u1eef \u0111\u1ea1o c\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec3 nang ch\u00fat n\u00e0o. Khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau t\u1ecf r\u00f5 r\u00e0ng, ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7u may th\u00ec m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi \u00fd Tr\u1eabm, mu\u1ed1n u\u1ed1n n\u1eafn g\u1ea1n trong\u201d. \u0110\u1ebfn khi danh s\u00e1ch c\u00e1c h\u1ea1t d\u00e2ng l\u00ean, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00ec y\u1ebfu h\u00e8n, b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n<p>Ph\u1ea7n bi\u1ec3n B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0 c\u00f3 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111i l\u1ea1i \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u00f3. Vua nghe tin, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee9 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Thanh Hoa nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e1o r\u1eb1ng gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Thanh tr\u1ed9m n\u1ed5i \u0111\u00e3 ph\u00e1i kinh binh Th\u1ee7y s\u01b0 \u0111i b\u1eaft, v\u00e0 sai c\u00e1c h\u1ea1t t\u00ecm b\u1eaft th\u00ec thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. Nay l\u1ea1i c\u00f3 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch l\u1ea3ng v\u1ea3ng tr\u00ean bi\u1ec3n ho\u1eb7c v\u00ec ch\u00fang nghe quan binh theo b\u1eaft, cho n\u00ean ch\u00fang tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n cho c\u00e1c tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n ho\u1eb7c chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3n b\u1eaft, ho\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n kh\u00e1m x\u00e9t trong thuy\u1ec1n, c\u00f3 kh\u00ed gi\u1edbi hay kh\u00f4ng, t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i (tu b\u1ed5 th\u00e2n \u0111\u00e0i, x\u00e2y l\u1ea1i c\u1eeda \u0111\u00e0i x\u00e2y \u0111\u1eafp k\u00e8 \u0111\u00e1 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc), sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cNay s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u00e0i \u1ea5y, c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, ph\u00ed t\u1ed5n c\u0169ng nhi\u1ec1u. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho vi\u00ean gi\u00e1m tu c\u00f9ng b\u1ecdn chuy\u00ean bi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1eadn r\u00f5 m\u00e0 c\u1ed1 s\u1ee9c, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho v\u1eadt li\u1ec7u ch\u1eafc ch\u1eafn, c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u1eefng b\u1ec1n, m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u00e0 r\u1ed7i m\u00e3i v\u1ec1 sau \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t b\u1edd bi\u1ec3n. N\u1ebfu m\u1edd \u00e1m l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0m qua loa xong vi\u1ec7c, ho\u1eb7c b\u1edbt x\u00e9n gi\u1ea3 d\u1ed1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i trong h\u1ea1n ba n\u0103m, th\u00e0nh qu\u00e1ch g\u1ea1ch \u0111\u00e1 s\u1ee5t \u0111\u1ed5 g\u00e3y n\u00e1t hay l\u00e0 ph\u00ecnh ra khuy\u1ebft v\u00e0o th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i giao b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed r\u1ea5t nghi\u00eam. L\u1ea1i c\u1ee9 chi\u1ebfu t\u00ean b\u1eaft r\u1ed3i, kh\u00f4ng th\u1ec3 mong khoan mi\u1ec5n th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 treo c\u1edd b\u1eafn s\u00fang hi\u1ec7u \u1edf hai \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 An H\u1ea3i \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam (Ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, nh\u01b0 thuy\u1ec1n to hi\u1ec7u Tho\u1ea1i long, B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i thuy\u1ec1n treo c\u1edd v\u00e0ng b\u1eafn s\u00fang hi\u1ec7u ba ti\u1ebfng th\u00ec tr\u00ean hai \u0111\u00e0i \u0111\u1ec1u treo c\u1edd v\u00e0ng b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1ea3y ti\u1ebfng. Ngo\u00e0i ra c\u00e1c thuy\u1ec1n nh\u1ecf hi\u1ec7u Thanh h\u1ea3i, Tu\u1ea7n h\u1ea3i, m\u1ed7i thuy\u1ec1n treo c\u1edd v\u00e0ng b\u1eafn s\u00fang ba ti\u1ebfng th\u00ec tr\u00ean hai \u0111\u00e0i c\u0169ng treo c\u1edd v\u00e0ng ch\u1ec9 b\u1eafn s\u00fang h\u1ea1ng trung ba ti\u1ebfng. Ho\u1eb7c c\u00f3 khi 1, 2 thuy\u1ec1n hay 3, 4 thuy\u1ec1n c\u00f9ng v\u00e0o m\u1ed9t l\u00fac, ti\u1ebfng s\u00fang hi\u1ec7u \u1edf c\u00e1c thuy\u1ec1n d\u1eabu nhi\u1ec1u, tr\u00ean hai \u0111\u00e0i c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn s\u00fang h\u1ea1ng trung ba ti\u1ebfng m\u00e0 th\u00f4i).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00fac ti\u1ec1n cho d\u00e2n \u0111\u1ee7 ti\u00eau d\u00f9ng. L\u1ea1i s\u1ee3 d\u00e2n ngu th\u1ea5y l\u1ee3i m\u00e0 d\u1ec5 ph\u1ea1m ph\u00e9p, cho n\u00ean c\u00f3 lu\u1eadt c\u1ea5m \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u1ed9m, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1ee9t h\u1eb3n c\u00e1i t\u1ec7 \u0111i\u00eau b\u1ea1c. Nay l\u1ea1i nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111em \u0111\u1ebfn tr\u1ed9n l\u1eabn \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi\u1ebfn h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111\u1eaft m\u00e0 ti\u1ec1n r\u1ebb, c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng do c\u1edb \u1ea5y. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan B\u1eafc Th\u00e0nh nghi\u00eam s\u1ee9c cho h\u1ea1t duy\u00ean bi\u00ean, ph\u00e0m ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, c\u1eeda \u1ea3i, b\u1ebfn \u0111\u00f2 ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch d\u00f2 th\u00e1m, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb ch\u1edf ti\u1ec1n k\u1ebdm t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn th\u00ec b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p c\u1edd hi\u1ec7u cho Ng\u0169 qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. (Trung qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh, Ti\u1ec1n qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p, T\u1ea3 qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7, H\u1eefu qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng, H\u1eadu qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi c\u01a1 Uy th\u1eafng, c\u1ea5p cho m\u1ed7i c\u01a1 m\u1ed9t l\u00e1 c\u1edd vu\u00f4ng, 40 l\u00e1 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo. C\u1edd vu\u00f4ng l\u00e0m b\u1eb1ng tr\u1eebu nam hoa nh\u1ecf, d\u00e0i 2 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, ngang 1 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, m\u1eb7t c\u1edd \u0111\u00ednh hi\u1ec7u qu\u00e2n ; c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo l\u00e0m b\u1eb1ng l\u1ee5a, d\u00e0i 2 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, b\u1ec1 ch\u00e9o d\u00e0i 2 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c, tr\u00ean ngang 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c. M\u1eb7t c\u1edd Trung qu\u00e2n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng s\u1eafc v\u00e0ng t\u01b0\u01a1i. Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ec1u d\u00fang s\u1eafc \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng. T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng s\u1eafc quan l\u1ee5c, H\u1eefu qu\u00e2n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng s\u1eafc b\u1ea1ch tuy\u1ebft. H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng s\u1eafc l\u00e3o lam. Duy \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec1n r\u0103ng x\u01b0a d\u00f9ng s\u1eafc v\u00e0ng th\u1eabm. C\u00e1c c\u01a1 Trung k\u00ednh, Trung ti\u1ec7p, Trung ki\u00ean, Trung nhu\u1ec7, Trung h\u00f9ng, Trung d\u0169ng, Trung uy, Trung th\u1eafng d\u00f9ng s\u1eafc v\u00e0ng t\u01b0\u01a1i, d\u1ea3i c\u1edd \u0111\u1ec1u n\u1eeda tr\u00ean s\u1eafc v\u00e0ng th\u1eabm, n\u1eeda d\u01b0\u1edbi s\u1eafc v\u00e0ng nh\u1ea1t. C\u01a1 Ti\u1ec1n k\u00ednh, Ti\u1ec1n ti\u1ec7p, \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec1n r\u0103ng c\u1eeda d\u00f9ng s\u1eafc \u0111\u1ecf th\u1eabm, c\u00e1c c\u01a1 Ti\u1ec1n ch\u1ea5n, Ti\u1ec1n \u0111\u1ecbnh, Ti\u1ec1n nhu\u1ec7, Ti\u1ec1n h\u00f9ng, Ti\u1ec1n ki\u00ean, Ti\u1ec1n d\u0169ng, Ti\u1ec1n uy, Ti\u1ec1n th\u1eafng, d\u00f9ng s\u1eafc \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, d\u1ea3i c\u1edd \u0111\u1ec1u n\u1eeda tr\u00ean s\u1eafc \u0111\u1ecf th\u1eabm, n\u1eeda d\u01b0\u1edbi s\u1eafc \u0111\u1ecf nh\u1ea1t. C\u01a1 T\u1ea3 ki\u00ean, T\u1ea3 ch\u1ea5n, T\u1ea3 \u0111\u1ecbnh, T\u1ea3 k\u00ednh, T\u1ea3 ti\u1ec7p, T\u1ea3 h\u00f9ng, T\u1ea3 d\u0169ng, T\u1ea3 uy, T\u1ea3 th\u1eafng d\u00f9ng s\u1eafc quan l\u1ee5c, d\u1ea3i c\u1edd \u0111\u1ec1u n\u1eeda tr\u00ean s\u1eafc xanh th\u1eabm n\u1eeda d\u01b0\u1edbi s\u1eafc xanh nh\u1ea1t ; c\u01a1 H\u1eefu h\u00f9ng, H\u1eefu d\u0169ng \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec1n r\u0103ng c\u01b0a d\u00f9ng s\u1eafc xanh da tr\u1eddi, d\u1ea3i c\u1edd n\u1eeda tr\u00ean xanh da tr\u1eddi, n\u1eeda d\u01b0\u1edbi s\u1eafc \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, l\u1ea1i m\u1eb7t c\u1edd ch\u00ednh gi\u1eefa d\u00f9ng th\u00eam s\u1eafc \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng, c\u1edd vu\u00f4ng, th\u00ec vu\u00f4ng 6 t\u1ea5c, c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo th\u00ec vu\u00f4ng 5 t\u1ea5c ; c\u00e1c c\u01a1 H\u1eefu ch\u1ea5n, H\u1eefu \u0111\u1ecbnh, H\u1eefu k\u00ednh, H\u1eefu ti\u1ec7p, H\u1eefu ki\u00ean, H\u1eefu nhu\u1ec7, H\u1eefu uy, H\u1eefu th\u1eafng, \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec1n r\u0103ng c\u01b0a d\u00f9ng s\u1eafc tuy\u1ebft tr\u1eafng, d\u1ea3i c\u1edd n\u1eeda tr\u00ean tuy\u1ebfn tr\u1eafng, n\u1eeda d\u01b0\u1edbi xanh da tr\u1eddi ; c\u01a1 H\u1eadu uy, H\u1eadu th\u1eafng, \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec1n r\u0103ng c\u1eeda d\u00f9ng s\u1eafc \u0111en, d\u1ea3i c\u1edd n\u1eeda tr\u00ean s\u1eafc \u0111en, n\u1eeda d\u01b0\u1edbi s\u1eafc l\u00e3o lam, c\u00e1c c\u01a1 H\u1eadu ch\u1ea5n, H\u1eadu \u0111\u1ecbnh, H\u1eadu k\u00ednh, H\u1eadu ti\u1ec7p, H\u1eadu ki\u00ean, H\u1eadu nhu\u1ec7, H\u1eadu h\u00f9ng, H\u1eadu d\u0169ng, \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec1n r\u0103ng c\u01b0a d\u00f9ng s\u1eafc b\u1ea3o lam, d\u1ea3i c\u1edd n\u1eeda tr\u00ean s\u1eafc b\u1ea3o lam, n\u1eeda d\u01b0\u1edbi s\u1eafc l\u00e3o lam).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 bi\u1ec1n binh \u1ee9ng tr\u1ef1c c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ea5m.<\/p>\n<p>1. Trong t\u01b0\u1eddng hoa Th\u00e1i mi\u1ebfu th\u00ec do bi\u1ec1n binh c\u00e1c dinh : c\u1ea5m binh ; trong t\u01b0\u1eddng hoa Th\u1ebf mi\u1ebfu do bi\u1ec1n binh c\u00e1c dinh : th\u00e2n binh, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u1ee9ng tr\u1ef1c. \u0110\u01b0\u1eddng ban th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t cai \u0111\u1ed9i 50 bi\u1ec1n binh, chi\u1ebfu t\u1eeb trong c\u1eeda t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m, d\u1ecdn gi\u1eaby c\u1ecf c\u00e1t cho s\u1ea1ch s\u1ebd. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1p nh\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ra v\u00e0o. H\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 ti\u1ebft, theo l\u1ec7 b\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u1ed7 b\u1ed9 nghi th\u1ee9c. Nh\u00e0 vu\u00f4ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed3 t\u1ea1p nh\u1ea1p. Ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng hoa Th\u00e1i mi\u1ebfu do bi\u1ec1n binh c\u00e1c b\u1ea3o, ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng hoa Th\u1ebf mi\u1ebfu do bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u1eaft d\u1ecdn c\u1ecf c\u00e1t, v\u00e0 nghi\u00eam c\u1ea5m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1p nh\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1ea1i trong bao l\u01a1n g\u1ed7 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 tr\u00ean th\u1ec1m c\u00e1c g\u00e1c c\u00e1c mi\u1ebfu c\u00f9ng t\u1ebf s\u1edf b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu, hai gi\u1ea3i v\u0169 th\u1edd c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng t\u1ef1 th\u00ec do nh\u00e2n vi\u00ean T\u1ea3 h\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf ty ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u1ee7 h\u1ed9 qu\u00e9t d\u1ecdn s\u1ea1ch s\u1ebd.<\/p>\n<p>2. C\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft, nh\u00e0 vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5, do c\u1eeda Hi\u1ec3n Th\u1eeba t\u01b0\u1eddng b\u00ean t\u1ea3 m\u00e0 v\u00e0o. Nh\u01b0 \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu th\u00ec do c\u1eeda Kh\u00e1i \u0110\u1ecbch t\u01b0\u1eddng b\u00ean t\u1ea3 m\u00e0 v\u00e0o, c\u00e1c c\u1eeda t\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb1ng sau v\u00e0 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1 c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean h\u1eadu b\u00e1i t\u1ea3 h\u1eefu t\u00f2ng t\u1ef1, c\u00f3 ai ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ebfn sau th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng cho v\u00e0o. B\u1ed9 L\u1ec5 ch\u1ecdn trong quan ch\u1ee9c b\u1ed3i t\u1ef1 c\u1eaft ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thay, r\u1ed3i ch\u1ec9 t\u00ean tham t\u00e2u \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. L\u1ea1i ng\u00e0y gi\u1ed7 H\u01b0ng mi\u1ebfu, nh\u00e0 vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, do c\u1eeda Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1nh t\u01b0\u1eddng b\u00ean t\u1ea3 m\u00e0 v\u00e0o. C\u1eeda D\u1ee5c Kh\u00e1nh t\u01b0\u1eddng b\u00ean h\u1eefu th\u00ec \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t. Nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf c\u00f9ng bi\u1ec1n binh \u1ee9ng tr\u1ef1c ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 cho ra v\u00e0o c\u00e1c c\u1eeda T\u00fac T\u01b0\u01a1ng, S\u00f9ng Th\u00e0nh \u1edf t\u01b0\u1eddng b\u00ean h\u1eefu. C\u00f2n c\u00e1c c\u1eeda kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n m\u1edf ra.<\/p>\n<p>3. C\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 Kh\u00e2m m\u1ec7nh nhi\u1ebfp t\u1ebf c\u00f9ng ph\u00e2n hi\u1ebfn, b\u1ed3i t\u1ef1, ch\u1ea5p s\u1ef1, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ed9i m\u0169 \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111i v\u00e0o. Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng s\u1eed thu\u1ed9c ph\u1ee7, ho\u1eb7c m\u1ed9t vi\u00ean cai \u0111\u1ed9i. C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 theo.<\/p>\n<p>4. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 x\u00f4i, l\u1ee3n, c\u1ed7 b\u00e0n ra v\u00e0o, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c huy\u00ean n\u00e1o.<\/p>\n<p>5. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u1ee9ng tr\u1ef1c \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0i s\u1eebng.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu cho c\u00e1c t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh. (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e0nh 450 quan ti\u1ec1n, nay c\u1ea5p th\u00eam cho Gia \u0110\u1ecbnh 50 quan, B\u1eafc Th\u00e0nh 100 quan. L\u1ec7 c\u1ea5p d\u1ea7u, gi\u1ea5y, son t\u1ea7u, v\u1ecf \u0111ay, t\u00fai v\u1ea3i cho An ph\u00f2ng, L\u1ea1i ph\u00f2ng v\u00e0 ty Chi\u00eam h\u1eadu \u1edf hai th\u00e0nh \u0111\u1ec1u th\u00f4i.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 thu\u1ebf c\u00f4ng t\u01b0 \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 trong tr\u1ea5n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn theo s\u1ed1 chia thu hai l\u1ea7n v\u1ee5 h\u1ea1 v\u1ee5 \u0111\u00f4ng m\u00e0 n\u01a1i n\u00e0o ru\u1ed9ng chi\u00eam ru\u1ed9ng m\u00f9a nhi\u1ec1u hay \u00edt \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn. V\u1ea3 ru\u1ed9ng h\u1ea1 [chi\u00eam] m\u00f9a thu kh\u00f4ng c\u1ea5y g\u1eb7t m\u00e0 l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ru\u1ed9ng thu [m\u00f9a] m\u00f9a h\u1ea1 kh\u00f4ng c\u1ea5y g\u1eb7t m\u00e0 thu tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t n\u1eeda v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1, nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3c \u0111\u00e2u m\u00e0 n\u1ed9p n\u00ean ng\u1ea1ch thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. V\u1eady xin thu\u1ebf ru\u1ed9ng chi\u00eam th\u00ec thu v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1, thu\u1ebf ru\u1ed9ng m\u00f9a th\u00ec thu v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, m\u1edbi l\u00e0 \u1ed5n ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 Thanh Hoa tr\u1edf ra b\u1eafc, m\u1ed9t n\u0103m hai v\u1ee5 thu\u1ebf \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7, quay ty d\u1ec5 thu, \u0111i\u1ec1n h\u1ed9 d\u1ec5 n\u1ed9p. C\u00e1i ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng l\u00e0m th\u1ef1c ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu thu\u1ebf ch\u1eb3ng qua v\u00ec l\u0169 c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o n\u1eafm \u0111\u1ec3 l\u1ee3i m\u00ecnh v\u00e0 v\u00ec quan t\u01b0 th\u00f4i \u0111\u1ed1c b\u1ea5t l\u1ef1c th\u00f4i. \u0110\u1ea5y l\u00e0 c\u00e1i t\u1ec7 t\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ra, ch\u1ee9 ph\u00e9p thu\u1ebf c\u00f3 l\u1ed7i g\u00ec ? V\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay ch\u01b0a nghe c\u00f3 ai n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i ri\u00eang kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho m\u1ed9t h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh. Khinh \u0111\u1ed5i l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng b\u1eb1ng c\u1ee9 gi\u1eef ph\u00e9p s\u1eb5n l\u00e0 h\u01a1n. \u0110\u00ecnh ngh\u1ecb c\u0169ng l\u1ea5y chia thu hai v\u1ee5 l\u00e0 ph\u1ea3i. B\u00e8n kh\u00f4ng theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Di\u1ec5m l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam.<\/p>\n<p>Sai l\u1ea5y ng\u1ef1a vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 \u0111i th\u1ea3 \u1edf H\u00f2n C\u1ecf thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 th\u1ee9c l\u00e1 c\u1edd \u1edf c\u00e1c \u0111\u00e0i trong Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i. (Ph\u00e0m \u1edf Kinh g\u1eb7p nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea1i ti\u1ebft v\u00e0 khi \u0111\u1ea1i gi\u00e1 nh\u00e0 vua ra v\u00e0o th\u00ec d\u00f9ng c\u1edd to b\u1eb1ng tr\u1eebu l\u00f4ng v\u00e0ng r\u1ed9ng 9 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 10 th\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t ng\u00e0y r\u1eb1m, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, ng\u00e0y xem tu\u1ed3ng, d\u00f9ng c\u1edd to b\u1eb1ng tr\u1eebu n\u0103m s\u1eafc v\u00e0ng r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc ; ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1edd nh\u1ecf v\u1ea3i v\u00e0ng r\u1ed9ng 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c. Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00e1c ng\u00e0y \u0111\u1ea1i ti\u1ebft d\u00f9ng c\u1edd to b\u1eb1ng tr\u1eebu l\u00f4ng v\u00e0ng r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y r\u1eb1m, m\u1ed3ng m\u1ed9t, d\u00f9ng c\u1edd nh\u1ecf v\u1ea3i v\u00e0ng r\u1ed9ng 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c d\u00e0i 8 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c ; ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1edd nh\u1ecf v\u1ea3i v\u00e0ng r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc. C\u00e1c \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, An H\u1ea3i c\u00f9ng \u0111\u00e0i th\u00e0nh c\u00e1c tr\u1ea5n, c\u00e1c ng\u00e0y \u0111\u1ea1i ti\u1ebft d\u00f9ng c\u1edd to b\u1eb1ng tr\u1eebu nam v\u00e0 r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ng\u00e0y r\u1eb1m, m\u1ed3ng m\u1ed9t d\u00f9ng c\u1edd nh\u1ecf b\u1eb1ng v\u1ea3i v\u00e0ng r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u1edd nh\u1ecf v\u1ea3i v\u00e0ng r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c. \u0110\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i v\u00e0 th\u00e0nh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, c\u00e1c ng\u00e0y \u0111\u1ea1i ti\u1ebft d\u00f9ng c\u1edd to tr\u1eebu nam v\u00e0ng r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y r\u1eb1m m\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00f9ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 d\u00f9ng c\u1edd nh\u1ecf v\u1ea3i v\u00e0ng r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c. Hai ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf Bi\u1ec7n S\u01a1n v\u00e0 T\u0129nh H\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea3o nh\u1ecf, ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t c\u1edd nh\u1ecf v\u1ea3i v\u00e0ng : Bi\u1ec7n S\u01a1n c\u1edd r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, T\u0129nh H\u1ea3i c\u1edd r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb v\u00e0 nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 V\u0169 Phan \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y trong h\u1ea1t tr\u1ea5n x\u1ea3y nhi\u1ec1u \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbp, b\u1ecdn Tr\u1ecb gi\u1ea5u \u0111i kh\u00f4ng t\u00e2u. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh x\u00e9t tham l\u00ean. \u0110\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho h\u1ea1n m\u00e0 b\u1eaft gi\u1eb7c, nh\u01b0ng b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. B\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tr\u1ecb theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i hi\u1ec7u l\u1ef1c, Phan cho v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 ch\u00ednh ng\u1ea1ch \u1edf v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n \u0111i, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i h\u1ecd t\u00ean r\u1ed3i sung v\u00e0o l\u00e0m l\u00ednh ph\u1ee7 thu\u1ed9c. H\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n duy\u00ean bi\u00ean Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu tr\u1ed1n l\u1ea7n n\u1eefa th\u00ec ch\u00e9m. Sau n\u00e0y c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m, nh\u01b0ng t\u00ednh \u0111\u1ea5t m\u00e0 ph\u00e1t ph\u1ed1i.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 ng\u1ef1 y Nguy\u1ec5n T\u0103ng Long l\u00e0m Ng\u1ef1 y. Y sinh \u0110o\u00e0n V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m Ph\u00f3 ng\u1ef1 y. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cX\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t. Kinh Th\u01b0 n\u00f3i : C\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi l\u00e0m quan, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i gi\u1ecfi c\u1ee7a m\u00ecnh. L\u00e0 b\u1edfi ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi cho vua, l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i. Tr\u1eabm t\u1ef1 l\u00fac th\u00e2n chinh \u0111\u1ebfn nay, k\u00ednh tr\u1ecdng nh\u00e2n t\u00e0i, th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng k\u1ecbp. Thi v\u0103n tuy\u1ec3n v\u00f5, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh, c\u00e1ch k\u00e9n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng r\u1ed9ng. Nh\u01b0ng c\u1ea7n ngh\u0129 trong \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n t\u00e0i gi\u1ecfi m\u00e0 b\u1ecb t\u01b0 c\u00e1ch b\u00f3 bu\u1ed9c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9 ra, n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh : \u1edf kinh quan v\u0103n th\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3 kham hi\u1ec7p tr\u1ea5n, tham tri c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3 kham tham hi\u1ec7p, th\u1ecb lang c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3 kham tri ph\u1ee7 v\u00e0 ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri, lang trung c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3 kham tri huy\u1ec7n v\u00e0 huy\u1ec7n th\u1eeba, quan v\u00f5 th\u00ec ch\u01b0\u1edfng dinh c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3 kham v\u1ec7 u\u00fd, \u0111\u00f4 th\u1ed1ng v\u00e0 th\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3 kham ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00e2n binh c\u1ea5m binh c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3 kham ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00e2n binh c\u1ea5m binh c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3 kham ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1eed ra, kh\u00f4ng k\u1ec3 d\u01b0\u1edbi l\u00ean \u0111\u00e3 nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c sai l\u1ea7m m\u00e0 b\u1ecb x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1ec1u cho b\u00e0y r\u00f5 l\u1eddi l\u1ebd th\u1ef1c m\u00e0 ch\u1ec9 t\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ea3o c\u1eed. Nh\u1eefng gi\u00e1m sinh h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng bi\u1ebft nhi\u1ec1u, kh\u1ea3 kham b\u1ed5 d\u00f9ng th\u00ec cho gi\u00e1m th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ef1c m\u00e0 b\u1ea3o c\u1eed. \u0110\u1ec1u l\u00e0m ri\u00eang t\u1eebng l\u1eadp t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i v\u00ec n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn hi\u1ec1n c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c trong b\u1ea3n ph\u1eadn trung vua y\u00eau n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi c\u1eed ra c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u00e0i, gi\u00fap \u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u00fd Tr\u1eabm r\u1ed9ng c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi. N\u1ebfu c\u1eed ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m th\u00ec ph\u1ee5 l\u00f2ng Tr\u1eabm nhi\u1ec1u l\u1eafm, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9 trong vi\u1ec7c l\u1ea1i ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e0o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1 c\u1eed ty vi\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1, c\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u1eed ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf thu\u1ed9c, ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u1eed c\u00e1c huy\u1ec7n s\u1edf thu\u1ed9c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y B\u1eafc Th\u00e0nh Thanh Ngh\u1ec7, hi\u1ec7n \u0111\u1eb7t quan v\u00f5 qu\u1ea3n qu\u00e2n nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c, d\u1ee5 cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, x\u00e9t nghi\u1ec7m trong h\u1ea1t, t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n xu\u1ea5t s\u1eafc th\u00ec \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u1ea5y 3, 5 ng\u01b0\u1eddi k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. R\u1ed3i th\u00ec L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u1eed Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 sung \u0111\u1ed1c c\u00f4ng V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa kh\u1ea3 kham tham hi\u1ec7p. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cPh\u00fa ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u00f4 s\u01a1, l\u00e0m vi\u1ec7c ki\u1ec7t qu\u1ec7 l\u00e0m sao n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c t\u01b0 m\u1ee5c. S\u1ef1 c\u1eed \u0111\u00f3 kh\u00f4ng cho\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 th\u00e2n s\u1ee9c v\u1ec1 sau n\u1ebfu \u0111em nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 c\u1eed b\u1eady, Tr\u1eabm x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tham t\u00e2u th\u00ec s\u1ebd \u0111em ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o c\u1eed tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e9p \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. \u1edf mi\u1ec1n n\u00fai Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u00f3 man Th\u1ea1ch B\u00edch hay qu\u1ea5y r\u1ed1i, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp l\u0169y d\u00e0i v\u00e0 \u0111\u1eb7t 117 s\u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00ednh s\u00e1u c\u01a1 thu\u1ed9c tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i l\u1ea5y c\u00e1c t\u1ed5ng th\u01b0\u1ee3ng ba huy\u1ec7n B\u00ecnh S\u01a1n, Th\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a v\u00e0 M\u1ed9 Hoa \u0111\u1eb7t l\u00e0m 27 l\u00e2n (d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 2.080 ng\u01b0\u1eddi), l\u00e2n n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1eb7t b\u1ea3o \u0111\u1ec3 g\u00f3p s\u1ee9c ph\u00f2ng b\u1ecb. Kho\u1ea3ng n\u0103m Minh M\u1ec7nh l\u1ea1i m\u1ed9 th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00f4n \u1ea5p mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch khi\u1ebfn \u1edf v\u00e0 c\u00e0y c\u1ea5y d\u1ecdc ven n\u00fai \u0111\u1ec3 t\u1ef1 gi\u1eef g\u00ecn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay vua ngh\u0129 r\u1eb1ng bi\u00ean thu\u1ef3 \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng m\u00e0 c\u01a1 binh \u0111\u00f3ng th\u00fa m\u00e3i \u0111\u1ea5y, kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u1ea1i t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n tr\u00f9 ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a c\u00e1ch ch\u1ebf ng\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0110\u1ecbch t\u1ea5t ph\u1ea3i nghi\u00eam gi\u1edbi h\u1ea1n trong ngo\u00e0i v\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn s\u1ef1 ra v\u00e0o, m\u00e0 tu\u1ef3 vi\u1ec7c thi th\u1ed1, c\u1ed1t sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thi\u1ec7n. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man hung d\u1eef, s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01a1 l\u00e0. Nh\u01b0ng ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1ch r\u1ed3i, th\u00ec s\u1ef1 gi\u1eef g\u00ecn \u1edf l\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c, h\u00e1 l\u1ea1i n\u00ean ph\u00ed nhi\u1ec1u t\u00e0i l\u1ef1c nh\u01b0 l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c sao ! Nay xin bi\u1ec1n binh s\u00e1u c\u01a1 T\u0129nh Man \u0111\u1ec3 m\u1ed9t n\u1eeda l\u01b0u th\u00fa, c\u1ee9 hai th\u00e1ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 b\u1edbt chi ph\u00ed. C\u00f2n s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf 33 th\u00f4n \u1ea5p m\u1edbi m\u1ed9 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 300, d\u1eabu thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n m\u00e0 c\u00e1ch sinh l\u00fd v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec, n\u1ebfu v\u1ed9i d\u1ed3n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean thu\u1ef3 ; ch\u1eb3ng kh\u1ecfi h\u1ecd l\u1ea1i s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e0 t\u1ea3n \u0111i. V\u1eady xin c\u1ee9 m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 d\u00e2n sai ch\u1ebf m\u00e1c d\u00e0i hai ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i, l\u00fac y\u00ean \u1ed5n th\u00ec l\u00e0m \u0103n, l\u00fac bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng th\u00ec l\u00e0m s\u00e1ch \u1ee9ng v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u00f3ng th\u00fa, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thao di\u1ec5n c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n l\u00e2n nh\u1ea5t t\u1ec1 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n cho h\u1ecd t\u1eadp bi\u1ebft ph\u00e9p ng\u1ed3i, \u0111\u00e1nh, ti\u1ebfn, lui \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 27 l\u00e2n, ch\u1ed7 \u1edf c\u00e1ch lu\u1ef9 d\u00e0i h\u01a1n xa, xin d\u1eddi \u0111\u1eb7t b\u1ea3o m\u1edbi \u1edf lu\u1ef9 d\u00e0i 31 s\u1edf xen nhau v\u1edbi c\u01a1 binh m\u1ed7i b\u1ea3o 10 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7 theo ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. (B\u1ed1n l\u00e2n Trung t\u00edn, Trung ph\u1ea5n, Trung v\u00f5, Trung oai, l\u00e0m b\u1ed1n b\u1ea3o l\u1ec7 v\u00e0o c\u01a1 th\u1ee9 nh\u1ea5t ; n\u0103m l\u00e2n Ti\u1ec1n s\u01a1n, Ti\u1ec1n v\u1eadn, Ti\u1ec1n thu\u1eadn, Ti\u1ec1n an, Ti\u1ec1n th\u00e1i, l\u00e0m n\u0103m b\u1ea3o l\u1ec7 v\u00e0o c\u01a1 th\u1ee9 hai ; b\u1ed1n l\u00e2n T\u1ea3 d\u0169ng, T\u1ea3 h\u00f9ng, T\u1ea3 thanh, T\u1ea3 s\u01a1n, l\u00e0m b\u1ed1n b\u1ea3o thu\u1ed9c c\u01a1 th\u1ee9 ba ; n\u0103m l\u00e2n H\u1eefu h\u1ed9i, H\u1eefu tr\u00ed, H\u1eefu d\u0169ng, H\u1eefu ho\u00e0, H\u1eefu an, l\u00e0m n\u0103m b\u1ea3o l\u1ec7 v\u00e0o c\u01a1 th\u1ee9 t\u01b0 ; b\u1ed1n l\u00e2n H\u1eadu t\u01b0\u1eddng, H\u1eadu th\u00e0nh, H\u1eadu ngh\u0129a, H\u1eadu qu\u1ef3nh l\u00e0m b\u1ed1n b\u1ea3o l\u1ec7 v\u00e0o c\u01a1 th\u1ee9 n\u0103m ; n\u0103m l\u00e2n N\u1ed9i b\u1ea3o, N\u1ed9i th\u1ecd, N\u1ed9i t\u00e0i, N\u1ed9i Ph\u01b0\u1edbc, N\u1ed9i l\u1ed9c l\u00e0m n\u0103m b\u1ea3o l\u1ec7 v\u00e0o c\u01a1 th\u1ee9 s\u00e1u). L\u00fac y\u00ean \u1ed5n th\u00ec ra v\u00e0o b\u00e8 b\u1ea1n v\u1edbi nhau, tr\u00f4ng nom gi\u1eef g\u00ecn cho nhau. L\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec b\u1ea3o n\u1ecd b\u1ea3o kia c\u00f9ng ti\u1ebfp \u1ee9ng l\u1eabn nhau. Nh\u01b0 th\u1ebf d\u1ed3n trong v\u00e0i n\u0103m, kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng t\u1eadp qu\u00e2n s\u1ef1 th\u00ec d\u00e2n l\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 binh c\u01a1 m\u00e0 binh th\u00fa c\u00f3 th\u1ec3 b\u1edbt d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i d\u00e2n l\u00e2n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 mi\u1ec5n t\u1ea1p d\u1ecbch, c\u00f2n thu\u1ebf th\u00e2n c\u0169ng v\u1eabn nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n. Xin cho mi\u1ec5n c\u1ea3. \u1edf tr\u1ea5n c\u00f3 \u0111\u1ed9i Quy Ngh\u0129a l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m m\u1edbi d\u1ed3n, xin chia b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean thu\u1ef3\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh b\u00e0n l\u1ea1i c\u0169ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cBinh \u0111\u00e3 chia ban m\u00e0 \u0111\u1ed3n b\u1ea3o kh\u00f4ng b\u1edbt \u0111i, l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i c\u1ea3. V\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi s\u01a1n man y\u00ean \u1ed5n c\u0169ng c\u00f2n l\u00e0 bu\u1ed5i m\u1edbi, n\u00fai hang hi\u1ec3m d\u1ec5 c\u0169ng kh\u00f3 \u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1c. T\u1ea1m \u0111\u1ee3i m\u1ed9t hai n\u0103m d\u00e2n \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u1ebf r\u00e0ng bu\u1ed9c nhau, th\u00ec vi\u1ec7c r\u00fat b\u1edbt s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t. Nh\u1eefng d\u00e2n l\u00e2n c\u00f9ng d\u00e2n th\u00f4n m\u1edbi m\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00fac l\u00e0m ru\u1ed9ng xong, do ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n th\u00fa s\u1edf \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn di\u1ec5n t\u1eadp, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n l\u1ea1i th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc ph\u00ed t\u1ed5n. V\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n l\u00e2n ch\u01b0a hi\u1ec3u qu\u00e2n lu\u1eadt, h\u00e3y t\u1ea1m cho mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf th\u00e2n, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y t\u1eadp quen qu\u00e2n s\u1ef1, b\u1edbt d\u1ea7n l\u00ednh \u1edf c\u00e1c b\u1ea3o, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi cho mi\u1ec5n c\u1ea3 thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 c\u1ea5p cho binh kh\u00f3. C\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c theo ngh\u1ecb m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u00eam l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn m\u1ef9 hi\u1ec7u \u201cMinh M\u1ec7nh th\u00f4ng b\u1ea3o\u201d 1 v\u1ea1n \u0111\u1ed3ng. Sai H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng V\u0169 kh\u1ed1, chi\u1ebfu ch\u1eef hi\u1ec7u v\u00e0 quy th\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 \u0111\u00fac 20 hi\u1ec7u 8 ch\u1eef :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1. Hi\u1ec1n hi\u1ec1n th\u00e2n th\u00e2n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 L\u1ea1c l\u1ea1c l\u1ee3i l\u1ee3i ((1) Qu\u00fd ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2. Qu\u1ed1c th\u00e1i d\u00e2n an\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Phong \u0111i\u1ec1u v\u0169 thu\u1eadn ((2) N\u01b0\u1edbc th\u1ecbnh d\u00e2n y\u00ean \u2013 Gi\u00f3 ho\u00e0 m\u01b0a thu\u1eadn.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3. Hoa phong tam ch\u00fac\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Thi\u00ean b\u1ea3o c\u1eedu nh\u01b0 ((3) Ch\u00fac th\u00e1nh nh\u00e2n ba \u0111i\u1ec1u : gi\u00e0u, s\u1ed1ng l\u00e2u, nhi\u1ec1u con trai, (Hoa phong ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef phong c\u01b0\u01a1ng \u1edf hoa ch\u00e2u). Th\u01a1 Thi\u00ean b\u1ea3o ch\u00fac Ph\u01b0\u1edbc nh\u00e0 vua nh\u01b0 M\u1eb7t tr\u1eddi m\u1edbi m\u1ecdc, nh\u01b0 M\u1eb7t tr\u0103ng th\u01b0\u1eddng s\u00e1ng, nh\u01b0 n\u00fai, nh\u01b0 g\u00f2, nh\u01b0 \u0111\u1ed1ng, nh\u01b0 r\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 n\u00fai Nam S\u01a1n kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u1edf, nh\u01b0 c\u00e2y t\u00f9ng c\u00e2y b\u00e1ch, nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng m\u1edbi ch\u1ea3y ra m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ea7y th\u00eam.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4. \u0110\u1eafc v\u1ecb \u0111\u1eafc danh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 \u0110\u1eafc l\u1ed9c \u0111\u1eafc th\u1ecd ((1) \u0110\u01b0\u1ee3c ng\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9c \u2013 \u0110\u01b0\u1ee3c danh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecd)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5. L\u1ee5c ph\u1ee7 kh\u1ed5ng tu\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Tam s\u1ef1 do\u00e3n tr\u1ecb ((2) S\u00e1u kho (kim, m\u1ed9c, Th\u1ee7y, H\u1ecfa, th\u1ed5 v\u00e0 th\u00f3c) \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u2013 Ba vi\u1ec7c (ch\u00ednh \u0111\u1ee9c, l\u1ee3i d\u1ee5ng, h\u1eadu sinh) \u0111\u1ec1u l\u00e0m.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6. Ch\u00ed c\u00f4ng ch\u00ed ch\u00ednh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 V\u00f4 \u0111\u1ea3ng v\u00f4 thi\u00ean ((3) R\u1ea5t c\u00f4ng r\u1ea5t ch\u00ednh \u2013 kh\u00f4ng b\u00e8 \u0111\u1ea3ng kh\u00f4ng thi\u00ean t\u01b0.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7. V\u1ea1n tu\u1ebf v\u1ea1n tu\u1ebf\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 V\u1ea1n v\u1ea1n tu\u1ebf th\u1ecd ((4) Mu\u00f4n n\u0103m mu\u00f4n n\u0103m \u2013 Mu\u00f4n n\u0103m s\u1ed1ng l\u00e2u.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 8. M\u1ee5c m\u1ee5c ho\u00e0ng ho\u00e0ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 T\u1ebf t\u1ec3 x\u01b0\u01a1ng x\u01b0\u01a1ng ((5) L\u1ed9ng l\u1eaby r\u1ef1c r\u1ee1 \u2013 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea3o r\u01b0\u1eddm r\u01b0\u1ee3p.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 9. Nguy\u00ean l\u01b0u thu\u1eadn qu\u1ef9 \u2013 Ni\u00ean c\u1ed1c phong \u0111\u0103ng ((6) Ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc thu\u1eadn d\u00f2ng \u2013 H\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a.)\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10. Th\u00e2n th\u00e2n tr\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edfng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 L\u00e3o l\u00e3o \u1ea5u \u1ea5u ((7) Th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, k\u00ednh ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng \u2013 Tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, y\u00eau tr\u1ebb con.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 11. Qu\u1ed1c ph\u00fa binh c\u01b0\u1eddng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 N\u1ed9i an ngo\u1ea1i t\u0129nh ((8) N\u01b0\u1edbc gi\u00e0u binh m\u1ea1nh \u2013 Trong y\u00ean ngo\u00e0i l\u1eb7ng.)<\/p>\n<p>12. Nh\u01b0 s\u01a1n nh\u01b0 xuy\u00ean\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Nh\u01b0 c\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 ph\u1ee5 ((9) Nh\u01b0 n\u00fai nh\u01b0 s\u00f4ng \u2013 Nh\u01b0 g\u00f2 nh\u01b0 \u0111\u1ed1ng.)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>13. Qu\u00e2n qu\u00e2n th\u1ea7n th\u1ea7n\u00a0 \u2013 Ph\u1ee5 ph\u1ee5 t\u1eed t\u1eed ((10) Vua ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o vua, t\u00f4i ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o t\u00f4i \u2013 Cha ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o cha, con ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o con)<\/p>\n<p>14. Ph\u01b0\u1edbc nh\u01b0 \u0110\u00f4ng h\u1ea3i\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Th\u1ecd t\u1ef7 Nam s\u01a1n ((11) Ph\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u01b0 bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng \u2013 S\u1ed1ng l\u00e2u nh\u01b0 n\u00fai Nam s\u01a1n.)<\/p>\n<p>15. V\u1ea1n th\u1ecd du t\u1ea1c\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 V\u1ea1n Ph\u01b0\u1edbc du \u0111\u1ed3ng ((12) Mu\u00f4n tu\u1ed5i \u0111\u1ec1u b\u00f9 \u2013 Mu\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u h\u1ecdp.)<\/p>\n<p>16. Thi\u00ean b\u1ea5t \u00e1i \u0111\u1ea1o\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 \u0110\u1ecba b\u1ea5t \u00e1i b\u1ea3o ((13) Tr\u1eddi kh\u00f4ng ti\u1ebfc \u0111\u1ea1o \u2013 \u0110\u1ea5t kh\u00f4ng ti\u1ebfc c\u1ee7a.)\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>17. Truy tr\u00e1c k\u1ef3 ch\u01b0\u01a1ng\u00a0 \u2013 Kim ng\u1ecdc k\u1ef3 t\u01b0\u01a1ng ((14) M\u00e0i gi\u0169a cho b\u00f3ng \u2013 \u0110\u1eb9p nh\u01b0 v\u00e0ng ng\u1ecdc.)<\/p>\n<p>18.\u00a0 V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3ng \u0111\u00e3ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Th\u00e1nh m\u00f4 d\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u01a1ng ((15) \u0110\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 r\u1ed9ng th\u00eanh thang \u2013 M\u01b0u th\u00e1nh nh\u00e2n d\u1ed3i d\u00e0o kh\u00f4ng h\u1ebft.)<\/p>\n<p>19. Nh\u1ea5t nh\u00e2n h\u1eefu kh\u00e1nh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 V\u1ea1n th\u1ecd v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng ((16) M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 Ph\u01b0\u1edbc \u2013 Mu\u00f4n tu\u1ed5i kh\u00f4ng c\u00f9ng.)<\/p>\n<p>20. Ng\u0169 th\u1eddi thu\u1eadn ph\u1ee7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Th\u1ee9 t\u00edch k\u1ef3 ng\u01b0ng ((17) N\u0103m th\u1eddi (m\u1ed9c thu\u1ed9c xu\u00e2n, H\u1ecfa thu\u1ed9c h\u1ea1, kim thu\u1ed9c thu, Th\u1ee7y thu\u1ed9c \u0111\u00f4ng, th\u1ed5 thu\u1ed9c 4 th\u00e1ng qu\u00fd) \u0111\u1ec1u thu\u1eadn \u2013 m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u n\u00ean.)<\/p>\n<p>10 hi\u1ec7u ch\u1eef l\u00e0 :<\/p>\n<p>1. Nguy\u00ean hanh l\u1ee3i trinh ((1) Qu\u1ebb c\u00e0n c\u00f3 b\u1ed1n \u0111\u1ee9c : nguy\u00ean l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u, hanh l\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ecbnh, l\u1ee3i l\u00e0 thu\u1eadn l\u1ee3i, trinh l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2. Ph\u01b0\u1edbc l\u00fd tuy t\u01b0\u01a1ng ((2) Ph\u01b0\u1edbc l\u1ed9c y\u00ean h\u01b0\u1edfng.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3. \u0110\u1ebf \u0111\u1ee9c qu\u1ea3ng v\u1eadn ((3) \u0110\u1ee9c nh\u00e0 vua r\u1ed9ng l\u1edbn.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4. L\u1ee3i d\u1ee5ng h\u1eadu sinh ((4) L\u1ee3i vi\u1ec7c d\u00f9ng, \u0111\u1ee7 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5. Trung ho\u00e0 v\u1ecb d\u1ee5c ((5) Trung ch\u00ednh, \u00f4n ho\u00e0, \u0111\u1eddi theo ng\u00f4i \u0111\u1ecbnh, mu\u00f4n v\u1eadt tho\u1ea3 s\u1ed1ng.)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6. Li\u1ec5m Ph\u01b0\u1edbc t\u00edch d\u00e2n ((6) Thu Ph\u01b0\u1edbc \u0111em cho d\u00e2n.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7. T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng vi t\u1eafc ((7) B\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 8. C\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n trung ch\u00ednh ((8) C\u1ee9ng kho\u1ebb ngay ng\u1eafn.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 9. Gia c\u1ea5p nh\u00e2n t\u00fac ((9) Nh\u00e0 n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0103n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10. Xuy\u00ean ch\u00ed s\u01a1n t\u0103ng ((10) Nh\u01b0 s\u00f4ng ch\u1ea3y m\u00e3i \u0111\u1ebfn, nh\u01b0 n\u00fai ng\u00e0y cao th\u00eam.)<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> LXVIII<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh d\u1ea7n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, \u0111\u1ed5i c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng s\u00fang, Tr\u00e1ng binh \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, l\u00e0m ph\u1ee7 binh.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin t\u1ef1 nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m con c\u00e1c quan v\u0103n, v\u00e0o h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, n\u1ebfu cha c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi con ph\u1ea3i xo\u00e1 s\u1ed5 ; cha b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00ec con v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc, nh\u01b0ng ch\u1ec9 cho n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng. Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 C\u1ea9m y quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh vi\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n, gia h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5. B\u1ecdn Quang C\u1ef1 t\u1ef1 Tr\u1ea5n Ninh v\u1ec1, \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen, cho \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 xem tu\u1ed3ng \u1edf Binh b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i th\u00fa Ngh\u1ec7 An, t\u1eeb th\u1ef1c th\u1ee5 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, c\u0169ng cho \u0103n y\u1ebfn xem tu\u1ed3ng m\u1ed9t l\u1ea7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft cho t\u1ebf m\u1ed9t \u0111\u00e0n.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5.<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>B\u1ecdn h\u1ed9 v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t Long, T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng \u0111\u00e3ng, t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf vi\u1ec7c tr\u1ed1n \u0111i. Vua nghe bi\u1ebft tin, h\u1ea1 l\u1ec7nh xo\u00e1 t\u00ean trong s\u1ed5. Nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n vi\u00ean t\u00f4n th\u1ea5t d\u1ef1 \u1edf d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh gi\u1eef ph\u00e9p t\u1eafc, \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 n\u00e0y kh\u00f4ng bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, du \u0111\u00e3ng quen th\u00e2n, v\u00f4 c\u1ed1 t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1ed1n \u0111i, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t tr\u1ed1n th\u00ec cho t\u00e2u ngay, xo\u00e1 t\u00ean trong ng\u1ea1ch, \u0111\u01b0a sang ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n xo\u00e1 t\u00ean. K\u1ebb tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o, bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh x\u00e3 \u1ea5y, \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng l\u1ea1i s\u1ed5 t\u00f4n th\u1ea5t. Ch\u00e9p ra l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>Sai N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00e1c ty thu\u1ed9c, ai si\u00eang, ai l\u01b0\u1eddi t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o H\u00e0 Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cN\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 ch\u1ed7 c\u01a1 quan tr\u1ecdng y\u1ebfu. B\u1ecdn khanh n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1, ai gi\u1ecfi th\u00ec cho ti\u1ebfn l\u00ean, ai k\u00e9m th\u00ec cho lui, \u0111\u1eebng c\u00f3 thi\u00ean t\u01b0, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7u may m\u00e0 dung th\u00e2n, kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec cho c\u00f4ng vi\u1ec7c\u201d. Do \u0111\u00f3 b\u1ecdn Quy\u1ec1n l\u00e0m s\u1edb c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n c\u00e1n n\u00ean th\u0103ng l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Giao, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t, L\u00e2m Duy Ngh\u0129a h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. T\u00f4n Th\u1ea5t Du v\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc th\u1ee9c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec xin b\u1ed5 ra ngo\u00e0i. Vua \u0111\u1ec1u nghe theo.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1edbt ch\u1ee9c Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i lu\u1eadt l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1ecdn mua 40 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 10 th\u1edbt, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Th\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi man M\u01b0\u01a1ng L\u1eef n\u01b0\u1edbc Di\u1ebfn \u0110i\u1ec7n l\u00e0 b\u1ecdn Ban Nh\u1ef1 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn Ban Nh\u1ef1 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111i bu\u00f4n v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ebfn Thanh Hoa. Tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1eaft gi\u1ea3i v\u00e0o Kinh. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ecfi k\u1ef9 nh\u00e2n d\u00e2n phong v\u1eadt n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. \u0110\u1ebfn nay c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o th\u1ea3 cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i sai tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi b\u1ecdn \u1ea5y. \u0110i \u0111\u1ebfn Lai Ch\u00e2u b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, b\u1ecdn Ban Nh\u01b0 nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf b\u1ecf \u0111i. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea5n ph\u00e1i b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i ph\u1ee5ng gi\u1eef c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf v\u00e0 binh kh\u00ed, trong n\u0103m n\u1ebfu c\u00f3 th\u00eam b\u1edbt kh\u00f4ng d\u00f9ng nguy\u00ean s\u1ed1, th\u00ec \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m tr\u00edch t\u1eebng kho\u1ea3n khai th\u00e0nh s\u00e1ch \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 duy\u1ec7t t\u00e2u. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean t\u01b0 b\u1ed9 l\u01b0u chi\u1ec3u. Ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7nh m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh ch\u00e1y.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 l\u00ean Nam \u0111\u00e0i. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh \u0111em binh \u0111i ch\u1eefa, m\u1ed9t l\u00e1t l\u1eeda t\u1eaft. B\u00e8n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ee9u H\u1ecfa trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh (Ph\u00e0m nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb ch\u00e1y, \u1edf trong th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1edf tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i tr\u00f4ng th\u1ea5y th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ea5y \u1ed1ng hi\u1ec7u k\u00eau g\u1ecdi. C\u1ed9t c\u1edd tr\u00ean \u0111\u00e0i, c\u00f9ng c\u1eeda th\u00e0nh th\u00ec chi\u1ebfu theo hi\u1ec7u l\u1ec7nh ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u00e0 k\u00e9o c\u1edd treo \u0111\u00e8n. Vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i th\u00e1m, bi\u1ec1n binh c\u1ee9u H\u1ecfa d\u1eadp t\u1eaft v\u00e0 c\u00e1c c\u1eeda m\u1edf \u0111\u00f3ng, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m. Ch\u00e1y \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, ch\u1ed7 kho g\u1ed7 \u1edf \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, c\u00f9ng \u1edf ph\u1ee5 qu\u00e1ch ch\u1ed7 x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf b\u1edd b\u00ean nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u1ee9u H\u1ecfa trong th\u00e0nh. Ch\u00e1y \u1edf ph\u1ee5 qu\u00e1ch \u1edf ba m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu th\u00ec tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i ch\u1ec9 n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c \u0111i th\u00e1m theo l\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u00eau g\u1ecdi c\u00f9ng k\u00e9o c\u1edd treo \u0111\u00e8n v\u00e0 \u0111\u00f3ng k\u1ef9 c\u1ed5ng th\u00e0nh. C\u00f2n bi\u1ec1n binh th\u00ec \u0111i c\u1ee9u H\u1ecfa c\u0169ng theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i trong th\u00e0nh ho\u1eb7c ph\u1ee5 qu\u00e1ch ngo\u00e0i th\u00e0nh b\u1ecb ch\u00e1y th\u00ec ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean m\u1ed9t vi\u00ean th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c d\u00e2n binh ch\u1eefa ch\u00e1y. N\u1ebfu \u1edf ch\u1ed7 ngo\u00e0i th\u00e0nh h\u01a1i xa th\u00ec cho ph\u00e1i ph\u1ee7 thu\u1ed9c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh. Trong th\u00e0nh b\u1ecb ch\u00e1y 3 nh\u00e0 tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 ph\u00e1i \u0111i c\u1ee9u H\u1ecfa \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m phi\u1ebfn t\u00e2u l\u00ean. Ch\u00e1y kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 3 nh\u00e0 th\u00ec ch\u1ec9 vi\u1ebft b\u00e0i tr\u00ecnh ti\u1ebfn. Ch\u00e1y \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh ch\u00e1y lan nhi\u1ec1u nh\u00e0, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec m\u1edbi ph\u1ea3i l\u00e0m phi\u1ebfn t\u00e2u, H\u1ecfa ho\u1ea1n nho nh\u1ecf th\u00ec th\u00f4i).<\/p>\n<p>Vua \u0111i xem kho \u1edf Kinh, th\u1ea5y kho t\u1ea1m m\u1edbi l\u00e0m, nhi\u1ec1u c\u1ecf tranh l\u00e0 th\u1ee9 d\u1ec5 ch\u00e1y, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh ph\u00e1i c\u1ea5m binh V\u0169 l\u00e2m c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111i th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng H\u1ecfa ho\u1ea1n. Nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cB\u00e2y gi\u1edd kho Kinh, ch\u1ee9a th\u00f3c h\u01a1n 300 v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u01b0\u1eddng n\u0103m chuy\u00ean ch\u1edf, c\u1ea7n g\u00ec c\u1ee9 t\u0103ng th\u00eam. S\u00fac t\u00edch nh\u01b0 th\u1ebf, xu\u1ea5t nh\u1eadp c\u00f3 th\u01b0\u1eddng, lo g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 g\u1ea1o \u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh. L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u00e0m Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, ki\u00eam l\u0129nh Th\u1ecb v\u1ec7 Ng\u00e2n b\u00e0i Nha b\u00e0i, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Thanh b\u00ecnh, Ho\u00e0 thanh v\u00e0 c\u1ea3 v\u1ec7 Phi k\u1ef5.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng l\u00e0m v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu Th\u1ee7y Th\u1ee7y qu\u00e2n, L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd th\u00e0nh V\u0129nh Ninh. Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u00e0i An H\u1ea3i l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Ngh\u0129a th\u00ec \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd th\u00e0nh Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y r\u1eb1ng gi\u1eb7c bi\u00ean n\u00e1u n\u00fap \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea3o ngo\u00e0i bi\u1ec3n hay qu\u1ea5y nhi\u1ec5u nh\u00e2n d\u00e2n, mu\u1ed1n tu l\u00fd b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. B\u00e8n sai gi\u00e1m th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1eb7c, L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ebfn chia nhau \u0111i T\u1eeb \u00e1o (t\u1ee9c l\u00e0 V\u1ee5ng ch\u00f9a) \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, An \u00e1o (t\u1ee9c l\u00e0 V\u1ee5ng \u00e1ng) \u1edf Ngh\u1ec7 An, n\u00fai V\u00e2n S\u01a1n (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 H\u00f2n M\u00ea) \u1edf Thanh Hoa, xem x\u00e9t \u0111\u1ecba h\u00ecnh Th\u1ee7y th\u1ebf v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng truy d\u00f9ng ki\u1ec1m \u0111\u00f3ng v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t l\u1ea5y s\u1ed5 l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9, l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u00ecnh th\u1ef1c m\u00e0 tr\u1eeb gian d\u1ed1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ecba b\u1ea1 c\u00e1c h\u1ea1t nh\u1eefng ch\u1ed7 t\u1ea9y ch\u1eefa c\u00f9ng ch\u1eef s\u1ed1 m\u1ee5c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t hoang nh\u00e0n ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ea7u ki\u1ec1m. Ph\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch b\u1edd c\u00f5i l\u00e0 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00ednh, m\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t thi\u1ebfu s\u00f3t nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c tranh nhau \u0111\u1ecba gi\u1edbi th\u00ec b\u1ecdn d\u00e2n gian ngoan v\u00e0 l\u1ea1i gi\u1ea3o ho\u1ea1t kh\u1ecfi sao kh\u00f4ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng nay l\u00e0m l\u1ea1i c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t th\u00ec s\u1ee3 th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, ch\u1eb3ng b\u1eb1ng quy\u1ec1n nghi ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho ti\u1ec7n vi\u1ec7c l\u00e0m. V\u1eady t\u1ef1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh H\u00f2a c\u00f9ng 11 tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00ec b\u1ea3n gi\u00e1p l\u01b0u \u1edf b\u1ed9 H\u1ed9 \u1ea5y \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n c\u1ee7a b\u1ed9, b\u1ea3n \u1ea5t t\u1ed1ng g\u1eedi v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u vi\u1ebft v\u00e0o cu\u1ed1i s\u1ed5. B\u1ed9 H\u1ed9 th\u00ec vi\u1ebft m\u1ea5y ch\u1eef \u201cng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m, tu\u00e2n d\u1ee5 truy d\u1ee5ng, g\u1eedi cho ph\u1ee7 tr\u1ea5n n\u00e0o tu\u00e2n chi\u1ec3u\u201d ; \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec vi\u1ebft m\u1ea5y ch\u1eef \u201cng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m tu\u00e2n d\u1ee5 truy d\u1ee5ng, ph\u1ee5ng n\u1ea1p H\u1ed9 b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ed3n chi\u1ec3u\u201d, chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i l\u1eabn nhau \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3n ti\u1ec7n. R\u1ed3i theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 cho ba tr\u1ea5n Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 Ninh B\u00ecnh l\u00e0m \u0111\u1ecba b\u1ea1, \u0111\u1ec3 sang n\u0103m thi h\u00e0nh. B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec theo nh\u01b0 c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh thao di\u1ec5n \u1edf Kinh tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, c\u00e1c bi\u1ec1n binh c\u0169ng c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c thanh tra V\u0169 kh\u1ed1, th\u1ef1 Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh g\u1ea1o \u0111\u1eaft (m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o gi\u00e1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 quan ti\u1ec1n), nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f3i \u0103n, tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3i nh\u1ea5t. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 ho\u00e3n thu th\u00f3c thu\u1ebf v\u1ee5 chi\u00eam cho 11 tr\u1ea5n, l\u1ea1i sai th\u00e0nh th\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t th\u00f3c kho h\u01a1n 23.000 h\u1ed9c cho d\u00e2n ngh\u00e8o vay.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh xu\u1ea5t 4 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u201cTh\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, 10 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u201cqu\u00e1 s\u01a1n\u201d, m\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ec1u 50 vi\u00ean \u0111\u1ea1n gang v\u00e0 4.000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang m\u1edbi ch\u1ebf, ch\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf l\u1ea1i \u0111\u1ed3 th\u1edd \u1edf mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3 r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng 25 b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 1 c\u00e1i khay, 1 c\u00e1i be, 3 c\u00e1i ch\u00e9n, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m b\u1eb1ng b\u1ea1c ; tr\u01b0\u1edbc b\u00e1t n\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng s\u1ee9 5 c\u00e1i b\u1ecbt thau, nay \u0111\u1ed5i b\u1ecbt b\u1ea1c ; n\u0103m gian ch\u00ednh mi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u1edf \u00e1n th\u1ea7n v\u1ecb c\u00e2y n\u1ebfn h\u1ea1ng nh\u1ecf 5 \u0111\u00f4i, nay th\u00eam c\u00e2y n\u1ebfn h\u1ea1ng trung b\u1eb1ng thi\u1ebfc 5 \u0111\u00f4i, c\u00e2y \u0111\u00e8n h\u1ea1ng trung 10 c\u00e2y, tr\u01b0\u1edbc \u00e1n trong c\u00e2y n\u1ebfn h\u1ea1ng trung 5 \u0111\u00f4i, nay th\u00eam c\u00e2y \u0111\u00e8n g\u1ed7 h\u1ea1ng l\u1edbn 5 \u0111\u00f4i, c\u00e2y \u0111\u00e8n n\u1ebfn h\u1ea1ng l\u1edbn 10 c\u00e2y. L\u1ea1i th\u00eam chi\u1ebfu d\u00e0i c\u1ea1p \u0111o\u1ea1n h\u1ed3ng 5 \u0111\u00f4i).<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c th\u1ee7 T\u00e2n Ch\u00e2u, Chi\u1ebfn Sai tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, H\u00f9ng Ng\u1eef tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, ba n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 quan y\u1ebfu, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i th\u1ee7 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 ng\u1ef1, l\u1ea1i ph\u00e1i quan to qu\u1ea3n binh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c 3 th\u1ee7 ; v\u1eabn l\u1ea5y tr\u1ea5n binh c\u1ee7a th\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u00fa, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa c\u00e1ch thay \u0111\u1ed5i c\u0169ng phi\u1ec1n. Xin m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, l\u1eadp l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i An Ch\u00e2u nh\u1ea5t, An Ch\u00e2u nh\u1ecb, An Ch\u00e2u tam l\u1ec7 theo vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i. L\u1ea1i th\u1ee7 binh \u1edf 3 th\u1ee7 \u1ea5y c\u0169ng th\u01b0a \u00edt, c\u0169ng h\u1ea1 l\u1ec7nh m\u1ed9 th\u00eam, cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u1ed7i th\u1ee7 50 ng\u01b0\u1eddi. Vua nghe theo. \u0110\u1ed5i th\u1ee7 Chi\u1ebfn Sai l\u00e0m th\u1ee7 An L\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua ra \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i xem c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u00e0i, bu\u1ed5i tr\u01b0a ngh\u1ec9 \u1edf Th\u1ee7y b\u1eb1ng, b\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edn \u0111\u00e1o, m\u1eb7t tr\u1eddi soi v\u00e0o ch\u1ed7 vua n\u1eb1m. Vua gi\u1eadn qu\u00e1. L\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 trung qu\u00e2n Ng\u00f4 V\u0103n M\u01b0u, h\u1ed9 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb c\u00f9ng qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i, Th\u1ecb lang V\u0169 kh\u1ed1 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m \u0111\u00e1nh m\u1eafng. \u0110\u1ebfn l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1 d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n n\u00e0y \u0111i xem \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e3 b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m t\u1ea1m s\u00e0n m\u00e1t \u1edf m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 bu\u1ed5i tr\u01b0a ngh\u1ec9 ng\u01a1i. S\u00e0n \u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0m chi\u1ebfu c\u1ecf v\u00e0 v\u1ea3i m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Ng\u00f4 V\u0103n M\u01b0u kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn, l\u00e0m qua loa xong vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng che k\u00edn \u00e1nh M\u1eb7t tr\u1eddi. Vi\u1ec7c c\u1ee7a vua cha m\u00e0 coi nh\u01b0 chuy\u1ec7n ngo\u00e0i, b\u1ecdn n\u00e0y th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh m\u1eafng ngay nh\u01b0ng ch\u01b0a b\u00f5 v\u1edbi t\u1ed9i. Ng\u00f4 V\u0103n M\u01b0u th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c c\u1ea5p sung ng\u01b0 h\u1ed9. T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb c\u0169ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u1eabn b\u1ed5 h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u1ec3 sai. Th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn v\u00ec ch\u1ee7 c\u1eed Ng\u00f4 V\u0103n M\u01b0u c\u0169ng gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, kh\u00f4ng cho x\u00e9t c\u00e3i g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Cho b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phong l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1. Phong t\u01b0\u1edbc l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee7 ng\u1ef1 Phan Thi\u1ebft, l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng. \u0110\u1ebfn nay vua s\u1eafc cho b\u1ed9 tra r\u00f5, cho tri\u1ec7u v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n nh\u1ecf, Phong c\u00f3 c\u00f4ng tr\u00f4ng gi\u1eef, \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00ean ng\u00f4i, h\u1ecfi th\u0103m kh\u00f4ng th\u1ea5y. Phong c\u0169ng y\u00ean ph\u1eadn kh\u00f4ng n\u00f3i c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i \u201cGi\u00e0u sang qu\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u0169\u201d. Nay Phong c\u00f3 c\u00f4ng kh\u00f4ng n\u00f3i, th\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169 qu\u00ean gi\u00e0u sang\u201d. B\u00e8n \u0111em h\u1ea7u bao g\u1ea5m v\u00e0 nhi\u1ec5u sa c\u00f9ng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho Phong. Phong gi\u00e0 y\u1ebfu, l\u1ea1i c\u00f3 t\u1eadt m\u1eaft, cho l\u1ea5y h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 h\u01b0u tr\u00ed, \u0103n c\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i cho con l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u00fd l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng sung th\u1ecb v\u1ec7 Nha b\u00e0i.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p t\u00edn b\u00e0i b\u1eb1ng ng\u00e0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. (Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1ed7i th\u00e0nh 10 c\u00e1i. C\u00e1c tr\u1ea5n m\u1ed7i tr\u1ea5n 5 c\u00e1i. M\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc ch\u1eef \u201cTh\u00e0nh tr\u1ea5n n\u00e0o, t\u00edn b\u00e0i s\u1ed1 m\u1ea5y\u201d, t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn 5 \u0111\u1ebfn 10 \u0111\u1ec1u theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 kh\u1eafc ; m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc m\u1ea5y ch\u1eef \u201cMinh M\u1ec7nh n\u0103m 11 quan c\u1ea5p\u201d). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ee9a \u1edf c\u00f4ng ph\u1ee7 tr\u1ed1n \u0111i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5 l\u1ea5y Tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i h\u1ed5 ph\u00f9 c\u1ee7a c\u1ed1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng ch\u1ebf ri\u00eang, m\u1ea1o x\u01b0ng l\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 nha b\u00e0i \u0111i d\u1ecda ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y c\u1ee7a. S\u1ef1 ph\u00e1t gi\u00e1c, t\u00ean L\u1ec5 b\u1ecb gi\u1ebft. B\u00e8n sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m. B\u1ed9 b\u00e0n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a l\u00e0m t\u01b0\u1edbng c\u00f3 \u0111eo h\u1ed5 ph\u00f9 \u0111\u1ec3 c\u1ea7m qu\u00e2n, th\u00ec binh ph\u00f9 c\u00f9ng v\u1edbi \u1ea5n t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u1edd su\u00fd \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 quan tr\u1ecdng, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ef1 vua ban c\u1ea5p cho d\u00f9ng, m\u1edbi \u0111\u1ee7 t\u00edn nhi\u1ec7m m\u00e0 tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3. L\u00fac \u0111\u1ea7u m\u1edf n\u01b0\u1edbc, c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ea7m qu\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebf t\u1ea1o h\u1ed5 ph\u00f9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00edn hi\u1ec7u trong qu\u00e2n, d\u1eabu l\u00e0 quy\u1ec1n nghi l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng x\u00e9t theo \u0111\u1ea1o nh\u00e2n th\u1ea7n, th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 li\u00eau thu\u1ed9c c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi c\u0169ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u00e0m binh ph\u00f9 ri\u00eang nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng th\u00ec l\u1ea1i c\u00e0n b\u1eady l\u1eafm. H\u01a1n n\u1eefa, l\u00fac xem vi\u1ec7c th\u00ec coi l\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u00f4 d\u1ee5ng m\u00e0 b\u1ecf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea5y Tr\u1eabm, do \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u0169 h\u00e8n m\u1ea1t \u0111em d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea3 m\u1ea1o. \u1edf d\u01b0\u1edbi xe nh\u00e0 vua m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5 g\u00e2y vi\u1ec7c b\u1eady b\u1ea1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec \u1edf nh\u1eefng th\u00e0nh tr\u1ea5n xa t\u1ec7 h\u1ea1i ch\u1eb3ng th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 nh\u00e0 quy\u1ec1n qu\u00fd kh\u00f4ng d\u1ef1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m qu\u1ea3n binh c\u0169ng t\u1ea1o ri\u00eang t\u00edn b\u00e0i ((1) T\u00edn b\u00e0i : b\u00e0i (b\u1eb1ng g\u1ed7 s\u01a1n) \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin.) t\u00edn ph\u00f9 ((2) T\u00edn ph\u00f9 : th\u1ebb \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin.) \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong nh\u00e0, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ebf l\u00e0 can ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn c\u1ea5m \u0111i\u1ec1u. C\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9t phen nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111\u1ec3 tr\u1eeb t\u1ec7 \u1ea5y. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan kinh quan ngo\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf t\u1ea1o ch\u1ee9a c\u1ea5t c\u00e1c th\u1ee9 h\u1ed5 ph\u00f9 t\u00edn b\u00e0i. N\u1ebfu ai \u0111\u00e3 tr\u00f3t l\u00e0m ra cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 gi\u1eef th\u00ec cho \u0111\u1ec7 n\u1ed9p \u0111\u1ec3 ti\u00eau hu\u1ef7 \u0111i. L\u00e0m tr\u00e1i th\u00ec theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 quan to chuy\u00ean tr\u00e1ch \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c tr\u1ea5n c\u0169ng l\u00e0 quan to m\u1ed9t h\u1ea1t nh\u01b0 b\u1ea5t k\u1ef3 g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u1ea9n m\u1eadt, v\u0103n th\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m k\u1ecbp, tu\u1ed3ng nh\u01b0 c\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 g\u00ec l\u00e0m t\u00edn, d\u00f9ng \u0111\u1ebfn c\u00f3 ngay, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u1ee1 vi\u1ec7c th\u00ec xin \u0111\u1ec1u ch\u1ebf t\u00edn b\u00e0i b\u1eb1ng ng\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho. Ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c binh kh\u1ea9n y\u1ebfu, m\u1edbi cho d\u00f9ng t\u00edn b\u00e0i \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh \u1edf trong qu\u00e2n, xong vi\u1ec7c l\u1ea1i c\u1ea5t gi\u1eef c\u1ea9n m\u1eadt, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng b\u1eady. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c quan thay \u0111\u1ed5i th\u00ec t\u00edn b\u00e0i \u1ea5y c\u00f9ng b\u00e0n giao v\u1edbi \u1ea5n tri\u1ec7n do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p\u201d. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i th\u00ec cho l\u00e0 : Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u00f3 h\u1ecbch l\u00f4ng g\u00e0, l\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a l\u00e0 nhanh ch\u00f3ng, th\u1ebb g\u1ed7, c\u00e1 \u0111\u1ed3ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m l\u00e0m tin ; g\u1ecdi binh th\u00ec c\u00f3 t\u00edn b\u00e0i, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c binh l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u01b0ng c\u1ea5t gi\u1eef v\u00e0 \u0111em d\u00f9ng c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng c\u1ea9n th\u1eadn, m\u1edbi tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi t\u1ec7. Xin ph\u00e0m t\u00edn b\u00e0i c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p, n\u00ean ph\u1ee5ng gi\u1eef c\u0169ng nh\u01b0 \u1ea5n t\u00edn. \u1edf th\u00e0nh th\u00ec t\u1ed5ng tr\u1ea5n chuy\u00ean gi\u1eef, \u1edf tr\u1ea5n th\u00ec tr\u1ea5n ph\u1ee7 gi\u1eef m\u00e0 hi\u1ec7p tr\u1ea5n, v\u00e0 tham hi\u1ec7p phong l\u1ea1i. Tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng ra ngo\u00e0i th\u00ec hi\u1ec7p tr\u1ea5n gi\u1eef m\u00e0 tham hi\u1ec7p th\u00ec phong. L\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ecdi binh th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111i mang theo \u0111\u1ec3 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh, c\u0169ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ea5y c\u00e1i cho ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i d\u00f9ng. N\u1ebfu x\u1ea3y ra vi\u1ec7c s\u01a1 su\u1ea5t th\u00ec \u0111\u1ec1u theo ph\u00e9p tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ng\u1ea1ch th\u1ee3 \u1edf c\u1ee5c th\u1ee3 m\u1ed9c ty Doanh thi\u1ec7n (nguy\u00ean ng\u1ea1ch c\u00f3 27 ng\u01b0\u1eddi, th\u00eam l\u00e0m 60 ng\u01b0\u1eddi) ch\u1ecdn d\u00e2n hai x\u00e3 \u0110\u01b0\u1eddng Long v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Mai (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) sung v\u00e0o, l\u1ec7 theo b\u1ed9 C\u00f4ng sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean quan m\u1edbi \u0111\u1eb7t c\u00f3 ch\u1ee9c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 c\u00e1c \u0111i\u1ec7n c\u00e1c, tr\u1eadt ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m, hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u00e3 cho thi h\u00e0nh. V\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng ch\u1ee9c \u1ea5y chi\u1ebfu \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Minh nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean quan N\u1ed9i c\u00e1c. Nh\u00e2n ngh\u0129 ch\u1ee9c sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ch\u1ec9 l\u1ea5y quan tam T\u1ee9 ph\u1ea9m \u1edf b\u1ed9 vi\u1ec7n m\u00e0 th\u00f4i, l\u1ea1i gi\u00e1ng d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh m\u00e3i m\u00e3i. V\u1eady t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m v\u0103n ban nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00e0i gi\u1ecfi, \u0111\u1ee9c v\u1ecdng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c h\u00e0m \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 th\u00ec v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u00e1c b\u1ed9, ch\u1ee9 kh\u00f4ng cho sung v\u00e0o N\u1ed9i c\u00e1c, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean g\u00e1c M\u1ee5c Thanh l\u00e0m g\u00e1c Tuy Th\u00e0nh (\u1edf tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu).<\/p>\n<p>\u0110\u00fac th\u00eam s\u00fang gang H\u1ed3ng y 400 c\u1ed7 (h\u1ea1ng l\u1edbn 200 c\u1ed7, h\u1ea1ng trung 200 c\u1ed7) h\u1ea1 l\u1ec7nh \u1edf Kinh \u0111\u00fac 200 c\u1ed7, B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00fac 200 c\u1ed7.<\/p>\n<p>Cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 L\u1ea1c d\u0169ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m quan kinh quan ngo\u00e0i, v\u0103n ban th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9c t\u00e1n thi\u1ec7n, b\u1ea1n \u0111\u1ed9c, tr\u1ef1c gi\u1ea3ng, tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, h\u1ecdc ch\u00ednh, gi\u00e1m th\u1eeba, \u0111i\u1ec3n b\u1ea1 \u0111i\u1ec3n t\u1ecbch \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ; ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5 \u1edf H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty, tri b\u1ea1 c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1, hi\u1ec7p th\u1ee7 c\u00e1c quan t\u1ea5n, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c huy\u1ec7n, v\u00f5 ban th\u00ec V\u0169 l\u00e2m th\u00e2n binh c\u00f9ng<\/p>\n<p>c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u1ea5m binh, tinh binh, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, th\u1ee7 ng\u1ef1 quan t\u1ea5n((1) Quan t\u1ea5n : quan l\u00e0 c\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, t\u1ea5n l\u00e0 c\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y, ch\u1ed7 quan y\u1ebfu m\u1edbi \u0111\u1eb7t quan th\u1ee7 ng\u1ef1 hay t\u1ea5n th\u1ee7 ng\u1ef1.1), n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec do hai b\u1ed9 L\u1ea1i Binh l\u1ef1a ch\u1ecdn t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5. R\u1ed3i l\u1ea1i th\u1ea5y t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay quan ch\u1ee9c c\u00f3 khi n\u00ean t\u1eadp t\u00e2u th\u00ec l\u1ea1i t\u01b0 b\u1ed9, c\u00f3 khi n\u00ean t\u01b0 b\u1ed9 th\u00ec l\u1ea1i t\u1eadp t\u00e2u, ch\u01b0a c\u00f3 nh\u1ea5t tr\u00ed, n\u00ean l\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ch\u1ee9c t\u00e1n thi\u1ec7n, b\u1ea1n \u0111\u1ed9c, tr\u1ef1c gi\u1ea3ng, tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, h\u1ecdc ch\u00ednh, gi\u00e1m th\u1eeba, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, n\u1ebfu khuy\u1ebft th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty, qu\u1ea3n h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u t\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 b\u1ed5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eadp t\u00e2u, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 \u0111i\u1ec3n b\u1ea1, \u0111i\u1ec3n t\u1ecbch \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, ch\u1ee7 s\u1ef1 t\u01b0 v\u1ee5 \u1edf H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty, tri b\u1ea1 c\u00e1c dinh v\u1ec7 c\u01a1, th\u1ee7 ng\u1ef1 hi\u1ec7p th\u1ee7 c\u00e1c quan t\u1ea5n, khuy\u1ebft \u0111\u00e2u th\u00ec cho th\u01b0\u1ee3ng ty l\u1ef1a ch\u1ecdn t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi th\u00ec t\u01b0 b\u1ed9 l\u1ef1a ch\u1ecdn\u201d.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai s\u1ee9 mang qu\u1ed1c th\u01b0 v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn t\u1ea1.<\/p>\n<p>S\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e0nh th\u1ea7n d\u1ecbch qu\u1ed1c th\u01b0 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc h\u1ecd t\u1eeb nay kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u1ed5 ty n\u01b0\u1edbc ta ; c\u00f2n vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1eadp qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng th\u00ec t\u1ea1m \u0111\u1ee3i ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd \u0111\u01b0a gi\u1ea5y b\u00e1o. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ean S\u0169ng Sam gi\u1ebft h\u00e0nh nh\u00e2n ((2) H\u00e0nh nh\u00e2n : b\u1ecdn Phan V\u0103n Th\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ta, 40 ng\u01b0\u1eddi \u0111em th\u01b0 \u0111\u1ebfn Khung giang, b\u1ecb t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u1ec1u ch\u1ebft (Xem quy\u1ec3n 52).) th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc h\u1ecd l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng xin tha cho. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em s\u1ef1 l\u00fd hai ba l\u1ea7n h\u1ecfi v\u1eb7n, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u1ee9ng \u0111\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e2u g\u00ec kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c giao thi\u1ec7p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3, t\u1ea5t ph\u1ea3i danh ngh\u0129a s\u00e1ng t\u1ecf r\u1ed3i sau m\u1edbi th\u00e0nh th\u1ec3 th\u1ed1ng. N\u01b0\u1edbc ta c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi giao hi\u1ebfu, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng t\u1ef1 h\u1ecd g\u00e2y th\u00f9, th\u00ec ta th\u1eb3ng m\u00e0 h\u1ecd cong, ch\u1eb3ng \u0111\u1ee3i n\u00f3i nhi\u1ec1u m\u00e0 l\u1ebd \u0111\u00e3 r\u00f5. Duy n\u01b0\u1edbc h\u1ecd quen theo t\u1ee5c c\u0169 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft danh ngh\u0129a m\u00e0 v\u0103n th\u01b0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec nh\u00e3 nh\u1eb7n \u0111\u00e1ng xem. Nh\u01b0 th\u01b0 ng\u00e0y nay c\u1ee7a h\u1ecd, m\u1ed9t th\u00ec n\u00f3i xin l\u1ed7i m\u1ed9t l\u1ea7n, hai th\u00ec n\u00f3i t\u00ecnh ngh\u0129a l\u00e1ng gi\u1ec1ng kh\u00f4ng d\u1ee9t. Ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f3i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta th\u00ec t\u00f4n x\u01b0ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f3 d\u00f9ng l\u1ea7m ch\u1eef hu\u00fd b\u1ea3o th\u00ec \u0111\u1ed5i ngay. L\u1ea5y m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc ngang h\u00e0ng m\u00e0 c\u00fai \u0111\u1ea7u im tai nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 d\u00e1m c\u00f2n l\u00e0m vi\u1ec7c ngang ng\u1ea1nh n\u1eefa sao. N\u1ebfu c\u1ef1 tuy\u1ec7t th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd gi\u1ea3ng t\u00edn tu m\u1ee5c ((3) Gi\u1ea3ng t\u00edn tu m\u1ee5c : t\u1ecf l\u00f2ng tin nhau, gi\u1eef l\u00f2ng ho\u00e0 m\u1ee5c.) c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Duy t\u1ed9i S\u0169ng Sam th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 h\u1ecd l\u1ea1i cho l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng v\u00e0 xin tha, m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m ng\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin l\u1ea1i cho th\u00e0nh th\u1ea7n b\u1ebb b\u00e1c cho h\u1ecd ph\u1ea3i khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 cho ch\u00ednh danh ngh\u0129a m\u00e0 r\u00f5 ph\u1ea3i tr\u00e1i, r\u1ed3i sau l\u1ea5y l\u1ec5 m\u00e0 ti\u1ebfp c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9c, th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t S\u0129 \u0111em d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y. \u0110\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng : s\u1ee9 Xi\u00eam t\u00ecnh \u00fd c\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd cung k\u00ednh thu\u1eadn ho\u00e0, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat g\u00ec ngang ng\u1ea1nh. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00f2ng ph\u1ee5c th\u00ec Tr\u1eabm c\u00f2n c\u1ea7u g\u00ec n\u1eefa\u201d. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ph\u00eda nam g\u1ea7n H\u1ed3ng Mao, ph\u00eda t\u00e2y ti\u1ebfp Di\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, ph\u00eda \u0111\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc ta, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng s\u1edf d\u0129 d\u00e1m x\u01b0ng h\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u00eda t\u00e2y ph\u00eda nam l\u00e0 v\u00ec c\u00f3 n\u01b0\u1edbc ta gi\u00fap th\u00f4i. Nay n\u1ebfu g\u00e2y hi\u1ec1m th\u00f9 v\u1edbi ta, c\u00f3 x\u1ea3y ra chi\u1ebfn tranh th\u00ec c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u00eda t\u00e2y nam th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u00fap \u1edf \u0111\u1eb1ng sau th\u00ec ch\u1eb3ng nguy sao. Tr\u1eabm v\u1eabn bi\u1ebft n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1ed9i ta \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cC\u00e1c khanh cho th\u1ebf l\u1ef1c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Khoa Minh, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1p r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c ta.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i c\u0169ng c\u00f3 l\u1ebd. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 bi\u1ebft tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00e1ch m\u00ecnh. N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo, \u0111i\u1ec1u Tr\u1eabm lo l\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh ch\u00ednh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, nguy\u00ean kh\u00ed ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c sung t\u00fac th\u00f4i. N\u1ebfu Tr\u1eabm si\u00eang n\u0103ng ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u1ea5y l\u00f2ng c\u00f4ng trung v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, quan to gi\u1eef ph\u00e9p, quan nh\u1ecf thanh li\u00eam, ch\u00ednh s\u1ef1 ng\u00e0y m\u1ed9t t\u1ea5n t\u1edbi, th\u00ec d\u1eabu n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u0169ng ch\u1ea3 l\u00e0m g\u00ec n\u1ed5i\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 cho Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a s\u1ee9 Xi\u00eam \u0111\u1ebfn Kinh. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i b\u00e0y nghi v\u1ec7 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0o s\u00e2n \u0111i\u1ec7n l\u1ea1y y\u1ebft. Vua g\u1ecdi l\u00ean \u0111i\u1ec7n h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ta t\u00ecnh hi\u1ebfu \u0111\u00e3 d\u1ee9t, nay l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0m g\u00ec ?\u201d. S\u1ee9 gi\u1ea3 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cPh\u1eadt v\u01b0\u01a1ng ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f9ng thi\u00ean tri\u1ec1u ((1) Thi\u00ean tri\u1ec1u : \u00fd n\u00f3i t\u00f4n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta nh\u01b0 tr\u1eddi.) \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ebfu, cho n\u00ean sai b\u1ed3i th\u1ea7n ((2) B\u1ed3i th\u1ea7n : l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i th\u00e2n c\u1eadn.) \u0111\u1ebfn t\u1ea1\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam g\u00e2y m\u1ed1i hi\u1ec1m kh\u00edch. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai quan binh b\u1ea3o V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng quy thu\u1eadn n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u0169ng l\u00e0 \u00fd t\u1ed1t. Th\u1ebf m\u00e0 t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 S\u0169ng Sam gi\u1ebft ch\u00f3c b\u1eeba b\u00e3i \u0111\u1ebfn h\u01a1n n\u0103m ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y, sao Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng gi\u1ebft S\u0169ng Sam \u0111i \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u00ecnh h\u1eefu h\u1ea3o hai n\u01b0\u1edbc\u201d. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e1p : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y S\u0169ng Sam ng\u1edd l\u00e0 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng tr\u00e1 h\u00ecnh l\u00e0m quan qu\u00e2n \u0111\u1ec3 do\u1ea1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, n\u00ean l\u1ea7m m\u00e0 gi\u1ebft. Nay Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng v\u00ec vi\u1ec7c \u1ea5y m\u00e0 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xin l\u1ed7i\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cV\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u1ebft th\u00ec Tr\u1eabm ch\u01b0a t\u1eebng v\u00ec n\u00f3 m\u00e0 che ch\u1edf. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 S\u0169ng Sam l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf, d\u00e1m l\u00e0m c\u00e0n r\u1ee1, g\u00e2y m\u1ed1i hi\u1ec1m kh\u00edch cho hai n\u01b0\u1edbc, t\u1ed9i n\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n, th\u1ebf m\u00e0 Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i c\u00f2n xin tha. Nh\u01b0ng n\u1ebfu t\u00f4i con n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin tha th\u00ec c\u0169ng tha \u00e0 !\u201d. S\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua l\u1ea1i b\u1ea3o : \u201cVi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng giao thi\u1ec7p v\u1edbi nhau, ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ea1o l\u00fd, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u1ec5 m\u1ea1o b\u1ec1 ngo\u00e0i m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u1eabm c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam giao hi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, vinh nh\u1ee5c quan h\u1ec7 nhau. N\u1ebfu l\u1ea1i b\u1ec1 ngo\u00e0i ho\u00e0 h\u1ee3p m\u00e0 trong d\u1ea1 tr\u00e1i nhau th\u00ec t\u00ecnh \u0111\u00e3 s\u01a1, d\u1eabu c\u00f3 bi\u1ebfu nhau ng\u1ecdc l\u1ee5a c\u0169ng l\u00e0 h\u01b0 v\u0103n m\u00e0 th\u00f4i ; \u0111\u1ea1o l\u00e1ng gi\u1ec1ng giao thi\u1ec7p c\u00f3 ph\u1ea3i th\u1ebf \u0111\u00e2u. Nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ea3, Tr\u1eabm kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u00e2u. V\u1ec1 b\u1ea3o ch\u00faa ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng v\u00ec c\u1edb m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf, m\u00e0 g\u00e2y c\u00e0n hi\u1ec1m kh\u00edch \u1edf b\u1edd c\u00f5i. H\u00e3y n\u00ean s\u1edbm t\u00ednh\u201d. S\u1ee9 gi\u1ea3 l\u1ea1y t\u1ea1 lui ra.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, vua l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0m th\u01b0 giao cho. Th\u01b0 \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi qu\u00fd qu\u1ed1c, qu\u00fd qu\u1ed1c b\u1eaft m\u00e0 gi\u1ebft, b\u1ea3n qu\u1ed1c kh\u00f4ng t\u1eebng che ch\u1edf cho n\u00f3. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u1ea3n qu\u1ed1c ph\u00e1i quan binh \u0111\u1ebfn b\u1ea3o V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1 qu\u00fd qu\u1ed1c, m\u00e0 b\u1ecb S\u0169ng Sam \u1ee5p gi\u1ebft c\u00e0n, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i th\u00ec c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i cai \u0111\u1ed9i b\u1ea3n qu\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thai h\u1ed9 t\u1ed1ng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. L\u00fac \u1ea5y V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng qu\u00fd qu\u1ed1c g\u00e2y s\u1ef1 hi\u1ec1m kh\u00edch. Tr\u1ecdng Thai v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea3n qu\u1ed1c c\u00f2n cho l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft can ng\u0103n l\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Hu\u1ed1ng chi l\u00e0 S\u0169ng Sam l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y r\u1eaby m\u00e0 l\u1ea1i cho l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. T\u1ef1 ti\u1ec7n g\u00e2y hi\u1ec1m kh\u00edch ngo\u00e0i bi\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 r\u0103n. Vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc duy c\u00f3 th\u01b0\u1edfng c\u00f9ng ph\u1ea1t. N\u1ebfu che ch\u1edf m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i m\u00e0 b\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ? Hai n\u01b0\u1edbc t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch g\u00ec, g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec S\u0169ng Sam g\u00e2y vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111i l\u1ea1i phi\u1ec1n ph\u1ee9c, r\u1ea5t thi\u1ebfu nh\u00e3 quan. N\u1ebfu v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, kh\u00f4ng ti\u1ec7n gi\u1ea3i S\u0169ng Sam \u0111\u1ebfn n\u01a1i, th\u00ec n\u00ean \u0111em ra n\u01a1i k\u1ebb ch\u1ee3 m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb r\u1ea5t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eb9n t\u00ecnh hi\u1ebfu bao \u0111\u1eddi, v\u00e0 cho n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nghe bi\u1ebft. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u1ef1 qu\u00fd qu\u1ed1c b\u1ecf l\u00e1ng gi\u1ec1ng, ch\u1ee9 b\u1ea3n qu\u1ed1c kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ee5ng g\u00ec \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a \u0110\u00f4-\u00f4-chi Ly ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p b\u1ecb b\u00e3o ch\u00ecm \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. Nh\u00e0 vua sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u1ea5p cho 100 quan ti\u1ec1n 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, t\u00ecm ch\u1ed7 cho \u1edf. Nh\u00e2n ti\u1ec7n cho \u0111i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang \u1edf Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i, n\u00ean d\u00f9ng thu\u1ed1c s\u00fang th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n<p>(1. C\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang \u0111\u1ed3ng, gang, s\u1eaft :<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1eddng k\u00ednh n\u00f2ng s\u00fang : 5 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 20 c\u00e2n<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 14\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 13\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 12\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 11\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 7\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 6\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 9\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1eddng k\u00ednh n\u00f2ng s\u00fang :\u00a0 3 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 3\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 2\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110\u01b0\u1eddng k\u00ednh n\u00f2ng s\u00fang :\u00a0 3 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6 c\u00e2n<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 9\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 7\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 12\u00a0 \u2013\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 12\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 9\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0 14\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0 12\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0 10\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 9\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110\u01b0\u1eddng k\u00ednh n\u00f2ng s\u00fang :\u00a0 0 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t,\u00a0\u00a0\u00a0 1 l\u1ea1ng<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8 \u0111\u1ed3ng<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0 \u2013<\/p>\n<p>2. S\u00fang xung ti\u00eau :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1eddng k\u00ednh<\/p>\n<p>n\u00f2ng s\u00fang\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>7 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n \u0110\u01b0\u1eddng k\u00ednh<\/p>\n<p>n\u00f2ng thu\u1ed1c<\/p>\n<p>4 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n<\/p>\n<p>m\u1ed7i ph\u00e1t\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>12 c\u00e2n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013 8 l\u1ea1ng\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 7\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 12\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 10\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 7\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0 10\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 7\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 10\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 7\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 7\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 14\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 1,5\u00a0 \u2013\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 12\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 7\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 7\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0 8\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 9\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 10\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 7\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 6\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 4\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 5\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1\u00a0 \u2013\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 3\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0\u00a0 \u2013\u00a0 15\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>3. S\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, m\u1ed7i ph\u00e1t 1 l\u1ea1ng thu\u1ed1c s\u00fang).<\/p>\n<p>4. S\u00fang th\u1ea7n c\u01a1, m\u1ed7i ph\u00e1t 6 \u0111\u1ed3ng thu\u1ed1c s\u00fang.<\/p>\n<p>R\u1ed3i s\u1eafc r\u1eb1ng h\u1eb1ng n\u0103m thao di\u1ec5n s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 8 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t 1 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng thu\u1ed1c s\u00fang, duy g\u1eb7p vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>M\u00f9a thu th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf Thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110\u00ea S\u01a1n Nam \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1ee1. \u0110\u00ea c\u0169 \u1edf x\u00e3 L\u01b0u Kh\u00ea (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc) c\u00f3 ph\u00f3 t\u1ed5ng \u0110\u1eb7ng V\u0103n Mai \u0111\u00e0o Tr\u1eabm \u0111\u1ec3 b\u1eaft c\u00e1, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xu\u00f4i, \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00ea B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n l\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 giao cho \u0110\u00ea ch\u00ednh chuy\u00ean bi\u1ec7n, \u0111inh ninh d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1ebfn hai ba l\u1ea7n. L\u00fac \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1 c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, tin c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng Tr\u1eabm v\u1eabn ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc. Nay \u0111\u00ea l\u1ea1i v\u1ee1, s\u01a1 ph\u00f2ng \u0111\u1ebfn h\u1ea1i, nh\u01b0 th\u1ebf t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00ea ch\u00ednh L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa c\u00e1c vi\u00ean tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng c\u00e1ch theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng cho l\u1eadp t\u1ee9c t\u00ednh b\u1eaft d\u00e2n binh theo th\u1ebf \u0111\u1eafp l\u1ea5p \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu. Nh\u1eefng nh\u00e0 b\u1ecb tai n\u1ea1n th\u00ec ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ea1o ch\u1ea9n c\u1ea5p. L\u00faa ru\u1ed9ng t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec \u0111\u1ee3i \u00e1n kh\u00e1m cho gi\u1ea3m thu\u1ebf. K\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Mai th\u00ec ch\u00e9m ngang l\u01b0ng v\u1ee9t x\u00e1c xu\u1ed1ng s\u00f4ng\u201d. R\u1ed3i th\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u0111\u00e3 h\u1ee3p long ((1) H\u1ee3p long : n\u1ed1i hai kh\u00fac \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1 cho li\u1ec1n v\u1edbi nhau g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ee3p long.) xong, Phan V\u0103n Thu\u00fd t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u Tr\u1eabm r\u1ea5t m\u1eebng. Nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eadt cao th\u1eadt d\u00e0y th\u00ec ch\u01b0a kh\u1ecfi lo v\u1ec1 sau. V\u1eady n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam 500 bi\u1ec1n binh h\u1ee3p v\u1edbi d\u00e2n binh tr\u01b0\u1edbc g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u1eafp th\u00eam, sao cho m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn. D\u00e2n phu th\u00ec cho chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o cho ; bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n. V\u1eadt li\u1ec7u th\u00ec theo gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n. L\u1ea1i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu n\u00e0y, n\u1ebfu gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00ea v\u1eefng th\u00ec \u0111em b\u1ea1c \u1ea5y chi\u1ebfu s\u1ed5 d\u00e2n binh c\u00f4ng t\u00e1c m\u00e0 chia \u0111\u1ec1u nhau. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e1n tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n, \u0110\u00ea ch\u00ednh, \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o \u00e1n tr\u01b0\u1edbc, v\u0103n t\u1eeb ph\u1ee7 huy\u1ec7n, v\u00f5 t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu l\u1ea1i h\u1ecfng vi\u1ec7c, th\u00eam h\u1ea1i x\u00f3m l\u00e0ng, th\u00ec t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a xong, t\u1ed9i sau l\u1ea1i t\u1edbi, b\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 ngh\u0129 n\u00ean th\u1ebf n\u00e0o, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i Tr\u1eabm n\u00f3i nhi\u1ec1u. C\u1ed1 g\u1eafng \u0111i. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam ng\u00f3ng mong tin t\u1ed1t, sao xi\u1ebft th\u1ee9c khuya \u0103n mu\u1ed9n\u201d. Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i, binh d\u00e2n sang h\u1ed9, ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u1eafm, m\u00e0 d\u00e2n phu \u0111\u00e3 gi\u1ea3i t\u00e1n v\u1ec1 nh\u00e0 r\u1ed3i, v\u1eady xin th\u00f4i c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cBinh d\u00e2n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ta \u0111\u00e3 ph\u00ea b\u1ea3o th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p r\u1ed3i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ea3o d\u00e2n l\u1ea5y l\u00f2ng t\u00edn, sao v\u00ec ng\u00e0y \u00edt c\u00f4ng nh\u1ecf m\u00e0 th\u00f4i ! V\u1eady ph\u1ea3i c\u1ea5p ngay\u201d. B\u1ecdn Thu\u00fd l\u1ea1i t\u00e2u: \u201cM\u00f9a thu n\u00e0y sang h\u1ed9 \u0111\u00ea ngo\u00e0i, c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng m\u1ea5y, m\u00e0 cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng b\u1ed3i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea trong t\u1ed1n ph\u00ed c\u00f2n nhi\u1ec1u. M\u00f3n b\u1ea1c l\u1ea1ng treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i c\u1ea5p ngay b\u00e2y gi\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 : \u201cM\u00f9a thu n\u0103m nay \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u n\u1ebfu qu\u1ea3 gi\u1eef v\u1eefng, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf, th\u00ec l\u1ee3i bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o. Nh\u1eefng l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng sao l\u1ea1i c\u00f2n ti\u1ebfc. Hu\u1ed1ng chi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch, n\u1ebfu n\u00f3i kh\u00f4ng tin th\u00ec th\u1ec3 th\u1ed1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f2n ra g\u00ec. N\u1ebfu ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00f4ng nh\u1ecf th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u, th\u00ec \u0111\u1ebfn v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u00e0y s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea trong, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng n\u1ec1, d\u00e2n binh t\u1ea5t bi\u1ebft c\u1ea3m kh\u00edch \u01a1n \u1ea5y s\u1ebd tranh nhau \u0111\u1ebfn c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu sau s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00ea v\u1eefng, s\u00f4ng y\u00ean. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em b\u1ea1c \u1ea5y chia c\u1ea5p \u0111\u1ec3 r\u00f5 l\u1ec7nh tin\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy T\u00e2n l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Cho H\u1ed3 V\u0103n Tri\u1ec7u l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, T\u1ea3 qu\u00e2n Th\u00e1i c\u00f4ng Tri\u1ec1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ed1i l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ef1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t Trung qu\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u00e1ch \u00e1n thu ph\u1ea9m c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u00edch ra s\u1ed1 t\u00f9 t\u1ed9i n\u1eb7ng hi\u1ec7n giam 158 t\u00ean cho l\u00e0 t\u00ecnh \u0111\u00fang th\u1ef1c, khai r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean l\u00e0 t\u1ed9i tr\u1ea1ng do b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y t\u1ef1 sa v\u00e0o l\u01b0\u1edbi ph\u00e1p lu\u1eadt, sao l\u1ea1i ch\u1eadm gi\u1ebft ? Hu\u1ed1ng chi g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecdn t\u00f9 t\u1ed9i \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n Nam, c\u00f9ng n\u1ed1i nhau ph\u00e1 ng\u1ee5c, g\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng xa, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 giam l\u00e2u qu\u00e1, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i sinh s\u1ef1. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 xem \u0111i xem l\u1ea1i hai ba l\u1ea7n, t\u1ed9i t\u00ecnh \u0111\u1ec1u n\u1eb7ng c\u1ea3, ngh\u0129a ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1ed9i, ngh\u0129a ph\u1ea3i gi\u1ebft \u0111i, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng khoan dung \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 s\u1ed1 t\u00f9 c\u0169ng nhi\u1ec1u, m\u1ed9t l\u1ea7n gi\u1ebft c\u1ea3, l\u00f2ng Tr\u1eabm th\u1ef1c ch\u01b0a n\u1ee1 l\u00e0m. N\u1ebfu l\u1ea1i tham h\u1ee3p ch\u00fang lu\u1eadn, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00e1i \u00fd th\u1eadn tr\u1ecdng m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ebft l\u00f2ng xem k\u1ef9, vi\u1ec7c n\u00e0o n\u00ean quy\u1ebft, vi\u1ec7c n\u00e0o n\u00ean ho\u00e3n, \u0111\u1ec1u bi\u00ean r\u00f5 \u00fd ki\u1ebfn ti\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u1ee3i Tr\u1eabm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\u201d. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n li\u1ec1n tr\u00edch ra 17 t\u00ean c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, t\u00e2u xin cho giam h\u1eadu, c\u00f2n th\u00ec x\u1eed quy\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng t\u00fa t\u00e0i tu\u1ed5i b\u1ed1n ch\u1ee5c tr\u1edf l\u00ean kh\u1ea3 kham gi\u00e1o ch\u1ee9c do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn b\u1ed9. Vua sai quan sung l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o v\u00e0 ph\u00e2n kh\u1ea3o (ch\u1ee7 kh\u1ea3o d\u00f9ng quan Nh\u1ecb, Tam ph\u1ea9m, ph\u00e2n kh\u1ea3o d\u00f9ng quan T\u1ee9, Ng\u0169, L\u1ee5c ph\u1ea9m) \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Gi\u00e1m th\u1ea7n \u0111em v\u0103n th\u1ec3 t\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng kh\u1ea3o h\u1ea1ch. Tr\u01b0\u1edbc sau d\u1ef1 tr\u00fang h\u1ea1ng \u01b0u h\u1ea1ng b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c 142 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u cho d\u00f9ng b\u1ed5 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00fang th\u00ec cho v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp.<\/p>\n<p>Kho th\u00f3c Qu\u1ea3ng Th\u1ecbnh s\u1ed1 7 v\u00e0 s\u1ed1 4 b\u1ecb s\u00e9t \u0111\u00e1nh li\u1ec1n m\u1ea5y h\u00f4m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn xin bi\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u1edf trong h\u1ea1t m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, vua cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, l\u1ea5y c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c hay kh\u00f4ng m\u00e0 chia h\u1ea1ng. C\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec thu thu\u1ebf m\u1ed7i n\u0103m 6 quan 5 ti\u1ec1n, nh\u01b0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Thanh m\u1edbi ph\u1ee5 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, kh\u00f4ng v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec thu thu\u1ebf m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n t\u1ea1p ph\u00e1i. Tu\u1ed5i 18 th\u00ec n\u1ed9p thu\u1ebf, \u0111\u1ebfn 61 th\u00ec mi\u1ec5n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 l\u1ef1c th\u00ec ba n\u0103m bang tr\u01b0\u1edfng x\u00e9t b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ea3n nghi\u1ec7p th\u00ec \u0111em v\u00e0o h\u1ea1ng m\u00e0 thu c\u1ea3 thu\u1ebf. Tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 chu\u1ea9n c\u00f3 t\u01b0 c\u01a1 th\u00ec to\u00e0n thu, b\u1ea7n c\u1ed1 th\u00ec mi\u1ec5n, nay so v\u1edbi l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh vui \u1edf n\u01b0\u1edbc ta, \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh, t\u1ee9c l\u00e0 d\u00e2n ta, c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i cho l\u00e0 b\u1ea7n c\u00f9ng m\u00e3i m\u00e0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd ch\u1ecbu thu\u1ebf. Ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u00e0nh th\u1ea7n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c \u0111\u00fang. Sau b\u1ed9 H\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ea1ng c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c v\u00e0 h\u1ea1ng kh\u00f4ng v\u1eadt l\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu c\u1ea3 su\u1ea5t hay thu n\u1eeda su\u1ea5t th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111em ngh\u1ecb c\u1ee7a th\u00e0nh m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ecbnh, m\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i t\u1ef1 B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc nh\u01b0 th\u1ebf l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ecf ngh\u0129a \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng m\u00e0 n\u00eau ph\u00e9p ho\u1ea1ch nh\u1ea5t\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m c\u00e1c n\u01a1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn ng\u1ee5, tr\u1eeb ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c n\u1ed9p c\u1ea3 su\u1ea5t thu\u1ebf, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ed5 m\u00e0 kh\u00f4ng v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec n\u1ed9p n\u1eeda su\u1ea5t, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 3 n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n, chi\u1ebfu l\u1ec7 thu c\u1ea3 su\u1ea5t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u00e9t b\u00e1o g\u00ec n\u1eefa, cho \u0111\u1ee1 phi\u1ec1n. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ph\u1ee5 m\u00e0 b\u1ea7n c\u1ed1 th\u00ec mi\u1ec5n tr\u01b0ng ba n\u0103m, h\u1ebft h\u1ea1n \u1ea5y m\u00e0 v\u1eabn v\u00f4 l\u1ef1c th\u00ec cho n\u1ed9p n\u1eeda su\u1ea5t thu\u1ebf, sau ba n\u0103m n\u1eefa ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u1ea3 su\u1ea5t nh\u01b0 l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0m s\u1edb c\u1eed Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u1edf b\u1ed9 ty l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung. Vua b\u1ea3o : \u201cNguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n l\u00e0 ty vi\u00ean b\u1ed9 H\u1ed9, th\u00f3c kho xu\u1ea5t nh\u1eadp th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft r\u00f5, th\u1ebf m\u00e0 ng\u00e0y n\u1ecd Tr\u1eabm \u0111\u1ebfn kho Kinh, h\u1ecfi th\u00f3c ch\u1ee9a \u1edf kho t\u1ea1m m\u1edbi l\u00e0 th\u00f3c \u1edf \u0111\u00e2u \u0111em \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec ?\u201d. B\u00e8n kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>S\u1eeda ch\u00f9a D\u0169ng Tuy\u1ec1n \u1edf n\u00fai Khai S\u01a1n, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, ph\u00e1t b\u1ea1c kho 300 l\u1ea1ng \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p. (Ch\u00f9a \u1edf th\u00f4n Ph\u01b0\u01a1ng Phi huy\u1ec7n Tuy C\u00e1t, ch\u1ed7 \u1ea5y r\u1ea5t danh th\u1eafng, c\u00f3 bi\u1ec3n ng\u1ea1ch c\u00e2u \u0111\u1ed1i c\u1ee7a ti\u00ean tri\u1ec1u. Sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00f9a Linh Phong). Th\u1ea3 bi\u1ec1n binh hai \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng tam v\u00e0 Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng t\u1ee9 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh th\u0103m nh\u00e0, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i sang n\u0103m l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh. Sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd c\u00f9ng vi\u00ean bi\u1ec1n v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c c\u00f9ng 6 tr\u1ea5n ngo\u00e0i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh xem \u0111o h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng, v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An c\u00f3 s\u00e1ch Kim L\u0103ng, d\u00e2n t\u1ea3n \u1edf r\u1eebng n\u00fai, l\u1ea5y s\u0103n b\u1eafn l\u00e0m sinh nhai, t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00e2u, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u0103ng s\u1ed5 n\u1ed9p thu\u1ebf. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u xin c\u1ee9 hi\u1ec7n s\u1ed5 \u0111inh tr\u00e1ng 16 ng\u01b0\u1eddi cho l\u1eadp s\u1ed5 h\u1ed9 l\u00e0m s\u00e1ch Kim L\u0103ng, t\u1ed5ng Kim L\u0103ng l\u1ec7 v\u00e0o huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, thu thu\u1ebf m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e2n s\u00e1p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cXin n\u1ed9p thu\u1ebf s\u00e1p th\u00ec th\u1ea5y nh\u1eb9 qu\u00e1. Nh\u01b0ng ngh\u0129 d\u00e2n \u1ea5y m\u1edbi ph\u1ee5 n\u00ean t\u1ea1m cho nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 s\u1ebd do tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf th\u00eam v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 n\u1ed5i Tr\u1eabm \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n Ph\u00f9 My tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n r\u1ed3i \u0111i. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e2u nay v\u1eabn y\u00ean t\u0129nh. G\u1ea7n nay \u0111\u00e3 n\u00f3i c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu, \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ed5 bi\u1ec1n ((1) B\u1ed5 bi\u1ec1n : quan v\u00f5 ph\u1ee5 tr\u00e1ch b\u1eaft gi\u1eb7c.) Qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ed sai c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a nh\u1ea5t l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110\u1ea1c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u00f3ng qu\u00e2n m\u1ed9t ch\u1ed7, tr\u1ea5n th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c l\u1ea1i th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1ng ch\u1ee9c D\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110\u1ea1c ba c\u1ea5p, tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng hai c\u1ea5p, b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch t\u00ecm b\u1eaft.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e1o r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1t Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Thanh, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111i l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, g\u1ea5p ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00eam \u0111\u1ed1c c\u00e1c tr\u1ea5n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3n b\u1eaft. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u00fa C\u01b0\u1eddng s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec7t, Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ea3o Long C\u1ea3nh [C\u1ed5 R\u1ed3ng] ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi t\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi. Th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Cho Li\u1ec7t l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Ngh\u1ecb l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh \u0111em nh\u1eefng v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u00f5 Hi\u1ec3n. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 h\u00e3i th\u1ea5t th\u1ed1. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i ph\u00e9p xem ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e1ch m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t ph\u1ea3i cho d\u1eabn xem. L\u00e0 b\u1edfi ngh\u0129a t\u00f4i con l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 Tr\u1eabm ch\u01b0a tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u1eb7t, cho n<\/p>\n<p>\u00ean mu\u1ed1n nh\u00e2n th\u1ebf khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh \u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh. Song c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng \u0111\u1ed1i gi\u1ecfi m\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i l\u01b0\u1eddi k\u00e9m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 kinh s\u1ee3, m\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i gi\u1ecfi giang. H\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y m\u1ed9t l\u1ea7n ra m\u1eaft m\u00e0 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n k\u00e9m \u0111\u00e2u ? V\u1ea3 l\u1ea1i tai m\u1eaft c\u1ee7a vua t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 k\u00fd th\u00e1c. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1ea5y c\u00e1c khanh l\u00e0m tai m\u1eaft, th\u00ec ph\u1ea3i n\u00ean ngh\u0129 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 th\u1edd vua, kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng Tr\u1eabm u\u1ef7 th\u00e1c m\u00e0 c\u1ea7u n\u00ean vi\u1ec7c, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1eadp \u0111\u00e0n chay \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5. Vua th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ma v\u00f4 t\u1ef1, sai l\u1eadp \u0111\u00e0n chay ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, tr\u00ean c\u1ea1n \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5. Vua \u0111\u1ebfn xem, b\u1ea3o c\u00e1c quan \u0111i theo r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t \u0111\u00e0n chay ch\u01b0a bi\u1ebft nh\u1eefng u h\u1ed3n \u1edf \u00e2m ph\u1ee7 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m \u01a1n kh\u00f4ng, ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd Tr\u1eabm th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb b\u1ec1 t\u00f4i m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Vi\u1ec7c \u0111\u00e0n \u0111\u00e3 xong, nh\u00e0 s\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t, v\u00e2ng g\u1ecdi \u0111\u1ebfn Kinh, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 s\u00e1t h\u1ea1ch, l\u1ea5y n\u0103m ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 th\u00f4ng v\u00e0 h\u01a1i th\u00f4ng cho ti\u1ec7c chay, b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f9ng gi\u1edbi \u0111ao v\u00e0 \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng s\u1edb xin c\u1ea5p m\u1ed9 phu cho b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n n\u01b0\u1edbc giao cho che ch\u1edf m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, l\u1ea1i tha h\u1ed3 v\u01a1 v\u00e9t l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng n\u01b0\u1edbc phi\u00ean ph\u1ee5, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng tr\u00f4ng c\u1eady c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t nhi\u1ec1u. C\u00f2n c\u00f3 c\u00f4ng g\u00ec \u0111\u00e1ng x\u00e9t. \u0110i\u1ec1u xin \u1ea5y, kh\u00f4ng cho\u201d.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n Th\u1ee7y Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Lu\u1eadn coi vi\u1ec7c v\u1eadn ch\u1edf c\u1ee7a kho B\u1eafc Th\u00e0nh, b\u1ecb b\u00e3o tr\u00f4i m\u1ea5t m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng l\u1edbn hi\u1ec7u An h\u1ea3i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1i theo Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n t\u1eeb tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An v\u1ec1 ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Vua h\u1ecfi c\u00f4ng vi\u1ec7c mua \u0111\u00e1 ong x\u00e2y th\u00e0nh, Tu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u1ea3 c\u00f3 h\u1ea1n, m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u00e1 kh\u00f3 kh\u0103n t\u1ed1n c\u00f4ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vua d\u1ee5 ngay tr\u1ea5n th\u1ea7n x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng \u0111\u00e0o \u0111\u00e1 ong, l\u00fac m\u1edbi th\u00ec kh\u00f3, v\u1ec1 sau th\u00ec d\u1ec5. Duy \u0111\u00e0i t\u1ea3i h\u01a1n v\u1ea5t v\u1ea3 th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng v\u1eadn t\u1ea3i, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u1ed5 d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1 sinh c\u00f3 ch\u1ed7 \u00edt, c\u00f3 ch\u1ed7 nhi\u1ec1u, d\u00e2n v\u1eadn t\u1ea3i c\u00f3 ch\u1ed7 xa c\u00f3 ch\u1ed7 g\u1ea7n nay b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e2n nh\u1eafc, nh\u1ea5t kh\u00e1i chia mua \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u1eb7p ch\u1ed7 kh\u00f3 l\u00e0m th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e0n n\u00e0n kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u1ebf b\u1ea3o kh\u00f4ng h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e0 g\u00ec ? Nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh tr\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u1eefng vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u1ea7n xong kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf d\u1edf, v\u1eady t\u0103ng gi\u00e1 tr\u1ea3 cho\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u xin ch\u1ecdn b\u1ed5 c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f2n khuy\u1ebft. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cBinh ch\u1ebf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1edbn nh\u1ecf r\u00e0ng bu\u1ed9c nhau, ph\u00e9p \u1ea5y r\u1ea5t t\u1ed1t. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y cai \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ed9i m\u00e0 c\u1eaft b\u1ed5 cho nhau nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec binh ch\u1ec9 l\u00e0 binh m\u00ecnh th\u00f4i, c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1edbn d\u1ea7n l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay tuy l\u00e0 Nam B\u1eafc \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i lo xa qu\u00e1, nh\u01b0ng Tr\u1eabm th\u1ea5y ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Thanh ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ee9c thi\u00ean h\u1ed9, du k\u00edch, th\u1ee7 b\u1ecb c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n d\u00f9ng xen nhau ; c\u00e1i \u00fd kh\u00f4ng t\u1eeb vi\u1ec7c nh\u1ecf, ng\u0103n ng\u1eeba t\u1eeb \u0111\u1ea7u c\u0169ng \u0111\u00e1ng theo \u0111\u1ea5y. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9, kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1eef m\u00e3i th\u00f3i quen\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : 41 x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng m\u1edbi l\u1eadp \u1edf b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, d\u00e2n binh ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ecba l\u1ee3i ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 khai kh\u1ea9n, xin r\u1ed9ng cho ni\u00ean h\u1ea1n \u0111\u0103ng s\u1ed5 ch\u1ecbu thu\u1ebf.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 \u0111\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i chi\u00eau d\u00e2n kh\u1ea9n ru\u1ed9ng l\u1eadp th\u00e0nh th\u00f4n \u1ea5p, l\u1ea1i chi ra ti\u1ec1n g\u1ea1o cho vay \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0 b\u1ea3n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n r\u1ed9ng n\u1edbi ni\u00ean h\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c n\u1ed9p tr\u1ea3 th\u00ec l\u1ea1i gia \u01a1n mi\u1ec5n cho kh\u00f4ng \u0111\u00f2i. Th\u1eadt l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecf hoang, d\u00e2n c\u00f3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111inh \u0111i\u1ec1n th\u00ec kh\u00f4ng th\u00e8m t\u00ednh \u0111\u1ebfn. Nh\u01b0ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, ch\u1ec9 ch\u0103m m\u01b0u vi\u1ec7c ri\u00eang m\u00ecnh, nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf hay \u0111i, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n hay b\u1ecf hoang \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e2u \u0111\u1ebfn ch\u00edn n\u0103m m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f2n th\u01b0a th\u1edbt, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f2n b\u1ecf hoang, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 qu\u00e1 l\u1eafm. Nay th\u00e0nh th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ea1i t\u00e2u xin, th\u00ec gia \u01a1n r\u1ed9ng mi\u1ec5n dung d\u1ecbch cho ba n\u0103m, l\u1ea1i ph\u1ea3i s\u1ee9c cho b\u1ecdn b\u1ea3o h\u1ed9 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_(v%C3%B5_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)\">Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean<\/a>, B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh t\u00ecm c\u00e1ch chi\u00eau d\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi \u1edf ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf mang, sinh ho\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0 d\u1ee5, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a Tr\u1eabm g\u00e2y d\u1ef1ng cho n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u00e2n h\u00e0m Th\u1ea5t ph\u1ea9m v\u00e0 cho v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0u tr\u00ed, cho th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. V\u00e2n l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 can l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch, nay vua g\u1ecdi \u0111\u1ebfn, V\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cV\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u1edb l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a nh\u00e0 ta, t\u1ef1 khi n\u00f3 ph\u1ea3i t\u1ed9i, ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. Nay mu\u1ed1n l\u1ea1i d\u00f9ng, kh\u00f4ng ng\u1edd t\u1ed1i t\u0103m \u0111\u1ebfn th\u1ebf, n\u1ebfu cho l\u00e0m quan, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i m\u1eafc t\u1ed9i. Chi b\u1eb1ng gia \u01a1n cho v\u1ec1 h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t m\u00e0 b\u1ea3o to\u00e0n cho\u201d.<\/p>\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng \u0111\u01b0a nh\u1eefng t\u00f4n sinh t\u1ecda Gi\u00e1m h\u1ea1ch tr\u00fang \u01b0u h\u1ea1ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u00ednh 12 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0110\u00f4ng C\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn t\u00f4n sinh n\u00e0y \u0111\u1ec1u tu\u1ed5i tr\u1ebb, c\u00f2n n\u00ean d\u1ea1y nu\u00f4i m\u00e0i gi\u0169a cho th\u00e0nh \u0111\u1ed3 h\u1eefu d\u1ee5ng. V\u1eady n\u00ean \u1edf l\u1ea1i nh\u00e0 Gi\u00e1m m\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp, gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 cu\u1ed1n sa nh\u1ecf, m\u1ed9t h\u1ed9p b\u00fat m\u1ef1c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 19, h\u1ea1ch l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd b\u1ed5 d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>Ban y ph\u1ee5c cho t\u1ef1 th\u1eeba v\u00e0 l\u1ec5 sinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ; (T\u1ef1 th\u1eeba m\u1ed9t b\u1ed9, l\u1ec5 sinh 20 b\u1ed9) \u0111\u1ecbnh n\u0103m n\u0103m c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n. Ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Tha n\u1ee3 th\u00f3c gi\u1ed1ng cho c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb v\u1ee1 \u0111\u00ea, g\u1ea1o \u0111\u1eaft, l\u00faa m\u1ea1 b\u1ecb ng\u1eadp, \u0111\u00e3 ph\u00e1t th\u00f3c kho cho d\u00e2n vay, l\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p th\u00f3c gi\u1ed1ng \u0111\u1ec3 cho c\u1ea5y b\u00f9. G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u1eabn ch\u01b0a tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m nay g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, \u00e2n \u0111i\u1ec3n ban kh\u1eafp, nh\u1eefng th\u00f3c n\u1ee3 \u0111\u00e3 tha cho c\u1ea3. Tuy th\u00f3c gi\u1ed1ng c\u00f9ng th\u00f3c vay kh\u00f4ng nh\u01b0 nhau, nh\u01b0ng c\u0169ng gia \u01a1n m\u1ed9t lo\u1ea1t, \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n. V\u1eady cho mi\u1ec5n c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p m\u1ed9 phu cho Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng, Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng, c\u00f9ng c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa (Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng 20 ng\u01b0\u1eddi, Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa thu\u1ef5 Trang Khi\u1ebft, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa thu\u1ef5 Trinh \u00fd, tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa thu\u1ef5 Nhu Khi\u1ebft, \u0111\u1ec1u 10 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Cho l\u1ea5y l\u00ednh nguy\u00ean thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 tr\u00edch b\u1ed5 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ; s\u1ed1 th\u1eeba ai qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00ec sung b\u1ed5 khuy\u1ebft cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n, ai qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u1ec1 Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 d\u00e2n, \u0111\u0103ng s\u1ed5 ch\u1ecbu thu\u1ebf. B\u1ecdn ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn do b\u1ed9 \u0111\u1ee3i b\u1ed5.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBinh ch\u1ebf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, 10 \u0111\u1ed9i l\u00e0m m\u1ed9t v\u1ec7, m\u00e0 v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ti\u1ec1n ch\u1ec9 c\u00f3 9 \u0111\u1ed9i, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho s\u1edf qu\u1ea3n m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch 50 ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 10, cho \u0111\u1ee7 l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc Ninh ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u00ecnh Ng\u00e2n Tr\u1eabm n\u1ed5i \u1edf h\u1ea1t huy\u1ec7n Gia B\u00ecnh. Ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri Thu\u1eadn An l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u00ecnh D\u1ef1 \u0111em d\u00e2n binh \u0111\u1ebfn b\u1eaft, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cB\u00f9i \u0110\u00ecnh D\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t v\u0103n vi\u00ean m\u1edbi nghe c\u00f3 gi\u1eb7p l\u1eadp t\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t m\u00ecnh \u0111\u1ebfn b\u1eaft, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft, th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady truy t\u1eb7ng cho h\u00e0m Tri ph\u1ee7, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh B\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111em qu\u00e2n theo b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec gi\u00e1ng hai c\u1ea5p\u201d. Gi\u1eb7c l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 h\u01a1n hai tr\u0103m nh\u00e0 d\u00e2n, gi\u1ebft h\u1ea1i ba ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201cQuan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng xem x\u00e9t c\u00e1c n\u01a1i, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp gi\u1eefa ban ng\u00e0y t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn 700 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec. C\u00e1c vi\u00ean tr\u1ea5n ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t. Nghi\u00eam h\u1ea1n cho t\u00ecm b\u1eaft. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1 th\u00ec cho m\u1ed7i nh\u00e0 2 quan ti\u1ec1n 1 h\u1ed9c th\u00f3c. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft cho 3 quan ti\u1ec1n, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng cho 2 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0110\u00e0o \u0110\u00ecnh Ng\u00e2n b\u1ecb b\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0 c\u00e1i kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi, n\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc cho th\u00edch \u0111\u00e1ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh Tr\u1eabm n\u1ed5i, m\u00e0 d\u00e2n binh \u00edt ng\u01b0\u1eddi ra s\u1ee9c b\u1eaft n\u1ed9p, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00ec c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 khuy\u1ebfn kh\u00edch ch\u0103ng ? Ph\u00e0m h\u1ed5 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng m\u1ea5y, m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con h\u1ed5 c\u00f2n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn 30 quan. Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i h\u1ea1i t\u1ec7 h\u01a1n h\u1ed5, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7nh \u01b0u th\u01b0\u1edfng, v\u00ec th\u1ebf \u00edt ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft n\u1ed9p, kh\u00f4ng l\u1ea1 g\u00ec \u0111\u00e2u. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ee7a c\u1ea3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ed1t \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u00e2n. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 sau khi x\u1ea3y ra gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp chi ph\u00ed m\u1ea5t nhi\u1ec1u, sao b\u1eb1ng treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta ai c\u0169ng h\u1ebft s\u1ee9c d\u00f2 x\u00e9t b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 thu c\u00e1i c\u00f4ng hi\u1ec7u b\u1eaft gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ph\u00e0m x\u00e3 d\u00e2n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c t\u1ed1i y\u1ebfu ph\u1ea1m (\u0111\u1ea7u s\u1ecf) \u0111em n\u1ed9p th\u00ec th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hay l\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m th\u00ec th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u00f9ng \u0111\u1ea3ng k\u1ebb c\u01b0\u1edbp th\u00ec m\u1ed7i ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng ph\u1ea1m gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>N\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m \u0111\u00e0o m\u1ea3 hay b\u1eaft c\u00f3c ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 ph\u1ea1m th\u00ec th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng ph\u1ea1m th\u00ec th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cD\u1eb9p k\u1ebb \u00e1c \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh tr\u1ecb. Nay t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, duy c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn kh\u00f4ng ch\u1ecbu y\u00ean ph\u1eadn, th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0111\u1ebfn l\u00fac quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i d\u1eb9p th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y h\u00ecnh \u1ea3nh tung t\u00edch g\u00ec c\u1ea3. Tr\u1eabm ngh\u0129 c\u00e1c tr\u1ea5n ti\u1ebfp th\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea7m s\u00e2u r\u1eebng r\u1eadm, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n \u1ea9n hi\u1ec7n, ch\u1eb3ng qua l\u1ea5y nh\u00e0 d\u00e2n l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t. N\u1ebfu ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng t\u00ecm b\u1eaft th\u00ec gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00e0m gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n, d\u00e2n ta h\u00e1 l\u1ea1i vui dung \u1ea9n, \u0111\u1ec3 mua lo sao ? Duy t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft gi\u1eb7c n\u1ed9p cho quan, th\u00ec b\u1ecb r\u1ea7y r\u00e0 kh\u00f3 d\u1ec5, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0m kh\u1ed5, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00ec qua tay l\u1ea1i b\u1ecb m\u1ea5t, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1ea1i vi\u1ec7c th\u00e1m b\u00e1o, kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ebft l\u00f2ng. Gai \u00e1c ch\u01b0a h\u1ebft, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1edfi \u0111\u00f3. Nay n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t : ph\u00e0m d\u00e2n x\u00e3 b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp tr\u1ed1n, hay l\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o cho b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c, th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i chi\u1ebfu theo c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng m\u1edbi \u0111\u1ecbnh m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ngay, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u00e1n x\u1eed xong. Ai d\u00e1m l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 hay b\u1edbt x\u00e9n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng t\u00f2ng ph\u1ea1m tr\u1ed1n, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb b\u1eaft n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n t\u1ed9i, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1nh th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m th\u00ec chi\u1ebfu c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> LXIX<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh d\u1ea7n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u0110inh h\u1ee3i, t\u1ebf thu \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 xong, d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTa xem l\u1ea1i v\u0103n ho\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, nh\u1edb \u0111\u1ebfn b\u1eadc hi\u1ec1n tri\u1ebft \u0111\u1eddi x\u01b0a n\u00ean l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 ba th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn V\u0103n mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 th\u00e1nh s\u01b0, ngh\u0129 l\u1ea1i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c s\u00e1ng r\u1ee1, t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng th\u00e0nh t\u00f4n s\u00f9ng. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00e3 g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, v\u1eeba g\u1eb7p ch\u00ednh th\u1ecd t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, \u0111\u00e3 gi\u00e1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m nay, th\u00e2n \u0111\u1ec5n l\u00e0m l\u1ec5. Nay l\u1ec5 \u0111\u00e3 chu to\u00e0n, c\u00fai ngh\u0129 ng\u1eeda tr\u00f4ng c\u1ed1t \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng h\u00e2m m\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u00f3n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh. L\u00f2ng ta th\u1ef1c l\u00e0 vui tho\u1ea3. V\u1eady n\u00ean r\u1ed9ng suy \u00e2n \u0111i\u1ec3n, gia \u01a1n s\u0129 phu, th\u01b0\u1edfng cho t\u1ebf t\u1eedu, t\u01b0 nghi\u1ec7p, h\u1ecdc ch\u00ednh \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ec1u m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n b\u1ed5ng. C\u00e1c t\u00f4n sinh, c\u1ed1ng sinh, \u1ea5m sinh t\u1ecda Gi\u00e1m c\u0169ng th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng\u201d. Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cCung t\u01b0\u1eddng V\u0103n mi\u1ebfu c\u00f9ng \u0111\u1ed3 th\u1edd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c \u0111\u1eb9p, l\u00f2ng Tr\u1eabm c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a y\u00ean. Ngh\u0129 l\u1ea1i th\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0m th\u1ea7y mu\u00f4n \u0111\u1eddi, t\u1ef1 x\u01b0a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng su\u1ed1t kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00f4n tr\u1ecdng. Nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0n r\u1ed7i, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean s\u1eeda sang m\u1ed9t phen, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd t\u00f4n th\u1ea7y tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o sao! B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0n k\u1ef9 v\u1ec1 nghi ch\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Tr\u1eabm x\u00e9t \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, qua ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e0n c\u1ee5c ch\u1ed7 n\u00e0y th\u1ef1c l\u00e0 n\u00fai s\u00f4ng t\u1ed1t. Tr\u1eabm t\u1eebng mu\u1ed1n d\u1eddi V\u0103n mi\u1ebfu v\u1ec1 \u0111\u00e2y. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 ch\u00f9a n\u00e0y l\u00e0 do Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u1ef1ng l\u00ean, c\u00e1c th\u00e1nh nh\u00e2n theo th\u1edd, \u0111\u1ebfn Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta d\u1ef1ng l\u1ea1i c\u01a1 \u0111\u1ed3, d\u1ef1ng l\u1ea1i n\u1ec1n c\u0169. Nay n\u1ebfu d\u1eddi \u0111\u1ed5i l\u00f2ng th\u1ef1c kh\u00f4ng y\u00ean. Cho n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ee9 theo c\u0169, ch\u1ec9 \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc V\u0103n mi\u1ebfu \u0111\u1eafp b\u1edd b\u00e1n nguy\u1ec7t cho ng\u1ecdn n\u01b0\u1edbc kh\u1ecfi x\u00f3i l\u1edf, \u0111\u1ec3 v\u0103n m\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 b\u1ea3o, Minh ngh\u0129a, T\u1ea3 sai \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u00f9ng d\u0169ng \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, khi l\u00ean phi\u00ean xu\u1ed1ng phi\u00ean \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 chi\u1ebfu c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc binh l\u00ednh thay phi\u00ean, l\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng. Vua ngh\u0129 :\u00a0 nh\u1eefng v\u1ec7 \u0111\u1ed9i n\u00e0y qu\u00ea qu\u00e1n xa x\u00f4i, \u0111i l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i ph\u1ea3i mang l\u01b0\u01a1ng theo c\u0169ng kh\u00f3, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh d\u1ea7n, t\u1ebf thu \u1edf mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng nam li\u1ec1n bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng ch\u1eb1ng ch\u1ecbt d\u00f9ng thuy\u1ec1n \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n l\u00e0 15 c\u00e1i, m\u00e0 c\u01a1 binh t\u1ec9nh \u1ea5y, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1eadp b\u01a1i ch\u00e8o. Xin tr\u00edch hai \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u01a1 T\u1ee9 d\u1ef1c Th\u1ee7y qu\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e0nh cho theo tr\u1ea5n qu\u1ea3n m\u00e0 qu\u1ea3n gi\u1eef. V\u1eabn theo l\u1ec7 n\u0103m qu\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ed5i th\u00fa, s\u00e1u th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho. R\u1ed3i \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng c\u00f4ng s\u1ea3nh H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n (\u1edf b\u00ean h\u1eefu Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n). Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i ch\u1ebft. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110i\u1ebfm l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 trong h\u1ea1t th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng B\u1ec9nh Dy v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u1eadp sung v\u00e0o ng\u1ea1ch c\u1ed1ng c\u1eed, b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng B\u1ec9nh Dy l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i Ho\u00e0ng Ng\u0169 Ph\u00fac, Th\u1eadp l\u00e0 em Ng\u00f4 Hi\u1ec7u, Ng\u0169 Ph\u00fac c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi b\u1ea3n tri\u1ec1u, Hi\u1ec7u th\u00ec c\u00f3 t\u00ean \u1edf s\u1ed5 ngu\u1ef5, Dy Th\u1eadp kh\u00f4ng n\u00ean cho \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng ngang v\u1edbi k\u1ebb s\u0129 \u00e1o xanh. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng h\u00e0 t\u1ea5t bo bo gi\u1eef h\u00ecnh t\u00edch l\u00e0m g\u00ec. V\u1ea3 b\u1ed9i ngh\u1ecbch v\u00f4 \u0111\u1ea1o nh\u01b0 T\u00e2y S\u01a1n c\u00f2n kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft h\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd, n\u1eefa l\u00e0 Ho\u00e0ng Ng\u0169 Ph\u00fac v\u00e0 Ng\u00f4 Hi\u1ec7u, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u1edf b\u1ea3n th\u00e2n n\u00f3, ch\u1ee9 con ch\u00e1u th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f3 can g\u00ec. Kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 c\u00e2u n\u1ec7. Ho\u00e0ng B\u1ec9nh Dy v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1u cho Gi\u00e1m th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ea1ch, n\u1ebfu d\u1ef1 tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec c\u0169ng cho h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 l\u01b0\u1eddng l\u1ea1i s\u1ed1 th\u00f3c kho Qu\u1ea3ng t\u1ecbch s\u1ed1 1 thi\u1ebfu m\u1ea5t h\u01a1n 7.800 h\u1ed9c. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cKho ch\u1ee9a th\u00f3c l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u1ee1 \u00e1n h\u00e0ng v\u1ea1n h\u00e0ng ngh\u00ecn m\u00e0 nay \u0111\u1ecdng l\u1ea1i thi\u1ebfu nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt. X\u00e9t ra s\u1ef1 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng chia tay nhau, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5 cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7 c\u0169 m\u00e0 th\u00f4i, nh\u1eefng ch\u1ee7 th\u1ee7 bi\u1ec1n binh c\u0169 m\u1edbi \u0111\u1ec1u giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u1eaft xi\u1ec1ng \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t; \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 H\u1ed9, kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n ng\u1eeba tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean; c\u00e1c ch\u1ee9c ch\u00e1nh ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u00f9ng ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5 \u1edf kho th\u00ec giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed ngay ng\u01b0\u1eddi thay. L\u1ea1i d\u1ecbch, bi\u1ec1n binh th\u00ec do 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh chi\u1ebfu l\u1ec7 ch\u1ecdn b\u1ed5\u201d. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng : \u201cKho th\u00f3c \u1edf Kinh l\u00e0 ch\u1ed7 g\u1ed3m ch\u1ee9a v\u1eadt qu\u1ed1c d\u1ee5ng qu\u00e2n nhu, quan h\u1ec7 r\u1ea5t l\u1edbn. Ch\u1ecdn b\u1ed5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng gi\u1ea3n binh, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y to\u00e0n \u0111\u1ed9i, m\u1edbi l\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng. Nh\u01b0ng khi\u1ebfn h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean m\u00e0 l\u00e2u kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec t\u1eadp quen l\u1ed1i x\u1ea5u, d\u1ec5 sinh t\u1ec7 h\u1ea1i. S\u1ee3 ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i nh\u01b0 b\u1ecdn bi\u1ec1n binh c\u0169 m\u1edbi v\u1eeba b\u1ecb v\u1ee1 chuy\u1ec7n \u0111\u00f3. Xin n\u00ean l\u1ea5y m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n. N\u0103m nay tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 dinh V\u0169 l\u00e2m th\u00ec ph\u00e1i ra m\u1ed9t \u0111\u1ed9i (bi\u1ec1n binh h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi), c\u00e1c v\u1ec7 tr\u1ef1c ban qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch th\u00ec hai \u0111\u1ed9i. N\u0103m sau b\u1ed1n dinh c\u1ea5m binh ph\u00e1i ra hai \u0111\u1ed9i, c\u00e1c b\u1ea3o c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n th\u00ec hai \u0111\u1ed9i, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 th\u00ec thay ban. H\u1ebft l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i quay l\u1ea1i. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec nh\u1eefng bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed9i kh\u00e1c v\u1ec7 kh\u00e1c x\u00e9t gi\u1eef l\u1eabn nhau, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u1ea5n b\u1edbt\u201d.<\/p>\n<p>Vua theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i th\u1ea5y ch\u1ee7 th\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i, b\u1eaft b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y 15 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u \u1edf b\u1ed9 H\u1ed9, c\u00f2n 18 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec do n\u0103m b\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c nha Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng v\u00e0 Quang l\u1ed9c ch\u1ecdn b\u1ed5. Sau n\u00e0y c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 do b\u1ed9 H\u1ed9 sung \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 V\u0169 \u0110\u0103ng Trinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd gi\u00e1m \u0111\u1ed1c th\u1ef1 Kinh th\u01b0\u01a1ng, Cai \u0111\u1ed9i Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n s\u1edb c\u1eed b\u1ecdn Trinh, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft. Vua x\u00e9t b\u1ecdn \u1ea5y ti\u1ebfn t\u00e2u nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 coi, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed, ch\u01b0a n\u00ean l\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i n\u00e9t m\u1eb7t m\u00e0 b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi, s\u1eafc cho ai l\u00e0 ch\u1ee7 c\u1eed th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u. B\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n h\u1ed9i h\u00e0m ((1) H\u1ed9i h\u00e0m : hai, ba ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean m\u1ed9t t\u1edd t\u00e2u v\u00e0o quan h\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh, l\u00e0 h\u1ed9i h\u00e0m.) b\u1ea7u c\u1eed. Vua b\u00e8n cho. Nh\u00e2n d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cC\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u1edd vua, l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn b\u1ea7y t\u00f4i. T\u1ea5t c\u1ea3 cho l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3, v\u00e0 ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi. T\u1ef1 nay ph\u00e0m c\u00f3 ch\u1ec9 giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ai bi\u1ebft m\u00e0 \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u00fd, th\u00ec trong t\u1edd t\u00e2u d\u01b0\u1edbi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ph\u1ea3i chua r\u00f5 t\u00ean ch\u1ee9c h\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 c\u1eed bi\u1ebft r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u1ea3 kham ch\u1ee9c \u1ea5y, ghi r\u00f5 l\u1eddi x\u00e9t. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y sau n\u00e0y kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec ch\u1ec9 h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 c\u1eed. C\u00e1c khanh n\u00ean gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ecdn k\u1ef9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed b\u1eeba ng\u01b0\u1eddi b\u1eady. C\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean cho r\u1eb1ng t\u1ef1 m\u00ecnh x\u00e9t tinh m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 nay ph\u00e0m s\u1ed5 t\u00e2u chi ti\u00eau do c\u00e1c nha N\u1ed9i t\u1ea1o, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Th\u00e1i y, Kim th\u01b0\u01a1ng, T\u00e0i hoa, L\u00fd thi\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee5ng gi\u1eef, th\u00ec ch\u1ec9 nh\u1eefng v\u1eadt ki\u1ec7n \u0111\u1ec7 ti\u1ebfn v\u00e0o n\u1ed9i cung c\u00f9ng nh\u1eefng m\u00f3n \u00e2n th\u01b0\u1edfng b\u1ea5t k\u1ef3 l\u00e0 v\u1eabn do ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 c\u1ee9u x\u00e9t, v\u00e2ng l\u1eddi ch\u1ec9 ph\u00ea. C\u00f2n ngo\u00e0i ra nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ph\u1ee5ng ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p c\u00f9ng nh\u1eefng vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e1c nha l\u0129nh n\u1ed9p m\u00e0 chi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng chi thu th\u00ec \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t th\u1ef1c ch\u1ec9 ph\u00ea m\u00e0 tu\u00e2n h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn quy\u1ec1n l\u0129nh V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 Th\u1ee7y l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u0169, Tu so\u1ea1n N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa \u0111i thuy\u1ec1n l\u1edbn Uy ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t L\u1eef T\u1ed1ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. V\u1eeba g\u1eb7p qu\u00e1 m\u00f9a gi\u00f3 ng\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111i thuy\u1ec1n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, vua \u0111\u1ed5i ph\u00e1i \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn Giang L\u01b0u Ba (Gia-c\u00e1c-ta). B\u1ecdn quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n theo thuy\u1ec1n ra s\u1ee9c.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 l\u1ea1i Tr\u1eabm n\u1ed5i \u1edf H\u00f2n R\u00e1i thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00ean b\u1edd \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u0111\u1eb7t s\u00fang. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 V\u0129nh B\u1ea3o h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi \u0111em thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t, g\u1eb7p gi\u1eb7c, hai b\u00ean b\u1eafn nhau. Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u00e0 ti\u00ean l\u00e0 M\u1ea1c H\u1ea7u Hy s\u1ea5n l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, thuy\u1ec1n m\u1eafc c\u1ea1n m\u00e0 Nghi kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. C\u00f3 quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng xin l\u00ean b\u1edd \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, Nghi vi\u1ec7n c\u1edb qu\u00e2n gi\u1eb7c nhi\u1ec1u, qu\u00e2n m\u00ecnh \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, r\u00fat ngay qu\u00e2n lui v\u1ec1. Hy b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, ph\u1ea3i b\u1ecf thuy\u1ec1n ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eb7c bi\u1ec3n Tr\u1eabm n\u1ed5i, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng nghi\u00eam ch\u1ec9, ph\u00e1i ngay binh thuy\u1ec1n t\u00ecm b\u1eaft. Nay b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1eb3ng bi\u1ebft g\u00ec, th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u xem nh\u01b0 kh\u00f4ng. B\u1ed5 bi\u1ec1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi, m\u00ecnh c\u1ea7m binh thuy\u1ec1n, ng\u1ed3i tr\u00f4ng th\u1ea5y bi\u1ec1n binh b\u1ecb kh\u1ed1n, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c th\u1ef1c l\u00e0 h\u00e8n nh\u00e1t, cho \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n cho qu\u00e2n s\u0129 bi\u1ebft. M\u1ea1c H\u1ea7u Hy th\u1ebf c\u00f4 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n th\u00ec t\u1ea1m tha x\u1eed. Binh l\u00ednh ch\u1ebft tr\u1eadn ba ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng l\u00e0 m\u1ed9t quan v\u00f5 nh\u1ecf th\u1ea5y th\u1ebf nguy b\u00e1ch m\u00e0 l\u00f2ng bi\u1ebft\u00a0 c\u0103m t\u1ee9c, t\u1ef1 xin l\u00ean b\u1edd gi\u1ebft gi\u1eb7c, d\u1eabu b\u1ecb t\u01b0\u1edbng h\u00e8n ng\u0103n tr\u1edf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u01b0ng m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf, c\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau. V\u1eady cho L\u00ea \u0110\u1ed3ng th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o nhung b\u00f4ng. Ng\u00e0y d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, n\u1ebfu vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c ch\u01b0a xong th\u00ec ph\u1ea3i x\u00e9t xem trong c\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh, H\u00e0 Ti\u00ean, ho\u1eb7c quan v\u00f5 \u1edf th\u00e0nh ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi giang \u0111\u1eafc l\u1ef1c th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t vi\u00ean \u0111em v\u00e0i tr\u0103m bi\u1ec1n binh \u0111\u1ee7 s\u00fang \u1ed1ng qu\u00e2n nhu chia nhau \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ngay ch\u1ed7 gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, sao cho m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng. L\u1ea1i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng c\u1ee9 d\u00e2n hay binh ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 6 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ed9t t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea7u th\u00ec th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u01b0\u1edfng g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c\u201d. Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf ph\u1ea7n bi\u1ec3n S\u00f4i R\u1ea1p (ch\u1ed7 Phi\u00ean An \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng gi\u00e1p gi\u1edbi nhau) [t\u00fac c\u1eeda bi\u1ec3n L\u00f4i L\u1ea1p, So\u00e0i R\u1ea1p]. B\u1ed5 bi\u1ec1n l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Phi\u00ean b\u00ecnh ti\u1ec1n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng L\u1ee3i, Th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf b\u1ecb gi\u00e1ng b\u1ed1n c\u1ea5p, \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n cho t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 V\u0129nh B\u1ea3o ti\u1ec1n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ea3o \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf Cu Ch\u00e2u (thu\u1ed9c th\u1ee7 An Th\u00e1i tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh), b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh thua, sai chi\u1ebfu qu\u00e2n lu\u1eadt \u0111em ch\u00e9m.<\/p>\n<p>D\u1ee5 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u00ecnh mang tr\u1ecdng tr\u00e1ch. B\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00ed t\u1eb9o \u1ea5y th\u1eeba s\u01a1 h\u1edf, qu\u1ea5y r\u1ed1i m\u1eb7t bi\u1ec3n th\u1ebf m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u nh\u1eefng v\u00f5 bi\u1ec1n h\u00e8n m\u1ea1t, kh\u00f4ng thu c\u00f4ng s\u1edbm, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c, c\u00f2n ra s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec n\u1eefa! Ph\u1ea3i gia t\u00e2m \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9, kh\u1ea9n s\u1ee9c bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh cho y\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e2ng s\u1edb b\u00e1o vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0, tr\u1ea1m ch\u1ea1y c\u00f3 s\u00e1u ng\u00e0y \u0111\u1ebfn Kinh. Vua khen r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb r\u1eadm n\u00fai Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i 2.000 d\u1eb7m, l\u1ea1i nhi\u1ec1u r\u1eebng cao, tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1ed9i su\u1ed1i v\u1ea5t v\u1ea3 l\u1eafm, th\u1ebf m\u00e0 phu tr\u1ea1m m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ea1y \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c 318 d\u1eb7m th\u1ef1c l\u00e0 nhanh ch\u00f3ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 tr\u1ea1m Kinh tr\u1edf v\u1ec1 Nam, x\u00e9t xem, nh\u1eefng phu tr\u1ea1m n\u00e0o \u0111\u1ec7 nhanh \u0111\u00f3 th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5 \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c trong chi\u1ebfu v\u0103n c\u00f3 ch\u1eef \u201cchuy\u00ean bi\u1ec7n\u201d th\u00ec n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi Lang trung v\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u1edf v\u00e0o h\u00e0ng gi\u00e1m l\u00e2m\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t quan chia ch\u1ee9c tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 ngh\u1ecb c\u00f3 ch\u1eef chuy\u00ean bi\u1ec7n c\u1ee5c v\u1ee5 l\u00e0 ch\u1ec9 chung t\u1ef1 lang trung \u0111\u1ebfn th\u01b0 l\u1ea1i m\u00e0 n\u00f3i, nay l\u1ea1i nh\u1ea5t kh\u00e1i nh\u1eadn l\u00e0m gi\u00e1m l\u00e2m th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i kh\u00f4ng? Th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u00e2u n\u1ec7 qu\u00e1, m\u00e0 b\u1ed9 L\u1ea1i vi\u1ebft chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 \u201ct\u00f2ng t\u00e0o chuy\u00ean bi\u1ec7n\u201d th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u1ea5p s\u1eafc cho ty vi\u00ean c\u00e1c c\u1ee5c th\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1m l\u00e2m, ch\u1ee7 th\u1ee7, v\u1eabn ph\u1ea3i vi\u1ebft r\u00f5 m\u1ea5y ch\u1eef vi\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m theo t\u00e0o tr\u01b0\u1edfng ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u00ean, ch\u1ee7 th\u1ee7 l\u1ea1i theo gi\u00e1m l\u00e2m qu\u1ea3n nhi\u1ebfp cho r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n Ninh d\u00e2ng m\u1ed9t con voi \u0111\u1ef1c v\u00e0 30 con ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh s\u01b0 gi\u00e1 \u0111\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n g\u1ea1o B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u00e1 \u0111\u1eaft, gi\u00e1 c\u00e1c h\u1ea1t c\u0169ng theo m\u00e0 nh\u1ea3y l\u00ean, ch\u00ednh ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ch\u1eefa cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 \u0103n. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb B\u00ecnh Ho\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, ph\u00e0m nh\u1eefng v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ea7n mua nh\u00e2n d\u00e2n b\u1eb1ng l\u00f2ng b\u00e1n cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00ec cho ph\u00e1t th\u00f3c kho, c\u1ee9 gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3m m\u1ed9t hai ph\u1ea7n m\u00e0 tr\u1ea3 cho d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1eafc bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh \u0111\u00e0o l\u1ea5y \u0111\u00e1 n\u00fai \u0111em n\u1ed9p t\u1ea1i hai b\u1edd s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0, m\u1ed7i m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 c\u1ea5p cho 13 h\u1ed9c th\u00f3c. Nh\u00e2n d\u00e2n th\u00ec cho ch\u1edf \u0111\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u1ed9p t\u1ea1i b\u1edd s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng ngo\u00e0i qu\u00e1ch ph\u00eda Nam, c\u1ee9 m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 cho th\u00eam m\u1ed9t h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n<p>Binh c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 Long v\u00f5 gi\u1eef kho N\u1ed9i t\u1ea1ng v\u00e0 kho Kinh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c d\u1ecbch thay. Vi\u1ec7c ph\u00e1t, vua sai b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cBinh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc cho n\u00ean t\u00ean \u0111\u00e3 \u1edf s\u1ed5 qu\u00e2n th\u00ec th\u00e2n ph\u1ea3i \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, th\u1eddi b\u00ecnh th\u00ec luy\u1ec7n t\u1eadp, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec sai ph\u00e1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi mong c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi v\u1eady, vi\u1ec7c qu\u00e2n nh\u00e2n ph\u1ee5c d\u1ecbch thay lu\u1eadt \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ec5 tr\u00e1nh m\u00e0 kh\u00f3 ph\u1ea1m v\u1eady. V\u1eeba r\u1ed3i binh Th\u1ea7n c\u01a1 Long v\u00f5 l\u00e0 c\u1ea5m binh m\u00e0 c\u00f2n khinh nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec binh kh\u00e1c ch\u1eb3ng h\u1ecfi c\u0169ng bi\u1ebft. C\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng tr\u1eeb th\u00ec s\u1ee3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. T\u1eeb nay c\u00e1c s\u1eafc binh l\u00ednh trong ngo\u00e0i, n\u1ebfu c\u00f2n quen th\u00f3i c\u0169 m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c d\u1ecbch thay, m\u1ed9t khi ph\u00e1t hi\u1ec7n ra, t\u1ea5t \u0111em ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi thay \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu lu\u1eadt nghi\u00eam tr\u1ecb. Qu\u1ea3n su\u1ea5t cho \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh c\u0169ng giao b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb. Nh\u01b0 th\u00e2n binh c\u1ea5m binh c\u00f3 ph\u1ea1m th\u00ec t\u1ef1 k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i h\u01a1n m\u1ed9t b\u1eadc. V\u1eady \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf qua\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc \u1edf m\u1eb7t sau ph\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh M\u1ef9 trong kinh th\u00e0nh. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m s\u1ed5 \u0111inh \u0111i\u1ec1n l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 5 th\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn Kinh. Nh\u01b0ng 11 tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f9ng ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c s\u1ed1 s\u1ed5 s\u00e1ch r\u1ea5t nhi\u1ec1u, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn chuy\u1ec3n v\u1ec1 H\u1ed9 t\u00e0o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng k\u1ecbp h\u1ea1n. Xin t\u1eeb nay do c\u00e1c quan tr\u1ea5n v\u00e0 ph\u1ee7 l\u00e0m s\u1ed5. S\u01a1n Nam, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Ho\u00e1, th\u00ec l\u1ea5y ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 4, Nam \u0110\u1ecbnh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n th\u00ec l\u1ea5y ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 4, Cao B\u1eb1ng th\u00ec l\u1ea5y ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 4 hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh. H\u1ed9 t\u00e0o l\u00e0m t\u1ed5ng s\u00e1ch \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 5, n\u1ed9p c\u1ea3 l\u00ean b\u1ed9\u201d.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c V\u1ecbnh l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trang v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ecd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5. Th\u1ecd l\u00e0 con th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh th\u00ec \u1ed1m ch\u1ebft, cho m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 100 quan ti\u1ec1n. L\u1ea5y T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 v\u1eabn sung ch\u1ee9c To\u1ea3n tu lu\u1eadt l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i nh\u1eadt k\u1ef3 cho B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0110\u00ea ch\u00ednh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 8 th\u00ec \u0110\u00ea v\u1ee5 B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean. N\u0103m ngo\u00e1i sau khi t\u00e2u b\u00e1o, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 26 c\u00f3 ng\u00e0y b\u00e3o l\u1ee5t. V\u00ec b\u1ecf l\u01a1i vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb n\u00ean xu\u00fdt ph\u1ea3i nguy to, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e0 may \u0111\u1ea5y th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc ta \u1edf v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam, tr\u1eddi n\u00f3ng, cu\u1ed1i m\u00f9a thu m\u01b0a l\u1ee5t c\u00f2n nhi\u1ec1u, h\u00e1 n\u00ean v\u1ed9i b\u1ecf l\u01a1i. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 9 th\u00e1ng, kh\u00f4ng k\u1ef3 ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u1ebfn ti\u1ebft s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng ((1) Ti\u1ebft s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng : ti\u1ebft cu\u1ed1i thu.) m\u1edbi t\u00e2u b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean, d\u00f9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00eam \u1ea5y c\u0169ng c\u00f2n ph\u1ea3i ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u00f2ng gi\u1eef, khi\u1ebfn cho c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng lo, m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf s\u1eaft Qu\u1ea3ng Ho\u00e0 \u1edf Cao B\u1eb1ng (\u1edf x\u00e3 Kim Ph\u00f4 ch\u00e2u Th\u1ea1ch L\u00e2m, m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf s\u1eaft 1.000 c\u00e2n. Qu\u1ea3ng Ho\u00e0 sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u00edch Th\u00e0nh).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam ti\u1ebfn qu\u1ea3 loong bo\u00f2ng ((2) Qu\u1ea3 loong bo\u00f2ng : t\u00ean ch\u1eef l\u00e0 nam tr\u00e2n.). Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3 n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn v\u00e0o nh\u1eefng l\u1ec5 ti\u1ebft h\u01b0\u1edfng, k\u1ef5 v\u00e0 c\u01a1m m\u1edbi \u1edf T\u00f4n Mi\u1ebfu. D\u1eabu \u0111\u1ee7 ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh, nh\u01b0ng l\u1ec5 \u00fd kh\u00f4ng qu\u00fd \u1edf nhi\u1ec1u. Nay theo l\u1ec7 l\u1ea5y ti\u1ebfn qu\u1ea3 \u0111\u1ebfn 13, 14 gi\u1ecf, \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 theo tr\u1ea1m t\u1ed1n nhi\u1ec1u s\u1ee9c d\u00e2n. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh t\u1eeb nay m\u1ed7i k\u1ef3 cung ti\u1ebfn l\u1ea5y 6 gi\u1ecf l\u00e0m h\u1ea1n. Ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Ban cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean c\u00e1c th\u1ee9 ti\u1ec1n v\u00e0ng, ti\u1ec1n b\u1ea1c, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng to, b\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng ng\u00e0, h\u1ea7u bao g\u1ea5m, h\u1ed9p thi\u1ebfp v\u00e0ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n cho c\u00e1c x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng hi\u1ec7u thuy\u1ec1n m\u1edbi (thuy\u1ec1n Ba hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 250 quan ti\u1ec1n, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 270 quan, thuy\u1ec1n H\u1ea3i hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 40 quan, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 50 quan).<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00faa m\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u d\u00e2ng ba s\u00e1ch \u00e1n thu th\u1ea9m v\u1ec1 h\u1ea1ng t\u1ed9i h\u00ecnh \u0111\u00fang th\u1ef1c, h\u1ea1ng ho\u00e3n quy\u1ebft, h\u1ea1ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng c\u00f2n ng\u1edd, c\u1ed9ng 392 t\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc s\u00e1ch \u00e1n thu th\u1ea9m \u0111\u1ec1u giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, trong \u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng \u00e1n t\u1ed9i tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec cho b\u1eaft giam, t\u00ecnh l\u00fd n\u00ean th\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u00f5 c\u00e1i \u00fd c\u1ea9n th\u1eadn vi\u1ec7c ng\u1ee5c, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t vi\u1ec7c h\u00ecnh. N\u0103m nay g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft ch\u00ednh th\u1ecd c\u1ee7a Tr\u1eabm \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u thi \u00e2n, tuy\u00ean b\u1ed1 kh\u1eafp n\u01a1i, m\u1ed9t vi\u1ec7c ng\u1ee5c h\u00ecnh c\u0169ng n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng khoan h\u1ed3ng \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng \u01a1n l\u1edbn. Nay s\u00e1ch \u00e1n n\u00e0y, n\u1ebfu chi\u1ebfu l\u1ec7 l\u1ea1i giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n th\u00ec ch\u1ec9 th\u00eam b\u1eadn gi\u1ea5y t\u1edd, m\u00e0 trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb t\u00ecnh \u0111\u00fang t\u1ed9i \u0111\u00e1ng, Tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft giam. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i kh\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i h\u00ecnh h\u01a1i nh\u1eb9 l\u1ea1i giam l\u00e2u. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111em ba t\u1eadp s\u00e1ch \u00e1n n\u00e0y c\u00f9ng nhau b\u00e0n b\u1ea1c x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 c\u00e0ng, xem c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0o h\u01a1i c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1ng ng\u1edd n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m th\u00ec tr\u00edch ra b\u00e0n k\u1ef9 \u0111\u1ee3i Tr\u1eabm chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh. Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ed9i t\u00ecnh x\u00e1c \u0111\u00e1ng, c\u00f9ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u01b0u ho\u00e3n quy\u1ebft v\u00e0 vi\u1ec7c giam c\u1ea5m \u0111\u1ee3i x\u00e9t th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i\u201d. \u0110\u1ebfn khi b\u1ea3n t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua cho kh\u1ecfi t\u1ed9i ch\u1ebft ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m qu\u00e2n l\u00e0m binh 40 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec ngu l\u1ea7m m\u00e0 n\u00ean t\u1ed9i, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i sai \u0111\u1ec3 l\u1ea1i t\u1eadp \u00e1n \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111i x\u00e9t l\u1ea1i ba b\u1ed1n l\u1ea7n, tr\u00edch ra b\u1ecdn quan ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t, V\u0169 \u0110\u1ee9c Th\u00f4ng 40 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3m t\u1ed9i v\u00e0 ph\u00e1t v\u00e3ng theo th\u1ee9 b\u1eadc. Trong \u1ea5y c\u00f3 10 ng\u01b0\u1eddi can vi\u1ec7c \u00e1n m\u1ea1ng, s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u00ecnh t\u01b0 v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00f2i n\u1ed9p ti\u1ec1n mai t\u00e1ng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t th\u00e2n giao ti\u1ec1n mai t\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00f4ng cho gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c thu th\u1ea9m chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ea1i ti\u1ebfn tr\u00ecnh s\u00e1ch ri\u00eang c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh k\u00ea 118 ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u01b0u giam. Vua cho r\u1eb1ng b\u1ecdn n\u00e0y t\u1ed9i danh ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i l\u1ea5y m\u1ed1i ng\u1edd m\u00e0 giam c\u1ea5m l\u00e2u m\u00e3i th\u00ec l\u00f2ng ch\u01b0a y\u00ean. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa. R\u1ed3i cho ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m qu\u00e2n l\u00e0m binh 33 ng\u01b0\u1eddi, tha b\u1ed5ng 3 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 9, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 \u1edf mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh mi\u1ebfu th\u1edd ng\u0169 \u0111\u1ebf tam v\u01b0\u01a1ng ((1) Ng\u0169 \u0111\u1ebf : n\u0103m vua l\u00e0 Ph\u1ee5c Hy, Th\u1ea7n N\u00f4ng, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0110\u1ebf Nghi\u00eau, \u0110\u1ebf Thu\u1ea5n.<\/p>\n<p>\u00a0Tam v\u01b0\u01a1ng : ba vua l\u00e0 H\u1ea1 V\u0169, Th\u01b0\u01a1ng Thang v\u00e0 Chu V\u0169 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c vua \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.) v\u00e0 c\u00e1c vua \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, trong \u1ea5y c\u00f3 S\u0129 v\u01b0\u01a1ng Nhi\u1ebfp v\u00e0 L\u00ea Anh t\u00f4ng c\u0169ng d\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cK\u00ednh x\u00e9t S\u0129 v\u01b0\u01a1ng Nhi\u1ebfp \u1edf tri\u1ec1u \u0110\u00f4ng H\u00e1n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Giao Ch\u00e2u, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00e0 ch\u00ednh v\u1ecb l\u00e0m vua, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh th\u1ed1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta r\u00f5 l\u1eafm. Duy v\u0103n ho\u00e1 n\u01b0\u1edbc ta t\u1ef1 S\u0129 v\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u, h\u1ecdc t\u1ed5 n\u01b0\u1edbc Nam ti\u1ebfng c\u00f2n v\u0103ng v\u1eb3ng. N\u00f3i v\u1ec1 c\u00f4ng \u0111\u1ea1o h\u1ecdc th\u00ec ch\u00ednh n\u00ean t\u00f2ng t\u1ef1 \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu. Xin \u0111\u1ee3i \u0111i\u1ec3n th\u1edd \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh xong, s\u1ebd b\u00e0y v\u00e0o d\u01b0\u1edbi H\u00e1n nho Tr\u1ecbnh T\u1eed Huy\u1ec1n. \u1edf nh\u00e0 T\u00e2y vu kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0y th\u1edd mi\u1ebfu ch\u00ednh th\u1ed1ng. L\u1ea1i x\u00e9t L\u00ea s\u1eed t\u1ee5c bi\u00ean ch\u00e9p r\u1eb1ng : \u201cAnh t\u00f4ng c\u00f9ng b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con \u0111ang \u0111\u00eam ch\u1ea1y ra ngo\u00e0i, \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An b\u1ecb Tr\u1ecbnh T\u00f9ng b\u1ee9c ch\u1ebft. C\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec Anh t\u00f4ng d\u1eabu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vua v\u00f4 \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac nguy nghi nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 b\u1ecf x\u00e3 t\u1eafc \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn \u0111\u1eddi sau, gi\u01b0\u1eddng m\u1ed1i \u0111\u00e3 l\u1ed9n x\u1ed9n r\u1ed3i, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng th\u1edd v\u1edbi c\u00e1c vua ch\u00ednh th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c sao ! Xin kh\u00f4ng n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o mi\u1ebfu t\u1ef1 cho \u0111\u00fang \u0111i\u1ec3n th\u1edd\u201d. Vua cho l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay t\u1ef1 cu\u1ed1i m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u m\u00f9a thu, gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e1ng ch\u1ec9 b\u1ea3o th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n ph\u00e0m thuy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f9ng thuy\u1ec1n ch\u1edf m\u1ed9t \u00edt h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf h\u1ea1t, t\u00ecnh c\u00f3 kh\u1ea3 nghi th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft tra h\u1ecfi, l\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c t\u1ea5n th\u1ee7 trong h\u1ea1t c\u00f9ng d\u00e2n binh ven bi\u1ec3n nh\u01b0 c\u00f3 gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Thanh ng\u1ea7m l\u00ean b\u1edd l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y c\u1ee7i l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i quan. Nay ti\u1ebft \u0111\u00e3 sang m\u00f9a \u0111\u00f4ng, hay t\u1ea1m n\u00f3i s\u1ef1 ng\u0103n c\u1ea5m. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9, nh\u01b0 c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u00ec theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1eaft gi\u1ea3i, sang m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec th\u00f4i. Ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u00f5 giai, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111\u1ed5i V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110i\u1ebfm l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u1eabn l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0o h\u1ea7u. Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c v\u1eddi tr\u01b0\u1edfng s\u1eed c\u00e1c ph\u1ee7 truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n tr\u1ebb, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o cho \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y th\u00e1ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00f2ng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, h\u01a1i th\u1ea5y l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ea9m ngay, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghe th\u00ec \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu cho l\u00e0 vi\u1ec7c ng\u1eabu nhi\u00ean th\u00ec l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u00e2u. L\u1ea1i ng\u1ea1ch binh thu\u1ed9c ph\u1ee7 ph\u1ea3i bi\u00ean r\u00f5 tu\u1ed5i v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n cho \u0111\u00fang, n\u1ebfu thay th\u1ebf gi\u1ea3 m\u1ea1o m\u00e0 vi\u1ec7c ph\u00e1t ra th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf b\u00e0n b\u1ea1c v\u1ec1 th\u01b0 t\u1ecbch r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u01b0a nay kh\u00e1c nhau. M\u1ea1nh T\u1eed b\u00e0n v\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh r\u1eb1ng : l\u01b0\u1edbi nh\u1eb7t kh\u00f4ng cho xu\u1ed1ng ao th\u00ec c\u00e1 v\u00e0 ba ba \u0103n kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ebft; r\u00ecu b\u00faa v\u00e0o n\u00fai r\u1eebng \u0111\u00fang th\u1eddi th\u00ec g\u1ed7 l\u1ea1t kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng h\u1ebft, ph\u00e0m c\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1eaby th\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0103n, g\u1ed7 ph\u1ea3i th\u00e0nh \u00f4m m\u1edbi d\u00f9ng, ph\u00e9p \u1ea5y \u0111em thi h\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y nay th\u00ec d\u00e2n ta kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ngh\u00e8o t\u00fang \u0111\u00e2u. L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed chan ch\u00e1t thi\u1ebft th\u1ef1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec3n v\u00f4ng \u0111\u00e2u. Nh\u01b0ng m\u1ed7i \u0111\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c, vi\u1ec7c kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00e2u n\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cL\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed ngh\u0129a l\u00fd h\u1ed3n nhi\u00ean. Nh\u01b0 n\u00f3i vua ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o vua, t\u00f4i ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o t\u00f4i, cha ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o cha, con ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o con l\u00e0 n\u00f3i t\u1ef1 nhi\u00ean, t\u1eeb M\u1ea1nh T\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u01b0a kh\u1ecfi c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00f3i l\u1ec7ch m\u1ed9t b\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eddi sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y \u0111\u1ee9c vua nh\u01b0 Nghi\u00eau Thu\u1ea5n m\u00e0 ch\u00fac t\u1ee5ng vua th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu l\u1ea5y n\u1ebft b\u1ec1 t\u00f4i nh\u01b0 Nghi\u00eau Thu\u1ea5n, m\u00e0 ch\u00fac c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi sao th\u1ebf? Nghi\u00eau Thu\u1ea5n V\u0169 ba \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u1ecd kh\u00e1c m\u00e0 nh\u1eadn ng\u00f4i m\u00e0 l\u1eddi \u00e2u ca l\u1ec5 tri\u1ec1u c\u1eadn ((1) Tri\u1ec1u c\u1eadn : l\u1ec5 ch\u01b0 h\u1ea7u ch\u1ea7u thi\u00ean t\u1eed, m\u00f9a xu\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 tri\u1ec1u, m\u00f9a thu g\u1ecdi l\u00e0 c\u1eadn.) \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u0111\u1eddi v\u00e1i nh\u01b0\u1eddng l\u00e0 ph\u1ea3i. Nh\u01b0ng \u0111\u1eddi sau th\u00ec \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i c\u00f3 n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng? V\u0103n Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng nh\u00e0 T\u1ed1ng gi\u00fap \u0110oan v\u00e0 B\u00ednh trong khi \u0111i\u00eau \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1ea5t M\u00e2n \u0111\u1ea5t H\u00e0ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u00e3 v\u1ec1 nh\u00e0 Nguy\u00ean sao? m\u00e0 c\u00f2n li\u1ec1u l\u0129nh ch\u1ebft \u0111\u1ec3 m\u00e0 gi\u1eef ti\u1ebft. Sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y vi\u1ec7c kh\u00f4ng ca ng\u1ee3i nh\u00e0 Nguy\u00ean m\u00e0 ch\u00ea V\u0103n Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng\u201d.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh l\u00e0 Ph\u1ecdc Kh\u00e2m Thu\u1eadn La Ny tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An gi\u1ebft thu\u1ed9c vi\u00ean l\u00e0 L\u00ea Kh\u1eafc Thoan, v\u00ec Khoan tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n vi\u1ec7c gian g\u00e2y ra \u00e1n m\u1ea1ng, sau l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u0111i \u0103n c\u01b0\u1edbp, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em gi\u1ebft. Tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu xin tr\u1ecb v\u1ec1 t\u1ed9i t\u1ef1 ti\u1ec7n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cSinh s\u00e1t l\u00e0 quy\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, k\u1ebb th\u1ea7n h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 chuy\u00ean, ai d\u00e1m l\u1ea5n v\u01b0\u1ee3t th\u00ec ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ea5n T\u0129nh \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed3 b\u1ea3n n\u01b0\u1edbc ta, d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nay l\u1ea1i quen th\u00f3i c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady, th\u1ef1c l\u00e0 tr\u00e1i ph\u00e9p. Nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 n\u00f3 m\u1edbi theo v\u1ec1, ch\u01b0a hi\u1ec3u ph\u00e1p lu\u1eadt k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng m\u00e0 Kh\u1eafc Khoan t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, n\u00f3 l\u1ea5y s\u1ef1 c\u1ea5m tr\u1ea5p kh\u00f4ng nghi\u00eam l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb thu\u1ed9c h\u1ea1, t\u00ecnh c\u0169ng n\u00ean tha. V\u1eady gia \u01a1n cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho hai tr\u1ea5n Thanh Ngh\u1ec7 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c ph\u1ee7 m\u1edbi thu\u1ed9c r\u1eb1ng t\u1ef1 nay ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho theo t\u1ee5c c\u0169, c\u00f2n nh\u00e2n m\u1ea1ng l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng th\u00ec ph\u1ea3i b\u00e1o tr\u1ea5n xin ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo th\u00f3i c\u0169 chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u00e0m b\u1eady nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u1ed3 V\u0103n L\u01b0u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1eabn \u0111eo h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd v\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Th\u1eadp l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i. L\u01b0u v\u00e0 Th\u1eadp \u0111\u1ec1u l\u00e0 con t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n B\u00f4i, m\u00e0 L\u01b0u l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng. L\u01b0u tr\u01b0\u1edbc b\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i n\u0103m \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e1n V\u0169 l\u00e2m, Th\u1eadp d\u00e2ng s\u1edb xin l\u1ea5y ch\u1ee9c T\u00f2ng tam ph\u1ea9m V\u1ec7 u\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0\u1eddng cho L\u01b0u \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean. \u0110\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u00f9ng L\u01b0u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Th\u1eadp \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd. \u0110\u1ebfn nay theo ch\u1ee9c khuy\u1ebft m\u00e0 b\u1ed5.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Vua mu\u1ed1n l\u1ea5y c\u00f4ng t\u00e1c m\u00e0 thay ph\u00e1t ch\u1ea9n, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n c\u1ee9 nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ee7 ch\u01b0a \u0111\u1eafp th\u00ec s\u1ee9c cho s\u1edf t\u1ea1i tr\u00f9 t\u00ednh nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u, n\u00ean thu\u00ea, n\u00ean mua th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho k\u1ecbp l\u00fac vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng r\u1ed7i n\u00e0y \u0111\u1ec3 gi\u00fap d\u00e2n \u0111\u00f3i \u0103n. R\u1ed3i th\u1ea5y gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb xu\u1ed1ng, l\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 th\u00ec cho thi c\u00f4ng, c\u00f2n th\u00ec t\u1ea1m ho\u00e3n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1eb7t th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng b\u1ec1n, c\u0169ng n\u00ean ch\u1ec9nh l\u00fd m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf y\u00ean r\u1ed7i l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c tr\u1ea5n, c\u1ee9 nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u01b0a \u0111\u1eafp, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 nung g\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec theo quy c\u00e1ch do b\u1ed9 \u0111\u01b0a ra m\u00e0 tr\u00f9 mua, ch\u1ed7 n\u00e0o nung g\u1ea1ch kh\u00f3 kh\u0103n th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 cho gi\u1ea3n ti\u1ec7n\u201d. Th\u00e0nh th\u1ea7n li\u1ec1n t\u00e2u xin th\u00e0nh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00ec ch\u1ec9 b\u1ed1n huy\u1ec7n L\u1ee5c Ng\u1ea1n, Kim Hoa, Vi\u1ec7t Y\u00ean, Gia B\u00ecnh n\u00ean x\u00e2y g\u1ea1ch, m\u1ed9t huy\u1ec7n Hi\u1ec7p Ho\u00e0 n\u00ean x\u00e2y \u0111\u00e1 ong, c\u00f2n 10 ph\u1ee7 (T\u1eeb S\u01a1n, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Qu\u1ed1c Oai, Qu\u1ea3ng Oai, \u0110oan H\u00f9ng, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, B\u00ecnh Giang, Nam S\u00e1ch, Ngh\u0129a H\u01b0ng, Ti\u00ean H\u01b0ng), 59 huy\u1ec7n (Gia L\u00e2m, V\u0103n Giang, Lang T\u00e0i, Y\u00ean Phong, Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, Ti\u00ean Du, Y\u00ean D\u0169ng, Y\u00ean Th\u1ebf, B\u1ea3o L\u1ed9c, H\u1eefu L\u0169ng, T\u1eeb Li\u00eam, An S\u01a1n, Th\u1ea1ch Th\u1ea5t, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, Y\u00ean L\u00e3ng, Minh Ngh\u0129a, B\u1ea5t B\u1ea1t, Thanh Ba, Hoa Kh\u00ea, Tam N\u00f4ng, H\u1ea1 Ho\u00e0, H\u00f9ng Quan, Tam D\u01b0\u01a1ng, Y\u00ean L\u1ea1c, L\u1eadp Th\u1ea1ch, Ph\u00f9 Ninh, Ph\u00fa Xuy\u00ean, Ho\u00e0i An, Thanh Oai, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, Thanh H\u00e0, Ti\u00ean Minh, \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng, Nghi D\u01b0\u01a1ng, An D\u01b0\u01a1ng, An L\u00e3o, Thanh Mi\u1ec7n, T\u1ee9 K\u1ef3, Gia L\u1ed9c, Ph\u1ee5 D\u1ef1c, Tho\u1ea1i Anh, Qu\u1ef3nh C\u00f4i, Thanh Quan, Duy\u00ean H\u00e0, H\u01b0ng Nh\u00e2n, Th\u01b0 Tr\u00ec, Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Nam Ch\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, \u00fd Y\u00ean, \u0110\u1ea1i An, Phong Doanh), ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee9ng r\u1eafn, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 r\u1eebng n\u00fai ng\u0103n tr\u1edf, nung g\u1ea1ch l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u00f3. Xin v\u1eabn theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t. V\u1ea3 l\u1ea1i x\u00e2y th\u00e0nh g\u1ea1ch hay \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t c\u0169ng n\u00ean theo \u0111\u1ecba th\u1ebf. N\u0103m huy\u1ec7n x\u00e2y g\u1ea1ch v\u00e0 \u0111\u00e1 th\u00ec chi\u1ebfu theo quy c\u00e1ch c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111\u01b0a ra m\u00e0 l\u00e0m. C\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t th\u00ec xin gi\u1ea3m b\u1ec1 cao th\u00eam b\u1ec1 r\u1ed9ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eafc ch\u1eafn.<\/p>\n<p>(C\u00e1ch th\u1ee9c x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh do b\u1ed9 \u0111\u01b0a ra : Th\u00e0nh ph\u1ee7 ngo\u00e0i cao 9 th\u01b0\u1edbc, trong cao 6 th\u01b0\u1edbc, gi\u1eefa l\u1ea5p \u0111\u1ea5t, m\u1eb7t d\u00e0y 7 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, ch\u00e2n d\u00e0y 7 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, th\u00e0nh huy\u1ec7n ngo\u00e0i cao 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, trong cao 5 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, gi\u1eefa l\u1ea5p \u0111\u1ea5t, m\u1eb7t d\u00e0y 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, ch\u00e2n r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c. Nay xin th\u00e0nh ph\u1ee7 theo c\u00e1ch th\u1ee9c th\u00e0nh ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, ngo\u00e0i cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, trong cao 4 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t d\u00e0y 8 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh huy\u1ec7n theo c\u00e1ch th\u1ee9c th\u00e0nh hai huy\u1ec7n Nam Xang v\u00e0 Duy Ti\u00ean, ngo\u00e0i cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, trong cao 3 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, m\u1eb7t d\u00e0y 8 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, ch\u00e2n d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u cho y l\u1eddi xin m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf tri\u1ec7n \u0111\u1ed3ng vu\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e1nh d\u1ea5u c\u1ee7a c\u00f4ng. S\u1eafc t\u1eeb nay ph\u00e0m b\u1ed1n nha (N\u1ed9i c\u00e1c, Th\u1ecb v\u1ec7, N\u1ed9i v\u1ee5, Thanh c\u1ea9n) h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u1edf ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 \u0111\u1ec3 thu c\u00e1c th\u1ee9 the \u0111o\u1ea1n v\u1ea3i, l\u1ee5a th\u00ec \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n v\u00e0o hai \u0111\u1ea7u c\u00e1c t\u1ea5m \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u1ea5u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t s\u1eedu k\u1ef5 \u1edf H\u01b0ng mi\u1ebfu ((1) H\u01b0ng mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu Khang l\u00e0 \u00f4ng c\u1ee7a Minh M\u1ec7nh.). Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, xem c\u00e1c \u0111\u1ed3 t\u1ebf v\u00e0 c\u1ed7 b\u00e0n c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n tinh khi\u1ebft l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft qu\u1ea3n L\u00fd thi\u1ec7n ty l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n T\u00ednh \u0111\u00e1nh m\u1eafng, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng. Nh\u00e2n s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay g\u1eb7p t\u1ebf h\u01b0\u1edfng v\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5, nh\u1eefng ph\u1ea9m nghi d\u00e2ng c\u00fang th\u00ec vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh ki\u1ec3m x\u00e9t sao cho s\u1ea1ch s\u1ebd t\u01b0\u01a1m t\u1ea5t. N\u1ebfu c\u00f2n s\u01a1 su\u1ea5t, t\u1ea5t giao cho b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i theo \u00e2n chi\u1ebfu, l\u00e0m s\u00e1ch k\u00ea nh\u1eefng vi\u00ean quan v\u0103n b\u1ecb c\u00e1ch b\u00e3i t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, gia \u01a1n kh\u1edfi ph\u1ee5c. Ph\u00f9ng Huy Gi\u1ea3ng l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9, Tr\u1ea7n V\u0103n To\u1ea3n l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 Binh b\u1ed9, \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 L\u1ea1i b\u1ed9, Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 H\u1ed9 b\u1ed9, Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c B\u1ea3o l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 L\u1ec5 b\u1ed9, L\u00ea D\u1eadt \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 Binh b\u1ed9, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh T\u00edch l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 H\u00ecnh b\u1ed9, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110\u00e0m, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i v\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 C\u00f4ng b\u1ed9, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1ef9 v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Quang H\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 Quang l\u1ed9c t\u1ef1, Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Thao v\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Ti\u1ebfn, \u0111\u1ec1u l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Phan Huy Ch\u00fa l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu. Ch\u00fa l\u00e0 em th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Phan Huy Th\u1ef1c. Th\u1ef1c d\u00e2ng s\u1edb h\u1ed3i t\u1ecb. Vua b\u00e8n sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00ea S\u1ef9 Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng n\u0103m nay vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u00ea l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ho\u00e0n th\u00e0nh. \u0110\u1ea7u m\u00f9a thu, \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea L\u01b0u Kh\u00ea, nh\u00e2n t\u00ean d\u00e2n m\u1ecdn \u0111\u00e0o tr\u1ed9m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb v\u1ee1, may ch\u1ed7 \u1ea5y l\u00e0 h\u1ea1 l\u01b0u, t\u1ed5n h\u1ea1i kh\u00f4ng m\u1ea5y, sang h\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ngay. Nay m\u1eebng s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc thu\u1eadn d\u00f2ng, c\u00e1c s\u1edf c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean h\u00e0. Ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u0103n n\u01b0\u1edbc gi\u1eef \u0111\u00ea th\u1ef1c nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ph\u00f9 h\u1ed9. V\u1eady ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf N\u1ed9i th\u1ea3ng giao cho \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng bi\u1ec7n l\u1ec5 tam sinh, \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u1edf mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u1ea1. L\u1ea1i m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u1ea1ng b\u1ea1c treo th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc th\u00ec d\u1ee5 ch\u1ec9 chia cho binh d\u00e2n l\u00e0m \u0111\u00ea. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch theo \u00e1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u cho kh\u1edfi ph\u1ee5c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ef1 \u00e1n tr\u01b0\u1edbc th\u00ec nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p k\u1ef7 theo th\u1ee9 b\u1eadc. R\u1ed3i n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u1ea1i l\u00ean to, b\u1ed1n ng\u00e0y m\u1edbi xu\u1ed1ng, \u0111\u00ea ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ng\u1ea1i g\u00ec. S\u1edb t\u00e2u l\u00ean vua m\u1eebng l\u1eafm. Ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cSau khi th\u00f4i kh\u00f4ng ph\u00f2ng \u0111\u00ea, l\u1ea1i c\u00f3 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to, m\u00e0 \u0111\u00ea ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc, th\u1ef1c nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1eafm. N\u01b0\u1edbc ta \u1edf v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam, \u0111\u1ea5t x\u1ea5u m\u01b0a nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 n\u01b0\u1edbc to, Tr\u1eabm v\u1eabn th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ti\u1ebft s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng m\u1edbi cho b\u00e1o tin n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng y\u00ean d\u00f2ng c\u0169ng v\u00ec c\u1edb \u0111\u00f3. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd\u201d. B\u00e8n cho c\u00e1c quan xem tu\u1ed3ng \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh xin ph\u00e9p ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea th\u0103m nh\u00e0 t\u1ea3o m\u1ed9. Vua cho. Sai Tham tri L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Th\u1ecb lang L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Binh b\u1ed9. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1eed c\u1ed1ng sinh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, m\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m kh\u1ea3o h\u1ea1ch l\u1ea5y \u0111\u1ed7 hay \u0111\u00e1nh h\u1ecfng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam, h\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ecdc gi\u1ecfi c\u00f2n \u00edt, n\u1ebfu \u0111\u00f2i h\u1ecfi nh\u1ea5t lu\u1eadt th\u00ec ch\u01b0a kh\u1ecfi nghi\u00eam qu\u00e1. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng vin v\u00e0o c\u1edb \u1ea5y h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 c\u1ed1ng sinh. T\u1ea1m h\u00e3y truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c qu\u1edf. C\u00f2n t\u1eeb Thanh Hoa tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng b\u1ed5ng, quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ph\u1ea1t s\u00e1u th\u00e1ng b\u1ed5ng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ed9i th\u1ee9 ba \u1edf th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh \u0111\u1ed9i c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi. Sai qu\u1ea3n vi\u00ean l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i m\u1ed9 sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam l\u0129nh Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1, ki\u00eam qu\u1ea3n hai th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh v\u00e0 Quang Phong.<\/p>\n<p>L\u1ea1i l\u1ea5y H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u00ea ch\u00ednh, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 quy\u1ec1n bi\u1ec7n H\u00ecnh t\u00e0o l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 B\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00e1i \u00e1n kho Kinh b\u1ecb hao h\u1ee5t, ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 bi\u1ec1n binh m\u1edbi c\u0169 h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb giam c\u1ea5m l\u00e2u, s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u00edch l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 vi\u1ec7c chi ph\u00e1t v\u00e0 gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111ong g\u1ea1o v\u1eabn c\u1ee9 giam tra, c\u00f2n ngo\u00e0i ra th\u00ec giao cho ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n k\u1ebft l\u0129nh \u0111\u1ee3i \u00e1n \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u00e0 lu\u1ef5.<\/p>\n<p>C\u1ea5p thu\u1ed1c s\u00fang cho c\u00e1c qu\u00e2n t\u1eadp b\u1eafn theo th\u1ee9 b\u1eadc. (Ph\u00e0m di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, \u1edf Kinh t\u1eeb Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, 2 l\u1ea1ng t\u00edn d\u01b0\u1ee3c, 8 c\u00e2n \u0111\u1ea1n ch\u00ec, 3 mi\u1ebfng \u0111\u00e1 l\u1eeda, cai \u0111\u1ed9i hi\u1ec7u u\u00fd \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, 1 l\u1ea1ng t\u00edn d\u01b0\u1ee3c, 2 c\u00e2n \u0111\u1ea1n ch\u00ec, 2 mi\u1ebfng \u0111\u00e1 l\u1eeda, c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed c\u00f3 t\u00ean \u1edf s\u00e1ch Hoa danh th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 l\u1ea1ng thu\u1ed1c s\u00fang, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n t\u00edn d\u01b0\u1ee3c, 1 c\u00e2n \u0111\u1ea1n ch\u00ec, 1 mi\u1ebfng \u0111\u00e1 l\u1eeda. C\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ed9i \u1edf ban c\u00f9ng gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng binh di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 ph\u00e1t thu\u1ed1c s\u00fang, di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 12 ph\u00e1t thu\u1ed1c s\u00fang).<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thao di\u1ec5n th\u00ec c\u00e1c ph\u00e1o th\u1ee7, h\u1ed9 v\u1ec7, c\u1ea3nh t\u1ea5t, th\u1ea7n c\u01a1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u1eb1ng chi l\u0129nh thu\u1ed1c s\u00fang, di\u1ec5n b\u1eafn s\u00fang Xung ti\u00eau th\u00ec \u0111\u1ea1n H\u1ecfa t\u00e2m, s\u00fang gang H\u1ed3ng \u00fd h\u1ea1ng trung th\u00ec \u0111\u1ea1n h\u1ed3 \u0111i\u1ec7p (nguy\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1n li\u00ean to\u1ea3) \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 100 ph\u00e1t l\u00e0m h\u1ea1n. M\u1ed7i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 di\u1ec5n b\u1eafn th\u00ec ph\u00e1i ty b\u1ed9 Binh c\u00f9ng thu\u1ed9c vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t ai b\u1eafn \u0111\u00fang ch\u1ed7 ti\u00eau ch\u00ed trong 1 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec c\u1ee9 theo ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u0103ng k\u00fd, \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh khen th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn xong k\u1ef3 di\u1ec5n b\u1eafn, ph\u00e1i vi\u00ean d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean, ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng cho (s\u00fang Xung ti\u00eau \u0111\u1ea1n H\u1ecfa t\u00e2m b\u1eafn g\u1ea7n ti\u00eau ch\u00ed trong 1 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c; s\u00fang H\u1ed3ng \u00fd \u0111\u1ea1n h\u1ed3 \u0111i\u1ec7p, b\u1eafn tr\u00fang ti\u00eau ch\u00ed 5 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eafn g\u1ea7n ti\u00eau ch\u00ed trong 1 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng 1 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, t\u1ebf \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng. Sai Ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu nhi\u1ebfp thay.<\/p>\n<p>L\u1ea5y qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 ki\u00ean T\u1ea3 qu\u00e2n c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ban tr\u1ef1c h\u1eadu Th\u1ea7n s\u00e1ch, Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb H\u1eefu qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c tr\u1ea5n th\u00e0nh h\u1ea1t b\u1ea3y huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh, B\u00ecnh An, Long Th\u00e0nh, T\u00e2n Minh, V\u0129nh B\u00ecnh, Ki\u1ebfn H\u01b0ng, Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng, v\u0103n h\u1ecdc h\u01a1i th\u1ecbnh, h\u1ecdc tr\u00f2 ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, xin m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n t\u1eadp h\u1ecdc tr\u00f2 cho gi\u1ecfi\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung Th\u1ee7y l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c \u0111i thuy\u1ec1n Thanh h\u1ea3i \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 b\u1ea3o N\u1ed3ng Khai n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 Chi\u00eau X\u00fa Vu (\u1edf b\u1edd nam Khung Giang) g\u1eedi th\u01b0 cho ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh d\u1ed7 v\u1ec1 c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ecdn bi\u1ec7n l\u00fd ph\u1ee7 v\u1ee5 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri Chi\u00eau Hu\u1ed1ng ph\u1ee5c th\u01b0 l\u1ea5y ngh\u0129a l\u00fd c\u1ef1 tuy\u1ec7t.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. H\u1ea1 l\u1ec7nh truy\u1ec1n b\u1ea3o b\u1ecdn Hu\u1ed1ng gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb th\u1ea5y n\u00f3 do\u1ea1 d\u1ed7 m\u00e0 \u0111em l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng. L\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi sang V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng d\u00f2 th\u0103m t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi v\u1ec1 t\u00e2u.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u1ea1i \u1edf x\u1ee9 Ph\u00f4 Kh\u00e2m (c\u0169ng \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng Khung Giang) sai c\u00e1c man Hi\u1ec3m M\u00e3 L\u1eadt, U B\u00f4n Nha Xu\u00e2n Th\u00f4n l\u1eadp 3 b\u1ea3o \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n gi\u1eef, th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i qu\u00e2n sang s\u00f4ng do\u1ea1 d\u1ed7 d\u00e2n man x\u1ee9 T\u1ea1 Kh\u00e1ch (Ta Kh\u00e9t) (thu\u1ed9c ph\u1ee7 l\u1ef5 L\u1ea1c Bi\u00ean \u1edf b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng Khung Giang). Tr\u1ea5n th\u1ea7n nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ee9c cho hai ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u00e0 L\u1ea1c Bi\u00ean theo h\u1ea1t m\u00ecnh m\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n d\u00f2 x\u00e9t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 qu\u00e2n Xi\u00eam v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n m\u1ecdi r\u1ee3 qu\u1ea5y r\u1ed1i, t\u1ef1 x\u01b0a v\u1eabn c\u00f3. Duy n\u01b0\u1edbc ta th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, bi\u00ean thu\u1ef3 y\u00ean \u1ed5n, cho n\u00ean qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf ngo\u00e0i kh\u00f4ng th\u1eeba c\u01a1 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ebf, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam g\u00e2y chuy\u1ec7n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 sinh ra \u0111\u00e1nh nhau, d\u1eabu ph\u1ea3i tr\u00e1i t\u1ef1 s\u1ebd ph\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c thua, nh\u01b0ng bi\u00ean thu\u1ef3 r\u1ed1i lo\u1ea1n, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc cho tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u00e2u. Ph\u00e0m th\u00edch \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng th\u00ec b\u1ecf hoang, th\u00edch chi\u1ebfn tranh th\u00ec thua m\u1ea5t. Ch\u00ednh s\u1ef1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng xem, n\u1ebfu l\u1ea1i l\u1ea5y chi\u1ebfn tranh l\u00e0m gi\u1ecfi th\u00ec h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 mu\u1ed1n t\u1ef1 tan n\u00e1t hay sao. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0 b\u1ecb k\u1ebb hi\u1ebfu s\u1ef1 nh\u01b0 S\u0169ng Sam l\u1eeba d\u1ed1i xui gi\u1ee5c c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng. Ta n\u00ean b\u00ean trong th\u00ec s\u1eeda sang vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, b\u00ean ngo\u00e0i gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, cho d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n tr\u00ean ch\u0103n chi\u1ebfu m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam g\u00e2y m\u1ed1i th\u00f9 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u1ef1 cong v\u1ea1y \u1edf h\u1eafn, th\u1eb3ng \u1edf ta, n\u00f3 l\u00e0m g\u00ec ta \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp c\u1ed1ng \u0111\u00e1 \u1edf hai b\u1edd s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng (tr\u01b0\u1edbc b\u1eafc c\u1ea7u g\u1ed7, \u0111\u1ed5i x\u00e2y c\u1ed1ng \u0111\u00e1 24 c\u00e1i).<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n Ph\u1ea5n b\u1eb1ng l\u00e0 b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5 v\u00e0 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 Ti\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ((1) Ti\u1ec3u t\u00e2y d\u01b0\u01a1ng : ch\u1ec9 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_thu%E1%BB%99c_Ph%C3%A1p\">thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9<\/a>.) v\u1ec1, \u0111em ng\u1ef1a thi\u00ean m\u00e3 (cao h\u01a1n 3 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c) T\u00e2y V\u1ef1c d\u00e2ng l\u00ean. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u1eadn B\u00ecnh Ho\u00e0 t\u00ean l\u00e0 Du Gi l\u01b0u ng\u1ee5 \u1edf n\u01b0\u1edbc \u1ea5y g\u1ea7n 50 n\u0103m, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd theo thuy\u1ec1n quan v\u1ec1, cho t\u00ean l\u00e0 Nam Ph\u01b0\u1edbc, trao ch\u1ee9c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, sung ty H\u00e0nh nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5, T\u01b0 nghi\u1ec7p Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Thu\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p nhau. Vua nghe bi\u1ebft b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 Th\u00e0nh qu\u00e2n (tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc cao nh\u1ea5t, ch\u1ec9 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m) l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea7u phong ho\u00e1, m\u00f4 ph\u1ea1m quan h\u1ec7 \u1edf \u0111\u1ea5y. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t T\u1ebf t\u1eedu v\u00e0 T\u01b0 nghi\u1ec7p l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 d\u00ecu d\u1eaft h\u1ecdc sinh m\u1edf r\u1ed9ng v\u0103n tr\u1ecb, m\u00e0 b\u1ecdn kia nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1ee7ng c\u1ee7ng d\u1ea1y d\u1ed7 th\u01b0a th\u1edbt, nh\u00e2n t\u00e0i \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn \u00edch ph\u1ee5 l\u00f2ng ta nhi\u1ec1u l\u1eafm. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ecdn \u1ea5y t\u00e2u cho minh b\u1ea1ch\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec3 nh\u1eadn t\u1ed9i. H\u1ed5 l\u1ea1i n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecdc th\u1ee9c th\u00f4 s\u01a1, kh\u00f4ng th\u00e0nh khoa m\u1ee5c, v\u1eabn b\u1ecb b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p tr\u00eau ch\u1ecdc. Nay tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u1edd t\u1ed1i, \u00fd ngh\u0129a s\u00e1ch v\u1edf ng\u00e0y m\u1ed9t qu\u00ean \u0111i, s\u1ee3 s\u1ee9c tr\u00e1i v\u1edbi l\u00f2ng, ch\u1ec9 th\u00eam t\u1ed9i l\u1ed7i, xin t\u1eeb vi\u1ec7c gi\u00e1m v\u1ec1 h\u1ea7u \u1edf b\u1ed9\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 xu\u1ea5t th\u00e2n h\u1ecdc tr\u00f2, Tr\u1eabm th\u1ea5y v\u0103n h\u1ecdc t\u00e0i gi\u1ecfi, cho n\u00ean c\u1ea5t nh\u1eafc v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc. Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Thu\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u \u0111\u1ec1u l\u00e0 khoa b\u1ea3ng xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u ng\u00e0y, giao cho ch\u1ee9c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c, th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u00ednh m\u1ebfn nhau, m\u00e0 g\u1eafng g\u1ecfi \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y ranh gi\u1edbi coi nhau \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5, t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0m th\u1ea7y nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f2n nh\u00ecn v\u00e0o \u0111\u00e2u. Nay s\u1ee9c h\u1ecfi t\u00e2u \u0111\u00e1p th\u00ec H\u1ed5 c\u00f2n l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p tr\u00eau ch\u1ecdc m\u00e0 t\u1ef1 th\u00e1c, m\u00e0 Thu\u00e2n v\u00e0 H\u1ef1u th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i h\u00e0m h\u1ed3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea3. \u0110\u00e1ng l\u1ebd giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam b\u00e0n nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u00e0 b\u1edfi ch\u01b0ng m\u1edd t\u1ed1i, h\u00e3y t\u1ea1m tr\u1eebng gi\u1edbi qua loa. V\u1ea3 l\u1ea1i l\u1eddi H\u1ed5 xin c\u0169ng l\u00e0 th\u00e0nh kh\u1ea9n, v\u00e0 y v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, n\u1ebfu cho l\u00e0m vi\u1ec7c quan th\u00ec kh\u00f3 c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u. V\u1eady cho th\u00f4i vi\u1ec7c gi\u00e1m v\u1eabn lui v\u1ec1 nguy\u00ean h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 gi\u00e1ng hai c\u1ea5p, b\u1ecdn Thu\u00e2n v\u00e0 H\u1ef1u c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng hai c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i trao cho V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m. Vua ngh\u0129 T\u00e0i N\u0103ng tu\u1ed5i gi\u00e0, th\u1ebf kh\u00f3 l\u00e0m m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Ph\u00f3 ng\u1ef1 y \u0110o\u00e0n V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m Ng\u1ef1 y hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Ng\u1ef1 y Nguy\u1ec5n T\u0103ng Long l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n \u1edf vi\u1ec7n Th\u00e1i y.<\/p>\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u1ee5t to. Huy\u1ec7n B\u1ed3ng S\u01a1n, nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb tr\u00f4i v\u00e0 \u0111\u1ed5 m\u1ea5t h\u01a1n 300 nh\u00e0, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t l\u1eafm, h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i 3 quan ti\u1ec1n, nh\u1eefng nh\u00e0 tr\u00f4i m\u1ea5t m\u1ed7i nh\u00e0 2 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Nh\u1eefng nh\u00e0 \u0111\u1ed5 n\u00e1t m\u1ed7i nh\u00e0 1 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nh\u00e0 n\u00e0o l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i th\u00ec cho th\u00eam ti\u1ec1n g\u1ea1o g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i (Luy\u1ec7n ngh\u1ec9 \u0111inh \u01b0u, h\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ee3i b\u1ed5).<\/p>\n<p>Vua ch\u0103m nghe ch\u00ednh s\u1ef1, m\u1ed7i bu\u1ed5i ch\u1ea7u \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 9 kh\u1eafc m\u1edbi ngh\u1ec9. M\u1ed9t h\u00f4m m\u01b0a to r\u00e9t l\u1eafm, b\u1ecdn Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y nay c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i gi\u1ea3n, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec quan y\u1ebfu, xin ho\u00e3n bu\u1ed5i ch\u1ea7u s\u1edbm cho \u0111\u1ee1 r\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec quan tr\u1ecdng s\u1ebd vi\u1ebft b\u00e0i ti\u1ebfn tr\u00ecnh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0 Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem s\u1eed ch\u00e9p \u0111\u1eddi L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0111\u1ebf m\u1ed9t h\u1ed9c g\u1ea1o gi\u00e1 30 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1. Ngay \u0111\u1eddi nh\u00e0 Chu l\u00fac th\u1ecbnh, ph\u00e9p \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh, d\u1eabu n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u00faa g\u1ea1o b\u1eeba b\u00e3i, v\u1eabn ch\u01b0a nghe n\u00f3i gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb nh\u01b0 th\u1ebf. L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0111\u1ebf l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u r\u1ed3 d\u1ea1i, x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng khinh b\u1ec9, c\u00f3 \u0111\u1ee9c ch\u00ednh g\u00ec m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf! H\u01a1n n\u1eefa nh\u00e0 n\u00f4ng quanh n\u0103m l\u00e0m \u0103n kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 g\u1ea1o r\u1ebb th\u00ec t\u1ea5t thi\u1ec7t h\u1ea1i cho h\u1ecd, ai l\u1ea1i ch\u1ecbu nh\u1ecbn \u0111\u00f3i kh\u00e1t m\u00e0 c\u00e0y ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c! Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i : \u201cTin c\u1ea3 v\u00e0o s\u00e1ch kh\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng xem s\u00e1ch\u201d. \u1ea5y l\u00e0 l\u1ebd \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng c\u00f4ng s\u1ea3nh hai t\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng v\u00e0 Quang l\u1ed9c (\u1edf b\u00ean h\u1eefu nh\u00e0 Qu\u1ed1c s\u1eed).<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 sung T\u1ed5ng t\u00e0i lu\u1eadt l\u1ec7 l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ed9 H\u00ecnh, c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng kh\u1edbp, nh\u01b0 hai v\u1ee5 \u00e1n \u1edf kho Kinh thi\u1ebfu h\u1ee5t v\u1ec1 ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, ch\u01b0a x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u00ecnh c\u00f3 h\u1ea1i cho ch\u1ee9c ph\u1eadn. V\u1ea3 l\u1ea1i Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n hi\u1ec7n sung T\u1ed5ng t\u00e0i lu\u1eadt l\u1ec7 m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e1 nh\u1ecb \u1edf qu\u00e1n \u1ea5y c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c, v\u1eady cho X\u00e1n t\u1ea1m ngh\u1ec9 vi\u1ec7c t\u1ed5ng t\u00e0i v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ea5y th\u00e1ng sau vi\u1ec7c b\u1ed9 \u00edt b\u1edbt, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd tu\u00e2n ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn qu\u00e1n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed5ng t\u00e0i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean sung bi\u1ec7n lu\u1eadt l\u1ec7, n\u00ean \u0111em h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vin c\u1edb kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i m\u00e0 \u0111un \u0111\u1ea9y cho nhau, b\u1ecf ph\u00ed ng\u00e0y gi\u1edd, kh\u00f4ng xong c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u1ed9i l\u1ec7 kh\u00f4ng nh\u1eb9 \u0111\u00e2u. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng ch\u1edb ph\u1ee5 l\u1eddi Tr\u1eabm \u0111inh ninh d\u1ea1y b\u1ea3o\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u1ed1m, cho ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, sai Phan Huy Th\u1ef1c quy\u1ec1n qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n<p>Cho Phan \u0110\u0103ng Tuy\u00ean v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9.<\/p>\n<p>Ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n l\u00faa t\u1ed1t, l\u00f2ng ta th\u1ef1c m\u1eebng. Ng\u00e0y h\u00f4m c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 12 l\u00e0 Mi\u00ean B\u1ea3o \u0111i theo v\u00e3i l\u00faa, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u00e1i ng\u1ecdc b\u1ed9i tr\u1eafng kh\u1eafc ch\u1eef Th\u1ecd, m\u1ed9t to\u00e0 n\u00fai nh\u1ecf ng\u1ecdc tr\u1eafng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Th\u1eeba Thi\u00ean Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Ph\u1ee7 th\u1eeba B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean sung vi\u1ec7c v\u00e3i l\u00faa th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n ng\u0169 ty, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng b\u1ecdn n\u00f4ng phu 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc t\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00faa ch\u00edn cho b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ebfn xem g\u1eb7t l\u00faa, l\u1ea5y th\u00f3c ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n ph\u01a1i kh\u00f4 c\u1ea5t \u0111i. L\u1ea1i sai V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i h\u00f2m ch\u1ee9a th\u00f3c \u0111\u1ec3 \u1edf kho Th\u1ea7n th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf. Ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai s\u1ee9 sang n\u01b0\u1edbc Thanh. L\u1ea5y T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n sung Ch\u00e1nh s\u1ee9, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, H\u00e0n l\u00e2m Bi\u00ean tu l\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa th\u0103ng ch\u1ee9c Th\u1ecb gi\u1ea3ng, sung gi\u00e1p \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTr\u1eabm r\u1ea5t th\u00edch th\u01a1 c\u1ed5 ho\u1ea1 c\u1ed5, c\u00f9ng s\u00e1ch l\u1ea1 c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n, m\u00e0 ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00f2ng t\u00ecm mua \u0111em v\u1ec1 d\u00e2ng. V\u1ea3 l\u1ea1i Tr\u1eabm nghe n\u00f3i nh\u1eefng nh\u00e0 quan \u1edf Y\u00ean Kinh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p s\u00e1ch ri\u00eang, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c quan thi\u1ec7p \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Thanh, cho n\u00ean ch\u1ec9 ch\u1ee9a ri\u00eang \u1edf nh\u00e0, ch\u01b0a d\u00e1m \u0111em ra kh\u1eafc in. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu th\u1ea5y nh\u1eefng s\u00e1ch lo\u1ea1i \u1ea5y d\u1eabu c\u00f2n l\u00e0 b\u1ea3n th\u1ea3o c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ec3 gi\u00e1 \u0111\u1eaft c\u1ee9 mua\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u1ee7 ng\u1ef1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh quan.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTy vi\u00ean thu\u1ed9c b\u1ed9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 cha con anh em v\u1edbi nhau s\u1ee3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m b\u1eady, xin tr\u00edch ra b\u1ed5 sang b\u1ed9 kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i, h\u1ea1 l\u1ec7nh th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n trong ngo\u00e0i c\u00f3 nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u0169ng cho t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i b\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean t\u01b0 \u1ea9n gi\u1ea5u.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXX \u2013 70<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Canh d\u1ea7n, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111em \u00e1n thanh tra ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 d\u00e2ng l\u00ean ho\u00e1 h\u1ea1ng h\u01b0 h\u1ecfng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft, \u0111\u1ec1u ngh\u1ecb b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Vua sai x\u00e9t nghi\u1ec7m l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 ch\u1ed7 g\u1ed3m ch\u1ee9a ho\u00e1 h\u1ea1ng, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u01b0u t\u00e2m gi\u1eef g\u00ecn, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i theo t\u1eebng kho\u1ea3n m\u00e0 b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00e2u ng\u00e0y m\u00e0 th\u00e0nh ra t\u1ef3 v\u1ebft th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd. B\u00e8n sai x\u00e9t nghi\u1ec7m l\u1ea1i ho\u1eb7c mi\u1ec5n c\u1ea3 cho, ho\u1eb7c chi\u1ebft gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i \u0111\u1ebfn 8 ph\u1ea7n 10 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; \u0111\u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1eb7c \u00e2n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng cho vi\u1ec7n v\u00e0o l\u1ec7 \u1ea5y. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ngh\u0129 sao cho c\u00f4ng vi\u1ec7c ng\u00e0y m\u1ed9t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p n\u1ebfu c\u1ee9 c\u1ea9u th\u1ea3 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 mong \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cH\u00ecnh ph\u1ea1t l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb l\u00e0m \u00e1c, th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng bao gi\u1edd b\u1ecf. Tr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea1i \u00e1c, \u0111\u1ea1i t\u1ed9i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, v\u00ec tha k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec h\u1ea1i cho l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u01b0u c\u00e1i ti\u1ebfng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n m\u00e0 b\u1ecf c\u00e1i ngh\u0129a x\u1eed \u0111o\u00e1n r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ef3 thu ph\u1ea9m n\u0103m nay Tr\u1eabm mu\u1ed1n m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh cho n\u00ean \u0111\u00ecnh b\u1eaft m\u1ed9t l\u1ea7n cho t\u1ed9i nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 to\u00e0n, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eeba r\u1ed3i l\u1ea1i nghe c\u00f3 vi\u1ec7c t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n ph\u00e1 ng\u1ee5c, th\u1ebf l\u00e0 Tr\u1eabm t\u00ecm cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng m\u00e0 ch\u00fang l\u1ea1i mu\u1ed1n ch\u00f3ng ch\u1ebft, \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng tr\u00e1i ph\u00e9p nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o khi\u1ebfn ch\u00fang bi\u1ebft \u0103n n\u0103n theo l\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u00f9ng l\u00ean c\u00f5i nh\u00e2n th\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u1eebng c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ea7y t\u00f4i n\u00f3i \u0111\u1ebfn ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ebf \u0111\u1ed9 gi\u00e1p tr\u1ee5 \u0111\u1eddi x\u01b0a l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh y ph\u1ee5c cho ban v\u00f5, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u01a1ng y\u00ean, Tr\u1eabm mu\u1ed1n s\u1eeda sang cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 cho con ch\u00e1u v\u00e0 quan d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1eeba, kh\u00f4ng v\u00ec y\u00ean \u1ed5n m\u00e0 tr\u1ec5 n\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm xem H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n n\u01b0\u1edbc Thanh, nh\u1eefng ki\u1ec3u m\u1eabu gi\u00e1p tr\u1ee5 \u0111\u1ec1u c\u00e2u n\u1ec7 t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, cho \u0111\u1ebfn \u00e1o tri\u1ec1u m\u0169 tri\u1ec1u c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo th\u00f3i t\u1ee5c man di, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u1ee5c s\u1ee9c c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n, nh\u01b0 th\u1ebf l\u1ea1i c\u00e0ng sai tr\u00e1i, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng v\u00e0 Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn t\u00e2u xin cho c\u01a1 Ki\u00ean chu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o l\u1ec7 kh\u1ea3o kho\u00e1.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cKi\u00ean chu tuy l\u00e0 c\u01a1 binh, nh\u01b0ng ch\u1ec9 chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c dinh t\u1ea1o c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1ng gi\u1ea3n binh c\u00f3 l\u1ec7 kh\u1ea3o kho\u00e1\u201d. Kh\u00f4ng cho l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>D\u00e2n x\u00e3 Ph\u00fa \u0110i\u1ec1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0ng Nguy\u00ean) tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An nh\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u00e1 ong, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai c\u00e1i \u1ed1ng H\u1ecfa hi\u1ec7u c\u1ed5 \u1edf tr\u00ean n\u00fai Ngh\u0129a Li\u1ec7t.<\/p>\n<p>(Ch\u1ed7 n\u00e0y c\u00f3 n\u1ec1n c\u0169 th\u00e0nh c\u1ed5, th\u00e0nh do t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 Minh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 \u0111\u1eafp, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi l\u00e0 Lam Th\u00e0nh. Hai \u1ed1ng n\u00e0y trong l\u00f2ng \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5c. M\u1ed9t c\u00e1i l\u00f2ng d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, d\u00e0i su\u1ed1t 1 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, c\u00e2n n\u1eb7ng 46 c\u00e2n ; m\u1ed9t c\u00e1i l\u00f2ng d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, d\u00e0i su\u1ed1t 1 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, c\u00e2n n\u1eb7ng 44 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng). Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Sai ch\u1edf \u0111\u1ebfn V\u0169 kh\u1ed1 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n ch\u1ebft. L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, v\u1eabn gi\u1eef h\u00e0m K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd. Tr\u00ec l\u00e0 con trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua tri\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia cha ng\u01b0\u01a1i theo \u0111\u00f2i, c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecdn h\u01b0\u1edfng gi\u00e0u sang, Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Nay c\u1ea5t nh\u1eafc ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ec1n c\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ee9c \u0111\u00f3. N\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng ph\u00e9p c\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u1ea1o ch\u00ednh, d\u1eb9p tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n th\u00ec l\u00e0 t\u00f4i trung c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, con hi\u1ebfu c\u1ee7a nh\u00e0 n\u1ebfu l\u1ea1i l\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1eafc ch\u00ed, khinh ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec c\u00f3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00eanh v\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb V\u0169 l\u00e2m v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Chung l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do\u00e3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Kim th\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n c\u01a1 t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 h\u1eefu Th\u1ea7n c\u01a1, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Phan V\u0103n Song l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 h\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 h\u1eadu H\u1ed5 oai, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n Th\u1ee7y v\u1eabn ki\u00eam Qu\u1ea3n c\u01a1 Ki\u00ean chu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu Th\u1ee7y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Su\u1ea5t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n B\u1ed5ng \u0111\u1ec1u th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed ; l\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eadu l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c H\u1ef1u thay. Tr\u00ed kh\u1ed5 v\u00ec c\u1ea3nh ngh\u00e8o, k\u00eau v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1eb7c \u00e2n cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m. L\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd H\u1ea3i V\u00e2n quan cai qu\u1ea3n nh\u1eefng bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u1edf \u0111\u1ea5y ; Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Vi\u1ec5n l\u00e0m Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd Qu\u1ea3ng B\u00ecnh quan ; Th\u1ee7 ng\u1ef1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh quan l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u1ef1u l\u00e0m Th\u1ee7 ng\u1ef1 th\u1ef1 Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd V\u0169 Th\u1eafng quan.<\/p>\n<p>Sai tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1eaft c\u1ea5p \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef Qu\u1ea3ng B\u00ecnh quan 15 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh, V\u0169 Th\u1eafng quan 10 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n c\u1eeda \u0111\u00e1 c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh g\u1ea7n c\u1eeda Nh\u1eadt L\u1ec7 th\u00ec giao cho vi\u00ean tr\u1ea5n th\u1ee7 ki\u00eam qu\u1ea3n kho\u00e1 k\u1ef9 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay ph\u00e0m ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u, th\u00ec cho l\u00e0m th\u1ebb b\u00e0i ti\u1ebfn tr\u00ecnh, c\u00f2n c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0o tr\u1ef1c v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc l\u00fd tr\u01b0\u1eddng ((1) L\u00fd tr\u01b0\u1eddng : \u0110\u00f4ng ch\u00ed l\u00e0 ti\u1ebft ng\u00e0y d\u00e0i nh\u1ea5t trong m\u1ed9t n\u0103m cho n\u00ean x\u01b0a c\u00f3 l\u1ec5 m\u1eebng \u201cl\u00fd tr\u01b0\u1eddng\u201d, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u00fac ng\u00e0y d\u00e0i.)\u201d. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u01b0\u1eddng Anh ch\u1ebft, cho N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u1ed1m kh\u1ecfi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua tri\u1ec7u l\u00ean \u0111i\u1ec7n cho ng\u1ed3i, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i khanh \u1ed1m n\u1eb7ng, Tr\u1eabm l\u1ea5y l\u00e0m lo, nay \u0111\u00e3 l\u00e0nh, Tr\u1eabm r\u1ea5t vui m\u1eebng, nh\u01b0ng xem th\u1ea7n s\u1eafc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh ph\u1ee5c h\u1eb3n, h\u00e3y cho \u1edf nh\u00e0 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. Th\u1edd vua c\u00f2n l\u00e2u d\u00e0i, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng \u0111i l\u1ea1i v\u1ed9i\u201d. Khi Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd lui ra, vua quay l\u1ea1i b\u1ea3o Binh b\u1ed9 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m V\u0103n L\u00fd t\u00e0i kh\u00f4ng h\u01a1n ng\u01b0\u01a1i, nh\u01b0ng m\u1ea1nh d\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c, trong l\u00fac nguy c\u1ea5p gian nan kh\u00f4ng t\u1eeb. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 b\u1ed5 \u0111i l\u0129nh ch\u1ee9c kh\u00e1c, b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0m chi\u1ebfu v\u0103n c\u00f3 khi ch\u1ec9 vi\u1ebft b\u1ed5 \u0111i l\u0129nh ch\u1ee9c m\u1edbi, c\u00f3 khi c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u1ee9c b\u1ed5 \u0111i l\u0129nh ch\u1ee9c m\u1edbi, ch\u01b0a c\u00f3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, b\u00e8n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 \u0111i l\u0129nh ch\u1ee9c kh\u00e1c th\u00ec trong chi\u1ebfu v\u0103n ph\u1ea3i nh\u1ea5t lu\u1eadt n\u00f3i r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y nguy\u00ean ch\u1ee9c h\u00e0m g\u00ec v\u00e0 cho l\u1ea5y ch\u1ee9c \u1ea5y b\u1ed5 \u0111i l\u0129nh ch\u1ee9c h\u00e0m m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng. B\u1ed9 H\u1ed9 v\u1eabn chi\u1ebfu nguy\u00ean ph\u1ea9m m\u00e0 chi b\u1ed5ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u xin \u0111em nh\u1eefng ch\u1ee9c quan h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng v\u00e0 quan vi\u00ean t\u1eed \u0111\u1eddi L\u00ea c\u0169 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, k\u00ea v\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1ng 60 tu\u1ed5i, tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m l\u00e3o nhi\u00eau, 59 xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 55 tu\u1ed5i l\u00e0m l\u00e3o h\u1ea1ng, 54 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e0m tr\u00e1ng h\u1ea1ng.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u00e3o h\u1ea1ng v\u00e0 tr\u00e1ng h\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf th\u00e2n, v\u1eabn gia \u00e2n mi\u1ec5n binh d\u1ecbch v\u00e0 dao d\u1ecbch cho m\u00ecnh th\u00f4i.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tu\u00e2n theo \u00e2n chi\u1ebfu, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t bi\u1ebft v\u00f5 ngh\u1ec7 v\u00e0 kho\u1ebb m\u1ea1nh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Binh b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u1ea5t nh\u1eafc ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0 qu\u00e1 l\u1ea1m, nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u1ea5t thi\u1ebft b\u00e3i b\u1ecf c\u1ea3 th\u00ec s\u1ee3 l\u00e0 ng\u0103n tr\u1edf ng\u01b0\u1eddi sau\u201d. B\u00e8n sai ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 h\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c 14 ng\u01b0\u1eddi, cho l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc t\u1eadp, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 2 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. (Th\u1eeba Thi\u00ean 4 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 5 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 ng\u01b0\u1eddi, Gia \u0110\u1ecbnh 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t th\u1ea5y l\u00e0 ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, d\u00e2ng s\u1edb ch\u1ecbu l\u1ed7i, l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ti\u1ebft \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 b\u1ea5c th\u1ed5i m\u1ea1nh, gi\u1eb7c b\u1ec3 t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea9n tr\u1ed1n, xin r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ng\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c tr\u1ea5n trong h\u1ea1t th\u00e0nh, gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng hay tr\u1ed9m n\u1ed5i, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u00e3 \u0111em b\u1ecdn quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ed5 bi\u1ec1n gi\u00e1ng l\u01b0u \u0111\u1ec3 xem g\u1eafng s\u1ee9c ra sao. Th\u1ebf m\u00e0 qua h\u00e8 sang \u0111\u00f4ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u1eabn l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, l\u00e0 b\u1edfi b\u1ecdn ch\u00fang kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra s\u1ee9c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i th\u1ea7n chuy\u00ean tr\u00e1ch \u1edf ngo\u00e0i, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i, nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u00ecnh nh\u1eadt v\u1ed1n quen vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00f2ng ng\u1eeba, ho\u1eb7c gi\u1ea3 v\u00ec sai ph\u00e1i thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean m\u1edbi h\u1ecfng vi\u1ec7c. V\u1eady h\u00e3y cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u1eefng \u0111\u00e1m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp tr\u01b0\u1edbc sau ph\u00e1t ra \u1edf trong h\u1ea1t, nh\u1eb9 n\u1eb7ng bao nhi\u00eau l\u1ea7n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hay \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111em c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u00f9ng b\u1ed5 bi\u1ec1n v\u00e0 t\u1ea5n th\u1ee7, ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 tham t\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. C\u00f2n vi\u1ec7c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 th\u00ec chu\u1ea9n y l\u1eddi xin. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n, t\u1eeb nay ph\u1ea3i v\u00ec n\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00f2ng, t\u00ednh vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y ra, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh, kh\u00ed b\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam l\u1eb7ng m\u00e0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u00f2ng Tr\u1eabm \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng t\u00ecnh tha l\u1ed7i, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u1ea5t kh\u00f3 l\u1ea1i mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng\u201d. \u0110\u1ebfn khi t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c quan tr\u1ea5n s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 b\u1ecdn b\u1ed5 bi\u1ec1n t\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ho\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 ngh\u0129a d\u0169ng, khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u khai s\u00e1ng, \u0111\u00e3 t\u1eebng v\u00ec n\u01b0\u1edbc g\u1eafng c\u00f4ng, t\u1eeb khi th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u1ebfn nay, g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u0169ng ch\u1ecbu xu\u1ea5t l\u1ef1c, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3i quen nh\u00fat nh\u00e1t, d\u00f9 \u1edf ph\u01b0\u01a1ng xa hay n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng nghe ti\u1ebfng. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ed7ng c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n tr\u1ed9m n\u1ed5i, bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c. Th\u1eed ngh\u0129 b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f2n kh\u00f4ng di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c l\u1edbn h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1eb3ng h\u1ecfng vi\u1ec7c \u01b0 ? T\u00f3m l\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u00e0 do qu\u1ea3n su\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi m\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ty th\u1ed1ng h\u1ea1t ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 t\u00e2m xem x\u00e9t khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u00e2n nh\u00e2n cho n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. Nay kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec3 nghi\u00eam l\u1ec7nh c\u00f4ng. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0o c\u00e1c tr\u1ea5n, \u0111\u1ec1u \u0111em c\u00e1c v\u00f5 bi\u1ec1n th\u00e0nh n\u00e0o tr\u1ea5n \u1ea5y t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, \u1edf th\u00e0nh v\u00e0 tr\u1ea5n m\u00e0 x\u00e9t h\u1ea1ch k\u1ef9 c\u00e0ng ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu m\u1ecfi m\u1ec7t, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c rong ru\u1ed5i th\u00ec t\u00e2u xin b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1eafng s\u1ee9c m\u00e0 x\u00e9t th\u1ef1c l\u00e0 nhanh nh\u1eb9n xu\u1ea5t s\u1eafc th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 t\u01b0 c\u00e1ch, cho c\u1ee9 th\u1ef1c m\u00e0 b\u1ea3o c\u1eed, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 c\u1ea5t nh\u1eafc, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng bi\u1ebft ph\u00e2n ph\u00e1t c\u1ed1 g\u1eafng, ng\u00e0y th\u00eam h\u0103ng h\u00e1i, s\u0129 kh\u00ed m\u1ea1nh m\u1ebd, binh l\u1ef1c tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 d\u00f9ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 v\u00e2ng l\u1ec7nh su\u00f4ng m\u00e0 v\u1eabn tr\u1ec5 bi\u1ebfng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sai ph\u00e1i kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 c\u00e1c t\u00e0o \u1edf th\u00e0nh, c\u00e1c vi\u00ean \u1edf tr\u1ea5n m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1eb7ng cung t\u1ea7n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tr\u1ecbnh th\u1ecb l\u00e0m M\u1ef9 nh\u00e2n cho thu\u1ef5 l\u00e0 Cung L\u1ec7. Tr\u1ecbnh th\u1ecb l\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u1ebb ra An Kh\u00e1nh c\u00f4ng Quang. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tang ph\u1ee5c, cho l\u00e0 n\u0103m Gia Long th\u1ee9 9 (1810) \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7c t\u01b0 th\u00f4i ((1) T\u01b0 th\u00f4i : \u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i tang, b\u1eb1ng v\u1ea3i tr\u1eafng kh\u00f4ng s\u1ed5 g\u1ea5u.) m\u1ed9t n\u0103m, theo l\u1ec5 c\u1ed5 m\u00e0 thi h\u00e0nh \u1edf \u0111\u1eddi nay nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ebd tr\u1eddi t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. Nay An Kh\u00e1nh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u1ebb, xin ch\u1ebf \u00e1o tang t\u01b0 th\u00f4i c\u00f3 g\u1eady m\u00e0 \u0111\u1ec3 tang m\u1ed9t n\u0103m. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 k\u1ef5 th\u1ee9 hai th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0m l\u1ec5 nh\u01b0 ng\u00e0y k\u1ef5 th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng trong kho\u1ea3ng hai k\u1ef3 \u1ea5y th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef t\u00e2m tang, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ec3 tang, mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo ban ch\u1ea7u m\u1eebng. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n M\u01b0\u1eddng Cai thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u01b0u ng\u1ee5 \u1edf n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o n\u01b0\u1edbc \u1ea5y th\u1ea3 cho v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169, \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a th\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1, xin \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ng\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam m\u00e0 \u1edf xa \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng x\u01b0ng phi\u00ean th\u1ea7n, c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a h\u1ecd, cho n\u00ean c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd c\u0169ng n\u00ean r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1eebng l\u00e0m qu\u00e1 \u0111\u00e1ng. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c th\u1ea3 man d\u00e2n v\u1ec1 th\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i v\u1ed9i tr\u00e1ch m\u00e0 t\u1ecf ra m\u00ecnh kh\u00f4ng r\u1ed9ng r\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1edd s\u00f4ng \u1edf ngo\u00e0i \u0110\u1ea1i La th\u00e0nh (m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u1edf th\u00f4n C\u1eadn H\u00e0n d\u00e0i 71 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u1edf ph\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch Kh\u1ed1i 47 tr\u01b0\u1ee3ng) b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t x\u00f3i v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1edf d\u1ea7n, c\u00e1ch ch\u00e2n th\u00e0nh ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 3 tr\u01b0\u1ee3ng, xin h\u01a1n ngh\u00ecn bi\u1ec1n binh kh\u1edfi c\u00f4ng b\u1ed3i \u0111\u1eafp, ngo\u00e0i c\u1eafm \u0111\u00f3ng c\u1ecdc g\u1ed7, trong \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1, \u0111\u1ec3 ng\u0103n th\u1ebf n\u01b0\u1edbc. Vua y cho.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng n\u0103m hi\u1ec7u M\u1ed9c \u0111\u0129nh ((1) M\u1ed9c \u0111\u0129nh : xu\u1ed3ng g\u1ed7.) bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, s\u1ed1 qu\u00e2n g\u1ea7n 1 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, sau c\u1ee9 tr\u1ed1n \u0111i m\u00e3i, hi\u1ec7n c\u00f2n h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, xin d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i : Gia L\u00e2m nh\u1ea5t nh\u1ecb, sai m\u1ed9 th\u00eam m\u1ed7i \u0111\u1ed9i cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 50 ng\u01b0\u1eddi (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf 24 phi\u1ebfn g\u1ed7, trong s\u1ed1 \u1ea5y 4 phi\u1ebfn d\u00e0i 6 tr\u01b0\u1ee3ng, 5 th\u01b0\u1edbc, 7 phi\u1ebfn d\u00e0i 6 tr\u01b0\u1ee3ng, 7 phi\u1ebfn d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng). Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 gi\u1ecfi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a kh\u00f4ng ? Tr\u1eabm khi tr\u1ebb tu\u1ed5i v\u1ed1n hay c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, c\u1ee9 m\u1ed7i l\u1ea7n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a th\u00ec th\u1ea5y g\u00e2n s\u1ee9c khoan kho\u00e1i. L\u00e2u nay kh\u00f4ng ng\u1ed3i y\u00ean ng\u1ef1a, th\u1ecbt \u0111\u00f9i l\u1ea1i n\u1edf ra b\u00e2y gi\u1edd c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a kh\u00f4ng nhanh nh\u1eb9n b\u1eb1ng l\u00fac tu\u1ed5i tr\u1ebb n\u1eefa. Cho n\u00ean m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 cho kh\u1ecfi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00fd \u1edf si\u00eang n\u0103ng ch\u1ecbu kh\u00f3, n\u1ebfu c\u1ee9 r\u1ed7i r\u00e3i y\u00ean vui th\u00ec g\u00e2n s\u1ee9c y\u1ebfu \u0111i, khi g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u00f2n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu. (Mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, mi\u1ebfu L\u00ea Th\u00e1nh t\u00f4ng v\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu hai k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu, l\u1ec5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tam sinh : x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3 ; l\u1ec5 Ch\u00ednh \u0111\u00e1n d\u00f9ng h\u01b0\u01a1ng n\u1ebfn tr\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u, b\u1edbt c\u00e1c l\u1ec5 Th\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau (d\u1ef1ng n\u00eau) v\u00e0 \u0110oan d\u01b0\u01a1ng ; mi\u1ebfu \u0111\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng 2 k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu, l\u1ec5 d\u00f9ng tam sinh : x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3. Mi\u1ebfu Phong b\u00e1 (th\u1ea7n l\u00e0m gi\u00f3) \u0111\u1ea7u Xu\u00e2n t\u1ebf c\u1ea7u gi\u00f3 v\u00e0 2 k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu. Mi\u1ebfu V\u0169 s\u01b0 (th\u1ea7n l\u00e0m m\u01b0a), ba mi\u1ebfu c\u00f4ng th\u1ea7n, 2 k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu l\u1ec5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng b\u00f2, d\u00ea, l\u1ee3n, x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3. Mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng, t\u1ebf b\u1ed1n th\u00e1ng, \u0111\u1ec1n H\u00e0 Th\u1ea7n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, 2 k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu, l\u1ec5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tr\u00e2u, l\u1ee3n, x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3. Mi\u1ebfu H\u1ecfa ph\u00e1o (th\u1ea7n s\u00fang), t\u1ebf m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 9. Mi\u1ebfu H\u1ecfa th\u1ea7n (th\u1ea7n l\u1eeda) t\u1ebf 23 th\u00e1ng 6, l\u1ec5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng b\u00f2, l\u1ee3n, x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3. Hai \u0111\u1ec1n th\u1edd Quan c\u00f4ng v\u00e0 Thi\u00ean phi, \u0111\u1ec1n Thai d\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n, \u0111\u1ec1n th\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung, hai k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu, l\u1ec5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ee3n, x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3. Vi\u00ean t\u1ea9m nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng((2) Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng : Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con th\u1ee9 9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Kho\u00e1t v\u00e0 M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u1edf x\u00e3 Long H\u00e0, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y.) 2 k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu, l\u1ec5 d\u00f9ng l\u1ee3n, x\u00f4i, c\u1ed7, l\u1ec5 c\u00e1o k\u1ef5 d\u00f9ng c\u1ed7, l\u1ec5 ch\u00ednh k\u1ef5 d\u00f9ng tam sinh, x\u00f4i v\u00e0 c\u1ed7. \u0110\u1ec1n D\u1ee5c \u0110\u1ee9c ((3) \u0110\u1ec1n D\u1ee5c \u0110\u1ee9c : th\u1edd Th\u00e1i B\u1ea3o qu\u1ed1c c\u00f4ng h\u1ecd Nguy\u1ec5n v\u00e0 phu nh\u00e2n h\u1ecd Ph\u00f9ng, \u0111\u1ec1n l\u00e0m t\u1eeb \u0111\u1eddi Gia Long, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u0111\u1ec1n Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng.) 2 k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu, l\u1ec5 d\u00f9ng l\u1ee3n, x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3, l\u1ec5 c\u00e1o k\u1ef5 d\u00f9ng c\u1ed7, l\u1ec5 ch\u00ednh k\u1ef5 d\u00f9ng tr\u00e2u, x\u00f4i v\u00e0 c\u1ed7. \u0110\u1ec1n D\u1ee5 Kh\u00e1nh ((4) \u0110\u1ec1n D\u1ee5 Kh\u00e1nh : th\u1edd Th\u1ecd qu\u1ed1c c\u00f4ng h\u1ecd Tr\u1ea7n v\u00e0 phu nh\u00e2n h\u1ecd L\u00ea, \u0111\u1ec1n l\u00e0m t\u1eeb \u0111\u1eddi Minh M\u1ec7nh.), \u0111\u1ec1n Anh Du\u1ec7((5) Anh Du\u1ec7 : t\u1ee9c l\u00e0 Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh.), \u0111\u1ec1n Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng ((6) \u0110\u1ec1n Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng : con th\u1ee9 ch\u00edn Gia Long.), \u0111\u1ec1n hai b\u00e0 h\u1ecd H\u1ed3, h\u1ecd Ph\u1ea1m ((7) \u0110\u1ec1n hai b\u00e0 h\u1ecd H\u1ed3, h\u1ecd Ph\u1ea1m : Gia phi h\u1ecd Ph\u1ea1m v\u1ec1 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 T\u00e1 thi\u00ean Nh\u00e2n ho\u00e0ng h\u1eadu, h\u1ee3p th\u1edd m\u1ed9t \u0111\u1ec1n \u1edf ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh.), 2 k\u1ef3 t\u1ebf Xu\u00e2n Thu l\u1ec5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng x\u00f4i, l\u1ee3n, c\u1ed7, l\u1ec5 c\u00e1o k\u1ef5 d\u00f9ng c\u1ed7, l\u1ec5 ch\u00ednh k\u1ef5 d\u00f9ng tr\u00e2u, l\u1ee3n, x\u00f4i v\u00e0 c\u1ed7. \u0110\u1ec1n Tri\u1ec3n Th\u00e2n ((1) \u0110\u1ec1n Tri\u1ec3n Th\u00e2n : th\u1edd c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00f4ng ch\u00faa m\u1ea5t s\u1edbm.), Xu\u00e2n Thu 2 k\u1ef3 t\u1ebf, l\u1ec5 d\u00f9ng x\u00f4i, l\u1ee3n, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3. Ph\u00e0m l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00e1c l\u1ec5 Tr\u1eeb t\u1ecbch, Th\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau, Ch\u00ednh \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, t\u1ebf Ch\u1ea1p v\u00e0 s\u00f3c v\u1ecdng \u0111\u1ec1u b\u1edbt c\u1ea3.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n Thanh Hoa c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng X\u01b0\u01a1ng xin khai m\u1ecf \u0111\u1ed3ng \u1edf ch\u00e2u Lang Ch\u00e1nh, n\u1ed9p thu\u1ebf h\u1eb1ng n\u0103m. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u xin cho. Vua cho. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u, vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 \u0111\u1ea5t ph\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc, non s\u00f4ng thi\u00eang li\u00eang t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, kh\u00ed v\u01b0\u1ee3ng chung \u0111\u00fac kh\u00f4ng n\u00ean khinh th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0o x\u1ebb. Hu\u1ed1ng chi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u1ea3i thi\u1ebfu ti\u1ec1n t\u00e0i, thu\u1ebf m\u1ed9t ch\u1ed7 m\u1ecf \u0111\u1ed3ng n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c th\u1eeba thi\u1ebfu\u201d. B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n v\u00e0o ch\u1ea7u, vua h\u1ecfi trong h\u1ea1t tr\u1ea5n \u0111\u1ed9ng t\u0129nh th\u1ebf n\u00e0o. S\u01a1n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, d\u00e2n gian kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1eaft tr\u1ed9m l\u00faa n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTh\u00f3i \u1ea5y \u0111\u00e3 h\u1ebft th\u00ec d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cNh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc sau h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cCh\u00fang \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0103n n\u0103n ra th\u00fa nhi\u1ec1u, d\u00f9 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf c\u00f2n tr\u1ed1n, nh\u01b0ng v\u00e2y c\u00e1nh \u0111\u00e3 m\u1ea5t kh\u00f4ng bao l\u00e2u r\u1ed3i c\u0169ng tan r\u00e3. Ch\u1ec9 s\u1ee3 ch\u00fang \u0111\u1ed5i l\u1ed7i ngo\u00e0i m\u1eb7t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i l\u1ed7i trong l\u00f2ng th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00ea C\u00f4ng Huy\u00ean, gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i vi\u1ec7c tr\u1ea5n, gi\u00e1ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed l\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Chung l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ty Thanh th\u1eadn c\u1ee7a V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0m ty Ch\u1ebf t\u1ea1o, v\u1eabn ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o. \u0110\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed3 tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, theo vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ec3 chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ed9 C\u00f4ng tr\u00f9 t\u00ednh c\u00e1ch ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a th\u1ee3 \u1edf s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, t\u00e2u xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng qu\u1ea3n c\u1ed1, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba c\u00e1i t\u1ec7 th\u1ee3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh nh\u00f9ng nh\u1eb1ng. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i cho l\u00e0 s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o l\u00e0 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p nh\u1eefng th\u1ee9 c\u1ea7n d\u00f9ng cho n\u1ed9i cung m\u00e0 c\u00f4ng s\u1edf c\u1ee7a V\u0169 kh\u1ed1, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng r\u1ea5t b\u1eadn r\u1ed9n, nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m, t\u1ea5t c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u0111\u00e3 chuy\u00ean\u00a0 qu\u1ea3n ty Ch\u1ebf t\u1ea1o, l\u1ea1i ph\u1ea3i tr\u00f4ng coi c\u1ea3 s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, vi\u1ec7c nhi\u1ec1u m\u00e0 th\u1ebf c\u00e1ch nhau s\u1ee3 kh\u00f4ng tai m\u1eaft n\u00e0o th\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i xin \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed1c ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i li\u1ec7u vi\u1ec7c m\u00e0 t\u00ednh c\u00f4ng r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u1ea5p th\u1ee3 \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. C\u00f2n ch\u1ec9 b\u1ea3o m\u1eabu m\u1ef1c th\u00ec vi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u1ed9t m\u00ecnh. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111i\u1ec3m binh h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2, ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, v\u00e0 \u1edf l\u1ea1i thao di\u1ec5n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 3, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 chia ban.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00ec nh\u1eefng binh v\u00e0 voi \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf hai tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn Kinh di\u1ec5n t\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau khi l\u1ec5 Nam Giao xong, s\u1ebd do qu\u1ea3n l\u0129nh cho \u0111\u1ed5i phi\u00ean. Ghi l\u00e0m l\u1ec7. (T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c qu\u00e2n Kinh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111em voi \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Qu\u1ea3ng Nam 25 con, \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 15 con, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay).<\/p>\n<p>Lang trung Binh b\u1ed9 gia h\u00e0m Th\u1ecb lang, l\u0129nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 ki\u00eam qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ee5 \u0110\u1ea1o ch\u1ebft, l\u1ea5y Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9 gia h\u00e0m Th\u1ecb lang l\u0129nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, ki\u00eam qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Cho Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0 con Ch\u01b0\u1edfng dinh Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Kh\u1ea3i l\u00e0 con T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu l\u00e0 con ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Dao \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1i \u1ea5n Th\u1ee7y tinh \u0111em d\u00e2ng, \u1ea5n c\u00f3 kh\u1eafc n\u1ed5i ba ch\u1eef \u201cT\u00ecnh huy\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eabm xem c\u00e1i \u1ea5n n\u00e0y, ch\u1ea5t ng\u1ecdc l\u00f3ng l\u00e1nh, ch\u1eef kh\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e2u, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1eadt \u0111\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y, duy kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00e1ch v\u1edf ghi ch\u00e9p l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1eddi n\u00e0o. Duy hai ch\u1eef \u201cT\u00ecnh huy\u00ean\u201d \u00fd Tr\u1eabm cho l\u00e0 tr\u1eddi t\u1ea1nh th\u00ec c\u1ecf huy\u00ean t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, l\u1ea5y ngh\u0129a \u1edf \u00fd xu\u00e2n huy\u00ean((1) Xu\u00e2n huy\u00ean : c\u00e2y xu\u00e2n c\u00e2y huy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 cha m\u1eb9.) kho\u1ebb m\u1ea1nh ch\u0103ng ? Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ta h\u01b0\u1edfng tr\u0103m tu\u1ed5i th\u1ecd\u201d. B\u00e8n t\u1ef1 ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y \u0111\u1ec3 ghi, th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ecdng Dao 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay, h\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft kh\u00e1nh h\u1ea1 \u1edf cung T\u1eeb Th\u1ecd, th\u00ec quan kinh t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 u\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho x\u1ebfp theo ban l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf Duy\u1ec7t thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn l\u1ea1y \u1edf b\u00ean trong c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 x\u00e9t x\u1eed qu\u1ea3n m\u1ee5c v\u00e0 y sinh khi c\u00f3 voi \u1edf Kinh hay \u1edf ngo\u00e0i ch\u1ebft. (Ph\u00e0m voi sai \u0111i vi\u1ec7c qu\u00e2n hay vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, l\u1eb7n l\u1ed9i khe n\u00fai kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 ch\u1ebft, ho\u1eb7c ra tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i ch\u1ebft, v\u00e0 bi\u1ec1n binh ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, ho\u1eb7c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1 qua s\u00f4ng \u0111\u1ea7m \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, th\u00ec \u1edf Kinh do th\u1ed1ng qu\u1ea3n x\u00e9t r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n nh\u1eefng voi th\u01b0\u1eddng nu\u00f4i \u1edf chu\u1ed3ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 voi \u0111\u1ef1c, voi c\u00e1i, l\u1ee1 ra b\u1ecb ch\u1ebft, th\u00ec \u1edf Kinh do th\u1ed1ng qu\u1ea3n, \u1edf ngo\u00e0i do th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u th\u1ed1ng k\u00ea trong m\u1ed9t n\u0103m, s\u1ed1 voi ch\u1ebft l\u00e0 bao nhi\u00eau l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. Vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed9t con voi ch\u1ebft, nh\u1eefng binh l\u00ednh chuy\u00ean tr\u00e1ch ch\u0103n nu\u00f4i ch\u00ednh k\u1ef5 ph\u1ee5 k\u1ef5 \u0111\u1ec1u x\u1eed 60 tr\u01b0\u1ee3ng, vi\u00ean su\u1ea5t th\u1eadp th\u00ec gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc 50 roi. C\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t con voi ch\u1ebft th\u00ec gia l\u00ean hai b\u1eadc t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 2 th\u00e1ng l\u00e0 c\u00f9ng. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i so v\u1edbi su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m hai b\u1eadc x\u1eed 30 roi th\u00eam m\u1ed7i m\u1ed9t con th\u00ec th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng. L\u1ea1i \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, ngo\u00e0i s\u1ed1 ng\u1ea1ch voi nh\u01b0 l\u1ec7 ra, n\u1ebfu c\u00f3 con voi n\u00e0o ch\u1ebft, c\u1ee9 m\u1ed9t con voi ch\u1ebft th\u00ec vi\u00ean cai qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u x\u1eed 30 roi, c\u1ee9 th\u00eam 2 con voi ch\u1ebft th\u00ec x\u1eed gia l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 90 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng. V\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 t\u1ed9i c\u00f4ng m\u00e0 gi\u00e1ng ph\u1ea1t nh\u1eefng T\u01b0\u1ee3ng ty l\u00e0 y ph\u00f3, y sinh, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 thu\u1ed9c n\u1ebfu \u0111\u00e3 qua tay ch\u1eefa thu\u1ed1c m\u00e0 v\u00f4 hi\u1ec7u th\u00ec x\u1eed, so \u0111\u1ed1i v\u1edbi binh k\u00e9m binh l\u00ednh chuy\u00ean tr\u00e1ch ch\u0103n nu\u00f4i hai b\u1eadc 40 roi n\u1ebfu l\u00e0 ch\u1eefa l\u1ea7m thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 voi ch\u1ebft th\u00ec t\u1ed9i ngang t\u1ed9i c\u1ee7a binh l\u00ednh, c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed9t con voi ch\u1ebft, th\u00ec gia th\u00eam hai b\u1eadc, c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng).<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 12, l\u1ea5y Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n, th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh, Tham hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Tham hi\u1ec7p Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Bi\u00ean Ho\u00e0, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n D\u01b0 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u th\u0103ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh ; th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giao \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t th\u0103ng th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh V\u0169 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ec5 b\u1ed9 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n th\u0103ng th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>L\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 sung bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung \u0111\u1ed5i sang th\u1ef1 Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c c\u00f4ng V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>L\u1ea5y nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e1i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9, hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, Lang trung V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ecb v\u1ec7 Nha b\u00e0i, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m ki\u00eam qu\u1ea3n b\u1ed1n \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng : nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, Hi\u1ec7u u\u00fd l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e2n sai (l\u1ea5y c\u1ee7i).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nha Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean chia \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng m\u00e0 thu thu\u1ebf bu\u00f4n b\u00e1n. Ng\u1ea1ch thu\u1ebf bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u00e3 c\u00f3 quy ch\u1ebf, quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng t\u1ef1 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu l\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u1ed9i thu, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1eeba th\u00f4i. V\u1eady b\u00e3i \u0111i\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : T\u1eeb nay c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1ebfn bu\u00f4n th\u00ec cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, xong r\u1ed3i l\u00e0m s\u00e1ch do nha Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c chuy\u1ec3n t\u00e2u.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng c\u00f4ng qu\u00e1n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u1edf Qu\u1ea3ng Nam (m\u1ed9t to\u00e0 ba gian hai ch\u00e1i). Ph\u00e0m nh\u1eefng khi ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng hay t\u00e0u ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu, m\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 h\u1ecfi han, th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, l\u1ea1i c\u1ea5p cho hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9n (theo ki\u1ec3u thuy\u1ec1n sai, d\u00e0i 27 th\u01b0\u1edbc, ngang 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, s\u00e2u 2 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c) \u0111\u1ec3 d\u00f9ng \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t. L\u1ea1i th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u1ea5n s\u1edf g\u1eb7p khi ph\u1ea3i b\u1ed1c t\u1ea3i h\u00e0ng ho\u00e1 c\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i b\u1eaft l\u00ednh tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn nh\u1eadn l\u0129nh, \u0111i l\u1ea1i ch\u1eadm ch\u1ea1p, chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay c\u1ee9 do vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 li\u1ec7u b\u1eaft d\u00e2n l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00f9ng d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn ch\u1edf \u0111i giao cho tr\u1ea1m Nam Hoa \u0111\u1ec3 theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 (Nam Hoa sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m Nam \u1ed5).<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc \u0111\u1ed5ng l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c thanh tra \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1ec1 c\u00e1c tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec ph\u00e1i thu\u1ed9c ty l\u1ee5c b\u1ed9 \u0111\u1ebfn l\u00e0m.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 l\u1ed7i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn b\u1ed1n c\u1ea5p, b\u1ed9 L\u1ea1i theo l\u1ec7 t\u00e2u xin gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh h\u01a1i cao ; h\u1ea1 l\u1ec7nh \u1edf Kinh ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng d\u1ef1 chi th\u00ec \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 cho l\u0129nh b\u1eb1ng th\u00f3c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang xu\u00e2n th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n, c\u0169ng l\u1ea5y th\u00f3c ph\u00e1t thay.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0 r\u1ea5t c\u1ea7n, m\u1ed7i khi g\u1eb7p \u0111\u00f3i k\u00e9m, Tr\u1eabm l\u1ea1i ngh\u0129 l\u1eadp c\u00e1ch \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n, n\u1ebfu c\u1ee9 ch\u1ea9n tu\u1ea5t lu\u00f4n, th\u00ec d\u1ec5 khi\u1ebfn cho d\u00e2n sinh l\u00f2ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u00f4ng ch\u00e1n, m\u00e0 m\u1edf kho ph\u00e1t th\u00f3c, c\u0169ng kh\u00f3 kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ec7 l\u1ea1i d\u1ecbch x\u1ebbo x\u00e9n. Chi b\u1eb1ng tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u1eb7t ph\u00e1p, nh\u00e2n k\u1ef3 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, l\u1ea5y th\u00f3c ph\u00e1t thay ti\u1ec1n, th\u00ec th\u00f3c g\u1ea1o l\u01b0u th\u00f4ng, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7. Th\u1ebf l\u00e0 trong l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd thi \u01a1n, trong ch\u1ed7 thi \u01a1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecf m\u1ea5t l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ba ti\u1ebft l\u1edbn Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u1ea1n th\u1ecd theo l\u1ec7 c\u00f3 thi\u1ebft \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, nay xin b\u1edbt ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u00e0m v\u00e0o ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed cho h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1eafc tri\u1ec1u kh\u00ed \u0111\u1ea5t r\u1ea5t l\u1ea1nh, cho n\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebft xu\u00e2n ch\u1edbm n\u1edf. C\u00f2n nh\u01b0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta g\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 \u0111\u1ed3 \u1edf c\u00f5i Nam, ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y th\u00ec thay \u0111\u1ed5i l\u00e0m g\u00ec ! L\u1eddi xin \u1ea5y kh\u00f4ng chu\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, n\u00f3i l\u00e0 v\u00e2ng m\u1ec7nh vua n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u00ean quan \u1edf nha Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n. Vua sai sung bi\u1ec7n N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 d\u00f2 h\u1ecfi, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng n\u00f3i. L\u1ea1i sai Th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf quy\u1ec1n ch\u1ee9c quan Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c \u0111\u1ebfn. Thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng \u1ea5y n\u00f3i r\u1eb1ng vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y mu\u1ed1n c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ta giao hi\u1ebfu, nh\u01b0ng xa c\u00e1ch bi\u1ec3n kh\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, nay nghe tin n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao m\u01b0u \u0111\u1ed3 x\u00e2m l\u1ea5t \u0111\u1ea5t Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng (Trung Qu\u1ed1c), th\u1ebf t\u1ea5t r\u1ed3i c\u0169ng lan \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta, n\u00ean vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y sai \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin d\u1eb7n ta \u0111\u1eebng gi\u00fap Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u1ec1 t\u00e2u, vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0m \u01a1n v\u1edbi ta \u0111\u1ec3 mong \u0111\u1ea1t k\u1ebf mu\u1ed1n giao hi\u1ebfu \u0111\u00f3 th\u00f4i. N\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao m\u01b0u l\u1ea5n n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00f3 can thi\u1ec7p g\u00ec \u0111\u1ebfn ta\u201d. L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft. Khi Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 v\u1ec1 thuy\u1ec1n \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n d\u00f9ng d\u1eb1ng ch\u01b0a \u0111i, t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00ean n\u00fai Tam Thai ((1) Tam Thai : n\u00fai Non n\u01b0\u1edbc.) \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t, l\u1ea1i n\u00f3i mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi hoa ti\u00eau c\u00f9ng \u0111i ra c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n. Vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 b\u00e1o v\u1ec1, b\u1ed9 Binh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cV\u00e0o n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ea5t ph\u1ea3i h\u1ecfi c\u00e1c \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m. V\u01b0\u1ee3t qua h\u1ea3i ph\u1eadn c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nghi\u00eam c\u1ea5m hu\u1ed1ng chi mu\u1ed1n v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 mang v\u1ec1 sao h\u1ecd v\u00f4 l\u00fd \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! T\u1ea5n th\u1ee7 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y l\u1eddi l\u1ebd nghi\u00eam ngh\u1ecb m\u00e0 c\u1ef1 tuy\u1ec7t, \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t t\u00fd l\u00e0 t\u00e2u b\u00e1o, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf !\u201d. Sai Tri Ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn hi\u1ec3u th\u1ecb thuy\u1ec1n \u1ea5y m\u1edbi \u0111i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u00e1n th\u1ee7 hai \u0111\u00e0i th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u01b0\u1eddng, Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u1eef, Hi\u1ec7p th\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u00e2n Loan, v\u00ec kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c h\u1ecd l\u00ean n\u00fai, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng, quy\u1ec1n ch\u1ee9c \u00e1n th\u1ee7 hai \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, ki\u00eam qu\u1ea3n ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy\u00ean, Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Tr\u01b0ng quy\u1ec1n ch\u1ee9c Th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 ch\u1ee9c Th\u1ee7 t\u1ea5n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng.<\/p>\n<p>S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00f3 thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ho\u1eb7c thuy\u1ec1n quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n th\u00ec vi\u1ec7c ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t cho vi\u00ean \u00e1n th\u1ee7 \u0111\u00e0i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean tr\u1ea5n th\u1ee7, m\u00e0 l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3, n\u1ebfu vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u00e2u th\u00ec l\u00e0m chung t\u1eadp cho ch\u1ea1y \u0111\u1ec7 ngay. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 vi\u1ec7c t\u1ebf \u0111\u00e0n Nam Giao.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 (1828) chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c long tr\u1ecdng t\u1ebf Nam Giao, t\u1ef1u trung nh\u1eefng vi\u1ec7c ti\u1ebfn d\u00e2ng, nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ee7 qu\u1ef7 bi\u00ean \u0111\u1eadu ((1) Ph\u1ee7 qu\u1ef7 : \u0111\u1ed3 \u0111\u1ef1ng x\u00f4i l\u1ec5. Bi\u00ean : \u0111\u1ed3 \u0111an b\u1eb1ng tre \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng qu\u1ea3. \u0110\u1eadu : \u0111\u1ed3 b\u1eb1ng g\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng ch\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.) v\u00e0 s\u1eafp \u0111\u1eb7t ng\u1ecdc l\u1ee5a chu\u00f4ng kh\u00e1nh th\u1ef1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 cho \u0111\u1eddi sau bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng, duy c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t hai \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. K\u00ea c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n s\u00e1ch nh\u01b0 l\u1ec5 ph\u1ea7n s\u00e0i d\u00f9ng tr\u00e2u non v\u00e0 nh\u1eefng ti\u1ebft d\u00e2ng m\u00e2m tri\u1ec7t c\u1ed7 th\u00ec n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi c\u1ed5 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u th\u1ecbnh tr\u1ecb. L\u1ea1i xin so\u1ea1n l\u1ea1i kh\u00fac nh\u1ea1c cho h\u1ee3p ti\u1ebft t\u1ea5u, v\u00e0 d\u1ef1ng th\u00eam Th\u1ea7n kh\u1ed1 ((2) Th\u1ea7n kh\u1ed1 : kho \u0111\u1ec3 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 t\u1ebf \u1edf \u0111\u00f4ng b\u1eafc Giao \u0111\u00e0n.) \u0111\u1ec3 c\u1ea5t \u0111\u1ed3 th\u1edd. (C\u1ee9 h\u1eb1ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 l\u1edbn m\u1ed9t th\u00e1ng, ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean mua th\u00eam m\u1ed9t con tr\u00e2u non, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ebf \u0111\u01b0a \u0111\u1ec5n ch\u1ed7 th\u1ea7n tr\u00f9 ((3) Th\u1ea7n tr\u00f9 : ch\u1ed7 b\u1ebfp \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ed7 t\u1ebf, c\u0169ng \u1edf \u0111\u00f4ng b\u1eafc Giao \u0111\u00e0n.) \u0111\u1ec3 m\u1ed5 v\u00e0 r\u1eeda cho s\u1ea1ch s\u1ebd, r\u1ed3i nh\u1ed3i b\u1eb1ng t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u00e1 qu\u1ebf \u0111\u1eb7t v\u00e0o trong l\u00f2 \u0111\u1ed1t, ch\u1edd khi x\u01b0\u1edbng ph\u1ea7n s\u00e0i th\u00ec ch\u00e2m l\u1eeda v\u00e0o l\u00f2 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t. Khi n\u00e0o ch\u00e1y h\u1ebft tr\u00e2u th\u00ec th\u00f4i. C\u00f2n l\u1ec5 d\u00e2ng m\u00e2m th\u00ec l\u00e0m v\u00e0o sau l\u1ec5 d\u00e2ng ng\u1ecdc l\u1ee5a.<\/p>\n<p>L\u1ec5 d\u00e2ng ngh\u00e9 \u0111\u1ef1c \u1edf c\u00e1c \u00e1n ch\u00ednh v\u1ecb v\u00e0 ph\u1ed1i v\u1ecb \u1edf Vi\u00ean \u0111\u00e0n th\u00ec l\u00e0m s\u1eb5n b\u1ed1n c\u00e1i m\u00e2m (tr\u1edf) s\u01a1n \u0111en cho tinh \u0111\u1eb9p, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u1ec5 l\u1edbn th\u00ec \u0111\u1eb7t con sinh l\u00ean b\u00e0n \u1edf ch\u00ednh v\u1ecb, hai m\u00e2m \u1edf hai ph\u1ed1i v\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t m\u00e2m, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u1edf \u00e1n trong v\u00e0 quay \u0111\u1ea7u v\u00e0o. D\u1ef1 ph\u00e1i 16 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00e2n binh v\u00e0 c\u1ea5m binh sung l\u00e0m quan t\u01b0 tr\u1edf (ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u00e2m), \u0111\u1ee3i khi x\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u201cti\u1ebfn tr\u1edf\u201d ((4) D\u00e2ng m\u00e2m \u0111\u1eb7t con sinh.) th\u00ec c\u00e1c quan t\u01b0 tr\u1edf th\u1ee9 t\u1ef1 khi\u00eang v\u00e0o d\u00e2ng, r\u1ed3i r\u01b0\u1edbc vua \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c v\u1ecb l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 tri\u1ec7t so\u1ea1n ((5) Tri\u1ec7t b\u1ecf c\u1ed7 b\u00e0n.) th\u00ec l\u00e0m v\u00e0o sau l\u1ec5 \u1ea9m ph\u01b0\u1edbc th\u1ee5 t\u1ed9 ((6) \u1ea9m ph\u01b0\u1edbc th\u1ee5 t\u1ed9 : ch\u1ee7 t\u1ebf u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 \u0103n th\u1ecbt t\u1ebf.). L\u1ea1i ch\u1ebf th\u00eam b\u1ed1n m\u00e2m c\u1ed7 theo s\u1ed1 ph\u1ee7 qu\u1ec9 bi\u00ean \u0111\u1eadu m\u00e0 chia m\u1ed7i b\u00e0n th\u00e0nh hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u00f4, c\u00e1c \u00f4 \u1ea5y \u0111\u1ec1u trong b\u1ecdc thi\u1ebfc ngo\u00e0i s\u01a1n \u0111en v\u00e0 ch\u1ebf b\u1ed1n c\u00e1i b\u00e0n vu\u00f4ng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y l\u1ec5 l\u1edbn l\u1ea5y nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt \u1edf trong c\u00e1c ph\u1ee7 qu\u1ef7 bi\u00ean \u0111\u1eadu m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t \u00edt \u0111\u1ef1ngv\u00e0o trong c\u00e1c \u00f4 \u1edf m\u00e2m. T\u1ea1i \u00e1n ch\u00ednh v\u1ecb v\u00e0 ph\u1ed1i v\u1ecb, \u1edf d\u01b0\u1edbi b\u00e0n bi\u00ean \u0111\u1eadu th\u00ec \u0111\u1eb7t s\u1eb5n b\u00e0n c\u1ed7, \u0111\u1ee3i khi x\u01b0\u1edbng \u201ctri\u1ec7t so\u1ea1n\u201d th\u00ec h\u1eefu ty b\u01b0ng c\u00e1c th\u1ee9 th\u01b0\u01a1ng b\u00edch ho\u00e0ng t\u00f4ng ((7) Th\u01b0\u1ee3ng b\u00edch ho\u00e0ng t\u00f4ng : nh\u1eefng th\u1ee9 ng\u1ecdc \u0111\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng trong vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1.) c\u1ea5t ri\u00eang ra ; c\u00e1c \u00e1n ch\u00ednh v\u1ecb, ph\u1ed1i v\u1ecb \u0111\u1ec1u tri\u1ec7t c\u1ed7. \u0110\u1ebfn khi x\u01b0\u1edbng \u201cph\u1ee7ng ngh\u1ec7 li\u1ec7u s\u1edf\u201d ((8) Ph\u1ee7ng ngh\u1ec7 li\u1ec7u s\u1edf : b\u01b0ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u1ed1t.) th\u00ec \u0111em ra \u0111\u1ed1t \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1ed5i c\u00e1c kh\u00fac nh\u1ea1c : Khi d\u00e2ng m\u00e2m th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac \u201c\u0110\u0103ng th\u00e0nh\u201d ; khi tri\u1ec7t c\u1ed7 th\u00ec t\u1ea5u kh\u00fac \u201cDo\u00e3n th\u00e0nh\u201d, b\u1edbt kh\u00fac nh\u1ea1c v\u1ec1 hai ti\u1ebft ph\u1ea7n s\u00e0i v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho v\u1eeba \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ch\u00edn kh\u00fac.<\/p>\n<p>C\u00f2n kh\u00fac \u201cKh\u00e1nh th\u00e0nh\u201d t\u1ea5u khi vua v\u1ec1 cung, nguy\u00ean c\u00f3 16 c\u00e2u, nay th\u00eam 8 c\u00e2u ; kh\u00fac \u201cTuy th\u00e0nh\u201d t\u1ea5u khi t\u1ed1ng th\u1ea7n nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m kh\u00fac \u201cHy th\u00e0nh\u201d). L\u1ea1i \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c t\u1ea7ng th\u1ee9 ba c\u1ee7a \u0111\u00e0n m\u1ed7i g\u00f3c tr\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00e2y \u0111\u00e8n h\u1ea1ng l\u1edbn \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu s\u00e1ng su\u1ed1t \u0111\u00eam. \u1edf b\u00ean t\u1ea3 Th\u1ea7n tr\u00f9 ph\u00eda ngo\u00e0i \u0111\u00e0n d\u1ef1ng nh\u00e0 Th\u1ea7n kh\u1ed1 n\u0103m gian l\u1ee3p ng\u00f3i, ph\u00e0m c\u00e1c k\u1ef7, b\u00e0n, t\u00e1n l\u1ecdng v\u00e0 gi\u00e1 \u0111\u00e8n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y v\u1eabn ch\u1ee9a \u1edf hai gian t\u1ea3 nh\u1ecb, h\u1eefu nh\u1ecb v\u00e0 hai ch\u00e1i \u0111\u00f4ng t\u00e2y. S\u1eafp t\u1edbi ng\u00e0y th\u00ec r\u01b0\u1edbc long \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u1ea3n ch\u00fac \u0111\u1eb7t \u1edf gian ch\u00ednh gi\u1eefa, ng\u1ecdc, l\u1ee5a, n\u1eadm ch\u00e9n, c\u00f9ng bi\u00ean \u0111\u1eadu \u0111\u1ec3 \u1edf hai gian t\u1ea3 nh\u1ea5t, h\u1eefu nh\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, b\u1ed9 th\u1ea7n v\u00e2ng r\u01b0\u1edbc long \u0111\u00ecnh, b\u1ea3n ch\u00fac \u0111\u1ebfn Trai cung, \u0111\u1ec3 ch\u1edd vua th\u00e2n \u0111i\u1ec1n t\u00ean ng\u1ef1 v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00fac v\u00e0 \u0111em Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t \u0111\u1ed3 t\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn gi\u1edd th\u00ec b\u00e0y ra.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i, b\u00e8n cho thi h\u00e0nh nh\u01b0 \u0111\u00e3 b\u00e0n. (Duy m\u1ed9t ti\u1ebft d\u00e2ng m\u00e2m th\u00ec \u1edf ch\u00ednh v\u1ecb \u0111\u1eb7t quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 b\u1eafc, ph\u1ed1i v\u1ecb t\u1ea3 th\u00ec quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 \u0111\u00f4ng, ph\u1ed1i v\u1ecb h\u1eefu th\u00ec quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 t\u00e2y, b\u00e8n tr\u1ea3i chi\u1ebfu s\u1eb5n \u1edf b\u00ean ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t m\u00e2m \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t s\u1eb5n m\u00e2m sinh, ch\u1edd khi nh\u1ea1c n\u1ed5i v\u00e0 x\u01b0\u1edbng \u201cti\u1ebfn tr\u1edf\u201d, vua \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u00e1n ch\u00ednh v\u1ecb ch\u1eafp tay gi\u01a1 ngang tr\u00e1n th\u00ec nh\u1eefng vi\u00ean t\u01b0 tr\u1edf quan \u0111\u1ec1u b\u01b0ng m\u00e2m sinh \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec1 ch\u1ec9nh).<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai ch\u1ebf l\u1ea1i ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u \u1edf Vi\u00ean \u0111\u00e0n. (Tr\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed5i d\u00f9ng b\u1eb1ng ch\u1ea5t b\u1ea7u, ph\u00eda trong ch\u00e9n, hai tr\u1ee5, mi\u1ec7ng r\u00f3t c\u00f9ng ba ch\u00e2n \u0111\u1ec1u theo ki\u1ec3u c\u0169, d\u00f9ng ch\u1ea5t v\u00e0ng, v\u1eabn \u0111\u1eb7t tr\u00ean \u0111\u00e0i v\u00e0ng. Nay cho l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ea5t b\u1ea7u trong l\u00f3t v\u00e0ng c\u00f3 \u0111\u00e0i, \u0111\u1eb7t tr\u00ean c\u00e1i \u0111\u0129a l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 b\u1ea1ch \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng, h\u00ecnh d\u00e1ng h\u01a1i gi\u1ed1ng ch\u00e9n).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i ph\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh v\u00e0 cai \u0111\u1ed9i th\u00e2n binh, \u1edf Kinh theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u1ea9m ph\u1ee5c, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o ra m\u00e0 hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 can kho\u1ea3n g\u00ec ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo v\u1ec1 m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u ; sau c\u00f3 \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 ai th\u00ec vi\u00ean cai qu\u1ea3n t\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ed5i c\u1ea5p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i phi\u00ean t\u1ea5u xin n\u1eefa. Ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u01b0 l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong chuy\u00ean cai qu\u1ea3n Trung v\u1ec7, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh vi\u1ec7c Vi\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, chuy\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb V\u0169 l\u00e2m, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu l\u00e0 Phan V\u0103n C\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t V\u0169 l\u00e2m, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t V\u0169 l\u00e2m, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 t\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u01b0\u1eddng th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb V\u00f5 l\u00e2m, Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 t\u1ea3 Long v\u00f5, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n T\u1ef1 th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t V\u0169 l\u00e2m, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh U\u1ea9n th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung.<\/p>\n<p>C\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Kinh g\u1ea7n \u0111\u00e2y n\u1eafng m\u01b0a \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 l\u00faa m\u00e1 xanh t\u1ed1t, th\u1ebf m\u00e0 c\u1ee9 b\u1ecdn H\u1ed3 B\u00f4i \u1edf S\u01a1n Nam, L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng \u1edf B\u1eafc Ninh, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u1edf S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u b\u00e1o thi\u1ebfu m\u01b0a, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea3i t\u01b0 ngay h\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ch\u01b0a, vi\u1ec7c n\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n hay kh\u00f4ng th\u00ec k\u00edp l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang t\u1ea5u ngay\u201d. Li\u1ec1n sau \u0111\u00f3 c\u00e1c h\u1ea1t b\u00e1o l\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u01b0a, vua r\u1ea5t vui l\u00f2ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 h\u1ee3i, t\u1ebf h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u1ebf mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5. T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecdc ch\u00fac \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 t\u00ean vua, \u0111\u1ecdc nh\u1ecf \u0111i. Khi l\u00e0m l\u1ec5 xong, vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ec1 t\u00f4i x\u01b0ng t\u00ean \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua, coi x\u01b0ng t\u00ean \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t cha l\u00e0 l\u1ec5 \u0111\u00f3. T\u00f4n Mi\u1ebfu l\u00e0 tr\u1ecdng h\u00e1 n\u00ean ki\u00eang t\u00ean ! T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m g\u1eb7p nh\u1eefng l\u1ec5 t\u1ebf Giao, t\u1ebf Mi\u1ebfu, khi \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn t\u00ean c\u1ee7a Tr\u1eabm, c\u1ee9 k\u00ednh c\u1ea9n m\u00e0 \u0111\u1ecdc to b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ki\u00eang. Ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c v\u00ec \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c vi\u00ean t\u1ef1 vi\u1ebft v\u0103n ch\u00fac, kho\u1ea3n th\u1ee9c kh\u00f4ng h\u1ee3p b\u1ecb ph\u1ea1t ba th\u00e1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, h\u1ed9 t\u1ecbch l\u00e0 do b\u1ed9 H\u1ed9, binh ng\u1ea1ch th\u00ec do b\u1ed9 Binh ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu nhau, n\u00ean trong \u0111\u00f3 h\u1ecd t\u00ean tu\u1ed5i v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng ph\u00f9 nhau, n\u00ean s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00e0m s\u1ed5 ng\u1ea1ch binh th\u00ec ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111em nh\u1eefng th\u00e2n bi\u1ec1n ((1) Th\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan v\u0103n. Bi\u1ec1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan v\u00f5.) binh l\u00ednh \u1edf trong h\u1ea1t, m\u00e0 so s\u00e1nh v\u1edbi h\u1ed9 t\u1ecbch, n\u1ebfu c\u00f3 sai l\u1ea7m th\u00ec theo th\u1ef1c m\u00e0 c\u1ea3i ch\u00ednh l\u1ea1i r\u1ed3i theo l\u1ec7 do b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec7 n\u1ed9p. B\u1ed9 Binh \u0111em c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u1ea1ch binh so s\u00e1nh v\u1edbi \u0111inh t\u1ecbch c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, c\u1ed1t sao cho \u0111\u00fang \u0111\u1eafn \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n tra c\u1ee9u.<\/p>\n<p>G\u1ecdi 2.000 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c Ng\u0169 qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 sang n\u0103m \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thu\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh, ng\u01b0\u1eddi Man, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh (S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1). Tr\u01b0\u1edbc kia s\u1ed5 ng\u1ea1ch ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n g\u1ecdi l\u00e0 B\u1eafc kh\u00e1ch, nay chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ed5i l\u00e0m Minh H\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ed9, l\u00e0m kh\u00e1ch h\u1ed9. B\u1ed9 H\u1ed9 nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1ea5y v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng l\u1ec7 thu\u1ebf t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay g\u1ecdi l\u00e0 gia (nh\u00e0) t\u00e1o (b\u1ebfp) t\u00ean g\u1ecdi kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, ho\u1eb7c n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c ho\u1eb7c n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00e1c nhau (ng\u01b0\u1eddi Thanh th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed7i nh\u00e0 n\u1ed9p b\u1ea1c 1 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ho\u1eb7c 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, ho\u1eb7c n\u1ed9p ti\u1ec1n 1 quan ; ng\u01b0\u1eddi Man c\u00f3 khi 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ebfp, c\u00f3 khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ebfp, m\u1ed7i b\u1ebfp ho\u1eb7c n\u1ed9p b\u1ea1c 4 l\u1ea1ng hay 2 l\u1ea1ng, ho\u1eb7c n\u1ed9p ti\u1ec1n 1 quan hay 2 quan ; ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng ho\u1eb7c m\u1ed7i nh\u00e0 n\u1ed9p 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ho\u1eb7c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c), ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ec1u noi theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u00e0m chu\u1ea9n. Nay xin \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p thu\u1ebf, s\u1ed5 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u00ednh su\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111\u1ec1u l\u1ea5y b\u1ea1c thay ti\u1ec1n. C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ea1ng Minh H\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c h\u1ed9, kh\u00e1ch h\u1ed9 m\u1edbi \u0111\u1ed5i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u00e3 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch t\u1eeb l\u00e2u kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ng\u1ea1ch c\u0169 Minh H\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Duy c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, s\u1ed1ng v\u1ec1 ngh\u1ec1 ph\u00e1t r\u1eebng l\u00e0m r\u1eaby, nay \u0111\u00e2y mai \u0111\u00f3 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, so v\u1edbi d\u00e2n th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 kh\u00e1c th\u00ec xin thu m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu t\u1eed, ti\u1ebft ph\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng k\u00ednh tu\u00e2n \u00e2n chi\u1ebfu x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, b\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ea1i l\u00e0m danh s\u00e1ch ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng chia hai h\u1ea1ng b\u00ecnh th\u1ee9 d\u00e2ng l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi c\u1ea7m quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn nay d\u1ea1y con hi\u1ebfu l\u00e0m t\u00f4i trung, lu\u00f4n \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c vun \u0111\u1eafp lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng. M\u1ea5y nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft th\u1ee9 t\u00e2u b\u00e1o nh\u1eefng s\u1ef1 tr\u1ea1ng th\u1ef1c \u0111\u00e1ng hi\u1ebfu ti\u1ebft \u0111\u00e1ng n\u00eau g\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ea3m kh\u00edch n\u1ee9c l\u00f2ng, nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. Nh\u01b0ng n\u00eau th\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1edbn, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong ho\u00e1 t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1ed7 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u00ec danh m\u1edbi x\u1ee9ng v\u1edbi th\u1ef1c. X\u00e9t b\u1ed9 th\u1ea7n nguy\u00ean ngh\u0129 b\u00ecnh h\u1ea1ng 10 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ef1u trung c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tr\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 ti\u1ebft l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Kh\u00e1nh, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ph\u01b0\u01a1ng, n\u1ebft t\u1ed1t ti\u1ebft trinh c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec \u0111\u1ea1o l\u00fd, khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c cho \u0111\u1ec1u th\u0103ng l\u00ean h\u1ea1ng \u01b0u, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111o\u1ea1n may ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111o\u1ea1n l\u00f3t trong m\u1ed7i th\u1ee9 2 t\u1ea5m, m\u1ed9t b\u1ee9c bi\u1ec3n ng\u1ea1ch v\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng nh\u00e0 treo bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111\u1eb7c c\u00e1ch. Ngo\u00e0i ra t\u1eeb V\u0169 Th\u1ecb Truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0110inh Th\u1ecb Vi\u00ean 7 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec cho theo b\u00ecnh h\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111o\u1ea1n may ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111o\u1ea1t l\u00f3t trong m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t t\u1ea5m v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ee9c bi\u1ec3n ng\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Th\u1ee9 h\u1ea1ng t\u1eeb L\u00ea Th\u1ecb B\u1ea3n \u0111\u1ebfn Ng\u00f4 Th\u1ecb Thao 7 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u1ec7t \u0111\u00e1ng ghi, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Qu\u00fd \u0111\u1ebfn Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ph\u01b0\u1ee3ng 4 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 v\u1ee3 ch\u1ee9c quan m\u00e0 gi\u1eef ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00f2n 13 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 h\u1ea1ng n\u1eefa, s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u1ec1u t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u1ea7n ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng. (H\u1ea1ng \u01b0u 3 ng\u01b0\u1eddi : 1. L\u00ea V\u0103n Tr\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 M\u1ef9 Anh, huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n c\u1ea9n, th\u1edd cha m\u1eb9 c\u00f3 hi\u1ebfu h\u1ea1nh, m\u1eb9 th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1ee9ng \u0111au b\u1ee5ng, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m kh\u00f4ng kh\u1ecfi, th\u1ea7y thu\u1ed1c n\u00f3i ch\u1eafc l\u00e0 \u0103n l\u1ea7m ph\u1ea3i th\u1ecbt c\u00f4ng, ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1i d\u1ea1 d\u00e0y con nh\u00edm m\u00e0 u\u1ed1ng th\u00ec m\u1edbi kh\u1ecfi. Tr\u00ecnh v\u00e0o r\u1eebng t\u00ecm ki\u1ebfm m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ed9t h\u00f4m c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111\u1ec1n \u0111\u00eam n\u1eb1m m\u1ed9ng th\u1ea5y th\u1ea7n b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi c\u00f3 hi\u1ebfu h\u1ea1nh cho ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t con nh\u00edm \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1n\u201d. Ng\u00e0y mai qu\u1ea3 nhi\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con nh\u00edm \u1edf \u0111\u00e2y \u0111em v\u1ec1 l\u00e0m thu\u1ed1c cho m\u1eb9 u\u1ed1ng, b\u1ec7nh m\u1eb9 m\u1edbi kh\u1ecfi. \u0110\u1ea7u n\u0103m Minh M\u1ec7nh cha Tr\u00ecnh b\u1ecb th\u1ed5 ph\u1ec9 b\u1eaft giam \u1edf trong n\u00fai, \u0111\u00f2i chu\u1ed9c 150 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Tr\u00ecnh v\u01a1 v\u00e9t h\u1ebft c\u1eeda nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c 90 l\u1ea1ng, v\u00e0o n\u00fai xin chu\u1ed9c, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ea5y s\u1ed1 b\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 mu\u1ed1n ch\u00e9m ng\u01b0\u1eddi cha. Tr\u00ecnh k\u00eau kh\u00f3c xin ch\u1ebft thay cha. B\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1ea3m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hi\u1ebfu, tha cho. V\u1ec1 nh\u00e0 r\u01b0\u1edbc cha \u0111\u1ebfn tr\u00e1nh \u1edf ph\u1ee7 th\u00e0nh, bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Sau cha ch\u1ebft, Tr\u00ecnh l\u00e0m nh\u00e0 tranh \u1edf m\u1ed9 m\u1ed9t n\u0103m, khi h\u1ebft tang, l\u1ea1i d\u1ed1c h\u1ebft gia t\u00e0i, r\u01b0\u1edbc linh c\u1eefu cha v\u1ec1 l\u00e0ng t\u00e1ng t\u1ebf \u0111\u1ee7 l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u00f3 suy t\u1ecb g\u00ec v\u1edbi anh em, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i. 2. Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Kh\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Nguy\u1ec7t \u00e1o, huy\u1ec7n La S\u01a1n, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, khi 16 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Lai, \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u00ednh l\u1ec5 nh\u01b0ng ch\u01b0a v\u1ec1 \u1edf nh\u00e0 ch\u1ed3ng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng b\u1ed7ng ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh th\u00fa \u1edf Quy Nh\u01a1n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u th\u00ec ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i th\u00fa. Th\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c tin bu\u1ed3n, t\u1ee9c th\u00ec t\u1eeb gi\u00e3 cha m\u1eb9 v\u1ec1 nh\u00e0 ch\u1ed3ng ch\u1ecbu tang, v\u00e0 \u1edf lu\u00f4n ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng. Khi h\u1ebft tang th\u1ecb b\u1ecf ti\u1ec1n ri\u00eang m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Quy Nh\u01a1n l\u1ea5y h\u00e0i c\u1ed1t c\u1ee7a ch\u1ed3ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 l\u00e0ng an t\u00e1ng r\u1ed3i th\u1eaft c\u1ed5 \u0111\u1ec3 ch\u1ebft theo ch\u1ed3ng, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau \u0111\u00f3 v\u1eabn \u1edf nh\u00e0 ch\u1ed1ng nu\u00f4i cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng, l\u1ea1i l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u \u0111\u1ec3 th\u1eeba t\u1ef1 cho ch\u1ed3ng. 3. Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ph\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 V\u0103n Tr\u01b0ng, huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c, tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 V\u0103n \u0110\u0103ng B\u00edch. N\u0103m 23 tu\u1ed5i, ch\u1ed3ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 con th\u1ecb gi\u1eef ti\u1ebft th\u1edd cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng. Cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb v\u1eabn th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng, th\u1ecb th\u1ec1 kh\u00f4ng l\u1ea5y ai n\u1eefa. \u0110\u1ebfn khi cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng ch\u1ebft, b\u1ecf ti\u1ec1n t\u1ed1ng t\u00e1ng chu t\u1ea5t, l\u1ea1i l\u1ea5y v\u1ee3 cho em ch\u1ed3ng l\u00e0 V\u0103n \u0110\u0103ng \u0110i\u1ec1n. Th\u1eddi lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n c\u00f3 vi\u00ean v\u00f5 ph\u00e2n su\u1ea5t l\u00e0m ch\u1ec9 huy ngu\u1ef5 t\u00ean l\u00e0 An m\u1ebfn s\u1eafc \u0111\u1eb9p, s\u1eafm l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y \u00e9p. Th\u1ecb tr\u1ed1n v\u1ec1 nh\u00e0 cha n\u1ea5p kh\u00f4ng ra kh\u1ecfi c\u1eeda bu\u1ed3ng h\u1eb1ng m\u1ea5y n\u0103m. Khi ngu\u1ef5 An \u0111i, th\u1ecb l\u1ea1i v\u1ec1 nh\u00e0 ch\u1ed3ng, gi\u1eef tr\u1ecdn ti\u1ebft cho \u0111\u1ebfn khi ch\u1ebft.<\/p>\n<p>H\u1ea1ng b\u00ecnh 7 ng\u01b0\u1eddi : 1. V\u0169 Th\u1ecb Truy\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng B\u1ea5t H\u1ee7, huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, h\u01a1i c\u00f3 nhan s\u1eafc n\u0103m 15 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Danh S\u1ef9, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 1 con trai. N\u0103m 20 tu\u1ed5i ch\u1ed3ng ch\u1ebft, th\u1ecb gi\u1eef ch\u00ed, th\u1edd cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng, nu\u00f4i con th\u01a1. C\u00f3 nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ea1m h\u1ecfi, th\u1ecb b\u00e8n ch\u1eb7t m\u1ed9t ng\u00f3n tay ph\u1ea3i th\u1ec1 kh\u00f4ng l\u1ea5y ch\u1ed3ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng gi\u1eef tr\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft. 2. L\u00ea Th\u1ecb Hi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Th\u00f4ng L\u00e3ng, huy\u1ec7n H\u01b0ng Nguy\u00ean, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 ch\u00fat nhan s\u1eafc n\u0103m 17 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 Cao \u0110\u00ecnh To\u1ea3n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u00e1ng th\u00ec ch\u1ed3ng ch\u1ebft, nhi\u1ec1u l\u1ea7n mu\u1ed1n t\u1ef1 t\u1eed b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 ng\u0103n gi\u1eef. Khi h\u1ebft tang, nhi\u1ec1u nh\u00e0 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o mu\u1ed1n l\u1ea5y. Th\u1ecb b\u00f4i nh\u1ecd m\u1eb7t gi\u1ea3 \u1ed1m \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh, tr\u1ecdn \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i ti\u1ebft. 3. B\u00f9i Th\u1ecb Ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng H\u00e0o Ki\u1ec7t, huy\u1ec7n Thi\u00ean B\u1ea3n, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, n\u0103m 16 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Danh Ho\u1ea1t, \u0111\u01b0\u1ee3c 3 n\u0103m ch\u1ed3ng ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con, th\u1ecb gi\u1eef ti\u1ebft th\u1edd cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng. Cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb mu\u1ed1n b\u1ea3o c\u1ea3i gi\u00e1, th\u1ecb kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng. Kho\u1ea3ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi Gia Long c\u00f3 t\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9 th\u00edch s\u1eafc \u0111\u1eb9p c\u1ee7a th\u1ecb t\u00ecm b\u1eaft, th\u1ecb l\u1ebbn v\u00e0o v\u01b0\u1eddn r\u1eadm th\u1eaft c\u1ed5, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng c\u1ee9u s\u1ed1ng l\u1ea1i. T\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9 cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ngh\u0129a n\u00ean th\u00f4i. 4. \u0110\u1eb7ng Th\u1ecb Duy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u0110\u1ed9ng Trung, huy\u1ec7n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, n\u0103m 16 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ch\u1ee9c, sinh m\u1ed9t con trai, \u0111\u1ebfn n\u0103m 21 tu\u1ed5i, ch\u1ed3ng ch\u1ebft, \u1edf go\u00e1 gi\u1eef ti\u1ebft. Th\u1eddi lo\u1ea1n T\u00e2y S\u01a1n, c\u00f3 v\u00f5 ph\u00e2n su\u1ea5t \u1edf huy\u1ec7n l\u00e0 ng\u1ee5y \u0111\u00f4 ty Di\u00ean mu\u1ed1n \u00e9p l\u1ea5y. Th\u1ecb c\u1eaft t\u00f3c b\u00f4i b\u00f9n v\u00e0o m\u1eb7t, ch\u1ea1y ra \u0111\u1ed3ng, l\u00fac kh\u00f3c, l\u00fac c\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi ta cho l\u00e0 \u0111i\u00ean, t\u00ean Di\u00ean m\u1edbi th\u00f4i. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0o ph\u00fa trong l\u00e0ng mu\u1ed1n l\u1ea5y, th\u1ecb nghi\u00eam s\u1eafc m\u1eb7t, l\u1ea5y ngh\u0129a m\u00e0 tr\u00e1ch \u0111\u1ec3 c\u1ef1 tuy\u1ec7t, r\u1ed3i gi\u1eef tr\u1ecdn ti\u1ebft. 5. Phan Th\u1ecb \u0110\u1ed1c, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Y\u00ean L\u00e2m, huy\u1ec7n T\u00e2n \u0110\u1ecbnh, tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng huy\u1ec7n l\u00e0 L\u00ea Minh Th\u1ee9c, sinh m\u1ed9t trai m\u1ed9t g\u00e1i. Ch\u1ed3ng ch\u1ebft, gi\u1eef ch\u00ed th\u1edd cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng. Sau c\u00f3 t\u00ean c\u01b0\u1eddng h\u00e0o mu\u1ed1n \u00e9p l\u1ea5y, cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u0169ng khuy\u00ean l\u1ea5y ch\u1ed3ng. Th\u1ecb th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng kh\u1ea5n ch\u1ed3ng, c\u1eaft t\u00f3c m\u00e0 th\u1ec1 gi\u1eef ti\u1ebft. Cha m\u1eb9 th\u1ea5y b\u1ec1n l\u00f2ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00f4i kh\u00f4ng \u00e9p n\u1eefa b\u00e8n gi\u1eef tr\u1ecdn ti\u1ebft. 6. Mai Th\u1ecb V\u00e3ng ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Kim Xuy\u1ebfn, huy\u1ec7n Nga S\u01a1n, tr\u1ea5n Thanh Hoa, n\u0103m 18 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u1eadu L\u1ed9c l\u00e0 Thang Ph\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 3 con g\u00e1i. N\u0103m 25 tu\u1ed5i ch\u1ed3ng ch\u1ebft, th\u1ecb gi\u1eef ti\u1ebft n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi anh ch\u1ed3ng, c\u1eaft t\u00f3c th\u1ec1 kh\u00f4ng l\u1ea5y ai n\u1eefa. 7. \u0110inh Th\u1ecb Vi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Gia Tr\u1ea1ng, huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i An, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, n\u0103m 19 tu\u1ed5i, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 \u0110inh B\u00e1 B\u00e1i. N\u0103m 22 tu\u1ed5i ch\u1ed3ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 con, c\u01b0\u1eddng h\u00e0o trong l\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n l\u1ea5y, cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng v\u00e0 cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u0169ng khuy\u00ean c\u1ea3i gi\u00e1. Th\u1ecb \u0111\u1eadp tr\u00e1n v\u00e0o \u0111\u00e1 th\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i ti\u1ebft. \u0110\u1ebfn gi\u00e0 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng tr\u00ean tr\u00e1n v\u1eabn c\u00f2n.<\/p>\n<p>H\u1ea1ng th\u1ee9 11 ng\u01b0\u1eddi : 1. L\u00ea Th\u1ecb B\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng L\u1ed9c Du, huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, n\u0103m 17 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 T\u1ea1 B\u00e1 Kh\u00f4i, m\u1edbi 4 th\u00e1ng th\u00ec ch\u1ed3ng ch\u1ebft, th\u1ecb gi\u1eef ch\u00ed nu\u00f4i cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef tr\u1ecdn ti\u1ebft. 2. Phan Th\u1ecb Nam, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng An \u0110\u1ed3ng, huy\u1ec7n La S\u01a1n, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 ch\u00fat nhan s\u1eafc, n\u0103m 17 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0ng l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Th\u1ecd. N\u0103m 23 tu\u1ed5i, ch\u1ed3ng ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con gi\u1eef ch\u00ed th\u1edd cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng. Nh\u00e0 quan v\u00e0 nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa nhi\u1ec1u l\u1ea7n mu\u1ed1n \u00e9p l\u1ea5y, cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng c\u0169ng khuy\u00ean l\u1ea5y, th\u1ecb kh\u00f4ng theo, gi\u1eef tr\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft. 3. Phan Th\u1ecb \u0110o\u00e1n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng D\u01b0\u01a1ng H\u1ed3i, huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i An, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, n\u0103m 18 tu\u1ed5i, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n K\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ch\u1ed3ng ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con, \u1edf go\u00e1 gi\u1eef ch\u00ed. Nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa trong l\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n l\u1ea5y, cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb v\u00e0 cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng th\u01b0\u01a1ng c\u00f2n tr\u1ebb tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u khuy\u00ean l\u1ea5y ch\u1ed3ng. Th\u1ecb k\u00eau kh\u00f3c, nh\u1ecbn \u0103n 2 ng\u00e0y, h\u00e0ng x\u00f3m l\u00e1ng gi\u1ec1ng cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ngh\u0129a m\u00e0 khuy\u00ean gi\u1ea3i r\u1ed3i vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00f4i. 4. Ph\u1ea1m Th\u1ecb Ninh, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 H\u00e0o Ki\u1ec7t, huy\u1ec7n Thi\u00ean B\u1ea3n, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, n\u0103m 15 tu\u1ed5i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Nhu\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c 3 n\u0103m, ch\u1ed3ng ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 con, \u1edf go\u00e1 gi\u1eef ch\u00ed. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0o ph\u00fa m\u1ebfn s\u1eafc \u0111\u1eb9p mu\u1ed1n l\u1ea5y, cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u0169ng khuy\u00ean. Th\u1ecb gi\u1eadm ch\u00e2n m\u00e0 kh\u00f3c, nh\u1ecbn \u0103n 3 ng\u00e0y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng y\u00ean \u1ee7i khuy\u00ean gi\u1ea3i, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb \u00e9p l\u1ea5y ch\u1ed3ng n\u1eefa. 5. \u0110\u1ed7 Th\u1ecb T\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng La Ng\u1ea1n, huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i An, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, n\u0103m 20 tu\u1ed5i l\u1ea5y ch\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Linh, n\u0103m 23 tu\u1ed5i ch\u1ed3ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 con, th\u1ecb \u1edf go\u00e1 gi\u1eef ch\u00ed. H\u00e0o tr\u01b0\u1edfng trong l\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n l\u1ea5y, cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb v\u00e0 cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng c\u0169ng khuy\u00ean c\u1ea3i gi\u00e1, th\u1ecb kh\u00f4ng nghe. 6. Tri\u1ec7u Th\u1ecb Quy\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u0110\u00f4ng L\u0129nh, huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i An, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, n\u0103m 18 tu\u1ed5i, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u1ee9c S\u1ea3ng, n\u0103m 21 tu\u1ed5i ch\u1ed3ng ch\u1ebft, gi\u1eef ch\u00ed th\u1edd cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng. Nh\u00e0 gi\u00e0u nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n l\u1ea5y th\u1ecb nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ed5i ti\u1ebft. 7. Ng\u00f4 Th\u1ecb Thao, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Ho\u00e0i H\u1eefu, huy\u1ec7n Thanh Quan, tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, n\u0103m 16 tu\u1ed5i l\u1ea5y ch\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Thu\u1ea7n, sinh m\u1ed9t trai. N\u0103m 18 tu\u1ed5i ch\u1ed3ng ch\u1ebft, gi\u1eef ch\u00ed. C\u00f3 t\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9 mu\u1ed1n \u00e9p l\u1ea5y, th\u1ecb gi\u1ea3 \u0111i\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t. 8. Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Qu\u00fd, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng An Ho\u00e0, huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea5n Phi\u00ean An, l\u00e0 v\u1ee3 Kh\u00e2m sai ch\u01b0\u1edfng Trung dinh \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebft T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t trai. Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc t\u1eed tr\u1eadn n\u0103m th\u1ecb 24 tu\u1ed5i, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 53 tu\u1ed5i, gi\u1eef ti\u1ebft kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 nu\u00f4i th\u00e2n. 9. Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb Thanh, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Ho\u00e0 M\u1ef9, huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0 v\u1ee3 vi\u00ean Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1, qu\u1ea3n Long \u0111i\u1ec7n th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00eam, sinh m\u1ed9t g\u00e1i, n\u0103m 22 tu\u1ed5i, ch\u1ed3ng ch\u1ebft gi\u1eef ti\u1ebft, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 69 tu\u1ed5i, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 nu\u00f4i th\u00e2n. 10. Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb B\u1ea3o, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Ho\u00e0 M\u1ef9, huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea5n Phi\u00ean An, l\u00e0 v\u1ee3 Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i cai c\u01a1 qu\u1ea3n Ti\u1ec3u sai tri T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Lu\u1eadt, sinh m\u1ed9t trai, n\u0103m 30 tu\u1ed5i ch\u1ed3ng ch\u1ebft gi\u1eef ti\u1ebft, \u0111\u1ebfn nay 69 tu\u1ed5i, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 nu\u00f4i th\u00e2n. 11. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0ng v\u1edbi Th\u1ecb B\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ph\u01b0\u1ee3ng, v\u1ee3 Cai b\u1ea1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Khi\u00eam, sinh hai con m\u1ed9t trai m\u1ed9t g\u00e1i, n\u0103m 26 tu\u1ed5i, ch\u1ed3ng ch\u1ebft, \u0111\u1ebfn nay 53 tu\u1ed5i gi\u1eef ti\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i).<\/p>\n<p>H\u01a1n 200 d\u00e2n man \u1edf M\u01b0\u1eddng Vanh thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, ch\u1ea1y sang \u1edf ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i, thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, n\u00f3i l\u00e0 t\u1eeb khi Sai tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 A \u0110i\u1ec1n C\u00e1o b\u1ecb t\u1ed9i, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y t\u1ea3n \u0111i, xin c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n man thu\u1ed9c x\u1ee9 n\u00e0y h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p c\u1ed1ng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 cho l\u1ec7 v\u00e0o s\u1ed5 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111\u1ea5t m\u1edbi ph\u1ee5 \u1edf Thanh Ngh\u1ec7, m\u00e0 thu thu\u1ebf (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 tri ph\u1ee7 tri huy\u1ec7n, th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n g\u1ea1o d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam chi c\u1ea5p theo m\u1ed9t l\u1ec7 v\u1edbi h\u1ea1ng th\u1ef1c th\u1ee5. Ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng \u1edf H\u1eadu qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Phan B\u00e1 H\u00f9ng ch\u1ebft, l\u1ea5y Ph\u00f3 th\u1ed1ng H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Th\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng, l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Di l\u00e0m Ph\u00f3 th\u1ed1ng th\u1eadp c\u01a1 Uy th\u1eafng. L\u1ea5y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 L\u1ea1c d\u0169ng l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c s\u1edf c\u1eeda quan b\u1ebfn \u0111\u00f2 trong h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng ty \u1edf ph\u1ed1 An L\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5u gi\u00e1. H\u1ecfi ra th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng c\u0169 \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng kh\u00e1ch bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Khi \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 th\u00ec thu\u00ea thuy\u1ec1n ch\u1edf \u0111i hai tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh. L\u00e1i bu\u00f4n ai \u0111\u1ee9ng chi\u00eau t\u1eadp thuy\u1ec1n ghe m\u00e0 ch\u1edf, th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf l\u00e0 5000 quan. M\u1ea5y n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ngh\u1ebdn, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n kh\u00f4ng \u0111i ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i b\u00f9 thu\u1ebf xin n\u00ean b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u1eb7t ra c\u1ed1t l\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u1eefng h\u00e0ng ho\u00e1 n\u01b0\u1edbc Thanh, 20 n\u0103m nay \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7, nay b\u1ecdn l\u00e1i bu\u00f4n x\u1ea3o tr\u00e1 th\u00e1c c\u1edb ch\u1eb3ng qua l\u00e0 mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m thu\u1ebf \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i th\u00f4i sao n\u00ean m\u00e0 \u0111\u00ecnh b\u00e3i ngay \u0111\u01b0\u1ee3c! Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho th\u00e0nh th\u1ea7n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean truy\u1ec1n b\u1ea3o b\u1ecdn thuy\u1ec1n h\u1ed9 \u1edf ph\u1ed1 \u1ea5y r\u1eb1ng, ph\u00e0m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n thu\u00ea ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 th\u00ec cho c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 m\u00e0 \u0111i, nh\u01b0ng nh\u1eefng ch\u1ed7 quan y\u1ebfu tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y, thuy\u1ec1n b\u00e8 t\u1ea5t ph\u1ea3i qua l\u1ea1i, th\u00ec ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a th\u00e0nh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a tr\u1ea5n chia nhau ng\u1ed3i thu thu\u1ebf, c\u1ee9 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9 bi\u1ebft. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n tr\u1ed3ng c\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb th\u00e2n c\u1ea7m ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u00fd m\u1edf ngu\u1ed3n l\u1ee3i \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c sung t\u00fac, \u0111\u00e3 t\u1eebng ra l\u1ec7nh cho trong ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh tr\u1ed3ng c\u00e1c c\u00e2y c\u00f3 ti\u1ebfng nh\u01b0 c\u00e2y nam mai v\u00e0 c\u00e2y m\u00edt \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u1eefng c\u00e2y \u1ea5y \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00e2y g\u1ed7 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra c\u00e1c quan s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i s\u1ee9c kh\u1eafp cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf trong th\u00e0nh v\u00e0 hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan th\u00ec tr\u1ed3ng c\u00e2y m\u00edt, \u1edf b\u1edd \u0111\u00ea ven s\u00f4ng th\u00ec tr\u1ed3ng c\u00e2y li\u1ec5u, v\u00e0 th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i vun b\u00f3n b\u1ea3o v\u1ec7 cho c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edbn, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng. H\u1ea1n trong 3 n\u0103m, c\u1ee9 s\u1ed1 c\u00e2y hi\u1ec7n \u0111\u00e3 tr\u1ed3ng, k\u00ea th\u00e0nh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. N\u00ean thong th\u1ea3 m\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1eebng \u0111\u1ed1c th\u00fac kh\u1ea9n c\u1ea5p m\u00e0 h\u1ea1i cho d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m th\u01b0 n\u1eb7c danh t\u1ed1 gi\u00e1c b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ec3 che gi\u1ea5u n\u00f2i gi\u1ed1ng T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng (con Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c) v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u1ee3ng (con Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0110\u1ee9c l\u00e0 anh t\u00ean L\u01b0\u01a1ng). Quan tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn Th\u1ec3, nghi\u00eam giam r\u1ed3i m\u1eadt t\u1ea5u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai ngay T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u0129nh c\u1edd b\u00e0i kh\u00e2m sai, \u0111em theo thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf b\u1ed9 v\u00e0 tr\u1ea5n ph\u1ee7 v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. Nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng hai t\u00ean L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u01b0\u1ee3ng nghe tin l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u00e3 tr\u1ed1n \u0111i, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u1edf Th\u1ea1ch Th\u00e0nh tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean, th\u00ec \u1edf trong h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh. Gi\u1ea3ng t\u00e2u r\u00f5 duy\u00ean do. Vua b\u00e8n sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, cho \u0111i m\u1ecdi n\u01a1i d\u00f2 b\u1eaft, l\u1ea1i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n d\u00e2n ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y gi\u1ea3i n\u1ed9p quan th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u00e1m b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, n\u1ebfu dung \u1ea9n v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho ph\u1ea1m \u0111i tr\u1ed1n th\u00ec x\u1eed c\u00f9ng t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i m\u00e1i hi\u00ean c\u00e1c c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ee5c b\u1ed9, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb1ng sau hai b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3 h\u1eefu tham tri \u0111\u1ec1u m\u1ed9t m\u00e1i, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb1ng sau c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3 h\u1eefu th\u1ecb lang \u0111\u1ec1u m\u1ed9t m\u00e1i, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc hai d\u00e3y nh\u00e0 ty vi\u1ec7n t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u m\u1ed9t m\u00e1i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 ph\u00e1t cho l\u00e1 d\u1eeba, m\u00e2y v\u00e0 tre, \u0111\u1ec3 g\u00e1c m\u00e0 tre, \u0111\u1ebfn nay s\u00e1u b\u1ed9 t\u00e2u xin l\u00e0m l\u1ea1i, tr\u00ean d\u00f9ng m\u00e1i g\u1ed7 l\u1ee3p ng\u00f3i, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1eafp n\u1ec1n \u0111\u1ea5t, ngo\u00e0i b\u00f3 th\u1ec1m g\u1ea1ch cho \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp l\u1ea1i ba s\u1edf \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 S\u01a1n Nam (S\u01a1n T\u00e2y m\u1ed9t s\u1edf t\u1ea1i x\u00e3 An Qu\u00e1n huy\u1ec7n An S\u01a1n, d\u00e0i 217 tr\u01b0\u1ee3ng l\u1ebb, S\u01a1n Nam hai s\u1edf, m\u1ed9t s\u1edf \u1edf x\u00e3 T\u1eed D\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n S\u01a1n Minh, d\u00e0i 126 tr\u01b0\u1ee3ng l\u1ebb, m\u1ed9t s\u1edf \u1edf x\u00e3 L\u01b0u Kh\u00ea huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc d\u00e0i 90 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>Cho huy\u1ec7n Tam D\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng. Huy\u1ec7n Tam D\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc do ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng th\u1ed1ng h\u1ea1t, m\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u00ec \u1edf g\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng ; huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc do ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng th\u1ed1ng h\u1ea1t, m\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u00ec \u1edf g\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u1eadn ti\u1ec7n, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i ph\u00e0m quan binh th\u0103ng b\u1ed5 ra l\u00e0m quan ngo\u00e0i m\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 v\u00e0o sau ng\u00e0y phong \u1ea5n, n\u1ebfu n\u00f3i th\u0103ng b\u1ed5 c\u00f3 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec cho do b\u1ed9 t\u00e2u xin, cho \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c ngay, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u cho l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n theo ban v\u00e0o ch\u1ea7u m\u1eebng ch\u1edd \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y khai \u1ea5n m\u1edbi \u0111i. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o, t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Tr\u1ef1c C\u00e1t.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n Duy T\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu do th\u00e0nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft, \u0111\u00eam \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u1edf s\u00f4ng Ph\u1ee5c L\u1ec5 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng, tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng v\u1edbi Tr\u1ef1c C\u00e1t), gi\u1eb7c ch\u1ee3t x\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ea7u cu\u1ed1i kh\u00f4ng ti\u1ebfp \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nhau, T\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft, binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1edd ch\u1ea1y. \u0110\u1ee9c \u1edf \u0111\u1eb1ng sau ch\u1ec9 th\u00fac thuy\u1ec1n \u0111i theo b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, \u0111\u1ebfn s\u00e1ng mai m\u1edbi \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c tan v\u1ee1, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00f9ng nhi\u1ec1u s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi. B\u1ea3o ch\u1ea1y tho\u00e1t, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng th\u00ec tr\u1ed1n n\u1ea5p v\u00e0o b\u1ee5i lau s\u1eady \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, b\u1ecb d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 14 \u0111\u1ee9a \u0111em n\u1ed9p. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, Phan V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9u ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u. \u0110\u1ebfn khi th\u00e0nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ecfng vi\u1ec7c v\u00e0 c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a bi\u1ec1n binh l\u1ea1i th\u1eafng th\u00ec vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y Nguy\u1ec5n Duy T\u00e2n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 sai l\u1ea7m \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf th\u1eeba c\u01a1 sinh chuy\u1ec7n, c\u00f3 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn qu\u00e2n lu\u1eadt. Nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u1ecb thi\u1ec7t m\u1ea1ng t\u1ea1i tr\u1eadn, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u nguy\u00ean h\u00e0m m\u00e0 c\u1ea5p tu\u1ea5t. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng b\u1ed5ng. Phan V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1ee9ng c\u1ee9u h\u01a1i ch\u1eadm nh\u01b0ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ed1ng gi\u1eb7c su\u1ed1t \u0111\u00eam, \u0111\u1ebfn tr\u1eadn ban ng\u00e0y l\u1ea1i h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, th\u00ec cho \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng hai c\u1ea5p l\u01b0u. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ra tr\u1eadn c\u1ee9 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ai b\u1ecb ch\u1ebft th\u00ec th\u01b0\u1edfng 3 quan ti\u1ec1n, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng 2 quan. T\u1ed5ng l\u00fd d\u00e2n phu th\u00ec th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan\u201d. R\u1ed3i th\u1ea5y gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, sai tri\u1ec7t qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00edn ch\u1ebft, cho 300 quan ti\u1ec1n, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i thuy\u1ec1n Tam \u0111ao thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m \u0111\u1ed9i Gia nhu\u1ec7.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng hai c\u01a1 Ti\u1ec1n v\u00e0 T\u1ea3 thu\u1ed9c h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh, m\u1ed7i c\u01a1 chia l\u00e0m 3 hi\u1ec7u, Trung hi\u1ec7u 4 \u0111\u1ed9i, Ti\u1ec1n hi\u1ec7u v\u00e0 H\u1eadu hi\u1ec7u m\u1ed7i hi\u1ec7u 3 \u0111\u1ed9i, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u1ed5 ng\u1ea1ch, nay xin b\u1ecf nh\u1eefng ch\u1eef Trung hi\u1ec7u, Ti\u1ec1n hi\u1ec7u, H\u1eadu hi\u1ec7u c\u1ee9 theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ed5i l\u00e0m m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec3 cho danh hi\u1ec7u \u0103n kh\u1edbp v\u1edbi danh hi\u1ec7u \u1edf H\u1eefu c\u01a1 v\u00e0 H\u1eadu c\u01a1. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXXI<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>T\u00e2n m\u00e3o, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 [1831] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 11), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, m\u1ed3ng 1, cho hai ban v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o c\u00f2n b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng, th\u00ec c\u0169ng gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c. U\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo quan Kinh m\u00e0 d\u1ef1 y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng, T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn, l\u1ea1i gia \u00e2n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; nh\u1eefng vi\u00ean sung ch\u1ee9c h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u0169ng th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. V\u1ec1 sau l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng (Tr\u01b0\u1edbc kia quan ngo\u00e0i t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng, ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c).<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ebft \u0111\u1ea7u xu\u00e2n nhi\u1ec1u Ph\u01b0\u1edbc, m\u1eebng ti\u1ebfp tin l\u00e0nh m\u01b0a ng\u1ecdt. K\u00ednh c\u1ea9n \u01a1n tr\u1eddi, Tr\u1eabm c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>\u1edf Kinh s\u01b0 gi\u00e1 g\u1ea1o cao. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cKinh k\u1ef3 l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u00f4 h\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng t\u1ee5 t\u1eadp, gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y m\u1ed9t t\u0103ng l\u00ean. H\u01a1n n\u1eefa c\u00e1c h\u1ea1t n\u0103m ngo\u00e1i gi\u00e1 g\u1ea1o c\u0169ng l\u00ean cao. Nay g\u1eb7p khi gi\u00e1p h\u1ea1t g\u1ea1o \u0103n b\u00ean ngo\u00e0i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, gia \u01a1n t\u1eeb c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf, \u0103n l\u01b0\u01a1ng n\u0103m l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch ra ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng, chu\u1ea9n cho v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang, c\u1ee9 1 quan ti\u1ec1n th\u00ec ph\u00e1t thay b\u1eb1ng 1 h\u1ed9c th\u00f3c, n\u1ebfu c\u00f3 ai b\u1ecb x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t th\u00ec c\u0169ng cho chi\u1ebfu nguy\u00ean ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u0169 m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t \u0111\u1ec3 cho h\u1ed9t g\u1ea1o l\u01b0u th\u00f4ng, quan d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n\u201d. L\u1ea1i cho l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00e1c nha c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng g\u1ea1o nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng th\u0103ng th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu ch\u1ee9c h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 \u00e1n th\u1ee7 \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i ki\u00eam qu\u1ea3n ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i. Hi\u1ebfu l\u00e0 \u00e1n th\u1ee7 \u0111\u00e0i An H\u1ea3i. S\u1eafc cho v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung \u0111\u01b0\u01a1ng ban tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf hai \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, An H\u1ea3i, ch\u1ec9 ph\u00e1i t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn binh \u0111inh, giao cho b\u1ecdn L\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng chuy\u00ean qu\u1ea3n, c\u00f2n qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00ec \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111\u1ec3 h\u1ea7u, \u0111\u1ee3i khi v\u1ec7 binh m\u00e3n ban v\u1ec1 ng\u0169 th\u00ec cai qu\u1ea3n \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng. T\u1eeb sau h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ed5i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch th\u00ec c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 gi\u00e1 ra th\u0103m ph\u00eda \u0111\u00f4ng Giao th\u1ea5y l\u00faa m\u00e1 t\u1ed1t, r\u1ea5t vui l\u00f2ng, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c d\u00e2n c\u01b0 hai b\u00ean d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng 2.000 quan ti\u1ec1n. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm nh\u00e2n r\u1ed7i vi\u1ec7c, \u0111i tu\u1ea7n nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111i qua, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u l\u1ec5 nghi, Tr\u1eabm kh\u00f4ng l\u1ea5y c\u00e1i \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111\u1eb9p m\u1eaft, ch\u1ec9 m\u1eebng th\u1ea5y l\u00faa xanh t\u1ed1t m\u00e0 th\u00f4i\u201d. R\u1ed3i \u0111\u01b0a b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf cho xem.<\/p>\n<p>U\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ef1c, b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1eb7c t\u00e2u. Vua n\u00f3i : \u201cU\u1ef7 vi\u00ean \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho ng\u00e0y ng\u00e0y ph\u1ea3i tr\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u00f3 h\u1ecfi han, m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m b\u1ecf v\u1eafng, khinh nh\u1eddn nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. R\u1ed3i ph\u1ea1t b\u1ed5ng v\u00e0 cho tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Tr\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc \u0111i doanh \u0111i\u1ec1n \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 t\u00ean quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf tr\u1ea5n l\u00e0 Ph\u00ed Qu\u00fd Tr\u1ea1i c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u0111i \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, \u0111\u1ebfn nay Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n v\u00e0o ch\u1ea7u, Tr\u1ea1i theo \u0111i. Tr\u1ee9 v\u1edbi Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n c\u00f9ng b\u1ea3o c\u1eed Tr\u1ea1i l\u00e0m huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i, T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh bi\u1ebft Tr\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 lo l\u1ee3i ri\u00eang m\u00e0 c\u1ea7u c\u1ea1nh, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb h\u1eb7c, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 b\u1ecb n\u00f3 bao chi\u1ebfm, d\u00e2n ngh\u00e8o v\u00f4 s\u1ea3n nghi\u1ec7p b\u1ecb n\u00f3 sai khi\u1ebfn, n\u1ebfu vi\u1ec7c c\u1ea5t nh\u1eafc n\u00e0y m\u00e0 \u0111\u1eaft, kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u1ecdn s\u0129 phu khoa m\u1ee5c c\u1ed1ng c\u1eed l\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf ngo\u00e0i x\u1ea5u h\u1ed5 ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng c\u00f9ng h\u00e0ng m\u00e0 m\u1ed9t huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i, t\u1ea5t l\u1ea1i s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i s\u00e0o huy\u1ec7t nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Hu\u1ed1ng chi quan t\u01b0\u1edbc l\u00e0 do c\u00e1c ti\u00ean \u0111\u1ebf c\u00f9ng Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3i k\u1ebb hi\u1ec1n t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1, cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u00f9ng, cho n\u00ean d\u00f9 m\u1ed9t t\u1ef1 hay n\u1eeda c\u1ea5p ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng l\u1ea5y t\u00ecnh th\u00e2n \u00e1i m\u00e0 cho ri\u00eang ai. Hai g\u00e3 kia ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o, m\u00e0 d\u00e1m l\u1ea5y quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tr\u00ec\u00eau \u0111\u00ecnh l\u00e0m c\u00e1i qu\u00e0 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u00f9 \u0111\u00e1p ri\u00eang. Xin tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u c\u1ea1nh, m\u00e0 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i d\u1ed1i vua l\u00e0m ri\u00eang\u201d.\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khi\u1ebfn b\u1ecdn Tr\u1ee9 t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi v\u00e0 giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t ngh\u1ecb x\u1eed. Khi l\u1eddi ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean xin \u0111\u1ec1u x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1eb7c \u01a1n \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng b\u1ed5 Tr\u1ee9 l\u00e0m tri huy\u1ec7n Kinh huy\u1ec7n, gi\u00e1ng b\u1ed5 Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i. Ph\u1ea1t Qu\u00fd Tr\u1ea1i 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 truy thu l\u1ea1i v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a th\u00e0nh, b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 d\u00e2n.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Lang trung hi\u1ec7p l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang th\u0103ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh l\u00e0 B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9, hi\u1ec7p l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n l\u00e0 Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh, th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00e2m \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 v\u00e0 th\u0103ng th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang. L\u00e2m \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf li\u1ec1n ch\u1ebft, gia \u00e2n cho th\u1ef1c th\u1ee5 Tham hi\u1ec7p v\u00e0 chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea5t H\u00e0 Ti\u00ean r\u1ed9ng r\u00e3i b\u00e1t ng\u00e1t, m\u00e0 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a m\u1edf mang, l\u00e0ng m\u1ea1c c\u00f2n th\u01b0a th\u1edbt, mu\u1ed1n m\u1ed9t phen kinh l\u00fd \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ecba l\u1ee3i v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh d\u00e2n c\u01b0, d\u1ee5 cho th\u00e0nh th\u1ea7n Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f9ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ba t\u00e0o h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn nh\u1eefng d\u00e2n kh\u00f4ng ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t ch\u01b0a kh\u1ea9n h\u1ebft, chia nhau l\u1eadp ra l\u00e0ng m\u1ea1c, c\u00e0y c\u1ea5y l\u00e0m ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng r\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i l\u1ee3i mu\u00f4n \u0111\u1eddi. Tr\u00f9 ho\u1ea1ch c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ebf n\u00e0o, th\u00ec l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean, v\u1eeba g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean b\u00e1o v\u1ec1, vi\u1ec7c \u1ea5y b\u1ecf l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m tu\u1ea5t, t\u1ebf Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai quan thanh tra b\u1ed9 H\u1ed9. L\u1ea5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf sung ch\u1ee9c \u0110\u1ed5ng l\u00fd, T\u1ea3 th\u1ecb lang l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng sung Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd, Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m Th\u1eeba ch\u1ec9 sung bi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c sung hi\u1ec7p l\u00fd.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c th\u1ecb lang th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, b\u1edbt ch\u1ee9c gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u1edf Kinh th\u01b0\u01a1ng. L\u1ea5y nguy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u1eedu l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u00fac \u1ea5n Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>B\u1edbt ch\u1ee9c gi\u00e1m \u0111\u1ed1c M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 chuy\u00ean coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Sai kh\u1eafc b\u1ea3n Ng\u1ef1 ch\u1ebf thi v\u0103n s\u01a1 t\u1eadp.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 s\u00e1u b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u xin xem c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 v\u0103n ng\u1ef1 ch\u1ebf t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 (1830) tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc b\u1ea3n in l\u00e0m s\u01a1 t\u1eadp, \u0111\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ecf n\u1ec1n v\u0103n tr\u1ecb vua kh\u00f4ng cho. \u0110\u1ebfn nay l\u1ea1i c\u00f9ng xin l\u1ea1i, vua b\u00e8n cho.<\/p>\n<p>Vua th\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i t\u1ef1a t\u1eadp th\u01a1 r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>\u201cTh\u01a1 ta l\u00e0m ra, t\u1eeb n\u0103m B\u00ednh tu\u1ea5t (Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6 [1826]) tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u00f4i b\u00e0i coi ra c\u00f2n nh\u1ea1t nh\u1ebdo, r\u1ed3i c\u0169ng m\u1ea5t m\u00e1t \u0111i. T\u1eeb n\u0103m \u0110inh h\u1ee3i (Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827]) v\u1ec1 sau, g\u1eb7p vi\u1ec7c l\u00e0 c\u1ea7m b\u00fat, th\u01a1 ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf \u0111i, m\u1edbi sai ch\u00e9p th\u00e0nh t\u1eadp, l\u00e0 t\u1ea1m \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui khi r\u1ed7i vi\u1ec7c \u0111\u00f3 th\u00f4i. \u0110\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi xin \u0111em kh\u1eafc b\u1ea3n in, ta kh\u00f4ng cho, v\u00ec t\u1ef1 ngh\u0129, nh\u1eefng th\u01a1 ta l\u00e0m \u0111\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 m\u00ecnh t\u1ef1 d\u1ea1y m\u00ecnh v\u1ec1 \u0111\u1ea1o k\u00ednh tr\u1eddi y\u00eau d\u00e2n, so s\u00e1nh l\u00fac t\u1ea1nh l\u00fac m\u01b0a \u0111\u1ec3 xem th\u1eddi ti\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi hoa ho\u00e8 ch\u1ea3i chu\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta th\u00edch nghe. Kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a th\u01b0 sinh, t\u00ecm t\u1eebng ch\u01b0\u01a1ng tr\u00edch t\u1eebng c\u00e2u m\u00e0 mu\u1ed1n \u0111ua \u0111\u1eb9p tranh hay v\u1edbi c\u00e1c v\u0103n nh\u00e2n m\u1eb7c kh\u00e1ch \u0111\u00e2u. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng t\u1eeb x\u01b0a l\u00e0m th\u01a1 v\u0103n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n nh\u1eefng k\u1ebb t\u1eeb th\u1ea7n. Theo \u00fd ta xem th\u00ec tuy ch\u1ed1n H\u00e0n l\u00e2m B\u00ed c\u00e1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 thay l\u1eddi vua n\u00f3i, d\u00f9ng v\u00e0o c\u00e1o s\u1eafc m\u1ec7nh l\u1ec7nh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n nh\u01b0 v\u0103n th\u01a1 th\u00ec v\u1ed1n l\u00e0 g\u1ed1c \u1edf l\u00f2ng ph\u00e1t t\u1ef1 ch\u00ed, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thay th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u00e0 t\u1ea5t l\u1ea1i nh\u1eadn c\u00e1i h\u01b0 danh \u1ea5y l\u00e0m g\u00ec. Hu\u1ed1ng chi vua ch\u00faa kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c hay th\u01a1 l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5. Nghi\u00eau Thu\u1ea5n ng\u00e0y x\u01b0a c\u00f3 l\u00e0m th\u01a1 \u0111\u00e2u, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i khen Nghi\u00eau Thu\u1ea5n. Th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft th\u01a1 v\u0103n l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c th\u1eeba \u0111\u00f3 th\u00f4i, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i khoe t\u00e0i b\u1eb1ng th\u01a1 m\u00e0 m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thay l\u00e0m g\u00ec. Cho n\u00ean th\u01a1 v\u0103n ta l\u00e0m, m\u1ed9t ch\u1eef m\u1ed9t c\u00e2u \u0111\u1ec1u do t\u1ef1 \u00fd m\u00ecnh, t\u00f4i con trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3. N\u0103m ngo\u00e1i s\u00e1u b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f9ng nhau kh\u1ea9n kho\u1ea3n xin kh\u1eafc in s\u01a1 t\u1eadp thi v\u0103n ng\u1ef1 ch\u1ebf, ta c\u0169ng ch\u01b0a cho. Nay l\u1ea1i xin l\u1ea1i. Ta ngh\u0129 n\u1ebfu kh\u00f4ng cho l\u00e0m th\u00ec ph\u1ee5 l\u00f2ng mong mu\u1ed1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta mong mu\u1ed1n, m\u00e0 g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 ki\u1ec3u c\u00e1ch. N\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u0103n hi\u1ebfn, t\u1eeb c\u00e1c tri\u1ec1u x\u01b0a d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1eadc vua ch\u00faa t\u00e0i gi\u1ecfi, nh\u1eefng th\u01a1 v\u0103n l\u00e0m ra t\u1ea5t nhi\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3, m\u00e0 s\u00e1ch v\u1edf kh\u00f4ng ch\u00e9p, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn thi\u1ebfu, ch\u1ec9 c\u00f3 L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc thu\u1eadt r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u1ed9t v\u00e0i b\u00e0i c\u00f2n l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ecdc l\u1ea5y l\u00e0m kho\u00e1i tr\u00e1, truy\u1ec1n t\u1ee5ng \u0111\u1ebfn nay, nh\u01b0ng ti\u1ebfc l\u00e0 c\u0169ng t\u1ea3n m\u00e1t, kh\u00f4ng th\u00e0nh t\u1eadp th\u00e0nh quy\u1ec3n, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n in \u0111\u1ec3 l\u1ea1i. Nay n\u1ebfu \u0111em nh\u1eefng th\u01a1 v\u0103n ng\u1ef1 ch\u1ebf ban ra th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c hay trong l\u00e0ng v\u0103n ngh\u1ec7 n\u01b0\u1edbc ta, theo l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 h\u1ea1i, v\u00ec th\u1ebf chu\u1ea9n cho l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.<\/p>\n<p>H\u00e3y \u0111\u01a1n c\u1eed m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 n\u00f3i : Tr\u1eabm h\u1eb1ng ng\u00e0y l\u00fac n\u00e0o r\u1ed7i vi\u1ec7c m\u1ed9t ch\u00fat c\u0169ng c\u00f2n ch\u0103m vi\u1ec7c thi th\u01b0, hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng k\u1ebb v\u0103n h\u1ecdc, l\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3n vinh, n\u1ed5i ti\u1ebfng h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1eb3ng lo d\u00f9i m\u00e0i c\u1ed1 g\u1eafng sao ! L\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u1ea5y m\u00e0 bi\u1ebft c\u1ea3m ph\u00e1t ph\u1ea5n kh\u1edfi m\u00e0 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec t\u1eadp th\u01a1 n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 \u00edch cho b\u1ecdn v\u0103n h\u1ecdc c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTrong b\u1ea3n Ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u0103n s\u01a1 t\u1eadp c\u00f3 c\u00e1c b\u00e0i d\u1ee5 ch\u1ec9 do tay ta so\u1ea1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n th\u00ec c\u1ee9 th\u1ebf m\u00e0 kh\u1eafc in c\u0169ng \u0111\u1ee7, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1ef1a\u201d.<\/p>\n<p>T\u00ecm mua th\u01a1 v\u0103n c\u1ee7a L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta m\u1edf n\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng v\u0103n hi\u1ebfn, c\u00e1c b\u1eadc vua hi\u1ec1n \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3, duy L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3. Nh\u1eefng ph\u00e9p hay ch\u00ednh t\u1ed1t ch\u00e9p c\u1ea3 \u1edf trong s\u1eed s\u00e1ch, l\u1ea1i c\u00f2n khi r\u1ea3nh vi\u1ec7c th\u00ec l\u1ea5y v\u0103n ngh\u1ec7 l\u00e0m vui, tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ti\u1ebfng hay phong nh\u00e3 v\u1eabn c\u00f2n v\u0103ng v\u1eb3ng b\u00ean tai m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1eabm nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u1ed5 nh\u00e2n r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m k\u00ednh m\u1ebfn. Tuy \u0111\u1eddi \u0111\u00e3 xa, l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00e3 m\u1ea5t, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng tuy \u0111\u00e3 t\u1ea3n m\u00e1t, nh\u01b0ng \u1edf trong r\u1eebng nho ch\u0103m h\u1ecdc t\u1ea5t v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e2n tr\u1ecdng gi\u1eef g\u00ecn. Nay Tr\u1eabm mu\u1ed1n t\u00ecm cho kh\u1eafc in \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i mu\u00f4n \u0111\u1eddi b\u1ea5t h\u1ee7. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u1ed9, t\u01b0 h\u1ecfi B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n Thanh, Ngh\u1ec7, Ninh B\u00ecnh ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e0 quan l\u1ea1i s\u0129 d\u00e2n, ai c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u1eadp th\u01a1 v\u0103n ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u1ec1 \u0111\u1eddi H\u1ed3ng \u0110\u1ee9c (1460-1497) \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cho quan sao ch\u00e9p, thu g\u00f3p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 kh\u1eafc in truy\u1ec1n kh\u1eafp trong n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 n\u00eau c\u00e1i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a ti\u1ec1n nh\u00e2n, l\u01b0u m\u1ed9t vi\u1ec7c hay trong r\u1eebng v\u0103n ngh\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Cho Phan Phu l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 v\u1eabn theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng kho Th\u01b0\u1ee3ng m\u1ec5 \u1edf trong kho Kinh quy ch\u1ebf g\u1ed3m m\u1ed9t to\u00e0 3 gian, m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda tr\u01b0\u1edbc, hai \u0111\u1ea7u x\u00e2y g\u1ea1ch.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea7u \u0111\u00ecnh \u1edf h\u1ed3 sau.<\/p>\n<p>Sai v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00ednh Kinh \u0111i th\u00fa \u1edf Ngh\u1ec7 An, v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n \u0111i th\u00fa \u1edf Thanh Hoa, ba v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 t\u1ea3, Long v\u00f5 h\u1eefu v\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb \u0111i th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang ty V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m b\u1ecb t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Kh\u1ed1 l\u1ea1i l\u00e0 Ho\u00e0ng H\u1eefu Nh\u1eabn l\u00e0m ng\u1eafn b\u1edbt son b\u1ea1c, vi\u1ec7c ph\u00e1t, vua sai gi\u1ebft v\u00e0 d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1eabm sai l\u1ea5y 1 c\u00e2n son b\u1ea1c th\u1ebf m\u00e0 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Ho\u00e0ng H\u1eefu Nh\u1eabn \u0111\u1ec7 l\u00ean 15 l\u1ea1ng t\u00ednh l\u00e0 1 c\u00e2n. Tr\u1eabm th\u1ea5y ng\u1eafn truy\u1ec1n ch\u1ec9 g\u1ea1n h\u1ecfi, n\u00f3 l\u1ea1i t\u00ecm l\u1eddi ch\u1ed1ng ch\u1ebf. Tr\u1eabm bi\u1ebft l\u00e0 gian l\u1ea1i sai \u0111em c\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m, qu\u1ea3 nhi\u00ean m\u1ed7i l\u1ea1ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. T\u1ee9c th\u00ec s\u1eafc cho v\u1ec7 C\u1ea9m y b\u1eaft n\u00f3 xi\u1ec1ng l\u1ea1i, giao cho N\u1ed9i c\u00e1c tra h\u1ecfi. Khi h\u1ecfi th\u00ec b\u1ecdn th\u1ee3 m\u1edbi n\u00f3i r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng gian d\u1ed1i c\u1ee7a n\u00f3. Nguy\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, khi thu v\u00e0o kho th\u00ec ghi r\u00f5 m\u1ed7i bao n\u1eb7ng 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n linh 10 ph\u00e2n, m\u00e0 khi chi ti\u00eau th\u00ec t\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ea1ng, c\u00e1c nha m\u00f4n v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n l\u0129nh s\u1ed1 son \u1ea5y \u0111\u1ec1u ch\u01b0a t\u1ed1 gi\u00e1c, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 d\u00e0nh \u0111\u1ecba b\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0103n c\u1eafp sau n\u00e0y. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i k\u1ebb kh\u00e1n th\u1ee7 t\u1ef1 \u0103n tr\u1ed9m, vi\u1ec7c ph\u00e1t th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, nh\u01b0ng r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t l\u00e0 tr\u00ecnh \u0111\u1ec7 l\u00ean vua m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec1 tr\u00ean, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng gian m\u1edbi th\u00f4i, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m cam l\u00f2ng ph\u1ea1m ph\u00e1p. V\u1ea3 l\u1ea1i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng quan l\u1ea1i binh d\u1ecbch \u1edf kho t\u00e0ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u00e1n gian v\u1ee1 l\u1edf \u0111\u00e3 nghi\u00eam tr\u1ecb ngay kh\u00f4ng ch\u00fat nhu nh\u01a1, th\u1ebf m\u00e0 ng\u00e0y nay \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Tr\u1eabm c\u00f2n x\u1ea3y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng gian d\u1ed1i nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec \u1edf ch\u1ed7 kh\u00e1c, kh\u00f4ng h\u1ecfi c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady c\u00e1i \u00e1n n\u00e0y n\u1ebfu l\u1ea5y lu\u1eadt gi\u00e1m th\u1ee7 t\u1ef1 \u0111\u1ea1o t\u00ednh tang v\u1eadt m\u00e0 lu\u1eadn t\u1ed9i, th\u00ec t\u1ed9i nh\u1eb9 h\u01a1n lu\u1eadt, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec r\u0103n b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi sau m\u00e0 s\u1ebd nu\u00f4i cho m\u1ea7m x\u1ea5u ng\u00e0y m\u1ed9t to th\u00eam, b\u1ecdn tham b\u1ec9 c\u00e0ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau m\u00e0 c\u1ed1 ph\u1ea1m. Ph\u00e0m th\u00e1nh nh\u00e2n x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 mong kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eefa, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa, th\u1ebf l\u00e0 gi\u1ebft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 \u0111\u00f3. Nay n\u1ebfu kh\u00f4ng theo lu\u1eadt n\u1eb7ng m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i ti\u1ebfng su\u00f4ng khoan h\u1ed3ng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi c\u00e1i \u0111\u1ea1o s\u00e1ng h\u00ecnh ph\u1ea1t, m\u00e0 nghi\u00eam ph\u00e1p lu\u1eadt, sau n\u00e0y s\u1ebd ph\u1ea1m ph\u00e1p nhi\u1ec1u ra, th\u00ec gi\u1ebft kh\u00f4ng xu\u1ec3 n\u1eefa. V\u00ec th\u1ebf Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c sai v\u1ec7 C\u1ea9m y \u00e1p gi\u1ea3i ch\u00ednh ph\u1ea1m Ho\u00e0ng H\u1eefu Nh\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u1eeda V\u0169 kh\u1ed1, th\u1eaft c\u1ed5 cho ch\u1ebft, l\u1ea1i ch\u1eb7t b\u00e0n tay treo \u1edf tr\u00ean c\u1eeda, \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb mi\u1ec7t ph\u00e1p v\u00e0 khi qu\u00e2n ; l\u1ea1i truy\u1ec1n h\u1ecdp c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 cho qu\u1ef3 c\u1ea3 \u1edf xung quanh m\u1edf m\u1eaft m\u00e0 tr\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho khi\u1ebfp s\u1ee3 m\u00e0 kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea1i ph\u1ea1m ph\u00e1p nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f2n t\u00ean th\u1ee9 ph\u1ea1m c\u00f9ng so\u1ea1n nh\u1eefng thoi son m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng T\u00fac ph\u1ea1t \u0111\u00f3ng g\u00f4ng n\u1eb7ng, 2 th\u00e1ng h\u1ebft h\u1ea1n, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh 100 h\u1ed3ng c\u00f4n r\u1ed3i ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh th\u00fa \u1edf Ai Lao. C\u00f2n k\u1ebb \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 m\u00e0 ng\u00e0y \u1ea5y kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u00e0 b\u1ecdn T\u01b0 v\u1ee5 L\u00ea Vi\u1ebft Tri\u00eam n\u0103m ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u00f3ng g\u00f4ng n\u1eb7ng 1 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean. Gi\u00e1m l\u00e2m th\u1ef1 Lang trung Tr\u1ea7n T\u1eed V\u00e2n v\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng T\u00edn \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0 kh\u1ed1 l\u1ea1i, quen th\u00f3i l\u00e0m b\u1eady. H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m b\u1ecb n\u00f3 sai khi\u1ebfn n\u00ean n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o cho n\u00f3 l\u1ea1m th\u0103ng ch\u1ee9c ng\u00e0y nay, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang l\u00f2ng thi\u1ec7n ch\u01b0a n\u1edf, th\u00f3i x\u1ea5u v\u1eabn c\u00f2n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c kho b\u1ecf b\u1ec5, dung t\u00fang b\u1ecdn thu\u1ed9c l\u1ea1i, ng\u1ea7m c\u00f3 \u00fd \u0103n kh\u00f4ng l\u1ed9c n\u01b0\u1edbc, \u0103n c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng, tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c c\u1ea9n th\u1eadn. \u0110\u1ebfn khi vi\u1ec7c ph\u00e1t, Tr\u1eabm sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi, c\u00f2n d\u00e1m che gi\u1ea5u b\u01b0ng b\u00edt, kh\u00f4ng ng\u1edd mu\u1ed1n \u0111\u1eady l\u1ea1i c\u00e0ng r\u00f5 ra. V\u1eady Tr\u1ea7n T\u1eed V\u00e2n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng T\u00edn \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, khi m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, c\u00f2n H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m th\u00ec ngh\u0129 ng\u01b0\u01a1i theo \u0111\u00f2i l\u00e2u ng\u00e0y v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ebfn \u0111\u1ebfn nay. Th\u1ebf m\u00e0 qu\u00e1 nghe Tr\u1ea7n T\u1eed V\u00e2n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng T\u00edn t\u1ea3 l\u00f4i h\u1eefu k\u00e9o kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u1ea5t nh\u1eafc k\u1ebb k\u00e9m, dung t\u00fang k\u1ebb gian, m\u01a1 h\u1ed3 m\u1eaft c\u00e1 h\u1ea1t ch\u00e2u, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 gi\u00e0 l\u1ea1i lo\u00e0 \u0111i\u1ebfc, chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u1ec1 d\u00e2n. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 truy x\u00e9t, t\u1eeb s\u00e1ng m\u1ed3ng 1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 [1820] \u0111\u1ebfn nay th\u1ef1c s\u1ed1 son V\u0169 kh\u1ed1 chi ti\u00eau l\u00e0 bao nhi\u00eau r\u1ed3i l\u1ea5y s\u1ed1 ng\u1eafn h\u1ee5t c\u1ee7a m\u1ed7i l\u1ea1ng son l\u1ea7n n\u00e0y l\u00e0 bao nhi\u00eau, m\u00e0 tr\u1ee5c t\u00ednh s\u1ed1 th\u1eeba ra c\u1ee9 nh\u1eefng t\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m ch\u1ee7 th\u1ee7 m\u00e0 nghi\u00eam b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i c\u00e1c kho t\u00e0ng thu chi th\u00ec ph\u1ea3i chi\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ed1 m\u00e0 l\u00e0m, n\u1ebfu c\u00f3 d\u00e1m gian d\u1ed1i m\u1ea3y may th\u00ec l\u1ea5y \u00e1n n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec7. D\u1ee5 n\u00e0y ph\u1ea3i \u0111em sao ra c\u1ea5p cho N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1, N\u1ed9i t\u1ea1ng, Kinh th\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 treo y\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9, qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i binh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, V\u1ec7 u\u00fd V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i ki\u00eam qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 Nha b\u00e0i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd d\u1eadu duy\u1ec7t binh.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn Nam \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 xem, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 nay g\u1eb7p l\u00fac thanh b\u00ecnh, m\u00e0 vi\u1ec7c binh th\u01b0\u1eddng s\u0103n s\u00f3c, vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n ch\u01b0a l\u1ee3i ch\u00fat n\u00e0o. Nay \u0111\u1ea7u xu\u00e2n \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t dung d\u00e1ng k\u1ef7 lu\u1eadn c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1 nh\u01b0 th\u1ebf, ta th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m vui l\u00f2ng, v\u1eady th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t t\u1ea3 d\u1ef1c l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n T\u1ef1 cho ri\u00eang qu\u00e2n l\u00ednh ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn khi h\u1ed9i \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1o thay, ph\u1ea3i t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean, Tham hi\u1ec7p l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. N\u0103m ngo\u00e1i, g\u1eb7p ti\u1ebft T\u1ee9 tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh vua ban \u00e2n chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, d\u00e2n huy\u1ec7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng kho\u1ea3n m\u01b0\u1ee3n th\u00f3c c\u00f4ng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n t\u00edch khi\u1ebfm \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, th\u1ebf l\u00e0 thu\u1ebf ru\u1ed9ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m. L\u1ea1i b\u1ecdn d\u00e2n ch\u00ednh kim h\u1ed9 (h\u1ed9 \u0111\u00e3i v\u00e0ng) b\u1ea3o nhau r\u1eb1ng : c\u00e1c h\u1ed9 chuy\u00ean nghi\u1ec7p b\u1ecdn ch\u00fang c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha gi\u1ea3m ch\u00fat n\u00e0o. Tri huy\u1ec7n Ho\u00e0ng Kim \u0110\u1ea3ng, Huy\u1ec7n th\u1eeba Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o l\u00ean. Tr\u1ea5n l\u00e0 b\u1ecdn Quang Nguy\u00ean cho l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 v\u1ebb o\u00e1n th\u00e1n, t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 th\u1ecb. Quan b\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau d\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed9t th\u00eam m\u00e3i, mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n, tha thu\u1ebf th\u00e2n, ra \u00e2n \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n. N\u0103m nay g\u1eb7p ti\u1ebft t\u1ee9 tu\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 ban \u00e2n chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 20 \u0111i\u1ec1u, th\u1ea7n d\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9i \u01a1n r\u1ed9ng, ai c\u0169ng tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng. Nay \u0111\u00e3 mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n b\u1ecdn kia l\u1ea1i c\u00f2n mu\u1ed1n mi\u1ec5n gi\u1ea3m c\u1ea3 thu\u1ebf ru\u1ed9ng, th\u1ebf th\u00ec l\u00f2ng tham c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f2n bi\u1ebft \u0111\u00e2u l\u00e0 \u0111\u00e1y. V\u1ea3 l\u1ea1i ch\u00ednh kim h\u1ed9 l\u00e0 d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng ch\u1ecbu binh dao t\u1ea1p d\u1ecbch th\u00ec c\u00f3 d\u1ef1 g\u00ec \u0111\u1ebfn thu\u1ebf th\u00e2n. Hu\u1ed1ng chi trong \u00e2n chi\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 l\u00e3o, n\u1ebfu b\u1ecdn ch\u00fang v\u00ec l\u00e0 d\u00e2n t\u00e1 \u0111i\u1ec1n kim h\u1ed9 kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m, h\u00e1 ch\u00ednh l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u00f4ng cha ch\u00fa b\u00e1c d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng k\u1ef3 l\u00e3o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p hay sao ? Th\u1ebf m\u00e0 l\u00f2ng tham kh\u00f4ng ch\u00e1n, n\u00f3i c\u00e0n nh\u1eefng l\u1eddi o\u00e1n th\u00e1n th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch tr\u1ecb d\u00e2n t\u1ea5t ph\u1ea3i n\u00ean hi\u1ec3u th\u1ecb r\u00f5 r\u00e0ng d\u1ea1y b\u1ea3o nghi\u00eam ngh\u1ecb, \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft \u0103n n\u0103n t\u1ec9nh ng\u1ed9, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ngoan ng\u1ea1nh l\u1eadp t\u1ee9c tra b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n k\u1ebb ngu t\u1ed1i. Th\u1ebf m\u00e0 huy\u1ec7n vi\u00ean \u0111\u1ec3 khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra r\u1ed3i m\u1edbi b\u00e1o l\u00ean, th\u1ebf th\u00ec b\u1ee5ng ngh\u0129 ra sao ? Hay l\u00e0 ng\u1ea5m ng\u1ea7m hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00f2ng b\u1ecdn \u1ea5y ch\u0103ng ? N\u1ebfu th\u1ebf th\u00ec gian x\u1ea3o qu\u00e1 l\u1eafm. Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cai tr\u1ecb gi\u00e1o ho\u00e1, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ch\u00ednh s\u1ef1, gi\u00e1o d\u1ee5c ra th\u1ebf n\u00e0o, m\u00e0 trong h\u1ea1t c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb ngu d\u1ea1i ngoan ng\u1ea1nh nh\u01b0 th\u1ebf. Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ea5n l\u1edbn \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, ph\u00e0m g\u1eb7p d\u1ecbp ban \u00e2n, so v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c v\u1eabn c\u00f3 h\u1eadu h\u01a1n, hu\u1ed1ng chi ba ch\u1ee5c n\u0103m nay, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n d\u1ea1y d\u1ed7 \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00e0 d\u00e2n m\u1ecdn c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb ngu t\u1ed1i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u01a1n vua \u01a1n n\u01b0\u1edbc, th\u1ebf th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ecb d\u00e2n ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ng\u1ed3i r\u1ed7i \u0103n kh\u00f4ng l\u00e0 g\u00ec. Kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam tr\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb sau n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u00e1ch ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n Ho\u00e0ng Kim \u0110\u1ea3ng v\u00e0 huy\u1ec7n th\u1eeba Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o. Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa c\u0169ng giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ngh\u1ecb x\u00e9t x\u1eed. L\u1ea1i h\u1ea1n cho trong 10 ng\u00e0y Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa ph\u1ea3i tra b\u1eaft nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00edch ph\u1ea1m n\u00f3i l\u1eddi o\u00e1n th\u00e1n khi tr\u01b0\u1edbc, \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec hai ch\u1eef \u201co\u00e1n th\u00e1n\u201d l\u00e0 t\u1ef1 mi\u1ec7ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i ra, t\u1ef1 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu l\u1ea5y t\u1ed9i ch\u1edb c\u00f3 o\u00e1n v\u1ecdng n\u1eefa. Nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m trong b\u1ecdn kim h\u1ed9 \u0111\u00e3 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec1u giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t ngh\u0129 x\u1eed. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn nay \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, k\u1ebb ph\u1ea1m b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, Ho\u00e0ng Kim \u0110\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang \u0110\u1ea1o th\u00ec ph\u00e1t \u0111i Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c theo b\u1ed9 \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh. L\u1ea5y Lang trung Binh b\u1ed9 hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea th\u0103ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, T\u01b0 v\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i th\u0103ng th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Cho T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ebf t\u1eedu, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u00e1p l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 N\u1ed9i c\u00e1c Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i C\u1eadn v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u0111i thuy\u1ec1n B\u00ecnh h\u1ea3i \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i Trai cung \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ea5n Thu\u1eadn An, c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn, ng\u00e0y h\u00f4m sau, sau khi t\u00e0u \u1ea5y \u0111i, b\u1ecdn t\u1ea5n th\u1ee7 L\u00ea \u0110\u00ecnh Trang m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o l\u00ean. Sai \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch ph\u1ea1t v\u00e0 s\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ee7a ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf t\u1ea5n th\u00ec ph\u00e0m vi\u1ec7c ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t ph\u00f2ng b\u1ecb, cho vi\u00ean \u00e1n th\u1ee7 Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c cho \u1ed5n tho\u1ea3, n\u1ebfu vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec \u0111\u1ee9ng t\u1edd chung t\u00e2u l\u00ean. Ghi l\u00e0m l\u1ec7 v\u0129nh vi\u1ec5n.<\/p>\n<p>C\u1ea5p binh kh\u00ed cho c\u00e1c v\u1ec7 c\u1ee7a dinh Th\u1ea7n c\u01a1 (m\u1ed7i v\u1ec7 s\u00fang tay v\u00e0 s\u00fang tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 150 c\u00e2y, 1 l\u00e1 c\u1edd v\u1ec7, 30 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo, chi\u00eang tr\u1ed1ng v\u00e0 thanh la \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u 1 chi\u1ebfc, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7). Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng chi\u00eang tr\u1ed1ng thanh la \u0111\u1ed3ng, kh\u00e1nh \u0111\u1ed3ng tr\u00f2n v\u00e0 n\u00e3o b\u1ea1t thau, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho c\u00e1c dinh v\u1ec7 ty c\u1ee9 10 n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn h\u1ea1n m\u00e0 h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ec1n, l\u1ea1i chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u1ec1 Kinh ; l\u1ea5y Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam th\u0103ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, th\u1ef1 Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng, L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n v\u00e0 T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c H\u01b0ng d\u00e2ng b\u1ed1n t\u1eadp s\u1edb t\u00e2u. Vua xem kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem nh\u1eefng t\u1eadp t\u00e2u c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, m\u1ed9t t\u1eadp t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a, vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u00e3 thu\u1eadn ti\u1ec7n ch\u01b0a ? Ch\u1ec9 n\u00f3i s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00e3 ti\u00eau v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ea3o v\u0169, t\u1ea1 v\u0169 m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u1eabm \u0111\u1eafn \u0111o khi n\u1eafng, khi m\u01b0a. Thi\u1ebft tha \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, m\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1ec9 bi\u1ebft vi\u1ec7c t\u00ednh ti\u1ec1n kh\u00f4ng ngh\u0129 g\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n. V\u1ea3 l\u1ea1i ti\u1ec1n nong l\u00e0 do b\u1ed9 H\u1ed9 chi ph\u00e1t h\u1eb1ng th\u00e1ng, c\u00f3 quan h\u1ec7 g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o m\u01b0a xu\u00e2n. M\u1ed9t t\u1eadp t\u00e2u n\u00f3i vi\u1ec7c thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh b\u1ecb n\u1ea1n b\u00e3o ch\u1ec9 c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u0103n 10 ng\u00e0y. Thuy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb v\u1ee1 c\u1ee7a c\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00fd g\u00ec, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i li\u1ec7u c\u1ea5p tu\u1ea5t kha kh\u00e1 \u0111\u1ec3 ban r\u1ed9ng l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u00e0 vua, nh\u1ecf m\u1ecdn nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f2n ra s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec. M\u1ed9t t\u1eadp Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u00ean th\u01b0 l\u1ea1i xu\u1ea5t th\u00fa th\u00ec nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, d\u1eaft d\u00edu m\u01a1 h\u1ed3. M\u1ed9t t\u1eadp t\u00e2u n\u00f3i trong thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh th\u1ea5y c\u00f3 20 c\u00e2n h\u1ed3ng \u0111an v\u00e0 Th\u1ee7y ph\u1ea5n, \u0111\u00e3 s\u1ee9c thu tr\u1eef l\u1ea5y ph\u00f2ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua d\u00f9ng. Ch\u1ea5t \u0111an di\u00ean v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u00fd tr\u1ecdng g\u00ec m\u00e0 s\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f3 10 c\u00e2n c\u00f3 \u0111\u00e1ng g\u00ec cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc k\u1ec3 l\u00e0 c\u00f3 hay kh\u00f4ng, th\u1ebf m\u00e0 c\u0169ng n\u00eau ra \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Ta kh\u00f4ng ng\u1edd m\u1ea5y b\u1ea3n s\u1edb c\u00f9ng t\u00e2u l\u00ean m\u1ed9t ng\u00e0y m\u00e0 to\u00e0n m\u1ed9t gi\u1ecdng qu\u00ea m\u00f9a l\u1ea3m nh\u1ea3m, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u00e0o nghe \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t nh\u00e0 vua m\u00e0 c\u00f2n bi\u1ec7n l\u00fd sai tr\u00e1i, ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ea5p k\u00e9m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec khi \u1edf h\u1ea1t cai tr\u1ecb d\u00e2n x\u00e9t vi\u1ec7c, sao c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i oan khu\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0 l\u00e2m c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn cho s\u00e1ng su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ef1c l\u00e0 \u0103n ph\u00ed b\u1ed5ng l\u1ed9c, ph\u1ee5 \u00e2n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc v\u1eady. B\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng th\u00ec h\u00e3y ph\u1ea1t nh\u1eb9, gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, l\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c t\u1eeb nay v\u1ec1 sau g\u1eb7p vi\u1ec7c n\u1ebfu c\u00f2n h\u1ed3 \u0111\u1ed3 th\u00ec s\u1ebd c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, quy\u1ebft kh\u00f4ng tha th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5m trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng H\u1ecfa \u1edf Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cKinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m v\u1ec1 l\u1eeda \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ch\u1ed7 kinh k\u1ef3. Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m trong kinh th\u00e0nh m\u00e0 th\u1ea5t H\u1ecfa, n\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u00e1y nh\u00e0 m\u00ecnh, kh\u00f4ng lan sang nh\u00e0 kh\u00e1c, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y n\u00ean H\u1ecfa ho\u1ea1n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; ch\u00e1y lan sang nh\u00e0 kh\u00e1c ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tr\u0103m nh\u00e0 th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 10 ng\u00e0y, m\u1ed9t tr\u0103m nh\u00e0 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; n\u1ebfu ch\u00e1y lan \u0111\u1ebfn nh\u00e0 c\u00f4ng v\u00e0 tr\u1ea1i qu\u00e2n hay ch\u1ed7 kho t\u00e0ng th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt n\u1eb7ng m\u00e0 x\u1eed\u201d. Ghi l\u00e0m m\u1ec7nh l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>C\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n ra v\u00e0o \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u00e1i ngay binh thuy\u1ec1n \u0111i x\u00e9t b\u1eaft. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n t\u1eeb tr\u1ea5n Thanh Hoa tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn m\u00e0 tu\u1ea7n b\u1eaft. Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ta \u1edf ven bi\u1ec3n, v\u1ed1n l\u1ea5y Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0m m\u00f3n s\u1edf tr\u01b0\u1eddng. Nh\u00e0 L\u00ea x\u01b0a kh\u00f4ng ph\u00f2ng Th\u1ee7y chi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ea1i vong. T\u00e2y S\u01a1n sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc c\u0169ng coi khinh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ecbu thao luy\u1ec7n cho tinh. Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta ti\u1ebfn m\u1ed9t tr\u1eadn gi\u1eb7c li\u1ec1n tan v\u1ee1, d\u01b0 uy l\u1eebng l\u1eaby, c\u0169ng v\u00ec c\u1edb \u0111\u00f3. Nay tuy g\u1eb7p bu\u1ed5i thanh b\u00ecnh, Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean b\u1eaft thao di\u1ec5n lu\u00f4n \u0111\u1ec3 ng\u00e0y th\u00eam tinh th\u1ee5c r\u1ed3i cho tu\u1ea7n x\u00e9t ngo\u00e0i m\u1eb7t bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c bi\u1ec3n, th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c hai. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i Th\u1ee7y l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng \u0111em nh\u1eefng binh ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng Th\u1ee7y binh, ph\u00e1o th\u1ee7, chia nhau c\u1ee1 c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n l\u1edbn ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00e1c d\u01b0\u01a1ng ph\u1eadn ph\u00eda B\u1eafc cho \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, l\u1ea1i di\u1ec5n t\u1eadp v\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n kh\u1eafp nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f9 lao v\u00e0 v\u1ee5ng s\u00e2u, sao cho \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y ch\u1ed7 \u0111i ch\u1ed7 d\u1eebng \u0111\u1ec1u quen thu\u1ed9c h\u1ebft v\u00e0 bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh m\u1eb7t bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u r\u00f5 h\u1ebft, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1ea9n n\u1ea5p th\u1eddi tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Trong kinh k\u1ef3 c\u00f3 m\u01b0a, vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Kinh li\u1ec1n m\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u1ea7u n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n m\u1ea5y tr\u1eadn m\u01b0a r\u1ea5t qu\u00fd, \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y m\u1ed3ng 10 l\u1ea1i g\u1eb7p n\u1eafng lu\u00f4n, m\u01b0a xu\u1ed1ng ch\u01b0a th\u1ea5m. Ng\u00e0y h\u00f4m qua Tr\u1eabm th\u00e0nh t\u00e2m m\u1eadt \u0111\u1ea3o ? L\u00e0m ra m\u1ea5y b\u00e0i th\u01a1, n\u1eeda \u0111\u00eam h\u00f4m nay \u01a1n tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a chan ch\u1ee9a, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn s\u00e1ng h\u00e3y c\u00f2n th\u00e1nh th\u00f3t Tr\u1eabm kh\u00f4n xi\u1ebft vui m\u1eebng, c\u00e0ng th\u00eam k\u00ednh s\u1ee3. Nay l\u00faa m\u00e1 \u1edf huy\u1ec7n kinh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 xanh t\u1ed1t, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00eda Nam ph\u00eda B\u1eafc kinh k\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ch\u01b0a ? B\u1ed9 L\u1ec5 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111i x\u00e9t h\u1ecfi chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u c\u1ee9 s\u1ef1 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng Tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00e1c ch\u1ee9c th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch c\u00e1c tr\u1ea5n h\u1ea1t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ea1t, t\u00ecnh ri\u00eang l\u00e0ng x\u00f3m kh\u00f3 gi\u1eef cho kh\u1ecfi d\u1ef1a nhau l\u00e0m b\u1eady, b\u00e8n d\u1ee5 cho quan tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea \u1edf b\u1ea3n h\u1ea1t th\u00ec li\u1ec7u tu\u1ef3 xa g\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c. T\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o khuy\u1ebft th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ef1a ch\u1ecdn sung b\u1ed5.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 Gi\u00e1m sinh Tr\u1ea7n Kh\u1ea3i, Tri huy\u1ec7n c\u00e1ch ch\u1ee9c L\u00fd Ch\u1ea5n Thanh c\u00f9ng \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n bu\u00f4n, g\u1eb7p b\u00e3o gi\u1ea1t \u0111\u1eadu \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Thu\u00fd C\u01a1 thu\u1ed9c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Sai c\u1ea5p cho L\u00fd Ch\u1ea5n Thanh 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho Tr\u1ea7n Kh\u1ea3i 10 l\u1ea1ng, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1ea5p T\u00e2n Ph\u01b0\u1ee3ng, nh\u00e2n l\u00fac b\u1ecdn kia l\u00ean b\u1edd, m\u01b0u \u0103n tr\u1ed9m g\u1ea1o c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ed3i \u0111\u1ed1t thuy\u1ec1n l\u00e0m gi\u1ea3 H\u1ecfa tai. Tr\u1ea5n th\u1ea7n tin c\u0169ng t\u00e2u l\u00e0 thuy\u1ec1n th\u1ea5t H\u1ecfa. Ch\u1ee3t khi ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m B\u1ea1ch Nh\u01b0 ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Kh\u1ea3i v\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ed9, nh\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c t\u1ed1 gi\u00e1c ra v\u00e0 ch\u1ec9 r\u1eb1ng \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai h\u00e3y c\u00f2n c\u00f3 g\u1ea1o r\u01a1i v\u00e3i l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. B\u1ea1ch Nh\u01b0 \u0111em vi\u1ec7c v\u1ec1 t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i thuy\u1ec1n \u0111\u00f3 th\u1ea5t H\u1ecfa, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean thuy\u1ec1n b\u1ecf s\u00f3t than l\u1eeda, x\u00e9t kh\u00f4ng vi\u1ec7c m\u01b0u tr\u1ed9m, nay c\u1ee9 l\u1eddi thuy\u1ec1n h\u1ed9 n\u00f3i th\u00ec t\u1eadp t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a x\u00e1c \u0111\u00e1ng, sao thi\u1ebfp ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c \u00e1n n\u1eb7ng m\u01b0u l\u1ea5y c\u1ee7a m\u00e0 \u0111\u1ed1t, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ed3 \u0111\u1ed3 li\u1ec5u s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u00ecnh truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho kh\u00e2m ph\u00e1i Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i \u0111em c\u1ea3 ph\u1ea1m v\u00e0 ch\u1ee9ng ra, m\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng tra x\u00e9t sao cho t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n t\u00ecnh, r\u1ed3i chi\u1ebfu lu\u1eadt m\u00e0 x\u00e9t ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean. Nh\u1eefng quan l\u1ea1i \u1edf tr\u1ea5n c\u00f3 xu\u1ea5t nh\u1eadp \u00e1n t\u00ecnh hay kh\u00f4ng c\u0169ng tham h\u1eb7c t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khoan th\u1ee9 ch\u00fat n\u00e0o. N\u1ebfu v\u00ec t\u00ecnh quan v\u1edbi nhau m\u00e0 b\u00eanh nhau hay theo h\u00f9a nhau, m\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, m\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o m\u00e0 tr\u00f4ng th\u1ea5y ai n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, b\u1ecdn ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec1u x\u1eed l\u01b0u, tr\u1ea5n th\u1ea7n x\u1eed gi\u00e1ng ch\u1ee9c, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n giao tr\u1ea3 cho thuy\u1ec1n h\u1ed9. R\u1ed3i li\u1ec1n sai V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111em theo b\u1ecdn quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c \u0111i thuy\u1ec1n l\u1edbn Tho\u1ea1i long \u0111\u01b0a b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Thanh v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ban c\u00e1c h\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1i g\u1ea1t m\u1edbi ch\u1ebf cho trong ngo\u00e0i. Vua th\u1ea5y h\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng ki\u1ec3u c\u0169 \u1edf kho, ng\u01b0\u1eddi coi kho thu v\u00e0o chi ra, nhi\u1ec1u khi n\u1eb7ng tay nh\u1eb9 tay, m\u1edbi sai b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 C\u00f4ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh h\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1i g\u1ea1t ki\u1ec3u m\u1edbi, v\u00e0 l\u00e0m th\u00f9ng vu\u00f4ng \u0111\u1ec3 r\u00f3t th\u00f3c g\u1ea1o, c\u00e1i d\u1ea5u s\u1eaft \u0111\u00f3ng v\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin. (Ki\u1ec3u h\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng cao th\u00eam m\u00e0 nh\u1ecf b\u1edbt l\u1ea1i, hai b\u00ean mi\u1ec7ng \u0111\u1ec1u ph\u1ee5 mi\u1ebfng g\u1ed7 xoi th\u00f4ng \u1edf gi\u1eefa \u0111\u1ec3 nh\u1eadn hai \u0111\u1ea7u c\u00e1i g\u1ea1t, hai \u0111\u1ea7u c\u00e1i g\u1ea1t th\u00ec cong xu\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1ecf \u0111i nh\u01b0 h\u00ecnh c\u1ef1a g\u00e0, \u0111\u1ec3 khi g\u1ea1t th\u00ec c\u00e1i g\u1ea1t c\u1ee9 do ch\u1ed7 xoi th\u00f4ng c\u1ee7a hai mi\u1ebfng g\u1ed7 ph\u1ee5 m\u00e0 ch\u1ea1y th\u1eb3ng \u0111i. C\u00e1i th\u00f9ng vu\u00f4ng th\u00ec r\u1ed9ng, gi\u1eef th\u00f9ng \u0111\u00e1y th\u00f9ng c\u00f3 l\u1ed7 nh\u1ecf, d\u01b0\u1edbi l\u1ed7 \u0111\u1eb7t ngang m\u1ed9t mi\u1ebfng v\u00e1n nh\u1ecf c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf ra \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00e0m khi thu chi th\u00ec \u0111\u1ed5 th\u00f3c g\u1ea1o v\u00e0o th\u00f9ng r\u1ed3i h\u1ee9ng h\u1ed9c hay ph\u01b0\u01a1ng \u1edf d\u01b0\u1edbi, m\u1edf mi\u1ebfng v\u00e1n \u1edf l\u1ed7 th\u00f9ng ra \u0111\u1ec3 th\u00f3c g\u1ea1o ch\u1ea3y xu\u1ed1ng, \u0111\u1ea7y th\u00ec g\u1ea1t. Hai \u0111\u1ea7u c\u00e1i g\u1ea1t v\u00e0 mi\u1ebfng h\u1ed9c ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ed7 \u0111\u1ee1 g\u1ea1t \u0111\u1ec1u b\u1ecdc s\u1eaft. C\u00e1i d\u1ea5u s\u1eaft th\u00ec kh\u1eafc n\u1ed7i ch\u1eef \u201cT\u00edn\u201d nung \u0111\u1ecf in v\u00e0o c\u00e1i h\u1ed9c c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u1ea5u). Ch\u1ebf xong sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, m\u00e0 c\u00e2n l\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng sai th\u00ec ban c\u1ea5p cho trong ngo\u00e0i thi h\u00e0nh. Chu\u1ea9n cho \u1edf Kinh th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 4, ph\u00e0m th\u00f3c g\u1ea1o thu v\u00e0o chi ra t\u1eeb 2 h\u1ed9c 2 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u00f4i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi coi kho v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh ra ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p v\u00e0o m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea1t m\u1ed9t n\u1eeda, c\u00f2n s\u1ed1 l\u1ebb th\u00ec do ng\u01b0\u1eddi trong kho g\u1ea1t. L\u1ea1i v\u00ec s\u1ed1 kho t\u00e0ng \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n c\u00f3 nhi\u1ec1u, c\u1ea5p cho m\u1ed7i th\u00e0nh tr\u1ea5n m\u1ed9t c\u00e1i h\u1ed9c, m\u1ed9t c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng, cho c\u1ee9 theo \u0111\u00fang ki\u1ec3u, ch\u1ebf th\u00eam c\u00e1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, g\u1eedi cho d\u1ea5u s\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng. Th\u00f9ng vu\u00f4ng th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng g\u1eedi ki\u1ec3u c\u1ee9 y nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ebf. V\u0169 kh\u1ed1 l\u1ea1i xin ch\u1ebf hai c\u00e1i h\u1ed9c \u0111\u1ec3 thu v\u00f4i ph\u00f2ng khi thu ph\u00e1t. Vua y cho.<\/p>\n<p>C\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u01b0u tr\u00ed Mai Ti\u1ebfn V\u1ea1n ch\u1ebft. Chu\u1ea9n c\u1ea5p cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 phu.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 2, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5 Cao ho\u00e0ng h\u1eadu. Ng\u00e0y ch\u00ednh Tr\u1eabm ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5, ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed thay phi\u00ean nhau l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Hai ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u00e0 L\u1ea1c Bi\u00ean thu\u1ed9c tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u00f3ng thu\u1ebf. Tr\u1ea5n th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean xin chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cHai ph\u1ee7 n\u00e0y \u1edf ch\u1ed7 xa x\u00f4i hoang v\u1eafng, t\u1eeb khi quy ph\u1ee5 b\u1ea3n \u0111\u1ed3, s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u1edd \u01a1n v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1eabn cho gi\u1eef l\u1ec5 c\u1ed1ng. Nay l\u1ea1i bi\u1ebft c\u00e1i ngh\u0129a th\u1edd b\u1ec1 tr\u00ean, t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady thu\u1ebf kho\u00e1 c\u1ee7a ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh chu\u1ea9n cho theo c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu t\u1eeb n\u0103m nay tr\u1edf \u0111i. Duy ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh, gia \u01a1n cho tri\u1ec3n ho\u00e3n, v\u1eabn m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n d\u00e2ng l\u1ec5 c\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Tr\u1ea5n th\u1ea7n n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho tri ph\u1ee7 chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec3 h\u1ecd y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 tr\u1ef1c ban, cho c\u00e1c b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c ki\u1ec3m x\u00e9t l\u1eabn nhau.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p \u0111\u1ed9, c\u1ed1t ph\u00f2ng ng\u1eeba t\u1eeb ch\u1ed7 ch\u01b0a ch\u1edbm ph\u00e1t, \u0111\u1ec3 cho gi\u1ec1ng m\u1ed1i gi\u1eef nhau, ph\u1ea9m ti\u1ebft kh\u00f4ng s\u00f3t, m\u1edbi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi tu\u00e2n theo. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do s\u00e1u b\u1ed9 tu\u00e2n l\u1ec7nh l\u00e0m, nh\u1ea5t thi\u1ebft s\u1edb t\u00e2u v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ea3n ph\u1ee5, ho\u1eb7c b\u1ea3n sao, giao cho N\u1ed9i c\u00e1c l\u01b0u gi\u1eef, duy g\u1eb7p khi c\u00f3 d\u1ee5 ch\u1ec9 do Tr\u1eabm so\u1ea1n th\u00ec b\u1ea3n th\u1ea3o giao cho N\u1ed9i c\u00e1c vi\u1ebft tinh ra \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. V\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o, tr\u01b0\u1edbc kia do N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean v\u00f5 ban x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng, s\u00e1u b\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u1ef1 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. C\u1ee9 quan h\u1ec7 l\u00e0m m\u00e3i nh\u01b0 th\u1ebf, e ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o. Nay n\u00ean \u0111\u1eb7t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho s\u00e1u b\u1ed9 thay phi\u00ean nhau h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ki\u1ec3m x\u00e9t cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p m\u00e3i v\u1ec1 sau. Ph\u1ea3i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 c\u00e0ng t\u00e2u l\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn khi t\u00e2u l\u00ean chu\u1ea9n cho nh\u01b0 ngh\u1ecb m\u00e0 thi h\u00e0nh:<\/p>\n<p>(1. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc v\u0103n ban th\u00ec s\u00e1u b\u1ed9, t\u1eeb th\u1ef1 th\u1ecb lang tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng v\u1edbi v\u00f5 ban t\u1eeb th\u1ef1 th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean thay phi\u00ean nhau v\u00e0o tr\u1ef1c m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00eam, t\u1eeb nay s\u00e1u b\u1ed9 chia l\u00e0m ba ban thay nhau v\u00e0o tr\u1ef1c, c\u1ee9 m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00eam l\u00e0m m\u1ed9t ban, m\u1ed7i ban ph\u1ea3i c\u00f3 hai vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u1ee7a hai b\u1ed9. Ph\u00e0m khi c\u00f3 b\u1ea3n th\u1ea3o ch\u1ec9 d\u1ee5 ch\u00e2u ph\u00ea ban ra th\u00ec quan \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c c\u00f9ng v\u1edbi quan N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng k\u00ednh duy\u1ec7t, do N\u1ed9i c\u00e1c vi\u1ebft ra b\u1ea3n kh\u00e1c, \u1edf cu\u1ed1i gi\u1ea5y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i vi\u1ebft t\u00ean v\u00e0 k\u00fd ch\u1eef, r\u1ed3i \u0111em nguy\u00ean b\u1ea3n tr\u00ecnh l\u00ean. Nguy\u00ean b\u1ea3n \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf trong \u0111\u1ec3 ti\u00eau \u0111i, c\u00f2n b\u1ea3n vi\u1ebft th\u00ec sau khi ban ra, vi\u1ec7c do b\u1ed9 th\u00ec b\u1ed9 vi\u1ebft l\u1ea1i, vi\u1ec7c do c\u00e1c quan th\u00ec c\u00e1c vi\u1ebft l\u1ea1i, r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. Trong hai vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, n\u1ebfu m\u1ed9t vi\u00ean g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ed3i t\u1ecb th\u00ec c\u00f2n m\u1ed9t vi\u00ean v\u1eabn ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ee9ng l\u00ean m\u00e0 k\u00ednh duy\u1ec7t. N\u1ebfu vi\u1ec7c quan h\u1ec7 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn hai b\u1ed9 m\u00e0 hai vi\u00ean \u0111\u1ec1u c\u1ea7n h\u1ed3i t\u1ecb th\u00ec cho l\u01b0u vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn ban sau. 2. Sau khi t\u00e2u s\u1edb v\u0103n th\u01b0, cho c\u00e1c nha m\u00f4n trong ngo\u00e0i, d\u00e2ng l\u00ean m\u00e0 c\u00f3 l\u1eddi s\u1eafc ch\u1ec9 v\u00e0 b\u1ea5t th\u1ea7n c\u00f3 s\u1eafc b\u1ea3o so\u1ea1n d\u1ee5 ch\u1ec9 n\u1ebfu do b\u1ed9 ngh\u0129 so\u1ea1n th\u00ec N\u1ed9i c\u00e1c duy\u1ec7t, do N\u1ed9i c\u00e1c ngh\u0129 so\u1ea1n th\u00ec quan \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c duy\u1ec7t, v\u1eabn do N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u xin d\u00f9ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o. N\u1ebfu ngh\u0129 so\u1ea1n c\u00f3 ch\u1ed7 sai l\u1ea7m cho hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tham h\u1ea1ch l\u1eabn nhau. 3. Ph\u00e0m c\u00f3 l\u1eddi ch\u00e2u ph\u00ea ban ra th\u00ec quan N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 quan \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng duy\u1ec7t, vi\u1ec7c thu\u1ed9c b\u1ed9 n\u00e0o th\u00ec do N\u1ed9i c\u00e1c sao g\u1edfi cho b\u1ed9 \u1ea5y, b\u1ed9 th\u1ea7n l\u1ea1i chi\u1ebfu nguy\u00ean b\u1ea3n sao ra tr\u01b0\u1eddng t\u1ea5t, do quan \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c x\u00e9t th\u1ef1c, ch\u00ednh tay vi\u1ebft ch\u1eef k\u00fd v\u00e0o r\u1ed3i giao cho N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m l\u1eabn nhau. 4. Khi d\u00f9ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o, th\u00ec quan \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t, r\u1ed3i \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 ; l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean v\u00f5 ban x\u00e9t nghi\u1ec7m th\u00ec b\u1ecf. 5. Ph\u00e0m t\u00e2u ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f9ng v\u0103n b\u1eb1ng c\u00f3 \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, th\u00ec c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u0103ng k\u00fd. 6. Quan v\u0103n quan v\u00f5 v\u00e0o tr\u1ef1c \u0111\u1ec1u t\u1ef1 l\u00e0m ban, c\u1ea5p cho hai t\u1ea5m b\u00e0i ng\u00e0, m\u1ed9t t\u1ea5m kh\u1eafc \u201cV\u0103n ban \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u1eadp tr\u1ef1c\u201d, m\u1ed9t t\u1ea5m kh\u1eafc \u201cV\u00f5 ban \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u1eadp tr\u1ef1c\u201d, c\u00f2n c\u00e1i b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc ch\u1eef\u00a0 \u201c\u0110\u1ea1i th\u1ea7n nh\u1eadp tr\u1ef1c\u201d th\u00ec giao cho N\u1ed9i c\u00e1c thu ti\u00eau \u0111i. 7. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00e2n binh v\u00e0 c\u1ea5m binh ng\u00e0y \u0111\u00eam \u1ee9ng tr\u1ef1c, c\u00f2n nh\u01b0 qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00e1c th\u00ec ban ng\u00e0y tr\u1ef1c \u1edf t\u1ea3 vu h\u1eefu vu c\u00f9ng Lang trung v\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang s\u00e1u b\u1ed9 th\u00ec ch\u1ec9 theo ban m\u00e0 t\u00e2u vi\u1ec7c, v\u00e0 ti\u1ebfn b\u00e0i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 tr\u1ef1c \u0111\u00eam. T\u1eeb nay hai v\u1ec7 C\u1ea9m y, Loan gi\u00e1 l\u00e0m m\u1ed9t ban, m\u1ed7i ban c\u00f3 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 5 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, hai dinh T\u1ea3 d\u1ef1c, H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0m m\u1ed9t ban, m\u1ed7i ban c\u00f3 5 qu\u1ea3n v\u1ec7, 20 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, b\u1ed1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai l\u00e0m m\u1ed9t ban, m\u1ed7i ban c\u00f3 5 qu\u1ea3n v\u1ec7, 20 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, c\u00e1c ban \u1ea5y chi\u1ebfu l tr\u1ef1c \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh v\u00e0 T\u1ea3 vu H\u1eefu vu, c\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m m\u1ed9t ban, m\u1ed7i ban m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7, ban ng\u00e0y tr\u1ef1c \u1edf T\u1ea3 vu, ban \u0111\u00eam tr\u1ef1c \u1edf T\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 10 su\u1ea5t \u0111\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c \u1edf x\u01b0\u1edfng voi, c\u00e1c b\u1ea3o Th\u1ea7n s\u00e1ch, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0m m\u1ed9t ban, m\u1ed7i ban 2 qu\u1ea3n v\u1ec7 ng\u00e0y tr\u1ef1c \u1edf T\u1ea3 vu, \u0111\u00eam tr\u1ef1c \u1edf T\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 4 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c \u1edf T\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng. M\u1ed7i b\u1ed9 m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean lang trung, vi\u00ean ngo\u1ea1i, ch\u1ee7 s\u1ef1 theo quan \u0111\u01b0\u01a1ng ban c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9 v\u00e0o tr\u1ef1c, m\u00e0 th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c ban \u0111\u00eam th\u00ec lang trung l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf H\u1eefu vu, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00e0 ch\u1ee7 s\u1ef1 th\u00ec \u0111\u1ec1u lui ra H\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u00fac tr\u1ef1c. 8. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c qu\u00e2n, dinh, lang trung, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ch\u1ee7 s\u1ef1 c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 s\u00e1u b\u1ed9, ai \u0111\u01b0\u01a1ng ban v\u00e0o tr\u1ef1c, quan v\u0103n th\u00ec do L\u1ea1i b\u1ed9, ban v\u00f5 th\u00ec th\u00e2n binh c\u1ea5m binh do \u0111\u1ea1i vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00e3nh, c\u00e1c b\u1ea3o Kinh t\u01b0\u1ee3ng, Th\u1ea7n s\u00e1ch, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 th\u00ec do Binh b\u1ed9. N\u1ed9i c\u00e1c c\u0169ng c\u1ee9 nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u00e0m danh s\u00e1ch, danh s\u00e1ch v\u0103n v\u00f5 giao cho N\u1ed9i c\u00e1c, danh s\u00e1ch N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec giao cho quan v\u0103n ban \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c. M\u1ed7i ng\u00e0y hai bu\u1ed5i s\u1edbm v\u00e0 chi\u1ec1u, N\u1ed9i c\u00e1c chi\u1ebfu \u0111i\u1ec3m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, v\u0103n ban chi\u1ebfu \u0111i\u1ec3m N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f3 ai thi\u1ebfu th\u00ec h\u1eb7c t\u00e2u, n\u1ebfu ai ph\u1ea3i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1eafng ho\u1eb7c b\u1ecb \u0111au \u1ed1m th\u00ec cho tr\u1ef1c thay).<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n ban hai ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o tr\u1ef1c, ph\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, m\u00e0n m\u00f9ng gi\u01b0\u1eddng chi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ebf c\u1ea5p cho. C\u00f2n v\u00f5 t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7, v\u0103n t\u1eeb Lang trung tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean sung bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec1u cho \u0103n m\u1ed7i ng\u00e0y 2 l\u1ea7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay ph\u00e0m N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f3 t\u00e2u vi\u1ec7c, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng quan s\u00e1u b\u1ed9 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban m\u00e0 d\u1ef1 bi\u1ebft. Ho\u1eb7c khi vua c\u00f3 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n \u0110\u00f4ng C\u00e1c, th\u00ec quan \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c c\u0169ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i c\u00e1c theo h\u1ea7u, quan N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u vi\u1ec7c g\u00ec hay v\u00e2ng s\u1eafc b\u1ea3o g\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe bi\u1ebft. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c v\u00e0 y ph\u1ee5c cho quan h\u01b0u tr\u00ed tu\u1ed5i th\u1ecd \u0111\u1ebfn 80 theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 15 ng\u01b0\u1eddi, Gia \u0110\u1ecbnh 6 ng\u01b0\u1eddi, Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u 7 ng\u01b0\u1eddi). Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 bi\u00ean l\u1eabn v\u00e0o hai ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c ((1) T\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c : \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1ee3 th\u1ee7 c\u00f4ng.), ra l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng th\u1ee3 thuy\u1ec1n t\u1ea1p ch\u1ee9c th\u1ea5p b\u00e9 th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng cho \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t xin th\u01b0\u1edfng. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ecd tr\u0103m tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, Qu\u1ea3ng Nam 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh V\u0129nh Thanh 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, Ngh\u1ec7 An 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0).<\/p>\n<p>Tu s\u1eeda l\u1ea1i k\u1ef3 \u0111\u00e0i \u1edf Kinh th\u00e0nh. (Tr\u00ean \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng r\u00e3nh n\u01b0\u1edbc, b\u1ed1n b\u00ean xung quanh ch\u1ed7 n\u00e0o th\u1ea5m n\u01b0\u1edbc n\u1ee9t v\u1ee1 th\u00ec tu b\u1ed5 l\u1ea1i, hai b\u00ean b\u1eadc c\u1eeda x\u00e2y th\u00eam lan can, m\u1eb7t n\u1ec1n t\u1ea7ng tr\u00ean th\u00ec l\u00e1t g\u1ea1ch vu\u00f4ng).<\/p>\n<p>Thanh Hoa \u0111\u1eb7t mua h\u01a1n 11.500 c\u00e2y g\u1ed7 lim, nhi\u1ec1u c\u00e2y ng\u1eafn nh\u1ecf. B\u1ed9 C\u00f4ng ngh\u1ecb xin kh\u00e2m ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f9ng v\u1edbi ty vi\u00ean am hi\u1ec3u c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi tr\u1ea5n th\u1ea7n Thanh Hoa, chi\u1ec3u s\u1ed1 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i c\u00f2n thi\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em s\u1ed1 g\u1ed7 \u1ea5y x\u00e9t c\u00e2y n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec s\u1ee9c cho x\u1ebb ra, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec mua th\u00eam, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0 \u0111\u01b0a ra B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng kho t\u00e0ng.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng \u0111em theo ty thu\u1ed9c trong b\u1ed9 v\u00e0 th\u1ee3 m\u1ed9c Ki\u00ean chu \u0111\u1ebfn n\u01a1i chi\u1ebfu ngh\u1ecb tr\u00f9 t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m. B\u1ecdn \u0110o\u00e0n Vi\u1ebft Nguy\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ch\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5 l\u1ec7 theo \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c. Sau Nguy\u00ean b\u1ecb tri\u1ec7t v\u1ec1, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 d\u00e2n h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c C\u00f4ng b\u1ed9. \u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n ng\u1ef1 t\u00ean l\u00e0 thuy\u1ec1n V\u0129nh Ninh, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu Th\u1ee7y Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd th\u1ef1 ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>B\u1ecdn man d\u1eef \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 ngu\u1ed3n Tr\u00e0 B\u00ecnh, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ch\u00fang, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u t\u00ean. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua khen sai th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Nh\u1eefng d\u00e2n man b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u00fang ph\u1ea1m t\u1ed9i, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u1edf th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nh\u1eefng s\u01a1 \u00e1n v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n trong h\u1ea1t xi\u00eau t\u00e1n hay tr\u1edf v\u1ec1 v\u00e0 nh\u1eefng s\u1ed5 s\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c chi ti\u00eau v\u1eadt h\u1ea1ng c\u00f4ng, Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec do th\u00e0nh l\u00e0m \u0111\u1ec7 t\u00ean, B\u1eafc Th\u00e0nh th\u00ec do c\u00e1c tr\u1ea5n so\u1ea1n s\u1eeda, t\u00e0o c\u1ee7a th\u00e0nh x\u00e9t th\u1ef1c m\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, c\u00e1ch l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t lu\u1eadt, xin t\u1eeb nay Gia \u0110\u1ecbnh ph\u1ea3i l\u00e0m theo m\u1ed9t l\u1ec7 v\u1edbi B\u1eafc Th\u00e0nh\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>L\u1ea5y V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Trung v\u1ec7 h\u1ed9 l\u0103ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Cung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7.<\/p>\n<p>L\u1ea5y Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 L\u1ea1c d\u0169ng.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu L\u1ee3i l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u1eafc Th\u00e0nh, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 T\u00f9ng thi\u1ec7n (L\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh, ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch, theo b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i).<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf \u0111\u1ed3 ng\u1ef1 ph\u1ee5c, \u00e1o c\u1ed5n v\u00e0 m\u0169 mi\u1ec7n. (Ki\u1ec3u m\u1eabu : M\u0169 mi\u1ec7n, tr\u00ean vu\u00f4ng d\u01b0\u1edbi tr\u00f2n, \u0111\u00ednh hai ch\u1eef \u201cV\u1ea1n th\u1ecd\u201d b\u1eb1ng v\u00e0ng, 12 h\u00ecnh r\u1ed3ng m\u00e2y b\u1eb1ng v\u00e0ng, 6 h\u00ecnh ng\u1ecdn l\u1eeda, 2 v\u00e2n r\u1ee7, 4 t\u01b0\u1eddng bao quanh hoa sen, \u0111o\u00e1 m\u00e2y v\u00f2ng bao quanh, li\u00ean \u0111\u1eb1ng \u1edf bi\u00ean m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i, h\u1ed9t v\u00e0ng 256 h\u1ed9t, c\u00fac v\u00e0 khuy\u00ean m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i, tr\u01b0\u1edbc sau 24 tua r\u1ee7, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu 2 d\u00e2y, n\u1ee5 ng\u1ecdc d\u00e2y s\u1eafc v\u00e0ng, c\u00f9ng x\u00e2u san h\u00f4, tr\u00e2n ch\u00e2u, pha l\u00ea, h\u1ed9t v\u00e0ng, c\u1ea3 th\u1ea3y 300 h\u1ed9t ; b\u1ed1n m\u1eb7t kim tuy\u1ebfn r\u1ee7 xu\u1ed1ng k\u1ebft h\u1ed9t v\u00e0ng h\u1ed9t ng\u1ecdc 400 h\u1ed9t, tr\u00e2m ng\u1ecdc kh\u1ea3m b\u1eb1ng tr\u00e2n ch\u00e2u, d\u00e2y b\u1eb1ng t\u01a1 v\u00e0ng, ph\u00e0m nh\u1eefng m\u1eaft r\u1ed3ng \u0111\u1ec1u kh\u1ea3m b\u1eb1ng h\u1ed9t tr\u00e2n ch\u00e2u nh\u1ecf, m\u0169 l\u01b0\u1edbi s\u1ee9c 4 c\u00e1i v\u00f2ng v\u00e0ng. \u00e1o c\u1ed5n : d\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng sa thu\u1ea7n tuy\u1ebfn m\u00e0 thi\u00ean thanh s\u00e1ng b\u00f3ng, th\u00eau s\u00e1u th\u1ee9 : m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng, sao, n\u00fai, r\u1ed3ng, tr\u00f9ng ; tua r\u1ee7 th\u00eau h\u00ecnh r\u1ed3ng m\u00e2y. \u00e1o \u0111\u01a1n trong d\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng sa thu\u1ea7n tuy\u1ebfn m\u00e0u b\u1ea1ch tuy\u1ebft s\u00e1ng b\u00f3ng. C\u1eeda \u1ed1ng \u00e1o th\u00eau r\u1ed3ng m\u00e2y. C\u1ed5 \u00e1o b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty m\u00e0u quan l\u1ee5c s\u00e1ng b\u00f3ng, th\u00eau h\u00ecnh \u201cph\u1ea5t\u201d trong l\u00f3t b\u1eb1ng l\u1ee5a tr\u1eafng, tua r\u1ee7 th\u00eau r\u1ed3ng m\u00e2y v\u00e0 Th\u1ee7y ba. Xi\u00eam : d\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng sa thu\u1ea7n tuy\u1ebfn m\u00e0u v\u00e0ng ch\u00ednh s\u1eafc s\u00e1ng b\u00f3ng, th\u00eau s\u00e1u th\u1ee9 : hoa ng\u0169 s\u1eafc, ng\u1ecdn l\u1eeda, h\u1ed9t g\u1ea1o, h\u00ecnh \u201cph\u1ee7\u201d ((1) Ph\u1ee7 l\u00e0 h\u00ecnh c\u00e1i b\u00faa.), h\u00ecnh \u201cph\u1ea5t\u201d((2) Ph\u1ea5t l\u00e0 h\u00ecnh hai c\u00e1i b\u00faa \u0111\u1ea5u l\u01b0ng nhau.), h\u00ecnh t\u00f4n di ((3) T\u00f4n di : \u0111\u1ed3 \u0111\u1ef1ng r\u01b0\u1ee3u l\u1ec5.) v\u00e0 c\u00e1c ki\u1ec3u c\u1ed5 \u0111\u1ed3 b\u00e1t b\u1eedu li\u00ean \u0111\u1eb1ng, h\u1ed3i v\u0103n Th\u1ee7y ba vi\u1ec1n b\u1eb1ng g\u1ea5m h\u1ea1ng nh\u1ea5t, hoa sen thu\u1ea7n v\u00e0ng m\u00e0u b\u1ea3o lam trong l\u00f3t b\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng sa nam m\u00e0u v\u00e0ng ch\u00ednh s\u1eafc, \u00e1o k\u1ebf b\u1eb1ng l\u1ee5a tr\u1eafng, c\u00f3 2 c\u00e1i ng\u1ecdc b\u1ed9i, \u1edf tr\u00ean mi\u1ebfng ng\u1ecdc ngang l\u00e0 h\u00e0nh, kh\u1eafc h\u00ecnh con d\u01a1i, gi\u1eefa \u0111eo m\u1ed9t mi\u1ebfng ng\u1ecdc tr\u00f2n l\u00e0 v\u0169, \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u m\u1ed9t mi\u1ebfng ng\u1ecdc vu\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ee9, d\u01b0\u1edbi \u0111eo c\u00e1i kh\u00e1nh r\u1ee7 xu\u1ed1ng, g\u1ecdi l\u00e0 xung nha, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u m\u1ed9t mi\u1ebfng ng\u1ecdc h\u00ecnh b\u00e1n nguy\u1ec7t g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u1ecdc tr\u1eafng, c\u00f3 8 d\u00e2y \u0111\u1ec1u x\u00e2u h\u1ed9t v\u00e2n m\u1eabu, san h\u00f4, h\u1ed5 ph\u00e1ch \u0111en, m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u1ec1u h\u01a1n 200 h\u1ed9t. \u0110\u1ea7u m\u1ed7i mi\u1ebfng h\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00ednh m\u1ed9t c\u00e1i m\u00f3c b\u1eb1ng v\u00e0ng. \u0110ai da 1 c\u00e1i, b\u1ecdc b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty, m\u00e0u v\u00e0ng ch\u00ednh s\u1eafc, s\u00e1ng b\u00f3ng c\u00f3 1 mi\u1ebfng kh\u1ea5u h\u00ecnh vu\u00f4ng v\u00e0 6 mi\u1ebfng h\u00ecnh b\u1ea7u d\u1ee5c b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng, \u0111\u1ec1u b\u1ecdc v\u00e0ng, 6 c\u00e1i ch\u00e2n \u0111inh c\u00fac, 2 c\u00e1i h\u00ecnh l\u00e1 b\u1eb1ng v\u00e0ng s\u1eafc t\u00eda v\u00e0 hai t\u1ea5m gh\u00e9p b\u1eb1ng b\u1ea1c. T\u1ea5m : che g\u1ed1i b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty m\u00e0u v\u00e0ng ch\u00ednh s\u1eafc s\u00e1ng b\u00f3ng l\u00f3t b\u1eb1ng l\u1ee5a \u0111\u1ecf, th\u00eau r\u1ed3ng, m\u1ea5y ng\u1ecdn l\u1eeda b\u1ed1n b\u00ean ri\u1ec5u b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n g\u1ea5m lan can, m\u00e0u lam gi\u00e0 th\u00eau hoa mai b\u1eb1ng ch\u1ec9, b\u1ed1n b\u00ean b\u1ecbt b\u1eb1ng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n hoa mai m\u00e0u b\u1ea3o lam lan can thu\u1ea7n b\u1ea1c, xen v\u00e0o b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty hoa h\u1ed3ng s\u00e1ng b\u00f3ng, vi\u1ec1n b\u1eb1ng g\u1ea5m h\u1ea1ng nh\u1ea5t hoa sen thu\u1ea7n v\u00e0ng, m\u00f3c v\u00e0ng n\u00fat v\u00e0ng \u0111\u1ec1u 4 c\u00e1i. D\u1ea3i thao l\u1edbn m\u00e0u thanh thi\u00ean b\u00f3ng s\u00e1ng th\u00eau r\u1ed3ng m\u00e2y, Th\u1ee7y ba, c\u1ed5 \u0111\u1ed3, ph\u00eda tr\u00ean b\u1ecbt h\u00ecnh b\u00e1n nguy\u1ec7t b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty hoa h\u1ed3ng b\u00f3ng s\u00e1ng th\u00eau r\u1ed3ng m\u00e2y, tr\u00ean xen lan can b\u1eb1ng kim tuy\u1ebfn, b\u00ean b\u1ecbt b\u1eb1ng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n hia mai m\u00e0u b\u1ea3o lam lan can thu\u1ea7n b\u1ea1c, vi\u1ec1n b\u1eb1ng g\u1ea5m h\u1ea1ng nh\u1ea5t hoa sen thu\u1ea7n b\u1eb1ng v\u00e0ng m\u00e0u b\u1ea3o lam, trong l\u00f3t l\u1ee5a m\u00e0u v\u00e0ng d\u01b0\u1edbi t\u1ebft d\u1ea3i b\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ee9 ng\u1ecdc, ch\u1ec9 nhung, l\u01b0\u1edbi hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 hai tua r\u1ee7, l\u00e0m b\u1eb1ng tr\u1eebu d\u00f9ng xen c\u00e1c m\u00e0u v\u00e0ng, \u0111\u1ecf, tr\u1eafng ; 4 c\u00e1i m\u00f3c b\u1ea1c, 7 c\u00e1i c\u00fac v\u00e0ng. \u0110ai l\u1edbn b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty, m\u00e0u b\u1ea3o lam b\u00f3ng s\u00e1ng, trong l\u00f3t b\u1eb1ng tr\u1eebu hoa h\u1ed3ng, hai \u0111\u1ea7u t\u1ebft b\u1eb1ng 392 h\u1ed9t, c\u00e1c h\u1ea1ng ch\u00e2u ng\u1ecdc c\u00f9ng 10 c\u00e1i tua r\u1ee7 b\u1eb1ng kim tuy\u1ebfn. B\u00ed t\u1ea5t c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u ph\u1ee5c. Th\u00e2n hia b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty \u0111en th\u00eau r\u1ed3ng m\u00e2y, li\u00ean \u0111\u1eb1ng, ng\u1ecdn l\u1eeda v\u00e0ng h\u1ed3i v\u0103n b\u1eb1ng kim tuy\u1ebfn xen \u0111\u00ednh nh\u1eefng mi\u1ebfng k\u00ednh t\u00e2y, b\u00ean d\u01b0\u1edbi b\u1eb1ng v\u0169 ty m\u00e0u v\u00e0ng th\u00eau k\u1ebft h\u00ecnh 2 con r\u1ed3ng b\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ee9 h\u1ea1t tr\u00e2n ch\u00e2u v\u00e0 san h\u00f4 nh\u1ecf v\u00e0 nh\u1eefng h\u00ecnh c\u1ed5 \u0111\u1ed3, xen \u0111\u00ednh nh\u1eefng mi\u1ebfng k\u00ednh t\u00e2y nh\u1ecf, m\u1ed7i chi\u1ebfc l\u1ea1i \u0111\u00ednh 3 c\u00e1i kim b\u1ed3n, m\u1ed9t vi\u00ean ng\u1ecdc H\u1ecfa t\u1ec1, 2 h\u1ed9t kim c\u01b0\u01a1ng, trong l\u00f3t b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n b\u00e1t ty m\u00e0u \u0111\u1ecf).<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 k\u00eau c\u1ee9u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5n mi\u1ec7n \u0111\u1eddi x\u01b0a d\u00e2ng l\u00ean, t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u1ebf ra th\u1ec3 th\u1ee9c \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, khi \u0111\u00e3 xong, \u0111em b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta lu\u00f4n lu\u00f4n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 x\u01b0a, s\u1eeda sang, \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t theo ph\u00e9p \u0111\u1eddi x\u01b0a m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, th\u00eam b\u1edbt v\u0103n ch\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u1ea3i, th\u1ef1c l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ta t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00f9ng L\u1ea1c \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cN\u0103m nay l\u1ec5 l\u1edbn Nam Giao, Tr\u1eabm ph\u1ea3i m\u1eb7c \u00e1o c\u1ed5n \u0111\u1ed9i m\u0169 mi\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5, c\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ea5p s\u1ef1 th\u00ec b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 ch\u1ebf m\u0169 \u00e1o c\u1ea5p cho h\u1ecd \u0111\u1ee3i sang \u0111\u1ea7u n\u0103m sau th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 long tr\u1ecdng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cL\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m ng\u00e0y l\u1ec5 Nam Giao, l\u1ec5 ph\u1ea9m c\u00f3 \u0111\u1eb7t tr\u1ea7u n\u01b0\u1edbc v\u00e0 gi\u1ea5y v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 theo qu\u1ed1c t\u1ee5c, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p trong s\u00e1ch. Nay d\u00f9ng ra l\u1ec5 nghi long tr\u1ecdng, c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u1ec5 v\u1eadt ti\u1ebfn d\u00e2ng, l\u1ec5 ph\u1ea9m kia n\u00ean \u0111\u00ecnh gi\u1ea3m. L\u1ea1i, \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i c\u1eeda Trai cung, l\u00fac canh n\u0103m kh\u1eafc th\u1ee9 t\u00e1m c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ph\u00f3ng \u1ed1ng l\u1ec7nh, l\u00fac \u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac l\u00e0m l\u1ec5, m\u00e0 qu\u00e2n nh\u1ea1c r\u1ea7m r\u1ed9 nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nghi\u00eam k\u00ednh, c\u0169ng xin th\u00f4i l\u1ec7 \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i, ra l\u1ec7nh \u0111\u00eam \u1ea5y l\u1ec7 \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng v\u00e0 ph\u00f3ng \u1ed1ng l\u1ec7nh v\u00e0o l\u00fac gi\u00e1p canh hai c\u00f9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u1edbc, tu\u1ed5i gi\u00e0 h\u01b0u tr\u00ed, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m Ki\u1ec3m th\u1ea3o Phan Ho\u00e0nh H\u1ea3i th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Kinh m\u1edbi \u0111\u00e0o ng\u0169 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i v\u1ec1, b\u1ed9 Binh t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 40 ng\u00e0y, h\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, r\u1ed3i giao v\u1ec1 nguy\u00ean ng\u0169. Cho t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 quy\u1ec1n bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 H\u00ecnh b\u1ed9 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf h\u1ed1t c\u1ea5p cho c\u00e1c quan. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ea7m h\u1ed1t \u0111\u1ec3 t\u00e2u vi\u1ec7c l\u00e0 l\u1ec5 ch\u1ebf \u0111\u1eddi x\u01b0a ph\u1ea3i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, cho \u0111\u1ee7 l\u1ec5 nghi trong tri\u1ec1u\u201d. B\u00e8n sai h\u1eefu ty ch\u1ebf c\u1ea5p \u1edf Kinh, v\u0103n, v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean th\u00ec ch\u1ebf b\u1eb1ng ng\u00e0 voi, t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec ch\u1ebf b\u1eb1ng g\u1ed7 th\u1ebfp b\u1ea1c, cho c\u1ea3 t\u00fai \u0111\u1ef1ng h\u1ed1t. S\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u00e0m g\u1eb7p nh\u1eefng l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng t\u1ebf t\u1ef1 v\u00e0 khi l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 c\u00f3 mang m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u hay th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea7m h\u1ed1t. C\u00e1c quan \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho ph\u1ea9m ph\u1ee5c th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 c\u1ea5p cho ; c\u00f2n ai t\u1ef1 ch\u1ebf l\u1ea5y ph\u1ea9m ph\u1ee5c, th\u00ec chu\u1ea9n cho theo ki\u1ec3u m\u1eabu m\u00e0 ch\u1ebf l\u1ea5y h\u1ed1t.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 sung bi\u1ec7n H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh t\u00fd, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao.<\/p>\n<p>Vua mang \u00e1o c\u1ed5n, m\u0169 mi\u1ec7n l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 xong, v\u1ec1 cung. B\u1ea7y t\u00f4i xin d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n s\u1eedu, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u nghi \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5n mi\u1ec7n, \u0111\u1eb7t t\u1eeb \u0111\u1eddi Hi\u00ean Vi\u00ean ((1) Hi\u00ean Vi\u00ean : t\u1ee9c vua Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, m\u1ed9t v\u1ecb vua truy\u1ec1n thuy\u1ebft c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.), \u0111\u1eddi Tam \u0111\u1ea1i ((2) Tam \u0111\u1ea1i : H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu.) tr\u1edf xu\u1ed1ng \u00edt d\u00f9ng, nay theo ph\u00e9p m\u00e0 l\u00e0m c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c ph\u1ee5c c\u1ed5, v\u1ea3 l\u1ea1i th\u1ec3 th\u1ee9c \u1ea5y c\u00f3 tua r\u1ee7 coi trang nghi\u00eam, c\u00f3 ng\u1ecdc b\u1ed9i l\u1ebbng k\u1ebbng, \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o v\u00e0o Tr\u1eabm mang v\u00e0o th\u1ea5y r\u1ea5t nghi\u00eam k\u00ednh ung dung c\u00e0ng t\u1ecf r\u00f5 l\u1ec5 \u0111\u1ed9, m\u1edbi bi\u1ebft th\u00e2m \u00fd c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n ch\u1ebf ra. Tr\u1eabm xem kh\u1eafp s\u1eed c\u0169, kh\u00f4ng nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc ta t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e0 ngay Trung Qu\u1ed1c t\u1eeb khi nh\u00e0 Thanh d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u0169ng b\u1ecf \u0111\u00e3 l\u00e2u. Nay ta ch\u1ebf d\u00f9ng, th\u1ea3ng ho\u1eb7c sau n\u00e0y nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ed5i \u0111\u1eddi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 m\u1ea5t \u0111i, ch\u1eafc h\u1ecd s\u1ebd ph\u1ea3i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Nam ta, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang. Nh\u01b0ng l\u00f2ng Tr\u1eabm c\u0169ng ch\u01b0a d\u00e1m l\u1ea5y th\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e0 hay l\u1eafm, v\u00ec nh\u1edd tr\u1eddi ph\u1ea3i c\u1ed1t \u1edf th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u1ed1t v\u0103n, h\u00e1 ph\u1ea3i ph\u00f4 nh\u1eefng th\u1ee9 hoa m\u1ef9 m\u00e0 t\u00f4 \u0111i\u1ec3m v\u1ebd v\u1eddi sao !\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTh\u1ebf t\u00f4ng nh\u00e0 Minh kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh t\u1ebf Nam Giao l\u00e0 tr\u00e1i c\u00e1i ngh\u0129a th\u1edd Tr\u1eddi, nh\u00e0 Thanh th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m t\u1ebf Tr\u1eddi hai l\u1ea7n, c\u0169ng l\u00e0 nh\u0103m vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. Duy Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ebf, r\u1ea5t h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn mu\u00f4n \u0111\u1eddi, \u0111\u00e1ng n\u00ean noi theo\u201d. R\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 t\u1ea5m sa, v\u0103n v\u00f5 quan vi\u00ean \u0111\u1ec1u m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ef7 l\u1ee5c, \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p k\u1ef7, c\u00e1c ty vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m d\u00e2n gian mua b\u00e1n g\u1ed7 lim.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m g\u1ed7 lim kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u1edbn nh\u1ecf, d\u00e0i ng\u1eafn, c\u00e0nh hay l\u00e0 ng\u1ecdn \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n ri\u00eang, n\u1ebfu ai tr\u00e1i ph\u1ea1m th\u00ec t\u00ednh tang theo lu\u1eadt n\u1eb7ng m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. Tang t\u1eeb 1 l\u1ea1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mua kh\u00f4ng c\u1ee9 m\u00e0 m\u1edbi ph\u1ea1m hay t\u00e1i ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; t\u1eeb 1 l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn 6 l\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn 10 l\u1ea1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 3 n\u0103m ; 10 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, ph\u00e1t v\u00e3ng sung qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa. G\u1ed7 tang \u0111\u1ec1u thu sung c\u00f4ng. Nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m b\u1ecb sung qu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ed3, l\u1ea1i b\u1ecb t\u1ecbch bi\u00ean gia s\u1ea3n, m\u1ed9t n\u1eeda th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c, m\u1ed9t n\u1eeda sung c\u00f4ng, nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 g\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. L\u00e2n b\u00e0ng v\u00e0 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng tri t\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e1o th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, tri t\u00ecnh m\u00e0 chia tang v\u1edbi nhau th\u00ec c\u0169ng t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m. Nh\u1eefng tu\u1ea7n ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi ra hay quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng x\u00e9t bi\u1ebft th\u00ec \u0111\u1ec1u giao b\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t nghi\u00eam ngh\u1ecb. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng g\u1ed7 d\u00e2n gian ch\u1ee9a t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ebfn cho \u0111em n\u1ed9p v\u00e0o quan chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n, n\u1ebfu c\u1ed1 t\u00ecnh gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec c\u0169ng t\u1ed9i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi mua v\u1ee5ng. C\u00f2n nh\u1eefng nh\u00e0 \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1n ch\u00f9a \u0111\u00e3 d\u1ef1ng t\u1eeb khi ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5m th\u00ec nh\u1eefng ch\u1ee9c d\u1ecbch b\u1eady b\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch nhi\u1ec5u, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m m\u01b0\u1ee3n c\u1edb sinh s\u1ef1 th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt l\u1eeba d\u1ed1i do\u1ea1 n\u1ea1t m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i n\u1ebfu c\u00f3 tu t\u1ea1o g\u00ec d\u00f9ng \u0111\u1ebfn g\u1ed7 lim th\u00ec cho ph\u00e9p d\u1ef1 tr\u00f9 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc s\u1ed1 g\u1ed7 v\u00e1n c\u1ea7n d\u00f9ng, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u xin \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, do b\u1ed9 C\u00f4ng l\u1ee5c g\u1eedi \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu \u0111\u00f3 l\u00e0m b\u1eb1ng m\u00e0 x\u00e9t nghi\u1ec7m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i mua \u0111\u1ec3 k\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c do \u0111\u00f3 m\u00e0 ki\u1ebfm l\u1ee3i. L\u00e0m tr\u00e1i s\u1ebd giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y \u1edf Thanh Hoa gi\u00e1 g\u1ed7 h\u01a1i r\u1ebb, ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua chi\u1ec3u theo gi\u00e1 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An m\u00e0 tr\u1ea3 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean can \u00e1n b\u1ecb \u0111\u00ecnh b\u1ed5ng, sau khi k\u1ebft \u00e1n t\u00e2u l\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc ch\u1ec9 r\u00f5 n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u1ed5ng v\u1eabn l\u0129nh m\u00e0 tr\u1ee3 c\u1ea5p cho, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p th\u00ec chi\u1ebfu c\u1ea5p b\u1ecb gi\u00e1ng m\u00e0 truy l\u0129nh, t\u00ednh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y \u0111\u00ecnh b\u1ed5ng, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng th\u00ec c\u0169ng l\u1ea5y ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00ecnh b\u1ed5ng m\u00e0 truy tr\u1eeb th\u1eeba ra th\u00ec c\u1ea5p cho n\u1ebfu tr\u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec \u0111\u1ee3i k\u1ef3 sau l\u1ea1i tr\u1eeb.<\/p>\n<p>Vi\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i t\u00e2u xin m\u1ed9 th\u00eam m\u1ed9t s\u1ed1 binh thu\u1ed9c vi\u1ec7n, l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n. Vua y cho.<\/p>\n<p>Kho \u1edf trong th\u00e0nh ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An, ban \u0111\u00eam ph\u00e1t H\u1ecfa, quan binh tr\u00fa \u0111\u00f3ng trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111\u1ebfn khi nghe th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i k\u00eau th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa, g\u1ea1o mu\u1ed1i trong khi b\u1ecb ch\u00e1y g\u1ea7n h\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, l\u1eadp t\u1ee9c sai th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c \u0111em b\u1ed9 ty c\u00f9ng vi\u00ean tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n sai ch\u1ec9 \u0111em b\u1ecdn v\u1ec7 \u00e1n th\u1ee7 ph\u1ee7 th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng \u0111\u1ec1 l\u00e3nh th\u01b0\u01a1ng binh c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi.<\/p>\n<p>R\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 v\u00e0 Ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri Ng\u00f4 Quang Di\u1ec7u \u1edf g\u1ea7n c\u00f9ng th\u00e0nh, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn khi l\u1eeda ph\u00e1t l\u1ea1i nh\u01b0ng kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft g\u00ec, xem c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 l\u00e0 v\u1eadt, b\u1ee5ng d\u1ea1 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u1ee9c ph\u1eadn \u1edf \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n, ngay m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1ecf ra l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecb toi c\u01a1m r\u1ed3i. Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 v\u00e0 Ng\u00f4 Quang Di\u1ec7u \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c giao cho ph\u00e1i vi\u00ean L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c x\u00e9t x\u1eed c\u1ea3 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi \u00e1n \u0111\u1ec7 l\u00ean, L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 v\u00e0 Ng\u00f4 Quang Di\u1ec7u \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, tr\u1ea5n th\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, c\u00f2n nh\u1eefng v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0 g\u1ea1o mu\u1ed1i b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i chia ra t\u1eebng ph\u1ea7n b\u1eaft ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, L\u1ea5y th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u1ea7n l\u00e0m \u00e1n th\u1ee7 ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 Hoa ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t t\u1ef5 ti\u1ebft Thanh minh, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft l\u0103ng. Ch\u1ee3t g\u1eb7p m\u01b0a gi\u00f3, bi\u1ec1n binh \u0111i h\u1ed7 gi\u00e1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng theo \u0111\u00fang hi\u1ec7u l\u1ec7nh, qu\u1ea3n quan \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb c\u00f3 thu nh\u1eadn, \u0111\u01a1n k\u00eau g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 l\u1ebd m\u00e0 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i \u0111em c\u1ea3 nguy\u00ean \u0111\u01a1n \u0111\u00ednh tr\u00ecnh l\u00ean. Gi\u00e1n ho\u1eb7c \u0111\u01a1n c\u00f3 ch\u1ed7 kho\u1ea3n th\u1ee9c kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u00e0 c\u00f3 ch\u1ed7 quan ng\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXXII<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>T\u00e2n m\u00e3o, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 [1831], m\u00f9a xu\u00e2n th\u00e1ng 3, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u1ee9ng d\u00e2ng hai b\u1ed9 s\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng Thanh Kinh gi\u1ea3i v\u00e0 Th\u00f4ng gi\u00e1m t\u1eadp y\u1ebfu. Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1edf trong kho s\u00e1ch, duy ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa, bi\u1ebft Tr\u1eabm v\u1ed1n th\u00edch s\u00e1ch v\u1edf, l\u00f2ng th\u00e0nh v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111em \u0111\u1ebfn k\u00ednh d\u00e2ng, th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen\u201d. Sai thu l\u1ea5y b\u1ed9 Kinh gi\u1ea3i \u0111\u01b0a v\u00e0o nh\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng 5 c\u00e1i thuy\u1ec1n c\u00e1c hi\u1ec7u An ba, Thanh l\u00e3ng v\u00e0 An h\u1ea3i.<\/p>\n<p>X\u00e2y g\u1ea1ch t\u1ea7ng th\u00e0nh th\u1ee9 ba ph\u00eda trong m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Kinh th\u00e0nh (x\u00e2y g\u1ea1ch h\u1ea1n tr\u00ean d\u00e0y 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi d\u00e0y 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ch\u00e2n d\u00e0y 3 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n). Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 th\u1ef1 Trung qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng chia nhau tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee9 l\u00e0m s\u00e1ng s\u1edbm th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ea7u gi\u1edd Ng\u1ecd th\u00ec ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00f9i l\u1ea1i l\u00e0m. Vua ngh\u0129 kh\u00ed tr\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u00f3ng d\u1eef cho \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u gi\u1edd T\u1ef5 th\u00ec ngh\u1ec9, kh\u1eafc \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00f9i l\u1ea1i l\u00e0m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Th\u00e1i y vi\u1ec7n chia \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u n\u01a1i \u1edf c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb qu\u00e2n s\u0129 trong khi c\u00f3 b\u1ec7nh ho\u1ea1n.<\/p>\n<p>X\u00e2y th\u00eam lan can \u1edf v\u01b0\u1eddn hoa t\u1ea1i b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc h\u00e0o sau ho\u00e0ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea5t M\u00e1n \u1edf v\u00f9ng n\u00fai ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n, tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 s\u1ea3n v\u00e0ng. Tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111em v\u00e0ng c\u1ed1m hi\u1ec7n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 t\u00e2u xin cho \u0111\u00e0o l\u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u00e0ng c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 chi d\u00f9ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. N\u00fai n\u00e0y s\u1ea3n xu\u1ea5t kh\u00ed v\u00e0ng, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng ti\u1ebfc c\u1ee7a b\u00e1u, nh\u01b0ng ch\u01b0a r\u00f5 nhi\u1ec1u hay \u00edt c\u00f3 v\u01b0\u1ee3ng hay kh\u00f4ng. V\u1eady sai vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng, \u0111em theo 4 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ed9 v\u1ec7 c\u00f9ng \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1eafm \u0111\u1ee7 l\u1ec5 ph\u1ea9m tam sinh \u0111\u1ec3 k\u00ednh c\u00e1o th\u1ea7n n\u00fai, r\u1ed3i b\u1eaft 300 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn \u0111\u00e0o l\u1ea5y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho 3 quan ti\u1ec1n 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, h\u1ea1n trong 1 th\u00e1ng, s\u1ed1 v\u00e0ng c\u1ed1m l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau do tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u \u0111\u1ec7 v\u1ec1 n\u1ed9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 s\u1ed1 v\u00e0ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi cho. (D\u00e2n phu \u0111i l\u1ea5y v\u00e0ng, c\u1ee9 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed7i \u0111\u1ed9i l\u1ea5y s\u1ed1 v\u00e0ng c\u1ed1m l\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ho\u1eb7c 8, 9 ph\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed3ng 2 ph\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed3ng 4 ph\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed3ng 6 ph\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed3ng 8 ph\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ed3ng 5 ph\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c ; l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. N\u1ebfu m\u1ed7i \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ph\u00e2n v\u00e0ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c\u00a0 6 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec ng\u00e0y kh\u00e1c ph\u1ea3i b\u00f9,<\/p>\n<p>R\u1ed3i Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1ec7nh, l\u1ea5y anh l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc D\u0129nh, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9 thay v\u00e0o.<\/p>\n<p>L\u1ea5y H\u1eefu tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Tham tri, T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri, H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, v\u1eabn sung Th\u1ecb lang Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, T\u1ea3 th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri L\u1ec5 b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 \u0111\u1ed5i th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 v\u1eabn sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung b\u1ed5 th\u1ee5 H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9, T\u1ea3 th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri Binh b\u1ed9 v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c V\u0169 kh\u1ed1, H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u00ecnh b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i \u0111\u1ed5i th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu b\u1ed5 th\u1ee5 T\u1ea3 th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n b\u1ed5 th\u1ee5 H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng c\u1ea3i b\u1ed5 h\u00e0m Th\u1ecb lang th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai th\u1ef1c th\u1ee5 Tham hi\u1ec7p th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa, Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tu\u1ea7n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Thanh Hoa, Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e1n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh, quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 th\u0103ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u1ef9 Quang b\u1ed5 th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n b\u1ed5 th\u1ee5 l\u00e0m Lang trung, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, th\u1ef1 Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 Th\u00e2n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u1ed5 th\u1ee5 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t nha \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t l\u1ea1i nh\u1eefng \u00e1n n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c h\u00ecnh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c t\u1ef1 khanh, ch\u1ec9 l\u1ea5y b\u1ea3n h\u00e0m m\u00e0 suy l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u00ecnh b\u1ed9 m\u00e0 th\u00f4i. Nay n\u00ean \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t nha \u0111\u1ec3 cho r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5\u201d. B\u00e8n \u0111\u1eb7t 1 ch\u1ee9c T\u1ef1 khanh, 1 Thi\u1ebfu khanh, 1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 2 Ch\u1ee7 s\u1ef1, 2 T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 10 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 115 quan.<\/p>\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9 ki\u00eam \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1eeba Gi\u1ea3ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i b\u1ed5 th\u1ee5 h\u00e0m Lang trung th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111em thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c nha \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, chi\u1ebfu x\u00e9t s\u1ed1 v\u00e0ng chi ti\u00eau ra t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 [1820] \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 [1823] \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu s\u1ed5 s\u00e1ch v\u00e0 gi\u1ea5y t\u1edd b\u1eb1ng ch\u1ee9ng sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng x\u00e1c th\u1ef1c, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 gi\u1ea3 d\u1ed1i gian l\u1eadn th\u00ec tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>X\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An. (M\u1ed9t c\u1eeda ti\u1ec1n, m\u1ed9t c\u1eeda t\u1ea3, m\u1ed9t c\u1eeda h\u1eefu. Th\u00e2n th\u00e0nh, m\u1eb7t ngo\u00e0i cao 11 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, m\u00f3ng s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean d\u00e0y 2 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi d\u00e0y 4 th\u01b0\u1edbc ; m\u1eb7t trong cao 6 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, m\u00f3ng s\u00e2u 5 t\u1ea5c, tr\u00ean d\u00e0y 2 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi d\u00e0y 3 th\u01b0\u1edbc). L\u1ea5y 1.000 binh Thanh Hoa, 4.000 binh Ngh\u1ec7 An l\u00e0m vi\u1ec7c, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00f4ng vi\u1ec7c. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, th\u01b0\u1edfng \u0110\u1ed7 Qu\u00fd gia m\u1ed9t c\u1ea5p, th\u01b0\u1edfng bi\u1ec1n binh h\u01a1n 10.000 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i cho \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t b\u1eefa, xem h\u00e1t m\u1ed9t ng\u00e0y. L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n khai m\u1ed9t con ng\u00f2i \u1edf b\u1edd h\u00e0o b\u00ean h\u1eefu m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh th\u00f4ng ra s\u00f4ng c\u00e1i (con ng\u00f2i tr\u00ean r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 4 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>L\u1ea5y Lang trung Binh b\u1ed9 l\u00e0 Phan H\u1eefu T\u00ednh hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, tuy c\u00f3 n\u01a1i thu ho\u1ea1ch h\u01a1i k\u00e9m, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 1, 2 ph\u1ea7n trong tr\u0103m ngh\u00ecn ph\u1ea7n. Song nh\u01b0 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ch\u1ee9 kh\u00f4ng m\u1ea5t m\u00f9a th\u1ebf m\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o g\u1ea7n \u0111\u00e2y so v\u1edbi n\u0103m \u0111\u1ea7u Minh M\u1ec7nh [1820] g\u1ea7n g\u1ea5p hai l\u00e0 t\u1ea1i sao ? L\u1ea1i nh\u01b0 v\u1ea3i, l\u1ee5a, g\u1ed7 l\u1ea1t cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ee9 d\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y, Tr\u1eabm h\u1ecfi r\u00f5 gi\u00e1 c\u1ea3 th\u00ec th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y \u00edt th\u1ee9 gi\u1ea3m m\u00e0 nhi\u1ec1u th\u1ee9 t\u0103ng. L\u00e0m ru\u1ed9ng nu\u00f4i t\u1eb1m l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac m\u1ea5t, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9 nh\u01b0 c\u00e1c th\u1ee9 g\u1ed7 l\u1ea1t v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng ch\u1ea3 l\u1ebd c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u1ea5t m\u00f9a \u01b0 ? T\u00f3m l\u1ea1i, ch\u1ec9 v\u00ec c\u00e1i t\u1ec7 \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, ti\u1ec1n nhi\u1ec1u m\u00e0 ho\u00e1 v\u1eadt \u0111\u1eaft \u0111\u00f3 th\u00f4i. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n tr\u1ed9m l\u1ea1i ham nh\u1eb9 v\u00e0 m\u1ecfng, d\u1ec5 g\u00e3y n\u00e1t n\u00ean ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n xem khinh. N\u1ebfu d\u00f9ng th\u1ee9 ti\u1ec1n \u1ea5y l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u00fac nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng nh\u1eefng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ea1i c\u1ea3 v\u1eadt gi\u00e1 n\u1eefa. V\u1ea3 l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 d\u1ea1y b\u1ea3o, l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 m\u00e0 nghi\u1ec7m th\u00ec c\u00e1i t\u1ec7 \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n, h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u01b0a tr\u1eeb h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ee5 b\u1ea3o n\u1eefa. B\u1ecdn K\u00ednh do\u00e3n v\u00e0 th\u00e0nh tr\u1ea5n cho \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c nghi\u00eam x\u00e9t c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u00e1p t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb, l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1ea5t th\u1ea7n d\u00f2 h\u1ecfi nh\u1eefng n\u01a1i ch\u1ee3 b\u00faa, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n kh\u00e1c d\u1ea1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 l\u00e0ng m\u1ea1c h\u1ebbo l\u00e1nh r\u1eebng r\u00fa xa x\u00f4i, n\u1ebfu th\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o t\u00edch tr\u1eef ch\u1ea5t k\u1ebdm v\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm nh\u1eefng \u0111\u1ed3 \u0111\u00fac tr\u1ed9m ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t b\u1eaft, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt n\u1eb7ng m\u00e0 x\u1eed tr\u1ecb, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi x\u1eb1ng b\u1eady \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u x\u00f3m l\u00e0ng. N\u1ebfu \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng tra x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c tra ra, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00e1o gi\u00e1c ra, r\u1ed3i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1ecbch ch\u1ee9c m\u00e0 qu\u1ea3n \u0111\u1ea7u h\u1ea1t c\u0169ng b\u1ecb x\u00e9t ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd th\u1ef1 ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 ty Binh m\u00e3 h\u1ed9 th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh c\u01a1 \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, hi\u1ec7n s\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f2n 20 ng\u01b0\u1eddi, sai h\u1ea1 l\u1ec7nh cho tr\u1ea5n th\u1ea7n tr\u00edch l\u1ea5y 2 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 10 l\u00ednh, ph\u00e1t giao \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, c\u00f2n 8 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec r\u00fat ngay v\u1ec1 tr\u1ea5n \u0111\u1ee3i b\u1ed5.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ho\u00e0ng V\u0103n Tri l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Cai \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u1ea3ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd dinh Ti\u1ec1n phong, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Th\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd dinh Ti\u1ec1n phong. Con Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i, con Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f4ng, con L\u00ea V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u1ef9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 ch\u1ee9c Thi\u00ean h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, H\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua m\u1edf xem s\u1ed5 danh s\u00e1ch c\u00e1c quan, ph\u00ea v\u00e0o tr\u00ean ch\u1ed7 t\u00ean Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ea1i b\u1ed9 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean r\u1eb1ng : \u201cM\u01b0u m\u00f4 cho tr\u1ed1n t\u1ed9i l\u1ea1i v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 tuy\u1ec3n b\u1ed5 quan l\u1ea1i. Th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4n kh\u00e9o, th\u1ef1c l\u00e0 th\u1ea7n th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0 c\u1eed nh\u00e2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1eebng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam, v\u00ec \u00e1n tha k\u1ebb c\u01b0\u1edbp b\u1ecb gi\u00e1ng b\u1ed5 \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c. B\u1ed9 L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u00e1n b\u1ed5 Ch\u1ee7 s\u1ef1 c\u1ee7a b\u1ed9, r\u1ed3i l\u1ea1i c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean ch\u1ee9c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. \u0110\u1ebfn nay th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ec9 ph\u00ea b\u1ea3o nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t l\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i v\u00e0 xin \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean sang nha kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean b\u1ecb l\u1ed7i l\u00e0 vi\u1ec7c t\u01b0 t\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc kia ta ph\u00ea b\u1ea3o nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n nh\u1eafc nh\u1edf cho y c\u00f3 l\u00f2ng c\u1ea3m s\u1ee3, v\u1ea1ch cho con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3i qu\u00e1 t\u1ef1 t\u00e2n. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta ai kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ea7m l\u1ed7i, l\u1ea7m l\u1ed7i m\u00e0 bi\u1ebft s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebft x\u1ea5u m\u00e0 d\u00f9ng. N\u1ebfu y qu\u1ea3 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ebft thay l\u00f2ng r\u1eeda ru\u1ed9t kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, lo b\u1ecf l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc th\u00ec Tr\u1eabm t\u1ea5t c\u0169ng c\u1ea5t d\u00f9ng. N\u1ebfu c\u1ee9 th\u1ebf kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t m\u00ecnh h\u1ed1i qu\u00e1, m\u1edd t\u1ed1i l\u01b0\u01a1ng tri l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng th\u00ec s\u1ebd \u0111em c\u1ea3 t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ra h\u00f2a t\u00ednh m\u00e0 x\u1eed tr\u00ed theo lu\u1eadt n\u1eb7ng. Vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i xin \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111i nha kh\u00e1c, b\u1ea5t t\u1ea5t thi h\u00e0nh, c\u00f2n m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1eddng quan ch\u1eb3ng x\u00e9t ra, th\u00ec nay vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua r\u1ed3i, kh\u00f4ng n\u00ean moi ra n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn sung To\u1ea3n tu lu\u1eadt l\u1ec7 B\u00f9i Ph\u1ed5 \u0111em b\u1ea3n m\u1eabu d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u1edf b\u1ed9 v\u00e0 \u1edf c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t duy\u1ec7t. C\u00e1c ch\u1ee9c To\u1ea3n tu, Bi\u00ean tu, Kh\u1ea3o hi\u1ec7u, Hi\u1ec7u san n\u1ebfu l\u00e0 quan Kinh th\u00ec \u0111\u1ec1u v\u1ec1 nha c\u0169 cung ch\u1ee9c, n\u1ebfu l\u00e0 quan ngo\u00e0i th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t b\u1ed5.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 quan tr\u1ecdng th\u00ec chu\u1ea9n cho b\u1ed9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng C\u00e1c vi\u1ebft ra \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh, ai kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi sung C\u00e1c v\u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1ea1i d\u1ef1 nghe. Ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t n\u00f3i \u0111\u00e3 cho th\u00e1m th\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam n\u00f3i phao l\u00e0 c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1 con A N\u1ed7 n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng, k\u1ef3 th\u1ef1c l\u00e0 mu\u1ed1n nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n. L\u1ea1i k\u1ebb ph\u1ea3n th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 \u1ed1c nha Chi\u1ebft Ma (l\u00e0 con Chi\u00eau Chu\u1ef3 Bi\u1ec7n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chaophraya_Aphaiphubet_(Baen)\">Chaophraya Aphaiphubet (Baen)<\/a>] v\u00e0 l\u00e0 em A Phi Ph\u00f9 Bi\u1ec7t, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Bi\u1ec7n l\u1ea5y hai ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Battambang\">Battambang<\/a>] l\u00e0 L\u00f4 Khu V\u1eadt [L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Angkor_Wat\">Angkor Wat<\/a>] \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0m ph\u1ea3n, ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam dung n\u1ea1p. Sau khi Bi\u1ec7n ch\u1ebft, con l\u00e0 Ph\u00f9 Bi\u1ec7t \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n. N\u0103m ngo\u00e1i Chi\u1ebft Ma l\u1ea1i \u0111em gia quy\u1ebfn sang Xi\u00eam) \u1edf s\u00f3c ((1) S\u00f3c (ti\u1ebfng Ch\u00e2n L\u1ea1p) : m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb h\u00e0nh ch\u00ednh nh\u01b0 t\u1ed5ng ho\u1eb7c huy\u1ec7n (\u179f\u17d2\u179a\u17bb\u1780 \u2013 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Campuchia\">srok<\/a>) c\u1ee7a ta.) Ch\u00e0ng K\u1ebf (thu\u1ed9c ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n) ng\u1ea7m d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p tr\u1ed1n \u0111i l\u00e0m ph\u1ea3n. Ta ph\u1ea3i n\u00ean d\u1ef1 ph\u00f2ng, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a th\u00e0nh \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, n\u00f3i gi\u1ea3 l\u00e0 \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7, nh\u01b0ng m\u1eadt s\u1ee9c cho vi\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 tu\u1ef3 c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cC\u00e1i m\u01b0u \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta, c\u01a1 m\u1eadt quan tr\u1ecdng bi\u1ebft l\u00e0 ch\u1eebng n\u00e0o, m\u00e0 vua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc h\u1ecd l\u1ea1i khinh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ti\u1ebft l\u1ed9 cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c gi\u1ea3 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd v\u1eabn l\u1ea9n l\u00fat, nay m\u1edbi thu th\u1eadp qu\u00e2n t\u00e0n, toan l\u1ea1i c\u1eed s\u1ef1 v\u00e0 n\u00f3i th\u00e1c d\u1ef1a v\u00e0o uy th\u1ebf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta \u0111\u1ec3 do\u1ea1 n\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, cho n\u00ean n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam m\u1edbi c\u00f3 c\u1eed \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t n\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u1eddi c\u1ee7a th\u00e1m t\u1eed th\u1ef1c h\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ch\u01b0a r\u00f5, nh\u01b0ng c\u00e1i k\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng v\u1eabn ph\u1ea3i nh\u01b0 vi\u1ec7c gi\u1ecdi nh\u00e0 t\u1eeb l\u00fac ch\u01b0a m\u01b0a. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c binh c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb ; ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1eb5n th\u00ec g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng lo. V\u1eady nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t, n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ngay t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c hi\u1ec7u \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, ch\u0103m ch\u1ec9 thao di\u1ec5n. Cho \u0111\u1ebfn kh\u00ed gi\u1edbi s\u00fang \u1ed1ng, qu\u00e2n nhu c\u0169ng ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u00edch th\u1ef1c, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd phi t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u1ea3i t\u00f9y c\u01a1 ph\u00f2ng ng\u1ef1. Tr\u1ecdng binh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh s\u1ebd li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn mau c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Lai d\u1ee5 cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf, Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec ph\u00e1i u\u1ef7 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec1u qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ngay Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng l\u1ea1i ph\u00f2ng b\u1ecb theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a th\u00e0nh th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Khi d\u1ee5 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec g\u1eb7p l\u00fac Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ed9c tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Song b\u1ecb b\u1ec7nh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau v\u00e0 Tham hi\u1ec7p H\u1ed3 S\u1ef9 L\u00e2m \u0111\u1ec1u khuy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ee3p th\u00e2n \u0111i. H\u1ee3p cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ec9 r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111i, b\u00e8n u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i thay. B\u1ecdn C\u00f4ng Li\u00eau \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n th\u1ea3o l\u1eddi ch\u1ec9 cho l\u00e0 H\u1ee3p kh\u00e9o t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n tr\u00e1nh, l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, phi\u1ebfu \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng quan Binh b\u1ed9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xem \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ebfn khi phi\u1ebfu ngh\u0129 d\u00e2ng l\u00ean, vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ee3p tuy l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng th\u1ea5u su\u1ed1t l\u00fd l\u1ebd, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y theo l\u00fd l\u00e0 \u0111\u00fang. Tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u00f3 ch\u1ee9c nhi\u1ec7m v\u1ec1 b\u1edd c\u00f5i, n\u1ebfu th\u1ef1c c\u00f3 gi\u1eb7c ngo\u00e0i x\u00e2m l\u0103ng m\u1eb7t bi\u1ec3n kh\u00f4ng y\u00ean d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ec9 r\u00f5 r\u00e0ng c\u0169ng ph\u1ea3i th\u1ed1ng su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n \u0111i ch\u1ed1ng gi\u1eef ngay. Nay vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m, ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u1ea1i ho\u1ea1n hay kh\u00f4ng, h\u00e1 n\u00ean thi\u1ec7n ti\u1ec7n d\u1eddi b\u1ecf ch\u1ee9c nhi\u1ec7m. Th\u1ebf th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ee3p kh\u00f4ng \u0111i l\u00e0 ph\u1ea3i, m\u00e0 b\u1ecdn C\u00f4ng Li\u00eau khuy\u00ean \u0111i l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Nay b\u1ed9 Binh mu\u1ed1n bu\u1ed9c H\u1ee3p v\u00e0o t\u1ed9i, sao ki\u1ebfn th\u1ee9c sai l\u1ea7m nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. R\u1ed3i tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 qu\u1edf tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u00e1u b\u1ed9 c\u00f3 ngh\u0129 so\u1ea1n l\u1eddi ch\u1ec9 th\u00ec ch\u1ec9 vi\u1ebft l\u00e0 b\u1ed9 ty ph\u1ee5ng th\u1ea3o, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean, s\u1eafc r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m c\u00f3 ngh\u0129 th\u1ea3o l\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00ecnh l\u00ean th\u00ec \u1edf cu\u1ed1i t\u1edd gi\u1ea5y ph\u1ea3i vi\u1ebft r\u00f5 nh\u1eefng ch\u1eef : \u201cB\u1ed9 ty l\u00e0 vi\u00ean n\u00e0o ph\u1ee5ng th\u1ea3o, \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u00e0 vi\u00ean n\u00e0o ph\u1ee5ng duy\u1ec7t\u201d. N\u1ebfu trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 s\u1ef1 l\u00fd kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u00ec tu\u1ef3 theo n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1eebng ph\u1ea1t. Ghi l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, v\u00e0 hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00e0nh, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u th\u00ec c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean, sai h\u1eefu ty ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho (kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cQu\u1ea3n l\u00fd Gia \u0110\u1ecbnh bi\u1ec1n binh quan ph\u00f2ng\u201d). Qu\u1ebf v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb, vua cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 20 t\u1ea5m sa l\u1ee5a, ph\u00e1i 30 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng.<\/p>\n<p>L\u1ea5y th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n phong l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch thay cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, sung \u0111\u1ed5ng l\u00fd thanh tra c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nh\u1eefng vi\u00ean ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 hi\u1ec7p l\u00fd \u0111\u00e3 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m t\u00ecnh tr\u1ea1ng quan d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p theo ta hay kh\u00f4ng. Ph\u00e0m nh\u1eefng quan Phi\u00ean c\u00f3 th\u00e2n th\u00edch \u1edf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1ebb tr\u00f4ng ng\u00f3ng, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh Chi\u00eau Chu\u1ef3 T\u00f4n La A Su\u1ea5t, c\u00f2n bi\u1ebft lo v\u1ec1 Xi\u00eam m\u00e0 tr\u00f9 t\u00ednh nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f2n ngo\u00e0i ra th\u00ec ch\u1ec9 khoanh tay m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n nh\u01b0 d\u00e2n Phi\u00ean th\u00ec qu\u00e1 n\u1eeda l\u00e0 hai l\u00f2ng. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf th\u00e0nh trong s\u1edb t\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, xin u\u1ef7 vi\u00ean Th\u1ecb lang H\u00ecnh t\u00e0o l\u00e0 V\u00f5 Du v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 di\u1ec7n t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u01a1 y\u1ebfu. L\u1ea1i xin ph\u00e1i th\u00eam Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, v\u1edbi tinh binh ba v\u1ec7 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n to t\u1ea3i th\u00eam s\u00fang l\u1edbn, v\u1ea3i s\u1ea1i v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng d\u00f9ng vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cC\u00e1i vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u00e0m b\u1eady, Tr\u1eabm \u0111o\u00e1n h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd gi\u1ebft h\u00e0nh nh\u00e2n c\u1ee7a ta b\u1eaft th\u1ed5 ty c\u1ee7a ta, ta kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i n\u00f3, ch\u1ec9 l\u1ea5y ho\u00e0 hi\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u1ea7u, th\u00ec n\u00f3 c\u00f2n n\u00f3i g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, m\u00e0 l\u1ea1i khinh th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00e0n d\u1ee1 nh\u01b0 th\u1ebf. T\u00fang s\u1eed n\u00f3 m\u1edd t\u1ed1i c\u1ea3 l\u1ebd tr\u1eddi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecf ho\u00e0 hi\u1ebfu, ch\u00e1c c\u1eebu th\u00f9, m\u00e0 g\u00e2y chuy\u1ec7n ra tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t soi x\u00e9t, thi\u00ean h\u1ea1 quan chi\u00eam m\u00e0 l\u00fd th\u1eb3ng l\u00e0 m\u1ea1nh, ngh\u0129a l\u1edbn r\u00f5 r\u00e0ng, tr\u1eddi gi\u00fap n\u01b0\u1edbc ta, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf n\u01b0\u1edbc n\u00f3, n\u00f3 d\u00f9 ngang ng\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng s\u1ee3 g\u00ec. Hu\u1ed1ng chi khanh tuy gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 danh v\u1ecdng v\u1eabn c\u00f2n, n\u00ean tr\u1ea5n t\u0129nh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111\u1ed9ng tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta ! Gia \u0110\u1ecbnh v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 qu\u00e2n m\u1ea1nh v\u1ed1n kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, h\u00e1 l\u1ebd v\u00ec c\u00e1i b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf \u1edf Ch\u00e0 V\u00e0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n t\u00ean quan v\u00f5 h\u00e8n k\u00e9m Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c m\u00e0 cho l\u00e0 bi\u1ec1n binh h\u1ea1t \u1ea5y kh\u00f4ng ng\u0103n ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c hay sao ? Nay qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u00e3 s\u1eb5n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, khanh n\u00ean y\u00ean t\u00e2m, m\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, m\u1eb7t ngo\u00e0i l\u00e0m ra nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 b\u1ec1 trong v\u1eabn ng\u1ea5m ng\u1ea7m ph\u00f2ng b\u1ecb. R\u1ed3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i trinh th\u00e1m kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, n\u1ebfu c\u00f3 tin \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00e0o c\u01b0\u1edbp th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u cho phi ng\u1ef1a b\u00e1o l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i bi\u1ec1n binh tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eef. V\u1ea3 l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1t Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, n\u1ebfu khi bi\u1ec1n binh \u1edf th\u00e0nh b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i tranh gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i, v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9 ch\u1eb7n \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c n\u01a1i ng\u00e3 ba s\u00f4ng. Th\u1eddi ch\u00fang bay sang th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i trong th\u1eddi gian kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng qu\u00e2n \u1edf Kinh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfp t\u1ee5c k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed9n g\u00ec. Nay \u1edf Kinh \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 lo.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u1ea7n thu\u1ed9c c\u1ee7a ta, n\u00ean l\u01b0u \u00fd vi\u1ec7c y\u00ean \u1ee7i, v\u1ed7 v\u1ec1 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp nh\u01b0 b\u1ecdn Chi\u1ebft Ma m\u00e0 coi h\u1ecd nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, th\u00ec t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea9y h\u1ecd \u0111i theo gi\u1eb7c, r\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch, n\u00ean ph\u1ea3i ngh\u0129 k\u1ef9.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nay m\u1edbi sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111\u1ebfn cai qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00e0nh, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u00f9ng y v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0o m\u1ed9t l\u00f2ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc, gi\u1eef \u0111\u1ea1o c\u00f4ng b\u00ecnh ch\u00ednh tr\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u00f3 y\u00eau ai gh\u00e9t sai, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan trong tr\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng t\u00e1, c\u0169ng n\u00ean \u0111em l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c m\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1eed, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ee9c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng th\u00ec c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00ec khuy\u00ean th\u01b0\u1edfng cho, c\u1ed1t sao l\u00e0m ph\u1ea5n kh\u1edfi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef9 kh\u00ed, ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n t\u00e0i, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111inh ninh d\u1eb7n b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi n\u00ean c\u00e0ng g\u1eafng s\u1ee9c th\u00eam l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t c\u00f3 t\u1edd t\u00e2u v\u1ec1 n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00e1m b\u00e1o, nh\u00e2n d\u1ecbp vua Phi\u00ean (Ch\u00e2n L\u1ea1p) s\u1eafp s\u1eeda l\u00e0m l\u1ec5 k\u1ef3 Ph\u01b0\u1edbc b\u00e1o hi\u1ebfu cho m\u1eb9, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u00f3 sai Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha\">Chao Phraya Bodin Decha<\/a>] h\u1ed9 t\u1ed1ng em vua Phi\u00ean l\u00e0 N\u1eb7c Y\u00eam, N\u1eb7c Dun (t\u1ee9c N\u1eb7c Giun) v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t Bang Kh\u01b0\u01a1ng (\u0111\u1ecba danh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, gi\u00e1p v\u1edbi ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p). Ch\u00fang m\u01b0\u1ee3n c\u1edb n\u00f3i vi\u1ec7c b\u00e1o hi\u1ebfu s\u1ef1 th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 \u00fd d\u00f2m d\u1ecf vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi quan tr\u1ecdng, kh\u1ea9n xin truy\u1ec1n b\u1ea3o cho tu\u00e2n h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 ph\u00ean gi\u1eadu c\u1ee7a ta, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 g\u1eadm nh\u1ea5m. Tin \u0111\u00f3 n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ef1c, n\u00ean t\u01b0 s\u1ee9c cho vua Phi\u00ean chuy\u1ec3n b\u00e1o cho N\u1eb7c Y\u00eam, N\u1eb7c Dun r\u1eb1ng: c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua Phi\u00ean t\u00ecnh tuy l\u00e0 anh em, ngh\u0129a l\u00e0 vua t\u00f4i danh ph\u1eadn \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng n\u1ebfu th\u1ef1c l\u00f2ng c\u00f3 hi\u1ebfu v\u1edbi m\u1eb9, cho \u0111em theo v\u00e0i m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea7y t\u1edb c\u0169ng \u0111\u1ee7, c\u00f2n nh\u01b0 \u0111em \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn th\u00ec t\u1ee9c l\u00e0 tranh gi\u00e0nh v\u1edbi vua Phi\u00ean, s\u1ef1 b\u1ea5t k\u00ednh c\u00f2n g\u00ec h\u01a1n, th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu b\u1ecdn \u1ea5y kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i, s\u1edbm bi\u1ebft ngh\u0129 l\u1ea1i, kh\u00f4ng nh\u1eefng t\u00ecnh anh em ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 ta v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam c\u0169ng v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0 hi\u1ebfu nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec l\u00e0 h\u1ecd t\u1ef1 g\u00e2y hi\u1ec1m kh\u00edch tr\u01b0\u1edbc, ai ph\u1ea3i ai tr\u00e1i \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec chu\u1ea9n cho ph\u00e1i ngay tr\u1ecdng binh chia \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c tr\u1ea5n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, H\u00e0 Ti\u00ean, gi\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p, l\u00e0m ti\u00eau tan t\u00e0 t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ecd \u0111i. N\u1ebfu h\u1ecd c\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh k\u00e9o \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n ta th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e2n ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. L\u1ea1i u\u1ef7 cho vi\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Nam Vang, gia t\u00e2m \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, n\u1ebfu x\u1ea3y c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u1ebfn th\u00ec \u0111em vua Phi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c quan Phi\u00ean v\u1ec1 th\u00e0nh (Gia \u0110\u1ecbnh) s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed.<\/p>\n<p>\u201cNay n\u00ean ch\u1ecdn ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u0111i th\u00e1m x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi. Kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 b\u1eb1ng v\u00e0o l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1p, nh\u1ee1 ra sai l\u1ea7m. V\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u chuy\u00ean tr\u00e1ch \u1edf ngo\u00e0i c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n s\u1ef1 v\u1ed1n \u0111\u00e3 quen l\u1eafm, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o h\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, c\u1ed1t sao \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eb9n to\u00e0n m\u1edbi t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n Xi\u00eam ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n b\u00e8n sai vi\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean \u0111em h\u01a1n 2.000 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Nam Vang h\u1ed9 v\u1ec7, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem c\u00e1ch c\u1eed \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u00f2n ch\u01b0a l\u1ed9 ra t\u00ecnh h\u00ecnh mu\u1ed1n sinh chuy\u1ec7n. L\u1eddi c\u1ee7a th\u00e1m t\u1eed n\u00f3i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 truy\u1ec1n h\u01b0 ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tin \u0111\u00edch th\u1ef1c. Nh\u01b0ng th\u1eadn tr\u1ecdng vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng th\u00ec ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng t\u01b0 m\u00e0 b\u1edd c\u00f5i Ch\u00e2n L\u1ea1p qu\u1ea3 \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh, th\u00ec t\u1ee9c kh\u1eafc r\u00fat qu\u00e2n ta v\u1ec1, kh\u00f4ng n\u00ean \u1edf l\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n s\u1eafc ch\u1ec9 cho quan tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng th\u00e1m th\u00ednh xem c\u00f3 qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng, tin t\u1ee9c t\u00ean H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ra sao, ph\u1ea3i k\u00edp t\u00e2u v\u1ec1 ngay.<\/p>\n<p>Quan tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An li\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e1m t\u1eed \u0111\u1ebfn th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, th\u1ea5y th\u00e0nh \u1ea5y b\u1ecf hoang r\u1eadm, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i t\u00ean qu\u00e2n th\u1ed5 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ed3n N\u00f9ng Khai, \u0111\u1ec3 chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e1c \u0111\u00e1c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i. H\u1ecfi b\u1ecdn qu\u00e2n th\u1ed5 \u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00f3i t\u1eeb sau khi A N\u1ed7 thua, H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f2n s\u1ed1ng hay ch\u1ebft, l\u00f2ng nghi c\u1ee7a vua Xi\u00eam nay \u0111\u00e3 b\u1edbt, kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e1m b\u00e1o vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nghe th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i c\u1ea3, nay c\u1ee9 tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eadt m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y t\u00ecnh h\u00ecnh ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3, n\u00ean \u0111em t\u1eadp \u1ea5y l\u01b0\u1ee3c sao ra g\u1eedi cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf xem r\u00f5 \u0111\u1ec3 su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean\u201d. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho 3 tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec1u r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i th\u00e1m c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An 15 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua nghe th\u1ea5y vi\u1ec7c chi l\u0129nh th\u00f3c g\u1ea1o qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf kho Kinh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ed9n x\u1ed9n, gian d\u1ed1i, s\u1eafc cho t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u1ec7 hay c\u01a1 th\u00ec 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 hay Qu\u1ea3n c\u01a1, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, thu\u1ed9c ri\u00eang \u0111\u1ed9i th\u00ec 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eadn kho m\u00e0 qu\u1ea3n nh\u1eadn, n\u1ebfu dung t\u00fang cho binh l\u00ednh l\u00e0m r\u1ea7m r\u1ed9 v\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i th\u00ec t\u1ed9i \u1edf ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p m\u1edbi \u0111\u1ed5i \u0111i Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng kho\u00e1n mua g\u1ed7 lim, dung t\u00fang cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u00e0 l\u1ea1i thu\u1ed9c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nhau n\u1eafm mua t\u1ea5t c\u1ea3, l\u1ea1m chi ti\u1ec1n c\u00f4ng h\u01a1n 50.000 quan, g\u1eb7p khi Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng \u0111i tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c l\u00e0m kho t\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n b\u00e8, x\u00e9t bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, \u0111em vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eb7t gi\u00e1 g\u1ed7 lim l\u00e0 vi\u1ec7c \u00edch n\u01b0\u1edbc l\u1ee3i d\u00e2n, kh\u00f4ng ti\u1ebfc ph\u00ed t\u1ed5n l\u1edbn, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn kia kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea1i dung t\u00fang cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch, t\u1ea1 s\u1ef1 ki\u1ebfm l\u1ee3i ri\u00eang, nhi\u1ec1u m\u00f3n kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft ; nh\u0169ng t\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Nay l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch can li\u00ean v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u cho \u0111i\u1ec1u tra t\u1eadn qu\u00ea qu\u00e1n ni\u00eam phong gia s\u1ea3n ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 b\u1eaft b\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i sai H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u0129nh b\u00e0i kh\u00e2m sai, \u0111em ty thu\u1ed9c 6 b\u1ed9 v\u00e0 ty tr\u1ea5n ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng nghi\u00eam ng\u1eb7t tra x\u00e9t, Nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng v\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u00e1n.<\/p>\n<p>Khi \u00e1n th\u00e0nh, th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eafng b\u1ecb ch\u00e9m, giam \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng b\u1ecb t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 cho ch\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c giam \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng x\u00e9t ra tang kh\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u1ebfn tay, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i ch\u1ebft \u1edf trong ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Cho Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9, th\u1ef1 ch\u1ee9c Lang trung trong b\u1ed9, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy D\u01b0 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ef1 ch\u1ee9c Lang trung, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u1ea1o l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Binh b\u1ed9 th\u1ef1 th\u1ee9c Lang trung, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa l\u00e0 \u0110o\u00e0n\u00a0 B\u00e1 Trinh l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ef1 ch\u1ee9c Lang trung, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00ea Hi\u1ec7u l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ef1 ch\u1ee9c Lang trung, cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh b\u1ed9 L\u00ea V\u0103n Luy\u1ec7n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n Nam, Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ef1 l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Phi\u00ean An, Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Thi\u1ec1u l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 kho g\u1ed7 Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc L\u00e2m th\u1ef1 ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Tu so\u1ea1n vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u1ed1 th\u1ef1 ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam, T\u01b0 v\u1ee5 L\u1ec5 b\u1ed9 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c B\u1ea3o th\u1ef1 ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An, Bi\u00ean tu vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m \u0110\u00e0o Trinh th\u1ef1 ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0, Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 T\u0129nh Gia Nguy\u1ec5n Dinh X\u01b0\u1edfng th\u1ef1 ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 b\u1ed9 C\u00f4ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi, sai b\u1ecdn Nguy\u1ec5n T\u00fa, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n, tri\u1ec7n b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u00eam l\u0129nh n\u1eefa.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay quan vi\u00ean \u1edf to\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c t\u1eeb Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c trong C\u00e1c, t\u1eeb Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o ch\u1ee9c h\u00e0nh t\u1ea9u ((1) Ch\u1ee9c quan t\u1eadp s\u1ef1.) \u1edf C\u00e1c. V\u1ea3 l\u1ea1i th\u1ec3 th\u1ed1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ee9c l\u1edbn ch\u1ee9c nh\u1ecf c\u00f9ng n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau, vi\u1ec7c c\u1ea5t nh\u1eafc c\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ed7i ng\u1ea1ch, m\u1ed7i b\u1eadc m\u1ed9t kh\u00e1c. Trong to\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c quan t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cai qu\u1ea3n, \u0111\u1ec1u n\u00ean sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u00e1c, c\u00f2n nh\u01b0 Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean, xin chi\u1ec3u \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb n\u0103m th\u1ee9 10 [1829] \u0111\u1ec1u cho sung ch\u1ee9c h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t\u201d. Vua nghe l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n ty Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd ki\u00eam qu\u1ea3n ty T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 th\u1ee7 ty V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea1o th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ee3 trong c\u1ee5c, \u0103n c\u1eafp \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111em gi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n ngh\u0129 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt, s\u1ed1 nguy\u00ean v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau, \u0111\u1ec1u do vi\u1ec7n T\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c chi\u1ec3u s\u1ed1 m\u00e0 l\u0129nh, khi\u1ebfn cho k\u1ebb b\u1eady b\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m gian, b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay nh\u1ea5t thi\u1ebft nguy\u00ean v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ec1u do vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c xem d\u00f9ng h\u1ebft bao nhi\u00eau k\u00ea th\u00e0nh \u0111\u01a1n do b\u1ed9 C\u00f4ng nh\u1eadn th\u1ef1c \u0111\u1ec3 l\u0129nh r\u1ed3i s\u1ebd \u0111\u01b0a giao cho th\u1ee3 l\u00e0m. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : \u201cCh\u1ee9c quan h\u1ecdc ch\u00ednh \u1edf nh\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m nguy\u00ean \u0111\u1eb7t ra 3 vi\u00ean, m\u00e0 c\u00e1c t\u00f4n sinh h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 60 ng\u01b0\u1eddi, xin t\u1eeb nay b\u1edbt \u0111i 1 ch\u1ee9c h\u1ecdc ch\u00ednh, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 2 vi\u00ean v\u00e0 xin sai ghi vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ngo\u1ea1i qu\u1ed1c. (Tr\u01b0\u1edbc kia chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf, nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ee7a c\u00e1c x\u1ee9 : Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, Thi\u1ec1u Ch\u00e2u, Nam H\u00f9ng Ch\u00e2u, Hu\u1ec7 Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u Kh\u00e1nh, Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn, Tri\u1ebft Giang, M\u00e3 Cao v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 b\u1ec1 ngang thuy\u1ec1n t\u1eeb 25 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n thu\u1ebf 140 quan, b\u1ec1 ngang t\u1eeb 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 90 quan ; t\u1eeb 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 70 quan, 6 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 35 quan. Thuy\u1ec1n c\u1ee7a Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, b\u1ec1 ngang 25 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 110 quan ; 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 70 quan, 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 50 quan ; 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 30 quan. N\u1ebfu c\u00e1c thuy\u1ec1n n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, thu\u1ebf gi\u1ea3m \u0111i 4\/10, \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An gi\u1ea3m 3\/10, \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Nam, B\u1eafc Th\u00e0nh gi\u1ea3m 2\/10. Duy thuy\u1ec1n ngang t\u1eeb 26 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch. \u0110\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1ecbnh r\u00f5 : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh : A\/ B\u1ec1 ngang t\u1eeb 26 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 29 th\u01b0\u1edbc : thuy\u1ec1n c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u\u2026 cho ch\u00ed c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 160 quan ; B\/ Thuy\u1ec1n b\u1ec1 ngang t\u1eeb 30 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 36 th\u01b0\u1edbc : thuy\u1ec1n c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u\u2026 cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n thu\u1ebf 180 quan, thuy\u1ec1n c\u1ee7a Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 130 quan. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u l\u1ec7 gi\u1ea3m d\u1ea7n xu\u1ed1ng\u201d).<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 d\u1ef1ng c\u00e1i r\u1ea1p ngh\u1ec9 m\u00e1t, the v\u00e0 ti\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c. H\u1ea1 s\u1eafc l\u1ec7nh, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i nh\u1eefng khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n du, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ebfn phi\u00ean th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u1edf tri\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i h\u1ed7 gi\u00e1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i nha \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 ng\u1ee7 l\u1ea1i ban \u0111\u00eam, \u0111\u1ee3i khi ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u1ec1 cung, li\u1ec1n chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9c l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9, Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9, v\u1eabn sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng ty V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>C\u00e1c tr\u1ea5n Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1, ra l\u1ec7nh ph\u00e0m nh\u1eefng d\u00e2n \u1edf ven r\u1eebng n\u00fai v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u00ecnh ho\u00e3n (v\u1ec1 Thanh Hoa 3 huy\u1ec7n : C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba thu\u1ed9c ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 ; ch\u00e2u Th\u1ecd Xu\u00e2n, Lang Ch\u00e1nh v\u00e0 Quan Da thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n ; 2 t\u1ed5ng Nh\u01b0 L\u0103ng, L\u00e3ng L\u0103ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n N\u00f4ng C\u1ed1ng. V\u1ec1 Ngh\u1ec7 An th\u00ec : 4 huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, H\u1ed9i Nguy\u00ean, K\u1ef3 S\u01a1n, V\u0129nh Ho\u00e0 ; 7 t\u1ed5ng \u0110\u01b0\u1eddng Kh\u00ea, Ph\u00e1c L\u1ed7, L\u00e2m La, Ngh\u0129a H\u01b0ng, Thu\u1ea7n Cam, H\u1ea1 S\u01b0u v\u00e0 Nhi\u00eau H\u1ee3p thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u ; 5 x\u00e3 C\u1ef1 L\u00e2m, Tri Ch\u1ec9, D\u01b0\u01a1ng X\u00e1, Ti\u00ean K\u1ef3 v\u00e0 \u0110\u1ed3ng X\u00e2m thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh. V\u1ec1 Ninh B\u00ecnh th\u00ec : 4 huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, Y\u00ean Ho\u00e1 v\u00e0 Kim S\u01a1n).<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n Thanh Hoa t\u00e2u xin nay nh\u00e2n k\u1ef3 l\u00e0m s\u1ed5 xin nghi\u00eam s\u1ee9c cho l\u00fd d\u1ecbch \u0111\u1ec1u c\u1ee9 nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang \u0111\u00e3 th\u00e0nh ng\u1ea1ch v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 hi\u1ec7n c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 b\u1ecf hoang ph\u1ea3i theo s\u1ef1 th\u1ef1c m\u00e0 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5. Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng b\u1ecf hoang th\u00ec cho d\u00e2n x\u00e3 \u0111\u1ec1u khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 b\u1ecf hoang th\u00ec ch\u1ee7 ru\u1ed9ng t\u1ef1 khai kh\u1ea9n l\u1ea5y ; n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o \u1ea9n l\u1eadu kh\u00f4ng khai m\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u1ea9n tr\u01b0ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta kh\u1ea9n tr\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c ru\u1ed9ng, m\u00e0 l\u00fd d\u1ecbch th\u00ec b\u1ecb chi\u1ec3u lu\u1eadt c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m t\u1ed9i, gia b\u1eadc tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh c\u0169ng t\u00e2u xin : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng ru\u1ed9ng n\u00e0o trong s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc bi\u00ean l\u00e0 c\u00f4ng, n\u0103m sau v\u00f4 c\u1ed1 bi\u00ean l\u00e0 t\u01b0, v\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ea5y chi\u00eam l\u1ea1i bi\u00ean l\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ea5y m\u00f9a, ru\u1ed9ng th\u1ef1c c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i bi\u00ean l\u00e0 ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang \u0111\u1ec1u b\u1eaft ph\u1ea3i c\u1ea3i ch\u00ednh l\u1ea1i. X\u00e3 n\u00e0o nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng xin r\u00fat b\u1edbt ra \u0111\u1ec3 b\u00f9 cho x\u00e3 \u00edt, th\u00ec cho tr\u1eeb \u0111i kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00e0o s\u1ed5, ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi cho ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 kh\u00e1c kh\u1ea9n canh, n\u1ebfu d\u00e2n n\u00e0y l\u01b0u t\u00e1n \u0111i m\u00e0 d\u00e2n kh\u00e1c c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, th\u00ec cho cai t\u1ed5ng l\u00e0m s\u1ed5 thay\u201d. Vua \u0111\u1ec1u cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Nghi m\u1ea5t, truy b\u1ed5 cho h\u00e0m Th\u1ecb lang, chi\u1ec3u ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Cho Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi do Kinh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn \u0111\u1ed3n \u0111\u1ed3ng mu\u1ed1i thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n C\u00e0n H\u1ea3i thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u thi\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111i b\u1eaft nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh kh\u00e1m x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 thu\u1ed1c phi\u1ec7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 dung t\u00fang cho thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0111em ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f9ng tang v\u1eadt giao cho \u0111\u1ed3n Bi\u1ec7n S\u01a1n canh gi\u1eef r\u1ed3i \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u1ea3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed c\u00f2n nh\u1eefng can ph\u1ea1m v\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n, th\u00ec giao cho vi\u00ean Kh\u00e2m ph\u00e1i \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng c\u00f9ng nhau tra h\u1ecfi, ngh\u0129 x\u1eed. Ch\u00ednh ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u01b0u, ch\u1ee7 thuy\u1ec1n ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u00e1i thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u00e2n s\u00e0o ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, ho\u00e1 v\u1eadt v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u t\u1ecbch thu. Khi b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t l\u1ea1i th\u00ec c\u00e1c l\u00e1i thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u00e2n s\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea1t t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Khi \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cCh\u1edf tr\u1ed9m thu\u1ed1c phi\u1ec7n x\u1eed t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c kh\u00f4ng oan u\u1ed5ng g\u00ec, duy \u0111\u00e1ng gi\u1eadn cho bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 b\u1eaft gi\u1eb7c, m\u00e0 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a l\u00e0m nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ebb c\u01b0\u1edbp ; th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00fang bi\u1ebft c\u00f3 thu\u1ed1c phi\u1ec7n m\u00e0 b\u1eaft. V\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i trong thuy\u1ec1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ebft th\u1ea3y l\u00e0 c\u1ee7a t\u00ean ch\u00ednh ph\u1ea1m. Ta mu\u1ed1n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng thi \u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u00e0 l\u00e0m r\u00f5 c\u00f4ng b\u1eb1ng, duy trong \u00e1n, x\u00e9t ra b\u1ecdn kia c\u00f3 n\u00f3i l\u00e0 th\u00f4ng tin cho c\u00e1c nh\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u01b0u m\u00f4, xoay x\u1edf, d\u00f9ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u00fat l\u00f3t c\u1eady c\u1ee5c nhau. Nay n\u1ebfu ra \u00e2n, kh\u00f4ng nh\u1eefng nh\u1eefng k\u1ebb bu\u00f4n gian bu\u00f4n l\u1eadu kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng c\u1ea3m k\u00edch m\u00e0 c\u00f2n cho r\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n l\u00e0 c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c, r\u1ed3i th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi b\u1ecdn quy\u1ec1n th\u1ebf xui gi\u1ee5c v\u00e0 hu\u00eanh hoang kho\u00e1c l\u00e1c l\u00e0m l\u1ed9n b\u1eady c\u1ea3 l\u1ebd ph\u1ea3i trong n\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh ra ta b\u1ecb b\u1ecdn ch\u00fang m\u00ea ho\u1eb7c m\u00e0 l\u00e0m sai ph\u00e1p lu\u1eadt, dung t\u00fang k\u1ebb gian. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec xa g\u1ea7n nghe ti\u1ebfng c\u00e0ng sinh l\u1eafm s\u1ef1 tham lam \u0111en t\u1ed1i, m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ph\u00fa th\u01b0\u01a1ng gian l\u1eadu ng\u00e0y th\u00eam ki\u00eau c\u0103ng th\u00ec qu\u1ed1c th\u1ec3 c\u00f2n ra g\u00ec n\u1eefa.<\/p>\n<p>V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i truy\u1ec1n s\u1eafc ch\u1ec9 cho quan B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u00f2i t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn, \u0111em ch\u1ec9 d\u1ee5 tuy\u00ean r\u00f5 cho bi\u1ebft r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta h\u00ecnh ph\u00e9p r\u1ea5t nghi\u00eam, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 Thanh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u00e1n quan bu\u00f4n t\u1ed9i, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi b\u1ecb b\u01b0ng b\u00edt, \u0111\u00fat l\u00f3t th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec7n, c\u00f3 ti\u1ec1n th\u00ec l\u00e0m quan. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1n n\u00ean t\u1ef1 x\u00e9t m\u00e0 k\u1ecbp th\u1eddi h\u1ed1i l\u1ed7i, n\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u00f3 s\u1ee3 t\u1ed9i ti\u1ebfc c\u1ee7a m\u00e0 \u0111\u1ebfn nha m\u00f4n n\u00e0o, quan ch\u1ee9c n\u00e0o, \u0111em ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u00fat l\u00f3t c\u1ea7u c\u1ea1nh, c\u00f3 nh\u1eadn hay t\u1eeb ch\u1ed1i ? nh\u1ea5t thi\u1ebft th\u00fa r\u00f5 ra, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, n\u1ebfu th\u00fa kh\u00f4ng h\u1ebft hay kh\u00f4ng th\u1ef1c, sau n\u00e0y b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng k\u1ebb nh\u1eadn c\u1ee7a \u0111\u00fat ph\u1ea3i theo lu\u1eadt n\u1eb7ng tr\u1ecb t\u1ed9i, m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a c\u1ee7a \u0111\u00fat, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u1eeba d\u1ed1i, x\u1eed t\u1eed kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh 2, 3, l\u1ea7n tra h\u1ecfi h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 do chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u00e3 ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n trong th\u00e0nh g\u00f3p v\u1ed1n bu\u00f4n chung. Cho n\u00ean vi\u1ebft th\u01b0 bi\u1ec7n b\u1ea1ch v\u1edbi nhau v\u1ec1 bu\u00f4n b\u00e1n, t\u1ecbnh kh\u00f4ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00fat l\u00f3t th\u1ec9nh th\u00e1c g\u00ec c\u1ea3. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean, vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n chi\u1ec3u \u00e1n x\u00e9t, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd ngh\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi mang thu\u1ed1c phi\u1ec7n ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 nh\u01b0ng c\u00f2n \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, ch\u1ee7 thuy\u1ec1n v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u00e0n em \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u00e1t l\u01b0u, c\u1ee7a c\u1ea3i trong thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u sung c\u00f4ng, l\u00e1i thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u00e2n s\u00e0o \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha, nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i ri\u00eang c\u1ee7a h\u00e0nh kh\u00e1ch \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ebft ; vi\u00ean v\u00f5 quan ph\u1ea1m t\u1ed9i Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u00e3y giam \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y \u0111\u00e1nh 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m H\u1ed3 V\u0103n M\u00e3o, ph\u1ea3i tr\u1ea3m quy\u1ebft \u0111em \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn b\u00eau \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Thanh Hoa, Nam \u0110\u1ecbnh trong 3 ng\u00e0y, t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u ph\u00e1t v\u00e3ng sung qu\u00e2n. C\u00f2n \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng, tra h\u1ecfi ch\u01b0a ch\u1ecbu th\u00fa nh\u1eadn th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh giam c\u1ea5m. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn Qu\u1ea3ng Y\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n Qu\u00fd (n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00ec vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e0 L\u00fd C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh th\u01b0\u1edfng) l\u0129nh b\u1eb1ng c\u1ee7a tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111i th\u00e1m b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n h\u1ecdp nhi\u1ec1u nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1; ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ed7 \u1edf v\u00f9ng C\u00e1t (B\u00e0 ?) mang theo kh\u00ed gi\u1edbi l\u1eeba g\u1ea1t c\u01b0\u1edbp b\u00f3c nh\u00e2n d\u00e2n, D\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n khi ch\u00fang \u0111\u1ebfn ch\u00e0o, \u1eadp v\u00e2y b\u1eaft l\u1ea5y, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 100 t\u00ean, \u0111\u00e2m gi\u1ebft v\u00e0 ch\u00fang b\u1ecb r\u01a1i xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean vua giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed, Qu\u00fd ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u nh\u01b0ng giam \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, c\u00f2n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng th\u00ec ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0m qu\u00e2n, nh\u1eefng k\u1ebb a dua th\u00ec ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha. Quan tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00ec \u0111\u00e3 s\u01a1 su\u1ea5t tu\u1ea7n ph\u00f2ng, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. \u0110o\u00e0n D\u01b0\u1ee1ng t\u1ef1 ti\u1ec7n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, ph\u1ea3i x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Nay y c\u00f2n can v\u00e0o c\u00e1i \u00e1n tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u1edf trong ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n y l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n cho nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m ngh\u1ec1 n\u1ebfn s\u00e1p \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>G\u1ed7 l\u1ea1t \u1edf trong kho g\u1ed7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1ee5c n\u00e1t, b\u1ed9 C\u00f4ng xin \u0111em l\u00e0m c\u1ee7i \u0111un, khi sai ki\u1ec3m x\u00e9t l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng m\u1ea1t c\u01b0a \u0111\u1ea7u tre m\u1ed9t t\u00ed c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ed9 C\u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu ki\u1ec3m x\u00e9t k\u1ef9 mu\u1ed1n b\u1ecf tu\u1ed1t c\u1ea3 \u0111i, r\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ti\u1ebfc c\u1ee7a. V\u1eady ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c, c\u00e1i g\u1ed7 n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u1edf kho, tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 d\u00f9ng, c\u00f2n th\u00ec c\u00e2n giao cho Th\u1ee7y qu\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u1ed1t u\u1ed1n nh\u1eefng t\u1ea5m g\u1ed7 v\u00e1n v\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t nung g\u1ea1ch ng\u00f3i\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1 g\u1ea1o l\u00ean cao. Vua nghe th\u1ea5y xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 n\u0103m nay c\u00f9ng s\u1ed1 thu\u1ebf n\u1ed9p b\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o n\u0103m x\u01b0a c\u00f2n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i v\u00e0 s\u1ed1 th\u00f3c cho vay n\u0103m ngo\u00e1i, cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 L\u00e2m, l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u1ea5y ch\u1ee9c \u1ea5y th\u1ed1ng qu\u1ea3n 10 c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 T\u1ea3 qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn th\u0103ng th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 tr\u1ea5n S\u01a1n Nam.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 Th\u1ed1ng ch\u1ebf trung doanh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5 th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Oai v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u1ea7n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111\u1ec1u th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n H\u1ef1u V\u00e2n \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ng\u00e0nh tr\u01b0\u1edfng nh\u00e0 vua l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 t\u1eeb t\u1ebf ty T\u1eeb t\u1ebf \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng gi\u1eef Nguy\u00ean mi\u1ebfu ((1) Nguy\u00ean mi\u1ebfu : mi\u1ebfu l\u1eadp \u1edf l\u00e0ng qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 vua.).<\/p>\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u n\u00f3i ; \u201cNh\u1eefng qu\u00e2n l\u1ef1a ch\u1ecdn v\u00e0o 5 qu\u00e2n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb chu\u1ea9n cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o 5 tr\u1ea5n n\u1ed9i, m\u1ed7i tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u 1 c\u01a1, v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n c\u00e1c ph\u1ee7 r\u1ed3i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1ee9 6 th\u00e1ng l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i phi\u00ean, nh\u01b0ng c\u01a1 \u0111\u1ed9i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1, ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u00eam, kh\u00f4ng kh\u1ecfi th\u00eam b\u1eadn m\u00e0 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, c\u0169ng l\u00e0 thay \u0111\u1ed5i mau qu\u00e1. Xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh cho \u0111i l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u1ea5n c\u1ee9 m\u1ed7i tr\u1ea5n 500 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ph\u1ee7 150 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u01a1 \u0111\u1ed9i n\u00e0o c\u00f3 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec s\u1ebd l\u1ea5y \u1edf c\u01a1 \u0111\u1ed9i kh\u00e1c b\u00f9 v\u00e0o cho \u0111\u1ee7, v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 m\u1ed9t n\u0103m thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n. L\u1ea1i 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u1eefu d\u1ef1c Th\u1ee7y qu\u00e2n coi gi\u1eef thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn c\u1ee9 6 th\u00e1ng \u0111\u1ed5i phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n. Nay xin chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u1ee7a 5 qu\u00e2n chia cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed3n Th\u1ee7y Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ed5i phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n\u201d. Vua \u0111\u1ec1u nghe theo.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5p \u00e1o m\u1eb7c v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n, cho quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u0103n ban t\u1eeb Lang trung tr\u1edf l\u00ean c\u1ea5p cho \u00e1o h\u00e0ng m\u00e0u m\u1eb7c v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00e0 \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, \u0110\u00e3i chi\u1ebfu h\u00e0ng B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, c\u00f9ng Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u00ed sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0o h\u00e0ng Th\u1ea5t ph\u1ea9m, v\u00f5 ban \u1edf c\u00e1c qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 theo l\u1ed1i c\u0169, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng. B\u00e0n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i t\u1eeb nay, ph\u00e0m v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 th\u1ef1 T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u1ea5p cho \u00e1o h\u00e0ng m\u00e0u, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ee9c Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo c\u1ea5p gi\u00e1ng xu\u1ed1ng \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea5p cho \u00e1o m\u00e0u \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u1ea9m c\u1ea5p m\u00ecnh, c\u00f2n ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u1ec1 c\u1eed nh\u1eefng Gi\u00e1m sinh c\u00f3 h\u1ecdc r\u1ed9ng bi\u1ebft nhi\u1ec1u, k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. Quan trong Gi\u00e1m d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed 7 ng\u01b0\u1eddi giao cho b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t th\u1ef1c, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ebf t\u1eedu Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u, T\u01b0 nghi\u1ec7p Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Thoan v\u00ec l\u1ea1m c\u1eed ph\u1ea3i ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh mua voi \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p, quan Phi\u00ean nh\u00e2n t\u1eb7ng ri\u00eang cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t 1 con. Duy\u1ec7t xin \u0111em bi\u00ean c\u1ea3 con voi n\u00e0y v\u00e0o ng\u1ea1ch. Vua \u0111\u1eb7c \u00e2n cho 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c, sai chuy\u1ec3n c\u1ea5p cho quan Phi\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eadn kh\u00f4ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta cho. V\u00e0 r\u0103n t\u1eeb nay n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00e0 r\u1eb1ng thi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean m\u00e0 l\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00f3i m\u00ecnh v\u1ec1 sau.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m ban v\u0103n n\u00e0o th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, c\u1ee9 m\u1ed9t Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 n\u00e0y th\u00ec m\u1ed9t Tham tri ho\u1eb7c m\u1ed9t Th\u1ecb lang m\u1ed9t b\u1ed9 kh\u00e1c xen v\u00e0o. Nh\u1eefng ty thu\u1ed9c 2 b\u1ed9 n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u1ec7 ph\u1ea3i theo ban \u0111i tr\u1ef1c, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ef1c v\u00e0 ng\u1ee7 \u0111\u00eam \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean h\u1eefu ; c\u00f2n 4 b\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan kh\u00f4ng \u1edf trong ban th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u00e1c Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c v\u00e0 ng\u1ee7 \u0111\u00eam \u1edf gi\u1ea3i v\u0169 b\u00ean h\u1eefu, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi vua c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, c\u00f2n Ch\u1ee7 s\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 v\u1ec1 b\u1ea1c ch\u1ee9a \u1edf kho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. (B\u1eafc Th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9a 30.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh 10.000 l\u1ea1ng, Ngh\u1ec7 An 8.000 l\u1ea1ng, Thanh Hoa 5.000 l\u1ea1ng. Qu\u1ea3ng Nam 4.000 l\u1ea1ng, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 3.000 l\u1ea1ng, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ph\u00fa Y\u00ean, S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u 2.000 l\u1ea1ng, Ninh B\u00ecnh, V\u0129nh Thanh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Phan An, Bi\u00ean Ho\u00e0, L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Cao B\u1eb1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u 1.000 l\u1ea1ng; H\u00e0 Ti\u00ean 500 l\u1ea1ng, c\u00f2n d\u01b0 ra \u0111\u1ebfn g\u1ea5p \u0111\u00f4i tr\u1edf l\u00ean tr\u1ea5n n\u00e0o thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e0nh n\u00e0o th\u00ec n\u1ed9p v\u1ec1 th\u00e0nh, r\u1ed3i 2 th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n chuy\u00ean h\u1ea1t \u0111\u1ec1u n\u1ed9p v\u1ec1 Kinh. C\u00f2n nh\u01b0 v\u00e0ng th\u00ec s\u1ed1 hi\u1ec7n ch\u1ee9a \u1edf kho s\u1ed1 th\u01b0\u1eddng n\u0103m thu v\u00e0o \u0111\u1ec1u n\u1ed9p h\u1ebft v\u1ec1 Kinh).<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1 thu\u1ed9c tr\u1ea5n Thanh Hoa tranh d\u00e2n M\u00e1n S\u1ea7m B\u1ea3n ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean thu\u1ed9c tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n m\u00ecnh. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua sai B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Hoa h\u1ed9i kh\u00e1m. Khi \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, xin l\u1ea5y s\u00f4ng M\u00e3 l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n : ph\u00eda nam s\u00f4ng thu\u1ed9c Thanh Hoa, ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1. D\u00e2n M\u00e1n \u1ea5y \u1edf b\u00ean s\u00f4ng, g\u1ea7n huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1 m\u00e0 xa ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean, \u0111\u1ed5i cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi tranh gi\u00e0nh. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXXIII<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>T\u00e2n m\u00e3o, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 12 (1831), m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng ((1) H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng : l\u1ec5 h\u1ee3p t\u1ebf c\u00e1c t\u1ed5 ti\u00ean v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1.).<\/p>\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1ea3n v\u1eadt (\u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n l\u00ednh), nay b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu ra l\u00ednh, s\u1ed1 d\u00e2n qu\u00ea \u1edf 85 x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c 5 n\u1ed9i tr\u1ea5n tuy\u1ec3n l\u1ef1a l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c 826 ng\u01b0\u1eddi. Xin tr\u00edch l\u1ea5y 500 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u0111\u1eb7t l\u00e0m m\u1ed9t c\u01a1. R\u1ed3i l\u1ef1a ra \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n coi qu\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean c\u00f3 h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 trong th\u00e0nh v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean Cai \u0111\u1ed9i th\u1eeba ng\u1ea1ch cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o th\u00e0nh sai ph\u00e1i ; c\u00f2n th\u00ec b\u1ed5 sung v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu trong n\u0103m qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe theo, cho \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u01a1 B\u1eafc An (c\u1ea5p cho 150 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, 150 gi\u00e1o d\u00e0i, 1 c\u1edd vu\u00f4ng, 40 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo, 41 c\u00e1i \u0111\u1ea7u c\u00e1n c\u1edd v\u00e0 chi\u00eang, tr\u1ed1ng, thanh la \u0111\u1ed3ng m\u1ed7i th\u1ee9 1 chi\u1ebfc).<\/p>\n<p>D\u00e2n N\u00f9ng thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 c\u00e1i tr\u1ea1i g\u1ecdi B\u1ea1ch B\u1ed1 (v\u1ea3i tr\u1eafng), s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 670 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ea1ng r\u00e1ng h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf 1 t\u1ea5m v\u1ea3i tr\u1eafng, thay cho s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00e0 1 quan 2 ti\u1ec1n ; h\u1ea1ng l\u00e3o th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i thu thu\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u1ed9p 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c, v\u00e0 b\u1ecf c\u00e1i t\u00ean tr\u1ea1i B\u1ea1ch B\u1ed1. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp \u0111\u1ee3t th\u1ee9 ba \u1edf m\u1eb7t trong ph\u00eda t\u1ea3 c\u1ee7a kinh th\u00e0nh (X\u00e2y g\u1ea1ch c\u0169ng nh\u01b0 ki\u1ec3u m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc). Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n V\u0103n Long v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng tr\u00f4ng c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c c\u01a1 gi\u1ea3n binh l\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh theo l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c m\u1ed9t Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; n\u1ebfu g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c, vi\u00ean cai qu\u1ea3n ch\u1ee3t v\u00ec duy\u00ean c\u1edb g\u00ec ph\u1ea3i sai ph\u00e1i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u00ean kh\u00e1c quy\u1ec1n thay th\u00ec binh s\u0129 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u00e3 quen s\u1ee3 kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i hi\u1ec7u qu\u1ea3 d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0 c\u00e1nh tay sai khi\u1ebfn ng\u00f3n tay. V\u1eady xin x\u00e9t xem c\u01a1 n\u00e0o c\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec th\u00eam m\u1ed9t Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, c\u01a1 n\u00e0o c\u00f3 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t Qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u1ed7i c\u01a1 2 vi\u00ean. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n cho ch\u00e1u trai, ch\u00e1u g\u00e1i nh\u00e0 vua v\u00e0 con trai, con g\u00e1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng t\u1eeb 10 \u0111\u1ebfn 14 tu\u1ed5i l\u00e0m m\u1ed9t b\u1eadc, 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t b\u1eadc ; n\u1ebfu con trai \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan, con g\u00e1i \u0111\u00e3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n \u1edf hai c\u01a1 An, Thu\u1eadn thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u1ed1n \u0111i, kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, sai d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u00ec v\u00e0 Ba.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u xin thu ti\u1ec1n th\u00f3c ng\u1ea1ch thu\u1ebf 2 t\u1ed5ng trong huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng (ti\u1ec1n h\u01a1n 4.100 quan th\u00f3c h\u01a1n 5.400 h\u1ed9c) \u0111em ch\u01b0a \u1edf kho th\u00e0nh V\u0129nh Ninh thu\u1ed9c Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi chi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n \u1edf Kinh : thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef : \u201cba\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cb\u00ecnh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cl\u00e3ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201c\u0111\u1ecbnh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d, \u0111\u00e1nh s\u1ed1 th\u1ee9 t\u1ef1 t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 20 ; thuy\u1ec1n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n ngo\u00e0i : thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cba\u201d \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201can\u201d, thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cl\u00e3ng\u201d \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201ct\u0129nh\u201d, c\u0169ng \u0111\u00e1nh s\u1ed1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb 1 tr\u1edf \u0111i, nh\u01b0ng ph\u1ea3i th\u00eam ch\u1eef t\u00ean tr\u1ea5n th\u00e0nh \u1edf tr\u00ean ch\u1eef \u201can\u201d, ch\u1eef \u201ct\u0129nh\u201d \u0111\u1ec3 d\u1ec5 ph\u00e2n bi\u1ec7t (th\u00ed d\u1ee5 : thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cba\u201d \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201cGia An\u201d, thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cl\u00e3ng\u201d \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201cGia T\u0129nh\u201d ; \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh : thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cl\u00e3ng\u201d \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201cB\u1eafc T\u0129nh\u201d ; \u1edf Ngh\u1ec7 An : thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cba\u201d \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201cNgh\u1ec7 An\u201d, thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cl\u00e3ng\u201d \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201cNgh\u1ec7 T\u0129nh\u201d). Li\u1ec1n ra l\u1ec7nh : \u1edf Kinh do b\u1ed9 C\u00f4ng, \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n ngo\u00e0i do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i l\u01b0\u1eddng x\u00e9t l\u1ea1i s\u1ed1 tr\u1ecdng t\u1ea3i th\u00edch h\u1ee3p c\u1ee7a thuy\u1ec1n, l\u1eadp th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u v\u0129nh vi\u1ec5n tu\u00e2n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed7 \u1edf giang ph\u1eadn V\u00f5ng Tr\u00ec thu\u1ed9c h\u1ea1t Thanh Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 v\u1ee5ng Tr\u00e0 thu\u1ed9c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 do su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u00f4ng coi, n\u00ean h\u1ea1 s\u1eafc t\u1eeb nay [m\u1ed7i n\u01a1i] \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00eam 1 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n, c\u1ee9 h\u1eb1ng th\u00e1ng thay phi\u00ean coi gi\u1eef, l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1eddi th\u01b0\u1eddng hu\u1ea5n luy\u1ec7n Th\u1ee7y th\u1ee7 s\u1eeda sang bu\u1ed3m c\u1ed9t bu\u1ed3m, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng trong thuy\u1ec1n n\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec h\u01b0 h\u1ecfng. Nh\u01b0ng n\u1ebfu [thuy\u1ec1n \u0111\u00f3] \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i l\u00e2u ng\u00e0y, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin c\u1ea5p cho nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 kh\u00e1c. S\u1eafc d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 v\u0129nh vi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Ban h\u00e0n th\u1eed bi\u1ec3u cho Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 tr\u1eafc nghi\u1ec7m kh\u00ed h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 xem x\u00e9t \u0111o \u0111\u1ea1c c\u00e1c c\u1eeda b\u1ec3 ven bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho to\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ta m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i, t\u1edbi m\u00e3i bi\u1ec3n nam, h\u1eb1ng n\u0103m thuy\u1ec1n b\u00e8 v\u1eadn t\u1ea3i qua l\u1ea1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f3 d\u1ec5 n\u00f4ng s\u00e2u, ph\u1ea3i n\u00ean thu\u1ed9c h\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n c\u1eeda b\u1ec3 trong h\u1ea1t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay ph\u00e0m nh\u1eefng c\u1eeda bi\u1ec3n s\u1edf t\u1ea1i, r\u1ed9ng, h\u1eb9p, n\u00f4ng s\u00e2u th\u1ebf n\u00e0o ph\u1ea3i xem x\u00e9t \u0111o \u0111\u1ea1c cho t\u01b0\u1eddng t\u1eadn h\u01a1n nh\u1eefng c\u1eeda ven bi\u1ec3n g\u1ea7n b\u1edd, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1, gh\u1ec1nh \u0111\u00e1, b\u00e3i c\u00e1t n\u00f4ng, b\u00e3i c\u00e1t ng\u1ea7m, m\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00e1nh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chua r\u00f5 l\u00e0 c\u00e1ch v\u1edbi b\u1edd bao nhi\u00eau tr\u01b0\u1ee3ng, th\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu c\u00e1ch b\u1edd xa, kh\u00f3 xem x\u00e9t \u0111o \u0111\u1ea1c, c\u0169ng ph\u1ea3i \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3c xem xa g\u1ea7n m\u1ea5y d\u1eb7m, \u0111i b\u1ed9 m\u1ea5y gi\u1edd m\u1ea5y kh\u1eafc th\u00ec v\u00e0o \u0111\u1ebfn b\u1edd, v\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y tr\u00f4ng l\u00ean n\u00fai tr\u00ean b\u1edd xem h\u00ecnh n\u00f3 l\u1edbn hay nh\u1ecf, h\u00ecnh gi\u1ed1ng c\u00e1i g\u00ec, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ph\u1ea3i bi\u00ean k\u00ea h\u1ebft c\u1ea3 ra, \u0111\u1ec3 cho d\u1ec5 nh\u1eadn. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 6 th\u00e1ng 7 ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau, s\u1edf t\u1ea1i g\u1eedi b\u1ea3n bi\u00ean k\u00ea \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ee5c giao cho Th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n l\u01b0u chi\u1ec3u. Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 \u0111i bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i; n\u1ebfu l\u00e0m sai th\u00ec nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ed3n c\u1eeda b\u1ec3 t\u1ee9c th\u00ec b\u1ecb chi\u1ec3u lu\u1eadt n\u1eb7ng tr\u1ecb t\u1ed9i. R\u1ed3i l\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu theo h\u1ea3i ph\u1eadn trong h\u1ea1t, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3o \u0111\u1ed3 n\u1ed9p b\u1ed9 \u0111\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 x\u00e9t d\u00f9ng.<\/p>\n<p>D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0 v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00e1c th\u00fa g\u00e2y ra tai n\u1ea1n. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u1eb7t k\u1ebf ; ho\u1eb7c m\u1ed9 nh\u1eefng tay b\u1eafn gi\u1ecfi, ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t ra h\u1ea7m, c\u1ea1m \u0111\u1ec3 tr\u1eeb \u00e1c th\u00fa ; ch\u1ed7 n\u00e0o c\u1ecf c\u00e2y r\u1eadm r\u1ea1p\u00a0 th\u00ec ph\u00e1t quang \u0111i.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ed3ng gai.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho to\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u1ecf c\u00e2y gai l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 c\u1ea7n d\u00f9ng nhi\u1ec1u, th\u1eebng, ch\u00e3o d\u00f9ng cho thuy\u1ec1n b\u00e8 t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u00f3. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1ed1ng n\u00f3 r\u1ea5t m\u1ea1nh, r\u1ea5t d\u1ec5 tr\u1ed3ng ch\u1ec9 ph\u1ea3i c\u00e1i d\u00e2n gian kh\u00f4ng chi\u1ee5 tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 s\u1ee9c cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecdn nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 1, 2, tr\u0103m m\u1eabu, thu\u00ea d\u00e2n tr\u1ed3ng gai, m\u1ed7i n\u0103m hai l\u1ea7n l\u1ea5y v\u1ecf \u0111em n\u1ed9p. Sau l\u1ea1i s\u1eafc cho m\u1ed7i h\u1ea1t ch\u1ec9 ch\u1ecdn tr\u1ed3ng \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 50 m\u1eabu, \u0111\u1ec3 d\u1ec5 l\u00e0m, d\u00e2n kh\u1ecfi \u0111au kh\u1ed5.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho B\u1eafc Th\u00e0nh ch\u1ecdn mua nh\u1eefng ng\u1ef1a t\u1ed1t c\u1ee7a t\u1ec9nh V\u00e2n Nam.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho to\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta truy\u1ec1n n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0110i\u1ec1n Tr\u00ec ((1) \u0110i\u1ec1n Tr\u00ec : m\u1ed9t t\u00ean kh\u00e1c c\u1ee7a t\u1ec9nh V\u00e2n Nam.) c\u00f3 nhi\u1ec1u r\u1ed3ng, v\u1ec1 m\u00f9a h\u00e8, giao c\u1ea5u v\u1edbi gi\u1ed1ng ng\u1ef1a, cho n\u00ean ng\u1ef1a \u1edf V\u00e2n Nam th\u01b0\u1eddng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ed1ng lo\u00e0i r\u1ed3ng. Tuy vi\u1ec7c \u1ea5y ch\u01b0a ch\u1eafc c\u00f3, nh\u01b0ng ng\u1ef1a s\u1ea3n \u1edf \u0111\u1ea5t \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u con t\u1ed1t. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh t\u01b0 \u0111i B\u1eafc Th\u00e0nh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1ea5y h\u1ecfi mua l\u1ea5y 1, 2 con, c\u1ed1t sao \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng con cao l\u1edbn m\u00e0 ch\u1ea1y gi\u1ecfi, v\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n ch\u1ecdn mua nh\u1eefng th\u1ee9 ch\u00e2u ng\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd b\u00e1u (nh\u01b0 h\u1ed3ng b\u1ea3o th\u1ea1ch, t\u1ee9c h\u1ea1t ch\u00e2u H\u1ecfa t\u1ec1, t\u1ee5c g\u1ecdi \u0111\u00e1 h\u1ed3ng l\u1ef1u, v\u00e0 ng\u1ecdc b\u00edch, ng\u1ecdc ph\u00ed thu\u00fd, \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ed3 v\u1eadt nh\u01b0 thao qu\u1ea1t c\u00f3 ng\u1ecdc \u0111eo ((1) Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 \u201cphi\u1ebfn tru\u1ef5\u201d (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ).1) v\u00e0 c\u00e1i ch\u1eb7n gi\u1ea5y)\u201d. Sau \u0111\u00f3, Tuy\u00ean Quang mua m\u1ed9t con ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c (s\u1eafc \u0111en, cao 3 th\u01b0\u1edbc ta) 1 chu\u1ed7i b\u1ea3o th\u1ea1ch (g\u1ecdi l\u00e0 tri\u1ec1u ch\u00e2u) d\u00e2ng l\u00ean. Vua ph\u00e1i cho h\u01a1n 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai c\u00e1c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn mua th\u1ee9 ng\u1ef1a tr\u1eafng t\u1ed1t, \u0111\u1ed9 2, 3 con, \u0111\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn v\u00e0o chu\u1ed3ng ng\u1ef1a Thi\u00ean nh\u00e0n.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u H\u00ecnh b\u1ed9 H\u1eefu tham tri Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc kia Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, tra b\u1eaft nh\u1eefng con ch\u00e1u d\u00f2ng d\u00f5i T\u00e2y S\u01a1n c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc sau b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ngu\u1ef5 v\u00e0 ph\u1ea1m nh\u00e2n ch\u1ee9a ch\u1ea5p h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi ; l\u1ea1i ph\u00e1i C\u1ea9m y binh L\u00ea C\u00f4ng Ch\u1ea5t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng d\u00f5i ngu\u1ef5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 con l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e2u \u0111em v\u1ec1 l\u00ean \u00e1n.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n tri\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u1ec1, u\u1ef7 cho th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n l\u0129nh qu\u00e2n v\u00e0 thuy\u1ec1n \u00e1p gi\u1ea3i ph\u1ea1m nh\u00e2n v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, b\u00e8n sai v\u1ebd h\u00ecnh d\u1ea1ng truy\u1ec1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam t\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh, nghi\u00eam s\u1ee9c cho qu\u00e2n, d\u00e2n trong h\u1ea1t, h\u1ebft l\u00f2ng do th\u00e1m, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y hay t\u1ed1 gi\u00e1c b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u00edch th\u1ef1c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u1ea1i theo lu\u1eadt th\u01b0\u1edfng cho, qu\u00e2n th\u00ec ch\u1ee9c qu\u00e2n, d\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n quan.<\/p>\n<p>R\u1ed3i tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o tin b\u00e1o c\u1ee7a th\u00e1m t\u1eed Mai V\u0103n C\u1ef1, v\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng \u0111em n\u1ed9p (tr\u01b0\u1edbc kia L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u01b0\u1ee3ng nghe tin n\u00e3 b\u1eaft, b\u00e8n \u0111\u1ed5i h\u1ecd \u0111\u1ed5i t\u00ean, \u0111\u00e1p theo thuy\u1ec1n c\u00f4ng v\u1eadn t\u1ea3i v\u00e0o Nam c\u1ee7a \u0111\u1ed1c v\u1eadn Tr\u1ea7n V\u0103n Tha, \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh. Khi \u0111\u1ebfn C\u1ea7n Th\u01a1, Tha t\u00ecnh nghi, t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi th\u1ee7 ng\u1ef1 L\u00ea Thi\u1ec7n Anh. Anh cho l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, th\u1ea3 cho \u0111i) giao c\u1ea3 cho b\u1ed9 H\u00ecnh chi\u1ec3u lu\u1eadt \u0111\u1ecbnh ngh\u0129.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i \u00e1n c\u1ee7a d\u00f2ng d\u00f5i ngu\u1ef5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e2u, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, n\u00e9m th\u00e2y xu\u1ed1ng b\u1ec3, th\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a ngu\u1ef5 c\u00f9ng con c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng ngu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang T\u1ed3n (con ngu\u1ef5 Thi\u1ebfu ph\u00f3 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u), k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ee9a ch\u1ea5p ngu\u1ef5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ec3 c\u1ed9ng 15 t\u00ean \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m quy\u1ebft.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ngu\u1ef5 c\u00f2n nh\u1ecf tu\u1ed5i v\u00e0 L\u00ea Thi\u1ec7n Anh khinh th\u01b0\u1eddng th\u1ea3 d\u00f2ng d\u00f5i ngu\u1ef5, Tr\u1ea7n V\u0103n Tha tri t\u00ecnh m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd tha, c\u1ed9ng 14 t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u00e1n ch\u00e9m nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c giam \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh. L\u1ea1i ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m qu\u00e2n, l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7, v\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3, t\u1ed9i l\u01b0u t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 40 t\u00ean ph\u1ea1m. C\u00f2n bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u tha.<\/p>\n<p>C\u1ea9m y binh L\u00ea C\u00f4ng Ch\u1ea5t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e1, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 cho th\u00eam 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; th\u00e1m t\u1eed Mai V\u0103n C\u1ef1, th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, tha thu\u1ebf th\u00e2n ; L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 v\u00ec t\u1ed1 c\u00e1o ph\u00e1c gi\u00e1c ra \u00e1n ngu\u1ef5 n\u00e0y, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 v\u00e0 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1o th\u1ee5 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, Quy Nh\u01a1n, T\u00e2n B\u00ecnh, Ph\u01b0\u1edbc Long, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n, Ki\u1ebfn An, Thi\u1ec7u Phong, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Th\u1ecd Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh, c\u00f2n nh\u1eefng huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u r\u00fat b\u1edbt \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ed9i th\u1ee9 8 th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh ((1) Th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh : ban h\u00e1t.) l\u1ea5y 50 ca c\u00f4ng bi\u1ec7t t\u00ednh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh sung v\u00e0o, mi\u1ec5n cho c\u1ea3 thu\u1ebf th\u00e2n, \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch. Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ee9 4, th\u1ee9 5, th\u1ee9 6, th\u1ee9 7 c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1eb7t c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh di\u1ec5n t\u1eadp v\u00e0 chi\u1ebfu k\u1ef3 \u0111\u1ebfn ban di\u1ec5n t\u1eadp, t\u1eadp xong cho v\u1ec1, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>(1. G\u1ecdi \u0111\u1ebfn di\u1ec5n t\u1eadp trong h\u1ea1n 3 th\u00e1ng, chia l\u00e0m 2 l\u1ea7n 3 \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ngh\u1ec7 An, nh\u1eb1m trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 6 n\u0103m nay \u0111\u1ebfn Kinh, trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 9 cho v\u1ec1 ; 2 \u0111\u1ed9i Thanh Hoa v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh nh\u1eb1m trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn Kinh, trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>2. Vi\u1ec7c chi\u1ebfu k\u1ef3 g\u1ecdi \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i t\u1ec1 tr\u1ef1c t\u1eeb 10 h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u di\u1ec5n l\u1ea1i, sau khi l\u1ec5 xong 1 ng\u00e0y cho v\u1ec1. Ba \u0111\u1ed9i Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 2 ban, ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 12 n\u0103m nay, m\u1ed9t ban ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m cho v\u1ec1 ; ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 3, m\u1ed9t ban ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 4 cho v\u1ec1, ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 6, l\u1ea1i m\u1ed9t ban \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 7 cho v\u1ec1, ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 9, l\u1ea1i m\u1ed9t ban \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 10 cho v\u1ec1 ; ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 12 l\u1ea1i m\u1ed9t ban \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7, ph\u1ea3i ch\u1ea7u h\u1ea7u l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m sau, khi l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng xong m\u1edbi cho v\u1ec1. Hai \u0111\u1ed9i Thanh Hoa, B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 2 ban v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa, n\u00ean trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 n\u0103m nay di\u1ec5n t\u1eadp h\u1ebft h\u1ea1n, cho m\u1ed9t ban v\u1ec1, c\u00f2n m\u1ed9t ban ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m 2 l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng, H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng xong, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 4 cho v\u1ec1 ; ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 6, m\u1ed9t ban \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i sau khi Thu h\u01b0\u1edfng, \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng xong, m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 10 m\u1edbi cho v\u1ec1, m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 12, l\u1ea1i m\u1ed9t ban \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 ch\u1ea7u h\u1ea7u l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, r\u1ed3i l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ee3i n\u0103m sau 2 l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng, H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng xong m\u1edbi cho v\u1ec1. T\u1eeb \u0111\u00e2y tr\u1edf \u0111i h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c ban c\u1ee9 chi\u1ec1u k\u1ef3, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u1ee9ng tr\u1ef1c [nh\u01b0 th\u1ebf] l\u00e0m th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i. C\u00e1c l\u1ec5 \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3, \u0111\u00e0n T\u1eafc mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi v\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu trong hai k\u1ef3 t\u1ebf v\u00e0o th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 th\u00e1ng tr\u1ecdng thu, h\u1ee3p d\u00f9ng c\u1ea3 \u0111i\u1ec7u m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt, l\u1ea5y c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng tr\u1ef1c trong 2 \u0111\u1ed9i Thanh Hoa v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh theo v\u1edbi 3 \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh \u0111\u1ec3 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>3. S\u1ef1 chi c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn di\u1ec5n t\u1eadp v\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn ban, t\u00ednh t\u1eebng ng\u00e0y m\u00e0 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Trong 7 \u0111\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00e1n \u1edf Thanh Hoa r\u1ed3i \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo k\u1ef3 h\u1ea1n c\u00f9ng \u0111\u1ebfn ban v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 Ngh\u1ec7 An).<\/p>\n<p>L\u00faa chi\u00eam \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 t\u00ednh c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng cho binh l\u00ednh t\u1eeb Kinh s\u01b0 v\u00e0o Nam. H\u1ed3i \u0111\u1ea7u n\u0103m Gia Long [1802], b\u00e0n c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ee9 l\u1ea5y t\u1eeb tr\u1ea5n s\u1edf n\u00e0y \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n s\u1edf kh\u00e1c l\u00e0m m\u1ed9t k\u1ef3 l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111i 2 tr\u1ea1m tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 8, 9 ngh\u00ecn tr\u01b0\u1ee3ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, t\u1eeb Kinh \u0111i ra B\u1eafc, c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 v\u1eeba ph\u1ea3i. (Kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 4 ng\u00e0y, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An 5 ng\u00e0y, Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ebfn Thanh Hoa 4 ng\u00e0y, Thanh Hoa \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh 5 ng\u00e0y, t\u1eeb B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u1edf v\u1ec1 Kinh c\u0169ng th\u1ebf). Duy c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i v\u00e0o Nam, ho\u1eb7c c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1a tr\u1ea1m, ho\u1eb7c c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ed1ng nh\u1ea5t ; nay m\u1edbi chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, c\u1ee9 d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Kinh \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh s\u1ed1 tr\u1ea1m c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n nhi\u1ec1u \u00edt tuy kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng c\u1ee9 th\u1ed1ng nh\u1ea5t l\u1ea5y m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 8, 9 ngh\u00ecn tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m m\u1ee9c ; \u0111i hay v\u1ec1 \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh. (T\u1eeb Kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam, c\u1ea5p 3 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u1ea5p 3 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u1ea5p 4 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean c\u1ea5p 2 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ho\u00e0 c\u1ea5p 4 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u1ea5p 4 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ea5p 8 ng\u00e0y r\u01b0\u1ee1i).<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i sang x\u1ee9 Ti\u1ec3u t\u00e2y, ng\u00e0y thuy\u1ec1n v\u1ec1, g\u1eb7p b\u00e3o gi\u1ea1t v\u00e0o gi\u1edbi ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m m\u1edbi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u1ed1m ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u01a1ng h\u1ecd ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng, truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00e2n l\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m V\u1ec7 u\u00fd, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u00e0m l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u t\u1eb7ng cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n Ph\u1ea5n b\u1eb1ng t\u1eeb x\u1ee9 Ti\u1ec3u t\u00e2y v\u1ec1, c\u0169ng g\u1eb7p b\u00e3o. Cai \u0111\u1ed9i gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1eb7ng h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m ; nh\u1eefng binh l\u00ednh ch\u1ebft ph\u1ea3i Th\u1ee7y t\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ph\u00e1t v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cHai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1ea5y x\u00f4ng pha s\u00f3ng gi\u00f3, m\u00e0 nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd th\u1ea7n l\u1ef1c ph\u00f9 h\u1ed9, v\u1eady gia phong 2 ch\u1eef \u201cph\u1ed5 tr\u1ea1ch\u201d ((1) Ph\u1ed5 tr\u1ea1ch\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : ra \u01a1n r\u1ed9ng kh\u1eafp.\u00a0 1) cho th\u1ea7n Thi\u00ean h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i l\u1ea5y v\u00e0ng \u1edf tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, m\u00e3n h\u1ea1n 2 th\u00e1ng, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 84 l\u1ea1ng v\u00e0ng c\u00e1m, \u0111em v\u1ec1 d\u00e2ng. Vua l\u1ea1i sai N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111em theo th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7 l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1ea5y n\u1eefa. \u0110i\u1ec1u 1.000 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng h\u1ea1n trong 1 th\u00e1ng, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m n\u1eeda th\u00e1ng. Tr\u1ea3i qua m\u1ea5y h\u1ea1n, nh\u01b0ng s\u1ed1 v\u00e0ng c\u00e1m l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y c\u00e0ng \u00edt \u0111i, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed9 Binh l\u1eadp th\u00e0nh danh s\u00e1ch nh\u1eefng quan ch\u1ee9c v\u0103n, v\u00f5 trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n, t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 (1830) tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng, ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 vua li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh quan tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 mi\u1ec5n cho s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0 ban cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, s\u1eafc th\u01b0, l\u1ee5a m\u00e0u, l\u1ea1i cho s\u1ee9 b\u1ed9 b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Ch\u00edn ch\u00e2u \u1edf ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 v\u00e0o c\u1ed1ng. Vua th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c th\u1ed5 tri ch\u00e2u m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9. Ban t\u1eb7ng \u01b0u h\u1eadu r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7nh ki\u1ec3m so\u00e1t thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u1eadu thu\u1ed1c phi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed1c phi\u1ec7n do ngo\u1ea1i phi\u00ean ch\u1ebf ra chuy\u1ec3n b\u00e1n cho nh\u1eefng k\u1ebb ngu ng\u1ed1c ngoan c\u1ed1, l\u00e0m b\u1ea1i ho\u1ea1i nh\u00e2n t\u00e2m, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nghi\u00eam c\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c ch\u1edf l\u1eadu thu\u1ed1c phi\u1ec7n, \u0111\u00e3 vi\u1ebft th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 r\u00f5 r\u00e0ng. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng quan thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00f4i khi c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba m\u1ed1i t\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay ph\u00e0m nh\u1eefng quan thuy\u1ec1n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1ed1c tr\u1edf v\u1ec1, t\u1ea1m \u0111\u1ed7 \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng c\u00e0ng h\u01a1n, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb \u0111em thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00ean b\u1edd, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tang v\u1eadt t\u00e2u l\u00ean, thuy\u1ec1n n\u00e0o \u0111\u1ed7 h\u1eb3n \u1edf c\u1eeda b\u1ec3 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng th\u00ec do quan tr\u1ea5n, \u0111\u1ed7 h\u1eb3n \u1edf Kinh th\u00ec do ph\u00e1i vi\u00ean 2 b\u1ed9 Binh, H\u00ecnh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ebfn l\u1ea5y cung ch\u1eafc ch\u1eafn v\u00e0 kh\u00e1m x\u00e9t c\u1ea9n th\u1eadn, n\u1ebfu v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang m\u00e0 bao che cho nhau, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m s\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, m\u00e0 vi\u00ean ki\u1ec3m s\u00e1t c\u0169ng b\u1ecb nghi\u00eam x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 5. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u00ecnh b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang ki\u00eam \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang \u0111ang l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh th\u00ec nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh m\u1edbi, li\u1ec1n c\u00f3 ch\u1ec9 cho l\u01b0u l\u1ea1i Thanh Hoa, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tra c\u00e1i \u00e1n l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh mang thu\u1ed1c phi\u1ec7n do quan qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, Quang x\u00e9t x\u1eed c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang. \u0110\u1ebfn nay v\u1ec1 Kinh, vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201c\u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ee9c quan Kinh, v\u1eeba m\u1edbi cho th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c h\u00ecnh, m\u00e0 x\u00e9t c\u00e1i \u00e1n l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh, r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u1ee5 c\u00e1i \u00fd Tr\u1eabm mu\u1ed1m \u0111\u00e0o t\u1ea1o cho, \u0111\u00e1ng l\u00fd ra giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t, nh\u01b0ng nay h\u00e3y t\u1ea1m ph\u1ea1t nh\u1eb9, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i th\u1ef1 h\u00e0m Tam ph\u1ea9m. Th\u1ebf r\u1ed3i b\u1ed5 cho ch\u1ee9c [th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n] n\u00e0y.<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u00ecnh b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang ki\u00eam \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh, H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n c\u00f3 h\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed5 oai H\u1eadu v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu d\u1ef1c t\u1ea3 nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho m\u1ea5y vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m V\u0169 kh\u1ed1 T\u01b0 v\u1ee5, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 T\u01b0 v\u1ee5, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5 L\u1ec5 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang (B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 tr\u01b0\u1edbc v\u00ec vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 b\u1ecb l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. T\u00e2n v\u00e0 Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i theo thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, Kh\u1ea3i ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n v\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh, xin v\u1ec1 h\u01b0u, chu\u1ea9n cho ngh\u1ec9 gia h\u1ea1n 2 th\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. Vua sai H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n<p>T\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, nh\u00e2n l\u00fac chi\u1ec1u t\u1ed1i qu\u00e2n canh ng\u1ee5c \u0111i ch\u01a1i, v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c tr\u1ed1n ra, quan qu\u00e2n l\u1ea1i b\u1eaft l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh h\u1ea1t \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n x\u1ea3y vi\u1ec7c v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 canh ph\u00f2ng s\u01a1 s\u00f3t nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1eady h\u00e1 c\u00f3 v\u00ec c\u1edb b\u1eaft l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ngay m\u00e0 cho khoan mi\u1ec5n kh\u00f4ng?\u201d. R\u1ed3i ph\u1ea1t Cai \u0111\u1ed9i coi ng\u1ee5c l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Ti\u00eau ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u00ednh canh ng\u1ee5c \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n vi\u00ean \u0111\u1ec1 lao v\u00e0 quan tr\u1ea5n ph\u1ea3i gi\u00e1ng, ph\u1ea3i ph\u1ea1t c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Gi\u00e1o ch\u1ebft. Ph\u01b0\u1edbc Gi\u00e1o tr\u01b0\u1edbc theo \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao. Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, Ph\u01b0\u1edbc Gi\u00e1o t\u1eebng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n m\u00f9 m\u1ed9t m\u1eaft. \u0110\u1ebfn nay \u1ed1m ch\u1ebft, quan tr\u1ea5n th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ra l\u1ec7nh ngo\u00e0i l\u1ec7 c\u1ea5p tu\u1ea5t th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 200 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i c\u1ea5p cho 1 ng\u01b0\u1eddi coi m\u1ed9.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed cho xong nh\u1eefng \u00e1n c\u00f2n \u0111\u1ecdng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cB\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra nh\u00e2n vi\u00ean hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u1eb7t l\u1ea1i ra ng\u1ea1ch vi\u00ean \u0110\u1ea1i l\u00fd \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf m\u00e0 vi\u1ec7c \u00e1n c\u00f2n ch\u1ed3ng ch\u1ea5t l\u1ea1i nhi\u1ec1u. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 : ph\u1ea3i chia nhau m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed ngay, d\u00f9 \u00e1n n\u1eb7ng, \u00e1n nh\u1eb9 \u0111\u1ec1u h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i l\u00e0m xong xu\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i bi\u00ean k\u00ea r\u00f5 vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c chia cho cho x\u00e9t nh\u1eefng \u00e1n n\u00e0o r\u1ed3i g\u1eedi v\u00e0o N\u1ed9i c\u00e1c l\u01b0u chi\u1ec3u sau n\u00e0y. H\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 th\u00ec tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i s\u1eafc cho nh\u00e2n vi\u00ean \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 theo b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c : ph\u00e0m c\u00f3 t\u1ea5u s\u1edb, \u00e1n t\u1eeb g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i li\u00ean danh k\u00fd t\u00ean.<\/p>\n<p>Quan coi vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c n\u01a1i s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 xong c\u1ea3, t\u1eeb ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng mau, to h\u01a1n n\u01b0\u1edbc m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 13 th\u01b0\u1edbc, nay m\u1edbi xu\u1ed1ng d\u1ea7n, nh\u01b0ng c\u00e1c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng quan ng\u1ea1i g\u00ec\u201d<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNay \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 nh\u1ea5t lu\u1eadt l\u00e0m xong, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tuy d\u00e2ng mau, m\u00e0 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc, xem t\u1edd t\u00e2u, ta r\u1ea5t y\u00ean l\u00f2ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 c\u1ea9n th\u1eadn l\u1ea1i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn th\u00eam, sao cho s\u00f4ng l\u1eb7ng s\u00f3ng \u00eam, d\u00e2n y\u00ean, v\u1eadt th\u1ecbnh. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u mong m\u1ecfi thi\u1ebft tha c\u1ee7a ta \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf quy\u1ec1n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng v\u00e0o m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ee9c l\u01b0u h\u00e0nh nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. \u1edf Kinh th\u00ec l\u1ea5y nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m r\u1ed3i l\u00e0m l\u1ec7, c\u00f2n c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 tu\u1ef3 vi\u1ec7c li\u1ec7u l\u00e0m, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 ch\u1ed7 h\u01a1n k\u00e9m kh\u00e1c nhau v\u1ec1 v\u1eadt li\u1ec7u. \u0110\u1ebfn khi s\u1ed5 chi d\u00f9ng v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn B\u1ed9, B\u1ed9 t\u01b0 giao cho V\u0169 kh\u1ed1 x\u00e9t l\u1ea1i, nh\u1ea5t lu\u1eadt l\u1ea5y m\u1ef1c l\u1ec7 \u1edf Kinh m\u00e0 t\u00ednh, nhi\u1ec1u th\u00ec chi b\u1ed9i l\u00ean, \u00edt th\u00ec l\u00e0 k\u00e9m l\u1ec7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i xin b\u00e1c, xin b\u1ed3i, gi\u1ea5y m\u00e1 phi\u1ec1n b\u1eadn m\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n c\u0169ng v\u1eabn ch\u01b0a bi\u1ebft l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. V\u1eady xin s\u1eafc cho V\u0169 kh\u1ed1 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1edf Kinh, suy t\u00ednh cho r\u00f5 th\u00eam, nh\u01b0 c\u00e1c s\u1ed1 ng\u00f3i g\u1ea1ch, v\u00f4i, m\u1eadt v\u00e0 gi\u1ea5y b\u1ea3n c\u1ea7n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c l\u00e0m nh\u00e0 c\u1eeda, kho t\u00e0ng, \u0111\u00ecnh mi\u1ebfu th\u00ec l\u1ea5y chi\u1ec1u d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc, chi\u1ec1u ngang 1 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n ; c\u00e1c s\u1ed1 g\u1ea1ch, \u0111\u00e1, v\u00f4i, m\u1eadt, gi\u1ea5y, r\u01a1m c\u1ea7n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh, t\u01b0\u1eddng v\u00e1ch, b\u1edd h\u00e0o, v\u00e0 c\u1ea7u c\u1ed1ng, th\u00ec l\u1ea5y b\u1ec1 cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ec1 r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111inh s\u1eaft \u0111\u00f3ng v\u00e1n g\u1ed7 \u0111\u1ed3ng, thau l\u00e0m kh\u00ed gi\u1edbi, than g\u1ed7 \u0111\u1ec3 r\u00e8n \u0111\u1ed3 s\u1eaft, c\u00f9ng nh\u1eefng s\u1ed1 th\u00e0nh kh\u00ed v\u00e0 s\u1ed1 hao l\u00e0 bao nhi\u00eau, nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c [x\u00e2y d\u1ef1ng, ch\u1ebf t\u1ea1o] \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu t\u1eebng kho\u1ea3n m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng, l\u1eadp th\u00e0nh quy th\u1ee9c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, t\u00e2u xin kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i sao g\u1eedi cho trong Kinh ngo\u00e0i tr\u1ea5n tu\u00e2n th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe theo l\u1eddi ngh\u1ecb \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c8 th\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea7m, g\u1ea5p \u0111\u00f4i t\u1ea7m l\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 th\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ch\u00fa gi\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y 5 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m 1 t\u1ea7m, th\u1ef1c l\u00e0 noi theo nh\u1eefng c\u00e1i sai l\u1ea7m, n\u1ebfu c\u1ee9 l\u1ea7n n\u1eefa kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, th\u1ef1c l\u00e0 sai c\u1ea3 ngh\u0129a ch\u1eef. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho sai b\u1ed9 C\u00f4ng th\u00f4ng tri cho c\u00e1c nha m\u00f4n, t\u1eeb nay, ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 g\u1ed7 l\u1ea1t, n\u00ean \u0111o b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng, t\u00ednh to\u00e1n th\u00ec c\u1ee9 bi\u00ean ghi l\u00e0 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 th\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u1ea7m\u201d nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c, nguy\u00ean th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n Th\u1eeba Gi\u1ea3ng, v\u00ec x\u1eed \u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u00fang b\u1ecb d\u00e2n trong h\u1ea1t ki\u1ec7n, vua ra l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ban tr\u1ef1c T\u1ea3 v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu th\u0103ng th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An, Binh b\u1ed9 Lang trung hi\u1ec7p l\u00fd Gia \u0110\u1ecbnh Binh t\u00e0o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n t\u1ea1m quy\u1ec1n Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00ecnh t\u00e0o l\u00e0 Phan Phu t\u1ea1m quy\u1ec1n Tham hi\u1ec7p.<\/p>\n<p>Khi \u00e1n x\u1eed xong, Thuy\u00ean v\u00e0 Ph\u00e1c ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, Gi\u1ea3ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, h\u1eadu b\u1ed5 do b\u1ed9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh d\u1ea7n. Vua th\u00e2n \u0111i c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi d\u1eaft tr\u00e2u b\u01b0\u1edbc \u0111i kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u. Vua th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tu\u1ed5i gi\u00e0, kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u00e1nh m\u1eafng, s\u1eafc sai t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o n\u00f4ng sung v\u00e0o vi\u1ec7c d\u1eaft tr\u00e2u, \u0111\u1ee1 c\u00e0y ph\u1ea3i d\u00f9ng h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1c 50, 60 tu\u1ed5i, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00fac \u0111i l\u00fac \u0111\u1ee9ng cho \u0111\u00fang nh\u1ecbp, n\u1ebfu khi ti\u1ebfn khi lui sai h\u00e0ng l\u1ed1i th\u00ec ph\u1ea1t n\u1eb7ng ; vi\u00ean Kinh do\u00e3n c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb giao xu\u1ed1ng b\u00e0n x\u1eed. Chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ngh\u1ec9 t\u1ea1i nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 ((1) L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 : nh\u00e0 \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 m\u00e1t.).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh m\u00e3o. Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, ng\u00e0y h\u00f4m sau h\u1ed3i loan.<\/p>\n<p>Hai m\u1eb7t ti\u1ec1n v\u00e0 t\u1ea3 Kinh th\u00e0nh \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c \u0111\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 3 t\u1ea5m sa ; qu\u1ea3n v\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m sa ; v\u00e0 cho chung bi\u1ec1n binh h\u01a1n 17.600 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i cho h\u1ecd \u0103n y\u1ebfn m\u1ed9t b\u1eefa, xem tr\u00f2 ch\u01a1i vui 3 ng\u00e0y, s\u1eafc sai c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng hai l\u1ea7n, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m, v\u1ec7 th\u00ec qu\u1ea3n v\u1ec7, \u0111\u1ed9i th\u00ec su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo xem x\u00e9t su\u1ed1t m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, h\u1ec5 th\u1ea5y \u0111\u00e2u h\u01a1i l\u1edf m\u1ed9t ch\u00fat v\u00f4i ho\u1eb7c \u0111\u1ea5t s\u1ee9t m\u1ebb hay l\u00e0 c\u00e2y c\u1ecf m\u1ecdc l\u00ean, t\u1ee9c th\u00ec b\u1eaft l\u00ednh s\u1eeda sang d\u1eaby c\u1eaft ngay, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi ch\u1ed7 \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1ea1ch s\u1ebd. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh c\u0169ng ph\u1ea3i c\u1ee9 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n, ph\u00e2n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t, n\u1ebfu ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea1ch s\u1ebd ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n th\u00ec v\u1ea1ch ra tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. \u0110\u1ebfn n\u0103m sau m\u1eb7t h\u1eefu v\u00e0 m\u1eb7t sau, xong vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp s\u1eeda sang, c\u0169ng l\u00e0m theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>X\u00e2y hai c\u1ed5ng ch\u00f2i ch\u00ednh b\u1eafc v\u00e0 t\u00e2y b\u1eafc \u1edf m\u1eb7t sau Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin nh\u1eefng thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u ra c\u1eeda bi\u1ec3n, ch\u1edf nh\u1eefng h\u00e0ng Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, l\u1ea1i n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 h\u00e0ng Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m thu\u1ebf, vua b\u00e8n sau b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n t\u1eeb nay nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u1ebfu ch\u1edf nhi\u1ec1u h\u00e0ng ho\u00e1 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt \u1ecfi nh\u01b0 h\u00e0ng Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 h\u00e0ng Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua cho r\u1eb1ng c\u1ed5 nh\u00e2n m\u1ed7i n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y H\u1ea1 ch\u00ed v\u00e0 \u0110\u00f4ng ch\u00ed, \u0111\u1ec1u c\u00f3 cho l\u01b0\u1eddng b\u00f3ng m\u1eb7t tr\u1eddi, c\u00e2n \u0111\u1ea5t v\u00e0 than \u0111\u1ec3 th\u00ed nghi\u1ec7m, b\u00e8n sai Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5y, theo \u0111\u00fang ph\u00e9p m\u00e0 c\u00e2n, nghi\u1ec7m r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn nay b\u1ecdn gi\u00e1m ch\u00ednh Ho\u00e0ng C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1m ph\u00f3 \u0110inh X\u01b0\u1edfng v\u1eabn kh\u00f4ng tu\u00e2n h\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u1ec1u sai ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ea3, vi\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m Nguy\u1ec5n Khoa Minh th\u00ec ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 \u1edf V\u0169 kh\u1ed1, c\u0169ng theo l\u1ec7 nh\u01b0 ty vi\u00ean trong s\u00e1u b\u1ed9, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u00eam thay l\u01b0\u1ee3t nhau m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n l\u1edbn Uy ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n D\u0169 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ho\u00e0, trong thuy\u1ec1n c\u00f3 vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 nguy\u00ean ng\u00e2n b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7 V\u0169 H\u1eefu \u0110\u01b0\u1eddng l\u00ean b\u1edd, l\u1ebbn tr\u1ed1n \u0111i.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 H\u1eefu \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb t\u1eeb khi Tr\u1eabm ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u00e3 c\u1ea5t nh\u1eafc cho l\u00ean quan ch\u1ee9c, h\u1eb1ng ng\u00e0y h\u1ea7u ch\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh nh\u01b0ng t\u00ednh n\u00f3 kh\u00f4ng t\u1ed1t, cam l\u00f2ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng ch\u01a1i b\u1eddi, th\u01b0\u1eddng b\u1ecf kh\u00f4ng l\u00ean h\u1ea7u tr\u1ef1c, c\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i h\u00e0ng tr\u0103m, h\u00e0ng ch\u1ee5c l\u1ea7n. N\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 toan x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 ch\u01b0a n\u1ee1, m\u1edbi xu\u1ed1ng ch\u1ec9 tha cho xi\u1ec1ng x\u00edch, cho \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, nay l\u1ea1i cam t\u00e2m c\u1ed1 ph\u1ea1m, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t c\u1ee9 quan, qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang h\u1ec5 ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch ph\u1ea1m V\u0169 H\u1eefu \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1edfng cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00e1o gi\u00e1c m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang th\u00ec th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng; n\u1ebfu dung t\u00fang ch\u1ee9a ch\u1ea5p v\u00e0 ch\u1ec9 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 xa l\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng c\u00f9ng t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n. \u0110o\u00e0n D\u0169 kh\u00f4ng qu\u1ea3n th\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ee9c th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i ch\u1ee9c, cho \u1edf ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1ea7m n\u00e3, n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d. Li\u1ec1n \u0111\u00f3, \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ecb tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, kho\u00e1 tay gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giam c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t l\u00e2u r\u1ed3i l\u1ea1i tha. \u0110o\u00e0n D\u0169 ph\u1ea3i ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i l\u1ea1i chu\u1ea9n cho ph\u1ee5c ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m sai Cai c\u01a1 l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0 th\u1eafng h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea3i c\u00f3 c\u00f4ng theo \u0111i th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, nay b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t truy t\u1eb7ng l\u00e0m Th\u1ea7n s\u00e1ch Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>V\u0169 kh\u1ed1 ch\u1ee7 th\u1ee7 l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea C\u00f4ng D\u1ef1c c\u00e2n thu s\u1ed1 k\u1ebdm c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh n\u1ed9p thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000 c\u00e2n, \u0111\u1ebfn khi ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi c\u00e2n l\u1ea1i th\u00ec d\u00f4i ra 500 c\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn ch\u00fang c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m n\u1eb7ng l\u00e0m nh\u1eb9, \u0111\u1ec3 h\u00f2ng ch\u1ea5m m\u00fat v\u1ec1 sau\u201d, b\u00e8n sai kho\u00e1 tay ch\u00fang l\u1ea1i giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t. Khi \u00e1n \u0111\u00e3 th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf Ai Lao l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n<p>L\u00faa chi\u00eam tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i, quan tr\u1ea5n cho r\u1eb1ng 4 huy\u1ec7n L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, Duy Xuy\u00ean, Duy\u00ean Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Ho\u00e0 Vinh b\u1ecb h\u1ea1i n\u1eb7ng h\u01a1n, t\u00e2u xin s\u1ed1 th\u00f3c t\u00f4 ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng n\u0103m nay cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c thay n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm th\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 \u1edf d\u00e2n c\u00f2n h\u01a1n. Quan tr\u1ea5n t\u00e2u xin tuy kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nh\u01b0ng c\u00f9ng b\u1ecdc, c\u00f9ng lo\u00e0i, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00f2ng nh\u00e2n, h\u00e1 n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t ? V\u1eady ra l\u1ec7nh nh\u1ea5t lu\u1eadt cho su\u1ed1t c\u1ea3 tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c thay n\u1ed9p nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf hai ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 An H\u1ea3i trong c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng thu\u1ed9c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam (khi c\u00f3 t\u00e0u \u0111\u1ed3ng l\u1edbn v\u00e0o h\u1ea3i ph\u1eadn, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang th\u00ec 2 \u0111\u00e0i c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang ; n\u1ebfu c\u00f3 nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n l\u1edbn c\u00f9ng v\u00e0o m\u1ed9t l\u00fac d\u1ea7u c\u00f3 b\u1eafn nhi\u1ec1u ph\u00e1t s\u00fang, hai \u0111\u00e0i c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn m\u1ed7i \u0111\u00e0i 3 ph\u00e1t).<\/p>\n<p>Tu b\u1ed5 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean.<\/p>\n<p>\u1ed1ng ch\u1ea1y gi\u1ea5y tr\u1ea1m c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn, b\u1ed9 Binh m\u1edf ra xem th\u1ea5y nh\u1eefng t\u1eadp t\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 co g\u1ea5p nh\u0103n nh\u00fam, quan b\u1ed9 Binh h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai l\u1ea5y m\u1ed9t t\u1eadp ra v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPhan V\u0103n Thu\u00fd ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00e1c t\u00e0o th\u1eed xem, l\u1ec5 th\u1edd vua c\u00f3 n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y kh\u00f4ng ?\u201d. Thu\u00fd s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c b\u1ecb l\u1ed7i, ph\u1ea1t xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 5 c\u1ea5p, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n.<\/p>\n<p>Tu b\u1ed5 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean v\u00e0 d\u1ea3i v\u0169 hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n khuy\u00ean d\u00e2n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia vua cho r\u1eb1ng, \u0111\u1ea5t \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecf kh\u00f4ng, v\u00ec khi x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 vi\u1ec7c ghi c\u00f4ng v\u1ec1 s\u1ef1 khuy\u00ean d\u00e2n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, n\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eafc ch\u1ec9 ba b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, C\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec7 t\u00e2u. \u0110\u1ebfn nay ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, cho l\u00e0 trong lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e2y m\u00edt, qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n, g\u1ed7 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t, c\u00e0ng l\u00e0 thi\u1ebft d\u00f9ng. V\u1eady xin t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, Ngh\u1ec7 An ra B\u1eafc, b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan v\u00e0 ven s\u00f4ng \u0111\u1ec1u cho tr\u1ed3ng m\u1ed9t lo\u1ea1i th\u1ee9 c\u00e2y \u1ea5y. C\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ch\u1ed7 hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn, \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u00ean s\u00f4ng, b\u00ean ng\u00f2i, b\u1edd ao, ch\u00e2n r\u1eebng, g\u00f2 \u0111\u1ed1ng, hi\u1ec7n c\u00f2n b\u1ecf hoang th\u00ec ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i s\u1ee9c kh\u1eafp l\u01b0\u1ee3t cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00ean tu\u1ef3 t\u1eebng th\u1ed5 ng\u01a1i, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00faa v\u00e0 l\u00faa mi\u1ebfn ho\u1eb7c tr\u1ed3ng d\u00e2u, gai, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00edt, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 qu\u00e2n hay d\u00e2n, th\u1ef1c h\u1ed9 hay kh\u00e1ch h\u1ed9, cho ph\u00e9p ai khai kh\u1ea9n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu l\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0, th\u00ec ra l\u1ec7nh cho ch\u1ee7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u1ef1 khai kh\u1ea9n l\u1ea5y, c\u0169ng k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m t\u1ef1 b\u00e1o vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n \u1ea5y. M\u00e3n 3 n\u0103m, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9, l\u1ea1i k\u1ec3 \u0111\u1ee7 3 n\u0103m n\u1eefa, s\u1ebd chi\u1ebfu theo s\u1ed1 \u0111\u00e3 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hay \u00edt v\u00e0 th\u00e0nh th\u00edch nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng m\u00e0 x\u00e9t c\u00f4ng. N\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u1edbi 3 n\u0103m m\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang c\u00f2n nhi\u1ec1u, th\u00ec x\u00e9t h\u1eb7c ngh\u1ecb x\u1eed, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m, k\u1ebb l\u01b0\u1eddi. S\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t canh tr\u01b0ng \u0111\u00f3, sau 6 n\u0103m, khi \u0111\u00e3 x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch r\u1ed3i, \u0111\u1ec1u cho theo v\u00e0o h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua nghe theo l\u1eddi ki\u1ebfn ngh\u1ecb \u1ea5y, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c m\u1edf mang ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, khuy\u1ebfn kh\u00edch l\u00e0m ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng d\u00e2u, th\u1ef1c c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i l\u1edbn cho qu\u1ed1c k\u1ebf d\u00e2n sinh, cho n\u00ean c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 x\u01b0a kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u0103m lo khuy\u1ebfn kh\u00edch gi\u00fap \u0111\u1ee1 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 ngu\u1ed3n l\u1ee3i b\u1ecf s\u00f3t, d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 th\u1eeba, r\u1ed3i sau v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ef1u.<\/p>\n<p>\u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ta, b\u1edd c\u00f5i r\u1ea5t r\u1ed9ng, \u0111\u1ecba l\u1ee3i r\u1ea5t t\u1ed1t, nh\u01b0ng nh\u1eefng \u0111\u1ea5t c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf mang h\u1ebft, t\u1ee9c nh\u01b0 ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang tr\u00f4ng b\u00e1t ng\u00e1t kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 m\u1ea5y ngh\u00ecn, m\u1ea5y tr\u0103m m\u1eabu, th\u00ec nh\u1eefng ch\u1ed7 kh\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt. Ph\u1ea3i n\u00ean ch\u00fa \u00fd h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0o vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, mong ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y th\u00eam m\u00e0u m\u1ee1.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u x\u00e9t xem \u1edf trong h\u1ea1t nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f2n b\u1ecf hoang, s\u1ee9c b\u1eaft ph\u1ea3i khai kh\u1ea9n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, nh\u1eefng \u0111\u1ee3t b\u00e1o vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n v\u00e0 \u0111\u1ee3i x\u00e9t vi\u1ec7c th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n trong l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a b\u1ed9 m\u00e0 thi h\u00e0nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu m\u1edf mang m\u1ed1i l\u1ee3i, b\u1ed3i b\u1ed5 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng cho nh\u00e2n d\u00e2n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 gi\u1ea5y t\u1edd su\u00f4ng ; nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac kh\u1ea9n b\u00e1ch qu\u00e1, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m h\u1ea1i cho d\u00e2n. Ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch, k\u1ebb l\u01b0\u1eddi th\u00ec bi\u1ebft r\u0103n ch\u1eeba, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u n\u00f4 n\u1ee9c ch\u0103m ch\u1ec9, m\u00e0 kh\u00f4ng sinh ra m\u1ed1i t\u1ec7 kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 cho ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00eau l\u1ed5ng, m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh. Trong vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 d\u1ee5ng t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Cho Binh b\u1ed9 Lang trung Phan \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, sung l\u00e0m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng trong s\u1edf th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u1edf V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n C\u1ea3nh Th\u1ea1c, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u00f9a h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1c t\u1ea3i b\u00e8 g\u1ed7 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, g\u1eb7p b\u00e3o b\u1ecb gi\u1ea1t \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n \u0110i\u1ec7n B\u1ea1ch nh\u00e0 Thanh, ng\u01b0\u1eddi Thanh h\u1ed9 t\u1ed1ng cho v\u1ec1 l\u1ea1i b\u1ecb s\u00f3ng gi\u00f3 ng\u0103n tr\u1edf, b\u00e8 g\u1ed7 b\u1ecb tan n\u00e1t m\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u01b0 sang Kh\u00e2m ch\u00e2u nh\u00e0 Thanh li\u1ec7u l\u00fd gi\u00fap [C\u1ea3nh Th\u1ea1c] \u0111\u1ec3 v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. \u0110\u1ebfn nay C\u1ea3nh Th\u1ea1c c\u00f9ng v\u1edbi 28 bi\u1ec1n binh c\u00f9ng \u0111i \u0111\u1ec1u v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u00e8 g\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u1ebfc, ch\u1ec9 ngh\u0129 b\u1ecdn bi\u1ec1n binh hai l\u1ea7n g\u1eb7p n\u1ea1n gi\u00f3 b\u00e3o l\u00eanh \u0111\u00eanh tr\u00f4i gi\u1ea1t b\u1ea5y l\u00e2u, l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng !\u201d. R\u1ed3i cho C\u1ea3nh Th\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 [Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd] c\u1ea5p cho \u00e1o m\u1eb7c, c\u00e1c bi\u1ec1n binh c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 ti\u1ec1n, r\u1ed3i cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u1ea3.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXXIV<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>T\u00e2n m\u00e3o, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 12 [1831], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6. S\u01a1n T\u00e2y, g\u1ea1o k\u00e9m. Vua chu\u1ea9n cho d\u00e2n tr\u1ea5n \u1ea5y thu\u1ebf v\u1ee5 chi\u00eam n\u0103m nay c\u00f9ng s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o [thu\u1ebf] thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh gi\u00e1 n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Ph\u1ea1t quan tr\u1ea5n 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng v\u00ec t\u00e2u b\u00e1o ch\u1eadm.<\/p>\n<p>Th\u0103ng L\u1ec5 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng Tr\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u : \u201cS\u1ed1 l\u00ednh 2 c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn th\u1ee9 ba ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 400, xin d\u1ed3n v\u00e0o 1 c\u01a1 B\u1eafc Thu\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>D\u00f9ng nguy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n s\u1ee9 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ecb v\u1ec7 Ng\u00e2n b\u00e0i, Nha b\u00e0i c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Ho\u00e0 thanh, Thanh b\u00ecnh. Th\u0103ng b\u1ed5 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Kinh t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd dinh Th\u1ea7n c\u01a1 v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u1edf Nam, Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng. Cho V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed3 V\u0103n \u0110a l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u1edf Ng\u00e3i, B\u00ecnh, Ph\u00fa, Ho\u00e0, Thu\u1eadn, \u0110\u1ecbnh. Cho V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u1edf An ((1) An : t\u1ee9c Ngh\u1ec7 An.), Hoa ((2) Hoa : t\u1ee9c Thanh Hoa.), Ninh, B\u1eafc. Th\u0103ng V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb \u1edf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Kim th\u01b0\u01a1ng, Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng. Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu ti\u1ec7p \u1edf Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Cho bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh thao di\u1ec5n \u1edf Kinh tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169. \u0110\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1ea5y theo l\u1eddi tri\u1ec7u t\u1eadp v\u1ec1 Kinh thao di\u1ec5n. Nh\u00e2n sai \u0111i x\u00e2y \u0111\u1eafp b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i qu\u1ea3n c\u01a1 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. Th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho qu\u1ea3n c\u01a1 4 l\u1ea1ng b\u1ea1c, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 2 l\u1ea1ng, tri b\u1ea1 1 l\u1ea1ng. L\u1ea1i cho \u0103n y\u1ebfn, xem ch\u00e8o h\u00e1t 1 l\u1ea7n. L\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft, c\u1ea5p th\u00eam cho 2 quan ti\u1ec1n tu\u1ea5t v\u00e0 1 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 H\u1eefu tham tri qu\u1ea3n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i v\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee5 Lang trung Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cN\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 n\u01a1i ch\u1ee9a \u0111\u1ec3 h\u1ebft th\u1ea3y c\u1ee7a c\u00f4ng, ph\u1ea3i n\u00ean ki\u1ec3m x\u00e9t t\u1eebng kho\u1ea3n t\u1eebng th\u1ee9 k\u00ea r\u00f5 s\u1ed1 m\u1ee5c th\u00ec m\u1edbi th\u1ef1c l\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng v\u00e0 m\u1edbi ng\u0103n ng\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 x\u00e2m l\u1ea1m. Th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i, ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 ki\u1ec3m x\u00e9t c\u1ee7a l\u1ea1i d\u1ecbch, sai l\u1ea7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u1eadm ch\u00ed b\u1ecf s\u00f3t c\u1ee7a kho, kh\u00f4ng v\u00e0o s\u1ed5 xu\u1ea5t nh\u1eadp, \u0111\u00e3 qu\u00e1 n\u1eeda n\u0103m, m\u1edbi bi\u1ebft m\u00e0 \u0111\u01b0a vi\u1ec7c ra. L\u1ea1i cu\u1ed1i n\u0103m ngo\u00e1i, theo s\u00e1ch t\u1ed5ng [kho] thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 20 l\u1ea1ng v\u00e0ng, [b\u1ecdn Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i] c\u0169ng kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft, k\u1ecbp khi Tr\u1eabm h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, m\u1edbi tra x\u00e9t ra. Th\u1ebf th\u00ec ch\u1ee9c ph\u1eadn \u1edf \u0111\u00e2u ? V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed\u201d. Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn cho l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c l\u1ed7i.<\/p>\n<p>N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang th\u1ef1 Lang trung. Cho N\u1ed9i v\u1ee5 Ch\u1ee7 s\u1ef1 Tr\u1ea7n Duy Trinh l\u00e0m th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, cho c\u00f9ng gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 ; khi c\u00f3 l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u, c\u1ea3 hai ph\u1ea3i c\u00f9ng k\u00fd v\u00e0 \u0111\u1ec1 t\u00ean v\u00e0o.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Th\u1eeba Thi\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ef1 Lang trung Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh thay l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1eeba Thi\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : \u201cT\u1eeb \u0111\u1eddi x\u01b0a vi\u1ec7c ph\u1ee5ng th\u1edd \u1edf t\u00f4n mi\u1ebfu trong th\u00ec h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh, ngo\u00e0i th\u00ec \u0111\u1ee7 l\u1ec5 v\u1eadt, cho n\u00ean l\u1ec5 nh\u1ea1c r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u1ea3m c\u00e1ch thi\u00eang li\u00eang, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu b\u1ea5t di b\u1ea5t d\u1ecbch c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. L\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u c\u0169ng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f2n nhi\u1ec1u c\u00e1i noi theo n\u1ebfp c\u0169, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1eddi x\u01b0a nh\u01b0 n\u1eadm ch\u00e9n, l\u1ee5a, h\u1ed9p \u0111\u1ef1ng l\u1ee5a, ph\u1ea1n g\u1ed7 vu\u00f4ng, ph\u1ea1n g\u1ed7 tr\u00f2n, m\u00e2m b\u1ed3ng tre, b\u00e1t g\u1ed7 cao ch\u00e2n, cho \u0111\u1ebfn \u00e2m nh\u1ea1c n\u00ean ch\u1ebf th\u00eam, nghi ti\u1ebft n\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen tham kh\u1ea3o cho \u0111\u1ee7 l\u1ec5 \u0111i\u1ec3n. V\u1eady n\u00ean b\u00e0n r\u00f5 t\u1eebng kho\u1ea3n \u0111\u1ec3 t\u00e2u :<\/p>\n<p>(1. \u0110\u1ed3 th\u1edd :<\/p>\n<p>a. N\u1eadm v\u00e0 ch\u00e9n. C\u00e1c ch\u1ed7 th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb Ti\u00ean \u0111\u1ebf, ti\u1ec1n h\u1eadu \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, m\u1ed7i ch\u1ed7 ch\u1ebf th\u00eam 3 ch\u00e9n 1 \u0111\u0129a, c\u1ed9ng 72 ch\u00e9n, 24 \u0111\u0129a, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng b\u1eb1ng s\u1ee9 v\u00e0 pha l\u00ea tr\u00e1ng m\u00e0u v\u00e0ng, v\u1ebd r\u1ed3ng m\u00e2y. N\u1eadm h\u00ecnh con tr\u00e2u, n\u1eadm h\u00ecnh voi, n\u1eadm kh\u00f4ng ch\u00e2n, n\u1eadm h\u00ecnh h\u1ed3, n\u1eadm h\u00ecnh n\u00fai, m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i. L\u1ea1i m\u1ed7i gian th\u1edd 5 n\u1eadm m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i ki\u1ec3u \u1ea5y. C\u00e1c h\u1ea1ng n\u1eadm m\u1ed7i th\u1ee9 36 c\u00e1i \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng m\u1ea1 v\u00e0ng, \u0111\u1ee7 c\u1ea3 kh\u0103n ph\u1ee7 m\u00e0u v\u00e0ng c\u00f9ng c\u00e1i giu\u1ed9c. H\u1eb1ng n\u0103m, 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng, ch\u00e9n \u0111\u0129a b\u00e0y h\u1ebft c\u1ea3 ra. M\u00f9a xu\u00e2n, d\u00f9ng n\u1eadm h\u00ecnh con tr\u00e2u ; m\u00f9a h\u1ea1 d\u00f9ng n\u1eadm h\u00ecnh voi ; m\u00f9a thu d\u00f9ng n\u1eadm kh\u00f4ng ch\u00e2n ; m\u00f9a \u0111\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eadm h\u00ecnh h\u1ed3. T\u1ebf h\u1ee3p d\u00f9ng n\u1eadm h\u00ecnh n\u00fai. M\u1ed7i gian th\u1edd c\u00f3 1 c\u00e1i n\u1eadm \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc l\u00e3 \u0111\u1ec3 tr\u00ean \u00e1n c\u00f3 b\u00e0y nh\u1eefng b\u00e1t \u0111\u1ef1ng d\u01b0a m\u1eafm \u0111\u1ef1ng canh nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f3t. M\u1ed7i v\u1ecb th\u1edd c\u00f3 1 c\u00e1i n\u1eadm \u0111\u1ef1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 r\u00f3t d\u00e2ng. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u00e0y gi\u1ed7, m\u1ed3ng m\u1ed9t t\u1ebft, m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 5, ng\u00e0y r\u1eb1m m\u1ed3ng m\u1ed9t v\u00e0 khi nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7 m\u00e0 c\u00e1o l\u1ec5, v\u1eabn d\u00f9ng n\u1eadm \u0111\u0129a, ch\u00e9n c\u0169 b\u1eb1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>C\u00e1c th\u00e2n hu\u00e2n, c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd m\u1ed7i v\u1ecb th\u00eam 3 ch\u00e9n, 1 \u0111\u0129a, 1 n\u1eadm. N\u1eadm d\u00f9ng n\u1eadm h\u00ecnh h\u1ed3. T\u1ea5t c\u1ea3 75 c\u00e1i ch\u00e9n, n\u1eadm \u0111\u0129a m\u1ed7i th\u1ee9 25 c\u00e1i, \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng thau. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u00e0y \u0111\u1ea3n ((1) Ng\u00e0y \u0111\u1ea3n : ng\u00e0y sinh nh\u1eadt.), ng\u00e0y gi\u1ed7 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ec5 th\u1eddi ti\u1ebft, r\u1eb1m, m\u1ed3ng m\u1ed9t, v\u1eabn d\u00f9ng n\u1eadm ch\u00e9n b\u1eb1ng pha l\u00ea.<\/p>\n<p>b. C\u00e1i \u0111\u0103ng ((2) \u0110\u0103ng : b\u00e1t to.), c\u00e1i h\u00ecnh ((3) H\u00ecnh : nh\u01b0 c\u00e1i \u0111\u1ec9nh, c\u00f3 n\u1eafp, 2 tai, 3 ch\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ef1ng canh.). C\u00e1c v\u1ecb ti\u00ean \u0111\u1ebf ti\u1ec1n h\u1eadu c\u00e1c mi\u1ebfu, m\u1ed7i v\u1ecb th\u1edd 1 c\u00e1i \u0111\u0103ng, 1 c\u00e1i h\u00ecnh, c\u1ed9ng m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i. \u0110\u0103ng l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1ee9, ho\u1eb7c b\u1eb1ng pha l\u00ea, ngo\u00e0i m\u1ea1 m\u00e0u v\u00e0ng, v\u1ebd r\u1ed3ng m\u00e2y, l\u00f2ng tr\u1eafng, mi\u1ec7ng b\u1ecbt v\u00e0ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc xu\u00fdt ((4) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cth\u00e1i canh\u201d, t\u1ee9c n\u01b0\u1edbc lu\u1ed9c th\u1ecbt, n\u01b0\u1edbc x\u00e1o hay n\u01b0\u1edbc xu\u00fdt. ). C\u00e1i h\u00ecnh l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng tr\u1ed5 r\u1ed3ng m\u1ea1 v\u00e0ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng canh.<\/p>\n<p>C\u00e1c v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u00ec \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu vu ((5) Hai nh\u00e0 gi\u1ea3i v\u0169 \u1edf 2 b\u00ean tr\u01b0\u1edbc t\u00f4n mi\u1ebfu.) m\u1ed7i v\u1ecb th\u1edd 1 c\u00e1i h\u00ecnh c\u1ed9ng 25 c\u00e1i, \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng nhau, kh\u00f4ng ch\u1ea1m tr\u1ed5.<\/p>\n<p>c. C\u00e1i ph\u1ee7 ((6) Th\u1ee9 ph\u1ea1n vu\u00f4ng b\u1eb1ng g\u1ed7.), c\u00e1i qu\u1ef9 ((7) Th\u1ee9 ph\u1ea1n tr\u00f2n b\u1eb1ng g\u1ed7.). \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu 12 b\u00e0n th\u1edd v\u00e0 19 ban c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd, m\u1ed7i ban th\u1edd c\u00f3 1 ph\u1ee7, 1 qu\u1ef9, \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7. Ph\u1ee7, qu\u1ef9 th\u1edd \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 12 c\u00e1i, s\u01a1n son, b\u1ecbt v\u00e0ng, v\u1ebd r\u1ed3ng m\u00e2y, trong l\u00f3t thau. Ph\u1ee7, q\u0169y \u1edf ban c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd, m\u1ed7i th\u1ee9 19 c\u00e1i, \u0111\u1ec1u s\u01a1n son b\u1ecbt b\u1ea1c, v\u1ebd m\u00e2y, trong l\u00f3t thi\u1ebfc. Ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng x\u00f4i, q\u0169y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng c\u01a1m.<\/p>\n<p>d. C\u00e1i bi\u00ean ((1) M\u00e2m b\u1eb1ng tre.), c\u00e1i \u0111\u1eadu ((2) B\u00e1t g\u1ed7 c\u00f3 n\u1eafp, cao ch\u00e2n.2). Ban th\u1edd c\u00e1c mi\u1ebfu \u1edf m\u1ed7i \u00e1n, bi\u00ean, \u0111\u1eadu m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 12 c\u00e1i ; ban th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb th\u00e2n hu\u00e2n m\u1ed7i \u00e1n c\u00f3 6 c\u00e1i ; ban th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb c\u00f4ng th\u1ea7n m\u1ed7i \u00e1n c\u00f3 4 c\u00e1i. Bi\u00ean \u0111an b\u1eb1ng tre, \u0111\u1eadu ti\u1ec7n b\u1eb1ng g\u1ed7. C\u00e1c \u00e1n \u1edf ban th\u1edd c\u00e1c mi\u1ebfu, c\u1ed9ng c\u00f3 144 c\u00e1i bi\u00ean, \u0111\u1ec1u s\u01a1n m\u00e0u v\u00e0ng, n\u00fam v\u00e0 v\u00e0nh, s\u01a1n son, b\u1ecbt v\u00e0ng, v\u00e0 144 c\u00e1i \u0111\u1eadu \u0111\u1ec1u s\u01a1n son, b\u1ecbt v\u00e0ng, v\u1ebd r\u1ed3ng m\u00e2y, trong l\u00f3t thau. C\u00e1c \u00e1n \u1edf ban c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd, bi\u00ean c\u00f3 92 c\u00e1i, \u0111\u1ec1u s\u01a1n son, n\u00fam v\u00e0 v\u00e0nh b\u1ecbt b\u1ea1c, \u0111\u1eadu c\u00f3 92 c\u00e1i, s\u01a1n son b\u1ecbt b\u1ea1c, v\u1ebd m\u00e2y trong l\u00f3t thi\u1ebfc. Bi\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng qu\u1ea3 ph\u1ea9m, \u0111\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng d\u01b0a m\u1eafm.<\/p>\n<p>2. L\u1ec5 ph\u1ea9m :<\/p>\n<p>a. L\u1ee5a v\u00e0 h\u1ed9p \u0111\u1ef1ng l\u1ee5a. C\u00e1c v\u1ecb ti\u00ean \u0111\u1ebf, ti\u00ean h\u1eadu \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, m\u1ed7i v\u1ecb th\u1edd 1 t\u1ea5m l\u1ee5a g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ee5a ph\u1ee5ng ti\u00ean ((3) Ph\u1ee5ng ti\u00ean : th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean.3), c\u1ed9ng 24 t\u1ea5m, \u0111\u1ec1u d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng v\u1ecb th\u00e2n hu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd, m\u1ed7i v\u1ecb 1 t\u1ea5m l\u1ee5a g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ee5a \u201ctri\u1ec3n th\u00e2n\u201d ((4) Tri\u1ec3n th\u00e2n : m\u1edf r\u1ed9ng t\u00ecnh th\u00e2n.4), c\u1ed9ng 8 t\u1ea5m, \u0111\u1ec1u d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc. C\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n, m\u1ed7i \u00e1n th\u1edd 1 t\u1ea5m l\u1ee5a g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ee5a \u201cb\u00e1o c\u00f4ng\u201d ((5) B\u00e1o c\u00f4ng : b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao.5) c\u1ed9ng 11 t\u1ea5m, \u0111\u1ec1u d\u00e0i 5 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u m\u00e0u tr\u1eafng. Hai \u0111\u1ea7u t\u1ea5m l\u1ee5a d\u1ec7t th\u00e0nh ch\u1eef, v\u00e0 \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng v\u00e0o h\u1ed9p. C\u00e1c \u00e1n th\u1edd c\u00e1c mi\u1ebfu c\u00f3 12 c\u00e1i h\u1ed9p ngo\u00e0i th\u1ebfp v\u00e0ng trong s\u01a1n son, m\u00e9p v\u00e0 ch\u00e2n trang s\u1ee9c b\u1eb1ng v\u00e0ng. C\u00e1c b\u00e0n nh\u1eefng v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd c\u00f3 19 c\u00e1i h\u1ed9p, \u0111\u1ec1u s\u01a1n son, m\u00e9p v\u00e0 ch\u00e2n trang s\u1ee9c b\u1eb1ng b\u1ea1c. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 kh\u0103n ph\u1ee7 m\u00e0u v\u00e0ng, m\u00e0u \u0111\u1ecf. H\u1eb1ng n\u0103n, l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng c\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 l\u00e0m l\u1ec5, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 \u0111\u01b0a giao t\u01a1 c\u00f4ng cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c thu\u00ea th\u1ee3 d\u1ec7t l\u1ee5a \u1ea5y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>b. X\u00f4i th\u1ecbt. L\u1ec7 c\u0169 : Tri\u1ec7u mi\u1ebfu, Th\u00e1i mi\u1ebfu, H\u01b0ng mi\u1ebfu, m\u1ed7i ban th\u1edd d\u00e2ng 1 tr\u00e2u, 1 d\u00ea, 1 l\u1ee3n, v\u00e0 1 m\u00e2m x\u00f4i to, 2 m\u00e2m thau \u0111\u01a1m x\u00f4i l\u00faa t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n ((6) T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n : ru\u1ed9ng nh\u00e0 vua th\u00e2n \u0111i c\u00e0y, l\u1ea5y l\u00faa l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf.6), 1 c\u1ed7 n\u1ea5u h\u1ea1ng nh\u1ea5t. \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, 3 tr\u00e2u, 3 d\u00ea, 3 l\u1ee3n v\u00e0 3 m\u00e2m x\u00f4i to, 2 m\u00e2m thau \u0111\u01a1m x\u00f4i l\u00faa t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, 3 c\u1ed7 n\u1ea5u h\u1ea1ng nh\u1ea5t. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u v\u1eabn l\u00e0m theo nh\u01b0 c\u0169. C\u00e1c ban c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd, m\u1ed7i ban th\u1edd 1 c\u1ed7 n\u1ea5u h\u1ea1ng 3 th\u00eam 1 con l\u1ee3n, 1 m\u00e2m x\u00f4i.<\/p>\n<p>3. \u00c2m nh\u1ea1c :<\/p>\n<p>a. B\u00e0i nh\u1ea1c. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc tu\u1ea7n tham th\u1ea7n ((7) Tham th\u1ea7n : l\u1ec5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u00e0o th\u1ea7n.7) t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c H\u00e0m ho\u00e0 ; tu\u1ea7n d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 nh\u1ea5t t\u1ea5u b\u00e0i Th\u1ecd ho\u00e0 ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 2, t\u1ea5u b\u00e0i D\u1ef1 ho\u00e0 ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u cu\u1ed1i c\u00f9ng, t\u1ea5u b\u00e0i Ninh ho\u00e0 ; tu\u1ea7n t\u1eeb th\u1ea7n ((8) T\u1eeb th\u1ea7n : l\u1ec5 t\u1ea1 th\u1ea7n.8), t\u1ea5u b\u00e0i An ho\u00e0 ; tu\u1ea7n v\u1ecdng li\u1ec7u ((9) V\u1ecdng li\u1ec7u : \u0111\u1ed1t t\u1edd v\u0103n t\u1ebf.9), t\u1ea5u b\u00e0i Ung ho\u00e0. C\u1ed9ng 6 b\u00e0i nh\u1ea1c. Nay th\u00eam tu\u1ea7n d\u00e2ng l\u1ee5a, t\u1ea5u b\u00e0i Gia ho\u00e0 ; tu\u1ea7n h\u1ea1 c\u1ed7 t\u1ea5u b\u00e0i T\u00fac ho\u00e0 ; tu\u1ea7n d\u00e2ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e8 t\u1ea5u b\u00e0i M\u1ef9 ho\u00e0 cho \u0111\u1ee7 9 b\u00e0i nh\u1ea1c. L\u1ea1i th\u00eam khi t\u1ebf l\u1ec5 xong, nh\u00e0 vua v\u1ec1 cung, t\u1ea5u b\u00e0i nh\u1ea1c Kh\u00e1nh ho\u00e0.<\/p>\n<p>b. Nh\u1ea1c kh\u00ed. Chi\u1ebfu theo to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1ea1c kh\u00ed t\u1ebf Giao, ch\u1ebf th\u00eam ra 3 b\u1ed9 n\u1eefa, m\u1ed7i b\u1ed9 1 c\u00e1i chu\u00f4ng to, 1 c\u00e1i kh\u00e1nh to, chu\u00f4ng nh\u1ecf kh\u00e1nh nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 12 c\u00e1i. H\u1eb1ng n\u0103m, 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng, \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu c\u00e1c mi\u1ebfu, b\u00e0y to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1ea1c kh\u00ed, r\u1ed3i ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn nh\u1ea1c b\u1ed9 b\u1eb1ng ti\u1ebfng t\u01a1, ti\u1ebfng tr\u00fac. C\u1ee9 chi\u1ebfu m\u1ed7i b\u1ed9 ch\u1ecdn l\u1ea5y 6 ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o sung v\u00e0o ch\u1ee9c \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng \u0111\u00e1nh kh\u00e1nh. \u0110\u1ebfn l\u00fac t\u00e2u nh\u1ea1c, c\u1ee9 m\u1ed7i m\u1ed9t b\u00e0i nh\u1ea1c, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng chu\u00f4ng to. Khi \u0111\u00e3 c\u1eed nh\u1ea1c r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u00e1nh chu\u00f4ng nh\u1ecf, kh\u00e1nh nh\u1ecf ho\u00e0 v\u1edbi ti\u1ebfng \u0111\u00e0n, ti\u1ebfng ph\u00e1ch. Khi kh\u00fac nh\u1ea1c h\u1ebft, th\u00ec \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng kh\u00e1nh to \u0111\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac.<\/p>\n<p>c. M\u00faa nh\u1ea1c. H\u1eb1ng n\u0103m, 5 l\u1ec5 t\u1ea1 h\u01b0\u1edfng, Th\u00e1i mi\u1ebfu, Th\u1ebf mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt. M\u1ed7i b\u1ed9 ph\u1eadn m\u00faa \u0111i\u1ec7u v\u0103n, m\u00faa \u0111i\u1ec7u v\u00f5 \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn trong \u0111\u1ed9i Thanh b\u00ecnh l\u1ea5y 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u0169 s\u01b0, 64 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u0169 sinh, c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u00e1o m\u0169 v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 m\u00faa. \u0110i\u1ec7u v\u00f5 : m\u00faa khi\u00ean, b\u00faa ; \u0111i\u1ec7u v\u0103n : m\u00faa s\u00e1o tre, c\u1edd l\u00f4ng, chia h\u00e0ng \u0111\u1ee9ng \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 treo nh\u1ea1c kh\u00ed. Hai b\u00ean \u0111\u00f4ng, t\u00e2y h\u01b0\u1edbng l\u1ea1i v\u1edbi nhau. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi x\u01b0\u1edbng d\u00e2ng tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef chu\u00f4ng \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng chu\u00f4ng to, nh\u1ea1c c\u1eed l\u00ean th\u00ec v\u0169 s\u01b0 v\u1ec1 \u0111i\u1ec7u v\u00f5 c\u1ea7m c\u1edd tinh d\u1eabn v\u0169 sinh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e1t g\u1ea1ch b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n mi\u1ebfu, quay m\u1eb7t ph\u00eda b\u1eafc [h\u01b0\u1edbng v\u00e0o trong mi\u1ebfu] \u0111\u1ee9ng b\u00e0y l\u00e0m 8 h\u00e0ng, m\u00faa c\u00e1i khi\u00ean, c\u00e1i b\u00faa. Khi ca sinh t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c xong, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kh\u00e1nh \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng kh\u00e1nh to, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00faa \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ee9ng ch\u1ed7 c\u0169. \u0110\u1ebfn tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 hai, v\u0169 s\u01b0 v\u1ec1 \u0111i\u1ec7u v\u0103n c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft d\u1eabn v\u0169 sinh v\u00e0o h\u00e0ng, m\u00faa s\u00e1o tre, c\u1edd l\u00f4ng. Tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u cu\u1ed1i c\u00f9ng, c\u0169ng nh\u01b0 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 hai.<\/p>\n<p>4. Nghi ti\u1ebft :<\/p>\n<p>Nh\u1eefng quan v\u00e2ng m\u1ec7nh l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf 8 ban th\u1edd t\u1ea3 h\u1eefu Th\u00e1i mi\u1ebfu, ph\u00e0m c\u00e1c tu\u1ea7n d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng l\u1ee5a, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 l\u1ea1y \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd ngh\u0129a cung k\u00ednh thay nh\u00e0 vua l\u00e0m l\u1ec5. C\u00e1c quan ph\u00e2n hi\u1ebfn \u1edf d\u1ea3i v\u0169 hai b\u00ean nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu, Th\u1ebf mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u theo l\u1ea1y \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n ch\u00ednh mi\u1ebfu, ph\u00eda ngo\u00e0i g\u00e1c. Sau tu\u1ea7n \u0111\u1ecdc ch\u00fac, h\u1ecd chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c ban c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd tu\u1ea7n d\u00e2ng l\u1ee5a, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec1u l\u00e0m ri\u00eang m\u1ed9t tu\u1ea7n ph\u00e2n hi\u1ebfn. Ba tu\u1ea7n d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u xong, l\u1ea1i v\u1ec1 ch\u1ed7 c\u0169, theo l\u1ea1y \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u1eb1ng vi\u1ec7c l\u1ec5 th\u1ed1ng thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd. C\u00f2n c\u00e1c nghi ti\u1ebft kh\u00e1c \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 c\u0169).<\/p>\n<p>Ngh\u1ecb \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 b\u1ed9 L\u1ec5 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1ec5 c\u1ed5, v\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh ng\u00e0y nay nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Duy c\u00f3 8 ban th\u1edd t\u1ea3 h\u1eefu Th\u00e1i mi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ecdn ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng 4 ng\u01b0\u1eddi, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n 4 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o th\u1eeba t\u1ebf. Tra s\u00e1ch Ng\u0169 l\u1ec5 th\u00f4ng kh\u1ea3o, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Khai Nguy\u00ean \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng th\u00ec 5 l\u1ea7n t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, n\u00ean ch\u1ecdn trong c\u00e1c t\u00f4ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c t\u1ef1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ee9c v\u1ecdng th\u00ec cho t\u1ea1m quy\u1ec1n ch\u1ee9c tam c\u00f4ng ((1) Tam c\u00f4ng : Th\u00e1i s\u01b0, Th\u00e1i ph\u00f3, Th\u00e1i b\u1ea3o.) \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u1eefng quan h\u1ecd kh\u00e1c th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay. Theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh th\u00ec l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb c\u00e1c t\u1ed5 c\u00e1c t\u00f4n, c\u00f3 sai quan l\u00e0m l\u1ec5 thay, nh\u1eefng vi\u1ec7c d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i. B\u1edfi v\u00ec vi\u1ec7c k\u00ednh t\u1ebf \u1edf T\u00f4n mi\u1ebfu, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng h\u1ecd th\u00e2n m\u00e0 th\u1ea7n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1a nhau, trong ch\u1ed7 huy\u1ebft m\u1ea1ch m\u1edbi d\u1ec5 th\u00f4ng c\u1ea3m. Cho n\u00ean c\u00e1c \u0111\u1eddi ph\u00e1i u\u1ef7 vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ea5t ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd, \u00fd ngh\u0129a \u1ea5y c\u0169ng n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng d\u00f9ng. V\u1eady xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng c\u00f9ng c\u00e1c ti\u1ebft m\u1ed3ng m\u1ed9t t\u1ebft, m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 5, \u1edf 8 ban th\u1edd t\u1ea3 h\u1eefu Th\u00e1i mi\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u1eeba t\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cD\u00f9 t\u00f4i hay con th\u00ec l\u00f2ng t\u00f4n th\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ea3, c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c \u0111\u00e2u. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, g\u1eb7p m\u1ecdi l\u1ec5 ti\u1ebft, quan th\u1eeba t\u1ebf \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1 c\u1eed tr\u01b0\u1edbc, Tr\u1eabm s\u1ebd t\u1ef1 ch\u1ecdn, ph\u00e1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u1eb7c c\u00e1c quan v\u0103n, v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y l\u1eddi ngh\u1ecb, v\u00e0 cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1eed h\u00e0nh t\u1eeb l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng n\u0103m t\u1edbi\u201d. Vua li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh : 5 th\u1ee9 n\u1eadm r\u01b0\u1ee3u th\u1edd \u0111\u1ec1u l\u00e0m n\u1eafp \u0111\u1eady. Nh\u1eefng ch\u1eef \u1edf t\u1ea5m l\u1ee5a th\u1edd th\u00ec l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u1ea5t, \u0111\u1ea7u t\u1ea5m d\u1ec7t ch\u1eef v\u00e0ng, l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u00ec, h\u1ea1ng ba, d\u1ec7t ch\u1eef b\u1ea1c, \u0111\u1ec3 t\u1ecf v\u1ebb trang nghi\u00eam k\u00ednh c\u1ea9n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ea1i b\u00e0n th\u00eam : v\u0103n t\u1ebf c\u00f9ng l\u1ee5a th\u1edd n\u00ean \u0111\u1eb7t ch\u1ed7 \u0111\u1ed1t. \u0110\u1eb7t th\u00eam l\u00f2 \u0111\u1ed1t v\u00e0 c\u00e1i ch\u1eadu \u0111\u1ed1t \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n (Tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n Th\u00e1i mi\u1ebfu c\u00f3 2 l\u00f2 \u0111\u1ed1t \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, ph\u00eda t\u00e2y. Nay \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 l\u00f2 \u0111\u1ed1t \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m v\u1ec1 ph\u00eda nam l\u1ed1i \u0111i. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y 4 c\u00e1i ch\u1eadu \u0111\u1ed1t \u1edf m\u00e9 tr\u00ean ph\u00eda b\u1eafc c\u00e1i l\u00f2 \u0111\u1ed1t c\u0169. T\u1eeb nay g\u1eb7p l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng th\u00ec v\u0103n t\u1ebf c\u00f9ng l\u1ee5a th\u1edd \u1edf \u00e1n gi\u1eefa \u0111em \u0111\u1ed1t \u1edf c\u00e1i l\u00f2 tr\u01b0\u1edbc l\u1ed1i \u0111i. L\u1ee5a th\u1edd \u1edf c\u00e1c \u00e1n b\u00ean t\u1ea3, b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ed1t \u1edf c\u00e1i ch\u1eadu ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y. H\u1ec5 g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 v\u1ec1 tu\u1ea7n ti\u1ebft, ng\u00e0y r\u1eb1m, m\u1ed3ng m\u1ed9t hay c\u00e1o y\u1ebft th\u00ec v\u0103n t\u1ebf v\u00e0 gi\u1ea5y v\u00e0ng gi\u1ea5y b\u1ea1c \u1edf ban th\u1edd gian gi\u1eefa \u0111\u1ed1t \u1edf c\u00e1i l\u00f2 tr\u01b0\u1edbc l\u1ed1i \u0111i. C\u00f2n gi\u1ea5y v\u00e0ng gi\u1ea5y b\u1ea1c c\u1ee7a ban th\u1edd b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t \u1edf l\u00f2 c\u0169 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, ph\u00eda t\u00e2y. Tri\u1ec7u mi\u1ebfu, H\u01b0ng mi\u1ebfu, Th\u1ebf mi\u1ebfu v\u1ec1 m\u00e9 t\u00e2y tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n m\u1ed7i n\u01a1i tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 1 c\u00e1i l\u00f2 \u0111\u1ed1t nay \u0111\u1ec1u d\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m gi\u1eefa ph\u00eda nam l\u1ed1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc mi\u1ebfu).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c th\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n T\u0129nh Gia, Di\u1ec5n Ch\u00e2u, H\u00e0 Hoa, Th\u1ea1ch H\u00e0 thu\u1ed9c 2 h\u1ea1t Thanh Ngh\u1ec7 x\u00e2y \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, so v\u1edbi quy ch\u1ebf th\u00e0nh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n [do b\u1ed9] m\u1edbi t\u01b0 ra B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u00ec c\u00f3 h\u01a1i th\u1ea5p. S\u1eafc cho b\u1ed9 C\u00f4ng v\u1ebd ki\u1ec3u x\u00e2y cao h\u01a1n, t\u01b0 ra quan tr\u1ea5n tr\u00f9 t\u00ednh nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00eam l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t [6 ng\u01b0\u1eddi] l\u1ec5 sinh \u1edf nh\u00e0 Nhu vi\u1ec5n (\u1edf th\u00e0nh Nam Vang).<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp c\u1eeda \u1ea3i H\u1ea3i S\u01a1n \u1edf tr\u00ean n\u00fai H\u1ea3i V\u00e2n, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 n\u00fai Cao An. Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. S\u1eafc cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi c\u00f3 ch\u1ec9 \u00e2n th\u01b0\u1edfng th\u00ec ch\u1ec9 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 c\u1ea5p ; c\u00f2n c\u00e1c su\u1ea5t th\u1eadp d\u1eabu c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 c\u0169ng ch\u1ec9 chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t lu\u1eadt nh\u01b0 binh l\u00ednh.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d ki\u1ec3u m\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eadn t\u1ea3i v\u00e1n g\u1ed7 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, chuy\u00ean d\u00f9ng \u0111\u00f3ng b\u00e8, x\u00f4ng pha s\u00f3ng gi\u00f3, s\u1ef1 chuy\u00ean ch\u1edf th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n. Vua ngh\u0129 nh\u1eefng thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, trong khoang c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u0103n, n\u1ebfu thay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, li\u1ec7u b\u1ecf ng\u0103n m\u00e0 cho th\u00f4ng lu\u00f4n th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e1n d\u00e0i, b\u00e8n sai L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, H\u00e0 (T\u00f4ng) Quy\u1ec1n, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ngh\u0129 c\u00e1ch \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ki\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. (Theo ki\u1ec3u thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d s\u1ed1 2 t\u1eeb ng\u0103n m\u0169i thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ng\u0103n l\u00e1i thuy\u1ec1n d\u00e0i 9 tr\u01b0\u1ee3ng 5 t\u1ea5c. X\u00e0 ngang trung t\u00e2m d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, l\u00f2ng s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c. Nay tri\u1ec7t b\u1ecf v\u00e1n ng\u0103n. \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 l\u00e1t v\u00e1n b\u1eb1ng, \u0111em ch\u1edf g\u1ed7 v\u00e1n th\u00f4ng t\u00ednh t\u1eeb v\u00e1n d\u00e0i 6 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 2 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c 238 t\u1ea5m c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n n\u1eb7ng n\u01b0\u1edbc 271.620 c\u00e2n. Chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u1ecdng t\u1ea3i c\u0169, c\u00f2n thi\u1ebfu 28.380 c\u00e2n, d\u00e0nh cho ch\u1ed7 c\u1ee7i n\u01b0\u1edbc n\u1ea5u \u0103n. Ch\u1ed7 v\u00e1n b\u01b0ng \u0111\u1eb1ng m\u0169i thuy\u1ec1n m\u1edf hai c\u1eeda nh\u1ecf vu\u00f4ng ngang d\u1ecdc \u0111\u1ec1u 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111em \u0111\u1eb7t t\u1ea5m v\u00e1n. Vi\u1ec7c xong th\u00ec b\u00f4i d\u1ea7u bu\u1ed9c d\u00e2y l\u1ea1i cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng b\u1ec1n).<\/p>\n<p>S\u1eafc b\u1ed9 C\u00f4ng ph\u00e1i tay l\u00e0nh ngh\u1ec1 trong c\u01a1 Ki\u00ean chu \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh theo m\u1eabu ch\u1ec9 b\u1ea3o tr\u00f4ng coi \u0111\u00f3ng m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4 sang n\u0103m, ch\u1edf v\u00e1n g\u1ed7 \u1edf th\u00e0nh v\u1ec1 Kinh n\u1ed9p lu\u00f4n th\u1ec3. Khi thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng xong v\u1eadn \u0111\u1ebfn Kinh. Vua khen l\u00e0 nhanh ch\u00f3ng ti\u1ec7n l\u1ee3i, thu\u1edfng cho l\u0169 \u0110\u1ee9c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 2 t\u1ea5m sa.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNay s\u1eafp \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u0103n s\u00f3c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i S\u01a1n Nam m\u01b0a to lu\u00f4n m\u00e3i, tuy m\u1eebng l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc c\u1ea5y, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to. V\u1eady sai b\u1ed9 C\u00f4ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c vi\u00ean \u0110\u00ea ch\u00ednh L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng x\u00e9t xem n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u00f3 l\u00ean to hay kh\u00f4ng, v\u00e0 m\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u1ed9t \u0111o ven s\u00f4ng l\u00ean xu\u1ed1ng th\u1ebf n\u00e0o, k\u00edp phi t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u0169 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u : \u201cN\u01b0\u1edbc s\u00f4ng nay \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng h\u01a1n l\u00fac th\u01b0\u1eddng, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u1ed9t \u0111o n\u01b0\u1edbc cao h\u01a1n m\u1ef1c th\u01b0\u1eddng ngo\u1ea1i 10 th\u01b0\u1edbc. V\u1ea3, nghi\u1ec7m ra tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u1eaby to, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1edf tr\u00ean ngu\u1ed3n \u0111\u1ed5 v\u1ec1. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, nam, b\u1eafc th\u00e0nh h\u1ea1t, d\u1eabu m\u01b0a nhi\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to l\u1eafm. L\u1ea1i, h\u1eb1ng n\u0103m n\u01b0\u1edbc to hay v\u00e0o tu\u1ea7n m\u1ea1t ph\u1ee5c ((1) M\u1ea1t ph\u1ee5c : c\u00f3 3 ng\u00e0y ph\u1ee5c l\u00e0 s\u01a1 ph\u1ee5c, trung ph\u1ee5c v\u00e0 m\u1ea1t ph\u1ee5c. M\u1ea1t ph\u1ee5c l\u00e0 ng\u00e0y canh \u0111\u1ea7u, sau l\u1eadp thu th\u01b0\u1eddng v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 7.) hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1i ty thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ea7n \u0111\u00ea tu\u1ea7n tra xem x\u00e9t v\u00e0 d\u1ef1 b\u1ecb v\u1eadt li\u1ec7u h\u1ed9 \u0111\u00ea\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, ta h\u01a1i y\u00ean l\u00f2ng\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf th\u1ee9 d\u1ea5u l\u00e0m tin \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t cho c\u00e1c kho t\u00e0ng \u1edf Kinh. (Kho Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, kho N\u1ed9i t\u00e0ng, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, kho V\u0169 kh\u1ed1, kho thu\u1ed1c s\u00fang, m\u1ed7i kho m\u1ed9t c\u00e1i, theo c\u00e1ch th\u1ee9c d\u1ea5u t\u00edn c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9, d\u1ea5u l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eebng tr\u00e2u kh\u1eafc ch\u1eef ch\u00ecm, nh\u01b0 \u201cTh\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng t\u00edn t\u00edch\u201d ((1) Ngh\u0129a l\u00e0 \u201cd\u1ea5u tin c\u1ee7a kho Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng\u201d.), ngo\u00e0i ra c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. Ph\u00e0m ni\u00eam phong c\u1eeda kho \u0111\u1ec1u c\u00f3 mi\u1ebfng da gi\u00e1p nhau, d\u00f9ng c\u00e1nh ki\u1ebfn \u0111\u1ed1t ch\u1ea3y ra r\u1ed3i l\u1ea5y d\u1ea5u tin \u0111\u00f3ng v\u00e0o).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u : \u201cS\u1edf N\u1ed9i t\u00e0ng thu\u1ed9c b\u1ed9 qu\u1ea3n gi\u1eef, th\u00ec d\u1ea5u t\u00edn \u1ea5y do b\u1ed9 gi\u1eef, c\u00f2n c\u00e1c d\u1ea5u t\u00edn kh\u00e1c xin giao cho qu\u1ea3n vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c ni\u00eam phong\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cKho t\u00e0ng l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i nh\u01b0ng n\u1ebfu giao cho qu\u1ea3n vi\u00ean c\u1ea7m gi\u1eef th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 coi nh\u1eb9, n\u1ebfu do b\u1ed9 gi\u1eef c\u1ea3 th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1ea1i l\u1ecbch k\u1ecbch r\u1ea7y r\u00e0. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m phong \u1ea5n ((2) Phong \u1ea5n : c\u1ea5t \u1ea5n, ngh\u1ec9 vi\u1ec7c quan.2), ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5, kho N\u1ed9i t\u00e0ng, kho Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng th\u00ec do b\u1ed9 H\u1ed9 ; V\u0169 kh\u1ed1, kho thu\u1ed1c s\u00fang th\u00ec do b\u1ed9 Binh m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan trong c\u00e1c b\u1ed9 \u1ea5y \u0111em \u1ea5n tri\u1ec7n hi\u1ec7n h\u00e0nh \u1edf b\u1ed9, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi qu\u1ea3n quan k\u00ednh c\u1ea9n ni\u00eam phong ; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y khai \u1ea5n ((3) Khai \u1ea5n : m\u1edf \u1ea5n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c quan.3) l\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t d\u1ea5u ni\u00eam phong r\u1ed3i m\u1edf ni\u00eam phong. C\u00f2n l\u00fac vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec ni\u00eam phong hay m\u1edf phong \u0111\u1ec1u cho qu\u1ea3n vi\u00ean theo vi\u1ec7c m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u00edn v\u00e0 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Chi\u00eau T\u1ea5n kinh l\u00fd vi\u1ec7c bi\u00ean thu\u1ef3.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y nh\u00e0 Thanh b\u1eaft gi\u1eef l\u0169 \u0110i\u00eau V\u0129nh \u0110i\u1ec3n, b\u00e1o tin t\u1ec9nh V\u00e2n Nam, s\u1ee9c \u00e9p hai \u0111\u1ed9ng Phong Thu, B\u00ecnh L\u01b0 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c v\u00e0 giao cho \u0110i\u00eau Do\u00e3n An \u0111em n\u1ed9p. Sau \u0111\u00f3 l\u0169 V\u0129nh \u0110i\u1ec3n \u0111\u00e3 v\u1ec1, c\u00f2n Do\u00e3n An v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i tr\u1ea1i M\u00e3nh Th\u00edch, ch\u01b0a d\u00e1m v\u1ec1. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, ph\u1ee7 L\u00e2m An (huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y thu\u1ed9c ph\u1ee7 n\u00e0y) thu\u1ed9c tr\u1ea5n L\u00e2m Nguy\u00ean nh\u00e0 Thanh l\u1ea1i ph\u00e1i m\u1ee5c luy\u1ec7n h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i l\u1ea5y \u0111\u1ed3n Phong Thu v\u00e0 n\u00f3i : Phong Thu l\u00e0 \u0111\u1ea5t M\u00e3nh Thoa c\u0169 c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ed3n binh c\u1ee7a ta ph\u1ea3i r\u00fat \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng n\u1eefa. B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 gi\u00e1p li\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Thanh b\u1edd c\u00f5i \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i. Nay quan bi\u00ean gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh, hi\u1ebfu s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, ta n\u00ean x\u1eed tr\u00ed cho th\u00edch \u0111\u00e1ng m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c th\u1ec3. Uy th\u1eafng th\u1eadp c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em 1.000 bi\u1ec1n binh c\u1ee7a th\u00e0nh h\u1ea1t v\u00e0 10 th\u1edbt voi \u0111i g\u1ea5p l\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1. Khi \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n, l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00edch l\u1ea5y 300 c\u1ea3 bi\u1ec1n binh l\u1eabn tr\u1ea5n binh v\u00e0 th\u1ed5 binh 5 th\u1edbt voi, u\u1ef7 cho quan tr\u1ea5n V\u0169 V\u0103n T\u00edn v\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tr\u1ea5n \u0111em \u0111\u1ebfn Chi\u00eau T\u1ea5n t\u00ecm ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i ph\u00f2ng gi\u1eef. R\u1ed3i t\u01b0 gi\u1ea5y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 nh\u00e0 Thanh \u0111\u00f3ng, \u0111\u1ec3 xem \u0111\u1ed9ng t\u0129nh th\u1ebf n\u00e0o\u201d. T\u1edd t\u01b0 \u0111\u1ea1i \u00fd l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : Phong Thu l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a b\u1ea3n qu\u1ed1c. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00f3ng gi\u1eef theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. C\u00f2n ch\u1ed7 g\u1ecdi l\u00e0 M\u00e3nh Thoa ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u0169ng c\u00f3 nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nghe n\u00f3i \u1edf v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0o. V\u1eady kh\u00f4ng n\u00ean nghe l\u1eddi Do\u00e3n An m\u00e0 g\u00e2y ra h\u1ea5n kh\u00edch. \u0110\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u00e0y, qu\u00e2n Thanh ti\u1ebfn b\u1ee9c \u0111\u1ed3n Phong Thu. Th\u1ee7 \u0111\u1ed3n l\u00e0 Ch\u1eed \u0110\u00ecnh Th\u00f4ng s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i, ph\u1ea3i lui v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng B\u00ecnh L\u01b0. Vua l\u1ea1i d\u1ee5 l\u0169 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111i\u1ec1u th\u00eam 200 bi\u1ec1n binh, 2 th\u1edbt voi cho theo l\u0169 V\u0103n V\u0103n T\u00edn ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i. Nh\u01b0ng r\u1ed3i quan qu\u00e2n nh\u00e0 Thanh kh\u00f4ng ch\u1ecbu Th\u1ee7y th\u1ed5 b\u1ecb \u1ed1m ch\u1ebft nhi\u1ec1u, ng\u00e0y d\u1ea7n tan r\u00e3. L\u00fac V\u0169 V\u0103n T\u00edn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Phong Thu, th\u00ec ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. L\u0169 T\u00edn thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf, g\u01b0\u01a1m tr\u1ed1ng b\u1ecf s\u00f3t l\u1ea1i, b\u00e8n ph\u00e1i u\u1ef7 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i B\u00f9i V\u0103n H\u01b0\u01a1ng qu\u1ea3n l\u0129nh 100 v\u1eeba tr\u1ea5n binh v\u1eeba th\u1ed5 binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. R\u1ed3i l\u1eadp \u0111\u1ed3n \u1edf ch\u1ed7 c\u00e1ch s\u00f4ng, chia qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef. Ngay l\u00fac \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn, y\u00eau c\u1ea7u ta \u0111\u1ee3i m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, hai b\u00ean s\u1ebd d\u00e0n x\u1ebfp ho\u00e0 h\u1ea3o, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec c\u1edb m\u1ed9t t\u00ean \u0110i\u00eau Do\u00e3n An m\u00e0 \u0111\u1ed9ng binh, nh\u1ecdc d\u00e2n. B\u1eafc Th\u00e0nh c\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u01b0\u1eddi Thanh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea7m nghe l\u1eddi \u0110i\u00eau Do\u00e3n An th\u1ec9nh th\u00e1c, l\u1ea1i th\u1ea5y \u0111\u1ed3n binh ta y\u1ebfu, n\u00ean ch\u1ef1c c\u1ea7u may l\u00e0m b\u1eady. \u0110\u1ebfn l\u00fac nghe \u0111\u1ea1i binh ta ti\u1ebfn l\u00ean b\u00e8n nao n\u00fang r\u00fat lui. Nay xem l\u1eddi l\u1ebd trong c\u00f4ng v\u0103n, \u00fd mu\u1ed1n gi\u1ea3ng ho\u00e0, th\u00ec ta c\u0169ng n\u00ean nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y d\u1eadp t\u1eaft vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111i cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf hay l\u00e0m y\u00ean b\u1edd c\u00f5i. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u01b0 ngay cho l\u0169 V\u0169 V\u0103n T\u00edn : ph\u00e0m nh\u1eefng kh\u00ed gi\u1edbi nghi t\u01b0\u1ee3ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a qu\u00e2n Thanh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a tr\u1ea3 h\u1ebft. Kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecdp m\u1eb7t v\u1edbi h\u1ecd, l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat h\u1ebft bi\u1ec1n binh v\u1ec1 tr\u1ea5n, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u1ea7m d\u00e3i lam ch\u01b0\u1edbng l\u00e2u ng\u00e0y. H\u00f4m n\u00e0o \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 T\u00edn v\u1ec1 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat c\u1ea3 v\u1ec1 th\u00e0nh s\u1ed1 l\u00ednh v\u00e0 voi m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i. Sau \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i, c\u0169ng xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>B\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean t\u00e2u : N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827] nguy\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 ra d\u1ef1ng kho c\u00f4ng, b\u1ecf s\u00f3t kh\u00f4ng bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e0 kho, Tr\u1eabm ngh\u0129 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng, n\u00ean t\u1ea1m tha t\u1ed9i cho, ban cho 1.000 quan ti\u1ec1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u01a1n ri\u00eang. Sau \u0111\u00f3 [Tho\u1ea1i] l\u1ea1i th\u00f3i quen c\u0169, t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u1ef1ng kho th\u00f3c, th\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m b\u1eady, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 t\u1ef1u trung kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0. \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb. Nh\u01b0ng [Tho\u1ea1i] \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i n\u00ean mi\u1ec5n cho\u201d.<\/p>\n<p>R\u00fat l\u00ednh ph\u00f2ng bi\u00ean Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh tr\u1ea5n th\u00e0nh h\u1ea1t. Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u00e2u : \u201cN\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn B\u1ed3n Nha Ti\u00ean, b\u1ed9 thu\u1ed9c c\u1ee7a k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n l\u00e0 \u1ed1c nha Chi\u1ebft Ma, \u0111\u01b0a sang cho ta x\u00e9t h\u1ecfi. T\u00ean \u1ea5y n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc kia, Chi\u1ebft Ma ph\u1ea3n n\u01b0\u1edbc L\u1ea1p, ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, k\u1ec3 l\u1ec3 vua Phi\u00ean ngu t\u1ed1i hoang d\u00e2m, l\u00f2ng d\u00e2n o\u00e1n gh\u00e9t, n\u00f3 xin ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n \u0111\u01b0a N\u1eb7c Y\u00eam, N\u1eb7c Giun v\u1ec1 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n ((1) T\u1ee9c B\u00e1t Tam B\u0103ng.) \u0111\u1ec3 b\u1ecdn \u1ea5y x\u00fai L\u1ea1p l\u00e0m lo\u1ea1n, tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y ph\u1ee7 B\u1ed3ng Suy, sau \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Nam Vang \u0111\u1ec3 m\u01b0u vi\u1ec7c ph\u1ebf l\u1eadp. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3 nghe theo. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c tin quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 tr\u1ea5n \u00e1p th\u00ec r\u00fat lui ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u00f3 200 l\u00ednh Xi\u00eam gi\u1eef B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n. V\u1ea3 nay vi\u1ec7c l\u00e0m chay c\u1ee7a vua Phi\u00ean ch\u01b0a xong, qu\u00e2n Xi\u00eam ch\u01b0a r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft n\u00ean [b\u1ecdn th\u1ea7n] \u0111\u00e3 l\u01b0u 600 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Nam Vang, c\u00f2n \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cT\u1edd t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o tin r\u1eb1ng Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u1ea5n, s\u1ef1 t\u00ecnh to t\u00e1t bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, nay l\u1ea1i n\u00f3i qu\u00e2n Xi\u00eam n\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 th\u00ec c\u00f2n ra s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec n\u1eefa ! Nghi\u1ec7m ra tr\u01b0\u1edbc sau t\u00e2u b\u00e1o, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng tin th\u00e1m t\u1eed nghe h\u00f3ng nghe h\u01a1i \u1edf n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 to\u00e0n chuy\u1ec7n h\u00e3o huy\u1ec1n c\u1ea3, th\u00ec can g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m kh\u00f3 nh\u1ecdc qu\u00e2n ta m\u00e3i ? Vi\u1ec7c c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m chay l\u00e0 t\u1ee5c m\u1ecdi r\u1ee3, h\u1ecd mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec th\u00ec c\u1ee9 l\u00e0m, ta c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ? N\u1ebfu h\u1ecd c\u1ee9 c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c, th\u00e1ng n\u00e0y qua th\u00e1ng kh\u00e1c th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee3i m\u00e3i sao ? C\u00f2n nh\u01b0 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n l\u00e0 thu\u1ed9c c\u00f5i n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. Nay ta nh\u00e2n th\u1ea5y th\u1ebf, l\u01b0u qu\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u00f3ng h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ecf r\u00f5 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u00ecnh y\u1ebfu \u01b0 ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 h\u1ecd th\u1ea5y ta l\u01b0u qu\u00e2n l\u1ea1i, sinh ng\u1edd v\u1ef1c m\u00e0 th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u00e2u, th\u00ec qu\u00e2n ta c\u0169ng c\u1ee9 \u0111\u00f3ng m\u00e3i \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u00e1n ng\u1eef \u01b0 ? N\u1ebfu b\u1ea3o r\u1eb1ng qu\u00e2n ta r\u00fat v\u1ec1, s\u1ee3 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec x\u1ea3y ra kh\u00f4ng ng\u1edd, v\u1eady th\u00ec c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i 200 qu\u00e2n Xi\u00eam hay sao ? Nh\u1eefng l\u00fd do n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 ra \u0111\u1ec3 b\u1ea3o cho bi\u1ebft. V\u1eady, ng\u00e0y ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y ph\u1ea3i r\u00fat h\u1ebft qu\u00e2n v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i b\u1ecb t\u1ed9i, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. H\u1ed9i c\u01b0 x\u1eed trong gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 khu\u00f4n ph\u00e9p. Ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, v\u00e0o k\u00eau \u1edf Kinh. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n r\u1eb1ng H\u1ed9i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u1ea1y d\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea3m ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, l\u00e0m nh\u1ee5c c\u1ea3 \u0111\u00e1m quan th\u00e2n ((1) Quan th\u00e2n : quan l\u00e0 m\u0169 ; th\u00e2n l\u00e0 d\u1ea3i \u00e1o. Quan th\u00e2n ch\u1ec9 v\u00e0o b\u1ecdn l\u00e0m quan.). Xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c giao tr\u1ea5n x\u00e9t h\u1ecfi. H\u1ed9i cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1i theo b\u1ed9 L\u1ec5 sai ph\u00e1i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ef1 Lang trung L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u00e0y sinh nh\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111em l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean c\u00fang, \u00fd c\u0169ng cho l\u00e0 l\u1ec5 do \u1edf \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a m\u00e0 ra, t\u00ecnh l\u1ea5y c\u1ed1t nh\u1ee5c l\u00e0m tr\u1ecdng. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong nh\u00e0 th\u00ec n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00ec ph\u1ea3i th\u1ed1ng thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1eadc t\u00f4n, th\u00ec s\u1ef1 h\u01a1n k\u00e9m t\u1ea5t nhi\u00ean c\u00f3 kh\u00e1c. H\u01a1n n\u1eefa, con ch\u00e1u nh\u01b0 ch\u00e2u ch\u1ea5u ((2) Ch\u00e2u ch\u1ea5u : ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 chung t\u01b0, Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cChung t\u01b0 v\u0169 s\u1eb1n s\u1eb1n h\u1ec1\u201d, \u00fd n\u00f3i con ch\u00e1u b\u00e0 h\u1eadu phi nhi\u1ec1u l\u1eafm.) \u0111\u1ea7y \u0111\u00e0n, nh\u01b0 h\u1ea1t ti\u00eau ((3) H\u1ea1t ti\u00eau : ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 ti\u00eau th\u1ef1c, Kinh Thi c\u00f3 c\u00e2u :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cTi\u00eau ti\u00eau chi th\u1ef1c ph\u1ed3n di\u1ec5n doanh th\u0103ng\u201d ngh\u0129a l\u00e0 h\u1ea1t ti\u00eau kia nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7y th\u01b0ng.) \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5u, n\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9 \u0111\u1ebfn sinh nh\u1eadt, l\u1ea1i \u0111em l\u1ec5 \u0111\u1ebfn c\u00fang, th\u00ec s\u1ee3 T\u00f4n mi\u1ebfu l\u00e0 ch\u1ed7 t\u00f4n nghi\u00eam, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m c\u00e1i vi\u1ec7c g\u1ea7n nh\u01b0 l\u1ea3m nh\u1ea3m \u1ea5y. V\u1eady xin t\u1eeb nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng g\u1eb7p sinh nh\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111em l\u1ec5 \u0111\u1ebfn c\u00e1o y\u1ebft, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd ch\u00ed k\u00ednh\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Kinh s\u01b0 m\u01b0a. Ph\u1ee7 do\u00e3n \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang vi\u1ebft b\u00e0i d\u00e2ng l\u00ean. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa so ng\u00e0y m\u01b0a t\u00ednh ng\u00e0y t\u1ea1nh, l\u00fac n\u00e0o ngh\u0129 c\u0169ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a thu\u1eadn \u0111\u00fang l\u00fac th\u1ebf m\u00e0 Kinh do\u00e3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u1edd gi\u1ea5y t\u00e2u, l\u00e0 c\u1edb sao ? Nay, vi\u1ebft b\u00e0i ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, ch\u1eb3ng qua d\u00f9ng ch\u1eef thay l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00f4ng quan h\u1ec7 l\u1edbn \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, h\u00e1 n\u00ean l\u00e0m qua loa cho xong vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf ? Sai tr\u00f3i Ph\u1ee7 do\u00e3n \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean t\u1ea3, qu\u1edf tr\u00e1ch v\u00e0 ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng. L\u1ea1i v\u00ec Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, \u0110inh X\u01b0\u1edfng \u0111o t\u00ednh m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc m\u01b0a, ph\u00e2n t\u1ea5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n minh, ph\u1ea1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u1ed1n kinh k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, th\u1ea5m kh\u1eafp ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u00e0 S\u01a1n Nam \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169ng c\u00f3 m\u01b0a lu\u00f4n. Th\u1ebf m\u00e0 Thanh, Ngh\u1ec7, Ninh B\u00ecnh l\u1ea1i t\u00e2u b\u00e1o v\u1eabn c\u00f2n mong m\u01b0a. Nh\u1eefng h\u1ea1t \u1ea5y \u1edf v\u00e0o qu\u00e3ng gi\u1eefa nam b\u1eafc, l\u1ebd n\u00e0o m\u01b0a l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1edbi ? Ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u01b0a bi\u1ebft hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n ch\u01b0a. B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u01b0 h\u1ecfi xem\u201d.<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u m\u01b0a 2, 3 l\u1ea7n, ti\u1ec1n chi mua l\u1ec5 ph\u1ea9m, ch\u1ec9 h\u1ea1n c\u00f3 1 l\u1ea7n. Vua nghe bi\u1ebft, h\u1ea1 l\u1ec7nh th\u00f4ng d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : \u201cT\u1eeb nay c\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u m\u01b0a \u0111\u1ebfn 2, 3 l\u1ea7n. Chu\u1ea9n cho m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u l\u1ec7 chi ti\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt l\u1ec5 ph\u1ea9m, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u201cT\u1eeb nay, ph\u00e0m bi\u1ec1n binh c\u00e1c h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7, c\u00f3 ch\u1ec9 tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Kinh thao di\u1ec5n ho\u1eb7c sai ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1ea5t c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh l\u00e2u hay ch\u00f3ng, c\u1ee9 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh tr\u1ea5n th\u00ec qu\u1ea3n v\u1ec7 qu\u1ea3n c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, tri b\u1ea1, v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ed3n th\u00fa. C\u00f2n su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh th\u00ec cho chi\u1ec3u theo th\u1ec3 l\u1ec7 Kinh binh, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n l\u1ea1i theo ban th\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00e2n ng\u0169, (t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Kinh binh \u0111i th\u00fa c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khi r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u1ed9t th\u00e1ng).<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean ch\u1ebft. Vua cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, B\u1eafc Ninh g\u1ea1o k\u00e9m. Cho ho\u00e3n thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 n\u0103m nay v\u00e0 cho \u0111\u1ec3 s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o thu d\u1edf n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn v\u1ee5 \u0111\u00f4ng thu m\u1ed9t th\u1ec3. L\u1ea1i cho m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. C\u00e1c quan tr\u1ea5n v\u00ec k\u1ef3 h\u1ea1n thu thu\u1ebf s\u1eafp h\u1ebft, m\u1edbi t\u00e2u xin ho\u00e3n thu\u1ebf, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng n\u1eef th\u1ea5y m\u00f9a h\u1ea1 n\u00f3ng n\u1ef1c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u1ed1m, xin t\u1ef1 xu\u1ea5t thu\u1ed1c men, sai th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1eb7t nh\u00e0 ph\u00e1t thu\u1ed1c kh\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u00e1t thu\u1ed1c cho ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m. Vua cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111\u1ed9i Ninh Thu\u1eadn l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Thu\u1ed9c, nh\u00e2n l\u00fac thao di\u1ec5n b\u1eafn b\u1ee1n m\u1ed9t ph\u00e1t s\u00fang, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ch\u1ebft. Quan tr\u1ea5n cho l\u00e0 ng\u1ed9 s\u00e1t ((1) Ng\u1ed9 s\u00e1t : kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u1ea7m l\u1ee1 th\u00e0nh ra gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.) t\u00e2u xin l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m. Vua d\u1ee5 : \u201cT\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0y nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n n\u1eb7ng \u0111\u00e3 tha t\u1ed9i ch\u1ebft cho l\u00e0m binh, l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac thao di\u1ec5n, b\u1eafn s\u00fang gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec c\u00e1i t\u00ednh \u00e1c n\u00f3 v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1eeba. S\u00fang kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3 ch\u01a1i, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u00f9a b\u1ee1n, sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y c\u1edb l\u1ea7m l\u1ee1 v\u00f4 \u00fd m\u00e0 c\u1ea7u mong khoan gi\u1ea3m. V\u1eady kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c giam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i l\u00ednh coi kho th\u00f3c H\u00e0 Ti\u00ean, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9 An th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ed9i h\u1ea1n l\u00e0 50 ng\u01b0\u1eddi, sai ch\u1ecdn l\u1ea5y \u1edf th\u00f4n T\u00e2n Th\u1ecbnh g\u1ea7n ti\u1ec7n \u0111\u1ea5y h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u1ed9i An kh\u1ed1 c\u0169 \u1edf Long Xuy\u00ean \u0111em sung b\u1ed5 v\u00e0o, c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam.<\/p>\n<p>\u00e1c man \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e9n xu\u1ed1ng ngu\u1ed3n Chi\u00eau \u0110\u00e0n gi\u1ebft h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ed1t nh\u00e0, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em 200 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c tr\u1ea5n, 5 th\u1edbt voi, v\u00e0 mang theo Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e0i An H\u1ea3i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu, ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n ngu\u1ed3n Chi\u00eau \u0110\u00e0n tu\u1ef3 c\u01a1 d\u00f2 b\u1eaft. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua sai V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Kinh t\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i, v\u00e0 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Long v\u00f5 ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i \u0111i\u1ec1u th\u00eam binh v\u00e0 voi c\u00f9ng theo \u0111i ti\u1ec5u. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea Kim Tr\u1ee3, T\u1ed1ng Vi\u1ebft B\u00ecnh theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, v\u00e0 cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n c\u0169ng theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Th\u01b0\u1edfng cho Thanh Gi\u1ea3n c\u00f9ng ch\u00e1nh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 15 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u0169 Kim Tr\u1ee3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 l\u1ea1ng. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh d\u1ef1 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang Ho\u00e0ng S\u0129 Quang quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ban tr\u1ef1c Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, \u0111\u1ebfn hai \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, An H\u1ea3i, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ph\u00f2ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p hai ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 (thu\u1ed9c S\u01a1n Nam), Qu\u1ed1c Oai (thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y) thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, d\u1ee5 cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n Phan V\u0103n Thu\u00fd x\u00e9t h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean. Thu\u00fd t\u00e2u : \u201cCh\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm. T\u00f9 ph\u1ea1m x\u1ed5ng tr\u1ed1n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1ea9n n\u00fap \u1edf \u0111\u1ea5y. M\u1ed7i khi sai qu\u00e2n b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111\u1ebfn canh ph\u00f2ng ch\u1eb7n b\u1eaft th\u00ec c\u1ee9 b\u1ecb d\u00e2n vu cho l\u00e0 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a n\u00ean r\u1ed3i l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1, th\u00e0nh th\u1eed qu\u00e2n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp v\u1eabn th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng th\u1eeba c\u01a1 s\u01a1 h\u1edf l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNh\u00e2n t\u00ecnh ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n y\u00ean ; n\u1ebfu b\u1ed9 bi\u1ec1n qu\u1ea3 th\u1ef1c ch\u1ecbu d\u1eb9p gi\u1eb7c, y\u00ean d\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t t\u00ed b\u1ecb d\u00e2n k\u00eau ca. Ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u00e0m b\u1eeba nh\u1eefng vi\u1ec7c phi ph\u00e1p. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u01b0 vi\u1ec7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung dung t\u00fang cho qu\u00e2n \u0111i c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i c\u0169ng b\u1ea3o l\u00e0 d\u00e2n vu cho \u01b0 ? M\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u01b0a \u0111i\u00eau ngoan t\u1ed1 b\u1eady th\u00ec t\u1ef1 \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p tr\u1eebng tr\u1ecb. N\u1ebfu c\u1ee9 vin v\u00e0o c\u1edb \u1ea5y m\u00e0 xu tay \u00e1p \u0111\u1ee9ng xem ph\u1ecfng c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ? Nay n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea5m nh\u1eefng b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh s\u1ef1, nhi\u1ec5u d\u00e2n, l\u00e0 hay h\u01a1n c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>S\u1eeda b\u1edd h\u1ed3, t\u01b0\u1eddng bao \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 t\u00e2u b\u00e1o th\u1eddi kh\u1eafc xe vua ra \u0111i c\u00e1o y\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c ng\u00e0y l\u1ec5 ti\u1ebft (2 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng m\u00f9a h\u1ea1, m\u00f9a thu, \u0111\u1ecbnh v\u00e0o canh n\u0103m, kh\u1eafc th\u1ee9 8, hai l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng m\u00f9a \u0111\u00f4ng, m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng v\u00e0o canh n\u0103m, kh\u1eafc th\u1ee9 9 ; c\u00e1c ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, V\u1ea1n th\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ebft, m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 5, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng v\u00e0o m\u1edd s\u00e1ng. M\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc h\u00f4m l\u1ec5 Giao, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Trai cung theo gi\u1ecdt l\u1eadu ban ng\u00e0y \u0111\u1ecbnh v\u00e0o l\u1ea7n chuy\u1ec3n th\u1ee9 nh\u1ea5t. Ng\u00e0y t\u1ebf Giao, t\u1eeb Trai cung \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n Nam giao l\u00e0m l\u1ec5, \u0111\u1ecbnh v\u00e0o canh n\u0103m, kh\u1eafc th\u1ee9 6, ng\u00e0y c\u00e0y ru\u1ed9ng T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, t\u1eeb cung Kh\u00e1nh Ninh \u0111\u1ebfn ru\u1ed9ng, c\u0169ng v\u00e0o canh n\u0103m kh\u1eafc th\u1ee9 9).<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0110\u00f4ng C\u00e1c, d\u1ee5 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ebfn gi\u1edd theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, khi c\u00e1c con v\u00e0o ch\u1ea7u ph\u1ea3i d\u00e2ng tr\u00ecnh s\u00e1ch v\u1edf gi\u1ea3ng t\u1eadp \u0111\u1ec3 ta h\u1ecfi th\u1eed. Ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh. C\u00e1c con c\u00e0ng ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i \u1edf m\u00ecnh l\u1ea5y s\u00e1ch l\u00e0m th\u1ea7y tr\u1ecdng t\u00ecnh h\u1eefu \u00e1i, b\u1ecf \u00fd ri\u00eang t\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0o, kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ecdc. Ng\u00e0y sau con l\u00ean n\u1ed1i ng\u00f4i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 d\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c con l\u00e0m th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng l\u1ea5y trung hi\u1ebfu gi\u1eef tr\u1ecdn ti\u1ebfng t\u1ed1t, c\u00e1i g\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i b\u1edfi h\u1ecdc m\u00e0 ra?\u201d. Vua l\u1ea1i quay b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0 (T\u00f4ng) Quy\u1ec1n, v\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng phi\u00ean tr\u1ef1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng : \u201cPh\u00e0m ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft lo ngh\u0129 th\u00ec l\u00f2ng thi\u1ec7n sinh ra. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean bi\u1ebft k\u00ednh c\u1ea9n gi\u1eef m\u00ecnh, kh\u00f4ng n\u1ea3y xa v\u1ecdng th\u00ec s\u1ebd gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u1ed1t m\u00e3i m\u00e3i\u201d. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f9ng l\u0169 Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u l\u1ea1y, v\u00e2ng l\u0129nh l\u1eddi d\u1ea1y.<\/p>\n<p>M\u1ed3ng m\u1ed9t, th\u00e1ng 7, m\u00f9a thu, l\u00e0m l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>M\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, Ngh\u1ec7 An, Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; th\u1ef1 H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 51 c\u1eed nh\u00e2n.<\/p>\n<p>(Tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean 14 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n H\u00e0m Ninh, L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh, Mai C\u00f4ng B\u00ecnh, Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea1o, Ph\u1ea1m Huy, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n, \u0110\u1ed3ng Th\u1ea1c, Nguy\u1ec5n Ba, L\u00ea \u0110\u1ee9c Quang, L\u00ea B\u00e1 Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n T\u1ef1, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ch\u00ednh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An 18 ng\u01b0\u1eddi : \u0110inh Danh Tr\u1ea1c, Phan \u0110\u00ecnh Ban, Ng\u00f4 Tr\u00ed Th\u1ee5c, Nguy\u1ec5n Phan Cung, Phan Kim Xuy\u1ebfn, Nguy\u1ec5n Duy C\u00e1t, H\u1ed3 M\u1eadu \u0110\u1ee9c, L\u00ea Tr\u00ed Tr\u1ea1ch, Phan Do\u00e3n Nh\u1ea1, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u1ee9c, \u0110o\u00e0n Danh D\u01b0\u01a1ng, C\u1ed3 Danh \u0110\u00e1n, Tr\u1ea7n H\u1eadu Ti\u1ebft, Nguy\u1ec5n Huy Th\u01b0\u1edfng, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh \u0110\u0129nh, Nguy\u1ec5n Duy Thu\u1eadt, Nguy\u1ec5n Kim C\u1ea3nh, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh 19 ng\u01b0\u1eddi : \u0110inh V\u0103n Huy, L\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c Quang, Ho\u00e0ng M\u1eabn \u0110\u1ea1t, H\u1ed3 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c, V\u0169 Do\u00e3n Cung, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3ng Khoa, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc \u0110i\u1ec1u, B\u00f9i Minh Th\u00e0nh, Phan \u0110\u1ed3ng V\u0103n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u00eam, V\u0169 Th\u1ebf L\u1ed9c, Phan V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, L\u00ea Trung T\u00edn, V\u0169 Th\u00e0nh Phong, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tuy, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c D\u1ee5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n Quang Khu\u00ea).<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi nh\u1eefng quy\u1ec3n v\u0103n thi \u0111\u1ed7, \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 duy\u1ec7t l\u1ea1i th\u00ec 2 tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 11 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00e1nh h\u1ecfng ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u00e1ng xu\u1ed1ng : (2 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean : L\u00ea \u0110\u1ee9c Quang, Ph\u1ea1m Huy, \u00f4ng cha \u0111\u1ec1u l\u00e0m quan b\u1ea3n tri\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 m\u1eb7t quy\u1ec3n ch\u1ed7 \u201ccung khai tam \u0111\u1ea1i\u201d, bi\u00ean l\u1ea7m l\u00e0 quan ch\u1ee9c \u0111\u1eddi L\u00ea do \u0111\u1ea5y b\u1ecb xo\u00e1 b\u1ecf t\u00ean \u1edf s\u1ed5 c\u1eed nh\u00e2n. 9 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 H\u1ed3 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc \u0110i\u1ec1u, Phan \u0110\u1ed3ng V\u0103n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u00eam, V\u0169 Th\u1ebf L\u1ed9c, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tuy, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c V\u1ee5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n Quang Khu\u00ea, v\u00ec v\u0103n k\u00e9m, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng h\u1ea1ng t\u00fa t\u00e0i).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An 2 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u1ed5i th\u1ee9 t\u1ef1 (ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u1ee9 4 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Phan Cung, v\u0103n vi\u1ebft t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u00e1ng xu\u1ed1ng th\u1ee9 12. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u1ee9 12 l\u00e0 C\u1ed3 Danh \u0110\u00e1n v\u0103n hay h\u01a1n, nh\u1eafc l\u00ean th\u1ee9 4).<\/p>\n<p>Quan tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1c quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng b\u1ecb ph\u1ea1t c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9.<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110\u1ee9c Quang, Ph\u1ea1m Huy \u0111\u00e3 b\u1ecb tru\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111i k\u00eau r\u1eb1ng vi\u1ec7c khai l\u1ea7m quan ch\u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng cha l\u00e0 do quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ec9 b\u1ea3o. Vua sai \u0111\u00e1nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 80 tr\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0ng l\u1ea1i cho v\u00e0o h\u00e0ng c\u1eed nh\u00e2n, v\u00e0 cho \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi H\u1ed9i n\u1ebfu \u1edf v\u00e0o h\u1ea1ng li\u1ec7t th\u00ec l\u1ea1i b\u1ecb c\u00e1ch tu\u1ed9t c\u1ea3. \u0110\u1ebfn l\u00fac thi H\u1ed9i, hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00fang c\u00e1ch, l\u1ea1i b\u1ecb tru\u1ea5t c\u1ea3 c\u1eed nh\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c B\u1ea3o, v\u00ec k\u1ef3 thi v\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u1ec7 n\u1ed9p danh s\u00e1ch nh\u1eefng quy\u1ec3n thi nhi\u1ec1u ch\u1ed7 c\u00f3 v\u1ebft hoen \u1ed1 d\u00e2y m\u1ef1c n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 quy th\u1ee9c thi h\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho thi h\u00e0nh. Duy h\u1ecdc quan c\u00e1c n\u01a1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u00e0 y\u1ebfu, ch\u01b0a quen vi\u1ec7c l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ty thu\u1ed9c l\u00e0m gi\u00fap, n\u00ean m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi vi\u1ec7c thu quy\u1ec3n thi l\u00e0m danh s\u00e1ch, kh\u00f4ng kh\u1ecfi thu\u00ea h\u1ecdc tr\u00f2, hay l\u00e0 giao cho con em trong nh\u00e0 l\u00e0m gi\u00fap cho n\u00ean nh\u1eefng k\u1ebb b\u1eady b\u1ea1, l\u00e0m l\u1ea1o th\u1ea3o gi\u1eef sao cho kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ec7 h\u1ea1i ? Ph\u00e9p thi nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u00e1 n\u00ean noi theo c\u1ea9u th\u1ea3. T\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng quan tr\u1ea5n ph\u1ea3i n\u00ean ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng vi\u00ean r\u1ed7i vi\u1ec7c c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi h\u1ecdc quan chi\u1ebfu theo quy th\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m. Ph\u00e0m quy\u1ec3n thi c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2, nh\u1eefng ch\u1ed7 ghi tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1 t\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00fd v\u1ebft t\u00edch g\u00ec. S\u1ed1 m\u1ee5c danh s\u00e1ch c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ecd t\u00ean, tu\u1ed5i v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n, ph\u1ea3i x\u00e9t cho t\u01b0\u1eddng t\u1eadn \u0111\u00edch x\u00e1c r\u1ed3i c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean v\u00e0o danh s\u00e1ch. Quan tr\u1ea5n ph\u1ea3i duy\u1ec7t l\u1ea1i x\u00e9t th\u1ef1c \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n v\u00e0o, r\u1ed3i do h\u1ecdc quan chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7. N\u1ebfu l\u00e0m kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o c\u00f2n sinh m\u1ed1i t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ph\u00e9p thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m c\u00e1c k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i \u1edf c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng hay trong vi, h\u1ec5 kh\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o mang theo gi\u1ea5y t\u1edd c\u00f3 ch\u1eef \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 ch\u00e9p v\u0103n c\u0169 ho\u1eb7c ghi ngh\u0129a s\u00e1ch, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ph\u1ea3i g\u00f4ng m\u1ed9t th\u00e1ng ; ng\u00e0y m\u00e3n h\u1ea1n, \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha. N\u1ebfu l\u00e0 c\u1eed nh\u00e2n, gi\u00e1m sinh, t\u00fa t\u00e0i l\u1ea1i b\u1ecb xo\u00e1 b\u1ecf ch\u00e2n \u0111\u1ed7 b\u1eaft v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n ch\u1ecbu sai d\u1ecbch v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i thi n\u1eefa, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c nha m\u00f4n, c\u00e1c quan trong Kinh ngo\u00e0i tr\u1ea5n kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o c\u1eed cho. Bi\u1ec1n binh\u00a0 n\u00e0o kh\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c gian \u1ea5y, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1m th\u1ea5y \u1edf l\u1ec1u chi\u1ebfu, h\u00f2m, tr\u00e1p ho\u1eb7c kh\u0103n g\u00f3i, hay kh\u0103n tr\u1ea7u, \u0111\u1ec3 l\u1eabn gi\u1ea5y c\u00f3 ch\u1eef, x\u00e9t ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u1ea5y ch\u00e9p ngh\u0129a s\u00e1ch v\u00e0 v\u0103n b\u00e0i \u0111i thi th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh 40 roi, r\u1ed3i cho v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m v\u0103n.<\/p>\n<p>B\u1ed5 T\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd l\u00e0m Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3, Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u01b0\u1edbng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng v\u1ebd m\u1eabu t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1 quan v\u0103n, quan v\u00f5, l\u00ednh th\u1ecb v\u1ec7, voi \u0111\u00e1, ng\u1ef1a \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 t\u01b0 \u0111\u01b0a Qu\u1ea3ng Nam, Thanh Hoa ch\u1ebf t\u1ea1o (t\u01b0\u1ee3ng quan v\u0103n, quan v\u00f5 m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u00f4i, 6 t\u01b0\u1ee3ng th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ec1u cao 3 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c ; voi \u0111\u00e1 2 con, m\u1ed7i con cao 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c ; ng\u1ef1a \u0111\u00e1 2 con, m\u1ed7i con cao 2 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c). Khi ch\u1ebf t\u1ea1o xong, \u0111\u1ec7 v\u1ec1 Kinh, vua sai \u0111em b\u00e0y \u1edf l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 ((1) Thi\u00ean th\u1ee5 : l\u0103ng Gia Long.).<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf di\u00eam ti\u00eau \u1edf N\u00e0 Ng\u00f5a, m\u1ecf ch\u00ec \u1edf L\u00e0ng Nho tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean (Hai m\u1ecf \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng H\u1ef7. Thu\u1ebf di\u00eam ti\u00eau m\u1ed7i n\u0103m 200 c\u00e2n, thu\u1ebf ch\u00ec m\u1ed7i n\u0103m 600 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh Phan Th\u1ebf Ch\u1ea5n ch\u1ebft, \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 d\u00e3y d\u00e0i \u1edf b\u1edd b\u00ean s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0 (182 gian), sai b\u1ed9 C\u00f4ng chia c\u1ea5p cho th\u1ee3 c\u00e1c c\u1ee5c V\u0169 kh\u1ed1, M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn \u1edf. C\u00f2n nh\u1eefng nh\u00e0 l\u1ee3p ng\u00f3i \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd nam b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng th\u00ec giao cho qu\u1ea3n v\u1ec7 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ph\u00e1i l\u00ednh canh gi\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i quy th\u1ee9c c\u1ed9t c\u1edd v\u00e0 k\u1ef3 \u0111\u00e0i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u0111\u00e0i Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh x\u00e2y theo h\u00ecnh th\u1ebf th\u00e0nh. C\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c c\u0169ng th\u1ebf. M\u1eb7t sau r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc, cao 8 th\u01b0\u1edbc. C\u1ed9t c\u1edd : \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc ; tr\u1eeb ch\u1ed7 gi\u00e1p nhau m\u1ea5t 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f2n cao 5 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>K\u1ef3 \u0111\u00e0i c\u00e1c tr\u1ea5n th\u00e0nh m\u1eb7t sau r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc, cao 6 th\u01b0\u1edbc. C\u1ed9t c\u1edd : \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi 3 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111o\u1ea1n tr\u00ean 2 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc ; tr\u1eeb ch\u1ed7 gi\u00e1p nhau m\u1ea5t 5 th\u01b0\u1edbc 65 t\u1ea5c, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f2n cao 5 tr\u01b0\u1ee3ng. C\u00e1c k\u1ef3 \u0111\u00e0i \u1edf Tr\u1ea5n H\u1ea3i, An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 Bi\u1ec7n s\u01a1n c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>K\u1ef3 \u0111\u00e0i ph\u1ee7 th\u00e0nh m\u1eb7t sau r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, cao 5 th\u01b0\u1edbc. C\u00e1n c\u1edd \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi 3 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111o\u1ea1n tr\u00ean 2 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, tr\u1eeb ch\u1ed7 gi\u00e1p nhau m\u1ea5t 5 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f2n cao 4 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc. K\u1ef3 \u0111\u00e0i c\u00e1c huy\u1ec7n th\u00e0nh m\u1eb7t sau r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, cao 4 th\u01b0\u1edbc. C\u1ed9t c\u1edd : \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi 3 tr\u01b0\u1ee3ng 5 t\u1ea5c, \u0111o\u1ea1n tr\u00ean 1 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc ; tr\u1eeb ch\u1ed7 gi\u00e1p nhau m\u1ea5t 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f2n cao 4 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc. K\u1ef3 \u0111\u00e0i \u1edf th\u00e0nh V\u0129nh Ninh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i, T\u0129nh H\u1ea3i, \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf 2 con d\u1ea5u \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng l\u00e0m tin v\u00e0o ch\u00ec v\u00e0 thi\u1ebfc (l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft t\u1ed1t, m\u1ed7i c\u00e1i ngang 5 ph\u00e2n, d\u00e0i 1 t\u1ea5c, 1 c\u00e1i kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cquan di\u00ean\u201d ((1) Quan di\u00ean :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ch\u00ec c\u1ee7a c\u00f4ng.), 1 c\u00e1i kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cquan t\u00edch\u201d((2) Quan t\u00edch :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 thi\u1ebfc c\u1ee7a c\u00f4ng.). Sai N\u1ed9i v\u1ee5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 H\u1ed9, th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em nh\u1eefng ch\u00ec thi\u1ebfc hi\u1ec7n ch\u1ee9a \u1edf V\u0169 kh\u1ed1, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0o tr\u00ean m\u1eb7t t\u1ea5m ch\u00ec, t\u1ea5m thi\u1ebfc, v\u00e0 sau n\u00e0y c\u00f3 thu ch\u00ec thi\u1ebfc v\u00e0o kho th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00f3ng d\u1ea5u nh\u01b0 th\u1ebf. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0m 10 con d\u1ea5u kh\u00e1c ch\u1ec9 kh\u1eafc c\u00f3 1 ch\u1eef \u201cquan\u201d (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) (sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0 ch\u1eef c\u00f4ng) (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) \u0111\u1ec3 d\u1ec5 \u0111\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e2u v\u00e0 r\u00f5 n\u1ebft h\u01a1n.<\/p>\n<p>Sau l\u0169 H\u00e0n l\u00e2m Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n B\u00ecnh h\u1ea3i \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u ((3) T\u1ee9c Xingapo.).<\/p>\n<p>Khai ph\u1ee5c cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i : \u201cH\u1ed7 H\u1eefu Th\u1ea9m tuy v\u00ec ngu mu\u1ed9i, m\u1eafc nhi\u1ec1u t\u1ed9i l\u1ed7i, song t\u00ednh c\u0169ng hi\u1ec1n l\u00e0nh m\u1ed9c m\u1ea1c, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u00e3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf \u0111i, n\u00ean li\u1ec7u b\u1ed5 cho m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd ta th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb \u0111\u1ebfn t\u00f4i t\u1edb c\u0169 ng\u00e0y x\u01b0a\u201d. Nguy\u1ec5n Khoa Minh t\u00e2u : \u201cTh\u1ea9m nay tu\u1ed5i gi\u00e0, kh\u00f4ng kham \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc gi\u00e1 cho l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf n\u01a1i v\u0103n h\u00e0n th\u00ec t\u01b0\u1edfng c\u0169ng th\u00edch h\u1ee3p\u201d. Vua b\u00e8n b\u1ed5 cho Th\u1ea9m ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, l\u1ec7 kho\u00e1 thanh tra \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t, nh\u1eefng ph\u00e1i vi\u00ean, khi \u0111i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m ; khi v\u1ec1 th\u00ec li\u1ec7u \u0111i\u1ec1u l\u00ednh coi kho \u1edf tr\u1ea5n th\u00e0nh theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111em s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, \u0111\u01b0\u1eddng xa, tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1ed9i su\u1ed1i, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc. Nay xin chi\u1ec3u theo l\u1ec7 n\u1ed9p s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111inh \u0111i\u1ec1n, l\u1ea5y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 \u0111i ; ph\u00e1i vi\u00ean khi tr\u1edf v\u1ec1 c\u0169ng cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m\u201d. Vua chu\u1ea9n y v\u00e0 cho ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh [Gia \u0110\u1ecbnh] l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cVi\u1ec7c thanh tra \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c thu\u1ed9c th\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u00e3 xong, xin ch\u1ecdn ph\u00e1i b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf C\u00f4ng ph\u00f2ng thay l\u00e0m ch\u1ee9c Ch\u1ee7 th\u1ee7\u201d. Vua h\u1ea1 s\u1eafc : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u1ee5c \u1ea5y, t\u1ef1 ch\u1ee9c T\u01b0 v\u1ee5 tr\u1edf l\u00ean h\u1ec5 ai \u0111\u00e3 m\u00e3n 3 n\u0103m, g\u1eb7p kho\u00e1 thanh tra, c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i\u201d.<\/p>\n<p>Cho bi\u1ec1n binh c\u01a1 T\u0129nh bi\u00ean \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng (t\u1eeb Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng, binh l\u0129nh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 b\u1ecb ph\u00e1t b\u1ec7nh d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Sai H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n ki\u00eam qu\u1ea3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i tuy\u1ec3n l\u00ednh c\u01a1 B\u1eafc Th\u00e0nh (S\u01a1n Nam, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cL\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc qu\u00fd nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 tinh nhu\u1ec7. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c k\u00e9n ch\u1ecdn l\u00ednh c\u01a1 c\u00f3 quy t\u1eafc s\u1eb5n. Nh\u01b0ng t\u1eeb l\u00fac tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, g\u1ea7n 3 n\u0103m, d\u00e2n s\u1ed1 ch\u1ed7 t\u0103ng nhi\u1ec1u, c\u00f3 ch\u1ed7 gi\u1ea3m s\u00fat t\u00ecnh h\u00ecnh x\u01b0a nay kh\u00e1c nhau, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i, cho kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 n\u1eb7ng nh\u1eb9 ch\u00eanh l\u1ec7ch. Nay h\u1ed9 kh\u1ea9u l\u1ea5y s\u1ed5 l\u00e0m b\u1eb1ng; binh l\u00ednh c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi d\u00e2n, m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea1i cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng c\u1ed1t l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sinh t\u1ec7. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho s\u00e1u b\u1ed9 ch\u1ecdn trong s\u1ed1 t\u1eeb Lang trung \u0111\u1ebfn T\u01b0 v\u1ee5, l\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e1n vi\u00ean, m\u1ed9t b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 4 ng\u01b0\u1eddi v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 th\u1ee7 ((1) V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 th\u1ee7 : ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ed1t nh\u01b0ng ch\u01b0a v\u00e0o ch\u00ednh ng\u1ea1ch, ch\u01b0a c\u00f3 ph\u1ea9m.) cho chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u01b0\u1eddng quan chia l\u00e0m 2 ban, m\u1ed7i ban 3 ng\u01b0\u1eddi lu\u00e2n phi\u00ean \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u1edf b\u00ean h\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 \u0111inh n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 (1830) \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi ng\u1ea1ch l\u00ednh n\u0103m nay theo l\u1ec7 7 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y m\u1ed9t, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nhau m\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ea5m xem x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o ph\u1ea3i l\u1ea5y m\u1ea5y l\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1 b\u1eb1ng ch\u1eef son v\u00e0 theo t\u1eebng ng\u00e0y, \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 l\u01b0u chi\u1ec3u. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u00e9p l\u1edbn x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, c\u1ed1t l\u00e0m cho vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh tu\u1ef3 theo ch\u1ed7 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c \u00edt ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u0103ng, gi\u1ea3m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch \u0111\u00e1ng c\u00f4ng b\u00ecnh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u1eeba hay thi\u1ebfu, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i san b\u1ed5 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m sao cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. C\u00f4ng vi\u1ec7c xong l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. Quan s\u00e1u b\u1ed9 b\u00e8n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n n\u00ean l\u00e0m, li\u1ec7t k\u00ea \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00e2u l\u00ean :<\/p>\n<p>(1. X\u00e3, th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean s\u1ed1 d\u00e2n 7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ecbu m\u1ed9t su\u1ea5t l\u00ednh, b\u00e2y gi\u1edd s\u1ed1 d\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f2n 1, 2 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u1eefa, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u1ee7a x\u00e3 th\u00f4n \u1ea5y hi\u1ec7n c\u00f2n t\u1ea1i ng\u0169, th\u00ec xin cho c\u1ee9 l\u01b0u ng\u0169. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 suy.<\/p>\n<p>2. X\u00e3, th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean s\u1ed1 d\u00e2n 70 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu 10 su\u1ea5t l\u00ednh, nay s\u1ed1 l\u00ednh thi\u1ebfu m\u1ea5t 5 ng\u01b0\u1eddi : a\/ N\u1ebfu thi\u1ebfu v\u00e0o m\u1edd s\u00e1ng ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 [1820] v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec xin x\u00e9t xem d\u00e2n s\u1ed1 hi\u1ec7n nay c\u00f3 30 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o n\u1eefa. Qu\u00e1 s\u1ed1 \u1ea5y t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 6, 7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n 1 l\u00ednh. S\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu bao nhi\u00eau s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. b\/ N\u1ebfu thi\u1ebfu v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 1 [1820] v\u1ec1 sau, cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u0103m nay, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u01a1n tr\u00ean chu\u1ea9n cho k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, nay ho\u1eb7c h\u1ebft h\u1ea1n hay ch\u01b0a h\u1ebft h\u1ea1n, c\u0169ng xin c\u1ee9 theo s\u1ed1 d\u00e2n hi\u1ec7n nay c\u00f3 30 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n th\u1ebf, qu\u00e1 s\u1ed1 \u1ea5y t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 6, 7 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu 1 t\u00ean l\u00ednh. C\u00f2n s\u1ed1 thi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 suy. N\u1ebfu x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 \u01a1n tr\u00ean chu\u1ea9n cho k\u1ef3 h\u1ea1n, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu s\u1ed1 thi\u1ebfu, \u0111i\u1ec1n cho \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>3. X\u00e3, th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean s\u1ed1 d\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 ng\u01b0\u1eddi nay t\u0103ng l\u00ean 5, 6 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean s\u1ed1 d\u00e2n c\u00f3 5, 6 ng\u01b0\u1eddi nay c\u0169ng v\u1eabn c\u1ee9 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, tuy ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u1ec7 7 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng x\u01b0a nay ch\u01b0a ra l\u00ednh bao gi\u1edd th\u00ec nay m\u1ed7i x\u00e3 th\u00f4n \u1ea5y xin ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t l\u00ednh. Duy x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o s\u1ed1 d\u00e2n hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>4. X\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean s\u1ed1 d\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 ng\u01b0\u1eddi, nay t\u0103ng \u0111\u1ebfn 7 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng x\u00e3 nguy\u00ean d\u00e2n s\u1ed1 c\u0169 7 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu m\u1ed9t l\u00ednh, nay hi\u1ec7n s\u1ed1 c\u1ea3 binh c\u1ea3 d\u00e2n c\u1ed9ng t\u0103ng \u0111\u1ebfn 13 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7 7 \u0111inh 1 l\u00ednh m\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ea5y s\u1ed1 l\u00ednh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ed1 th\u1eeba 6 ng\u01b0\u1eddi xin l\u1ea5y th\u00eam 1 l\u00ednh. N\u1ebfu ch\u1ecdn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn 7 l\u00ednh m\u00e0 c\u00f2n s\u1ed1 th\u1eeba, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 7 \u0111inh m\u1ed9t l\u00ednh m\u00e0 ch\u1ea5m, kh\u00f4ng ch\u1ecdn l\u1ea5y v\u00e0o s\u1ed1 th\u1eeba 6 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y n\u1eefa.<\/p>\n<p>5. X\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u1ea1ch l\u00ednh sau d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n \u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1ef1c nay m\u1edbi v\u1ec1 l\u00e0ng ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c 6 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 l\u00ednh ; 13 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y 2 l\u00ednh. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 suy. N\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u00ednh khi tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 s\u1ed1 th\u1eeba th\u00ec n\u00ean chi\u1ec3u l\u1ec7 7 \u0111inh 1 l\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00ednh v\u00e0o s\u1ed1 th\u1eeba 6 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa.<\/p>\n<p>6. X\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o \u0111\u00e3 ph\u1ea3i g\u00e1nh s\u1ed1 gi\u1ea3n binh r\u1ed3i, l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ea3l\u00ednh tr\u1ea1m ho\u1eb7c l\u00ednh l\u1ec7 ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu c\u1ee9 s\u1ed1 d\u00e2n trong s\u1ed5 \u0111inh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft chi\u1ebfu l\u1ec7 l\u1ea5y \u0111\u1ee7 s\u1ed1 gi\u1ea3n binh r\u1ed3i m\u1edbi l\u1ea5y \u0111\u1ebfn l\u00ednh tr\u1ea1m l\u00ednh l\u1ec7. N\u1ebfu gi\u1ea3n binh \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7, m\u00e0 l\u00ednh tr\u1ea1m, l\u00ednh l\u1ec7 c\u00f2n thi\u1ebfu, th\u00ec chi\u1ebfu d\u00e2n s\u1ed1 trong s\u1ed5 \u0111inh, tr\u1eeb s\u1ed1 \u0111\u00e3 g\u00e1nh v\u1ec1 gi\u1ea3n binh \u0111i, c\u00f2n th\u1eeba m\u1edbi t\u00ednh l\u1ea5y l\u00ednh tr\u1ea1m, l\u00ednh l\u1ec7 cho \u0111\u1ee7 l\u1ec7. N\u1ebfu l\u00ednh tr\u1ea1m l\u00ednh l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7, m\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh gi\u1ea3n c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec c\u1ee9 s\u1ed1 thi\u1ebfu \u1edf v\u00e0o m\u1edd s\u00e1ng ng\u00e0y nguy\u00ean \u0111\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c ng\u00e0y nguy\u00ean \u0111\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 sau, y theo kho\u1ea3n [2] n\u00f3i tr\u00ean m\u00e0 l\u00e0m. \u0110i\u1ec1n b\u1ed5 \u0111\u00e3 xong m\u00e0 d\u00e2n s\u1ed1 c\u00f2n th\u1eeba, xin \u0111\u1ec1u c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 7 \u0111inh 1 l\u00ednh m\u00e0 t\u00ednh. X\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o to\u00e0n s\u1ed1 ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00ednh tr\u1ea1m, l\u00ednh l\u1ec7, m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u00e1nh s\u1ed1 gi\u1ea3n binh n\u1ebfu thi\u1ebfu, n\u00ean c\u1ee9 s\u1ed1 d\u00e2n trong s\u1ed5 \u0111inh m\u00e0 \u0111i\u1ec1n, c\u00f2n th\u1eeba c\u0169ng chi\u1ec3u l\u1ec7 7 \u0111inh 1 l\u00ednh.<\/p>\n<p>7. X\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean c\u00f3 c\u1ea3 gi\u1ea3n binh v\u00e0 l\u00ednh th\u1ee3 (gi\u1ea3n t\u01b0\u1ee3ng) c\u1ee9 d\u00e2n s\u1ed1 trong s\u1ed5 \u0111inh, l\u1ea5y s\u1ed1 5 \u0111inh, 7 \u0111inh m\u00e0 tr\u1eeb, c\u00f2n th\u1eeba 6 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y 1 l\u00ednh ; th\u1eeba 13 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 2 l\u00ednh. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 suy. N\u1ebfu s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i m\u00e0 s\u1ed1 d\u00e2n c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec l\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7 7 \u0111inh m\u1ed9t l\u00ednh m\u00e0 ch\u1ea5m. X\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o ch\u1ec9 g\u00e1nh s\u1ed1 l\u00ednh th\u1ee3, v\u1eabn c\u1ee9 l\u1ea5y l\u1ec7 5 \u0111inh m\u00e0 chi\u1ebft tr\u1eeb, s\u1ed1 d\u00e2n c\u00f2n th\u1eeba, c\u0169ng chi\u1ec3u l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 ch\u1ea5m l\u1ea5y gi\u1ea3n binh.<\/p>\n<p>8. X\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean \u0111\u00e3 g\u00e1nh s\u1ed1 l\u00ednh coi kho 10 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh c\u01a1, s\u1ed1 l\u00ednh \u1ea5y c\u00f2n \u0111\u1ee7 c\u1ea3 th\u00ec c\u1ee9 cho t\u1ea1i ng\u0169, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 3 ng\u01b0\u1eddi, t\u00ednh ra ch\u01b0a qu\u00e1 l\u1ec7 7 \u0111inh, th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n n\u1eefa. N\u1ebfu thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 4 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n 1 ng\u01b0\u1eddi ; thi\u1ebfu 5 ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n 2 ng\u01b0\u1eddi ; thi\u1ebfu 6 ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n 3 ng\u01b0\u1eddi cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 7 l\u00ednh m\u1edbi th\u00f4i. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 suy. Nh\u01b0 s\u1ed1 l\u00ednh v\u1eabn \u0111\u1ee7 10 t\u00ean, ho\u1eb7c thi\u1ebfu 1, 2 t\u00ean th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebfu d\u00e2n s\u1ed1 \u1edf s\u1ed5 \u0111inh, theo l\u1ec7 5 \u0111inh m\u00e0 chi\u1ebft tr\u1eeb. N\u1ebfu thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 3 t\u00ean, ph\u1ea3i chi\u1ec3u l\u1ec7 7 \u0111inh m\u00e0 tr\u1eeb. N\u1ebfu c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u1ebfn 7 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean chi\u1ec3u l\u1ec7 7 \u0111inh 1 l\u00ednh m\u00e0 th\u00eam. X\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o s\u1ed1 l\u00ednh nguy\u00ean r\u00fat v\u1ec1 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 7 t\u00ean, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 d\u00e2n trong s\u1ed5 \u0111inh n\u1ebfu s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u1ee7 th\u00ec theo l\u1ec7 5 \u0111inh, s\u1ed1 l\u00ednh thi\u1ebfu th\u00ec theo l\u1ec7 7 \u0111inh m\u00e0 chi\u1ebft tr\u1eeb, s\u1ed1 c\u00f2n th\u1eeba, n\u1ebfu 6 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1ea5y 1 l\u00ednh, n\u1ebfu 13 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1ea5y 2 l\u00ednh. Khi s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 7 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1ea1i theo l\u1ec7 7 \u0111inh 1 l\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>9. C\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, v\u1ea1n Th\u1ee7y c\u01a1 n\u1ed9p thu\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ee7y s\u1ea3n, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra l\u00e0 n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. C\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng ra l\u00ednh. \u0110\u00e1ng l\u1ebd c\u0169ng ph\u1ea3i nh\u1ea5t lu\u1eadt ch\u1ea5m l\u00ednh c\u1ea3. Nh\u01b0ng b\u00ean trong ho\u1eb7c c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh g\u00ec \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, kh\u00f3 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin giao cho quan th\u00e0nh t\u00e0o ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cTh\u00e0nh t\u00e0o th\u1ea7n\u201d t\u1ee9c l\u00e0 quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1eebng t\u00e0o (nh\u01b0 Binh t\u00e0o, H\u00ecnh t\u00e0o\u2026) \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh.) s\u1ee9c h\u1ecfi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i xem n\u00ean x\u1ebfp \u0111\u1eb7t th\u1ebf n\u00e0o, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1ebd l\u00e0m sau).<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a tuy\u1ec3n l\u00ednh. Nay xin c\u0169ng l\u00e0m theo l\u1ec7, v\u00e0 cho xin l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 tr\u1ea5n S\u01a1n Nam l\u00e0 n\u01a1i c\u1eadn ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed5 gi\u1ea3n binh c\u00f2n thi\u1ebfu. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng cho \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00f9ng nh\u00e2n vi\u00ean chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c v\u0103n, v\u00f5 b\u1ecb l\u1ed7i, c\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch hay tru\u1ea5t l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c th\u1ee3 V\u0169 kh\u1ed1 s\u1eeda ch\u1eefa h\u01a1n 900 c\u00e2y s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u00e1 c\u0169, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m l\u1ea1o th\u1ea3o, kh\u00f4ng ki\u00ean c\u1ed1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n t\u1eeb l\u00fac Tr\u1eabm ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c ng\u00e0y nay. L\u00fac m\u1edbi c\u00f2n si\u00eang n\u0103ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u1ec5 n\u1ea3i, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i b\u1ecdn l\u00ednh th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m xong c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 giao cho. Ph\u1ea1t v\u1ec1 t\u1ed9i \u201ckh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5\u201d t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eb9. V\u1eady, V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh th\u00ec gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u1ed9t m\u0169 \u00e1o nh\u01b0ng cho l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 xem hi\u1ec7u qu\u1ea3 sau n\u00e0y. N\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i h\u1eadn, c\u1ea3m k\u00edch m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1ebd li\u1ec7u r\u1ed9ng ban \u01a1n cho ; n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xu\u00f4i, cam t\u00e2m l\u00e0m c\u00e2y g\u1ed7 m\u1ee5c, th\u00ec Tr\u1eabm ch\u1ec9 bi\u1ebft ph\u00e9p c\u00f4ng \u0111\u00e2u c\u00f2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh ri\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u00e3i b\u1ecf cho v\u1ec1, c\u00f3 khi c\u00f2n \u0111em gi\u1ebft \u0111i n\u1eefa. Ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n nghe l\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, l\u1ea1i gia \u00e2n cho : V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u0169 \u00e1o.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng c\u00f4ng s\u1ea3nh \u1edf kho g\u1ed7.<\/p>\n<p>T\u1eb7ng Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Phong l\u00e0m Th\u1ea7n s\u00e1ch Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. Phong l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 t\u1eeb khi vua ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd ch\u1ebft, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong t\u1eb7ng cho ch\u1ee9c \u1ea5y v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Tha thu\u1ebf th\u00e2n thu\u1ebf dao n\u0103m nay cho l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n v\u00e0 l\u00ednh Thanh Ch\u00e2u tam \u0111\u1ed9i \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u1ed9p 1 quan 5 ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n, 2 h\u1ed9c th\u00f3c thu\u1ebf dao. L\u00ednh Thanh Ch\u00e2u tam \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf dao. Th\u00e1ng xu\u00e2n th\u00ec \u0111i \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t r\u1ed3i l\u1ea1i cho v\u1ec1. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean m\u1edbi g\u1ecdi t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n v\u00e0 ph\u1ea3i l\u00ean n\u00fai \u0111\u1ed1n g\u1ed7 l\u00e0m v\u00e1n. Quan th\u00e0nh [Gia \u0110\u1ecbnh] nh\u00e2n th\u1ebf l\u1ea5y c\u1edb xin tha thu\u1ebf cho h\u1ecd n\u00ean vua cho.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam Phan Thanh Gi\u1ea3n t\u1eeb \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n \u0111i ti\u1ec5u gi\u1eb7c Man, chia u\u1ef7 : V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i cai qu\u1ea3n h\u01a1n 100 t\u01b0\u1ee3ng binh v\u00e0 10 th\u1edbt voi \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Vi\u00ean Th\u1ee7y (thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t man T\u00e0 Vang ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o, Thanh Gi\u1ea3n \u0111i th\u1ee9 hai ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu \u0111i th\u1ee9 ba ; m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111em h\u01a1n 100 bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u1ee9 Xa Th\u1ee7y \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00ean n\u00fai X\u1ea3 B\u00e1 (\u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y th\u00f4ng th\u1eb3ng v\u1edbi c\u00e1c s\u00e1ch T\u1ee5 N\u1eb7c, \u00e1c Man), g\u1eb7p ph\u1ee5c binh gi\u1eb7c v\u1ee5t \u0111\u1ebfn bao v\u00e2y, T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh thua, b\u1ecb b\u1eaft. (Sau \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i ph\u1ee7 d\u1ee5, ng\u01b0\u1eddi Man l\u1ea1i \u0111\u01b0a T\u01b0\u1eddng v\u1ec1 tr\u1ea3). Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam Tr\u1ea7n Ki\u00eam L\u1ecbch b\u1ecb ch\u00fang gi\u1ebft ch\u1ebft. Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a tr\u1ea5n binh nh\u1ecb \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh \u0111\u1ebfn ch\u1ebft. Bi\u1ec1n binh b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi. Thanh Gi\u1ea3n th\u1ea5y kh\u00ed th\u1ebf qu\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u1ecb nao n\u00fang l\u1ea1i lo n\u00fai, khe hi\u1ec3m tr\u1edf xa kh\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n, d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cKh\u00f4ng ng\u1edd l\u0169 ng\u01b0\u01a1i h\u00e8n nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m n\u1ed1ng cho gi\u1eb7c, nh\u1ee5t m\u1ea5t uy th\u1ebf c\u1ee7a m\u00ecnh xem t\u1edd t\u00e2u th\u1eadt l\u00e0 gi\u1eadn \u0111\u1ee9ng t\u00f3c g\u00e1y\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cQu\u00e2n Man \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u1edf t\u1ea3n m\u00e1c c\u00e1c thung l\u0169ng, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, ch\u00fang l\u1ea1i l\u00e9n l\u00fat \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp m\u00e0 th\u00f4i. Nay ch\u00fang d\u00e1m t\u1ee5 h\u1ecdp kh\u00e1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0 hung h\u0103ng kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec. C\u1ea7n ph\u1ea3i k\u1ecbp th\u1eddi d\u1eadp t\u1eaft ngay. Khi\u1ebfn ch\u00fang bi\u1ebft s\u1ee3 uy v\u0169 nh\u00e0 vua m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u1ed5ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh k\u00edp \u0111i ngay. L\u0169 V\u1ec7 u\u00fd B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng. V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f9ng t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo \u0111i \u0111\u00e1nh, vua c\u0169ng cho \u0111i. Phan Thanh Gi\u1ea3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c cho sung v\u00e0o ti\u1ec1n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, c\u0169ng cho theo \u0111i thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh c\u1ea3 kinh ph\u00e1i l\u1eabn tr\u1ea5n ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng tr\u0103m. N\u00ean chia l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i ti\u1ebfn l\u00ean. M\u1ed7i \u0111\u1ed9i h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i \u0111\u1ed9i n\u1ecd c\u00e1ch \u0111\u1ed9i kia m\u1ed9t t\u1ea7m l\u00ean b\u1eafn c\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 nghe th\u1ea5y ti\u1ebfng tr\u1ed1ng, tr\u00f4ng th\u1ea5y b\u00f3ng c\u1edd c\u1ee7a nhau \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1edf ng\u00f3n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t khi g\u1eb7p ch\u1ed7 r\u1eebng r\u1eadm hi\u1ec3m y\u1ebfu, gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea9n ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec d\u00f9ng g\u1ed7 th\u01b0\u1edbc n\u1ea1p v\u00e0o s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c m\u00e0 b\u1eafn, l\u1ea1i sai qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, l\u00f9ng b\u1eaft th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i tr\u00f2 ph\u1ee5c k\u00edch. Khi \u0111\u1ebfn Xa Th\u1ee7y, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3n, t\u1ea1m d\u1ef1ng tr\u1ea1i qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00f3ng. C\u00e1c v\u00f9ng Vi\u00ean Th\u1ee7y, Lu\u1eadt Th\u1ee7y c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n nh\u1ecf, v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a, chia qu\u00e2n canh gi\u1eef, \u0111\u1ec3 cho h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean l\u1ea1c, c\u00f9ng vi\u1ec7n tr\u1ee3 l\u1eabn cho nhau. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u00e1ch g\u1ea7n quanh ch\u1ed7 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng thua tr\u1eadn l\u00e0 n\u01a1i th\u1ee7 ph\u1ea1m c\u1ee7a \u00e1c Man, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e0o hang \u0111\u1ed1t t\u1ed5, h\u1ebft s\u1ee9c ti\u1ec5u di\u1ec7t. L\u1ea1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ra gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ee7 l\u0129nh \u00e1c Man, th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u00e1c ph\u1ea1m th\u1ee9 nh\u00ec th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng. B\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean man, th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng\u201d. Vua b\u00e8n sai t\u1ea3i b\u1ea1c kho \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i ph\u00e1t h\u01a1n 20 t\u1ea5m g\u1ed3m c\u00e1c th\u1ee9 sa, the, \u0111o\u1ea1n, nhi\u1ec5u \u0111\u1ec3 li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 n\u00e0o \u0111\u00e1nh tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi m\u00e1n n\u00e0o th\u1ef1c l\u00f2ng \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t v\u00e0i vi\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 trong c\u01a1 T\u0129nh man \u0111\u00e3 am hi\u1ec3u t\u00ednh t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man v\u00e0 bi\u1ebft c\u01a1 nghi ti\u1ec5u gi\u1eb7c, cho \u0111em 100 l\u00ednh tinh nhu\u1ec7 \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u1ea3 dinh \u0110\u1ed7 Qu\u00fd, H\u1eefu th\u1ecb lang H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n t\u1ea1m quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng b\u1ecb thua tr\u1eadn, vi\u00ean quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c tr\u1ea5n l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u0129 Quang \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o l\u1eadp t\u1ee9c sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111em 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u00e0i An H\u1ea3i \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng, r\u1ed3i phi t\u1ea5u vi\u1ec7c \u1ea5y v\u00e0o Kinh, l\u1eddi l\u1ebd nhi\u1ec1u ch\u1ed7 t\u1ecf ra hoang mang.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i ch\u01b0a tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u0169i m\u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 \u0111\u00e3 H\u1ecfang h\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf ; th\u00e2n l\u00e0m ch\u1ee9c ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2u ?\u201d. Vua b\u00e8n sai l\u0169 Qu\u00fd \u0111i, cho Quang \u0111\u1ed1c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Quang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n b\u1ecb \u1ed1m. Vua l\u1ea1i sai Ch\u1ea5n thay, ki\u00eam l\u00e0m c\u1ea3 vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd trong qu\u00e2n v\u00e0 d\u00f9ng H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1i binh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n. \u0110\u1ed7 Qu\u00fd t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u1eddi Dao ((1) Th\u1ef1c l\u1ee5c in l\u00e0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 , \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i vi\u1ebft l\u00e0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ho\u1eb7c\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 .) sao ngu xu\u1ea9n kia d\u00e1m kh\u00e1ng c\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta ! T\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u0169ng b\u1edfi tr\u01b0\u1edbc kia Phan Thanh Gi\u1ea3n, L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu h\u00e8n nh\u00e1t, v\u00f4 m\u01b0u, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c hung h\u0103ng d\u00f2m ng\u00f3. Nay nghe th\u1ea5y \u0111\u1ea1i binh ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ho\u1eb7c gi\u1ea3 n\u00f3 b\u1ecf s\u00e0o huy\u1ec7t tr\u1ed1n tr\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec qu\u00e2n ta l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u1ed1n c\u00f4ng l\u00f9ng t\u00ecm. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng : khi d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i t\u1ec1 ch\u1ec9nh ngay \u0111\u1ed9i ng\u0169 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn v\u00f9ng Xa Th\u1ee7y. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ed1 tr\u00ed, ph\u00f2ng gi\u1eef, m\u01b0u c\u01a1 h\u00e0nh qu\u00e2n, \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i k\u1ef9, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, l\u1ea5y binh l\u1ef1c c\u1ee7a ta m\u00e0 d\u1eb9p, l\u0169 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1o ng\u00e2y ng\u00f4 \u1ea5y c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec b\u00f3p c\u00e1i tr\u1ee9ng, \u0111\u1ed1t s\u1ee3i l\u00f4ng, ch\u1edbp m\u1eaft th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u01a1n n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc kia lo\u00e0i Man c\u00f3 nhi\u1ec1u, ch\u01b0a bi\u1ebft k\u1ebb n\u00e0o l\u00e0 thu\u1eadn, k\u1ebb n\u00e0o l\u00e0 ngh\u1ecbch. Nay c\u00e1c s\u00e1ch Tu N\u1eb7c, Tu Trang, M\u00f4 \u00d4, M\u01b0\u1eddng Tra kh\u00e1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, th\u00ec \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng ch\u00fang l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m r\u1ed3i. V\u1eady qu\u00e2n ta c\u1ee9 vi\u1ec7c ti\u1ebfn theo \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y m\u00e0 gi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o. Ngo\u00e0i ra, c\u00f3 nh\u1eefng Man L\u1ea1o n\u00e0o theo gi\u1eb7c c\u0169ng cho tru di\u1ec7t lu\u00f4n th\u1ec3.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb \u0111\u1ed3n ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n binh v\u00e0 voi, chia l\u00e0m 5 \u0111\u1ed3n, ti\u1ebfn ph\u00e1t. Khi qua x\u1ee9 v\u00f9ng Oa Th\u1ee7y, gi\u1eb7c Man \u1ea9n ph\u1ee5c \u1edf tr\u00ean n\u00fai, n\u00e9m \u0111\u00e1, b\u1eafn t\u00ean xu\u1ed1ng. Qu\u00e2n ta b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n. V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n Vi\u00ean Th\u1ee7y, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cS\u00e1ch Man T\u00e0 Vinh \u1edf v\u00f9ng n\u00e0y v\u1eabn c\u00f9ng v\u1edbi Man Tu N\u1eb7c gi\u00fap nhau l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u00e1c, kh\u00e1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n. V\u1eady xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft di\u1ec7t man T\u00e0 Vinh, r\u1ed3i di\u1ec7t \u0111\u1ebfn Tu N\u1eb7c \u0111\u1ec3 c\u1eaft h\u1ebft g\u1ed1c r\u1ec5 gi\u1eb7c\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. R\u1ed3i th\u1ea5y Ho\u00e0ng S\u0129 Quang \u0111\u00e3 kh\u1ecfi b\u1ec7nh, vua d\u1ee5 sai mau \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1c th\u00fac h\u1ed9 t\u1ed1ng, \u00e1p t\u1ea3i c\u00e1c th\u1ee9 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, qu\u00e2n nhu, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ban cho c\u00e1c tr\u1ea1m Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i tr\u1ea1m 30 quan ti\u1ec1n. V\u00ec bi\u00ean thu\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u1ea1y tr\u1ea1m kh\u00f3 nh\u1ecdc n\u00ean cho s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y (t\u1ef1 tr\u1ea1m Th\u1eeba N\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Nam K\u1ef3\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 c\u1ed9ng 10 tr\u1ea1m).<\/p>\n<p>Cao B\u00e1 Ph\u1ea5n ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n T\u00e2y thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh nh\u00e0 c\u00f3 c\u00e1i m\u00e2m \u0111\u00e1 ((2) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cth\u1ea1ch b\u00e0n\u201d\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 .) c\u1ee7a t\u1ed5 b\u1ea3y \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, \u0111em d\u00e2ng vua, do b\u1ed9 L\u1ec5 ti\u1ebfn l\u00ean.\u00a0 Vua xem r\u1ed3i b\u1ea3o : \u201cC\u00e1i m\u00e2m n\u00e0y ki\u1ec3u l\u00e0m ch\u1ea5t ph\u00e1c l\u1ea1i c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef v\u00e0 th\u01a1 l\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u1ed5 ; ph\u1ea3i c\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ni\u00ean hi\u1ec7u, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt th\u1eddi n\u00e0o. Ta ngh\u0129 : Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u l\u00e0m c\u1ee7a qu\u00fd ri\u00eang m\u00e0 \u0111em d\u00e2ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n Khi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111em d\u00e2ng \u0111\u1ed3 s\u1ee9 c\u1ed5 t\u1eeb n\u0103m \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i. Vua th\u01b0\u1edfng cho 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng (1 \u0111\u00f4i ng\u00e0 voi, 1 chi\u1ebfc s\u1eebng t\u00ea). Vua ban v\u00e0ng l\u1ee5a, qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ed3i cho s\u1ee9 v\u1ec1. B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n xin chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng (ng\u00e0 voi 1 \u0111\u00f4i, s\u1eebng t\u00ea 2 c\u00e1i), k\u1ef3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng (c\u1ee9 c\u00e1c n\u0103m t\u00fd, m\u00e3o, ng\u1ecd, d\u1eadu) 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834]. C\u00f2n vi\u1ec7c cung c\u1ea5p ban y\u1ebfn v\u00e0 t\u1eb7ng th\u01b0\u1edfng th\u00ec h\u01a1i k\u00e9m Nam Ch\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p, nh\u01b0ng h\u1eadu h\u01a1n L\u1ea1c Bi\u00ean, M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9 \u0110o\u00e0n B\u00e1 Trinh l\u00e0 T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, th\u0103ng Gi\u00e1o th\u1ee5 Nam S\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m Gia L\u00e2m l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i quy th\u1ee9c th\u00e0nh x\u00e2y g\u1ea1ch \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Gi\u00e1m th\u00e0nh c\u1ee9 theo ki\u1ec3u m\u1eabu s\u1ed1 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u1ed1 th\u01b0\u1edbc, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 do b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n v\u00e0o, r\u1ed3i \u0111\u01b0a \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay c\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o x\u00e2y th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m theo quy th\u1ee9c m\u1edbi n\u00e0y.<\/p>\n<p>Quan B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u : \u201cC\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n ((1) T\u1ee5c g\u1ecdi Tr\u00e0ng ti\u1ec1n.) thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ecba th\u1ebf kh\u00e1 r\u1ed9ng, m\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. Xin d\u1ee1 t\u01b0\u1eddng nh\u00e0 \u0111i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m tr\u01b0\u1eddng thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m nay. V\u1ec1 sau c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng hay k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u0129nh, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m tr\u01b0\u1eddng s\u1edf\u201d. Vua cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc, Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00e1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i Phong l\u00e0m Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9, \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9, B\u00f9i Ng\u1ecdc Th\u00e0nh l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9, Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Qu\u1ea3n l\u00e0m Lang trung H\u00ecnh b\u1ed9, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9.<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u00ecnh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Hi\u1ebfn l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c \u1ea5m. Con Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa D\u1ee5c, con Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ea3ng, con L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn Tr\u00ed, con Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u \u1ea5m th\u1ee5 quan Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m. Con V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0 V\u0169 Xu\u00e2n Ph\u00fang, con B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0 B\u00f9i Tu\u1ec7, con Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0 Phan B\u00e1 Qu\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u1ea5m th\u1ee5 quan Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m. Con \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c L\u00e2m, con L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n Th\u1ea1ch, con Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung Ng\u1ea1n, con Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u00e2m, con Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ph\u00e1c \u0111\u1ec1u \u1ea5m th\u1ee5 quan Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u theo ph\u1ea9m h\u00e0m b\u1ed5 g\u00e1 v\u00e0o hai ty N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ec3 theo vi\u00ean cai qu\u1ea3n th\u1eeba h\u00e0nh vi\u1ec7c c\u00f4ng. Con Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0 Phan Huy V\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 C\u1eed nh\u00e2n, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m thi h\u1ed9i xong s\u1ebd b\u1ed5 th\u1ee5.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u00e1o c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u00e0 nh\u00e0 tr\u1ea1m \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ed1ng h\u1ea1t 11 tr\u1ea5n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan t\u1eeb S\u01a1n Nam tr\u1edf l\u00ean b\u1eafc \u0111\u1ebfn Nam Quan. Nh\u1eefng ch\u1ed7 kh\u00e1c tr\u1ea5n ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau, c\u00f2n nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf c\u1ee7a d\u00e2n gian m\u00e0 \u0111i l\u1ea1i c\u0169ng v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn giao th\u00f4ng. Gi\u1ea3 s\u1eed khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p, sao kh\u1ecfi tr\u1edf ng\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady t\u01b0 cho quan th\u00e0nh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c tr\u1ea5n l\u1ef5, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i to, khi\u1ebfn cho khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, ti\u1ec7n th\u00f4ng b\u00e1o l\u1eabn cho nhau v\u00e0 li\u00ean l\u1ea1c ti\u1ebfp \u1ee9ng v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. L\u1ea1i ngay t\u1eeb c\u00e1c tr\u1ea5n l\u1ef5 ho\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi n\u00e0y, ho\u1eb7c m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, xem c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng kinh \u0111\u00f4, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c sai s\u1edf t\u1ea1i xem x\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf, li\u1ec7u ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t nh\u00e0 tr\u1ea1m, r\u1ed3i v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3, b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn khi c\u00e1c tr\u1ea5n t\u00e2u l\u00ean, vua sai b\u1ed9 t\u01b0 giao quy th\u1ee9c v\u1ec1 \u0111\u1ec3 thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0m. (\u0110\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y m\u1eb7t \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng l\u00e0m m\u1ee9c, m\u1eb7t r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u00e2n r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, gi\u1eefa cao 2 th\u01b0\u1edbc, hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u cao 1 th\u01b0\u1edbc. Tr\u1ea1m : Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 3 tr\u1ea1m : Nam X\u00e1, Nam Ho\u00e0ng, Nam \u0110\u1ed9i. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 4 tr\u1ea1m : \u0110\u00f4ng Mai, \u0110\u00f4ng Kh\u00ea, \u0110\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u00f4ng B\u1ed5ng. S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 10 tr\u1ea1m : S\u01a1n X\u00e1, S\u01a1n \u0110\u1ed3ng, S\u01a1n Quang, S\u01a1n L\u00e2u, S\u01a1n An, S\u01a1n Thanh, S\u01a1n H\u00ecnh, S\u01a1n V\u00e2n, S\u01a1n Xu\u00e2n, S\u01a1n Ho\u00e0. B\u1eafc Ninh c\u00f3 1 tr\u1ea1m B\u1eafc \u0110\u00f4ng. Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 1 tr\u1ea1m Th\u00e1i Long. L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 6 tr\u1ea1m : L\u1ea1ng Uy\u00ean, L\u1ea1ng Chung, L\u1ea1ng D\u00f9, L\u1ea1ng C\u1ea9m, L\u1ea1ng Ch\u1ec9, L\u1ea1ng Ho\u1eb1ng. Cao B\u1eb1ng c\u00f3 2 tr\u1ea1m : Cao Ph\u01b0\u1edbc, Cao Nh\u00e3. Nh\u00e0 tr\u1ea1m : m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t nh\u00e0 tr\u1ea1m 3 gian 2 ch\u00e1i, tre, g\u1ed7, c\u1ecf tranh tu\u1ef3 d\u00f9ng. L\u00ednh tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m 30 ng\u01b0\u1eddi. Duy S\u01a1n T\u00e2y, t\u1eeb S\u01a1n L\u00e2u \u0111\u1ebfn S\u01a1n Ho\u00e0 7 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m 20 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1ea1m Nam X\u00e1 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 tr\u1ea1m An X\u00e1, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i Thanh Hoa c\u01a1 Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0m Thanh Hoa \u0111\u1ed9i, t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean \u201cc\u01a1\u201d \u0111i.<\/p>\n<p>Tham tri h\u01b0u tr\u00ed Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn ch\u1ebft. Truy t\u1eb7ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u01b0\u1edfng 200 quan ti\u1ec1n. Cho ph\u00e9p con trai Th\u1eadn th\u1ef1 Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang l\u0129nh B\u1eafc Th\u00e0nh Binh t\u00e0o l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia v\u1ec1 qu\u00ea lo vi\u1ec7c tang. D\u00f9ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh. H\u00ecnh t\u00e0o Lang trung Nguy\u1ec5n S\u0129 B\u1ea3ng t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam.<\/p>\n<p>Sai ph\u00e1o th\u1ee7 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ngh\u1ecb ch\u1ebf H\u1ecfa c\u1ea7u (c\u00f3 H\u1ecfa c\u1ea7u ngh\u00ecn h\u1ea1t ch\u00e2u, H\u1ecfa c\u1ea7u tr\u0103m m\u1eaft, H\u1ecfa c\u1ea7u s\u1ea5m s\u00e9t, H\u1ecfa c\u1ea7u \u0111\u1ea1n l\u1eeda) cho \u0111em th\u00ed nghi\u1ec7m, r\u1ea5t tinh x\u1ea3o. Th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>S\u1eeda v\u00e0 x\u00e2y t\u01b0\u1eddng bao quanh mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i (m\u1eb7t sau mi\u1ebfu x\u00e2y r\u1ed9ng th\u00eam t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch. M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda mi\u1ebfu, \u0111\u1eafp th\u00eam 2 c\u1ea5p, xung quanh x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch, d\u1ef1ng c\u1ed5ng ng\u00f5 ; ngo\u00e0i c\u1ed5ng \u0111\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i h\u1ed3.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXXV<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>T\u00e2n m\u00e3o, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 12 [1831], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8. Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n Vi\u00ean Th\u1ee7y, chia ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft man T\u00e0 Vang, \u0110\u1ea3ng ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecf nh\u00e0 tr\u1ed1n \u0111i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1eddng sai \u0111\u1ed1t c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111i, r\u1ed3i ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Xa Th\u1ee7y. Qu\u00e2n \u0111i qua nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u1eb7c \u1ea9n ph\u1ee5c, nh\u01b0ng \u0111\u1ed9ng nghe ti\u1ebfng s\u00fang ch\u00fang li\u1ec1n s\u1ee3 ch\u1ea1y. Tr\u01b0\u1eddng \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : t\u1ef1 \u0111\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Xa Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i b\u1ed9 2 ng\u00e0y, m\u00e0 qu\u00e2n ta \u0111i m\u1ea5t 7 ng\u00e0y, v\u00ec d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p nhi\u1ec1u ng\u0103n tr\u1edf, n\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cVi\u1ec7c binh c\u1ed1t ph\u1ea3i qu\u00e2n nhanh ch\u00f3ng, nh\u01b0 ti\u1ebfng s\u1ea5m kh\u00f4ng k\u1ecbp b\u1ecbt tai, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i qu\u00e1 th\u1eadn tr\u1ecdng h\u00e0nh qu\u00e2n gi\u1eef g\u00ecn t\u1eebng b\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0m l\u1ee1 c\u1ea3 c\u01a1 h\u1ed9i\u00a0 ! Nay n\u00ean ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i nhanh, qu\u00e9t hang, ph\u00e1 t\u1ed5, gi\u1ebft h\u1ebft d\u00f2ng gi\u1ed1ng \u00e1c man, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, th\u00ec m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c d\u1ee5 ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi \u00e2n c\u1ea7n tha thi\u1ebft, n\u1ebfu bi\u1ebft th\u1ec3 theo \u00fd ta, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm l\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n ngo\u00e0i ra k\u1ec3 v\u1ec1 s\u1ef1 l\u00fd, \u1edf xa kh\u00f3 m\u00e0 \u1ee9c \u0111o\u00e1n, n\u00f3i ra c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i sinh c\u1ea3n tr\u1edf. V\u1eady ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i suy ngh\u0129 cho k\u1ef9, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 u\u1ef7 th\u00e1c l\u00e0 h\u01a1n. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n bi\u1ebft n\u00f3i g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ebf r\u1ed3i Tr\u01b0\u1eddng chia qu\u00e2n l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai X\u1ea3 B\u00e1, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c s\u00e1ch Tu N\u1eb7c, Tu Trang, M\u00f4 \u00d4, qu\u00e2n Man \u0111\u1ec1u b\u1ecf s\u00fang n\u1ecf ch\u1ea1y \u1ea9n v\u00e0o trong r\u1eebng r\u1eadm, Tr\u01b0\u1eddng tung qu\u00e2n \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, \u0111\u1ed1t h\u1ebft c\u1ea3 nh\u00e0 c\u1eeda, kho t\u00e0ng, r\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cL\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xem t\u1edd t\u00e2u v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ta \u0111\u00e3 r\u00f5 h\u1ebft c\u1ea3 r\u1ed3i. V\u00ec gi\u1eb7c s\u1ee3 oai qu\u00e2n ta, m\u1ed7i m\u1ed9t khi gi\u00e1p tr\u1eadn ta v\u1eeba b\u1eafn s\u00fang, ch\u00fang \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. H\u01a1n n\u1eefa, gi\u1eb7c v\u1ed1n quen v\u01b0\u1ee3t n\u00fai, tr\u00e8o \u0111\u00e8o, lu\u1ed3n r\u1eebng, \u1ea9n hang. L\u00fac qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00fang, d\u1eabu \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1eeda, ph\u00e1 t\u00e0i s\u1ea3n, nh\u01b0ng ch\u00fang \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, cho n\u00ean ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u1eadn ch\u00e9m gi\u1ebft l\u1edbn. Nh\u00e2n th\u1ebf ta ngh\u0129 : binh b\u1ea5t y\u1ebfm tr\u00e1, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 l\u00fac kinh, l\u00fac quy\u1ec1n, l\u0169 ng\u01b0\u1eddi n\u00ean tr\u1ed5 h\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf, tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c, ho\u1eb7c t\u00ednh bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i qua th\u00ec tr\u01b0\u1edbc l\u00fac g\u00e0 g\u00e1y, tuy\u1ec3n l\u1ea5y v\u00e0i tr\u0103m ki\u1ec7n nhi chia l\u00e0m 3 to\u00e1n, ph\u1ee5c \u1edf hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ; l\u1ea1i cho 50, 60 ng\u01b0\u1eddi \u0111i thong th\u1ea3 gi\u1ea3 \u0111i m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng hay v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng h\u1ec5 g\u1eb7p gi\u1eb7c th\u00ec b\u1ecf ch\u1ea1y, nh\u1eed gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 m\u00ecnh ph\u1ee5c binh s\u1eb5n. Gi\u1eb7c theo \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, qu\u00e2n ta v\u00f9ng d\u1eady th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y. Ho\u1eb7c khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n s\u00e1t tr\u1ea1i qu\u00e2n ta th\u00ec ta chia qu\u00e2n th\u00e0nh hai \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3 h\u1eefu qu\u00e0nh ra \u0111\u1eb1ng sau gi\u1eb7c, c\u00f2n l\u00ednh \u1edf trong tr\u1ea1i th\u00ec b\u1ecf tr\u1ea1i r\u00fat ra ph\u00eda sau. Gi\u1eb7c t\u1ea5t tranh nhau x\u00f4 v\u00e0o tr\u1ea1i. B\u1ea5y gi\u1edd qu\u00e2n ta 3 m\u1eb7t \u1eadp l\u1ea1i bao v\u00e2y, ch\u00e9m c\u1eeda m\u00e0 v\u00e0o gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng. Ho\u1eb7c b\u1ecf thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c v\u00e0o c\u01a1m, r\u01b0\u1ee3u, c\u00e1, th\u1ecbt ph\u00e1t l\u00ednh chia nhau mang \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 r\u1eebng r\u1eadm, gi\u1ea3 l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n c\u00f2n th\u1eeba. Gi\u1eb7c \u0111\u00f3i t\u00ecm \u0103n v\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f3 l\u00f2ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, h\u1ec5 \u0103n ph\u1ea3i \u0111\u1ed9c l\u00e0 ch\u1ebft. Ho\u1eb7c nh\u1eefng n\u01a1i ru\u1ed9ng khoai ru\u1ed9ng l\u00faa gi\u1eb7c v\u1eabn nh\u1edd \u0111\u1ebfn c\u1ee9u \u0111\u00f3i, ta cho \u0111\u00e0o b\u1edbi h\u1ebft s\u1ea1ch nh\u1eefng ch\u1ed7 g\u1ea7n \u0111\u1ea5y r\u1ed3i l\u01b0u m\u1ed9t v\u00e0i to\u00e1n qu\u00e2n chia ra ph\u1ee5c \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ch\u1ed7 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3i th\u00ec ra t\u00ecm ki\u1ebfm th\u1ee9c \u0103n, th\u1ebf l\u00e0 sa v\u00e0o v\u00f2ng v\u00e2y c\u1ee7a ta. Ho\u1eb7c sai to\u00e1n qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3 c\u00e1ch r\u00fat lui v\u1ec1 \u0111\u1ed9 n\u1eeda ng\u00e0y hay v\u00e0i m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t s\u1eb5n 3 to\u00e1n qu\u00e2n mai ph\u1ee5c. Gi\u1eb7c ng\u1edd qu\u00e2n ta h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng, r\u00fat v\u1ec1, th\u1eddi n\u00f3 \u0111u\u1ed5i theo sau, g\u1eb7p ch\u1ed7 mai ph\u1ee5c, gi\u1eb7c s\u1ebd l\u00e0 c\u00e1 trong n\u1ed3i c\u1ea3. Ho\u1eb7c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi Man quen thu\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ebfn do\u1ea1 d\u1eabm b\u1ecdn Man sai ch\u00fang g\u1ea5p t\u00ecm b\u1eaft th\u1ee7 ph\u1ea1m ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn gi\u1eadp \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda qu\u00e2n th\u00ec b\u00faa r\u00ecu c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 khoan dung \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 n\u1ebfu c\u1ed1 \u00fd ch\u1ed1ng c\u1ef1 kh\u00f4ng nh\u1eefng ng\u00e0y nay kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00e1i v\u1ea1 ph\u00e1 t\u1ed5, tuy\u1ec7t n\u00f2i, m\u00e0 sau n\u00e0y c\u00f2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft n\u1eefa, l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ai \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5i ch\u00e1c mu\u1ed1i v\u00e0 n\u1ed3i, th\u00ec l\u0169 Man L\u1ea1o c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd phi\u00eau l\u01b0u m\u00e3i m\u00e3i, cu\u1ed1i c\u00f9ng r\u1ed3i \u0111\u00f3i ch\u1ebft r\u1ea5p c\u1ea3 khe ng\u00f2i, b\u00e8n l\u1ea5y \u0111\u00e2u m\u00e0 kh\u00e1ng c\u1ef1 v\u1edbi quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ? L\u1ea5y nh\u1eefng l\u1eddi l\u1ebd \u1ea5y m\u00e0 hi\u1ec3u d\u1ee5, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn b\u1ecdn gi\u1eb7c quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i v\u1edbi ta. \u0110\u1ea5y l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ta nh\u00e2n ngh\u0129 ra \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eady d\u1ee5 cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ec3 \u00fd m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i Tr\u01b0\u1eddng l\u1ea1i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh s\u00e1ch M\u01b0\u1eddng Tra, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111i \u0111\u1ebfn 27 s\u00e1ch l\u00e0m cho s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u s\u1ea1ch kh\u00f4ng c\u1ea3, b\u00e8n s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y lam ch\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u, sai r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Nam, cho \u0103n ti\u1ec7c m\u1ed9t b\u1eefa, xem ch\u00e8o h\u00e1t m\u1ed9t ng\u00e0y. Bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft, l\u00e0 binh l\u00ednh, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, d\u00e2n phu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng. Ai b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Nh\u1eefng d\u00e2n \u1edf ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb \u00e1c man qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec \u0111em ti\u1ec1n ph\u00e1t ch\u1ea9n cho.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u0110\u1ed7 Qu\u00fd v\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i v\u1eabn cho l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u0129 Quang, Phan Thanh Gi\u1ea3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho theo \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng d\u1eabn v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Th\u1ea7n s\u00e1ch Ban tr\u1ef1c Ti\u1ec1n v\u1ec7 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f9ng \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 c\u00f4ng ho\u1eb7c t\u1ed9i c\u1ee7a quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u gi\u1eb7c Man. B\u00ean v\u00f5 ban cho r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, tr\u1eadn n\u00e0y ch\u00e9m b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, m\u00e0 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng t\u1ed1n k\u00e9m kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. B\u00ean v\u0103n ban, l\u0169 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n cho r\u1eb1ng l\u0169 Tr\u01b0\u1eddng tuy d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, nh\u01b0ng tr\u00e8o \u0111\u00e8o, l\u1ed9i su\u1ed1i, kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, xin \u0111\u1ec1u cho th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn Phan Thanh Gi\u1ea3n, L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu, Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u xin chi\u1ebfu lu\u1eadt ngh\u1ecb t\u1ed9i. L\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y t\u1eeb \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng tr\u1edf xu\u1ed1ng, ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, qu\u00e2n gi\u1ecfi, l\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, tr\u1eebng tr\u1ecb gi\u1ebft ch\u00f3c gi\u1eb7c Man th\u1eadt n\u1eb7ng, b\u00e0n v\u1ec1 qu\u00e2n ch\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf sao \u0111\u1ee7 n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng ? Nh\u01b0ng ngh\u0129: tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n n\u00fai non hi\u1ec3m tr\u1edf, hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n Man L\u1ea1o, ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec chim mu\u00f4ng, xuy\u00ean r\u1eebng, \u1ea9n hang, ch\u01b0a d\u1ec5 \u0111\u00e3 l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u00e0 quan qu\u00e2n ta th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, tr\u00ean m\u00f9 d\u01b0\u1edbi \u01b0\u1edbt c\u0169ng kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady t\u1eeb \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f9ng, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Giao \u0111\u1ebfn b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. L\u0169 Phan Thanh Gi\u1ea3n, k\u1ebb th\u00ec khinh \u0111\u1ecbch, h\u1ecfng vi\u1ec7c, k\u1ebb th\u00ec lui tr\u1eadn, c\u1ea7u s\u1ed1ng, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0 v\u0103n quan, ch\u01b0a quen vi\u1ec7c qu\u00e2n, t\u01b0\u1edbng t\u00e1 \u0111i theo nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea7m l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 th\u00ec c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o m\u1ed9t m\u00ecnh Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y tu\u1ed5i gi\u00e0, s\u1ee9c y\u1ebfu kh\u00f3 kham, sai khi\u1ebfn. Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf l\u1ea1i kh\u00f4ng qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u1ea7m \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1eaft d\u00f9 c\u00f3 mu\u1ed1n t\u1ef1 t\u1eed c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c. X\u00e9t t\u00ecnh, \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khoan cho. V\u1eady Phan Thanh Gi\u1ea3n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n b\u1ed9 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u00ea V\u0103n Hi\u1ebfu c\u1ea5p cho h\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng gi\u00e1ng xu\u1ed1ng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ed3n ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n \u0111\u1ec3 c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Ho\u00e0ng S\u0129 Quang l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y \u00edt ng\u00e0y, t\u00e2u b\u00e1o hoang mang, r\u1ed3i b\u1ecb \u1ed1m ngay, x\u00e9t ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u1ed1m gi\u1ea3, sau l\u1ea1i xu\u1ea5t l\u1ef1c \u0111\u1ed1c v\u1eadn qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ee1 vi\u1ec7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1n b\u00f9 ch\u00fat \u00edt l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc th\u00ec cho gi\u00e1ng b\u1ed5, d\u00f9ng v\u00e0o ch\u1ee9c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang trong s\u00e1u b\u1ed9. L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac th\u1ea5t tr\u1eadn, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1i t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u d\u00f9ng. Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n theo vi\u1ec7c qu\u00e2n t\u1eeb l\u00fac tr\u1ebb tu\u1ed5i c\u00f3 c\u00f4ng lao c\u0169 k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, cho kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd. Nguy\u1ec5n Kim Tr\u1ee3, gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. T\u1ed1ng Vi\u1ebft B\u00ecnh g\u1eb7p gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ch\u1ebft tr\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa, \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c li\u1ec1u ch\u1ebft b\u1ecf m\u00ecnh, th\u00ec t\u1eb7ng phong h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Tr\u1ea7n Ki\u00eam L\u1ecbch ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, b\u1ecf m\u00ecnh, x\u00e9t ra c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec t\u1eb7ng phong h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng H\u1ed3 V\u0103n C\u1ee9, t\u1eb7ng h\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf \u0111\u1ed3n ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n, t\u1ef1 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c binh l\u00ednh ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n. C\u00f3 Cai \u0111\u1ed9i gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng H\u1ed3 V\u0103n \u0110\u1ea1o nh\u00e2n ng\u00e3 n\u01b0\u1edbc \u1ed1m ch\u1ebft, quan tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u1eb7ng h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, cho chi\u1ec3u h\u00e0m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>M\u1edbi chia \u0111\u1ecbnh ph\u1ee7, huy\u1ec7n ch\u00e2u c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m 4 h\u1ea1ng khuy\u1ebft ((1) Khuy\u1ebft : thi\u1ebfu quan tr\u1ecb nhi\u1ec7m.) : 1. T\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ((2) Khuy\u1ebft \u1edf n\u01a1i t\u1ed1i quan tr\u1ecdng.), 2. Y\u1ebfu khuy\u1ebft ((3) Khuy\u1ebft \u1edf n\u01a1i quan tr\u1ecdng.), 3. Trung khuy\u1ebft ((4) Khuy\u1ebft \u1edf n\u01a1i c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng. ), 4. Gi\u1ea3n khuy\u1ebft ((5) Khuy\u1ebft \u1edf n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c.).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n k\u1ef9 x\u00e9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ph\u1ee7, huy\u1ec7n ch\u00e2u, ch\u1ed7 n\u00e0o xung y\u1ebfu, ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1eadn r\u1ed9n, ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1ea5t v\u1ea3, ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f3 kh\u0103n. B\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : x\u00e9t theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh, th\u00ec ph\u1ee7 huy\u1ec7n chia l\u00e0m 4 h\u1ea1ng khuy\u1ebft : xung y\u1ebfu, b\u1eadn r\u1ed9n, v\u1ea5t v\u1ea3, kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0ng kh\u00f4ng k\u1ec3 r\u00f5 th\u1ef1c tr\u1ea1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Nay xin c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 gi\u1ed1ng c\u00e1i ngh\u0129a xung y\u1ebfu, b\u1eadn r\u1ed9n, v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 kh\u0103n nh\u1ea5t nh\u1ea5t t\u00f3m t\u1eaft l\u1ea1i m\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 sau :<\/p>\n<p>M\u1ed9t l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu :<\/p>\n<p>1. Nh\u1eefng ch\u1ed7 ph\u1ee5 c\u1eadn kinh th\u00e0nh, tr\u1ea5n, \u0111\u1ea1o, sai d\u1ecbch t\u1ea7n phi\u1ec1n b\u1eadn r\u1ed9n.<\/p>\n<p>2. Nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00f4 h\u1ed9i xe thuy\u1ec1n t\u1ee5 h\u1ecdp nh\u00e2n v\u1eadt huy\u00ean n\u00e1o ph\u1ee9c t\u1ea1p, hay sinh ra tranh c\u00e3i \u0111\u00e1nh nhau v\u00e0 tr\u1ed9m c\u1eafp.<\/p>\n<p>3. Nh\u1eefng n\u01a1i ven n\u00fai, ven bi\u1ec3n, c\u00f3 \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng hay \u1ea9n hi\u1ec7n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n c\u01b0.<\/p>\n<p>4. Nh\u1eefng n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p tr\u1ea5n kh\u00e1c ho\u1eb7c c\u00e1c tr\u1ea1i man hay c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i, sang qu\u1ea5y nhi\u1ec5u.<\/p>\n<p>5. \u0110\u1ea5t li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ea7u c\u1ed1ng, c\u00f4ng v\u0103n, c\u00f4ng ho\u00e1 ph\u1ea3i t\u1ea3i \u0111i, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ee9 d\u1ecbch ph\u1ea3i \u0111i qua ; ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 quan y\u1ebfu qua l\u1ea1i, ph\u1ea3i gia t\u00e2m \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n<p>6. Ch\u1ed7 c\u00f3 \u0111\u00ea c\u00f4ng, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i hay h\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00e0 n\u00f4ng, g\u1eb7p c\u00f3 m\u01b0a l\u1ee5t, c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Hai l\u00e0 n\u01a1i b\u1eadn r\u1ed9n.<\/p>\n<p>1. \u0110\u1ea5t r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, s\u1ed1 binh l\u01b0\u01a1ng g\u1ea5p b\u1ed9i ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c th\u00fac nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>2. Th\u01b0a ki\u1ec7n nhi\u1ec1u, v\u0103n \u00e1n b\u1eadn, ph\u1ea3i tra h\u1ecfi kh\u00e1m x\u00e9t lu\u00f4n.<\/p>\n<p>Ba l\u00e0 n\u01a1i v\u1ea5t v\u1ea3.<\/p>\n<p>1. \u0110\u1ea5t x\u1ea5u l\u1eafm s\u1ecfi \u0111\u00e1 ho\u1eb7c chua, ho\u1eb7c m\u1eb7n, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5y nhi\u1ec1u g\u1eb7t \u00edt, hoa l\u1ee3i c\u0169ng k\u00e9m.<\/p>\n<p>2. \u0110\u1ea5t kh\u00f4 khan ho\u1eb7c th\u1ea5p \u01b0\u1edbt, h\u01a1i n\u1eafng h\u01a1i l\u1ee5t \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i.<\/p>\n<p>3. D\u00e2n x\u00e3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xi\u00ean t\u00e1n, h\u1ed9 kh\u1ea9u gi\u1ea3m s\u00fat, thu\u1ebf kho\u00e1 s\u01b0u d\u1ecbch v\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>B\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i kh\u00f3 kh\u0103n.<\/p>\n<p>1. X\u01b0a nay nhi\u1ec1u nh\u1eefng k\u1ebb du th\u1ee7 du th\u1ef1c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m \u0103n l\u1ea1i ch\u1ee9a ch\u1ea5p t\u1ee5 h\u1ecdp c\u00f4n \u0111\u1ed3, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c b\u1eeba b\u00e3i, sinh tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>2. D\u00e2n nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111i\u00eau toa ngoan ng\u1ea1nh, l\u1ea1i d\u1ecbch nhi\u1ec1u k\u1ebb x\u1ea3o tr\u00e1, do\u1ea1 n\u1ea1t th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, l\u1eadp ra b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u00f9ng h\u1ea1i l\u1eabn nhau, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u \u00e1n m\u1ea1ng.<\/p>\n<p>3. C\u00f3 nhi\u1ec1u c\u01b0\u1eddng h\u00e0o t\u1ea1 s\u1ef1 chia nhau \u0103n cho b\u00e9o, l\u1ea1i kh\u00e9o lo toan \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00ednh tr\u1ed1n thu\u1ebf thi\u1ebfu, kh\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u00e2u n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ee7 4 \u0111i\u1ec1u n\u00f3i tr\u00ean l\u00e0 \u201ct\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft\u201d ki\u00eam 3 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y l\u00e0 \u201cy\u1ebfu khuy\u1ebft\u201d, ki\u00eam 2 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y l\u00e0 \u201ctrung khuy\u1ebft\u201d, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t hay kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0o th\u00ec l\u00e0 \u201cgi\u1ea3n khuy\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, cho r\u1eb1ng : \u0110\u1ecba l\u00fd n\u01b0\u1edbc ta, l\u1ea5y bi\u1ec3n l\u00e0m d\u1ea3i \u00e1o, l\u1ea5y n\u00fai l\u00e0m v\u1ea1t \u00e1o, \u0111\u1ecba th\u1ebf tr\u1ecdng y\u1ebfu v\u00e0 hi\u1ec3m tr\u1edf, c\u00e1c tr\u1ea5n h\u00f9ng m\u1ea1nh ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng t\u1eeb nam \u0111\u1ebfn b\u1eafc, m\u1ed9t d\u1ea3i n\u00fai li\u1ec1n, c\u00f3 nhi\u1ec1u Man L\u1ea1o c\u00f9ng \u1edf, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u k\u00ednh c\u1ea9n quy thu\u1eadn. Trong n\u01b0\u1edbc tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ea1m, c\u1ea7u c\u1ed1ng li\u1ec1n nhau. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ea5t tuy hi\u1ec3m tr\u1edf ti\u1ebfp gi\u1edbi v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng, nh\u01b0ng nh\u00e2n d\u00e2n t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n v\u00f4 s\u1ef1. N\u1ebfu nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u1ee9 l\u1ea5y c\u1edb ven n\u00fai, ven bi\u1ec3n ho\u1eb7c gi\u00e1p tr\u1ea1i Man L\u1ea1o v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec kh\u00f4ng m\u1ea5y ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u1edf v\u00e0o l\u1ec7 \u1ea5y. V\u1eady n\u1ebfu k\u1ec3 v\u00e0o h\u1ea1ng \u201cxung y\u1ebfu\u201d th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0 : \u201cven bi\u1ec3n, ven n\u00fai, c\u00f3 ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1ea9n hi\u1ec7n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n c\u01b0, kh\u00f3 nh\u1ecdc trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft ; ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea1i Man L\u1ea1o, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i, sang qu\u1ea5y nhi\u1ec5u\u201d ch\u1ebf ng\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc ; \u201c\u0111\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ea7u c\u1ed1ng\u201d, tu b\u1ed5 m\u1ec7t nh\u1ecdc, c\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n, c\u00f4ng ho\u00e1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u00e0 \u201c\u0111\u01b0\u1eddng s\u1ee9 d\u1ecbch \u0111i quan\u201d ; c\u00f3 ch\u1ed7 quan y\u1ebfu, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c th\u00fac d\u00e2n phu \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 n\u01a1i \u201cxung y\u1ebfu\u201d. N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c l\u1ec7 n\u00e0y. C\u00f2n n\u1ebfu k\u1ec3 v\u00e0o h\u1ea1ng \u201ckh\u00f3 kh\u0103n\u201d th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cd\u00e2n nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111i\u00eau ngoa ngoan ng\u1ea1nh, l\u1ea1i d\u1ecbch nhi\u1ec1u k\u1ebb x\u1ea3o tr\u00e1. \u00d4i ! D\u00e2n t\u00ecnh nham hi\u1ec3m, t\u1eeb x\u01b0a v\u1eabn s\u1ee3. D\u00e2n m\u00e0 \u0111i\u00eau ngoa ngoan ng\u1ea1nh c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 \u201ckh\u00f3 kh\u0103n\u201d. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0 k\u1ebb d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn h\u1eb1ng ng\u00e0y, t\u1ed9i \u00e1c h\u1ecd ch\u01b0a r\u00f5 r\u1ec7t h\u00e1 n\u00ean v\u1ed9i bu\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu x\u1ea3o tr\u00e1 c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p x\u00e9t x\u1eed, h\u00e1 n\u00ean ng\u1ed3i nh\u00ecn kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec r\u1ed3i cho l\u00e0 \u201ckh\u00f3 kh\u0103n\u201d sao ? V\u1eady xin xo\u00e1 b\u1ecf m\u1ea5y ch\u1eef \u201cl\u1ea1i d\u1ecbch nhi\u1ec1u k\u1ebb x\u00e1o tr\u00e1\u201d, c\u00f2n c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c xin cho l\u00e0m theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. S\u1eafc sai quan tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t s\u1ef1 tr\u1ea1ng c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u trong h\u1ea1t, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch do b\u1ed9 duy\u1ec7t t\u00e2u. L\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, t\u00e2u l\u00ean, vua chuy\u1ec3n \u0111\u1ecbnh :<\/p>\n<p>T\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft :<\/p>\n<p>C\u00f3 12 ph\u1ee7 : Y\u00ean Kh\u00e1nh, Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng, Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, Ninh Giang, Kinh M\u00f4n, Nam S\u00e1ch, Qu\u1ed1c Oai, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, L\u1ea1ng Giang, T\u1eeb S\u01a1n, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Ti\u00ean H\u01b0ng.<\/p>\n<p>V\u00e0 12 huy\u1ec7n : Y\u00ean Kh\u00e1nh, Y\u00ean M\u00f4, Nam Ch\u00e2n, Th\u01b0 Tr\u00ec, Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Ti\u1ec1n H\u1ea3i, T\u1ee9 K\u1ef3, Y\u00ean L\u1ea1c, Y\u00ean L\u00e3ng, Ti\u00ean Du, V\u0103n Giang, T\u1eeb Li\u00eam.<\/p>\n<p>Y\u1ebfu khuy\u1ebft :<\/p>\n<p>C\u00f3 15 ph\u1ee7 : Di\u1ec5n Ch\u00e2u, H\u00e0 Trung, \u1ee9ng Ho\u00e0, L\u00fd Nh\u00e2n, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, Kho\u00e1i Ch\u00e2u, Th\u00e1i B\u00ecnh, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, B\u00ecnh Giang, Qu\u1ea3ng Oai, Thu\u1eadn An, Ph\u00fa B\u00ecnh, Th\u00f4ng Ho\u00e1, Gia H\u01b0ng, Quy Ho\u00e1.<\/p>\n<p>37 huy\u1ec7n : H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Ph\u00fa Vinh, B\u00ecnh Ch\u00ednh, B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, Ho\u1eb1ng Ho\u00e1, Kim S\u01a1n, Thanh Tr\u00ec, Ph\u00fa Xuy\u00ean, Thanh Oai, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, Nam Xang, H\u01b0ng Nh\u00e2n, Thanh Quan, Di\u00ean H\u00e0, Tho\u1ea1i Anh, Ph\u00f9 Dung, C\u1ea9m Gi\u00e0ng, Gia L\u1ed9c, Kim Th\u00e0nh, Ti\u00ean Minh, Thanh L\u00e2m, Thanh H\u00e0, Th\u1ea1ch Th\u1ea5t, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, An S\u01a1n, Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd, V\u00f5 Gi\u00e0ng, Y\u00ean Phong, Gia L\u00e2m, Kim Hoa, Vi\u1ec7t Y\u00ean, Y\u00ean D\u0169ng, B\u1ea3o L\u1ed9c, Y\u00ean Th\u1ebf, H\u1eefu L\u0169ng, Hoa Phong, Thanh Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>V\u00e0 2 ch\u00e2u : B\u1ea1ch Th\u00f4ng, Th\u1ee7y V\u0129.<\/p>\n<p>Trung khuy\u1ebft :<\/p>\n<p>C\u00f3 20 ph\u1ee7 : Qu\u1ea3ng Ninh, \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, Th\u0103ng Hoa, Quy Nh\u01a1n, B\u00ecnh Thu\u1eadn, T\u00e2n B\u00ecnh, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n, An Bi\u00ean, An T\u00e2y, H\u00e0 Thanh, Anh S\u01a1n, T\u0129nh Gia, Thi\u1ec7u Ho\u00e1, Thi\u00ean Quan, Ngh\u0129a H\u01b0ng, L\u00e2m Thao, \u0110oan H\u00f9ng, Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh, Tr\u1ea5n Man, Tr\u1ea5n Ninh.<\/p>\n<p>62 huy\u1ec7n : Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Duy Xuy\u00ean, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Tuy Vi\u1ec5n, B\u1ed3ng S\u01a1n, V\u0129nh An, Ki\u1ebfn Ho\u00e0, H\u00e0 Ti\u00ean, Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang, Qu\u1ef3nh L\u01b0u, Th\u1ea1ch H\u00e0, \u0110\u00f4ng S\u01a1n, Gia Vi\u1ec5n, L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, Ho\u00e0i An, Thanh Li\u00eam, Duy Ti\u00ean, Kim B\u1ea3ng, Ph\u1ee5 D\u1ef1c, M\u1ef9 L\u1ed9c, Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, Qu\u1ef3nh C\u00f4i, \u0110\u1ea1i An, \u00fd Y\u00ean, Phong Doanh, Ti\u00ean L\u1eef, Thi\u00ean Thi, Kim \u0110\u1ed9ng, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, Thanh Mi\u1ec7n, An D\u01b0\u01a1ng, Nghi D\u01b0\u01a1ng, An L\u00e3o, Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, L\u1eadp Th\u1ea1ch, Ph\u00f9 Ninh, B\u1ea5t B\u1ea1t, Minh Ngh\u0129a, H\u1ea1 Hoa, Hoa Kh\u00ea, Thanh Ba, Tam N\u00f4ng, Tam D\u01b0\u01a1ng, L\u1ee5c Ng\u1ea1n, Lang T\u00e0i, Hi\u1ec7p Ho\u00e0, C\u1ea3m Ho\u00e1, V\u0103n Ch\u1ea5n, T\u01b0 N\u00f4ng, Tr\u00ecnh C\u1ed1, S\u1ea7m N\u01b0a, Man X\u00f4i, Li\u00ean Huy\u1ec7n, Kh\u00e2m Huy\u1ec7n, Khang Huy\u1ec7n, C\u00e1t Huy\u1ec7n, Qu\u1ea3ng Huy\u1ec7n, X\u00f4i Huy\u1ec7n, M\u1ed9c Huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>V\u00e0 8 ch\u00e2u : Ti\u00ean Y\u00ean, V\u1ea1n Ninh, V\u00e2n \u0110\u1ed3n, \u0110\u00e0 B\u1eafc, Chi\u00eau T\u1ea5n, \u00d4n Ch\u00e2u, V\u0103n Quan, V\u0103n Uy\u00ean.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3n khuy\u1ebft :<\/p>\n<p>C\u00f3 20 ph\u1ee7 : Tri\u1ec7u Phong, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Di\u00ean Kh\u00e1nh, B\u00ecnh Ho\u00e0, Ho\u1eb1ng An, Ph\u01b0\u1edbc Long, Ki\u1ebfn An, L\u1ea1c Ho\u00e1, \u0110\u1ee9c Th\u1ecd, T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean, Th\u1ecd Xu\u00e2n, Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Y\u00ean B\u00ecnh, Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p>72 huy\u1ec7n : H\u1ea3i L\u0103ng, \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng, L\u1ec7 Th\u1ee7y, B\u1ed1 Ch\u00ednh, Ho\u00e0 Vinh, B\u00ecnh S\u01a1n, M\u1ed9 Hoa, Tuy Ho\u00e0, Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n, V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n \u0110\u1ecbnh, An Ph\u01b0\u1edbc, Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, Thu\u1eadn An, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, B\u1ea3o An, B\u00ecnh An, Long Th\u00e0nh, Ph\u01b0\u1edbc Y\u00ean, Tu\u00e2n Ngh\u0129a, Tr\u00e0 Vinh, Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng, Thi\u00ean L\u1ed9c, Nghi Xu\u00e2n, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, Ch\u00e2n L\u1ed9c, H\u01b0ng Nguy\u00ean, H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, V\u0129nh Ho\u00e0, H\u1ed9i Nguy\u00ean, K\u1ef3 S\u01a1n, Thu\u00fd\u00a0 V\u00e2n, Trung S\u01a1n, Xa H\u1ed5, S\u1ea7m T\u1ed9, Man So\u1ea1n, M\u01b0\u1eddng Lan, Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n, Cam Linh, Th\u00e2m Nguy\u00ean, Y\u00ean S\u01a1n, M\u1ed9ng S\u01a1n, N\u00f4ng C\u1ed1ng, Qu\u1ea3ng X\u01b0\u01a1ng, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, C\u1ea9m Th\u1ee7y, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, An \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh L\u1ed9c, Nga S\u01a1n, Th\u1ecd Xu\u00e2n, An Ho\u00e1, Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng, V\u0129nh Thu\u1eadn, Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, Gia B\u00ecnh, H\u00f9ng Quan, S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ea1o, Y\u00ean H\u01b0ng, Ho\u00e0nh B\u1ed3, \u0110\u1ed3ng H\u1ec9, Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh Tuy\u1ec1n, V\u00f5 Nhai, Ph\u1ed5 Y\u00ean, \u0110\u1ea1i T\u1eeb, V\u0103n L\u00e3ng, Tr\u1ea5n Y\u00ean, Y\u00ean L\u1eadp, H\u00e0m Y\u00ean.<\/p>\n<p>V\u00e0 40 ch\u00e2u : H\u01b0\u1edbng Hoa, M\u01b0\u1eddng Vanh, L\u00e0ng Th\u00ecn, N\u00e0 B\u00f4n, Th\u01b0\u1ee3ng X\u1ebf, T\u00e1 Bang, X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh, Ba Lan, T\u1ea7m B\u1ed3n, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, Lang Ch\u00e1nh, T\u00e0m Ch\u00e2u, Quan Da, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, Mai Ch\u00e2u, M\u1ed9c Ch\u00e2u, Mai S\u01a1n, Thu\u1eadn Ch\u00e2u, Ninh Bi\u00ean, Ph\u00f9 Hoa, An Ch\u00e2u, S\u01a1n La, Tu\u00e2n Gi\u00e1o, V\u0103n B\u00e0n, Qu\u1ef3nh Nhai, Lai Ch\u00e2u, Lu\u00e2n Ch\u00e2u, B\u1ea3o L\u1ea1c, L\u1ee5c Y\u00ean, Thu Ch\u00e2u, V\u1ecb Xuy\u00ean, Th\u1ea1ch L\u00e2m, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang.<\/p>\n<p>Trong kinh k\u1ef3 m\u01b0a l\u1ee5t, n\u01b0\u1edbc l\u00ean to. \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An v\u00e0 H\u1ea3i V\u00e2n quan, nh\u00e0 c\u1eeda t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a qu\u00e2n, d\u00e2n b\u1ecb tr\u00f4i m\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vua sai chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, ch\u1ea9n c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua l\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i xem n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, bi\u1ec1n binh \u1edf Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ty Loan nghi, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u1eafng m\u1eb7t. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i H\u1ed3 V\u0103n D\u1ee5c b\u1ecb \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c. Qu\u1ea3n qu\u00e2n T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 \u0110o\u00e0n Kim th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n Th\u1ee7y Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i Th\u1ee7y v\u1eabn ki\u00eam Qu\u1ea3n c\u01a1 Ki\u00ean chu. B\u1ed5 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung Th\u1ee7y, Phan V\u0103n M\u1eabn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n Th\u1ee7y, Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 Th\u1ee7y, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu Th\u1ee7y. D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Khoan l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu Th\u1ee7y, Qu\u1ea3n c\u01a1 Trung d\u1ef1c L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n Th\u1ee7y, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n phong H\u1eadu v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Trung l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Sai l\u00e0m c\u1eeda s\u1ed5 b\u1eb1ng pha l\u00ea \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0. D\u00f9ng V\u0169 \u0110\u0129nh Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh. B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0m vi\u1ec7c Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Xu\u00e2n Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c vi\u1ec7c l\u1eadu \u0111inh, Nguy\u00ean b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng x\u00e9t m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n cho d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y bi\u00ean theo s\u1ed1 \u0111inh l\u1eadu v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, Nguy\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. R\u1ed3i Nguy\u00ean l\u1ea1i can \u00e1n kh\u00e1c, b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, b\u00e8n gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 : d\u00f9ng L\u1ec5 b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang Binh b\u1ed9 bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea Nguy\u00ean Trung th\u0103ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung Nguy\u1ec5n Huy Chi\u00eam l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thao di\u1ec5n voi \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m thao di\u1ec5n ri\u00eang 24 l\u1ea7n : c\u1ee9 v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n, trung tu\u1ea7n h\u1eb1ng th\u00e1ng, do Th\u1ed1ng qu\u1ea3n v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng li\u1ec7u ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 150 bi\u1ec1n binh, v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 ph\u00e1i 10 ph\u00e1o th\u1ee7, \u0111\u1ec1u mang \u0111\u1ee7 s\u00fang nh\u1ecf s\u00fang l\u1edbn, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng r\u00e3i b\u1ecf kh\u00f4ng, li\u1ec7u tr\u00edch s\u1ed1 l\u1ea5y voi chi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 thao di\u1ec5n. S\u1ed1 l\u00ednh, s\u1ed1 voi thao di\u1ec5n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu k\u1ef3 thay l\u01b0\u1ee3t nhau. Thao di\u1ec5n chung 12 l\u1ea7n : t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11, v\u00e0o ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng, th\u00e1ng 12 v\u00e0o ng\u00e0y 20, \u0111\u1ec1u ph\u00e1i th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh, c\u1ed9ng 1.000 ng\u01b0\u1eddi, mang \u0111\u1ee7 s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n v\u1edbi l\u00ednh v\u00e0 voi \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn s\u1eafp qu\u00e2n v\u00e0 voi trong ba v\u1ec7 \u0111\u1ec1u x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc Nam \u0111\u00e0i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh \u0111\u00e3 t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc xin vua \u0111\u1ebfn ng\u1ef1 duy\u1ec7t ho\u1eb7c ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u00e1m th\u1ecb.<\/p>\n<p>M\u1ed7i l\u1ea7n thao di\u1ec5n c\u00f3 ri\u00eang : 3 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, 60 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i kh\u1ea9u thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 5 ph\u00e1t, ph\u00e1o Du Long, ph\u00e1o H\u1ecfa Sa \u0111\u1ec1u 15 \u1ed1ng, 60 b\u00f3 \u0111u\u1ed1c. M\u1ed7i l\u1ea7n thao di\u1ec5n chung : 4 c\u1ed7 s\u00fang V\u00f5 c\u00f4ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, 15 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, 500 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec1u 5 ph\u00e1t ; 100 \u1ed1ng Du Long ph\u00e1o, 150 \u1ed1ng H\u1ecfa Sa ph\u00e1o, 350 b\u00f3 \u0111u\u1ed1c. Nh\u1eefng thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 v\u1eadt d\u1eabn l\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf kho ra. C\u00f2n \u0111u\u1ed1c m\u1ed7i l\u1ea7n thao di\u1ec5n ri\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n, m\u1ed7i l\u1ea7n thao di\u1ec5n chung, c\u1ea5p 15 quan.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Hi\u1ec7p th\u1ee7 \u1edf b\u1ed1n \u0111\u1ed3n c\u1eeda bi\u1ec3n : Kh\u1ea9u, Lu\u1eadt, H\u1ed9i, C\u00e0n thu\u1ed9c tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 H\u00ecnh b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u : \u201cC\u00e1c h\u00f2n thu\u1ed9c Phi\u00ean An, H\u00e0 Ti\u00ean, h\u1ea1t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh g\u1ed3m 15 n\u01a1i c\u00f3 t\u1ed5 y\u1ebfn (C\u00e1c h\u00f2n thu\u1ed9c Phi\u00ean An : h\u00f2n Ngh\u00ea [Ngh\u00ea D\u1eef], h\u00f2n Hoa Cau [Hoa Lang d\u1eef], h\u00f2n Cau (T\u00e2n Lang d\u1eef], h\u00f2n \u0110\u1ea7m Tre [Tr\u00fac \u0110\u00e0m d\u1eef], h\u00f2n Mu\u1ed1i [Di\u00eam d\u1eef], h\u00f2n Tre Con [Ti\u1ec3u tr\u00fac d\u1eef], h\u00f2n Tre To [\u0110\u1ea1i tr\u00fac d\u1eef], h\u00f2n Hang \u00c9n [Y\u1ebfn C\u1ed1c d\u1eef]. C\u00e1c h\u00f2n thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean : h\u00f2n Ngh\u1ec7 [Ngh\u1ec7 d\u1eef], h\u00f2n C\u1ed5 Chu [C\u1ed5 Chu d\u1eef], h\u00f2n Chu\u1ed1i [Ti\u00eau d\u1eef], h\u00f2n Tranh [Mao d\u1eef], h\u00f2n Son [Th\u1ed5 Ch\u00e2u d\u1eef], h\u00f2n R\u00e1i [Ph\u00e1t d\u1eef], h\u00f2n Tre [Tr\u00fac d\u1eef]. H\u1eb1ng n\u0103m quan th\u00e0nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kh\u00e1m x\u00e9t, sai c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e2n Hi\u1ec7p, Thanh Ch\u00e2u \u0111i l\u1ea5y v\u1ec1 n\u1ed9p, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 2 c\u00e2n. Xin li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai quan th\u00e0nh m\u1ed9 30 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, l\u1eadp l\u00e0m y\u1ebfn h\u1ed9 ((1) H\u1ed9 g\u1ed3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 l\u1ea5y y\u1ebfn s\u00e0o (t\u1ed5 chim \u00e9n).) h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf : khi m\u1edbi m\u1ed9 h\u1ea1n n\u1ed9p 10 c\u00e2n y\u1ebfn s\u00e0o, 3 n\u0103m sau \u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 20 c\u00e2n, v\u00e0 c\u1ee9 th\u1ebf l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i. N\u1ebfu ch\u01b0a m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1eadp h\u1ed9 th\u00ec h\u00e3y c\u1ee9 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea5y y\u1ebfn s\u00e0o.<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddng Cai thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 X\u00e0 C\u1ed1c B\u1ea1n \u1edf n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, xin nh\u1eadp qu\u1ed1c t\u1ecbch ta v\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf. Quan tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 coi d\u00e2n n\u00e0o c\u0169ng m\u1ed9t l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u01a1i n\u00e0y, n\u01a1i kh\u00e1c. Nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi c\u0169ng n\u00ean x\u1eed tr\u00ed cho h\u1ee3p nghi. M\u01b0\u1eddng Cai tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Ninh, sau v\u00ec thay \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 \u1edf, nay l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ed7 c\u0169 th\u00ec n\u00ean theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00f2n nh\u01b0 X\u00e0 C\u1ed1c B\u1ea1n l\u00e0 d\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, n\u1ebfu nh\u00e2n h\u1ecd \u0111\u1ebfn m\u00e0 m\u00ecnh ti\u1ebfp nh\u1eadn ngay, s\u1ee3 c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1i ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 m\u1ec1m m\u1ecfng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa. V\u1eady n\u00ean cho h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169. N\u1ebfu v\u00ec th\u1ebf b\u00e1ch thi\u1ebft m\u00e0 h\u1ecd c\u1ed1 \u00fd xin l\u01b0u l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc ta th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean cho h\u1ecd \u1edf m\u00e9 ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 r\u0103n b\u1ea3o d\u00e2n ta, ch\u1edb c\u00f3 n\u1ea1t n\u1ed9 s\u00e1ch nhi\u1ec5u h\u1ecd. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi m\u00e0 ng\u1ee5 \u00fd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>Quan tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u : \u201cPh\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 n\u01a1i m\u1edbi m\u1edf mang, vi\u1ec7c binh l\u00ednh, v\u00f5 b\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay b\u1ed1n \u0111\u1ed9i Ninh Thi\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u1ed3n l\u1ea1i, u\u1ef7 cho tr\u00fa ph\u00f2ng Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thai \u0111\u1ed1c su\u1ea5t. Th\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec7c coi qu\u1ea3n \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i, n\u1ebfu nay c\u1ea5p cho v\u00f5 kh\u00ed, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng cho luy\u1ec7n t\u1eadp, khi\u1ebfn cho binh l\u00ednh d\u0169ng c\u1ea3m kh\u00f4n ngoan ch\u1eb3ng nh\u1eefng v\u1eefng m\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng m\u00e0 l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i c\u0169ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c. V\u1eady xin ch\u1ebf c\u1ea5p cho m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 4 c\u00e2y c\u1edd, 20 ng\u1ecdn th\u01b0\u01a1ng d\u00e0i, 20 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho l\u00e0m, l\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh chi\u1ebfu theo s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n c\u00f2n ch\u1ebf c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9. T\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u1ee5 \u0111\u1ec3 s\u00fang \u1edf \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i (39 s\u1edf).<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m tr\u1ea5n S\u01a1n Nam. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c \u201cN\u0103m nay \u0111\u00ea B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u v\u1eefng ch\u1eafc, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng thu\u1eadn d\u00f2ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u1ed7 hai h\u1ea1t S\u01a1n Nam, Ninh B\u00ecnh gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan c\u00f3 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n ng\u1eadp ru\u1ed9ng l\u00faa, ho\u1eb7c gi\u1ea3 v\u00ec ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf tr\u0169ng th\u1ea5p hay l\u00e0 v\u00ec \u0111\u00ea t\u01b0 b\u1ecb t\u00e0n khuy\u1ebft, kh\u00f4ng tu b\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 ra th\u1ebf ch\u0103ng ? Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n ta, v\u1eabn canh c\u00e1nh b\u00ean l\u00f2ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh : b\u1ed9 C\u00f4ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n v\u00e0 \u1edf \u0110\u00ea ch\u00ednh kh\u00e1m x\u00e9t cho r\u00f5 r\u1ed3i tr\u00f9 t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 ch\u1eefa m\u1ed1i t\u1ec7 gi\u00fap cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh t\u00e2u : \u201cXin \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111o\u1ea1n thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, \u1ee9ng Ho\u00e0, L\u00fd Nh\u00e2n, ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o, th\u00ec \u0111\u1ebfn sang xu\u00e2n n\u0103m kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1eafp cao l\u00ean v\u00e0 x\u00e2y c\u1ed1ng M\u1ef9 L\u00e2m (t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean) c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u00ea t\u01b0 c\u00e1c x\u00e3 T\u01b0\u1eddng L\u00e2n, sau s\u1ebd b\u00e0n t\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 V\u0169 V\u0103n T\u00edn, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0110i\u00eau Do\u00e3n An, b\u00e8n t\u1eeb \u0111\u1ed3n Phong Thu r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi qu\u00e2n nh\u00e0 Thanh \u0111\u00e3 r\u00fat lui, b\u1ecdn T\u00edn cho ng\u01b0\u1eddi m\u1eadt \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i M\u00e3nh Th\u00edch d\u1ee5 d\u1ed7 \u0110i\u00eau Do\u00e3n An v\u1ec1. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n H\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng m\u1eb9o \u1eadp \u0111\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00edn v\u00ec c\u1ea3m m\u1ea1o lam ch\u01b0\u1edbng \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, truy phong T\u00edn h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, cho chi\u1ebfu h\u00e0m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, l\u1ea1i cho th\u00eam 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n. Tu\u1ea5n\u00a0 c\u0169ng b\u1ecb b\u1ec7nh, v\u1ec1 tr\u1ea5n. Bi\u1ec1n binh \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y, h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f2n \u0111\u1ec1u \u1ed1m y\u1ebfu t\u1ea3n m\u00e1t, kh\u00f4ng ai chi\u1ebfu c\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c ai n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u00f4 c\u1edb b\u1ed7ng ph\u00e1i binh l\u00ednh sang c\u01b0\u1ee1ng b\u1ee9c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n b\u1ea3o c\u1ee7a ta. Qu\u1ed1c th\u1ec3 v\u00e0 bi\u00ean ph\u00f2ng, hai vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan tr\u1ecdng, n\u00ean m\u1edbi ph\u00e1i binh l\u00ednh \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng ng\u1eeba, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi h\u1ecd, ch\u1ee9 h\u00e1 mu\u1ed1n nh\u1ecdc s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 vi\u1ec7c xa x\u00f4i \u0111\u00e2u ? Kh\u00f4ng ng\u1edd ch\u1ed7 \u1ea5y Th\u1ee7y th\u1ed5 qu\u00e1 x\u1ea5u, lam ch\u01b0\u1edbng qu\u00e1 n\u1eb7ng, bi\u1ec1n binh \u0111i v\u1ec1 ch\u1ec9 trong v\u00f2ng m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u00e1ng m\u00e0 \u1ed1m ch\u1ebft nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1ebf, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00ea man, kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ed1ng ch\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. T\u00ecnh c\u1ea3nh nh\u01b0 th\u1ebf, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! V\u1eady d\u1ee5 cho quan th\u00e0nh l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd x\u00e9t nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1ed1m v\u00e0 ch\u1ebft trong chuy\u1ebfn n\u00e0y ai c\u00f3 quan ch\u1ee9c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m, gia t\u1eb7ng m\u1ed9t c\u1ea5p ; ai th\u00ed sai, quy\u1ec1n sai th\u00ec \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5. C\u00f2n c\u00e1c binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, giao cho gia \u0111\u00ecnh. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m \u0111\u00e3 v\u1ec1, s\u1ee9c cho quan tr\u1ea5n gia t\u00e2m tr\u00f4ng nom, thu\u1ed1c thang \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ; n\u1ebfu ai \u1ed1m ch\u1ebft c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. H\u1ec5 c\u00f2n thi\u1ebfu ai, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm \u0111\u01b0a v\u1ec1 ; v\u00e0 thu nh\u1eb7t h\u00e0i c\u1ed1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ebft, g\u00f3i gh\u00e9m b\u1eb1ng v\u1ea3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n h\u1ecd an t\u00e1ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 v\u1ec1 r\u1ed3i, t\u1eeb Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1ed9i su\u1ed1i kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho Tu\u1ea5n th\u1ef1c th\u1ee5. T\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c th\u1ee5 r\u1ed3i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00ed sai, quy\u1ec1n sai, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u hay m\u1edbi, \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5. V\u0103n v\u00f5 binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng hai th\u00e1ng. B\u00f9i V\u0103n H\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>K\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 \u0110i\u00eau Do\u00e3n An c\u00f9ng t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 \u0110i\u00eau Do\u00e3n Ki\u00ean, \u0110i\u00eau Do\u00e3n V\u00f5 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao cho 2 b\u1ed9 Binh, H\u00ecnh x\u00e9t ngh\u0129, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u201ctr\u1ea3m giam h\u1eadu\u201d ((1) B\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m nh\u01b0ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c giam l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.). \u0110i\u00eau V\u0129nh \u0110i\u1ec3n, \u0110i\u00eau Ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh m\u1ed7i t\u00ean 100 tr\u01b0\u1ee3ng, tha cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>R\u1ed3i d\u00f9ng con \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Thuy\u00ean l\u00e0 \u0110i\u00eau Qu\u1ed1c Long qu\u1ea3n l\u00fd 2 \u0111\u1ed9ng Phong Thu, B\u00ecnh L\u01b0, ki\u00eam cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Phong Thu. Tr\u01b0\u1edbc kia, khi \u0110i\u00eau Do\u00e3n An m\u1edbi b\u1ecb b\u1eaft, tr\u1ea5n L\u00e2m Nguy\u00ean nh\u00e0 Thanh c\u00f3 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em c\u00f4ng v\u0103n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng Ng\u01b0u Giang \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh cho l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec7, b\u1eaft c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n hay ph\u1ee7 nh\u00e0 Thanh c\u00f3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n, ph\u1ea3i do \u0111\u1ed3n bi\u00ean gi\u1edbi, sao l\u1ea1i tr\u00e1i ph\u00e9p v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u00e1ng l\u00fd kh\u00f4ng ti\u1ebfp nh\u1eadn, nh\u01b0ng ngh\u0129 v\u0103n th\u01b0 n\u00e0y c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u1ed1t \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0110i\u00eau Do\u00e3n An, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00f4 c\u1edb, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u1eed \u0111\u1ed1i, cho xong c\u00e1i vi\u1ec7c v\u1eeba r\u1ed3i \u0111i. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0m t\u1edd tr\u1ea3 l\u1eddi, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i : \u0110\u1ed3n Phong Thu v\u1ed1n thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc ta, \u0111\u1ea5t M\u00e3nh Thoa v\u1eabn thu\u1ed9c nh\u00e0 Thanh, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u00e9t g\u00ec l\u1eafm. C\u00f2n \u0110i\u00eau Do\u00e3n An l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta, nay \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1, s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y hai n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u00fat hi\u1ec1m nh\u1ecf l\u00e0 b\u1edfi huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y c\u1ea3 nghe \u0111\u1ee9a b\u1eady, b\u1ecb n\u00f3 \u0111\u00e1nh l\u1eeba, nay \u0111\u1eebng n\u00ean l\u1ea5y c\u1edb nh\u1ecf m\u1ecdn \u1ea5y m\u00e0 ng\u1edd v\u1ef1c nhau n\u1eefa, \u0111\u1ea1i \u00fd nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ed3i giao t\u1edd \u1ea5y cho k\u1ebb \u0111\u01b0a th\u01b0, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec5n h\u1eafn ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i cho v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng c\u1ee7a m\u00ecnh qu\u00e1 s\u01a1 s\u00e0i, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 v\u1ec1 c\u00e1ch kh\u00e1m x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1ed3n c\u00e1c n\u01a1i quan t\u1ea5n. Quan th\u00e0nh xin \u0111\u1eb7t c\u1eeda \u1ea3i canh ph\u00f2ng \u1edf \u0111\u1ed3n B\u1ea3o Th\u1eafng, giao cho th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh nghi\u00eam ng\u1eb7t canh gi\u1eef ; ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Thanh qua l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ch\u00e1c mua b\u00e1n, ch\u1ec9 cho \u1edf m\u1eb7t ph\u1ed1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft m\u00e0 \u0111i v\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : \u201cN\u01b0\u1edbc ta c\u00f9ng nh\u00e0 Thanh v\u1eabn t\u1ed1t v\u1edbi nhau, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng qu\u00e1 nh\u01b0 v\u1eady chi b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169\u201d. Vi\u1ec7c b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u1ea5y b\u00e8n \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean hai \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n thu\u1eadn nh\u1ecb, Ti\u1ec1n thu\u1eadn t\u1ee9 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i An ngh\u0129a nh\u1ea5t, An ngh\u0129a nh\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, th\u0103m l\u00faa.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed5 oai H\u1eadu v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ki\u00eam l\u0129nh Ng\u00e2n b\u00e0i, Nha b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00e2n s\u00e0i.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 9 m\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf Thanh Hoa, B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1eefu tham tri B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; H\u00ecnh b\u1ed9 H\u1eefu tham tri l\u0129nh B\u1eafc Th\u00e0nh H\u00ecnh t\u00e0o L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng B\u1eafc Th\u00e0nh, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u sung l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. L\u1ea5y 61 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa 9 ng\u01b0\u1eddi : \u0110\u1eb7ng Qu\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Huy L\u1ecbch, L\u00ea \u0110\u1ee9c \u0110\u00f4n, V\u0169 Ph\u1ea1m Kh\u1ea3i, Nguy\u1ec5n Huy, L\u00fd \u0110\u0103ng Khoa, \u0110\u1ed7 Huy Di\u1ec5m, Nguy\u1ec5n Danh Vinh, Tr\u1ecbnh C\u00f4ng Th\u1ea3n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng B\u1eafc Th\u00e0nh 20 ng\u01b0\u1eddi : \u0110\u00e0o Huy Ph\u00e1c, Cao B\u00e1 Qu\u00e1t, Phan C\u01a1, Nguy\u1ec5n Huy T\u00f4n, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Hanh, \u0110\u1eb7ng Kham, L\u00ea Danh Nguy\u00ean, Ho\u00e0ng V\u0103n Thi\u1ec7n, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1t, Ng\u00f4 Quang Tu\u1ea5n, Phan Huy Ch\u00e2n, Ng\u00f4 \u0110\u1eb7ng Quang, L\u00ea \u0110\u00ecnh C\u00f4ng, Cao Xu\u00e2n Nguy\u00ean, Ph\u1ea1m Gia Chuy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00f4n, Nguy\u1ec5n M\u1eadu Tr\u1ea1ch, Nguy\u1ec5n Danh C\u00f4n, Ki\u1ec1u N\u0103ng Th\u00e2n, Nguy\u1ec5n Ti\u00ean Tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh 32 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n Ho\u00e0n, \u0110o\u00e0n Tr\u1ecdng Huy\u00ean, V\u0169 Tr\u1ecdng Th\u1ea1nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u01b0, Phan Tr\u1ee9, \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u00ednh, Tr\u1ea7n V\u0103n Nh\u1ea5t, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea7m, Nguy\u1ec5n B\u1eb1ng B\u00e1, Tr\u1ea7n Ng\u00f4n H\u00e0nh, \u0110\u1ed7 B\u00e1 \u0110\u1ecbnh, L\u1ea1i Th\u1ebf M\u1ef9, \u0110\u1ed7 V\u0103n Trai, V\u0169 \u0110\u00ecnh Ho\u00e1n, Ph\u1ea1m T\u1ea5t T\u1ed1, V\u0169 Tr\u1ea7n Qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Nhu\u1eadn, V\u0169 H\u1eefu \u00e1i, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh \u00e1i, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc H\u1ee3p, Tr\u1ea7n V\u0103n Cao, \u0110\u00e0o Ph\u1ea9m, \u0110\u1ed7 Danh Qu\u00e1n, B\u00f9i B\u00e1 C\u1eadn, Nguy\u1ec5n H\u01b0\u1edbng, L\u01b0u Qu\u1ef9, Nguy\u1ec5n Kim Chung, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh D\u1ef1, Tr\u1ea5n Tr\u1ee9, L\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Ph\u1ee5ng, Nguy\u1ec5n T\u1ea5t T\u1ed1, Ph\u1ea1m S\u0129 B\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac b\u1ed9 L\u1ec5 duy\u1ec7t l\u1ea1i nh\u1eefng quy\u1ec1n v\u0103n \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u1ed7 th\u00ec tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00e1nh h\u1ecfng, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5i l\u1ea1i th\u1ee9 t\u1ef1 (Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Nhu\u1eadn quy\u1ec1n v\u0103n nhi\u1ec1u h\u00ecnh t\u00edch \u0111\u00e1ng ng\u1edd, b\u1ecb c\u00e1ch b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5 c\u1eed nh\u00e2n, V\u0169 Tr\u1ecdng Th\u1ea1nh, 4 k\u1ef3 v\u0103n vi\u1ebft, \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2u hay, nh\u1eafc l\u00ean l\u00e0m th\u1ee9 nh\u1ea5t. Nguy\u1ec5n Ho\u00e0n, k\u1ef3 th\u1ee9 t\u01b0 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u v\u0103n l\u1eddi n\u1eb7ng n\u1ec1, b\u1ecb gi\u00e1ng xu\u1ed1ng th\u1ee9 3. B\u00f9i B\u00e1 C\u1eadn, th\u01a1 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u khi\u1ebfm nh\u00e3, b\u1ecb \u0111\u1ec3 xu\u1ed1ng cu\u1ed1i b\u1ea3ng).<\/p>\n<p>Quan tr\u01b0\u1eddng v\u00ec l\u1ea5y \u0111\u1ed7 kh\u00f4ng tinh v\u00e0 ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u00e2n nh\u1eafc \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u00f9i \u0110\u00ecnh Mi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3n xa gi\u00e1 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i c\u00e1c vi\u1ec7c. Vua xem r\u1ed3i b\u1ea3o : nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Mi\u1ec7n tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 g\u00f3p nh\u1eb7t nh\u1eefng vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ed3i h\u00f9a theo m\u00e0 t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0o \u0111\u00e1ng d\u00f9ng, c\u0169ng l\u00e0 ph\u01b0\u1eddng mua chu\u1ed9c c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i, sai \u0111u\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh c\u00f3 b\u00e3o, Nam \u0110\u1ecbnh b\u1ecb h\u1ea1i nhi\u1ec1u nh\u1ea5t. Vua d\u1ee5 quan tr\u1ea5n : Ph\u00e0m nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb \u0111\u1ed5, thuy\u1ec1n bu\u00f4n b\u1ecb \u0111\u1eafm \u0111\u1ec1u ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o ch\u1ea9n c\u1ea5p cho. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y : thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Tr\u01b0\u1edbc kia Tu\u00e2n xin ngh\u1ec9 d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh. \u0110\u1ebfn nay ng\u00e0y th\u00eam \u1ed1m y\u1ebfu, d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua chu\u1ea9n y cho.<\/p>\n<p>M\u1edf m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u0103n b\u1eafn l\u1edbn \u1edf v\u00f9ng g\u00f2 n\u00fai x\u00e3 L\u01b0u B\u1ea3o (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0).<\/p>\n<p>Man M\u01b0\u1eddng L\u1eef n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n (\u1edf ph\u00eda t\u00e2y Lai Ch\u00e2u thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1) sai s\u1ee9 La Xa Ph\u00e0m (ch\u1ee9c quan) t\u00ean l\u00e0 Thi\u1ebfp v\u00e0 Thi\u00ean Tr\u1ea5n Tha Ch\u1ea5t (ch\u1ee9c quan) t\u00ean l\u00e0 Ai Hu\u1ea5n \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Thanh Hoa xin ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ta. S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc, Man tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 cho s\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng, c\u1ea7u th\u00f4ng v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ecb Lai Ch\u00e2u \u0111\u00e1nh l\u1eeba, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn n\u01a1i. N\u0103m ngo\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi man nh\u00e2n \u0111i bu\u00f4n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta, may \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i sai \u0111i theo ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Khi qua Lai Ch\u00e2u, l\u1ea1i b\u1ecb th\u1ed5 Tri ch\u00e2u \u0110i\u00eau Ch\u00ednh V\u00e2n ng\u0103n tr\u1edf, ph\u1ea3i l\u00e9n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft v\u1ec1. Nay Man tr\u01b0\u1edfng h\u00e2m m\u1ed9 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean sai \u0111em th\u01b0, d\u00e2ng ti\u1ebfn l\u1ec5 v\u1eadt.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua nh\u1eadn th\u1ea5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n, ch\u01b0a am hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, b\u00e8n ph\u00e1i Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ki\u00eam l\u0129nh vi\u1ec7c tr\u1ea5n Thanh Hoa, l\u1ea1i sai H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, \u0111\u1ec7 d\u1ee5 ch\u1ec9, \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn h\u1ed9i nhau l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn l\u00fac d\u1ecbch t\u1edd th\u01b0 ra, l\u1eddi l\u1ebd nhi\u1ec1u c\u00e2u kh\u00f4ng thu\u1eadn, m\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u1ea1i l\u00e0 h\u1ea1ng quan v\u00f5 ch\u1ee9c nh\u1ecf. L\u0169 Kim B\u1ea3ng t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cMan m\u1ecdi kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 l\u0169 Kim B\u1ea3ng cho d\u1eabn h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi xa, ai quy ph\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00e1c th\u1ed5 ty \u1edf c\u00e1c n\u01a1i m\u1edbi m\u1edf mang \u0111\u00e3 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ed3 b\u1ea3n m\u00e0 ngay nh\u01b0 Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc to c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 x\u01b0ng th\u1ea7n ph\u1ee5ng c\u1ed1ng. N\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00f2ng h\u01b0\u1edbng theo \u0111\u1ee9c ho\u00e1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m b\u00e0i bi\u1ec3u l\u1eddi l\u1ebd k\u00ednh c\u1ea9n, v\u00e0 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1edbi ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec5 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn\u201d. R\u1ed3i c\u1ea5p cho s\u1ee9 gi\u1ea3 100 quan ti\u1ec1n, ti\u1ec5n ra kh\u1edfi \u0111\u1ecba gi\u1edbi. L\u1ea1i th\u1ea5y \u0110i\u00eau Ch\u00ednh V\u00e2n t\u1ef1 ti\u1ec7n ng\u0103n tr\u1edf s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, sai ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng ngo\u00e0i s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, l\u1ea1i c\u00f3 ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ti\u1ebft th\u00e1o trong s\u1ea1ch. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea5p cho m\u1edbi ph\u1ea3i. C\u00f2n ng\u00e0y ch\u01b0a ph\u00f3 nh\u1eadm v\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00f4i vi\u1ec7c, sao n\u00ean nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u1ea5p c\u1ea3. V\u1eady m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn quen l\u1ec7 c\u1ea5p c\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e1 l\u1ea1m\u00a0 ! V\u1eady xin t\u1eeb nay c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, \u0111\u1ebfn nh\u1eadn vi\u1ec7c v\u00e0o th\u00e1ng m\u1ea1nh th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam c\u1ea3 qu\u00fd \u1ea5y ; v\u00e0o th\u00e1ng tr\u1ecdng th\u00ec c\u1ea5p m\u1ed9t n\u1eeda ; v\u00e0o th\u00e1ng qu\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea5p. Vi\u00ean n\u00e0o th\u0103ng \u0111i\u1ec7u hay \u0111\u1ebfn Kinh h\u1eadu b\u1ed5, n\u1ebfu v\u00e0o th\u00e1ng m\u1ea1nh \u0111\u00e3 l\u0129nh ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam r\u1ed3i th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1ea1i ; v\u00e0o th\u00e1ng tr\u1ecdng th\u00ec tr\u1ea3 m\u1ed9t n\u1eeda ; v\u00e0o th\u00e1ng qu\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1ea1i. Nh\u1eefng vi\u00ean v\u00e0o Kinh ra m\u1eaft vua, r\u1ed3i l\u1ea1i v\u1ec1 cung ch\u1ee9c c\u0169ng t\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 n\u1ed9p th\u00f3c t\u00f4. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cVi\u1ec7c kho t\u00e0ng ch\u1ee9a th\u00f3c, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c k\u1ebf d\u00e2n sinh. Cho n\u00ean vi\u1ec7c thu t\u00f4 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho th\u1eed th\u00f3c, c\u1ee9 1 th\u01b0ng th\u00f3c th\u1ea3 v\u00e0o n\u01b0\u1edbc n\u1ed5i l\u00ean 3 th\u01b0\u1ee3c ((1) Th\u01b0\u1edbc l\u00e0 1% c\u1ee7a th\u0103ng (th\u01b0ng).) th\u00ec l\u00e0 h\u1ee3p th\u1ee9c. \u0110\u00f3 v\u00ec \u00fd mu\u1ed1n cho n\u00f4ng d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n trong vi\u1ec7c n\u1ed9p thu\u1ebf, m\u00e0 th\u00f3c kho v\u1eabn l\u00e0 c\u1ee7a th\u1ef1c d\u1ee5ng. Th\u1ebf m\u00e0 v\u1eeba r\u1ed3i, s\u1eafc sai th\u00ed nghi\u1ec7m kho th\u00f3c. \u1edf Kinh hi\u1ec7n ch\u1ee9a th\u00f3c t\u00f4 c\u1ee7a Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, ch\u1ee9a ch\u01b0a l\u00e2u n\u0103m, m\u00e0 m\u00f9i th\u00f3c \u0111\u00e3 k\u00e9m. C\u00f3 ph\u1ea3i ch\u0103ng v\u00ec l\u00fac n\u1ed9p th\u00f3c, b\u1ecdn \u0111i\u1ec1n h\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111em th\u00f3c gi\u1ea5n xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, l\u1ecdc b\u1ecf tr\u1ea5u tr\u00e9p, r\u1ed3i ch\u1ec9 ph\u01a1i qua, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 th\u00f3c v\u00e0o ch\u1ed7 \u1ea9m th\u1ea5p cho h\u1ea1t th\u00f3c n\u1eb7ng th\u00eam \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. V\u00e0 nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch h\u00e8n m\u1ea1t c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kho, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi con bu\u00f4n v\u00e0 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c mua [th\u00f3c \u1ea9m] \u0111em n\u1ed9p, l\u00e0m gian d\u1ed1i nhi\u1ec1u c\u00e1ch, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u00f3c kho sinh ra th\u1ebf. C\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y. V\u1ea3 ch\u1ee9a th\u00f3c l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, ch\u1eb3ng th\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i c\u00f2n h\u01a1n \u0111\u1ec3 cho ng\u00e0y m\u1ed9t sinh nhi\u1ec1u m\u1ed1i t\u1ec7.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n t\u1eeb nay, d\u00e2n x\u00e3 n\u1ed9p th\u00f3c t\u00f4, c\u1ea7n b\u1eaft ph\u1ea3i ph\u01a1i n\u1ecf, qu\u1ea1t s\u1ea1ch, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4, t\u1ed1t. N\u1ebfu th\u1eed th\u00f3c m\u1ed9t th\u01b0ng n\u1ed5i \u0111\u1ebfn 4 th\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng cho thu nh\u1eadn. N\u1ebfu ai c\u1ed1 ph\u1ea1m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u gian d\u1ed1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc h\u1ec5 d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng thu c\u00f9ng quan th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t\u201d.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u : \u201cSang n\u0103m, vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u1ea7n d\u00f9ng v\u00e1n g\u1ed7 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Xin \u0111em c\u00e1c c\u01a1, \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh trong th\u00e0nh h\u1ea1t chia l\u00e0m hai ban, cho l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ee3i khi vi\u1ec7c c\u00f4ng h\u01a1i ng\u1edbt s\u1ebd l\u1ea1i chia l\u00e0m ba ban\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cH\u1ed3i \u0111\u1ea7u xu\u00e2n khi nghe tin b\u00e1o ngo\u00e0i bi\u00ean h\u1eefu s\u1ef1, l\u1eadp t\u1ee9c cho t\u1eadp h\u1ee3p bi\u1ec1n binh thao di\u1ec5n, \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3, 4 th\u00e1ng, khi bi\u00ean thu\u1ef3 v\u00f4 s\u1ef1 m\u1edbi th\u1ea3 cho v\u1ec1. V\u1ea3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp l\u1eafm, v\u1eady m\u00e0 b\u1eaft binh l\u00ednh l\u00e0m kh\u00f3 nh\u1ecdc lu\u00f4n, kh\u00f4ng nh\u1eefng h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u00e0 l\u1ea1i thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh y\u00eau nu\u00f4i binh s\u0129. V\u1eady vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n n\u00ean c\u1ee9 l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i chia l\u00ednh l\u00e0m hai ban cho th\u00eam phi\u1ec1n ph\u00ed ?\u201d.<\/p>\n<p>Truy ph\u1ee5c ((2) Truy ph\u1ee5c : khai ph\u1ee5c l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u1ee9c quan cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ebft.) vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u1edbc H\u1ed9i l\u00e0m Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng. H\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, r\u1ed3i ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Vua nghe tin m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh truy ph\u1ee5c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb gi\u00e1ng m\u00e3i \u0111\u1ebfn 6 c\u1ea5p, b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 c\u00e1c s\u1edf m\u1ecf v\u00e0ng \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh (m\u1ecf Phong Th\u01b0\u1eddng, \u1edf B\u1eafc Ninh ; 5 m\u1ecf \u1edf Tuy\u00ean Quang : Ti\u00ean Ki\u1ec1u, Ni\u00eam S\u01a1n thu\u1ed9c M\u1eadu Du\u1ec7 ; B\u1ea1ch Ng\u1ecdc, Ng\u1ecdc Li\u00ean thu\u1ed9c Quan Quang ; v\u00e0 Linh H\u1ed3 \u1edf L\u01b0\u01a1ng C\u1ea3i \u0111\u1ea1o vi\u1ec7n, 3 m\u1ecf \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 : Y\u1ebft Ong, Gia Nguy\u00ean, B\u1ea3n L\u00f4 ; 4 m\u1ecf \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean : Kim H\u1ec9, Thu\u1ea7n Mang, S\u1ea3ng M\u1ed9c v\u00e0 B\u1ea3o Mang ; 4 m\u1ecf \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n : Xu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng B\u1ed9c, Su\u1ea5t L\u1ec5 v\u00e0 H\u1eefu L\u00e2n v\u00e0 m\u1ecf V\u0129nh Giang \u1edf Cao B\u1eb1ng). M\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng t\u1eeb 1 l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn 6 l\u1ea1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 bao nhi\u00eau. S\u1eafc sai b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 cho quan th\u00e0nh truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c ch\u1ee7 m\u1ecf ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cKho\u00e1ng tr\u01b0\u1edfng\u201d.) h\u1eb1ng n\u0103m ngo\u00e0i l\u1ec7 v\u00e0ng n\u1ed9p thu\u1ebf, m\u1ed7i m\u1ecf ph\u1ea3i b\u00e1n cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc 50 l\u1ea1ng v\u00e0ng n\u1eefa, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ebd tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho (m\u1ed7i l\u1ea1ng v\u00e0ng l\u00e0 12 l\u1ea1ng b\u1ea1c ho\u1eb7c 60 quan ti\u1ec1n). C\u00e1c ch\u1ee7 m\u1ecf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh phong to\u1ea3 h\u1ebft c\u00e1c m\u1ecf l\u1ea1i, kh\u00f4ng cho khai n\u1eefa.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cV\u00e0ng, m\u1ed9t ngu\u1ed3n b\u00e1u d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t, r\u1ea5t c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn thu\u1ebf kho\u00e1 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i nh\u00e2n m\u1ed1i l\u1ee3i m\u00e0 l\u00e0m ra l\u1ee3i, h\u00e1 n\u00ean b\u1ecf \u0111\u1ea5y ? V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed9 thu\u00ea nh\u1eefng ph\u1ee7 quen ngh\u1ec1 l\u00e0m m\u1ecf r\u1ed3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c su\u1ea5t m\u00e0 khai ; hay l\u00e0 l\u1eadp ra h\u1ed9 l\u00e0m v\u00e0ng, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc th\u00e0nh ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u1ec3 qu\u1ed1c d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam v\u00e0 t\u00e0i nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Sai Thanh, Ngh\u1ec7 ph\u00e1i 5 v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ed5i ra \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh (Thanh Hoa 1 v\u1ec7, Ngh\u1ec7 An 4 v\u1ec7. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 thay ban, nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111i ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 10). Ng\u00e0y 5 v\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh th\u00ec do quan th\u00e0nh li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1 v\u1ec7 sai khi\u1ebfn, c\u00f2n 4 v\u1ec7 chia \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i tr\u1ea5n 1 v\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd gi\u00e1m th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u01b0\u1edbng \u0111em thu\u1ed9c h\u1ea1 h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, chia nhau \u0111i hai tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ng\u1eafm \u0111o \u0111\u1ea1c h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai, s\u00f4ng, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 d\u00e2ng. Vua th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho bi\u1ec1n binh 200 quan ti\u1ec1n. X\u01b0\u1edbng \u0111i \u0111\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e2u tr\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c, b\u00e8n ph\u1ea1t c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh, ch\u1ecbu kh\u1ed5 sai.<\/p>\n<p>X\u00e3 Ph\u00fa Tr\u1ea1ch (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00f3 t\u00ean c\u00f4n \u0111\u1ed3 \u0111i\u00eau x\u1ea3o l\u00e0 Ph\u1ea1m B\u00e1 Khanh, ch\u1ec9 ki\u1ebfm \u0103n v\u1ec1 ngh\u1ec1 xui gi\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi ta ki\u1ec7n t\u1ee5ng. Nh\u00e2n d\u00e2n g\u1ecdi h\u1eafn l\u00e0 \u201cNgh\u0129a \u00f4 s\u01b0\u201d ((2) Ngh\u0129a \u00f4 s\u01b0 : th\u00e2y qu\u1ea1 \u0111en.). Quan Ph\u1ee7 do\u00e3n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, [vua] giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t, r\u1ed3i ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3 C\u1eeda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m Tr\u1ea7n V\u0103n C\u01b0\u1eddng ch\u1ebft, truy t\u1eb7ng h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i v\u00e0 l\u1ee5a v\u00e0 cho m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 gia h\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u0129nh v\u1ec7 C\u1ea9m y, Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n H\u1ed5 oai ti\u1ec1n v\u1ec7 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn, l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m, ph\u1ee5ng l\u1ec5 tri\u1ec1u t\u1ecbnh ((1) Ch\u01b0 h\u1ea7u v\u00e0o ch\u1ea7u thi\u00ean t\u1eed, v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 \u201ctri\u1ec1u\u201d,\u00a0 m\u00f9a thu g\u1ecdi l\u00e0 \u201ct\u1ecbnh\u201d.). D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd V\u0169 l\u00e2m v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1ed5 oai Ti\u1ec1n v\u1ec7.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1ec7 Trang v\u00f5 Tr\u1ea7n V\u0103n Loan l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ef1c ban tr\u1ef1c H\u1eefu v\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh t\u00e2u b\u00e1o : n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean d\u00f2ng. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng : \u201cN\u0103m nay, sau khi c\u00e1c \u0111\u00ea s\u1eeda ch\u1eefa xong, nhi\u1ec1u tr\u1eadn n\u01b0\u1edbc l\u1edbn kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng d\u1eaby l\u00ean \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t nh\u01b0ng r\u1ed3i sau c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n t\u1ea5t c\u1ea3. Ngh\u0129 cho k\u1ef9, vi\u1ec7c ng\u0103n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, ch\u1ed1ng Th\u1ee7y tai, l\u00e0 nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c s\u1edf t\u1ea1i nhi\u1ec1u c\u00e1ch gi\u1eef g\u00ecn n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. Vua b\u00e8n sai ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5a trong kho, t\u1ebf t\u1ea1 th\u1ea7n s\u00f4ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c. L\u1ea1i sai n\u00eau l\u00ean nh\u1eefng thu\u1ed9c vi\u00ean trong nha \u0110\u00ea ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ec5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i lu\u00f4n lu\u00f4n c\u1ea7n m\u1eabn xu\u1ea5t s\u1eafc, th\u00ec k\u00ea t\u00ean ra b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0m th\u00eam l\u1ecbch. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] b\u1eaft \u0111\u1ea7u, th\u00eam 13 quy\u1ec3n ; v\u1ec1 sau, m\u1ed7i n\u0103m th\u00eam 1 quy\u1ec3n, v\u00e0 ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i n\u0103m th\u00eam 5 quy\u1ec3n).<\/p>\n<p>Thao di\u1ec5n voi tr\u1eadn \u1edf tr\u01b0\u1edbc Nam \u0111\u00e0i. Vua \u0111\u1ebfn xem, th\u01b0\u1edfng cho l\u00ednh c\u01b0\u1ee1i voi 300 quan ti\u1ec1n. S\u1eafc sai t\u1eeb nay, ph\u00e0m k\u1ef3 h\u1ed9i di\u1ec5n kinh t\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn xem th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y c\u1ea7m 100 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i kh\u1ea9u c\u00f3 5 ph\u00e1t thu\u1ed1c s\u00fang, c\u00f9ng d\u1ef1 cu\u1ed9c di\u1ec5n t\u1eadp. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cKho th\u00f3c l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, th\u00f3c c\u0169 m\u1edbi, thu v\u00e0o, ph\u00e1t ra, ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh cho th\u00edch nghi. Nay c\u1ee9 c\u00e1c h\u1ea1t ph\u00e1t th\u00f3c l\u00e2u n\u0103m cho xay ra g\u1ea1o, do b\u1ed9 th\u1eed n\u1ea5u c\u01a1m tr\u00ecnh ti\u1ebfn, th\u00ec c\u00f3 th\u00f3c l\u00e2u n\u0103m m\u00e0 c\u00f3 m\u00f9i v\u1ecb c\u00f2n t\u1ed1t, c\u00f3 th\u00f3c ch\u01b0a l\u00e2u m\u00e0 m\u00f9i v\u1ecb \u0111\u00e3 h\u01a1i bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. V\u1eady th\u00ec th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f2n t\u1ed1t hay \u0111\u00e3 k\u00e9m, kh\u00f4ng th\u1ec3 ni\u00ean h\u1ea1n l\u00e2u hay ch\u00f3ng m\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh. V\u1eady ph\u1ea3i t\u01b0 s\u1ee9c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i ki\u1ec3m nghi\u1ec7m th\u00f3c hi\u1ec7n ch\u1ee9a \u1edf kho, h\u1ea1ng t\u1eeb 6, hay 7 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, xem ch\u1ea5t h\u1ea1t g\u1ea1o c\u00f2n r\u1eafn t\u1ed1t kh\u00f4ng, m\u00f9i v\u1ecb c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i g\u00ec kh\u00f4ng, l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u01b0 Ph\u01b0\u1edbc do b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5, Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh. D\u00f9ng quy\u1ec1n th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ed5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n Th\u1ea7n c\u01a1 Trung v\u1ec7 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Tuy\u00ean, tu\u1ed5i gi\u00e0, h\u01b0u tr\u00ed. D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd V\u0169 l\u00e2m H\u1eadu nh\u1ea5t v\u1ec7 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 Trung v\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf m\u0169 \u00e1o cho c\u00e1c ch\u1ea5p s\u1ef1 \u1edf \u0111\u00e0n t\u1ebf Giao.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng t\u1eeb \u0111\u1eddi x\u01b0a, ph\u00e9p ch\u1ebf \u00e1o xi\u00eam theo ngh\u0129a qu\u1ebb c\u00e0n, qu\u1ebb kh\u00f4n, m\u00e0 m\u00e0u s\u1eafc r\u1ef1c r\u1ee1 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u0111i\u1ec1u v\u0103n v\u1ebb. Cho n\u00ean tr\u00ean t\u1eeb thi\u00ean t\u1eed, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u01b0 h\u1ea7u quan khanh, k\u1ebb s\u0129, \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nay ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 \u00fd theo \u0111i\u1ec3n c\u1ed5, sai ch\u1ebf \u00e1o c\u1ed5n m\u0169 mi\u1ec7n d\u00f9ng l\u00e0m ng\u1ef1 ph\u1ee5c, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 k\u00ednh th\u1edd Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y \u1edf c\u00e1c \u0111\u1eddi \u0110inh, L\u00fd, Tr\u1ea7n, L\u00ea n\u01b0\u1edbc ta, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n h\u01a1n c\u1ea3 th\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi c\u1ee7a B\u1eafc tri\u1ec1u n\u1eefa. Nh\u01b0ng c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i gi\u00fap vi\u1ec7c t\u1ebf, quanh hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, c\u0169ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ec3 nghi\u00eam t\u00fac l\u1ec5 nghi v\u00e0 t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh. V\u1eady xin chi\u1ebfu t\u1eeb c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ea9m quan v\u0103n v\u00f5 d\u1ef1 sung v\u00e0o ch\u00e2n ch\u1ea5p s\u1ef1 \u1edf \u0111\u00e0n tr\u00f2n trong l\u1ec5 t\u1ebf Giao c\u00f9ng hai b\u00ean ph\u00e2n hi\u1ebfn, c\u1ed9ng 27 ng\u01b0\u1eddi, k\u00ea c\u1ee9u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi x\u01b0a, ch\u1ebf c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o c\u00f3 c\u1ea5p b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>1. M\u0169 \u00e1o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00f3 6 b\u1ed9, \u0111\u1ec1u m\u0169 9 tua, \u00e1o xi\u00eam 9 ki\u1ec3u v\u1ebd.<\/p>\n<p>M\u0169 mi\u1ec7n d\u1ec7t b\u1eb1ng l\u00f4ng \u0111u\u00f4i ng\u1ef1a. M\u1ea3nh che b\u00ean tr\u00ean d\u00f9ng v\u00e1n g\u1ed7 l\u00e0m c\u1ed1t, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc tr\u00f2n, \u0111\u1eb1ng sau vu\u00f4ng ngo\u00e0i b\u1ecdc \u0111o\u1ea1n \u0111en, trong l\u00f3t l\u0129nh \u0111\u1ecf, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb1ng sau \u0111\u1ec1u 9 tua, m\u1ed7i tua 5 s\u1eafc k\u1ebft l\u00e0m 9 n\u00fam, x\u00e2u 9 h\u1ea1t c\u01b0\u1eddm xen 3 s\u1eafc \u0111\u1ecf, tr\u1eafng, xanh. Tr\u00e2m ng\u00e0 c\u00e0i c\u1ea7u m\u0169 r\u1ee7 d\u00e2y xanh \u0111\u1ebfn tai, \u0111eo b\u1eb1ng vi\u00ean ng\u1ecdc tr\u00e2n, d\u00f9ng h\u1ea1t c\u01b0\u1eddm tr\u1eafng x\u00e2u d\u00e2y \u0111\u1ecf. M\u1ea3nh g\u1ed7 che b\u00ean tr\u00ean, chung quanh vi\u1ec1n v\u00e0ng, kh\u1eafc hoa v\u0103n m\u00e2y r\u1ee7. Th\u00e2n m\u0169, trang s\u1ee9c : 1 h\u00ecnh n\u00fai b\u1eb1ng v\u00e0ng, 3 b\u00f4ng hoa v\u00e0ng, 4 con giao long v\u00e0ng, 1 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 v\u00e0ng. Ch\u1ed7 c\u00e0i tr\u00e2m c\u0169ng b\u1ecbt trang s\u1ee9c b\u1eb1ng v\u00e0ng.<\/p>\n<p>\u00e1o : 5 ki\u1ec3u v\u1ebd, d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n m\u00e0u xanh, th\u00eau r\u1ed3ng \u1edf vai, n\u00fai \u1edf l\u01b0ng, ng\u1ecdn l\u1eeda, chim tr\u0129, n\u1eadm r\u01b0\u1ee3u \u1edf hai tay \u00e1o m\u1ed7i th\u1ee9 3 c\u00e1i. C\u1ed5 \u00e1o m\u00e0u xanh.<\/p>\n<p>Xi\u00eam : 4 ki\u1ec3u v\u1ebd d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n m\u00e0u \u0111\u1ecf nh\u1ea1t th\u00eau rau rong b\u00f4ng tr\u00f2n hoa g\u1ea1o, h\u00ecnh ph\u1ee7 ((1) Ph\u1ee7 : h\u00ecnh th\u00eau v\u00e0o l\u1ec5 ph\u1ee5c gi\u1ed1ng c\u00e1i r\u00ecu, n\u1eeda \u0111en n\u1eeda tr\u1eafng.) h\u00ecnh ph\u1ea5t ((2) Ph\u1ea5t : h\u00ecnh th\u00eau v\u00e0o l\u1ec5 ph\u1ee5c, gi\u1ed1ng hai c\u00e1nh cung x\u00e2y l\u01b0ng v\u00e0o nhau n\u1eeda xanh n\u1eeda \u0111en.) m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 2 c\u00e1i. \u0110\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc 3 b\u1ee9c, \u0111\u1eb1ng sau 4 b\u1ee9c \u0111\u1ec1u li\u1ec1n v\u1edbi nhau. Xi\u00eam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i sau c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>D\u1ea3i \u0111eo b\u1eb1ng sa tr\u1eafng, c\u1ed5 m\u00e0u xanh, th\u00eau 9 h\u00ecnh ph\u1ea5t. C\u00e1i t\u1ebf t\u1ea5t ((3) T\u1ebf t\u1ea5t : c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed9 t\u1ea5t : chi\u1ebfc g\u1ed1i con, h\u00ecnh tr\u00f2n, ho\u1eb7c h\u00ecnh d\u1ea1 c\u00e1, trong nh\u1ed3i b\u00f4ng, d\u00f9ng l\u00f3t \u0111\u1ea7u g\u1ed1i, \u0111\u1ec3 khi t\u1ebf, qu\u1ef3 l\u00e2u kh\u1ecfi \u0111au.) d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ecf th\u00eau ng\u1ecdn l\u1eeda v\u00e0 n\u00fai 2 ki\u1ec3u v\u1ebd tr\u00ean c\u00f3 c\u00e1i m\u00f3c b\u1eb1ng thau m\u1ea1 v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Hai ch\u00f9m ng\u1ecdc \u0111eo : m\u1ed7i ch\u00f9m \u0111\u1ec1u c\u00f3 1 ng\u1ecdc h\u00e0nh, 1 ng\u1ecdc v\u0169, 2 ng\u1ecdc c\u01b0, 2 ng\u1ecdc ho\u00e0ng v\u00e0 1 xung nha ((1) Xung nha : m\u1ed9t th\u1ee9 ng\u1ecdc \u0111eo, gi\u1ed1ng h\u00ecnh c\u00e1i r\u0103ng.) \u0111\u1ec1u n\u1ea1m b\u1eb1ng ch\u1ed1t \u0111\u1ed3ng m\u1ea1 v\u00e0ng. Ch\u1ed7 ng\u1ecdc h\u00e0nh tr\u1edf xu\u1ed1ng, d\u00e2y \u0111eo \u0111\u1ec1u x\u00e2u h\u1ea1t c\u01b0\u1eddm ba s\u1eafc \u0111\u1ea7u d\u00e2y c\u00f3 c\u00e1i m\u00f3c b\u1eb1ng thau m\u1ea1 v\u00e0ng.<\/p>\n<p>D\u1ea3i l\u1ee5a to : Ph\u1ea7n tr\u00ean d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n m\u00e0u \u0111\u1ecf, th\u00eau l\u1eeda v\u00e0 n\u00fai 2 ki\u1ec3u v\u1ebd, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00ednh b\u1eb1ng d\u00e2y tua c\u00e1c m\u00e0u s\u1eafc.<\/p>\n<p>\u0110ai to : Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng the tr\u1eafng vi\u1ec1n \u0111\u1ecf, m\u00e0u xanh.<\/p>\n<p>\u0110ai da : S\u1eafc \u0111\u1ecf nh\u1ea1t, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc trang s\u1ee9c 1 mi\u1ebfng vu\u00f4ng, 6 mi\u1ebfng d\u1eb9t \u0111\u1ec1u kh\u1ea3m \u0111\u1ed3i m\u1ed3i, mi\u1ebfn v\u00e0ng.<\/p>\n<p>M\u1ea1ng b\u1ecbt t\u00f3c, hia v\u00e0 b\u00ed t\u1ea5t \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ed3 tri\u1ec1u ph\u1ee5c. C\u00e1c quan ch\u1ee9c n\u00f3i \u1edf sau c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>2. C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, m\u0169 \u00e1o 7 b\u1ed9, \u0111\u1ec1u m\u0169 6 tua, \u00e1o 5 ki\u1ec3u v\u1ebd.<\/p>\n<p>M\u0169 mi\u1ec7n : tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u 6 tua, m\u1ed7i tua 5 s\u1eafc, t\u1ebft 6 n\u00fam, x\u00e2u h\u1ea1t c\u01b0\u1eddm 2 s\u1eafc, 6 h\u1ea1t, xanh, \u0111\u1ecf, xen nhau. M\u1ea3nh g\u1ed7 che m\u0169 xung quanh b\u1ecbt \u0111\u1ed3ng, kh\u1eafc hoa v\u0103n m\u00e2y r\u1ee7, m\u1ea1 v\u00e0ng. Th\u00e2n m\u0169 trang s\u1ee9c : 1 h\u00ecnh n\u00fai b\u1eb1ng v\u00e0ng, 2 b\u00f4ng hoa v\u00e0ng, 2 con giao long v\u00e0ng, 1 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 v\u00e0ng. Ch\u1ed7 c\u00e1i tr\u00e2m c\u0169ng trang s\u1ee9c b\u1eb1ng v\u00e0ng. C\u00f2n c\u00e1c th\u1ee9 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u theo ki\u1ec3u m\u0169 mi\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u00e1o xanh : 3 ki\u1ec3u v\u1ebd, th\u00eau h\u00ecnh b\u00f4ng tr\u00f2n h\u1ed9t g\u1ea1o, 2 c\u00e1i \u1edf 2 vai, 1 c\u00e1i \u1edf l\u01b0ng ; th\u00eau h\u00ecnh rau rong, h\u00ecnh n\u1eadm r\u01b0\u1ee3u, \u1edf hai tay \u00e1o, m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed7i h\u00ecnh 3 c\u00e1i. C\u1ed5 \u00e1o c\u0169ng s\u1eafc xanh.<\/p>\n<p>Xi\u00eam, b\u1eb1ng l\u1ee5a \u0111\u1ecf nh\u1ea1t, 2 ki\u1ec3u v\u1ebd, th\u00eau h\u00ecnh ph\u1ee7, h\u00ecnh ph\u1ea5t, m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i ; d\u1ea3i \u0111eo b\u1eb1ng sa tr\u1eafng c\u1ed5 m\u00e0u xanh th\u00eau 7 c\u00e1i h\u00ecnh ph\u1ea5t. C\u00e1i t\u1ebf t\u1ea5t v\u00e0 d\u1ea3i to, \u0111\u1ec1u th\u00eau h\u00ecnh n\u00fai.<\/p>\n<p>Ng\u1ecdc \u0111eo : x\u00e2u b\u1eb1ng h\u1ea1t c\u01b0\u1eddm 2 m\u00e0u. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo th\u1ec3 ch\u1ebf d\u1ea3i \u0111eo ng\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u0110ai to : trong ngo\u00e0i b\u1eb1ng the tr\u1eafng, \u0111o\u1ea1n th\u1eaft \u1edf l\u01b0ng kh\u00f4ng vi\u1ec1n, ch\u1ed7 r\u1ee7 xu\u1ed1ng vi\u1ec1n xanh.<\/p>\n<p>\u0110ai da : m\u00e0u \u0111\u1ecf nh\u1ea1t, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc trang s\u1ee9c 1 mi\u1ebfng vu\u00f4ng, 6 mi\u1ebfng d\u1eb9t \u0111\u1ec1u kh\u1ea3m \u0111\u1ed3i m\u1ed3i, b\u1ecbt \u0111\u1ed3ng m\u1ea1 v\u00e0ng.<\/p>\n<p>3. V\u0103n ban, t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, \u00e1o m\u0169 1 b\u1ed9, \u0111\u1ec1u m\u0169 4 tua, \u00e1o xi\u00eam 3 ki\u1ec3u v\u1ebd.<\/p>\n<p>M\u0169 mi\u1ec7n : tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u 4 tua, m\u1ed7i tua 5 s\u1eafc, t\u1ebft 4 n\u00fam, x\u00e2u 4 h\u1ea1t c\u01b0\u1eddm, 2 s\u1eafc. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 ki\u1ec3u m\u0169 mi\u1ec7n ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, duy kh\u00f4ng c\u00f3 2 con giao long v\u00e0ng.<\/p>\n<p>\u00e1o xanh : 1 ki\u1ec3u v\u1ebd, th\u00eau h\u00ecnh b\u00f4ng tr\u00f2n h\u1ed9t g\u1ea1o, 2 c\u00e1i \u1edf 2 vai, 1 c\u00e1i \u1edf l\u01b0ng v\u00e0 \u1edf 2 tay \u00e1o m\u1ed7i b\u00ean 2 c\u00e1i. C\u1ed5 \u00e1o s\u1eafc xanh.<\/p>\n<p>Xi\u00eam : s\u1eafc \u0111\u1ecf nh\u1ea1t, 2 ki\u1ec3u v\u1ebd, th\u00eau h\u00ecnh ph\u1ee7, h\u00ecnh ph\u1ea5t, m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u00e1i. D\u00e2y \u0111eo, c\u00e1i t\u1ebf t\u1ea5t, ng\u1ecdc \u0111eo, d\u1ea3i l\u1edbp \u0111ai l\u1edbn, \u0111ai da c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ec3 th\u1ebf ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean.<\/p>\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1edbn, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 t\u1ebf l\u0129nh m\u0169 \u00e1o, m\u1eb7c l\u00e0m l\u1ec5. Khi l\u1ec5 xong, do N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 thu l\u1ea5y \u0111em c\u1ea5t \u0111i. B\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb n\u0103m Nh\u00e2m th\u00ecn Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832]. L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho tua m\u0169 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ed5i d\u00f9ng b\u1eb1ng ng\u1ecdc ; ng\u1ecdc \u0111eo, d\u00f9ng b\u1eb1ng h\u1ea1t ch\u00e2u ng\u1ecdc li\u1ec7u, tua m\u0169 mi\u1ec7n c\u1ee7a quan nh\u1ea5t nh\u1ecb ph\u1ea9m \u0111\u1ed5i d\u00f9ng b\u1eb1ng h\u1ea1t ch\u00e2u ng\u1ecdc li\u1ec7u. C\u00f2n c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXXVI<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>T\u00e2n m\u00e3o, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 12 [1831] m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng gi\u1eef ch\u00eca kho\u00e1 b\u1ea3o t\u1ec9 v\u00e0 s\u00e1ch \u1ea5n, sau giao cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt.<\/p>\n<p>H\u00ecnh b\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 d\u00e2ng s\u00e1ch th\u1ea9m \u00e1n m\u00f9a thu. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u1ea9m duy\u1ec7t l\u1ea1i. Nh\u1eefng t\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m qu\u00e2n l\u01b0u ((1) Qu\u00e2n l\u01b0u : t\u1ed9i b\u1ecb ph\u00e1t l\u01b0u l\u00e0m l\u00ednh.) l\u00e0m l\u00ednh, l\u00e0m n\u00f4 h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i th\u1ea5y danh s\u00e1ch th\u1ea9m \u00e1n c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n n\u1eb7ng nh\u01b0 \u0103n c\u01b0\u1edbp, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n giam \u0111\u1ebfn h\u01a1n 160 ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb vu kh\u1ed1ng, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ti\u00eau x\u01b0ng, tra x\u00e9t kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn m\u00e0 nh\u1eefng b\u1ecb can v\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee9ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Vua b\u00e8n s\u1eafc sai c\u00e1c quan th\u00e0nh, c\u00e1c quan tr\u1ea5n t\u00ecm c\u00e1ch n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho th\u00e0nh \u00e1n : ai c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec chi\u1ec3u lu\u1eadt k\u1ebft \u00e1n, ai kh\u00f4ng t\u1ed9i th\u00ec tha b\u1edbt ra.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u00ecnh b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang quy\u1ec1n vi\u1ec7c tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam. D\u00f9ng Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 th\u0103ng th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Thanh Hoa, gi\u00e1 g\u1ea1o v\u1eabn cao, vua chu\u1ea9n cho d\u00e2n Thanh Hoa : hai v\u1ee5 thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1, m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng th\u00f3c g\u1ea1o ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c H\u01b0ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1eafc nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u. Vua ngh\u0129 D\u01b0\u1ee1ng \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p cho h\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 h\u01b0u v\u00e0 H\u01b0ng c\u00e1ch ch\u1ee9c cho theo b\u1ed9 c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 Thanh Hoa Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn T\u01b0\u1eddng ch\u1ebft.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u l\u00e2u ng\u00e0y, th\u00f4ng th\u1ea1o vi\u1ec7c quan. Vua r\u1ea5t ti\u1ebfc, gia t\u0103ng h\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, v\u1ea3i l\u1ee5a m\u1ed7i th\u1ee9 10 t\u1ea5m. Sai b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u00f3ng quan t\u00e0i, b\u1ed9 Binh ph\u00e1i l\u00ednh h\u1ed9 tang, cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n. Cho con tr\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn Tr\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u1ea5m h\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. L\u1ea1i ngh\u0129 T\u01b0\u1eddng c\u00f2n m\u1eb9 gi\u00e0 80 tu\u1ed5i, cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng l\u00e3o.<\/p>\n<p>Vua ra coi ch\u1ea7u, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cV\u00ec cha m\u1eb9, \u0111i l\u00e0m quan, l\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con, nh\u01b0ng ch\u1ed7 vua t\u00f4i, c\u0169ng n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t, m\u1edbi l\u00e0 trung h\u1eadu. Ta xem Minh s\u1eed : Th\u1ea7n T\u00f4ng c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i l\u00ean ng\u00f4i, Tr\u01b0\u01a1ng C\u01b0 Ch\u00ednh gi\u00fap vi\u1ec7c. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac vua c\u00f2n th\u01a1 \u1ea5u, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc nghi ng\u1edd, m\u1ed9t m\u00ecnh C\u01b0 Ch\u00ednh c\u1ea7m n\u1eafm ch\u00ednh quy\u1ec1n, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ef1 chuy\u00ean, nh\u01b0ng b\u1ea3n t\u00e2m ch\u01b0a t\u1eebng l\u00e0m b\u1eady. \u0110\u1ebfn l\u00fac C\u01b0 Ch\u00ednh ch\u1ebft \u0111i, Th\u1ea7n T\u00f4ng m\u00ea ho\u1eb7c v\u00ec l\u0169 ti\u1ec3u nh\u00e2n gi\u00e8m pha, truy \u0111o\u1ea1t quan ch\u1ee9c c\u1ee7a Ch\u00ednh l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u00f3i r\u00e9t. \u0110\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea1c. Ta th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb gi\u00e0 y\u1ebfu th\u1ef1c do t\u1ef1 b\u1ea3n t\u00ednh, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 tham tri L\u1ea1i b\u1ed9 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n th\u0103ng th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, H\u1ed9 b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng th\u0103ng th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 H\u1eefu tham tri Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0m th\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri v\u00e0 th\u0103ng L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00ean th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u0110\u00f4 th\u1ed1ng th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n \u1ea5n v\u1ee5, l\u0129nh Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. Sai b\u1ecdn Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, H\u00ecnh t\u00e0o Tham tri L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, H\u1ed9 t\u00e0o Tham tri \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 ki\u00eam bi\u1ec7n Binh t\u00e0o Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u c\u00f9ng nhau quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u h\u1ed9i h\u00e0m c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u.<\/p>\n<p>Gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, v\u1eabn cho cai qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh th\u00e0nh h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu d\u1ef1c H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5 l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Long v\u00f5 Ti\u1ec1n v\u1ec7.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1ch l\u00ednh hai c\u01a1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. D\u1ee5 sai c\u00e1c quan tr\u1ea5n, nghi\u00eam s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n ph\u1ea3i g\u1ea5p m\u1ed9 ngay. H\u1ea1n trong n\u0103m \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch l\u00ednh. Ai ra s\u1ee9c m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ef1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f2n bi\u1ebfng nh\u00e1c coi th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ea7y t\u00f4i s\u00e1u b\u1ed9 d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ednh B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1edbi tuy\u1ec3n (s\u1ed1 l\u00ednh thi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ee7, v\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n c\u1ed9ng 6.194 ng\u01b0\u1eddi) l\u1ea1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u00e9t ngh\u0129 c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean san b\u1ed5 th\u1ebf n\u00e0o, t\u00e2u c\u1ea3 l\u00ean.<\/p>\n<p>(1. S\u1ed1 gi\u1ea3n binh tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a 5 tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh h\u1ea1t chia cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o 5 qu\u00e2n. Duy l\u00ednh tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh cho thu\u1ed9c v\u00e0o Ti\u1ec1n qu\u00e2n, v\u1ec1 danh ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u00fang ; s\u1ed1 th\u1eeba ra b\u1ed5 v\u00e0o H\u1eadu qu\u00e2n. C\u00f2n nh\u01b0 S\u01a1n T\u00e2y thu\u1ed9c v\u1ec1 Trung qu\u00e2n, s\u1ed1 th\u1eeba b\u1ed5 v\u00e0o Ti\u1ec1n qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n, H\u1eadu qu\u00e2n ; S\u01a1n Nam thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1eefu qu\u00e2n, s\u1ed1 th\u1eeba b\u1ed5 v\u00e0o Ti\u1ec1n qu\u00e2n; B\u1eafc Ninh thu\u1ed9c v\u1ec1 T\u1ea3 qu\u00e2n, s\u1ed1 th\u1eeba b\u1ed5 v\u00e0o H\u1eadu qu\u00e2n ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1eadu qu\u00e2n, th\u00ec v\u1ec1 danh ngh\u0129a h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Nay xin : Nam \u0110\u1ecbnh v\u1eabn thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n, S\u01a1n Nam \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n, S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n. C\u00f2n Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh \u1edf Trung qu\u00e2n, K\u00ednh ti\u1ec7p \u1edf Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Ki\u00ean nhu\u1ec7 \u1edf T\u1ea3 qu\u00e2n, H\u00f9ng d\u0169ng \u1edf H\u1eefu qu\u00e2n, Oai th\u1eafng \u1edf H\u1eadu qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u v\u1eabn \u0111\u1ec3 t\u00ean c\u0169.<\/p>\n<p>2. \u0110\u1ecba h\u1ea1t 5 tr\u1ea5n l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00e1c nhau, s\u1ed1 l\u00ednh c\u0169ng nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau \u0111\u00e1ng n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng san b\u1ed5. V\u1eady xin \u0111em huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c tr\u1ea5n S\u01a1n Nam, s\u1ed1 gi\u1ea3n binh b\u1ed5 g\u1ed9p v\u00e0o Trung qu\u00e2n ; ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c S\u01a1n Nam, \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh, s\u1ed1 gi\u1ea3n binh b\u1ed5 g\u1ed9p v\u00e0o Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>3. S\u1ed1 l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n, nay chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh d\u00e0n b\u1ed5 v\u00e0o 5 qu\u00e2n. M\u1ed7i qu\u00e2n 10 c\u01a1, trong \u0111\u00f3 h\u1ea1t th\u1eeba, h\u1ea1t thi\u1ebfu c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 S\u01a1n Nam, 10 c\u01a1 b\u1ed9 binh ; 1 c\u01a1 Th\u1ee7y s\u01b0, l\u1ea1i th\u1eeba ra 1 c\u01a1 b\u1ed9 binh ; S\u01a1n T\u00e2y, 10 c\u01a1 b\u1ed9 binh ; Nam \u0110\u1ecbnh, 10 c\u01a1 b\u1ed9 binh, 3 c\u01a1 Th\u1ee7y s\u01b0, l\u1ea1i th\u1eeba ra 2 c\u01a1 b\u1ed9 binh. Duy c\u00f3 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 5 c\u01a1 b\u1ed9 binh, 2 c\u01a1 Th\u1ee7y s\u01b0, l\u1ea1i c\u00f2n thi\u1ebfu 5 c\u01a1 b\u1ed9 binh. V\u1eady nay xin \u0111em 3 c\u01a1 b\u1ed9 binh th\u1eeba c\u1ee7a Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 2 c\u01a1 b\u1ed9 binh th\u1eeba c\u1ee7a B\u1eafc Ninh b\u1ed5 v\u00e0o T\u1ea3 qu\u00e2n [c\u1ee7a H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng] cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 10 c\u01a1. C\u00f2n 1 c\u01a1 b\u1ed9 binh th\u1eeba c\u1ee7a S\u01a1n Nam, l\u00e0 l\u00ednh qu\u00e1n \u1edf ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m c\u01a1 H\u00e0 thanh, v\u1eabn c\u1ee9 l\u01b0u \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>4. T\u1ee9 d\u1ef1c c\u01a1 tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ng\u1ea1ch Th\u1ee7y qu\u00e2n : Nam \u0110\u1ecbnh h\u01a1n 2 c\u01a1, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 1 c\u01a1, c\u00f2n S\u01a1n Nam ch\u01b0a tuy\u1ec3n b\u1ed5. Nay xin Nam \u0110\u1ecbnh n\u00ean c\u1eed c\u00e1c huy\u1ec7n, c\u00e1c t\u1ed5ng g\u1ea7n s\u00f4ng bi\u1ec3n \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n Th\u1ee7y binh, b\u1ed9 binh r\u1ed3i l\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y th\u00eam Th\u1ee7y binh, cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ba c\u01a1 trung, t\u1ea3, h\u1eefu ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u1eed c\u00e1c huy\u1ec7n, t\u1ed5ng g\u1ea7n s\u00f4ng bi\u1ec3n \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n Th\u1ee7y b\u1ed9 binh r\u1ed3i l\u1ea1i ch\u1ecdn th\u00eam Th\u1ee7y binh cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 hai c\u01a1 t\u1ea3, h\u1eefu. C\u00f2n S\u01a1n Nam xin d\u00e0nh ri\u00eang ra huy\u1ec7n Nam Xang l\u00e0 huy\u1ec7n h\u1ea1 du \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 c\u01a1 Th\u1ee7y s\u01b0.<\/p>\n<p>5. Theo s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed5 gi\u1ea3n binh c\u0169, c\u00f3 khi c\u00f9ng m\u1ed9t huy\u1ec7n m\u00e0 chia b\u1ed5 2, 3, c\u01a1, c\u00f3 khi c\u00f9ng 1 x\u00e3, m\u00e0 chia b\u1ed5 2, 3 \u0111\u1ed9i, nh\u01b0 v\u1eady chia x\u00e9 ra qu\u00e1. Nay xin chi\u1ebfu theo s\u1ef1 li\u00ean ti\u1ebfp c\u1ee7a t\u1ed5ng, x\u00e3, ph\u1ee7, huy\u1ec7n trong h\u1ea1t m\u00e0 b\u1ed5, b\u1ea5t c\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc kia thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u01a1, \u0111\u1ed9i qu\u00e2n n\u00e0o, \u0111\u1ec1u r\u00fat ra theo th\u1ee9 t\u1ef1 b\u1ed5 l\u1ea1i ; ho\u1eb7c khi c\u00f3 c\u1ea7n \u0111em m\u1ea5y x\u00e3, th\u00f4n d\u1ed3n th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i m\u00e0 c\u00f3 th\u1eeba, thi\u1ebfu d\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00edch ra, b\u1ed5 ri\u00eang l\u1ebb.<\/p>\n<p>6. Khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3n b\u1ed5 xong, n\u1ebfu \u0111\u1ed9i n\u00e0o s\u1eb5n c\u00f3 su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c th\u1ee5 hay quy\u1ec1n sai, kh\u00f4ng c\u1ee9 nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111\u1ec1u x\u1ebfp \u1edf tr\u00ean binh l\u00ednh, kh\u00f4ng c\u1ea7n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 ph\u1ea3i m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 4 th\u1eadp, \u0111\u1ed9i n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 su\u1ea5t th\u1eadp, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00eam.<\/p>\n<p>7. C\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, c\u00e1c v\u1ea1n, Th\u1ee7y c\u01a1 trong h\u1ea1t, n\u00ean h\u00e3y \u0111\u1ec3 ri\u00eang ra giao cho s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u00ean tuy\u1ec3n l\u00e0m binh hay n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u1ebf n\u00e0o, ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u sau)<\/p>\n<p>Vua \u01b0ng thu\u1eadn l\u1eddi b\u00e0n, d\u1ee5 sai quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng B\u1eafc Th\u00e0nh \u1ea5n tri\u1ec7n l\u00e0 l\u0169 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n b\u1ed5 l\u1ef1a ph\u00e1i nh\u1eefng lang trung v\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c t\u00e0o, chia \u0111i c\u00e1c tr\u1ea5n, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c b\u1eaft l\u00ednh \u0111i\u1ec1n ng\u1ea1ch. R\u1ed3i theo c\u01a1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c v\u00e0o qu\u00e2n hi\u1ec7u n\u00e0o, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ea1i ng\u0169, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 11 ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c c\u01a1, \u0111\u00fang ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 11 ph\u1ea3i t\u1ec1 t\u1eadp h\u1ecdp \u1edf b\u1ea3n h\u1ea1t. Nh\u1eefng l\u00ednh thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n : 3 c\u01a1 ng\u01b0\u1eddi Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 2 c\u01a1 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc Ninh, c\u0169ng \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 20 \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng, v\u00e0 c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t thao di\u1ec5n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac danh s\u00e1ch l\u00ednh y h\u1ea1n t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea khen l\u0169 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, tha c\u1ea3 cho nh\u1eefng \u00e1n ph\u1ea1t b\u1ed5ng c\u1ea3 c\u0169 l\u1eabn m\u1edbi, kh\u00f4ng c\u1ee9 nhi\u1ec1u \u00edt. C\u00e1c ty thu\u1ed9c, l\u1ea1i d\u1ecbch chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chia h\u1ea1ng b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. Nh\u1eefng l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 cho 1 quan ti\u1ec1n. Ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 binh kh\u00ed n\u00f3n v\u00e0 quai n\u00f3n l\u00ednh \u0111\u1ec1u do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 cung c\u1ea5p, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau s\u00e1ch l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u01b0 \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng H\u00e0 Ti\u00ean ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Xi\u00eam v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p, n\u00ean mu\u1ed1n cho bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng tr\u00e1ng, b\u00e8n sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, xem x\u00e9t nh\u1eefng ch\u1ed7 h\u00ecnh th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf tr\u1ea5n c\u0169, x\u00e2y \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t s\u00fang \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb cho nghi\u00eam c\u1ea9n. Th\u1ebf r\u1ed3i chu\u1ea9n cho kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y \u0111\u1eafp ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf n\u00fai Kim D\u01b0 (n\u00fai \u1ea5y chu vi 133 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, t\u1eeb ch\u00e2n t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u00e2n t\u01b0\u1eddng t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi cao 5 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, m\u1eb7t r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea7ng tr\u00ean cao 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, m\u1eb7t r\u1ed9ng 4 th\u01b0\u1edbc. M\u00e9 ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0i : chu vi 57 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb1ng sau d\u00e0i 17 tr\u01b0\u1ee3ng ; t\u1eeb b\u00ean t\u1ea3 sang b\u00ean h\u1eefu, 11 tr\u01b0\u1ee3ng. M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0i d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u1ed9t c\u1edd ; \u0111\u1eb1ng sau \u0111\u00e0i m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda. \u1edf trong, d\u1ef1ng 1 to\u00e0 nh\u00e0 ng\u00f3i 3 gian 2 ch\u00e1i, \u0111\u1eb7t s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c. Hai b\u00ean d\u1ef1ng 2 c\u00e1i nh\u00e0 ng\u00f3i \u0111\u1ec1u 1 gian 2 ch\u00e1i \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. Ch\u00e2n n\u00fai, ph\u00eda sau \u0111\u00e0i, l\u00e0m 2 c\u00e1i nh\u00e0 tranh, m\u1ed7i c\u00e1i 5 gian 2 ch\u00e1i, \u0111\u1ec3 cho bi\u1ec1n binh c\u01b0 tr\u00fa). \u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00e0i x\u00e2y xong, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t xin ph\u00e1i h\u01a1n 160 bi\u1ec1n binh, 3 thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea, giao cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Do cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, theo l\u1ec7nh tr\u1ea5n m\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u1ee9 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i phi\u00ean. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf c\u00e1c m\u1ecf s\u1eaft v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p thu\u1ebf s\u1eaft \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc thu gi\u1ea3m ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111i. (C\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 50 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 30 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. C\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 120 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 72 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. Thu\u1ebf s\u1eaft \u1edf \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n Thu\u1eadn Th\u00e0nh m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 227 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng s\u1eaft \u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 159 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng ch\u00edn. C\u00e1c h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c l\u00e0m ngh\u1ec1 s\u1eaft \u1edf thi\u1ebft tr\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Thanh, H\u00e0 Ti\u00ean thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 50 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e0 Sung, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 38 c\u00e2n, 10 l\u1ea1ng s\u1eaft ch\u00edn. C\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 64 c\u00e2n, 4 l\u1ea1ng, 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng Ng\u01b0u Giang, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 60 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; h\u1ed9 n\u00e0o m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 120 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 72 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. C\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf Thanh Hoa, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 40 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 28 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. C\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf B\u1eafc Ninh thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng 60 c\u00e2n, \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 48 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. C\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf Cao B\u1eb1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng 50 c\u00e2n nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 24 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. M\u1ecf \u0110\u1ed3ng Ho\u00e0 \u1edf B\u1eafc Ninh m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 300 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 240 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. \u1edf Cao B\u1eb1ng m\u1ecf \u0110\u00f4ng Nam, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 110 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 88 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; m\u1ecf Khai Ho\u00e0, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 500 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 400 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. \u1edf S\u01a1n T\u00e2y m\u1ecf B\u00e0n L\u1eadp, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 300 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 240 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n m\u1ecf \u0110a L\u1ecbch m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 200 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 160 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; m\u1ecf L\u00e3nh X\u00e1, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 150 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 120 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; \u1edf Tuy\u00ean Quang m\u1ecf B\u00ecnh Di m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 600 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 480 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; m\u1ecf Ph\u00fa Linh, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 400 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 320 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ecf Linh Nham m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 1.200 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 960 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; m\u1ecf Ph\u00fa Nang m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 2.500 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 2.000 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; m\u1ecf N\u00e0 Kh\u00f4n m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 2.000 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 1.600 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; m\u1ecf V\u00e2n \u0110\u1ed3n m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 600 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 480 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn ; ba m\u1ecf N\u00e0 Ho\u00e1, Quan Ho\u00e0, C\u00f9 V\u00e2n m\u1ed7i m\u1ecf m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 300 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 240 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c h\u1ed9 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh n\u1ed9p thu\u1ebf di\u00eam ti\u00eau thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. (C\u00e1c h\u1ed9 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf di\u00eam ti\u00eau, c\u00f3 h\u1ea1ng m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 12 c\u00e2n, c\u00f3 h\u1ea1ng m\u1ed7i n\u0103m\u00a0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 6 c\u00e2n. Nay ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n \u0111\u1ecbnh n\u1ed9p 12 c\u00e2n th\u00ec n\u1ed9p 8 quan, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o 6 c\u00e2n, n\u1ed9p ti\u1ec1n 4 quan).<\/p>\n<p>Cho con \u0111\u1ebb c\u00e1c quan v\u00f5 t\u1eeb Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m ch\u1ee9c. Con Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0 C\u1ea9m y Hi\u1ec7u u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n, con T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Hi\u1ec7u u\u00fd T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Giai, con Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0 Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu, con Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u1ea5m ch\u1ee9c l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. Con \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, gia \u1ea5m ch\u1ee9c Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, h\u00e0m T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m. Con \u0110\u1ed7 Qu\u00fd l\u00e0 \u0110\u1ed7 T\u1eafc, con T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0 T\u1ea1 Quang Tri \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i c\u1ea5m binh. Con Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea5m binh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 th\u1ebf t\u1eadp ((1) Th\u1ebf t\u1eadp : ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cha truy\u1ec1n con n\u1ed1i.) \u0111\u1eddi x\u01b0a, l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng. Nh\u01b0ng con ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0 h\u1ecfng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i tru\u1ea5t b\u00e3i th\u00ec l\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n \u0111\u1ebfn \u00e2n \u0111i\u1ec3n. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 nh\u00e0 H\u00e1n phong c\u00e1c t\u01b0\u1edbc h\u1ea7y ch\u1ec9 n\u00fai v\u1ea1ch s\u00f4ng m\u00e0 th\u1ec1 nh\u01b0ng m\u1edbi m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 3, 4 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec s\u00e1ch th\u1ec1 c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 h\u00e3o ! Ch\u1eb3ng g\u00ec b\u1eb1ng lu\u1eadn c\u00f4ng phong t\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng th\u1ea7n \u1ea5y, c\u00f2n con ch\u00e1u th\u00ec tu\u1ef3 t\u00e0i trao ch\u1ee9c, th\u1ebf l\u00e0 gi\u1eef cho tr\u1ecdn v\u1eb9n, c\u1ee9 g\u00ec ph\u1ea3i th\u1ebf t\u1eadp m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng ?<\/p>\n<p>Quan tr\u1ea5n Thanh Hoa t\u00e2u : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ecba b\u1ea1, d\u00e2n trong h\u1ea1t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi k\u00eau ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb thi\u1ebfu, xin kh\u00e1m \u0111\u1ea1c l\u1ea1i, theo s\u1ef1 th\u1ef1c v\u00e0o s\u1ed5\u201d. B\u1ed9 H\u1ed9 \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o : \u201c\u0110i\u1ec1n th\u1ed5 \u1edf d\u00e2n gian \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch l\u00e0m b\u1eb1ng h\u00e1 n\u00ean nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe l\u1eddi m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n nh\u1ecf m\u00e0 h\u01a1i t\u00ed l\u00e0m cho phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. H\u01a1n n\u1eefa, d\u00e2n t\u00ecnh mong th\u00eam mong b\u1edbt, gian d\u1ed1i tr\u0103m kho\u00e9, m\u1ed9t khi chi\u1ec1u l\u00f2ng h\u1ecd th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau r\u1ed3i c\u1ee9 k\u00eau ca \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u1ea1i \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y bi\u1ebft bao gi\u1edd xong m\u00e0 l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba b\u1ea1 ?\u201d R\u1ed3i kh\u00f4ng cho kh\u00e1m \u0111\u1ea1c nh\u01b0 l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Kinh \u0111\u00f4 m\u01b0a, r\u00e9t. Vua sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ecdn qu\u1ea3n qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1m tu h\u00e3y cho c\u00e1c s\u1edf c\u00f4ng d\u1ecbch ((2) C\u00f4ng d\u1ecbch : c\u00f4ng vi\u1ec7c lao d\u1ecbch ph\u1ee5c v\u1ee5 b\u1ecdn vua quan.2) t\u1ea1m ngh\u1ec9 vi\u1ec7c d\u0103m ba ng\u00e0y, \u0111\u1ee3i tr\u1eddi t\u1ea1nh s\u1ebd l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh Ch\u01b0\u1edfng doanh Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng tu\u1ed5i gi\u00e0, s\u1eafc cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c, \u0111\u1ee3i sang xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p, s\u1ebd chi\u1ebfu ban v\u00e0o th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 xu\u1ed1ng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p. M\u1ef9, tr\u01b0\u1edbc \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n ph\u1ea1m v\u00e0o vi\u1ec7c tha ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong h\u1ea1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 U\u00e2n can \u00e1n th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n: V\u00e2n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, M\u1ef9 ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111i\u1ec1u xu\u1ed1ng ch\u1ee9c kh\u00e1c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u00e1ng M\u1ef9 xu\u1ed1ng l\u00e0m Tham hi\u1ec7p nh\u01b0ng v\u1eabn ngh\u0129 l\u00e0 gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u. V\u00e2n v\u00e0o Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, l\u1ee5a l\u1ec5 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ebf Giao : l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u1ea5t, do V\u0169 kh\u1ed1 d\u1ec7t ; l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u00ec v\u00e0 h\u1ea1ng ba, do B\u1eafc Th\u00e0nh mua. R\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp \u0111\u1ec3 t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c th\u00ec : r\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp do V\u0169 kh\u1ed1 n\u1ea5u, r\u01b0\u1ee3u th\u01b0\u1eddng n\u1ea5u b\u1eb1ng g\u1ea1o hom, giao cho Th\u1eeba Thi\u00ean n\u1ea5u n\u1ed9p. Nh\u1eefng th\u1ee9 l\u1ee5a v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c l\u1ec5 n\u00e0y l\u00e0 vi\u1ec7c quan h\u1ec7. V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 ch\u1ed7 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ed5n nh\u1ed5n m\u00e0 \u0111em d\u1ec7t l\u1ee5a, n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u \u1edf \u0111\u1ea5y, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea1ch s\u1ebd. H\u01a1n n\u1eefa, lu\u1ea1 d\u1ec7t d\u00e0i, ng\u1eafn, d\u1eabu \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eabu, nh\u01b0ng th\u1ec3 d\u00e0y, m\u1ecfng, n\u1eb7ng, nh\u1eb9, ch\u01b0a c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. R\u01b0\u1ee3u g\u1ea1o hom c\u0169ng c\u00f2n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 chuy\u00ean d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c y\u1ebfn ti\u1ec7c m\u00e0 cho nh\u00e0 d\u00e2n n\u1ea5u n\u1ed9p th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean. V\u1eady xin : t\u1eeb nay, vi\u1ec7c d\u1ec7t l\u1ee5a giao cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, r\u01b0\u1ee3u l\u1ec5 giao cho Quang l\u1ed9c t\u1ef1, d\u00f9ng h\u00e0nh lang b\u00ean h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ec7t l\u1ee5a v\u00e0 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u. C\u00e1c n\u01a1i \u0111\u00f3, c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 t\u01a1, s\u1ed1 g\u1ea1o c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau, xin l\u0129nh \u1edf kho ra m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>1. L\u1ee5c l\u1ec5. \u2013 H\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf Giao, t\u1ebf Mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u d\u00f9ng :<\/p>\n<p>a. L\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u1ea5t 135 t\u1ea5m, m\u1ed7i t\u1ea5m d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 1.215 th\u01b0\u1edbc ; m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc d\u1ec7t h\u1ebft 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 6 ph\u00e2n, t\u01a1 c\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng 27 c\u00e2n 5 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n t\u01a1, do N\u1ed9i v\u1ee5 chi\u1ebfu l\u0129nh t\u01a1 trong kho, thu\u00ea th\u1ee3 d\u1ec7t th\u00e0nh l\u1ee5a.<\/p>\n<p>b. L\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u00ec 42 t\u1ea5m, m\u1ed7i t\u1ea5m d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 294 ((1) Nguy\u00ean th\u01b0 in l\u1ea7m l\u00e0 194 th\u01b0\u1edbc. Khi d\u1ecbch, ch\u00fang t\u00f4i s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang 1 x 7 x 42 = 294.) th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 2 ph\u00e2n t\u01a1.<\/p>\n<p>c. L\u1ee5a h\u1ea1ng ba, 96 t\u1ea5m, m\u1ed7i t\u1ea5m d\u00e0i 5 th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 480 th\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc d\u00f9ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 8 ph\u00e2n t\u01a1 ; c\u1ed9ng ph\u1ea3i d\u00f9ng 13 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 8 ph\u00e2n t\u01a1. [Hai h\u1ea1ng l\u1ee5a n\u00e0y] v\u1eabn do B\u1eafc Th\u00e0nh theo m\u1eabu m\u00e0 l\u00e0m n\u1ed9p.<\/p>\n<p>2. R\u01b0\u1ee3u th\u01b0\u1eddng v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u n\u1ed9p. \u2013 H\u1eb1ng n\u0103m, theo l\u1ec7 c\u00e1c l\u1ec5 c\u1ea7n d\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp 610 c\u00e2n 15 l\u1ea1ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n r\u01b0\u1ee3u th\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng g\u1ea1o hom 279 c\u00e2n 10 l\u1ea1ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n y\u1ebfn ti\u1ec7c, d\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u g\u1ea1o hom 2.920 c\u00e2n. M\u1ed7i 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o n\u1ebfp n\u1ea5u th\u00e0nh r\u01b0\u1ee3u \u0111\u01b0\u1ee3c 8 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n c\u1ea7n ph\u1ea3i chi g\u1ea1o n\u1ebfp h\u1ebft 71 ph\u01b0\u01a1ng 5 th\u01b0ng 9 c\u00e1p. M\u1ed7i 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng n\u1ea5u th\u00e0nh r\u01b0\u1ee3u \u0111\u01b0\u1ee3c 11 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 5 ph\u00e2n, c\u1ea7n ph\u1ea3i chi g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng h\u1ebft 285 ph\u01b0\u01a1ng 6 c\u00e1p. \u0110i\u1ec1u d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 l\u00e0nh ngh\u1ec1 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ebfn s\u1edf \u0111\u1ec3 n\u1ea5u.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n n\u00e0y. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i s\u1eafc sai r\u01b0\u1ee3u g\u1ea1o hom, theo l\u1ec7, v\u1eabn ph\u00e1t g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 n\u1ea5u, t\u1eeb nay \u0111\u1ed5i d\u00f9ng g\u1ea1o tr\u1eafng Gia \u0110\u1ecbnh cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t v\u00e0 th\u01a1m, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u00fd ngh\u0129a l\u00e0m l\u1ec5. (Ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc : h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i chi h\u01a1n 285 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u1ed5i d\u00f9ng g\u1ea1o tr\u1eafng Gia \u0110\u1ecbnh h\u01a1n 259 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh. Th\u0103ng Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch l\u00ean th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng l\u00ean H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i sung ch\u1ee9c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng ((2) Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng : Tr\u01b0\u1eddng s\u1edf c\u00f3 c\u00e1c kho t\u00e0ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.) Th\u1ecb lang. B\u1ed5 nguy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean. D\u00f9ng th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang, sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, th\u0103ng H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00ean th\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ea1 l\u1ec7nh cho t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc chia h\u1ea1t, \u0111\u1eb7t quan.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cD\u1ef1ng c\u00e1c tr\u1ea5n l\u00e0m b\u00ecnh phong v\u00e0 \u0111\u1eb7t c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb, l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 g\u1eb7p vi\u1ec7c ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u00e0 c\u1ed1t cho th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi c\u00f4ng cu\u1ed9c kinh l\u00fd. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta g\u00e2y n\u1ec1n \u1edf c\u00f5i nam, c\u00e1c tr\u1ea5n h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t vi\u00ean ch\u1ee9c chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n. \u0110\u1ebfn l\u00fac Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta thu v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i c\u00f3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t. B\u1eafc Th\u00e0nh, 11 tr\u1ea5n, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, l\u00fac trong n\u01b0\u1edbc b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh h\u1eb3n r\u1ed3i, ch\u1ec9 giao cho vi\u00ean quan to chuy\u00ean tr\u00f4ng coi v\u00e0 chia \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c t\u00e0o gi\u00fap vi\u1ec7c. C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ea5y c\u1ea3. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u quy\u1ec1n nghi t\u1ea1m \u0111\u1eb7t. Th\u00e1nh minh lo xa v\u1eabn mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, nh\u01b0ng l\u00fac m\u1edbi khai s\u00e1ng c\u00f2n ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m. Ta nay k\u00ednh n\u1ed1i Ph\u01b0\u1edbc x\u01b0a, mong theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc, ngh\u0129 r\u1eb1ng : c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n, d\u00e2n, ki\u1ec7n t\u1ee5ng, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, thu\u1ebf kho\u00e1, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ec1 b\u1ed9n. C\u1ea7n ph\u1ea3i chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t chia ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, cho ch\u00ed c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc kinh k\u1ef3 c\u0169ng n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i m\u1ed9t th\u1ec3 v\u00e0 chia \u0111\u1eb7t ra quy t\u1eafc. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e1 b\u1ed9n, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thu\u1eadn, ti\u1ec7n nghi, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1ec7 v\u1ec1 sau, gi\u1eef m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed1t \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m v\u00f4 c\u00f9ng. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n k\u1ef9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n, cho r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c quan ngo\u00e0i, \u0111\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1 ((1) Ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1 : c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i ph\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1, nh\u01b0 \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1, T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1\u2026), ch\u00e2u m\u1ee5c ((2) Trung Qu\u1ed1c x\u01b0a chia l\u00e0m 9 ch\u00e2u, m\u1ed7i ch\u00e2u c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00e2u m\u1ee5c, nh\u01b0 Kinh ch\u00e2u m\u1ee5c, Duy\u1ec7n ch\u00e2u m\u1ee5c, v.v\u2026). C\u00e1c \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u1ed7i \u0111\u1eddi kh\u00e1c nhau. \u0110\u1ebfn Minh, Thanh th\u1eddi ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ng\u00e0y c\u00e0ng k\u1ef9 c\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. T\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u1eb7t ra 2 ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, chia gi\u1eef c\u00e1c vi\u1ec7c t\u00e0i ch\u00ednh thu\u1ebf kho\u00e1 v\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt. L\u1ea1i c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb. Trong \u0111\u00f3, quy\u1ec1n h\u00e0nh n\u1eb7ng, nh\u1eb9 ki\u1ec1m ch\u1ebf l\u1eabn nhau, ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc l\u1edbn, nh\u1ecf, r\u00e0ng bu\u1ed9c l\u1ea5y nhau, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch hay trong vi\u1ec7c gi\u1eef n\u01b0\u1edbc tr\u1ecb d\u00e2n. N\u1ebfu m\u00f4 ph\u1ecfng m\u00e0 l\u00e0m, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 l\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1eafm. Nay t\u1ea1m n\u00f3i \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 sau :<\/p>\n<p>1. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, 11 tr\u1ea5n th\u1ed1ng thu\u1ed9c c\u1ea3 v\u1ec1 m\u1ed9t vi\u00ean t\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh, quy\u1ec1n h\u00e0nh to qu\u00e1. Nay theo t\u1eebng h\u1ea1t chia \u0111\u1eb7t th\u00ec sau n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i lo \u0111u\u00f4i to kh\u00f3 v\u00e3y, m\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y l\u1ea1i nh\u01b0 ph\u00ean gi\u1eadu r\u00e0ng bu\u1ed9c l\u1eabn nhau, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>2. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, qu\u00e2n s\u1ef1, d\u00e2n s\u1ef1 11 tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u do m\u1ed9t vi\u00ean t\u1ed5ng tr\u1ea5n coi gi\u1eef vi\u1ec7c b\u1ed9n m\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p th\u1eeba h\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f3. Nay nh\u00e2n \u0111\u1ecba th\u1ebf, chia \u0111\u1eb7t ra t\u1eebng t\u1ec9nh t\u1ec9nh n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 quan ty chuy\u00ean tr\u00e1ch th\u00ec ch\u1ee9c ph\u1eadn kh\u00f4ng qu\u00e1 n\u1eb7ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eadn r\u1ed9n, ng\u01b0\u1eddi g\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1eb7ng qu\u00e1, kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 hai.<\/p>\n<p>3. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed1 vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00e1c t\u00e0o r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nay b\u1ecf b\u1edbt \u0111\u00e3 kh\u1ecfi c\u00e1i phi\u1ec1n l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i ch\u1eadm tr\u1ec5. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 ba.<\/p>\n<p>4. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c tr\u1ea5n t\u1ea5t do th\u00e0nh chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t v\u00e0o Kinh, th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ec1 c\u00f4ng tr\u1ea1ng hay t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u1ecdt c\u1ea3 \u0111\u1ebfn tai nh\u00e0 vua. Nay \u0111\u1eb7t ri\u00eang nha chuy\u00ean tr\u00e1ch, s\u1ef1 vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u th\u1eb3ng, th\u00ec ai hay, ai d\u1edf d\u1ec5 bi\u1ebft, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f9ng tr\u00f4ng nhau m\u00e0 bi\u1ebft ph\u1ea5n kh\u1edfi c\u1ed1 g\u1eafng, quan tr\u01b0\u1eddng c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecdc trong. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 t\u01b0.<\/p>\n<p>5. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n lu\u1eadn c\u00f9ng l\u00e0m, k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Nay c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e2n nhi\u1ec7m th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh l\u00fd. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 n\u0103m.<\/p>\n<p>6. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u00e1c tr\u1ea5n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb ngh\u0129 m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u gi\u1eef \u1ea5n, c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n t\u1ef1 chuy\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t m\u00ecnh, c\u00f2n Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Tham hi\u1ec7p th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 ng\u00f4i v\u1ecb m\u00ecnh \u1edf d\u01b0\u1edbi, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 hay \u0111\u00f9n vi\u1ec7c, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m. Nay c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 n\u1eafm l\u1ea5y \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng m\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t chuy\u00ean gi\u1eef t\u1eebng vi\u1ec7c th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u1ed1 g\u1eafng c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ef1u. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 s\u00e1u.<\/p>\n<p>7. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, binh l\u00ednh t\u1ee5 c\u1ea3 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, c\u00e1c tr\u1ea5n h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i qu\u00e2n \u1edf th\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn h\u1eb1ng tu\u1ea7n, h\u1eb1ng th\u00e1ng, n\u00ean th\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1i lo roi d\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ebfn b\u1ee5ng ng\u1ef1a. Nay c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u1ecdng binh, th\u00ec \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u1ea7m ph\u00f2ng m\u00e0 tr\u1ed9m gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3i n\u00edn th\u1edf. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 b\u1ea3y.<\/p>\n<p>8. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec1u do th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 \u0111au \u0111\u1edbn c\u1ee7a d\u00e2n, bi\u1ec1n binh kh\u00f4ng quan thi\u1ebft g\u00ec \u0111\u1ebfn l\u1eafm, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ebft s\u1ee9c, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb s\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n, l\u00e0m cho t\u00ecnh quan v\u1edbi d\u00e2n sinh xa c\u00e1ch, khi c\u00f3 k\u00eau g\u1ecdi vi\u1ec7c g\u00ec, d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u1ee9ng ph\u00f3 nhanh nh\u1eb9n. Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, kh\u00f4ng d\u1eb9p tan \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e0 b\u1edfi v\u00ec c\u1edb \u0111\u00f3. Nay c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u c\u00f3 L\u00e3nh binh m\u00e0 bi\u1ec1n binh l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec L\u00e3nh binh \u0111\u00e3 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00e1m \u0111em \u0111\u1ea9y cho ai, m\u00e0 qu\u00e2n v\u1edbi d\u00e2n c\u00f3 quan h\u1ec7 nh\u01b0 c\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e2n th\u1ec3. H\u1ecd v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, c\u0169ng t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef nh\u00e0, gi\u1eef l\u00e0ng c\u1ee7a h\u1ecd, th\u00ec t\u1ef1 nhi\u00ean thu \u0111\u01b0\u1ee3c thanh hi\u1ec7u d\u1eb9p gi\u1eb7c, y\u00ean d\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 t\u00e1m.<\/p>\n<p>9. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c b\u1eaft binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n ng\u1ea1ch t\u1ea5t do Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh, s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i ch\u1edd ch\u1ef1c c\u00e0ng th\u00eam phi\u1ec1n ch\u00ed. Nay \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ecba h\u1ea1t t\u1ef1 b\u1eaft l\u1ea5y l\u00ednh, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i phi\u1ec1n x\u00e9t h\u1ecfi nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00ec vi\u1ec7c l\u00ednh d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 ch\u00edn.<\/p>\n<p>10. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c n\u1ed9p thu\u1ebf c\u00f3 th\u1ee9 n\u1ed9p \u1edf tr\u1ea5n, c\u00f3 th\u1ee9 n\u1ed9p \u1edf th\u00e0nh, th\u1ef1c l\u00e0 chia tr\u00e1ch l\u00f4i th\u00f4i. Nay ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u01b0ng thu ti\u1ec7n cho d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00ed t\u1ed5n chuy\u00ean ch\u1edf. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>11. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng c\u1ee7a binh l\u00ednh v\u1eabn do th\u00e0nh c\u1ea5p ph\u00e1t, khi ph\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec chia \u0111i l\u0129nh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, l\u1ea1i n\u1ea3y sinh c\u00e1i t\u1ec7 bao mua. Nay s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 kho ch\u1ee9a \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng cho bi\u1ec1n binh trong h\u1ea1t m\u00ecnh th\u00ec r\u1ea5t gi\u1ea3n ti\u1ec7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t.<\/p>\n<p>12. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1ed9c th\u00e0nh mu\u1ed1n k\u00eau xin x\u00e9t x\u1eed vi\u1ec7c g\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u01a1n \u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ec3 xin Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m r\u1ed3i th\u00e0nh l\u1ea1i giao v\u1ec1 cho nha ph\u1ee7, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n, \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 phi\u1ec1n lu\u1ef5. Nay \u0111\u1ec3 trong h\u1ea1t chuy\u00ean vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n h\u1ea7u ki\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i phi\u1ec1n ch\u1ed7 n\u1ecd giao \u0111i ch\u1ed7 kia. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai.<\/p>\n<p>13. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed5 s\u00e1ch v\u0103n \u00e1n c\u00e1c tr\u1ea5n t\u1ea5t do th\u00e0nh th\u1ea9m x\u00e9t, r\u1ed3i m\u1edbi ph\u00e1t \u0111\u1ec7, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi k\u00e9o d\u00e0i ch\u1eadm tr\u1ec5. Nay do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m xong \u0111\u1ec3 t\u00e2u th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u00ec tr\u1ec7. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ba.<\/p>\n<p>14. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec7 \u00e1n, do tr\u1ea5n l\u00ean th\u00e0nh, c\u00f3 k\u1ebb m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111i theo \u00e1n, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, ch\u01a1i b\u1eddi th\u00f9 t\u1ea1c li\u00ean mi\u00ean, nhi\u1ec1u khi b\u1ecf b\u00ea vi\u1ec7c quan. Nay vi\u1ec7c \u00e1n \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u1ee3ng ty b\u1ea3n h\u1ea1t \u0111\u1ec7 n\u1ed9p h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f2n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c n\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n.<\/p>\n<p>15. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do th\u00e0nh x\u1eed \u0111o\u00e1n. Nhi\u1ec1u k\u1ebb h\u00e0o c\u01b0\u1eddng \u0111i\u00eau ngoa gi\u1ea3o ho\u1ea1t, th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n oai quy\u1ec1n th\u1ebf, do\u1ea1 n\u1ea1t b\u00ecnh d\u00e2n, hi\u1ebfp ch\u1ebf quan tr\u00ean. Quan b\u1ea3n h\u1ea1t kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 ch\u00fat e d\u00e8 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u00ean v\u1ecb ch\u00fang, l\u00e0m cho k\u1ebb gian x\u1ea3o c\u00e0ng nhi\u1ec1u m\u00e3i ra. Nay quan b\u1ea3n h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c s\u1ef1 ri\u00eang, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng m\u01b0u gian, v\u1ea1ch ra nh\u1eefng s\u1ef1 \u1ea9n khu\u1ea5t th\u00ec c\u00e1i vi\u1ec7c ch\u1ed1ng th\u00f3i khinh b\u1ea1c, tr\u1eeb th\u00f3i \u0111i\u00eau ngoan t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t. \u0110\u00f3 l\u00e0, c\u00e1i l\u1ee3i th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi l\u0103m.<\/p>\n<p>C\u00f3 15 c\u00e1i l\u1ee3i \u1ea5y nay \u0111em ra l\u00e0m, d\u1eabu l\u00fac \u0111\u1ea7u x\u1ebfp \u0111\u1eb7t h\u01a1i c\u00f3 b\u1eadn r\u1ed9n, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m xong th\u00ec r\u1ed3i n\u00f3 c\u0169ng th\u00e0nh n\u1ebfp quen. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u00f4 c\u00f9ng.<\/p>\n<p>Nay xin c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 ph\u00eda b\u1eafc kinh k\u1ef3, l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh \u0111\u1ecba th\u1ebf xa, g\u1ea7n, l\u1edbn, nh\u1ecf m\u00e0 chia h\u1ea1t, \u0111\u1eb7t quan. Thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00e1nh, \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh, b\u1ecf c\u00e1c ch\u1ee9c t\u1ed5ng tr\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0o c\u1ee7a th\u00e0nh c\u0169 c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Tham hi\u1ec7p \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady xin \u0111em c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n \u0111\u00e3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 ra k\u00ea r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean :<\/p>\n<p>1. Chia \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba h\u1ea1t c\u00e1c t\u1ec9nh :<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 l\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; 4 huy\u1ec7n l\u00e0 Phong L\u1ed9c, L\u1ec7 Th\u1ee7y, B\u1ed1 Ch\u00ednh, B\u00ecnh Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 l\u00e0 Tri\u1ec7u Phong, Cam L\u1ed9 ; 3 huy\u1ec7n l\u00e0 H\u1ea3i L\u0103ng, \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng, Minh Linh, 10 ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1, M\u01b0\u1eddng Vanh, N\u00e0 B\u00f4n, Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebf, T\u00e1 Bang, X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh, T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, L\u00e0ng Th\u00ecn.<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An : th\u1ed1ng tr\u1ecb 9 ph\u1ee7 l\u00e0 Anh S\u01a1n, Di\u1ec5n Ch\u00e2u, T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, L\u1ea1c Bi\u00ean, Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean ; 29 huy\u1ec7n l\u00e0 Nam \u0110\u01b0\u1eddng, H\u01b0ng Nguy\u00ean, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng, Ch\u00e2n L\u1ed9c, \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, Qu\u1ef3nh L\u01b0u, K\u1ef3 S\u01a1n, V\u0129nh Ho\u00e0, Trung S\u01a1n, Thu\u00fd V\u00e2n, Li\u00ean Huy\u1ec7n, Kh\u00e2m Huy\u1ec7n, T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, H\u1ed9i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Huy\u1ec7n, X\u00f4i Huy\u1ec7n, M\u1ed9c Huy\u1ec7n, Xa H\u1ed5, S\u1ea7m T\u1ed9, Khang Huy\u1ec7n, C\u00e1t Huy\u1ec7n, Cam Linh, Th\u00e2m Nguy\u00ean, Y\u1ebfn S\u01a1n, M\u1ed9ng S\u01a1n, Man So\u1ea1n, Mang L\u1ea1n, Cam M\u00f4n, Cam C\u00e1t.<\/p>\n<p>H\u00e0 T\u0129nh : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 l\u00e0 H\u00e0 Hoa, \u0110\u1ee9c Th\u1ecd ; 6 huy\u1ec7n l\u00e0 Th\u1ea1ch H\u00e0, K\u1ef3 Hoa, H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Thi\u00ean L\u1ed9c, Nghi Xu\u00e2n, La S\u01a1n.<\/p>\n<p>Thanh Hoa : th\u1ed1ng tr\u1ecb 5 ph\u1ee7 l\u00e0 H\u00e0 Trung, T\u0129nh Gia, Th\u1ecd Xu\u00e2n, Thi\u1ec7u Ho\u00e1, Tr\u1ea5n Man ; 19 huy\u1ec7n l\u00e0 T\u1ed1ng S\u01a1n, H\u1eadu L\u1ed9c, Ho\u1eb1ng Ho\u00e1, Nga S\u01a1n, Tho\u1ea1i Nguy\u00ean, \u0110\u00f4ng S\u01a1n, An \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, Ng\u1ecdc S\u01a1n, N\u00f4ng C\u1ed1ng, Qu\u1ea3ng X\u01b0\u01a1ng, L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng, Th\u1ecd Xu\u00e2n, Tr\u00ecnh C\u1ed1, V\u0129nh L\u1ed9c, C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, S\u1ea7m N\u01b0a, Man X\u00f4i ; 3 ch\u00e2u l\u00e0 Lang Ch\u00e1nh, Quan Da, T\u00e0m Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i : th\u1ed1ng tr\u1ecb 4 ph\u1ee7 l\u00e0 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, \u1ee9ng Ho\u00e0, L\u00fd Nh\u00e2n ; 15 huy\u1ec7n l\u00e0 Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng, V\u0129nh Thu\u1eadn, T\u1eeb Li\u00eam, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Thanh Tr\u00ec, Thanh Oai, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, S\u01a1n Minh, Ho\u00e0i An, Nam Xang, Duy Ti\u00ean, B\u00ecnh L\u1ee5c, Ph\u00fa Xuy\u00ean, Kim B\u1ea3ng, Thanh Li\u00eam.<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 l\u00e0 Y\u00ean Kh\u00e1nh, Thi\u00ean Quan ; 7 huy\u1ec7n l\u00e0 Y\u00ean Kh\u00e1nh, Y\u00ean M\u00f4, Gia Vi\u1ec5n, Kim S\u01a1n, Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, An Ho\u00e1, L\u1ea1c Th\u1ed5.<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh : th\u1ed1ng tr\u1ecb 4 ph\u1ee7 l\u00e0 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng, Th\u00e1i B\u00ecnh, Ngh\u0129a H\u01b0ng, Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng ; 17 huy\u1ec7n l\u00e0 Nam Ch\u00e2n, Giao Th\u1ee7y, Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, M\u1ef9 L\u1ed9c, Ph\u1ee5 D\u1ef1c, Qu\u1ef3nh C\u00f4i, \u0110\u00f4ng Quan, Tho\u1ea1i Anh, Phong Doanh, Thi\u00ean B\u1ea3n, \u0110\u1ea1i An, \u00fd Y\u00ean, Ti\u1ec1n H\u1ea3i, Th\u01b0 Tr\u00ec, V\u0169 Ti\u00ean, Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Thanh Quan.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 l\u00e0 Kho\u00e1i Ch\u00e2u, Ti\u00ean H\u01b0ng ; 8 huy\u1ec7n l\u00e0 Ti\u00ean L\u1eef, Ph\u00f9 Dung, Thi\u00ean Thi, \u0110\u00f4ng An, Kim \u0110\u1ed9ng, H\u01b0ng Nh\u00e2n, Th\u1ea7n Kh\u00ea, Duy\u00ean H\u00e0.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : th\u1ed1ng tr\u1ecb 4 ph\u1ee7 l\u00e0 B\u00ecnh Giang, Ninh Giang, Nam S\u00e1ch, Kinh M\u00f4n; 18 huy\u1ec7n l\u00e0 C\u1ea9m Gi\u00e0ng, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, \u0110\u01b0\u1eddng An, T\u1ee9 K\u1ef3, V\u0129nh L\u1ea1i, Thanh Mi\u1ec7n, Gia L\u1ed9c, Ch\u00ed Linh, Thanh L\u00e2m, Thanh H\u00e0, Ti\u00ean Minh, An D\u01b0\u01a1ng, An L\u00e3o, Nghi D\u01b0\u01a1ng, Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, Kim Th\u00e0nh, Gi\u00e1p S\u01a1n.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Y\u00ean : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 l\u00e0 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ; 3 huy\u1ec7n l\u00e0 Hoa Phong, Ho\u00e0nh B\u1ed3, Y\u00ean H\u01b0ng ; 3 ch\u00e2u l\u00e0 V\u1ea1n Ninh, V\u00e2n \u0110\u1ed3n, Ti\u00ean Y\u00ean.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y : th\u1ed1ng tr\u1ecb 5 ph\u1ee7 l\u00e0 Qu\u1ed1c Oai, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, L\u00e2m Thao, Qu\u1ea3ng Oai, \u0110oan H\u00f9ng ; 22 huy\u1ec7n l\u00e0 Y\u00ean S\u01a1n, Y\u00ean L\u1ea1c, Th\u1ea1ch Th\u1ea5t, Y\u00ean L\u00e3ng, B\u1ea1ch H\u1ea1c, L\u1eadp Th\u1ea1ch, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f9 Ninh, \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, S\u01a1n Vi, Hoa Kh\u00ea, Thanh Ba, H\u1ea1 Hoa, Ti\u00ean Phong, Minh Ngh\u0129a, B\u1ea5t B\u1ea1t, Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd, T\u00e2y Quan, \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o, Tam D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng, H\u00f9ng Quan.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Ho\u00e1 : th\u1ed1ng tr\u1ecb 3 ph\u1ee7 l\u00e0 Quy Ho\u00e1, Gia H\u01b0ng, An T\u00e2y ; 5 huy\u1ec7n l\u00e0 V\u0103n Ch\u1ea5n, Y\u00ean L\u1eadp, Tam N\u00f4ng, Tr\u1ea5n Y\u00ean, Thanh Xuy\u00ean ; 16 ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1ee7y V\u0129, V\u0103n B\u00e0n, S\u01a1n La, Thu\u1eadn Ch\u00e2u, Tu\u1ea7n Gi\u00e1o, Mai S\u01a1n, An Ch\u00e2u, Ninh Bi\u00ean, M\u1ed9c Ch\u00e2u, \u0110\u00e0 B\u1eafc, Ph\u00f9 Hoa, Mai Ch\u00e2u, Chi\u00eau T\u1ea5n, Lu\u00e2n Ch\u00e2u, Lai Ch\u00e2u, Qu\u1ef3nh Nhai.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean Quang : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 l\u00e0 Y\u00ean B\u00ecnh ; 1 huy\u1ec7n l\u00e0 H\u00e0m Y\u00ean ; 5 ch\u00e2u l\u00e0 V\u1ecb Xuy\u00ean, Thu Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i Man, L\u1ee5c Y\u00ean, B\u1ea3o L\u1ea1c.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh : th\u1ed1ng tr\u1ecb 4 ph\u1ee7 l\u00e0 T\u1eeb S\u01a1n, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Thu\u1eadn An, L\u1ea1ng Giang ; 20 huy\u1ec7n l\u00e0 Ti\u00ean Du, V\u00f5 Gi\u00e0ng, Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, Y\u00ean Phong, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Hi\u1ec7p Ho\u00e0, Kim Hoa, Vi\u1ec7t Y\u00ean, Lang T\u00e0i, Gia L\u00e2m, V\u0103n Giang, Gia B\u00ecnh, Si\u00eau Lo\u1ea1i, Y\u00ean Th\u1ebf, Y\u00ean D\u0169ng, B\u1ea3o L\u1ed9c, H\u1eefu L\u0169ng, Ph\u01b0\u1ee3ng Nh\u00e3n, L\u1ee5c Ng\u1ea1n, \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 l\u00e0 Th\u00f4ng Ho\u00e1, Ph\u00fa B\u00ecnh ; 9 huy\u1ec7n l\u00e0 C\u1ea3m Ho\u00e1, T\u01b0 N\u00f4ng, B\u00ecnh Tuy\u1ec1n, Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, V\u00f5 Nhai, \u0110\u1ea1i T\u1eeb, Ph\u1ed5 Y\u00ean, V\u0103n L\u00e3ng, \u0110\u1ed9ng H\u1ef7; 2 ch\u00e2u l\u00e0 B\u1ea1ch Th\u00f4ng, \u0110inh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u1ea1ng S\u01a1n : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh ; 7 ch\u00e2u l\u00e0 \u00d4n Ch\u00e2u, Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, L\u1ed9c B\u00ecnh, Tho\u00e1t L\u00e3ng, Y\u00ean B\u00e1c, V\u0103n Quan, V\u0103n Uy\u00ean.<\/p>\n<p>Cao B\u1eb1ng : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh ; 4 ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang, Th\u1ea1ch L\u00e2m.<\/p>\n<p>Cam L\u1ed9 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ea1o, nay th\u0103ng l\u00e0m ph\u1ee7.<\/p>\n<p>H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u1ee7 huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, nay tr\u00edch ra \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc, nay h\u1ee3p v\u1edbi c\u00f9ng tr\u1ea5n S\u01a1n Nam m\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai (S\u01a1n T\u00e2y) nay \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Thanh Quan Nam \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng, nay \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 tr\u00edch l\u1ea5y ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c S\u01a1n Nam v\u00e0 ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng H\u01b0ng Ho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c L\u00e2m Thao, S\u01a1n T\u00e2y, nay \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c ph\u1ee7 Gia H\u01b0ng [t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1].<\/p>\n<p>V\u1ec1 sau, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 t\u00ean ri\u00eang g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ec9nh \u0110\u00f4ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, c\u00f3 t\u00ean ri\u00eang l\u00e0 t\u1ec9nh H\u1ea3i ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cH\u1ea3i t\u1ec9nh\u201d\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 .).<\/p>\n<p>II. \u0110\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c quan :<\/p>\n<p>C\u00e1c h\u1ea1t B\u00ecnh Tr\u1ecb ((2) Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.), An T\u0129nh ((3) Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh.), Thanh Hoa, H\u00e0 Ninh ((4) H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh.), \u0110\u1ecbnh Y\u00ean ((5) Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean.), H\u1ea3i Y\u00ean((6) H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean.), Ninh Th\u00e1i ((7) B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean.), S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean ((8) S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang.) \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Tu\u1ea7n ph\u1ee7, l\u1ea5y c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Th\u1ed1ng ch\u1ebf sung b\u1ed5. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ph\u1ee7, l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh, l\u1ea5y c\u00e1c ch\u1ee9c Tham tri, Th\u1ecb lang sung b\u1ed5. Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang th\u00ec d\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5n v\u1ee5.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c chuy\u00ean h\u1ea1t ((9) Chuy\u00ean h\u1ea1t : chuy\u00ean ch\u1ee7 c\u00f4ng vi\u1ec7c trong h\u1ea1t m\u00ecnh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng.) m\u1ed9t t\u1ec9nh v\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t ((10) Ki\u00eam h\u1ea1t : ki\u00eam l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1ed9t h\u1ea1t ngo\u00e0i h\u1ea1t m\u00ecnh th\u1ed1ng tr\u1ecb.) 1 t\u1ec9nh, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c chuy\u00ean h\u1ea1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, ki\u00eam h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Quan h\u00e0m bi\u00ean l\u00e0 : \u201cBinh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n H\u1eefu \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1eb3ng s\u1ee9 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 ki\u00eam l\u00fd l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng l\u0129nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1ef1\u201d. Ngo\u00e0i ra theo \u0111\u00f3 m\u00e0 suy. Duy Thanh Hoa ch\u1ec9 chuy\u00ean h\u1ea1t 1 t\u1ec9nh, S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean th\u00ec ki\u00eam h\u1ea1t nh\u1eefng 2 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 chuy\u00ean h\u1ea1t 1 t\u1ec9nh, nh\u01b0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Quan h\u00e0m bi\u00ean l\u00e0 \u201cBinh b\u1ed9 Tham tri ho\u1eb7c Th\u1ecb lang ki\u00eam \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n H\u1eefu ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1eb3ng x\u1ee9 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 ki\u00eam l\u00fd l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng, l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ef1\u201d. Duy c\u00f3 L\u1ea1ng B\u00ecnh ((11) L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng.) th\u00ec ki\u00eam h\u1ea1t 1 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t \u2013 B\u1ed1 ch\u00ednh th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7, nh\u01b0 : B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean, quan h\u00e0m bi\u00ean l\u00e0 : \u201cTh\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1eb3ng x\u1ee9 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba tuy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 ty B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5n v\u1ee5\u201d. B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, \u00e1n s\u00e1t tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. T\u1ec9nh n\u00e0o thu\u1ed9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c chuy\u00ean h\u1ea1t hay Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ki\u00eam h\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1eb7t B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 vi\u00ean. T\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean \u00e1n s\u00e1t. Quan h\u00e0m nh\u01b0 : B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, bi\u00ean r\u1eb1ng: \u201cQu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1eb3ng x\u1ee9 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, Th\u1eeba tuy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 ty B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9\u201d. \u00e1n s\u00e1t th\u00ec bi\u00ean \u201cQu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1eb3ng x\u1ee9 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec1 h\u00ecnh \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 ty \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9\u201d. Ngo\u00e0i ra theo \u0111\u00f3 m\u00e0 suy. Hai ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, m\u1ed7i ty \u0111\u1eb7t 1 Th\u00f4ng ph\u00e1n, 1 Kinh l\u1ecbch.<\/p>\n<p>B\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i ty B\u1ed1 ch\u00ednh \u2013 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 3, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 2, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u nh\u01b0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i. Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u 6 vi\u00ean ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u 5 vi\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n 4 vi\u00ean ; Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u 3 vi\u00ean.<\/p>\n<p>V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u2013 Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ec1u 60 vi\u00ean, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u 40 vi\u00ean ; Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u 30 vi\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u01b0 l\u1ea1i ty \u00e1n s\u00e1t \u2013 Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u 2 B\u00e1t ph\u1ea9m, 4 C\u1eedu ph\u1ea9m, 40 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i. Ngh\u1ec7 An, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng t\u1ec9nh tr\u00ean, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 30 vi\u00ean. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u 1 B\u00e1t ph\u1ea9m, 3 C\u1eedu ph\u1ea9m, 20 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u. Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u 1 B\u00e1t ph\u1ea9m, 2 C\u1eedu ph\u1ea9m, 20 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan \u2013 Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng quan nh\u1ecb, tam ph\u1ea9m ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng quan tam, t\u1ee9 ph\u1ea9m ; Cao B\u1eb1ng d\u00f9ng quan t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh quan \u2013 D\u00f9ng quan Tam, T\u1ee9 ph\u1ea9m. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 L\u00e3nh binh, chuy\u00ean cai qu\u1ea3n b\u1ed9 binh ; Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ec1u 2 L\u00e3nh binh quan chia nhau cai qu\u1ea3n b\u1ed9 binh. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh quan chuy\u00ean cai qu\u1ea3n Th\u1ee7y binh. Ninh B\u00ecnh thu\u1ed9c v\u1ec1 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean thu\u1ed9c v\u1ec1 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean thu\u1ed9c v\u1ec1 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean, Th\u1ee7y s\u01b0 do c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef. S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, Ninh \u2013 Th\u00e1i, L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u01b0\u1ee3ng du, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t Th\u1ee7y s\u01b0.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, c\u01a1 Qu\u1ea3ng t\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i 1 v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch th\u00fa binh c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5i ph\u00e1i. Th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec c\u00f3 Th\u1ee7y c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 Qu\u1ea3ng t\u01b0\u1ee3ng ((1) C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u01a1 (c\u01a1 binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb) \u0111\u00e3 vi\u1ebft l\u1ea7m ra Qu\u1ea3ng T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 (c\u01a1 voi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng) nh\u1ea5t l\u00e0 li\u1ec1n ngay d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e3 c\u00f3 \u201cTr\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1\u201d (C\u01a1 voi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb) r\u1ed3i.), c\u01a1 Tr\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man.<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An : B\u1ed9 binh c\u00f3 6 v\u1ec7 l\u00e0 : Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u1ea5n v\u00f5, Trung v\u00f5, Trang v\u00f5, \u1edf Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Tr\u00e1ng v\u00f5 \u1edf H\u1eadu dinh ; 4 v\u1ec7 : Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Di\u1ec7u v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5, \u1edf T\u1ea3 dinh v\u00e0 An t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. Th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec c\u00f3 Ngh\u1ec7 An, Trung Th\u1ee7y, T\u1ea3 Th\u1ee7y, H\u1eefu Th\u1ee7y 3 c\u01a1. L\u1ea5y Trung ti\u1ec7p c\u01a1 \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ngh\u1ec7 An Trung Th\u1ee7y c\u01a1, c\u00f2n 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd l\u1eadp.<\/p>\n<p>H\u00e0 T\u0129nh : B\u1ed9 binh c\u00f3 4 v\u1ec7 : Oai v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, To\u00e0n v\u00f5, Minh v\u00f5 \u1edf Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh, nguy\u00ean l\u00e0 2 \u0111\u1ed9i An ng\u00e3i nh\u1ea5t, An ng\u00e3i nh\u1ecb \u1edf Ngh\u1ec7 An d\u1ed3n \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu s\u1ebd m\u1ed9 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Thanh Hoa : B\u1ed9 binh c\u00f3 4 v\u1ec7 : Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, T\u00fac v\u00f5, Cung v\u00f5, Ngh\u0129a v\u00f5 \u1edf H\u1eefu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 2 v\u1ec7 : Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu, Qu\u1ea3ng v\u00f5 \u1edf H\u1eadu dinh v\u00e0 Hoa t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. Th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec c\u00f3 2 c\u01a1 Thanh Hoa t\u1ea3 Th\u1ee7y, Thanh Hoa h\u1eefu Th\u1ee7y. L\u1ea5y c\u01a1 Trung d\u1ef1c \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 Thanh Hoa t\u1ea3 Th\u1ee7y, c\u00f2n h\u1eefu Th\u1ee7y c\u01a1 sau n\u00e0y s\u1ebd l\u1eadp.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i : B\u1ed9 binh c\u00f3 10 c\u01a1 Ch\u00e2n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Trung qu\u00e2n, c\u01a1 Thi\u1ec7n v\u00f5, c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i (nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 S\u01a1n Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i ra), c\u01a1 Nghi\u00eam d\u0169ng (nguy\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 Nghi\u00eam d\u0169ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i ra), H\u00e0 N\u1ed9i t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. Th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec c\u00f3 H\u00e0 N\u1ed9i Th\u1ee7y c\u01a1, H\u00e0 thanh c\u01a1.<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh : B\u1ed9 binh c\u00f3 4 c\u01a1 : Ninh B\u00ecnh ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu v\u00e0 c\u01a1 Ninh t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh : B\u1ed9 binh c\u00f3 10 c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p c\u1ee7a Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Tr\u00e1ng oai c\u01a1, Nam \u0110\u1ecbnh c\u01a1, L\u1ea1c d\u0169ng c\u01a1, nguy\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 L\u1ea1c d\u0169ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i ra Nam \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, Th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec c\u00f3 3 c\u01a1 : Nam \u0110\u1ecbnh trung Th\u1ee7y, t\u1ea3 Th\u1ee7y, h\u1eefu Th\u1ee7y (nguy\u00ean l\u00e0 c\u00e1c d\u1ef1c c\u01a1 \u0111\u1ed5i ra).<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean nguy\u00ean l\u00e0 3 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean ph\u00fa, Ki\u00ean th\u1eafng, Ki\u00ean ti\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc d\u1ed3n l\u1ea1i. L\u1ea1i c\u00f3 3 c\u01a1 B\u1eafc Th\u00e0nh do Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : B\u1ed9 binh c\u00f3 10 c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n (5 c\u01a1 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 3 c\u01a1 ng\u01b0\u1eddi Nam \u0110\u1ecbnh, 2 c\u01a1 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc Ninh), Ch\u00ednh v\u00f5 c\u01a1, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u01a1, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. Th\u1ee7y s\u01b0 c\u00f3 2 c\u01a1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u1ea3 Th\u1ee7y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng h\u1eefu Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Y\u00ean : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, c\u01a1 Qu\u1ea3ng h\u00f9ng, l\u1ea5y 1 c\u01a1 B\u1eafc binh do H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y : B\u1ed9 binh c\u00f3 10 c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n, V\u00f5 d\u0169ng c\u01a1, S\u01a1n T\u00e2y c\u01a1, S\u01a1n T\u00e2y t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Ho\u00e1 : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 H\u01b0ng Ho\u00e1, c\u01a1 H\u01b0ng h\u00f9ng, l\u1ea1i 1 c\u01a1 B\u1eafc binh do S\u01a1n T\u00e2y ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean Quang : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 Tuy\u00ean Quang, c\u01a1 Tuy\u00ean h\u00f9ng.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh : B\u1ed9 binh c\u00f3 10 c\u01a1 Oai th\u1eafng c\u1ee7a H\u1eadu qu\u00e2n, C\u1ef1 oai c\u01a1, B\u1eafc Ninh c\u01a1, B\u1eafc thu\u1eadn c\u01a1, B\u1eafc Ninh t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1ng S\u01a1n : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u00f3 Hi\u1ec7u thu\u1eadn, c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng.<\/p>\n<p>Cao B\u1eb1ng : B\u1ed9 binh c\u00f3 c\u01a1 Cao B\u1eb1ng, c\u01a1 Cao h\u00f9ng.<\/p>\n<p>III. Ph\u00e2n chia ch\u1ee9c s\u1ef1 coi gi\u1eef :<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c gi\u1eef vi\u1ec7c cai tr\u1ecb c\u1ea3 qu\u00e2n, d\u00e2n, c\u1ea7m \u0111\u1ea7u c\u00e1c quan v\u0103n quan v\u00f5 trong to\u00e0n h\u1ea1t. Kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00e1c quan l\u1ea1i, s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 gi\u1eef vi\u1ec7c tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ee9c \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u1ed7 y\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n, coi gi\u1eef c\u00e1c vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb, gi\u00e1o d\u1ee5c, m\u1edf \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i, b\u1ecf \u0111i\u1ec1u h\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 gi\u1eef vi\u1ec7c thu\u1ebf kho\u00e1, t\u00e0i ch\u00ednh to\u00e0n h\u1ea1t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 \u00e2n tr\u1ea1ch, ch\u00ednh l\u1ec7nh g\u00ec ban xu\u1ed1ng th\u00ec truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 gi\u1eef vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng h\u00ecnh \u00e1n trong to\u00e0n h\u1ea1t, ch\u1ea5n h\u01b0ng phong ho\u00e1, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, tr\u1eebng thanh c\u00e1c quan l\u1ea1i, ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m trong h\u1ea1t, khi c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i hai ty (B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t) h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n b\u1ea1c, r\u1ed3i tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c hay Tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>IV. Quy t\u1eafc l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>1. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 hay c\u00e1c vi\u00ean th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5n v\u1ee5, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng nh\u01b0 nhau. Ph\u00e0m trong h\u1ea1t s\u1ef1 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean t\u00e2u b\u00e1o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m chuy\u00ean t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. Duy Tu\u1ea7n ph\u1ee7 [\u1edf t\u1ec9nh do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c] ki\u00eam h\u1ea1t, khi c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn lao v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb t\u1ec7 th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i k\u00fd t\u00ean t\u00e2u chung m\u1ed9t gi\u1ea5y. N\u1ebfu \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, th\u00ec cho l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u ri\u00eang. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng hay qu\u00e2n c\u01a1 kh\u1ea9n y\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0\u1eddng b\u00e1o cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ecbnh li\u1ec7u. Hai ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t : ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u n\u00ean t\u01b0, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng b\u00e1o v\u1edbi quan tr\u00ean l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c hay Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, li\u1ec7u l\u00e0m. Duy vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang m\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau ho\u1eb7c b\u1ecb quan tr\u00ean ch\u00e8n \u00e9p th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec7 s\u1edb ni\u00eam phong t\u00e2u th\u1eb3ng. L\u1ea1i nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh Cao B\u1eb1ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c. Khi g\u1eb7p vi\u1ec7c g\u00ec quan kh\u1ea9n th\u00ec B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng nhau b\u00e0n b\u1ea1c, l\u00e0m chung gi\u1ea5y \u0111\u1ec7 t\u00e2u th\u1eb3ng v\u00e0 m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0\u1eddng b\u00e1o v\u1edbi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u01b0 m\u1edf \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i, tr\u1eeb m\u1ed1i t\u1ec7 th\u1eddi ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng b\u00e1o v\u1edbi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 x\u00e9t k\u1ef9 t\u00e2u xin thi h\u00e0nh. Ngo\u00e0i ra, c\u00f4ng vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 ty n\u00e0o c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u00e0m. Vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u th\u00ec l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u, n\u00ean t\u01b0 b\u1ed9 th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u1ee7 l\u00fd do m\u00e0 b\u00e1o b\u1ed9.<\/p>\n<p>2. Th\u00f4ng ph\u00e1n, Kinh l\u1ecbch, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf 2 ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t th\u00ec l\u1ea5y vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf hai ty th\u1eeba c\u1ee7a tr\u1ea5n c\u0169 m\u00e0 sung b\u1ed5. Th\u00f4ng ph\u00e1n, Kinh l\u1ecbch \u1edf hai t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t th\u00ec do b\u1ed9 ch\u1ecdn b\u1ed5. C\u00f2n Th\u01b0 l\u1ea1i c\u1ee7a H\u00e0 T\u0129nh th\u00ec do Ngh\u1ec7 An tr\u00edch l\u1ea5y ty thu\u1ed9c tr\u1ea5n c\u0169, c\u1ee7a H\u01b0ng Y\u00ean th\u00ec do vi\u00ean quy\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u1ea5n tr\u00edch l\u1ea5y ty thu\u1ed9c c\u1ee7a tr\u1ea5n S\u01a1n Nam c\u0169 m\u00e0 chia b\u1ed5.<\/p>\n<p>3. V\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t nha m\u00f4n t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec quan l\u1ea1i c\u0169 \u1edf c\u00e1c t\u00e0o, c\u00e1c ph\u00f2ng v\u00e0 c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i r\u00fat \u0111i, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u00e0n giao r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u00e3y cho h\u1ecd t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u1ec3 vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed1c s\u1ee9c l\u00e0m cho thanh tho\u1ea3 r\u1ed3i s\u1ebd x\u00e9t b\u1ed5.<\/p>\n<p>4. Khi s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec7 t\u00e2u, khi B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0m xong, ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng b\u00e1o v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 duy\u1ec7t l\u1ea1i, k\u00fd t\u00ean, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u quan ph\u00f2ng. Cu\u1ed1i s\u1ed5 s\u00e1ch ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1eef k\u00fd r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9u duy\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft l\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean c\u1ee7a ty m\u00ecnh \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ki\u1ec3m tra. Ng\u1ea1ch l\u00ednh h\u1eb1ng n\u0103m, nguy\u00ean v\u1eabn thu\u1ed9c c\u00e1c qu\u00e2n dinh, vi\u00ean cai qu\u1ea3n ph\u1ea3i theo l\u1ec7 l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch, t\u01b0\u1eddng b\u00e1o v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 duy\u1ec7t l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ee9ng th\u1ef1c. C\u00f2n s\u1ed5 c\u00e1c h\u1ea1ng quan v\u0103n, quan v\u00f5 v\u00e0 binh d\u1ecbch trong h\u1ea1t th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng l\u00e0m v\u00e0 c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 lu\u00f4n th\u1ec3 [v\u1edbi s\u1ed1 ng\u1ea1ch binh] \u0111\u1ec3 b\u1ed9 chi\u1ebfu \u0111\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>5. Nh\u1eefng tr\u1ecdng \u00e1n c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 k\u1ebft ngh\u0129 \u0111\u1ec7 l\u00ean cho ty \u00e1n s\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m v\u1edbi c\u00e1c \u00e1n do ty \u00e1n s\u00e1t tra x\u00e9t khi xong ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 l\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 x\u00e9t l\u1ea1i. \u00e1n n\u00e0o n\u00ean t\u00e2u th\u00ec l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd t\u00e2u l\u00ean. Nh\u1eefng \u00e1n x\u1eed ph\u00e1t l\u01b0u l\u00e0m l\u00ednh tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ph\u00ea s\u1ee9c cho ty \u00e1n s\u00e1t chi\u1ec3u theo thi h\u00e0nh, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch. Nh\u1eefng \u00e1n ph\u1ee7 huy\u1ec7n x\u00e9t x\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 ch\u01b0a ph\u1ee5c t\u00ecnh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed1ng \u00e1n l\u00ean ty \u00e1n s\u00e1t xin x\u00e9t ; ty \u00e1n s\u00e1t x\u00e9t x\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 v\u1eabn ch\u01b0a pb\u1ee5c t\u00ecnh th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 x\u00e9t l\u1ea1i, r\u1ed3i tr\u00edch ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean ty B\u1ed1 ch\u00ednh h\u1ed9i x\u00e9t v\u1edbi vi\u00ean \u0111\u1ea7u ph\u1ee7 hay \u0111\u1ea7u huy\u1ec7n, ch\u1edb n\u00ean ph\u00e1i u\u1ef7 nh\u00e2n vi\u00ean ty \u00e1n s\u00e1t x\u00e9t n\u1eefa.<\/p>\n<p>6. Nh\u1eefng t\u1edd chi\u1ebfu, c\u00e1o, ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c giao v\u1ec1 c\u00f9ng c\u00e1c th\u1ee9 ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u, s\u1ed5 s\u00e1ch v\u0103n th\u01b0 \u00e1n ki\u1ec7n \u1edf th\u00e0nh, t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 1 [1802] tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u do vi\u00ean quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u1ea5n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho ph\u1ea7n vi\u1ec7c ki\u1ec3m duy\u1ec7t r\u1ed3i giao nha m\u00f4n H\u00e0 N\u1ed9i l\u01b0u tr\u1eef, \u0111\u1ee3i sau h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00ec t\u01b0 h\u1ed9i s\u1ee9c cho sao l\u1ee5c. C\u00f2n hai t\u1ec9nh m\u1edbi \u0111\u1eb7t l\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean nh\u1eefng th\u1ec3 l\u1ec7 chung hi\u1ec7n \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh, s\u1ebd do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An T\u0129nh v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean sao l\u1ee5c giao cho thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>7. C\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c c\u00e1c h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc tr\u1eeb nh\u1eefng danh hi\u1ec7u qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u cho l\u01b0u l\u1ea1i b\u1ea3n h\u1ea1t theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ph\u00e2n ph\u00e1i.<\/p>\n<p>8. C\u00e1c c\u01a1 Th\u1ee7y binh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u1ec9nh tr\u1edf ra b\u1eafc, \u0111\u1ec1u theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 quan Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n Th\u1ee7y qu\u00e2n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa.<\/p>\n<p>9. Ba c\u01a1 B\u1eafc t\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n, B\u1eafc t\u01b0\u1ee3ng t\u1ea3, B\u1eafc t\u01b0\u1ee3ng h\u1eefu, m\u1ed7i c\u01a1 5 \u0111\u1ed9i, chia b\u1ed5 v\u1ec1 5 t\u1ec9nh to l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh m\u1ed7i t\u1ec9nh 3 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 c\u01a1. C\u01a1 c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 ; c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c c\u0169ng theo l\u1ed1i nh\u01b0 th\u1ebf. M\u1ed7i h\u1ea1t \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch l\u00e0 20 th\u1edbt voi, \u0111em s\u1ed1 voi hi\u1ec7n c\u00f3 m\u00e0 chia cho \u0111\u1ec1u, thi\u1ebfu th\u00ec s\u1ebd c\u1ea5p sau.<\/p>\n<p>10. C\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra b\u1eafc \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 quan L\u00e3nh binh. Nh\u1eefng vi\u00ean chuy\u00ean qu\u1ea3n t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u1edf Kinh \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u r\u00fat \u0111i c\u1ea3.<\/p>\n<p>11. B\u1ed9 binh c\u00e1c h\u1ea1t trong c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c 5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, nay tuy v\u1eabn l\u1ec7 thu\u1ed9c Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh \u1edf Kinh, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 binh, Th\u1ee7y binh, t\u01b0\u1ee3ng binh \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i xung y\u1ebfu.<\/p>\n<p>12. C\u00e1c nha Tu\u1ea7n ph\u1ee7, khi g\u1eb7p c\u00f3 tin b\u00e1o nguy c\u1ea5p m\u00e0 s\u1ed1 bi\u1ec1n binh trong h\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 tr\u00ecnh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u01b0ng d\u1ee5ng binh \u1edf t\u1ec9nh c\u00f9ng h\u1ea1t, nh\u01b0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u1edbi Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ch\u1eb3ng h\u1ea1n. Duy Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p b\u00e1o cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i sai ph\u00e1i binh \u0111i, vi\u1ec7c xong l\u1ea1i cho l\u00ednh v\u1ec1 t\u1ea1i ng\u0169.<\/p>\n<p>13. C\u00e1c h\u1ea1t \u0111u\u1ed5i b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u00e0 ch\u00fang ch\u1ea1y sang h\u1ea1t kh\u00e1c, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p b\u00e1o cho h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p, ph\u00e1i binh ng\u0103n ch\u1eb7n, ho\u1eb7c h\u1ee3p s\u1ee9c v\u00e2y b\u1eaft. N\u1ebfu h\u1ea1t gi\u00e1p gi\u1edbi t\u1ef1 cho l\u00e0 kh\u00e1c b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ti\u1ebfp \u1ee9ng \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u1ea1y xa, s\u1ebd truy c\u1ee9u duy\u00ean do, ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>14. Cao B\u1eb1ng, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eef c\u01b0\u1edbp c\u0169ng \u00edt. N\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00eam qu\u00e2n, \u0111\u00e3 c\u00f3 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y kho th\u00f3c ng\u00e0y th\u00eam d\u1ed3i d\u00e0o \u0111\u1ee7 nu\u00f4i qu\u00e2n, b\u1ea5y gi\u1edd b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng.<\/p>\n<p>15. Thu\u1ebf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u1ea1t n\u00e0o th\u00ec n\u1ed9p v\u00e0o kho h\u1ea1t \u1ea5y. Duy c\u00e1c x\u1ee9 Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean ng\u1ea1ch thu\u1ebf c\u00f3 \u00edt h\u01a1n n\u01a1i kh\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi ph\u00e1t. V\u1eady 3 huy\u1ec7n l\u00e0 H\u1ea1 Hoa, Hoa Kh\u00ea, Thanh Ba c\u1ee7a S\u01a1n T\u00e2y, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ec1 H\u01b0ng Ho\u00e1, 4 huy\u1ec7n H\u00f9ng Quan, T\u00e2y Quan, S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o c\u1ee7a S\u01a1n T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ec1 Tuy\u00ean Quang, huy\u1ec7n Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a B\u1eafc Ninh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 2 huy\u1ec7n An D\u01b0\u01a1ng, Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng c\u1ee7a H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u1ec1u v\u1eabn cho n\u1ed9p theo nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i 6 huy\u1ec7n l\u00e0 : \u0110\u01b0\u1eddng An, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, V\u0129nh L\u1ea1i, T\u1ee9 K\u1ef3, Gia L\u1ed9c, Thanh Mi\u1ec7n c\u1ee7a H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u0169ng v\u1eabn theo nh\u01b0 c\u0169 n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0o kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng cho ti\u1ec7n vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i, c\u00e1c b\u1ebfn s\u00f4ng, c\u00e1c h\u1ed3, ao \u0111\u1ea5u tr\u01b0ng, \u0111\u1ebfn k\u1ef3, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>16. C\u00e1c tr\u1ea5n nguy\u00ean thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, sang n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh, nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c chia t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t quan m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n, h\u00e3y ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m Qu\u00fd t\u1ecb, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] s\u1ebd l\u00e0m. Kho\u00e1 thanh tra n\u0103m nay, c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 thay th\u1ebf b\u00e0n giao th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7, ch\u1ecdn ph\u00e1i c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 b\u1ecf ch\u1ee9c \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111i.<\/p>\n<p>17. C\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169 v\u00e0 h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i n\u1ed9p nh\u1eefng v\u1eadt h\u1ea1ng g\u00ec t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m, b\u1ed9 H\u1ed9 c\u1ee9 theo l\u1ec7 t\u00ednh xem v\u1eadt h\u1ea1ng trong Kinh c\u1ea7n d\u00f9ng l\u00e0 bao nhi\u00eau, chi\u1ebfu h\u1ea1t t\u01b0 cho quan s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ed1c thu ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t ti\u1ec1n mua cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Th\u1ee9 g\u00ec ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh t\u1ea1m ch\u1ee9a, \u0111\u1ee3i l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u00ec theo \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n t\u1ea3i v\u00e0o Kinh n\u1ed9p. Nh\u1eefng th\u1ee9 g\u00ec \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111em v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec7 n\u1ed9p.<\/p>\n<p>18. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u1ea5n \u0111\u1ecbnh Ngh\u1ec7 An, Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 300 quan. Nay Ngh\u1ec7 An \u0111\u1eb7t th\u00eam ra H\u00e0 T\u0129nh, Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1eb7t th\u00eam ra H\u01b0ng Y\u00ean, th\u00ec Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh theo l\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 250 quan ti\u1ec1n, c\u00f2n H\u00e0 T\u0129nh, H\u01b0ng Y\u00ean th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 Ninh B\u00ecnh, c\u1ea5p cho m\u1ed7i t\u1ec9nh 200 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i nh\u01b0 tr\u1ea5n S\u01a1n Nam c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec v\u1eabn chi\u1ec3u theo l\u1ec7 S\u01a1n Nam m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>19. H\u00e0 T\u0129nh, H\u01b0ng Y\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng t\u1ec9nh l\u1ef5, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 Hoa, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u01b0\u1eddng s\u1edf X\u00edch \u0110\u1eb1ng \u0111\u1ee3i sau ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t s\u1ebd l\u1eadp t\u1ec9nh l\u1ef5.<\/p>\n<p>20. H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1eb7t l\u1ef5 s\u1edf \u1edf ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, th\u00ec ch\u1ed7 tr\u1ea5n l\u1ef5 S\u01a1n Nam c\u0169 nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 l\u1ef5 L\u00fd Nh\u00e2n, ki\u00eam huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng. Ph\u1ee7 th\u00e0nh L\u00fd Nh\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n th\u00e0nh B\u00ecnh L\u1ee5c, r\u1ed3i \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 vi\u00ean huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng sang B\u00ecnh L\u1ee5c, \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u00f3. C\u00f2n nh\u00e0 c\u1eeda kho t\u00e0ng c\u1ee7a tr\u1ea5n S\u01a1n Nam c\u0169, \u0111\u1ee3i khi x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ef5 s\u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean s\u1ebd li\u1ec7u cho d\u1eddi \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>21. Th\u00e0nh s\u1edf c\u0169 c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c c\u00f3 to r\u1ed9ng h\u01a1n. Nh\u01b0ng c\u01a1 s\u1edf \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00ec h\u00e3y c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169. C\u00f4ng s\u1ea3nh c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n v\u00e0 H\u00ecnh t\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m dinh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, B\u1ed1, \u00e1n ; c\u00f4ng s\u1ea3nh Binh t\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m nha \u0110\u00ea ch\u00ednh. Nh\u1eefng nh\u00e0 c\u1eeda c\u00e1c v\u00f5 quan v\u00e0 tr\u1ea1i l\u00ednh c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n th\u00ec v\u1ec1 ph\u1ea7n Trung qu\u00e2n v\u1eabn l\u01b0u \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, c\u00f2n c\u1ee7a b\u1ed1n qu\u00e2n Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu nay thu\u1ed9c h\u1ea1t n\u00e0o d\u1ee1 \u0111em v\u1ec1 h\u1ea1t \u1ea5y. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e0 c\u1eeda kho t\u00e0ng c\u1ee7a Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e0o, c\u1ee5c \u0111\u1ec1u do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh, c\u00e1i n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1ec3, c\u00e1i n\u00e0o n\u00ean b\u1ecf, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. L\u1ea1i nh\u01b0 h\u00e0nh cung, V\u0103n mi\u1ebfu, mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1edf th\u00e0nh x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, th\u00ec nh\u1eefng c\u00e1i c\u1ee7a tr\u1ea5n S\u01a1n Nam c\u0169 \u0111\u1ec1u d\u1eddi v\u1ec1 H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>22. G\u1eb7p c\u00e1c kh\u00e1nh ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng trong c\u00e1c thi\u1ebfp m\u1eebng, bi\u1ec3u m\u1eebng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 song song c\u00f9ng \u0111\u00f3ng hai \u1ea5n quan ph\u00f2ng. Ba vi\u00ean \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean th\u00ec \u0111\u00f3ng n\u1ed1i d\u1ecdc ba \u1ea5n quan ph\u00f2ng. Thanh Hoa \u0111\u00f3ng \u1ea5n tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng. Thi\u1ebfp bi\u1ec3u m\u1eebng \u1ea5y \u0111\u1ec1u giao vi\u00ean Tri ph\u1ee7 hay vi\u00ean Tri huy\u1ec7n \u0111em v\u00e0o Kinh ch\u00fac m\u1eebng. L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh ch\u01b0a c\u00f3 ph\u1ee7, huy\u1ec7n th\u00ec u\u1ef7 cho Th\u00f4ng ph\u00e1n hay Kinh l\u1ecbch \u0111i thay. C\u00f2n nh\u01b0 ph\u1ea9m v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i c\u00e1c h\u1ea1t th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu s\u1ea3n v\u1eadt trong h\u1ea1t m\u00ecnh theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ec3 cung ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>23. \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1ea5n quan ph\u00f2ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p, c\u00f2n c\u00e1c quan ph\u00f2ng \u1ea5n tri\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a th\u00e0nh t\u00e0o v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u t\u1ee9c th\u00ec thu l\u1ea1i v\u00e0 ti\u00eau hu\u1ef7 \u0111i.<\/p>\n<p>24. Hai t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean m\u1edbi thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t vi\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc v\u00e0 theo l\u1ec7, ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng chuy\u00ean gi\u1eef h\u1ecdc ch\u00ednh.<\/p>\n<p>25. C\u00e1c quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n h\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u1ed5i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0m t\u1edd chi\u1ebfu c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>26. C\u00e1c h\u1ea1t, khi khuy\u1ebft Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i t\u00e2u xin sung b\u1ed5. C\u00f2n t\u1eeb Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 nh\u00e0 vua b\u1ed5 hay b\u00e3i.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>27. V\u0103n th\u01b0 c\u00e1c tr\u1ea1m ho\u1eb7c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ch\u1ea1y tr\u1ea1m th\u00ec \u00e1n s\u00e1t t\u01b0\u1eddng b\u00e1o v\u1edbi \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 c\u1ea5p tr\u00e1t cho chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 ph\u00e1t \u0111i. Duy khi B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00f3 th\u1ef1c phong \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m tr\u00e1t \u0111\u00f3ng \u1ea5n m\u00e0 ph\u00e1t \u0111\u1ec7, nh\u01b0ng trong tr\u00e1t ph\u1ea3i vi\u1ebft r\u00f5 nh\u1eefng ch\u1eef \u201cB\u1ed1 ch\u00ednh hay \u00e1n s\u00e1t th\u1ef1c phong\u201d th\u00ec c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp nh\u1eadn. C\u00f2n nh\u01b0 Cao B\u1eb1ng hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec cho ph\u00e9p hay B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m tr\u00e1t ph\u00e1t \u0111\u1ec7.<\/p>\n<p>28. H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1eb7t ty B\u01b0u truy\u1ec1n ((1) C\u01a1 quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m, chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n v\u00e0 th\u01b0 tr\u00e1t c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc phong ki\u1ebfn.) l\u1ec7 thu\u1ed9c \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u00f3 T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 12 ng\u01b0\u1eddi. \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t tr\u1ea1m, s\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ea1m h\u1ea1n 60 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, c\u00f4ng v\u0103n c\u00e1c h\u1ea1t b\u1ea5t k\u1ef3 g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i phi \u0111\u1ec7 r\u1ea5t kh\u1ea9n c\u1ea5p v\u00e0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111i th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p tr\u00e1t \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u1ea9n v\u1eeba th\u00ec c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng l\u00e0m tr\u00e1t gi\u00e1o ty B\u01b0u truy\u1ec1n ti\u1ebfp nh\u1eadn [\u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7], m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ee9 gi\u1edd M\u00e3o, gi\u1edd D\u1eadu, 2 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i tr\u00e1t, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i tr\u00e1t giao ph\u00e1t \u0111\u1ec7, vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec 3 ng\u00e0y ch\u1ea1y 1 l\u1ea7n. C\u00f2n nh\u01b0 \u1ed1ng tr\u1ea1m do s\u00e1u b\u1ed9 \u1edf Kinh ph\u00e1t giao chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u1ea1t, ty B\u01b0u truy\u1ec1n ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed5i tr\u00e1t, xem v\u1ec1 h\u1ea1t n\u00e0o th\u00ec chuy\u1ec3n ph\u00e1t ngay \u0111i h\u1ea1t \u1ea5y. L\u1ea1i \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t nh\u00e0 tr\u1ea1m. Ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, c\u00f3 ph\u00e1t \u0111\u1ec7 \u1ed1ng tr\u1ea1m, \u0111\u1ec1u giao cho ty \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfu l\u1ec7 B\u01b0u truy\u1ec1n H\u00e0 N\u1ed9i m\u00e0 l\u00e0m. Nh\u00e2n vi\u00ean v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch ty \u00e1n s\u00e1t \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 5 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y. Tr\u1ea1m Ninh \u0110a \u1edf Ninh B\u00ecnh ph\u1ea3i ch\u1ea1y \u0111i hai ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3 h\u01a1n c\u00e1c tr\u1ea1m kh\u00e1c, c\u1ea5p th\u00eam cho 20 l\u00ednh tr\u1ea1m. Khi \u1edf Kinh c\u00f3 chi\u1ebfu v\u0103n ch\u1ec9 d\u1ee5 h\u1ed3ng b\u1ea3n ((1) H\u1ed3ng b\u1ea3n : b\u1ea3n s\u1edb t\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c vua ph\u00ea ch\u1eef son, giao l\u1ea1i cho thi h\u00e0nh.) ban cho c\u00e1c h\u1ea1t th\u00ec ph\u00e1i 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Ninh \u0110a : m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Ninh \u0110a qua Nam \u0110\u1ecbnh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p ph\u00e1t. C\u00f4ng v\u0103n n\u00e0o ph\u00e1t cho H\u01b0ng Y\u00ean th\u00ec do Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1t, ph\u00e1t cho Qu\u1ea3ng Y\u00ean th\u00ec do H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t ; \u0111\u1ec1u do c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c nh\u1eadn l\u0129nh, r\u1ed3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n \u0111i. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u1eb3ng l\u00ean H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t. C\u00f4ng v\u0103n n\u00e0o ph\u00e1t cho H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean nh\u1eadn l\u0129nh ; ph\u00e1t cho Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh Th\u00e1i nh\u1eadn l\u0129nh, ph\u00e1t cho Cao B\u1eb1ng th\u00ec do Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh nh\u1eadn l\u0129nh, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i chuy\u1ec3n giao.<\/p>\n<p>29. Thuy\u1ec1n c\u00e1c h\u1ea1t : Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa \u0111\u1ec1u theo ng\u1ea1ch c\u0169. Thuy\u1ec1n H\u00e0 T\u0129nh, do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An T\u0129nh chia ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Thuy\u1ec1n H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh s\u1ebd do b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u1ea5p ph\u00e1t.<\/p>\n<p>30. S\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9. T\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111i s\u1ee9, c\u00e1c ph\u1ea9m v\u1eadt, th\u1ee9 n\u00e0o b\u1ea5y nay v\u1eabn do Kinh \u0111\u00f4 ph\u00e1t giao th\u00ec c\u1ee9 l\u00e0m theo nh\u01b0 c\u0169 c\u00f2n ngo\u00e0i ra h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng kh\u00e1c \u0111\u1ec1u do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh chi\u1ebfu l\u1ec7 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e0m qua, s\u1ee9c cho ty B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i mua s\u1eafm v\u00e0 thu\u00ea th\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u00fang nh\u01b0 m\u1eabu. Vi\u1ec7c cung \u1ee9ng v\u1eadt h\u1ea1ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t d\u00e2n phu, c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i ph\u00f2ng nh\u1eefng vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 bang giao, c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 Thanh, khi c\u00f3 g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Thanh ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi h\u1ea1t m\u00ecnh \u0111\u1ec1u d\u00fang \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng. Duy Cao B\u1eb1ng th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n B\u1ed1 ch\u00ednh.<\/p>\n<p>31. Vi\u1ec7c gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m. C\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y, ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y nh\u01b0ng c\u00e1c thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, th\u00ec vi\u1ec7c gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, n\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7 v\u1eabn l\u00e0m m\u00e0 gi\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. C\u00f2n nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ea3i, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ph\u00e1i l\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi ty \u00e1n s\u00e1t gi\u1ea3i c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111em theo l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u1ea9u ph\u1ea7n \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 bi\u00ean ghi s\u1ed5 s\u00e1ch l\u00e0m b\u1eb1ng. H\u00e0 T\u0129nh gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, cho t\u1ea1m giam l\u1ea1i. Ty \u00e1n s\u00e1t nh\u1eefng h\u1ea1t c\u00f3 t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 nh\u00e2n vi\u00ean \u0111i \u00e1p gi\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3, \u0111\u1ee3i \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn c\u1eadp b\u1ebfn s\u1ebd cho c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ea1m c\u1ea7n gi\u1ea3i c\u1ee7a h\u1ea1t s\u1edf t\u1ea1i Ngh\u1ec7 An, Nam \u0110\u1ecbnh \u0111i t\u1ea3i c\u1ea3 thuy\u1ec1n v\u00e0o Kinh, do b\u1ed9 chuy\u1ec3n ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c n\u01a1i. Khi t\u1ea3i b\u1ed9 ph\u00e1t gi\u1ea3i t\u00f9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng do c\u00e1c quan h\u1ea1t An T\u0129nh, \u0110\u1ecbnh Y\u00ean chuy\u1ec3n ph\u00e1t. C\u00f2n nh\u01b0 t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf Thanh Hoa, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u l\u01b0u t\u1ea1i h\u1ea1t, ph\u00e2n gi\u1ea3i theo th\u1ec3 l\u1ec7).<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, l\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : Nh\u1eb1m vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n, gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, phen n\u00e0y l\u00e0m h\u1eb3n \u0111\u1ea1i \u0111o\u1ea1n, s\u1eafp x\u1ebfp m\u1ecdi vi\u1ec7c, th\u1eadt l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i ng\u00e0n mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u00f4 c\u00f9ng. Duy l\u00fac \u0111\u1ea7u m\u1edbi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f2n l\u1ea1 tai, m\u1eaft, m\u00e0 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, kh\u00f3 b\u1ed1 c\u00e1o t\u1eebng \u0111i\u1ec1u cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ph\u1ea3i d\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ebfu c\u00e1c \u0111i\u1ec1u n\u00f3i chung v\u1ec1 l\u1ee3i n\u01b0\u1edbc, ti\u1ec7n d\u00e2n, \u1edf \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u t\u1eadp ngh\u0129 c\u00f9ng ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh li\u1ec7t k\u00ea \u1edf d\u01b0\u1edbi, \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn v\u1edbi d\u00e2n th\u00ec tr\u00edch l\u1ea5y, sao l\u1ee5c ra, th\u00f4ng c\u00e1o cho nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u00fac tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n c\u00f4ng vi\u1ec7c chia t\u1ec9nh, \u0111\u1eb7t quan, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u00f9 t\u00ednh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. Sau, g\u1eb7p \u0111\u1ed9 m\u01b0a d\u1ea7m \u0111\u1ebfn su\u1ed1t tu\u1ea7n, tr\u1eddi gi\u00e1 r\u00e9t. Vua \u00e1i ng\u1ea1i, h\u1ea1 s\u1eafc cho m\u1ed7i ng\u00e0y h\u1ecdp m\u1ed9t bu\u1ed5i s\u00e1ng, chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u00ec \u1edf l\u1ea1i b\u1ed9. Vua l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd [th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh] r\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n v\u00e0 d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 t\u00e2y, d\u1ea7u \u0111inh h\u01b0\u01a1ng, d\u1ea7u qu\u1ebf, r\u01b0\u1ee3u ch\u1eefa gi\u00f3, gi\u1ea5m tr\u1eeb kh\u00ed \u0111\u1ed9c, m\u1ed7i th\u1ee9 1 l\u1ecd. C\u00e1c ty vi\u00ean L\u1ee5c b\u1ed9 theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh Tr\u1ecb, l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. B\u1ed5 th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u01b0ng Ho\u00e1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thi\u1ec7n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Th\u0103ng th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng B\u00ecnh V\u00f5 Th\u00e2n l\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. Cho th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd V\u00f5 V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, l\u0129nh ch\u1ee9c B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9. Th\u0103ng th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb Tr\u1ecbnh Quang Khanh l\u00ean \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An T\u0129nh, l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ngh\u1ec7 An. B\u1ed5 th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n L\u1ea1ng S\u01a1n H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Ngh\u1ec7 An. Th\u0103ng th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An L\u00ea \u0110an Qu\u1ebf l\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. Cho th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n v\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ninh B\u00ecnh L\u00ea V\u0103n T\u00fac \u0111\u1ec1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Ngh\u1ec7 An. C\u1ea9n chuy\u00ean coi s\u00e1u v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u1ea5n v\u00f5, Trung v\u00f5, Trang v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Tr\u00e1ng v\u00f5. T\u00fac chuy\u00ean coi b\u1ed1n v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Di\u1ec7u v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5 v\u00e0 c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng. Cho th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea7n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh quan Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 T\u0129nh, l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9. Th\u0103ng B\u1eafc Th\u00e0nh H\u00ecnh t\u00e0o Lang trung Nguy\u1ec5n S\u0129 B\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 H\u00e0 T\u0129nh ; V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n Duy do tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c sung L\u00e3nh binh quan H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd l\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Thanh Hoa T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, l\u0129nh ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7. B\u1ed5 th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Thanh Hoa Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Thanh Hoa. Th\u0103ng Tham hi\u1ec7p Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00e0i l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan Thanh Hoa, cho V\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh do tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh quan.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam quy\u1ec1n l\u0129nh Binh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 H\u00e0 N\u1ed9i ; B\u1eafc Th\u00e0nh H\u00ecnh t\u00e0o Lang trung B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n th\u1ef1c th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00e0 th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan H\u00e0 N\u1ed9i ; C\u1ea9n chuy\u00ean coi qu\u1ea3n 10 c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh Trung qu\u00e2n ; Ph\u01b0\u1ee3ng chuy\u00ean coi c\u00e1c c\u01a1 Thi\u1ec7n v\u00f5, H\u00e0 N\u1ed9i, Nghi\u00eam d\u0169ng v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u00f4n Th\u1ea5t Ng\u1ea1n th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh quan.<\/p>\n<p>Cho Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ed5i sang Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 ; Tham hi\u1ec7p Ninh B\u00ecnh Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e1n th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 ; th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n \u0111\u1ed5i sang Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh ; th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nam \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i b\u1ed5 th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Nam \u0110\u1ecbnh, Tham hi\u1ec7p L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t do tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00e0 Ph\u00f3 th\u1ed1ng L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m L\u00e3nh binh quan Nam \u0110\u1ecbnh. Ch\u1ea5t chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 K\u00ednh ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n ; Li\u1ec5u chuy\u00ean coi c\u00e1c c\u01a1 Tr\u00e1ng oai, Nam \u0110\u1ecbnh, L\u1ea1c d\u0169ng v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh quan.<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111\u1ed5i sang Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang, l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 ; L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i Phong th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 H\u01b0ng Y\u00ean ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea3o th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh quan.<\/p>\n<p>Cho C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng \u0111\u1ed5i sang Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i Y\u00ean, l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Tham hi\u1ec7p Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, Ph\u00f3 th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o th\u0103ng th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00e0 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh [tr\u00f9ng h\u1ecd t\u00ean v\u1edbi Ch\u01b0\u1edfng Trung Qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh] th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. T\u1ea1o chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 10 c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 T\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 ; Th\u00e0nh chuy\u00ean qu\u1ea3n coi 2 c\u01a1 Ch\u00ednh v\u00f5, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ki\u00eam cai qu\u1ea3n c\u1ea3 Th\u1ee7y s\u01b0.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Y\u00ean L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng b\u1ed5 th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Y\u00ean th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5n v\u1ee5, Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebft th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Cho Tham tri l\u0129nh H\u00ecnh t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng th\u0103ng th\u1ef1 Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n T\u00e2y L\u00ea Nguy\u00ean Hy b\u1ed5 th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 S\u01a1n T\u00e2y, Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nho th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9\u00a0 ; Th\u1ed1ng qu\u1ea3n Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c th\u1ef1c th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00e0 Ph\u00f3 th\u1ed1ng Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan S\u01a1n T\u00e2y. L\u1ed9c chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n ; B\u1ea3o chuy\u00ean coi 2 c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1.<\/p>\n<p>Cho L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u \u0111i\u1ec1u sang Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1, l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, Tham hi\u1ec7p H\u01b0ng Ho\u00e1 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n th\u0103ng b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea b\u1ed5 th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Tuy\u00ean Quang, th\u1ef1 l\u00fd tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5n v\u1ee5, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng Tr\u00e2n th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Phan V\u0103n \u0110\u1ee9c th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Cho Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh Th\u00e1i, l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 B\u1eafc Ninh ; th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ninh B\u00ecnh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u b\u1ed5 th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 B\u1eafc Ninh ; Tham hi\u1ec7p Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n th\u0103ng th\u1ee5 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 ; Th\u1ed1ng qu\u1ea3n V\u0169 V\u0103n Th\u00e2n th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00e0 Ph\u00f3 th\u1ed1ng Tr\u1ea7n \u0110inh Di th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan B\u1eafc Ninh. Th\u00e2n chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 Oai th\u1eafng H\u1eadu qu\u00e2n ; Di chuy\u00ean coi c\u00e1c c\u01a1 C\u1ef1 oai, B\u1eafc Ninh, B\u1eafc Thu\u1eadn v\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Th\u00e1i Nguy\u00ean Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i b\u1ed5 th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5n v\u1ee5, Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n D\u01b0 th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u1ee9, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Cho Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u1ed5i sang Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh, l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 L\u1ea1ng S\u01a1n, Tham hi\u1ec7p L\u1ea1ng S\u01a1n Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh V\u0169 th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 L\u1ea1ng S\u01a1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng Tam b\u1ed5 th\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Cao B\u1eb1ng, Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n Huy Chi\u00eam th\u0103ng b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd V\u0169 V\u0103n L\u1ee3i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Vua sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111\u00fac \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 b\u1eb1ng b\u1ea1c, \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed1 ch\u00ednh \u00e1n s\u00e1t b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 \u1ea5n quan ph\u00f2ng L\u00e3nh binh b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng ban c\u1ea5p cho d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c quan. R\u1ed3i th\u00f4ng d\u1ee5 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn r\u1ed9n, b\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i l\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi, \u0111\u1ec1u n\u00ean gia t\u00e2m tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m cho xong xu\u00f4i m\u1ecdi vi\u1ec7c, ch\u1edb c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i cu\u1ed9c, xu tay b\u00e0ng quan ph\u1ee5 l\u00f2ng u\u1ef7 th\u00e1c c\u1ee7a ta\u201d. Khi l\u0169 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, b\u00e1i t\u1eeb, vua g\u1ecdi c\u1ea3 l\u00ean tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n d\u00e2n, n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c y\u00eau d\u00e2n l\u00e0m c\u1ea5p thi\u1ebft. C\u1ed1t ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi hay k\u1ebb d\u1edf, ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, ki\u1ec7n t\u1ee5ng x\u00e9t \u0111\u00fang, th\u00ec quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n. L\u1ea1i n\u00ean gi\u1eef l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00e0m quan, k\u00ednh c\u1ea9n trau d\u1ed3i ch\u1ee9c nghi\u1ec7p. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ta r\u1ea5t tr\u00f4ng mong. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1ch l\u00e0m vi\u1ec7c quan, l\u00fac khoan, l\u00fac nghi\u00eam tu\u1ef3 theo t\u1eebng vi\u1ec7c : gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u1ed5i m\u1edbi, c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i khoan h\u1ed3ng. N\u1ebfu uy kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cho ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3, \u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cho ng\u01b0\u1eddi m\u1ebfn, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ec3 c\u00e1ch l\u00e0m vi\u1ec7c quan. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng suy ngh\u0129\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea1m \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Sai nguy\u00ean B\u1eafc Th\u00e0nh H\u1ed9 t\u00e0o Tham tri \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam do ch\u1ee9c c\u0169 sung l\u00e0m vi\u1ec7c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 N\u1ed9i, v\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh c\u1ea3 vi\u1ec7c \u0110\u00ea ch\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc kia b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 N\u1ed9i do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ki\u00eam l\u0129nh nh\u01b0ng vua cho r\u1eb1ng H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 n\u01a1i s\u1edf t\u1ea1i th\u00e0nh c\u0169, l\u00fac m\u1edbi chia \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t quan, c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u01a1i kh\u00e1c, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u1ea1m \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Sai nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n do nguy\u00ean h\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, hi\u1ec7p l\u1ef1c v\u1edbi \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0110\u00ea ch\u00ednh. Nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec, Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Ph\u00f3 th\u1ed1ng coi 10 c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh Trung qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea9n, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn d\u00f9ng. Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng V\u0169 V\u0103n T\u00ecnh, th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Uy v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u1ea7n v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i, \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n<p>B\u1ed5 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong H\u1eefu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Thu\u1eadt l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5. V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Chi\u1ec3u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Oai v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu \u0111i qua ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, th\u1ea5y Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng gi\u00e0 y\u1ebfu, t\u00e2u xin b\u00e3i \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1edbi \u0111\u1ebfn cung ch\u1ee9c \u0111\u00e3 bi\u1ebft ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ea9m c\u00e1ch t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen\u201d.<\/p>\n<p>Sai Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam coi Quang l\u1ed9c t\u1ef1, th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ki\u00eam qu\u1ea3n to\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed \u1edf s\u1ed5 Hoa danh, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh, si\u00eang n\u0103ng, \u0111\u00e3 tho\u00e1t kh\u1ecfi th\u00f3i \u0103n ch\u01a1i xa x\u1ec9, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ch\u1ecdn l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u l\u00ean. R\u1ed3i ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i Ngh\u1ec7 An 8 ng\u01b0\u1eddi, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 7 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee3i b\u1ed5 l\u00e0m su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3 c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 khuy\u1ebft su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1t v\u1ec1 \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 d\u00f9ng quan ch\u1ee9c, n\u00ean c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, m\u1edbi kh\u1ecfi qu\u00e1 l\u1ea1m. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00f3 khuy\u1ebft su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ch\u1ecdn nh\u1eefng v\u00f5 ch\u1ee9c thu\u1ed9c trong ng\u0169 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nhanh nh\u1eb9n, gi\u1ecfi giang, t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u00ec n\u00eau t\u00ean, c\u1eed l\u00ean. N\u1ebfu ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi cho \u0111em nh\u1eefng vi\u00ean t\u1eed \u1edf s\u1ed5 Hoa \u0111anh, ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, t\u00e2u xin sung b\u1ed5, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00e2u n\u1ec7 cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf Kinh ph\u00e2n ph\u00e1t v\u1ec1 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, nh\u1ea5t lu\u1eadt xin b\u1ed5 d\u00f9ng tr\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>Sai l\u00ednh Kinh \u0111i th\u00fa c\u00e1c n\u01a1i : Th\u1ea7n c\u01a1 trung v\u1ec7 \u0111i th\u00fa Ngh\u1ec7 An, Long v\u00f5 t\u1ea3 v\u1ec7 \u0111i th\u00fa Thanh Hoa, Ti\u1ec1n phong trung v\u1ec7 \u0111i th\u00fa Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ed5 oai trung v\u1ec7 \u0111i th\u00fa H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u1ed5 oai ti\u1ec1n v\u1ec7 \u0111i th\u00fa S\u01a1n T\u00e2y, Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ea5t v\u1ec7 \u0111i th\u00fa B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecf t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u \u1edf trong b\u1eb1ng s\u1eafc c\u00e1c quan. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra quan ch\u1ee9c, n\u0103m t\u01b0\u1edbc phong ((1) C\u00f4ng, h\u1ea7u, b\u00e1, t\u1eed, nam), t\u01b0\u1edbc n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u00e1i \u1ea5p. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c theo n\u1ebfp c\u0169 phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng h\u1ea7u, b\u00e1, t\u1eed, nam, ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 g\u1ecdi cho \u0111\u1eb9p, ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc cho \u0111\u1ea5t phong t\u01b0\u1edbc. V\u1eady t\u1eeb nay c\u1ea5p b\u1eb1ng s\u1eafc cho c\u00e1c quan, n\u00ean b\u1ecf t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>L\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tuy\u00ean, T\u01b0 v\u1ee5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 \u0103n b\u1edbt nh\u1ef1a th\u01a1m ((1) Nh\u1ef1a th\u01a1m : d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ea1t b\u1ed9t nh\u01b0 tr\u00e0ng h\u1ea1t nh\u00e0 ch\u00f9a hay d\u00f9ng.) vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea1i d\u1ecbch c\u00e1c kho ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb tham lam h\u00e8n m\u1ea1t, b\u1edbt x\u00e9n, d\u1ed1i tr\u00e1, ch\u1eb3ng thi\u1ebfu c\u00e1ch g\u00ec. X\u1ea3y ra \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, tr\u1eebng ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e3 chi\u1ebfu lu\u1eadt l\u00e0m t\u1ed9i n\u1eb7ng, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5, d\u1ea1y b\u1ea3o h\u1ea7u \u0111\u1ebfn r\u00e1t c\u1ed5 b\u1ecfng h\u1ecdng. C\u1ed1t mu\u1ed1n cho k\u1ebb gian \u0111\u1ed5i l\u00f2ng, \u0111\u1ed5i d\u1ea1, tr\u1edf th\u00e0nh l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1edd l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c x\u01b0a, ng\u00e0y th\u00eam gian gi\u1ea3o ? N\u0103m nay c\u00f3 v\u1ee5 \u00e1n [\u0103n c\u1eafp] son \u1edf V\u0169 kh\u1ed1, \u0111\u00e3 \u0111em nh\u1eb9 l\u00e0m th\u00e0nh n\u1eb7ng v\u00ec khinh ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u1eeba d\u1ed1i vua. K\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u1eb7t m\u1ed9t tay \u0111\u1ec3 treo \u1edf c\u1eeda kho. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i x\u1ea3y ra v\u1ee5 \u00e1n m\u1ea5t tr\u1ed9m sa, \u0111o\u1ea1n, v\u00e0 h\u1ed5 ph\u00e1ch, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng sai tra x\u00e9t r\u1ea5t kh\u1ea9n c\u1ea5p. Nay sai d\u00e2ng nh\u1ef1a th\u01a1m th\u00ec ra l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tuy\u00ean \u0111\u00e3 \u0103n b\u1edbt t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i d\u00e1m l\u1ea5y m\u1eadt tr\u1ed9n l\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ec3 \u00edt ho\u00e1 nhi\u1ec1u, \u0111\u1ecbnh l\u1eeba g\u1ea1t che gi\u1ea5u. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n ch\u1ed1i c\u00e3i, \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u1ea3 kho x\u01b0ng ra, m\u1edbi ch\u1ecbu th\u1ed5 l\u1ed9 th\u1ef1c t\u00ecnh, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y ai m\u00e0 kh\u00f4ng gh\u00e9t ! V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u1ee5 m\u1ea5t son ch\u01b0a ngu\u1ed9i, \u00e1n sa \u0111o\u1ea1n, h\u1ed5 ph\u00e1ch c\u00f2n n\u00f3ng h\u1ed5i ch\u00fang n\u00f3 m\u00f9, \u0111i\u1ebfc, sao l\u1ea1i m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u00e1ng l\u1ebd cho tr\u00f3i \u0111em giong ra ch\u1ee3 c\u1eeda \u0111\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, nh\u01b0ng l\u1ea7n n\u00e0y t\u1ea1m ch\u1eb7t m\u1ed9t b\u00e0n tay th\u1ee7 ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tuy\u00ean \u0111em treo, xo\u00e1 t\u00ean trong s\u1ed5 l\u00e0m quan, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho n\u00f3 c\u00e1i \u0111\u1ea7u, khi\u1ebfn n\u00f3 su\u1ed1t \u0111\u1eddi h\u1ed1i h\u1eadn, v\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft t\u1ec9nh ng\u1ed9 r\u0103n ch\u1eeba. Th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb gian\u201d.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Xuy\u1ebfn trong ch\u00e1nh chi c\u00f4ng t\u00ednh ((2) C\u00f4ng t\u00ednh : h\u1ecd nh\u00e0 vua.) l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf, \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef Nguy\u00ean mi\u1ebfu ((3) Nguy\u00ean mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Nguy\u1ec5n Kim.).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>LXVII<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>T\u00e2n m\u00e3o, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 12 [1831] m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11. Vua cho r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, quy\u1ec3n l\u1ecbch c\u1ee7a vua d\u00f9ng, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m theo s\u00e1ch Hi\u1ec7p k\u1ef7 bi\u1ec7n ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean, \u1edf trong ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo th\u00f3i quen ch\u00e9p nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng l\u00e0m c\u1ee7a d\u00e2n gian, b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb sang n\u0103m, quy\u1ec3n l\u1ecbch c\u1ee7a vua d\u00f9ng b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nh\u01b0 : thu n\u1ed9p c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0111\u1eb7t s\u1ea3n th\u1ea5t kh\u01a1i ng\u00f2i, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng, \u0111\u1eb7t c\u1ed1i gi\u00e3 g\u1ea1o, qu\u00e9t nh\u00e0, tr\u1ed3ng c\u00e2y, ch\u0103n nu\u00f4i, thu nh\u1eadn s\u00fac v\u1eadt, d\u1ef1ng c\u1ed9t nh\u00e0, c\u1ea5t n\u00f3c\u201d ; c\u00f2n ch\u1eef \u201cnh\u1eadp h\u1ecdc\u201d\u00a0 th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201cng\u1ef1 kinh duy\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 m\u1edbi l\u1eadp t\u1ea1i \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c kh\u00f3 khai kh\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201c\u0110\u1ed3n \u1ea5y l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, \u0111\u00e3 t\u1eebng sai chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 nh\u00e0 bu\u00f4n, cho vay ti\u1ec1n th\u00f3c, \u0111\u1ec3 h\u1ecd kh\u1ea9n ru\u1ed9ng, l\u1eadp \u1ea5p, h\u1ecdp nhau c\u01b0 tr\u00fa, l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 c\u1ee7a ta cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng. Song l\u1ea1i ngh\u0129 l\u00fac m\u1edbi khai kh\u1ea9n, s\u1ef1 th\u1ebf h\u01a1i kh\u00f3, n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n gia h\u1ea1n th\u00eam. N\u0103m ngo\u00e1i, quan th\u00e0nh t\u00e2u xin cho d\u00e2n \u0111\u1ed3n \u1ea5y, ta c\u0169ng \u0111\u1ec3 \u00fd th\u1ec3 t\u1ea5t c\u00e0ng h\u01a1n, n\u00ean l\u1ea1i khoan tha cho thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch trong 3 n\u0103m, s\u1ee9c cho l\u00e0m nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng ng\u00e0y m\u1ed9t khai kh\u1ea9n, sinh k\u1ebf c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o. Nay v\u1eeba h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, ch\u01b0a th\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng s\u1ee3 kh\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng c\u0169ng l\u00e0m cho qua loa xong chuy\u1ec7n \u01b0 ?<\/p>\n<p>V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c cho vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n \u1ea5y, h\u1ebft l\u00f2ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, c\u1ed1t sao \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c khai kh\u1ea9n, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, h\u1ebft h\u1ea1n 3 n\u0103m, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 kh\u00f3 m\u00e0 tho\u00e1i th\u00e1c n\u1eefa.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110\u1ed7 Qu\u00fd quy\u1ec1n vi\u1ec7c gi\u1eef \u1ea5n \u1edf Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n quy\u1ec1n vi\u1ec7c gi\u1eef \u1ea5n \u1edf H\u1eefu dinh, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn quy\u1ec1n vi\u1ec7c gi\u1eef \u1ea5n \u1edf H\u1eadu dinh.<\/p>\n<p>R\u00fat th\u00fa binh \u1edf v\u1ec7 Ng\u0169 Th\u1ee7y Nam \u0110\u1ecbnh, v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : h\u1eb1ng n\u0103m \u1edf Kinh ph\u00e1i 3 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c v\u1ec7 ng\u0169 Th\u1ee7y, \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n Th\u1ee7y Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t Th\u1ee7y s\u01b0, n\u00ean r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi, V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 \u1edf dinh H\u1ed5 oai, ki\u00eam coi c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng : Ngh\u0129a, B\u00ecnh, Ph\u00fa, Ho\u00e0, Thu\u1eadn, \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Cho Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3u, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ea1i, l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 c\u00e1c d\u00e2n man Ch\u1ea5p V\u1ecb, Mang Nh\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, ph\u1ea3i sang ki\u1ec1u ng\u1ee5 \u1edf h\u1ea1t ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, nay xin g\u1ecdi v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ; nguy\u00ean Lang trung H\u1ed9 t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Cho Phan V\u0103n C\u1ea7n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 d\u1ef1c Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Tr\u01b0\u1eddng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eadu.<\/p>\n<p>H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2n l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u V\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch m\u1edbi th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n m\u1eafc b\u1ec7nh, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn nh\u1eadn ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c, vua chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean h\u00e0m, v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0u tr\u00ed. D\u00f9ng Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 h\u00f9ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n V\u0169 V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTheo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng ((1) Nguy\u00ean v\u0103n : \u201cKho\u00e1 l\u1ec7\u201d.). Nh\u01b0ng ngh\u0129 : quan c\u1ed1t \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i nhi\u1ec1u ; nay trong m\u1ed9t \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9t l\u1ea1i c\u00f3 4 su\u1ea5t th\u1eadp, 1 th\u01b0 l\u1ea1i, vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00f3 \u0111\u1ebfn 6 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u1ea3i n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 c\u1ed3ng k\u1ec1nh. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u1ee3i c\u00f3 l\u1ec7nh s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i s\u1ebd tu\u00e2n h\u00e0nh\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Sai ch\u1ecdn 36 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ty \u1edf b\u1ed9 v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 chia \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3, sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c thanh tra (Thanh tra : ba tr\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh v\u00e0 Tr\u00e0ng ti\u1ec1n (B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c) thu\u1ed9c Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ph\u1ee7, th\u00ec Ch\u1ee7 s\u1ef1 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi. Nguy\u00ean c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c th\u00ec T\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi. Nguy\u00ean tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u00ec B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi. Nam \u0110\u1ecbnh, th\u00ec T\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi. S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i h\u1ea1t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i h\u1ea1t 1 ng\u01b0\u1eddi. B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng th\u00ec B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u1ed7i h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh 1 ng\u01b0\u1eddi). C\u00e1c Tr\u1ea5n th\u1ee7 h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, l\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m T\u00fd, M\u00e3o, Ng\u1ecd, D\u1eadu l\u00e0m kho\u00e1 l\u1ec7 thanh tra, ph\u00e1i \u0111\u1ed5ng l\u00fd 1 ng\u01b0\u1eddi, chuy\u00ean bi\u1ec7n ty vi\u00ean 36 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c cho r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 thay th\u1ebf b\u00e0n giao r\u1ed3i, xin r\u00fat b\u1edbt ch\u1ee9c \u0111\u1ed5ng l\u00fd, ch\u1ec9 theo l\u1ec7, ph\u00e1i ty thu\u1ed9c \u1edf c\u00e1c nha c\u1ee9 chi\u1ebfu h\u1ea1t m\u00ecnh \u0111i theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c tra x\u00e9t. B\u1ed9 H\u1ed9 ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e0n c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, t\u00e2u l\u00ean. Vua \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>(1. H\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 quan c\u0169, th\u00ec do quan c\u0169 l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch, li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 ti\u1ec1n, th\u00f3c, c\u1ee7a c\u1ea3i, c\u0169 c\u00f2n l\u1ea1i, m\u1edbi s\u1ebd thu, ti\u00eau \u0111i, v\u00e0 th\u1ef1c s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f2n, lu\u00f4n v\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f3ng g\u00f3p t\u1eebng n\u0103m, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 (1829) \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m \u1ea5y, giao cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thanh tra ki\u1ec3m x\u00e9t. H\u1ea1t n\u00e0o m\u00e0 quan c\u0169 \u0111\u00e3 th\u0103ng hay \u0111\u1ed5i n\u01a1i kh\u00e1c, th\u00ec do vi\u00ean t\u00e1 l\u0129nh c\u0169 c\u1ee9 x\u00e9t t\u1eebng kho\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y quan m\u1edbi ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u00e0m vi\u1ec7c k\u00ea khai ra. C\u00f2n t\u1eeb ng\u00e0y quan m\u1edbi ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, \u0111\u1ec1u do quan m\u1edbi t\u00ednh ghi v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, thanh to\u00e1n ni\u00ean kho\u00e1 \u1ea5y.<\/p>\n<p>2. C\u00e1c t\u00e0o B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169 c\u00f9ng ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 2 c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c, B\u1ea3o tuy\u1ec1n, v\u1edbi S\u01a1n Nam tr\u1ea5n c\u0169 \u0111\u1ec1u do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c l\u00e0m, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c th\u00ec do c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c l\u00e0m.<\/p>\n<p>3. Vi\u1ec7c thu chi \u1edf kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng v\u00e0 2 h\u1ea1t S\u01a1n Nam, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u0169, th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh, H\u1ea3i Y\u00ean tr\u00edch l\u1ea5y, chuy\u00ean bi\u1ec7n thanh tra \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi cho \u0111\u1ebfn H\u01b0ng Y\u00ean theo vi\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c l\u00e0m. Khi c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00e1m x\u00e9t xong, vi\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ee9c th\u00ec c\u1ee9 s\u1ed1 th\u1ef1c t\u1ea1i, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch ri\u00eang t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ki\u00eam gi\u1eef l\u1ea5y, r\u1ed3i t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh, H\u1ea3i Y\u00ean x\u00e9t l\u00e0m.<\/p>\n<p>4. C\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1edbi l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o th\u00ec nh\u1eefng c\u1ee7a c\u00f4ng hi\u1ec7n tr\u1eef \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn thanh tra nguy\u00ean h\u1ea1t kh\u00e1m x\u00e9t. Khi c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, l\u1ea1i giao cho vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n gi\u1eef l\u1ea5y, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 h\u1ea1t c\u0169 c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 th\u1ef1c t\u1ea1i, t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 h\u1ea1t m\u1edbi ghi v\u00e0o s\u1ed5 v\u00e0 tr\u00f4ng coi.<\/p>\n<p>5. Ninh B\u00ecnh l\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m s\u1eedu, th\u00ecn, m\u00f9i, tu\u1ea5t l\u00e0m kho\u00e1 thanh tra, v\u1eabn theo nguy\u00ean l\u1ec7).<\/p>\n<p>C\u1ea5p l\u1ec5 ph\u1ee5c cho T\u1ea3 T\u1eeb t\u1ebf ty v\u00e0 H\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf ty \u0111\u1ecbnh h\u1ea1t c\u1ee9 5 n\u0103m 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang, sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n, b\u1ecb t\u1ed9i, m\u1ea5t ch\u1ee9c. Quy\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u01b0\u1ee3c giao b\u00e0i th\u01a1 \u201cThu th\u00e0nh ph\u00e2n s\u1ed1\u201d c\u1ee7a nh\u00e0 vua l\u00e0m, d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 ch\u00fa th\u00edch c\u00f3 ch\u1eef \u201cThanh Xuy\u00ean huy\u1ec7n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c vi\u1ebft l\u1ea7m l\u00e0 \u201cThanh Ch\u00e2u\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d. Vua \u0111em h\u1ecfi Quy\u1ec1n. Quy\u1ec1n H\u1ecfang s\u1ee3, t\u00e2u : \u201cTr\u00f3t theo t\u1edd s\u1edb c\u1ee7a tr\u1ea5n. Sau bi\u1ebft l\u00e0 l\u1ea7m, b\u00e8n l\u00e9n \u0111em ch\u1eefa l\u1ea1i t\u1edd s\u1edb \u0111\u1ec3 cho \u0111\u00fang v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u\u201d. Thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n L\u00fd \u0110\u1ea1o \u0111\u00e0n h\u1eb7c Quy\u1ec1n v\u1ec1 t\u1ed9i d\u1ed1i tr\u00e1 l\u1eeba g\u1ea1t. Vua giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n lu\u1eadn t\u1ed9i, \u0111\u00e1ng x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3 nh\u01b0ng vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho l\u00e0m l\u00ednh ph\u00e1t \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Th\u1ecb lang Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng m\u00e1ch b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p ; H\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u v\u00ec th\u1ea5t s\u00e1t ((1) Th\u1ea5t s\u00e1t : c\u00f3 l\u1ed7i v\u00ec kh\u00f4ng xem x\u00e9t.) b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Th\u1ee7y qu\u00e2n V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Phan V\u0103n M\u1eabn v\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c, chia nhau \u0111i c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n Uy ph\u01b0\u1ee3ng, Thanh d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn Giang L\u01b0u Ba ((2) Giang L\u01b0u Ba : t\u1ee9c Gia C\u00e1c Ta.) H\u00f2n Cau v\u00e0 H\u1ea1 Ch\u00e2u ((3) H\u1ea1 Ch\u00e2u : t\u1ee9c Xinhgapo.), l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. Vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n c\u0169ng ph\u00e1i theo \u0111i \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u1ee7 Quy Nh\u00e2n, l\u00e0m ph\u1ee7 Ho\u00e0i Nh\u00e2n ; ph\u1ee7 B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m ph\u1ee7 Ninh Ho\u00e0, ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ninh, ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m ph\u1ee7 T\u01b0 Ng\u00e3i, ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m ph\u1ee7 Tuy An, ph\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn, huy\u1ec7n B\u1ed1 Ch\u00ednh thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m huy\u1ec7n B\u1ed1 Tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh V\u0129nh Ninh, chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 huy\u1ec7n to, c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu l\u00e0 60 quan. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh V\u0129nh Ninh l\u00e0m ph\u1ee7 th\u00e0nh Cam L\u1ed9.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u D\u1ef1 b\u1ecb t\u1ed9i, m\u1ea5t ch\u1ee9c. \u1edf tr\u1ea5n h\u1ea1t, c\u00f3 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, bu\u00f4n l\u1eadu thu\u1ed1c phi\u1ec7n. Ban \u0111\u1ea7u t\u1ecbch thu t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ecb gi\u00e1 ti\u1ec1n l\u00e0 hai v\u1ea1n, \u0111\u1ebfn khi n\u1ed9p v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u00f3 ba ngh\u00ecn. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh cho l\u00e0 D\u1ef1 chuy\u00ean l\u00e0m c\u00e1i vi\u1ec7c x\u1ebbo x\u00e9n \u1ea5y, b\u00e8n v\u1ea1ch ra v\u00e0 tham h\u1eb7c. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho tra x\u00e9t. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, th\u1ef1 Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c l\u00e0m Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Gia t\u1eb7ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n h\u1ecd th\u00e2n v\u00e0 c\u00f3 hu\u00e2n lao trong cu\u1ed9c khai qu\u1ed1c ((4) Khai qu\u1ed1c : ch\u1ec9 th\u1eddi k\u1ef3 t\u1eeb khi Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng v\u00e0o tr\u1ea5n Thu\u1eadn, Qu\u1ea3ng.) v\u00e0 trung h\u01b0ng ((5) Trung h\u01b0ng : ch\u1ec9 th\u1eddi k\u1ef3 t\u1eeb khi Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc \u00e1nh \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n l\u1eadp l\u1ea1i tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n.).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ed1c gia ta \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi y\u00eau m\u1ebfn th\u00eam m\u00e3i, nh\u00e2n t\u00e0i ra nhi\u1ec1u. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd t\u00f4n th\u1ea5t th\u00e2n c\u1eadn th\u00ec gi\u00fap r\u1eadp v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t, che ch\u1eafn nh\u01b0 ph\u00ean gi\u1eadu. C\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u khai qu\u1ed1c, c\u00f3 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn ; bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng c\u00f3 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t M\u00e2n v\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh, c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u1ef1c r\u1ee1, ngh\u0129a li\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u1edd \u1edf T\u00f4n mi\u1ebfu, v\u1ebb vang n\u01a1i su\u1ed1i v\u00e0ng, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng cho con ch\u00e1u sau, v\u00e0 truy t\u1eb7ng cho b\u1eadc cao, \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao c\u0169ng \u0111\u00e3 \u01b0u h\u1eadu. Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n h\u1ea1, \u00e2n \u0111\u1ee9c r\u1ed9ng kh\u1eafp s\u00e1ng ng\u1eddi, trong ngo\u00e0i th\u1ecbnh tr\u1ecb y\u00ean \u1ed5n, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng \u00eam l\u1eb7ng ; th\u00ec nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc gi\u00fap n\u01b0\u1edbc b\u00e0y m\u01b0u, c\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. T\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c x\u01b0a, l\u00f2ng ta c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng. L\u1ea1i c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i d\u1eabu c\u00f3 t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u c\u00f4ng, h\u1ea7u, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 L\u00ea, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u g\u1ecdi theo t\u00ean t\u01b0\u1edbc cho \u0111\u1eb9p, ch\u1ee9 kh\u00f4ng cho \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0103n l\u1ed9c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ph\u00e9p \u0111\u1eb7t t\u00ean thu\u1ef5, ph\u1ea3i x\u00e9t h\u00e0nh tr\u1ea1ng t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i t\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc kia quan b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u01b0a k\u00ea c\u1ee9u tinh t\u01b0\u1eddng t\u1ec9 m\u1ec9 n\u00ean \u1edf trong \u0111\u00f3 h\u00e3y c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ch\u01b0a h\u1ee3p. V\u00e0, v\u1ec1 ph\u1ea9m tr\u1eadt gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng quan ch\u1ee9c m\u00e0 b\u1ea3n tri\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng s\u1eeda \u0111\u1ed5i ! Ta nay nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00f4ng c\u0169 ban ra \u01a1n m\u1edbi, t\u1eb7ng cho t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau, v\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0103n l\u1ed9c. V\u1eady ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 h\u00e0nh tr\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ph\u00e9p \u0111\u1eb7t t\u00ean thu\u1ef5 v\u00e0 li\u1ec7t v\u00e0o quan ch\u1ee9c hi\u1ec7n h\u00e0nh, t\u1eb7ng cho c\u1ea5p b\u1eadc t\u00f4n tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00f4ng to th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ef1c s\u00e1ng c\u00f4ng lao ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u00e0i l\u00e2u sau n\u00e0y. B\u1ed9 L\u1ec5 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean theo ngay l\u1eddi d\u1ee5 m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>(Nguy\u00ean T\u00e1 l\u00fd t\u00f4n th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i s\u1ef1 T\u1ed5ng tr\u1ea5n, T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Ngh\u1ecb l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea, nay t\u1eb7ng Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 t\u00f4n th\u00e2n, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Trung Ch\u00ednh, phong Ngh\u0129a H\u01b0ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Minh ngh\u0129a Tuy\u00ean l\u1ef1c t\u00f4n th\u1ea7n, Khai ph\u1ee7, Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, C\u1ea9m y v\u1ec7, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Thi\u1ebfu u\u00fd, Hi\u1ec7p qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 To\u00e0n Ti\u1ebft l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p, nay t\u1eb7ng l\u00e0m Khai qu\u1ed1c t\u00f4n th\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Hi\u1ebfn Ngh\u1ecb, phong Qu\u1ed1c Uy c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean t\u1eb7ng Trang c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Ngh\u0129a l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7u, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn t\u00f4n th\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 H\u1eefu t\u00f4n ch\u00ednh, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Cung M\u1ee5c, phong T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean t\u1eb7ng Uy c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Ti\u1ebft l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ed3ng, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn t\u00f4n th\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 H\u1eefu t\u00f4n ch\u00ednh, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Cung \u00fd, phong H\u1ea3i \u0110\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Hi\u1ec7p m\u01b0u \u0110\u1ed3ng \u0111\u00fac c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn kim t\u1eed Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, N\u1ed9i t\u00e1n L\u1ed9c Kh\u00ea h\u1ea7u, t\u1eb7ng V\u0129 qu\u1ed1c gia m\u01b0u, Ph\u00f9 v\u1eadn t\u00e1n tr\u1ecb t\u00f4n th\u1ea7n, thu\u1ef5 Trung L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb, nay t\u1eb7ng l\u00e0m Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Th\u00e1i s\u01b0, v\u1eabn thu\u1ef5 l\u00e0 Trung L\u01b0\u01a1ng, phong Ho\u1eb1ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Hi\u1ec7p m\u01b0u T\u00e1 l\u00fd c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn T\u1ea3 qu\u00e2n, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Ti\u1ebft ch\u1ebf, Thu\u1eadn qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Ch\u00ednh C\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn, nay t\u1eb7ng l\u00e0m Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng V\u00f5, phong Anh Qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean T\u00e1n l\u00fd, T\u0129nh n\u1ea1n c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, C\u1ea9m y v\u1ec7, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 T\u1ea3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, L\u01b0u \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1c su\u1ea5t Ch\u01b0\u1edfng doanh, Chi\u00eau qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 C\u1ea7n Ti\u1ebft l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt, nay t\u1eb7ng l\u00e0m Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i ph\u00f3, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Ngh\u1ecb V\u00f5, phong T\u0129nh Qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Tuy\u00ean l\u1ef1c c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, C\u1ea9m y v\u1ec7 \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ty \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, L\u1ec5 T\u00e0i h\u1ea7u, thu\u1ef5 Tuy\u00ean V\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh, nay t\u1eb7ng l\u00e0m Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea7n c\u01a1 dinh, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Thi\u1ebfu ph\u00f3, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u00e1ng Ho\u00e0n, phong V\u0129nh An h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean t\u1eb7ng D\u1ef1c v\u1eadn tuy\u00ean l\u1ef1c t\u00f4n th\u1ea7n, Khai ph\u1ee7 Ph\u1ee5 qu\u1ed1c nguy\u00ean su\u00fd, Th\u00e1i ph\u00f3, Ngh\u1ecb c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Hi\u1ebfn l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t M\u00e2n, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn t\u00f4n th\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u1ec7nh, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Trung Ho\u00e0i, phong An Bi\u00ean qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean t\u1eb7ng D\u1ef1c v\u1eadn t\u0129nh n\u1ea1n t\u00f4n th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u00e1i b\u1ea3o, thu\u1ef5 Trung M\u1eabn l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110i\u1ec3n, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn t\u00f4n th\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u1ec7nh, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Trung Tr\u00e1ng, phong l\u00e0 Th\u00f4ng Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean T\u00e1 m\u1ec7nh t\u00f4n th\u1ea7n, Ch\u01b0\u1edfng t\u1ea3 qu\u00e2n, Thi\u1ebfu ph\u00f3, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, t\u1eb7ng Th\u00e1i ph\u00f3, Huy qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung T\u0129nh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Huy, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn t\u00f4n th\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 T\u0129nh Hi\u1ebfn, phong An T\u00e2y c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Nguy\u00ean ph\u1ee5 c\u00f4ng th\u1ea7n, Kh\u00e2m sai Ch\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n qu\u00e2n dinh, \u0111i\u1ec1n b\u00e1t ch\u01b0 \u0111\u1ea1o b\u1ed9 Binh, gia t\u1eb7ng \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Th\u00e1i ph\u00f3, H\u1ed9i qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung T\u00fac l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn t\u00f4n th\u1ea7n, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 T\u00fac V\u00f5, phong L\u1ea1ng Giang qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai, Ch\u01b0\u1edfng h\u1eadu qu\u00e2n, B\u00ecnh t\u00e2y tham th\u1eb7ng \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, gia t\u1eb7ng D\u1ef1c v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u00e1i u\u00fd, T\u00ednh qu\u1ed1c c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Li\u1ec7t l\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1eadu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i s\u01b0, t\u00ean thu\u1ef5 v\u1eabn l\u00e0 Trung Li\u1ec7t, phong Ho\u00e0i qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai L\u1ec5 b\u1ed9, gia t\u1eb7ng T\u00e1n tr\u1ecb c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn tr\u1ee5 qu\u1ed1c, kim t\u1eed Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh, Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, Chu qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Y l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00f2ng Chu, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Thi\u1ebfu s\u01b0, ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Trung M\u1eabn, phong Ninh Ho\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai Ngo\u1ea1i t\u1ea3 Ch\u01b0\u1edfng dinh, \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, t\u1eb7ng T\u00e1 m\u1ec7nh c\u00f4ng th\u1ea7n T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Ti\u1ebfp qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung T\u00fac l\u00e0 Chu V\u0103n Ti\u1ebfp, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u00e1ng Li\u1ec7t, phong L\u00e2m Thao qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i Cai c\u01a1, qu\u1ea3n Ng\u0169 Th\u1ee7y dinh, t\u1eb7ng T\u00e1 m\u1ec7nh c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Thi\u1ebfu b\u1ea3o, D\u00ednh qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung T\u00fac l\u00e0 V\u00f5 Di Nguy, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u00e1ng T\u00fac, phong B\u00ecnh Giang qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Suy trung d\u1ef1c v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Kh\u00e2m sai, Ch\u01b0\u1edfng Trung qu\u00e2n, B\u00ecnh t\u00e2y \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u1eb7ng Th\u00e1i b\u1ea3o, Quy\u1ec1n qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Uy D\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 Chi\u00eau V\u00f5, phong \u0110oan H\u00f9ng qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n ki\u00eam gi\u00e1m Th\u1ea7n s\u00e1ch qu\u00e2n, t\u1eb7ng D\u1ef1c v\u1eadn \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ee9c c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Th\u00e1i ph\u00f3, Khi\u00eam qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Hi\u1ebfn l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u00e2n nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i ph\u00f3, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u0129nh, phong Ti\u00ean H\u01b0ng qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh T\u1ed5ng tr\u1ea5n, Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n, B\u00ecnh t\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u1eb7ng Suy trung, D\u1ef1c v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u00e1i ph\u00f3, \u0110\u1ee9c qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Ngh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i ph\u00f3, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Chi\u00eau Ngh\u1ecb, phong Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, l\u0129nh T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh qu\u1ea3n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c s\u1ef1 v\u1ee5, gia nh\u1ecb c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c nh\u1ecb th\u1ee9, Xuy\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng, t\u1eb7ng \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Th\u00e1i ph\u00f3, thu\u1ef5 Trung D\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7, Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i ph\u00f3, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Ho\u00e0n D\u0169ng, phong Kho\u00e1i Ch\u00e2u qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Trung qu\u00e2n gi\u00e1m qu\u00e2n, t\u1eb7ng Tr\u00e1ng li\u1ec7t c\u00f4ng th\u1ea7n, V\u0169 hu\u00e2n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00e1c c\u01a1, gia t\u1eb7ng \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1eefu tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Ch\u01b0\u1edfng dinh, U\u1ea5t V\u0103n h\u1ea7u, thu\u1ef5 T\u0129nh H\u00f9ng l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Thi\u1ebfu s\u01b0 ki\u00eam Th\u00e1i t\u1eed, Th\u00e1i s\u01b0, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 V\u0103n Cung, phong Tu\u00e2n Ngh\u0129a h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i Cai c\u01a1, qu\u1ea3n Ti\u1ec1n tr\u1ef1c v\u1ec7, t\u1eb7ng T\u00e1 m\u1ec7nh c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, gia t\u1eb7ng \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1eefu tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Ch\u01b0\u1edfng dinh, M\u1eabn \u0110\u1ee9c h\u1ea7u, thu\u1ef5 Uy D\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ti\u1ec1n phong dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Thi\u1ebfu b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng Tr\u00e1ng, phong Duy Ti\u00ean h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai thu\u1ed9c n\u1ed9i Cai c\u01a1, qu\u1ea3n Ti\u1ec3u sai \u0111\u1ed9i, t\u1eb7ng T\u00e1 m\u1ec7nh c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, gia t\u1eb7ng \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1eefu tr\u1ee5 qu\u1ed1c Ch\u01b0\u1edfng dinh, H\u1eefu \u0110\u1ee9c h\u1ea7u, thu\u1ef5 Uy D\u0169ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ti\u1ec1n phong dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Thi\u1ebfu ph\u00f3, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng Li\u1ec7t, phong Ph\u1ee5 D\u1ef1c h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n, t\u1eb7ng D\u1ef1c v\u1eadn \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ee9c c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u00e1i b\u1ea3o, Nh\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung C\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e2n, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 M\u1ee5c Hi\u1ebfn, phong Kinh M\u00f4n qu\u1eadn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Kh\u00e2m sai, H\u1eadu dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, t\u1eb7ng D\u1ef1c v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Khai ph\u1ee7 Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Thi\u1ebfu b\u1ea3o, Ngh\u1ecb qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Trung Li\u1ec7t l\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Nghi, nay t\u1eb7ng l\u00e0m T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea7n s\u00e1ch qu\u00e2n H\u1eadu dinh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Thi\u1ebfu b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Cung C\u1ea9n, phong V\u0129nh L\u1ea1i h\u1ea7u).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng t\u1eeb t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc l\u00fac \u0111\u1ea7u m\u1edbi chia \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c vi\u1ec7c thay th\u1ebf b\u00e0n giao c\u00f2n b\u1ec1 b\u1ed9n, chu\u1ea9n cho nh\u1eb1m ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 12 n\u0103m nay th\u00ec phong \u1ea5n ; ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m th\u00ec khai \u1ea5n.<\/p>\n<p>Ban \u00e1o qu\u1ea7n cho bi\u1ec1n binh s\u00e1u \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 b\u1ed1n \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Huy Di\u1ec5m, nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam, b\u1ecb l\u1ed7i nhi\u1ec1u \u00e1n, ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 10 c\u1ea5p. Vua ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1i theo b\u1ed9 H\u1ed9, \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu r\u1ed9ng mi\u1ec5n cho nh\u1eefng thu\u1ebf \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e2u ; c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 n\u01a1i \u0111em ti\u1ec1n th\u00f3c m\u00e0 b\u1ea3n \u00e1n \u0111\u00e3 x\u1eed cho mi\u1ec5n thu, l\u1ea1i li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng, c\u00f3 n\u01a1i th\u00ec x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng, vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cRa \u01a1n r\u1ed9ng mi\u1ec5n l\u00e0 ch\u1ec9 ri\u00eang v\u1ec1 thu\u1ebf ch\u00ednh cung. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1ng thu\u1ebf truy thu th\u00ec sao l\u1ea1i vin c\u1edb cho mi\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1eafc cho t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 ban \u01a1n th\u00ec n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u00e0m cho r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9n x\u1ed9n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, s\u1ebd b\u1ecb giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng thuy\u1ec1n m\u00e0nh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169 v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh ; c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh thu\u1ed9c ph\u00eda b\u1eafc kinh k\u1ef3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ed1 ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nay l\u1ef1a \u0111\u1ea5t chia h\u1ea1t, B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ed5i l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i, m\u00e0 Ninh B\u00ecnh th\u00ec l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 H\u01b0ng Y\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t ; Ngh\u1ec7 An c\u00f3 H\u00e0 T\u0129nh m\u1edbi \u0111\u1eb7t m\u1ed7i h\u1ea1t \u0111\u1ec1u c\u00f3 Th\u1ee7y qu\u00e2n. V\u1eady thuy\u1ec1n m\u00e0nh n\u00ean l\u1ef1a tinh qu\u00e2n c\u1ea5p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i ; xin \u0111em c\u1ea3 151 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nguy\u00ean ng\u1ea1ch \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra b\u1eafc, chia c\u1ea5p cho c\u00e1c n\u01a1i th\u1ed1ng h\u1ea1t nh\u01b0 : H\u00e0 Ninh, H\u1ea3i Y\u00ean, \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch (H\u00e0 Ninh 31 chi\u1ebfc, H\u1ea3i \u0111\u1ea1o thuy\u1ec1n 4 chi\u1ebfc, L\u00ea thuy\u1ec1n 10 chi\u1ebfc, \u00d4 thuy\u1ec1n 10 chi\u1ebfc v\u00e0 Sam b\u1ea3n 7 chi\u1ebfc. H\u1ea3i Y\u00ean 54 chi\u1ebfc : \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i thuy\u1ec1n 10 chi\u1ebfc, H\u1ea3i \u0111\u1ea1o thuy\u1ec1n 4 chi\u1ebfc, L\u00ea thuy\u1ec1n 10 chi\u1ebfc, \u00d4 thuy\u1ec1n 10 chi\u1ebfc, Sam b\u1ea3n 10 chi\u1ebfc, tu\u1ef3 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n 10 chi\u1ebfc. \u0110\u1ecbnh Y\u00ean 66 chi\u1ebfc : B\u1eafc an hi\u1ec7u thuy\u1ec1n 5 chi\u1ebfc, \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u0110inh\u00e2tn ; B\u1eafc t\u0129nh hi\u1ec7u thuy\u1ec1n 10 chi\u1ebfc, \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u0110\u1ecbnh t\u0129nh ; H\u1ea3i \u0111\u1ea1o thuy\u1ec1n 4 chi\u1ebfc, L\u00ea thuy\u1ec1n 12 chi\u1ebfc, \u00d4 thuy\u1ec1n 12 chi\u1ebfc, Sam b\u1ea3n 8 chi\u1ebfc, tu\u1ef3 thuy\u1ec1n ti\u1ec3u Sam b\u1ea3n 15 chi\u1ebfc). Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean xin l\u00e0 nh\u1eefng t\u1ec9nh ki\u00eam h\u1ea1t \u0111\u1ec1u sung tu\u1ef3 c\u00e1c quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c li\u1ec7u c\u1ea5p. C\u00f2n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch nh\u01b0 c\u0169, H\u00e0 T\u0129nh th\u00ec do Ngh\u1ec7 An li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. L\u1ea1i sai tr\u00edch l\u1ea5y 4 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 th\u00e0nh c\u0169 chia cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o H\u00e0 N\u1ed9i 2 \u0111\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y 1 \u0111\u1ed9i v\u00e0 B\u1eafc Ninh 1 \u0111\u1ed9i ; c\u00f2n c\u00e1c ph\u00e1o hi\u1ec7u \u0111ang l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i h\u1ea1t 1 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 ng\u1ea1ch c\u0169.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh d\u00e2ng s\u1ed5 t\u1ed5ng k\u00ea t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c bi\u1ec1n binh n\u0103m \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua xem v\u00e0 b\u1ea3o : \u201cBinh qu\u00fd tinh nhu\u1ec7 kh\u00f4ng qu\u00fd kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Binh s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc ta ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 100.000 d\u1eabu kh\u00f4ng nhi\u1ec1u b\u1eb1ng con s\u1ed1 h\u01a1n 300.000 c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, nh\u01b0ng n\u1ebfu thao di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea1o, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t, c\u0169ng \u0111\u1ee7 v\u00f4 \u0111\u1ecbch, n\u1ebfu ch\u1ec9 h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng con s\u1ed1 tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, th\u00ec d\u1eabu nhi\u1ec1u, c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1eafc Th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u00f3ng H\u1ecfa \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1eeda ng\u01b0\u1eddi ta, l\u1eadp t\u1ee9c sai ch\u00e9m r\u1ed3i m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi quy\u1ec1n l\u1edbn sinh s\u00e1t, b\u1ec1 t\u00f4i B\u1eafc Th\u00e0nh khinh su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e1ng l\u1ebd giao b\u1ed9 nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u00e0n x\u1eed, nh\u01b0ng ngh\u0129 hi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u01a1ng chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i, ho\u1eb7c gi\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f4n \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i, nh\u00e2n d\u1ecbp g\u00e2y s\u1ef1 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 tu\u1ef3 ti\u1ec7n t\u1ea1m l\u00e0m ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n chuy\u00ean quy\u1ec1n. V\u1eady gia \u01a1n, ch\u1ec9 ph\u1ea1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m b\u1ed5ng\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u201cT\u1eeb nay, t\u1edbi k\u1ef3 thi H\u1ed9i, nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n v\u00e0 gi\u00e1m sinh \u0111\u1ee3i b\u1ed5 m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5, h\u1ec5 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i thi H\u1ed9i, th\u00ec n\u1ebfu l\u00e0 gi\u00e1m sinh th\u00ec cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1t h\u1ea1ch, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi th\u00ec cho c\u00f9ng v\u1edbi c\u1eed nh\u00e2n, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, t\u1edbi k\u1ef3 v\u00e0o thi. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i\u201d. (N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, thi H\u1ed9i, ch\u1ec9 nh\u1eefng h\u00e0nh t\u1ea9u, l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n c\u00e1c khoa hi\u1ec7n c\u00f2n h\u1ecdc t\u1eadp \u1edf qu\u00ea qu\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1m sinh \u0111\u00e3 tr\u00fang h\u1ea1ch, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m, c\u00f3 hai t\u1ebft l\u00e0 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 5, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu ((1) Th\u00e1i mi\u1ebfu : th\u1edd Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng (Th\u00e1i t\u1ed5 Gia D\u1ee5).1) v\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu ((2) Th\u1ebf mi\u1ebfu : th\u1edd Gia Long Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc \u00e1nh (Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf).2) l\u00e0m l\u1ec5, thi\u1ebft ngh\u0129 : vi\u1ec7c ph\u1ee5ng th\u1edd t\u00f4n mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u r\u1ea5t th\u00e0nh k\u00ednh, nh\u01b0ng h\u1ec5 c\u00f3 khi long tr\u1ecdng, c\u00f3 khi gi\u1ea3m b\u1edbt, n\u00ean so s\u00e1nh v\u1edbi nghi l\u1ec5 cho \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nghi. X\u00e9t theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 B\u1eafc tri\u1ec1u, th\u00ec t\u1ebf mi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 n\u0103m l\u1ec5 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng, c\u00f2n c\u00e1c th\u1eddi ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m, ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y ch\u00e9p Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u00e2n \u0111\u1ebfn. Nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi hai t\u1ebft \u1ea5y, xin sai ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ebf thay, c\u00f2n l\u1ec5 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u theo y nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i ng\u00e0y 30 t\u1ebft v\u00e0 ba ng\u00e0y ti\u1ebft khai xu\u00e2n ((3) Ba ng\u00e0y ti\u1ebft khai xu\u00e2n l\u00e0 m\u1ed3ng 1 m\u1ed3ng 2, m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch.3) l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean xong, theo l\u1ec7, c\u00f3 b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh v\u00e0 \u0111\u1ed1t ph\u00e1o gi\u1ea5y. K\u1ec3 ra, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ed1t ph\u00e1o \u1ed1ng tre, l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb l\u1ec7 kh\u00ed, v\u00e0 \u0111\u00f3n Ph\u01b0\u1edbc xu\u00e2n, th\u1ebf t\u1ee5c nh\u00e2n \u0111\u1ea5y d\u00f9ng l\u00e0m tr\u00f2 vui ch\u01a1i t\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i. X\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1eddi Minh, Thanh, l\u1ec5 t\u1ebf mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ed1t ph\u00e1o. V\u00ec th\u1ea7n \u0111\u1ea1o c\u1ed1t t\u0129nh, trong c\u00e1c th\u1eddi ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m d\u00e2ng ti\u1ebfn, tinh th\u1ea7n b\u00e0ng b\u1ea1c nh\u01b0 xu\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00ean l\u1edd m\u1edd nghi ng\u00fat, nay n\u1ebfu sau khi l\u00e0m l\u1ec5, ti\u1ebfng ph\u00e1o vang \u1ea7m, e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd nghi\u00eam k\u00ednh. V\u1eady xin \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1o\u201d. Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i (H\u00e0 T\u0129nh c\u00f3 6 tr\u1ea1m, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, nay tr\u1ea1m An Th\u1ea7n \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u0129nh Th\u1ea7n, tr\u1ea1m An Sa l\u00e0m T\u0129nh Sa, tr\u1ea1m An L\u1ea1c th\u00e0nh T\u0129nh L\u1ea1c, tr\u1ea1m An Kh\u00ea \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u0129nh Kh\u00ea, tr\u1ea1m An \u0110an \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u0129nh \u0110an, tr\u1ea1m An Li\u00eau \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u0129nh Li\u00eau. H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f3 5 tr\u1ea1m, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c S\u01a1n Nam, nay tr\u1ea1m S\u01a1n Ph\u00fa \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u00e0 Ph\u00fa, tr\u1ea1m S\u01a1n C\u1ea7u \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u00e0 Ki\u1ec1u, tr\u1ea1m S\u01a1n Kho\u00e1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u00e0 An, tr\u1ea1m S\u01a1n H\u1ed3i \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u00e0 H\u1ed3i, tr\u1ea1m S\u01a1n Mai \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u00e0 Mai. V\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1eb7t m\u1ed9t tr\u1ea1m \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 tr\u1ea1m H\u00e0 Trung).<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u1ed9 b\u1ed9 Ch\u1ee7 s\u1ef1 Ph\u1ea1m Vi\u1ebft Cao l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u0103ng Gi\u00e1o th\u1ee5 L\u00fd Nh\u00e2n V\u0169 Th\u00fac l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u00e0 T\u0129nh, Gi\u00e1o th\u1ee5 H\u00e0 Hoa V\u0169 \u0110\u00ecnh Tu\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u01b0ng Y\u00ean, Gi\u00e1o th\u1ee5 Thu\u1eadn An \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110\u1ed3ng l\u00ean th\u1ef1 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc Th\u00e1i Nguy\u00ean. Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 V\u0169 Phan \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Gi\u00e1o th\u1ee5 Thu\u1eadn An.<\/p>\n<p>Sai ch\u1ebf m\u0169 \u00e1o c\u1ea5p cho con c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng. (Ph\u00e0m c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 15, th\u00ec c\u1ea5p cho 1 chi\u1ebfc m\u0169 xu\u00e2n thu, 1 b\u1ed9 \u00e1o giao l\u0129nh, 1 c\u00e1i xi\u00eam, 1 \u0111\u00f4i gi\u00e0y v\u00e0 b\u00edt t\u1ea5t. Trang s\u1ee9c \u1edf m\u0169 th\u00ec d\u00f9ng 3 \u0111o\u00e1 hoa b\u1eb1ng v\u00e0ng 5 tu\u1ed5i, 2 b\u1ee9c \u0111\u00ednh th\u00eau l\u1ed1i c\u1ed5 \u0111\u1ed3 ((1) C\u1ed5 \u0111\u1ed3 : l\u1ed1i th\u00eau, v\u1ebd c\u1ed5, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : l\u1ed1i ch\u1eef c\u00f4ng, l\u1ed1i ch\u1eef tri\u1ec7n, l\u1ed1i ch\u1eef th\u1ecd v.v\u2026), con tr\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u00f3 4 con giao long, c\u00f3 th\u1ee9 th\u00ec c\u00f3 2 ; \u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed ((2) B\u1ed5 t\u1eed : b\u1ee9c th\u00eau h\u00ecnh vu\u00f4ng \u0111\u00ednh \u1edf tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1c, hay sau l\u01b0ng \u00e1o, tr\u00ean b\u1ee9c \u1ea5y c\u00f3 th\u00eau c\u00e1c h\u00ecnh con gi\u1ed1ng, tu\u1ef3 theo ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc ph\u1ea9m h\u00e0m kh\u00e1c nhau.), xi\u00eam c\u0169ng c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed, con tr\u01b0\u1edfng th\u00eau s\u01b0 t\u1eed, con th\u1ee9 th\u00eau h\u00ecnh con h\u1ed5. C\u00f2n 3 b\u00f4ng hoa trang s\u1ee9c \u1edf m\u0169 sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 b\u00f4ng).<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 12, \u0111i\u1ec1u Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia, nguy\u00ean th\u1ef1 Binh b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang, l\u0129nh B\u1eafc Th\u00e0nh Binh t\u00e0o l\u00e0m th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang sung gi\u1eef vi\u1ec7c \u0110\u00ea ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n M\u00e1n Ch\u00e0m \u1edf S\u1ec9 Kh\u00ea thu\u1ed9c ch\u00e2u Quang Ho\u00e1, do con Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 S\u01a1n C\u1ed1 l\u00e0 Ph\u1ee7 Vi, ch\u00e1u g\u1ecdi Ph\u1ee7 N\u1ed9n b\u1eb1ng c\u1eadu, n\u1ed1i \u0111\u1eddi cai qu\u1ea3n, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ed5 d\u00e2n man Phi\u00ean An, v\u1ec1 thu\u1ebf l\u1ec7, v\u1eabn ch\u01b0a ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh, nay d\u00e2n \u1ea5y sinh t\u1ee5 v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u0169ng ch\u01b0a m\u1edf mang, v\u1eady xin l\u1ea1i r\u1ed9ng ho\u00e3n cho vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thu\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cD\u00e2n m\u00e1n \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc kia nh\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n, tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169, \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho vay ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng, t\u1edbi khi h\u1ebft h\u1ea1n, kh\u00f4ng n\u1ed9p tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 cho khoan mi\u1ec5n ngay, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n cho h\u1ecd \u1edf y\u00ean l\u00e0m \u0103n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e2u d\u00e0i; \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 8 n\u0103m, c\u00f2n n\u00f3i sinh t\u1ee5 v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u0169ng ch\u01b0a m\u1edf mang, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf \u01b0 ? Nay h\u00e3y gia \u01a1n cho r\u1ed9ng, ho\u00e3n th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m n\u1eefa, nh\u01b0ng ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ec3 \u00fd ph\u1ee7 d\u1ee5 khi\u1ebfn d\u00e2n man ng\u00e0y c\u00e0ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, vui \u0111\u00f3ng thu\u1ebf kho\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf c\u00e1c nha m\u00f4n trong, ngo\u00e0i, t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 18 (1819) tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng t\u1edd chi\u1ebfu, s\u1eafc, ch\u1ec9, d\u1ee5, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ghi r\u00f5 t\u00ean nh\u00e0 vua v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m kh\u00e1c, nay xin cho sao theo nguy\u00ean b\u1ea3n, n\u1ebfu c\u00f3 k\u00ednh g\u1eb7p ch\u1eef ng\u1ef1 danh n\u00e0o th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ed1i ch\u1eef do b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u00e9p \u0111\u01b0a m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, c\u00f2n ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m kh\u00e1c th\u00ec theo ngh\u0129a c\u00e2u v\u0103n m\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ; r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb k\u00ednh \u0111\u1ec7 m\u1ed9t th\u1ec3. V\u1ec1 b\u1ea3n giao do b\u1ed9 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu cho x\u00e1c th\u1ef1c. \u1edf cu\u1ed1i t\u1edd gi\u1ea5y, vi\u1ebft r\u00f5 nh\u1eefng ch\u1eef \u201cn\u0103m, th\u00e1ng, ng\u00e0y, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ph\u1ee5ng sao t\u1ed1ng\u201d r\u1ed3i \u0111\u00f3ng d\u1ea5u tri\u1ec7n nh\u1ecf c\u00f3 4 ch\u1eef \u201c\u0111\u1ed3ng di hi\u1ec7p\u00a0 cung\u201d \u0111\u01b0a giao cho gi\u1eef l\u1ea5y. C\u00f2n nguy\u00ean b\u1ea3n th\u00ec thu l\u1ea5y ti\u00eau hu\u1ef7 \u0111i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1eddi truy\u1ec7n c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng s\u1edb, v\u0103n, b\u1ea9m v\u0103n v\u00e0 c\u00e1c gi\u1ea5y t\u1edd c\u0169ng theo \u0111\u00f3 t\u1ea9y \u0111i, \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, r\u1ed3i \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 v\u1ec1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c c\u1ea7n d\u00f9ng cho th\u1ee3 b\u1ed3i tranh, th\u1ee3 v\u1ebd, s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng thu\u1ed9c V\u0169 kh\u1ed1 (c\u1ee5c th\u1ee3 b\u1ed3i tranh m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho 8 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; c\u1ee5c th\u1ee3 v\u1ebd, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y ph\u00e1i d\u1eabn 3 ng\u01b0\u1eddi y\u00eam ho\u1ea1n ((1) Y\u00eam ho\u1ea1n : ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thi\u1ebfn m\u1ea5t b\u1ed9 ph\u1eadn sinh d\u1ee5c.1) \u0111\u1ebfn Kinh. Vua sai sung v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e9t t\u01b0\u1edbc \u1edf N\u1ed9i \u0111\u00ecnh. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cHo\u1ea1n th\u1ee5 d\u1eabu l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e8n m\u1ecdn, nh\u01b0ng ch\u1ed1n cung c\u1ea5m ph\u1ea3i c\u00f3 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u0169 \u1ea5y c\u00f3 \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai khi\u1ebfn, t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 l\u1ebd ph\u1ea3i s\u1ebd l\u00e0m nh\u01b0 \u0111\u1eddi x\u01b0a l\u00e0 c\u00f3 l\u1ec7nh cho v\u00e0o bu\u1ed3ng t\u1eafm ((2) Bu\u1ed3ng t\u1eafm : n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng nh\u1ed1t nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb thi\u1ebfn \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho k\u00edn gi\u00f3.2) m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng h\u00ecnh ph\u1ea1t \u1ea5y b\u1ecf \u0111i \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u1ebfu l\u1ea1i l\u00e0m n\u1eefa th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n kh\u00f4ng n\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c tri s\u1ef1 v\u00e0 l\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m ch\u1ed7 n\u00e0o r\u1ea5t c\u1ea7n v\u00e0 ch\u1ed7 c\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tri s\u1ef1 v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i m\u1ee5c ; ch\u1ed7 c\u1ea7n v\u1eeba v\u00e0 ch\u1ed7 c\u1ea7n \u00edt th\u00ec \u0111\u1eb7t 2 l\u1ea1i m\u1ee5c. Do th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c nha m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c, th\u00ec b\u1ed5 tri s\u1ef1, \u0111\u1ec1 l\u1ea1i hay th\u00f4ng l\u1ea1i c\u0169, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec b\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, c\u1ea5p cho b\u1eb1ng th\u00ed sai, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, m\u1edbi t\u00e2u xin cho th\u1ef1c th\u1ee5. C\u00f2n th\u00f4ng l\u1ea1i th\u00ec chu\u1ea9n cho theo ng\u1ea1ch c\u0169, li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u((3) V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u : ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u00ednh ng\u1ea1ch.3).<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh \u1edf 5 \u0111\u1ed9i T\u00f9ng thi\u1ec7n nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169 thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m d\u1ed3n l\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed5 sung. Nay chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00e2u. V\u1ea3, b\u1ecdn \u1ea5y ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng \u1edf n\u01a1i ven bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0 ph\u1ea3i, xin \u0111\u1ed5i cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai khi\u1ebfn\u201d. Vua chu\u1ea9n y. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u1ea1ch, b\u00e8n sai d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 v\u1ec1 s\u1ed1 thu\u1ed9c binh c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c 30 ng\u01b0\u1eddi, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 20 ng\u01b0\u1eddi, B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u 10 ng\u01b0\u1eddi, L\u00e3nh binh 5 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u00e0i s\u1ed5, t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o ; m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho 1 quan ti\u1ec1n, v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. R\u1ed3i s\u1eafc cho t\u1eeb nay vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ed5i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111em theo s\u1ed1 l\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u1ea5y. N\u1ebfu th\u0103ng \u0111\u1ed5i v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Kinh, th\u00ec chi\u1ec3u theo l\u1ec7 quan Kinh m\u00e0 \u0111em l\u00ednh v\u00e0o c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt \u0111i.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf trong Kinh th\u00e0nh b\u1ecb ch\u00e1y th\u00ec th\u1ecb v\u1ec7 theo l\u1ec7 n\u1ed5i tr\u1ed1ng hi\u1ec7u, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam l\u00e0m n\u00e1o \u0111\u1ed9ng l\u00ean. Vua b\u00e8n quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i t\u1eeb nay, trong Kinh th\u00e0nh h\u1ec5 c\u00f3 nh\u00e0 n\u00e0o ch\u00e1y th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c do T\u1ea5u s\u1ef1 x\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, m\u1edbi cho n\u1ed5i hi\u1ec7u. L\u1ea1i s\u1eafc cho ngo\u1ea1i th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecb ch\u00e1y, nh\u01b0 \u1edf kho g\u1ed7 \u0111\u1ea7u n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch, hay x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 trong th\u00e0nh, ph\u1ea3i k\u00edp \u0111\u1ebfn d\u00f2 th\u0103m \u0111\u1ec3 b\u00e1o ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf hai n\u01a1i \u1ea5y th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 binh 2 c\u01a1 ki\u00eam h\u1ea1t Tuy\u00ean Quang ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ph\u00e2n ph\u00e1i. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 1 c\u01a1 B\u1eafc Th\u00e0nh \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, chia \u0111i ph\u00f2ng gi\u1eef H\u01b0ng Ho\u00e1. Nay xin tr\u00edch l\u1ea5y 500 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u01a1 H\u1eadu d\u0169ng H\u1eefu qu\u00e2n, chia 300 ng\u01b0\u1eddi l\u1ec7 thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1, 200 ng\u01b0\u1eddi l\u1ec7 thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang ; \u0111\u1ee3i sau khi Tuy\u00ean Quang m\u1ed9 \u0111\u1ee7 c\u01a1 binh, s\u1ebd l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 H\u01b0ng Ho\u00e1 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 1 c\u01a1\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi coi kho \u1edf S\u01a1n T\u00e2y theo l\u1ec7 th\u00ec ph\u00e1i m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 50 bi\u1ec1n binh c\u1ee9 3 n\u0103m t\u1edbi k\u1ef3 thanh tra th\u00ec thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n. Nay chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t s\u1ef1 tr\u01b0ng thu thu\u1ebf kho\u00e1 \u1edf 7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c th\u00e0nh c\u0169 \u0111\u1ec1u g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o t\u1ec9nh, th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu v\u00e0o, ph\u00e1t ra nhi\u1ec1u b\u1ed9i h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady xin t\u1edbi k\u1ef3 thanh tra sang n\u0103m, ph\u00e1i 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh \u1edf H\u1eefu qu\u00e2n s\u1ebd c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m ph\u1ee7 c\u0169, giao nh\u1eadn v\u1edbi nhau. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1edbi k\u1ef3 thanh tra, c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 ph\u1ee7 T\u0129nh Gia, l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu, khi c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec kho t\u00e0ng, theo l\u1ec7, ph\u00e1i 2 v\u1ec7 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n th\u00fa, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean. G\u1ea7n \u0111\u00e2y trong c\u00f5i y\u00ean \u1ed5n, nh\u1eefng l\u00ednh \u1edf l\u1ea1i canh gi\u1eef ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u00e0n r\u1ed7i. V\u1eady xin m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 ph\u00e1i m\u1ed9t v\u1ec7, cho \u0111\u1ee1 phi\u1ec1n ph\u00ed\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i v\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c vi\u1ebft \u0111\u00e0i \u1edf c\u00e1c t\u1edd t\u1ea5u, s\u1edb. (Ph\u00e0m nh\u1eefng t\u1eadp t\u1ea5u, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng 1 kho\u1ea3n, ch\u1eef ch\u1ec9, ch\u1eef v\u0103n th\u00ec \u0111\u00e0i v\u00e0o kho\u1ea3n th\u1ee9 1, ch\u1eef t\u1ea5u \u0111\u00e0i v\u00e0o kho\u1ea3n th\u1ee9 2, vi\u1ebft ni\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0o kho\u1ea3n th\u1ee9 ba ; tr\u00ean \u0111\u1ea7u gi\u1ea5y vi\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng, chia l\u00e0m ba kho\u1ea3n : kho\u1ea3n th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0i ch\u1eef \u201cch\u1ec9\u201d\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 , ch\u1eef \u201cv\u0103n\u201d (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) ; kho\u1ea3n th\u1ee9 hai \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0i ch\u1eef \u201ct\u1ea5u\u201d (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) ; kho\u1ea3n th\u1ee9 ba \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0i ni\u00ean hi\u1ec7u. Khi g\u1eb7p ch\u1eef \u201cthi\u00ean\u201d (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ), ch\u1eef \u201ct\u1ed5\u201d (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1eef c\u1ef1c t\u00f4n th\u00ec \u0111\u00e0i l\u00ean kho\u1ea3n tr\u00ean c\u00f9ng \u0111\u1ea7u gi\u1ea5y. V\u00ec c\u00f2n vi\u1ebft gi\u1ea5y t\u1edd m\u1eebng, bi\u1ec3u m\u1eebng, bi\u1ec3u t\u1ea1, th\u00ec d\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1eef \u201ckh\u1ec3 th\u1ee7, \u0111\u1ed1n th\u1ee7\u201d ngo\u00e0i ra c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 ghi ch\u1ee9c h\u00e0m, h\u1ecd, t\u00ean, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng g\u1eedi v\u00e0 \u201cc\u1ea9n t\u1ea5u\u201d m\u00e0 ch\u1ee9c, h\u00e0m, h\u1ecd t\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft v\u00e0o h\u00e0ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, gi\u1ea5y tr\u00ecnh b\u00e0y v\u00e0 \u0111\u01a1n tr\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n c\u0169ng th\u1ebf. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong t\u1edd d\u1ee5, t\u1edd ch\u1ec9 c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ch\u1eef mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi, hay V\u0103n mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e0i v\u00e0o kho\u1ea3n th\u1ee9 nh\u1ea5t m\u00e0 g\u1eb7p c\u00f3 d\u1ee5 ch\u1ec9 c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e0i \u1edf kho\u1ea3n th\u1ee9 nh\u1ea5t ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea7u t\u1edd gi\u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, h\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd ((1) Th\u00e1nh th\u1ecd : ng\u00e0y sinh nh\u1eadt b\u1ed1 m\u1eb9 vua.) v\u00e0 3 ti\u1ebft l\u1edbn l\u00e0 V\u1ea1n th\u1ecd ((2) V\u1ea1n th\u1ecd : ng\u00e0y sinh nh\u1eadt vua.), Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng ((3) \u0110oan d\u01b0\u01a1ng : ng\u00e0y m\u1ed3ng 5, th\u00e1ng 5 \u00e2m l\u1ecbch.), c\u00e1c t\u1edd m\u1eebng, bi\u1ec3u m\u1eebng \u0111\u1ec1u th\u1ea5y c\u00f3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n. Nay \u1ea5n tri\u1ec7n \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 th\u00ec d\u00f9ng l\u00e0 ph\u1ea3i ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 t\u1edd m\u1eebng, t\u1edd bi\u1ec3u l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a t\u00f4i con, t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng ch\u00fac t\u1ee5ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 t\u1ea5u s\u1edb, s\u1ed5 s\u00e1ch. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau m\u1ed7i l\u1ec5 kh\u00e1nh ti\u1ebft, d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eebng, ch\u1ec9 n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n ghi ch\u1ee9c h\u00e0m, b\u1ecf d\u00f9ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 \u1ea5n tri\u1ec7n \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. B\u1ed9 bi\u1ec1n ((4) B\u1ed9 bi\u1ec1n : bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp.) truy n\u00e3, ch\u00fang l\u1ea1i tr\u1ed1n tho\u00e1t sang h\u1ea1t kh\u00e1c. C\u00e1c \u0111\u1ed1c th\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c \u1ea5y v\u00e0 vi\u1ec7n c\u1edb n\u00f3i l\u00e0 : kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t sang h\u1ea1t kh\u00e1c, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn t\u1eadn c\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201cKh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n k\u00e9o nhau v\u01b0\u1ee3t sang h\u1ea1t kh\u00e1c, l\u00e0 ch\u1ec9 ri\u00eang nh\u1eefng k\u1ebb m\u01b0\u1ee3n c\u1edb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, c\u1ed1t ph\u1ea3i truy n\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, n\u1ebfu c\u1ee9 ph\u00e2n chia \u0111\u1ecba gi\u1edbi, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 ch\u1ed7 ng\u0103n c\u1ea3n, m\u00e0 sau vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, l\u1ea1i th\u00eam kh\u00f3 l\u00e0m ! V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m trong ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p gi\u1edbi, lu\u1eadt \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5, c\u00f3 c\u1ea5m v\u1ec1 s\u1ef1 v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i \u0111\u00e2u ? \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u0169 kia trong l\u00f2ng s\u1ee3 s\u1ec7t, may th\u1ea5y b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp tr\u1ed1n \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, \u0111\u00e3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea1n, l\u1ea1i d\u1ec5 \u0111\u1ed5 l\u1ed7i, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed1c th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n b\u1ea3o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady khi truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 thu\u1ed9c h\u1ea1t t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, n\u1ebfu ch\u00fang ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang h\u1ea1t b\u00ean c\u1ea1nh th\u00ec cho ph\u00e9p m\u1ed9t m\u1eb7t phi b\u00e1o l\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ty h\u1ed9i h\u1ecdp n\u00e3 b\u1eaft, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111u\u1ed5i ri\u1ebft \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u00f9ng, c\u1ed1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 b\u1ecdn. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 \u0111\u1ecba gi\u1edbi r\u1ed3i t\u1ef1 r\u00fat lui. C\u00f2n b\u1ed9 bi\u1ec1n \u1edf h\u1ea1t b\u00ean c\u1ea1nh, h\u1ec5 th\u1ea5y \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y n\u00ea l\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 th\u01b0\u1ee3ng ty li\u00ean l\u1ea1c h\u1ed9i\u00a0 ti\u1ec5u, b\u00e8n t\u1ef1 \u00fd c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c n\u00e3 b\u1eaft. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o \u0111un \u0111\u1ea9y l\u1eabn cho nhau \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp xa ch\u1ea1y cao bay th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u1ec9 c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 chuy\u00ean b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7 \u1edf Kinh th\u01b0\u01a1ng N\u1ed9i t\u00e0ng, th\u1ebf m\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1ea1i ph\u1ea3i l\u1ef1a ra \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o ch\u00e2n ch\u1ee7 th\u1ee7 \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 V\u0169 kh\u1ed1, do \u0111\u1ea5y thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1eady xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m ng\u1ea1ch, t\u01b0 d\u1ecbch N\u1ed9i v\u1ee5 V\u0169 kh\u1ed1 c\u00f3 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng mi\u1ec5n cho b\u1ea3n b\u1ed9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i sung \u0111i\u1ec1n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u1ea5n Lang Lung thu\u1ed9c B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m t\u1ea5n Long V\u0129nh. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng t\u1ea5n n\u00e0y v\u1edbi t\u1ea5n V\u1ecb N\u00ea, \u0111\u1ec1u c\u00f3 thuy\u1ec1n th\u00f4ng qua l\u1ea1i h\u1ea1 neo, vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u0169ng nhi\u1ec1u, v\u1eady chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed7i t\u1ea5n 1 hi\u1ec7p th\u1ee7.<\/p>\n<p>Gia t\u1eb7ng Ho\u00e0i c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hy l\u00e0m T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh, v\u1eabn thu\u1ef5 l\u00e0 \u0110\u00f4n M\u1eabn v\u00e0 phong l\u00e0 Thu\u1eadn An c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cT\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc minh v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, m\u00e0 t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 th\u1ebf l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Kh\u00e2m sai l\u01b0u tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1eb7ng Ho\u00e0i c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hy l\u00e0 th\u1ee9 huynh c\u1ee7a ta, l\u00fac tr\u1ebb \u0111\u00e3 nh\u1eadn chuy\u00ean tr\u00e1ch \u1edf c\u00f5i ngo\u00e0i, ng\u1edd \u0111\u00e2u tu\u1ed5i t\u1edbi c\u1eadp qu\u00e1n ((1) C\u1eadp qu\u00e1n : theo l\u1ec5 x\u01b0a con trai 20 tu\u1ed5i th\u00ec \u0111\u1ed9i m\u0169. \u0110\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 t\u1edbi 20 tu\u1ed5i.1) kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, ban cho t\u01b0\u1edbc phong vinh hi\u1ec3n, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u00eam r\u1ef1c r\u1ee1 \u1edf d\u01b0\u1edbi su\u1ed1i v\u00e0ng. Ta nh\u1edb l\u1ea1i vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc, trong l\u00f2ng c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, b\u00e8n gia phong th\u00eam ch\u1ee9c h\u00e0m v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0103n l\u1ed9c, \u0111\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 sau n\u00e0y, c\u1ed1t t\u1ecf \u00fd ngh\u0129a chia s\u1ebb vinh quang v\u1edbi anh em, th\u00eam m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p t\u00edn b\u00e0i b\u1eb1ng ng\u00e0 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc : (T\u00edn b\u00e0i \u1ea5y m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef : t\u00ean t\u1ec9nh v\u00e0 t\u00edn b\u00e0i hi\u1ec7u th\u1ee9 m\u1ea5y, m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef : Minh M\u1ec7nh th\u1eadp nh\u1ecb ni\u00ean quan c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>T\u00e1m t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 10 c\u00e1i, giao T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c gi\u1eef. Ch\u00edn t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u1ed7i t\u1ec9nh 5 c\u00e1i, giao Tu\u1ea7n ph\u1ee7 gi\u1eef. T\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng 3 c\u00e1i, giao B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng gi\u1eef. C\u00f2n t\u00edn b\u00e0i c\u0169 c\u1ea5p cho th\u00e0nh v\u00e0 tr\u1ea5n th\u00ec thu l\u1ea1i v\u00e0 ti\u00eau hu\u1ef7 c\u1ea3.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5, \u0111em vi\u1ec7c Kinh th\u01b0\u01a1ng bi\u1ec1n binh thay th\u1ebf, b\u00e0n giao v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n xin t\u1eeb nay ph\u00e0m l\u00ednh coi kho, khi \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec bi\u1ec1n binh ban tr\u01b0\u1edbc h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u00e1m \u0111\u1ed1c ch\u1ee7 th\u1ee7 x\u00e9t xem kho c\u00e1c hi\u1ec7u \u0111\u00e3 t\u1eebng so l\u01b0\u1eddng v\u00e0 ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y r\u1ed3i giao cho ban k\u1ebf ti\u1ebfp nh\u1eadn gi\u1eef. N\u1ebfu th\u00f3c g\u1ea1o ban tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng thu ch\u1ee9a \u1edf kho n\u00e0o v\u00e0 s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o d\u1eabu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh tay [ban tr\u01b0\u1edbc] \u0111\u0103ng thu m\u00e0 \u0111\u00e3 m\u1edf ra, ph\u00e1t \u0111i, th\u00ec c\u0169ng t\u00e2u xin l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t so l\u01b0\u1eddng. Duy hi\u1ec7n nay, th\u00f3c g\u1ea1o ch\u1ee9a \u1edf kho, so v\u1edbi con s\u1ed1 \u1edf s\u1ed5 s\u00e1ch, ch\u01b0a r\u00f5 c\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p kh\u00f4ng, ban tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ban sau, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u1ed5 l\u1eabn cho nhau, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c \u00e1n x\u1ea3y ra th\u00ec l\u1ea1i d\u00e2y d\u01b0a lan r\u1ed9ng m\u00e3i. C\u00f2n nguy\u00ean do c\u1ee7a kho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu h\u1ee5t kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ed7i b\u1edfi t\u1ea1i \u0111\u00e2u. V\u1eady ph\u1ea3i n\u00ean so l\u01b0\u1eddng t\u1ea5t c\u1ea3 cho r\u00f5 thi\u1ebfu \u0111\u1ee7. Tra theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh, kho c\u00f3 t\u1eebng ngao, v\u00ec trong kho chia ng\u0103n l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n, ghi r\u00f5 s\u1ed1 m\u1ee5c \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n so l\u01b0\u1eddng. Nay xin \u1edf kho c\u00e1c hi\u1ec7u chi\u1ebfu theo s\u1ed1 gian, c\u1ee9 5 gian ng\u0103n ra l\u00e0m 1 ngao (n\u1ebfu l\u1ebb loi, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 5 gian, c\u0169ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 ngao) x\u00e2y t\u01b0\u1eddng ngang b\u1eb1ng g\u1ea1ch, cao \u0111\u1ebfn x\u00e0 ngang, tr\u00ean x\u00e0 l\u00e1t v\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n. \u1edf gian gi\u1eefa ngao, m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda. Ph\u00e0m thu ch\u1ee9a, d\u01b0\u1edbi t\u1eeb ch\u1ed7 l\u00e1t ph\u00ean tre, l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u1ed5 l\u00e0m m\u1ee9c g\u1ea1t, g\u1ea1t cho \u0111\u1ea7y ph\u1eb3ng. C\u00e1c s\u1ed1 hi\u1ec7n ch\u1ee9a l\u00e0 bao nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u kh\u1eafc ch\u1eef v\u00e0o th\u1ebb g\u1ed7, \u0111\u00f3ng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda ngao \u0111\u1ec3 l\u00e0m ghi. Ch\u1ed7 kho\u00e1 \u1edf c\u1eeda ph\u1ea3i ni\u00eam phong, \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n c\u1ee7a b\u1ed9, l\u00e0m \u0111\u00fang ph\u00e9p. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y l\u00e0m \u1edf kho hi\u1ec7u Qu\u1ea3ng Th\u1ecbnh tam hi\u1ec7u c\u00f2n \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng, r\u1ed3i so l\u01b0\u1eddng th\u00f3c \u1edf kho g\u1ea7n \u0111\u1ea5y \u0111em ch\u1ee9a v\u00e0o, giao cho b\u1ecdn gi\u00e1m th\u1ee7 m\u1edbi nh\u1eadn gi\u1eef. C\u00f2n c\u00e1c kho kh\u00e1c c\u1ee9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t m\u00e0 l\u00e0m. Kho Qu\u1ea3ng T\u00edch nh\u1ea5t hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a mu\u1ed1i, c\u0169ng xin t\u1eeb ch\u00e1i ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn gian th\u1ee9 nh\u1ea5t kho \u1ea5y l\u00e0m m\u1ed9t ngao, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a mu\u1ed1i Ba Th\u1eafc, t\u1eeb gian th\u1ee9 2 \u0111\u1ebfn gian th\u1ee9 11, chia l\u00e0m 2 ngao, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a mu\u1ed1i, theo y nh\u01b0 c\u00e1ch th\u1ee9c kho ch\u1ee9a th\u00f3c. V\u1ec1 c\u00e1ch ch\u1ee9a mu\u1ed1i, b\u1ecf h\u1ebft v\u00e1n l\u00e1t v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1t c\u0169, r\u1ed3i \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, \u1edf tr\u00ean r\u1ea3i 1, 2 l\u01b0\u1ee3t l\u00e1 d\u1eeba, m\u1eb7t tr\u00ean v\u00e0 b\u1ed1n b\u00ean c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00f3t l\u00e1 d\u1eeba.<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf kho \u0111\u1ec1u theo hi\u1ec7u kho, chia ph\u00e1i c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban h\u1ed9i nhau m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. S\u00e1u c\u1eeda \u1edf t\u01b0\u1eddng chung quanh kho, ph\u00e1i ri\u00eang 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 30 bi\u1ec1n binh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t canh gi\u1eef, c\u1ee9 1 th\u00e1ng l\u1ea1i thay phi\u00ean nhau ; n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i. V\u1ea3, kho t\u00e0ng l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, ti\u1ebft m\u1ee5c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean quan to \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 khi vi\u1ec7c ch\u1ee3t x\u1ea3y ra v\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba l\u00fac vi\u1ec7c c\u00f2n nh\u1ecf th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecb lang, ph\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf kho v\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi vi\u1ec7c \u1edf kho \u0111\u1ec1u do vi\u00ean \u1ea5y tr\u00f4ng coi v\u00e0 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n, xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o kho Qu\u1ea3ng Th\u1ecbnh tam hi\u1ec7u chu\u1ea9n cho sang n\u0103m x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 ngao, c\u00f2n kho hi\u1ec7u kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u g\u1ea1t cho \u0111\u1ea7y ph\u1eb3ng ; n\u1ebfu c\u00f3 th\u1eeba th\u00ec \u0111ong l\u01b0\u1eddng \u0111em ch\u1ee9a n\u01a1i kh\u00e1c, r\u1ed3i ph\u1ea3i kh\u1eafc r\u00f5 th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c l\u00e0m ghi, giao cho ch\u1ee7 th\u1ee7 m\u1edbi ti\u1ebfp nh\u1eadn, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y c\u00f3 kho n\u00e0o b\u1ecb d\u1ed9t \u01b0\u1edbt ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i, th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 qu\u00e2n c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n ((1) Ru\u1ed9ng l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng theo kh\u1ea9u ph\u1ea7n.). \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long [1802-1819], ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng kh\u1ea9u ph\u1ea7n : T\u1eeb tr\u00ean b\u1eadc v\u0103n v\u00f5 Nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m cho t\u1edbi quan d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, ng\u01b0\u1eddi t\u00e0n t\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng v\u1ee3, k\u1ebb go\u00e1 ch\u1ed3ng, chi\u1ec3u theo ng\u1ea1ch b\u1eadc, ph\u1ea9m th\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc sau, l\u1ea5y c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, c\u00f4ng th\u1ed5 \u1edf trong x\u00e3, qu\u00e2n c\u1ea5p cho c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. C\u00f2n l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n th\u00ec c\u1ee9 bi\u1ec1n binh \u1edf dinh, v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n, tu\u1ef3 h\u1ea1ng m\u00e0 chia c\u1ea5p ; nh\u01b0ng c\u00f3 quan ph\u1ea9m th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Duy tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 hai h\u1ea1ng c\u1ea5m binh v\u00e0 tinh binh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 qu\u00e2n hi\u1ec7u th\u00e2n binh, c\u0169ng c\u00f3 m\u1edbi c\u0169 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p nhau, b\u1ed9 Binh b\u00e0n xin nh\u00e2n ph\u00e9p \u0111\u00e3 l\u1eadp th\u00e0nh, chi\u1ebfu theo danh s\u1eafc hi\u1ec7n \u0111\u1eb7t, l\u1ef1a \u0111\u1ecbnh qu\u00e2n c\u1ea5p ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ee9 b\u1eadc, c\u00f2n quan vi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng v\u1edbi trai, g\u00e1i, gi\u00e0, tr\u1ebb v\u1eabn c\u1ee9 theo ph\u00e9p chia ru\u1ed9ng nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>(Th\u00e2n binh : C\u1ea9m y v\u1ec7, Loan gi\u00e1 v\u1ec7, V\u0169 l\u00e2m dinh v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu l\u01b0\u1ee1ng d\u1ef1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u1ea9u ph\u1ea7n 9 ph\u1ea7n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 1 m\u1eabu. C\u1ea5m binh b\u1ed1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai v\u00e0 N\u1ed9i Th\u1ee7y v\u1ec7, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u1ea9u ph\u1ea7n 8 ph\u1ea7n r\u01b0\u1ee1i, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 9 s\u00e0o. C\u1ea5m binh : vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Kim sang, Ng\u00e2n sang, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng binh, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, Kinh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 5 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n 8 ph\u1ea7n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 9 s\u00e0o. Tinh binh : c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i \u1edf 5 qu\u00e2n Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu, c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1 Th\u1ee7y qu\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea9n 7 ph\u1ea7n r\u01b0\u1ee1i, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 8 s\u00e0o. Tinh binh : 2 v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng trung, ti\u1ec1n, c\u00e1c ki\u00ean, c\u00e1c sai, c\u00e1c d\u1ef1c, thu\u1ed9c v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh v\u00e0 v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh, c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n 7 ph\u1ea7n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 8 s\u00e0o. Tinh binh : c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i v\u00e0 l\u00ednh tr\u1ea1m thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n 7 ph\u1ea7n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 7 s\u00e0o. Tinh binh : \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n b\u1ea1c, \u0111\u1ed9i T\u00e2n s\u00e0i, c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, thu\u1ed9c binh c\u00e1c nha, l\u00ednh coi kho, h\u1ed9 \u0111\u00e1nh c\u00e1 v\u00e0 Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 \u1edf Kinh, thu\u1ed9c binh c\u00e1c nha \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n 7 ph\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n. Ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n c\u00f4ng th\u1ed5 trong x\u00e3 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc kh\u1ea9u ph\u1ea7n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ph\u1ea9m, sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c binh l\u00ednh, th\u1ee9 m\u1edbi \u0111\u1ebfn kh\u1ea9u ph\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n ; kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho binh l\u00ednh chi\u1ebfm l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc, sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn kh\u1ea9u ph\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ph\u1ea9m).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd t\u1ef5 c\u00f3 l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng. S\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 : t\u1eeb nay h\u1ec5 g\u1eb7p l\u1ec5 t\u1ebf Giao, l\u1ec5 Mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng, ph\u1ea9m v\u1eadt c\u00f3 ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn th\u00fa r\u1eebng th\u00ec \u0111\u1ec1u cho b\u1eaft \u1edf v\u01b0\u1eddn L\u1ed9c Uy\u1ec3n \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5, c\u00f2n vi\u1ec7c vi\u1ec7c s\u0103n b\u1eafn, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : h\u1eb1ng n\u0103m, quan th\u1eeba t\u1ebf v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u00e0y 30 t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 l\u1eadp th\u00e0nh danh s\u00e1ch, c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t t\u1eebng ban t\u00e2u ph\u00e1i \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 th\u1ec9nh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn ph\u00e1i).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ch\u01b0 c\u00f4ng, h\u1ec5 g\u1eb7p ng\u00e0y sinh nh\u1eadt, \u0111\u1ec1u d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ebfn tham b\u00e1i \u1edf ch\u1ed7 vua ng\u1ef1 v\u00e0 cung T\u1eeb Th\u1ecd. \u0110\u00f3 d\u1eabu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 x\u01b0a nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 l\u00e0 c\u00f3 \u00fd b\u00e1o \u0111\u1ec1n t\u1eeb g\u1ed1c, h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 tr\u00e1i l\u1eafm ; nh\u01b0ng v\u00ec noi theo th\u00f3i quen, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 con trai con g\u00e1i c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u00f4n hay c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u0169ng theo nhau d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt v\u00e0 v\u00e0o b\u00e1i y\u1ebft. Nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb sang n\u0103m nh\u1eefng trai, g\u00e1i, nh\u00e0 vua ch\u01b0a xu\u1ea5t c\u00e1c ((1) Xu\u1ea5t c\u00e1c : ch\u1ec9 ho\u00e0ng t\u1eed ra \u1edf ri\u00eang ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng.) n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y sinh nh\u1eadt th\u00ec cho v\u1eabn l\u00e0m nh\u01b0 c\u0169 theo l\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, ch\u1ec9 d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt v\u00e0 y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf ch\u1ed7 vua ng\u1ef1. Ho\u00e0ng t\u1eed n\u00e0o \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, xu\u1ea5t c\u00e1c r\u1ed3i, th\u00ec \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung, t\u00e2u vua bi\u1ebft, \u0111\u1ee3i g\u1ecdi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda cung T\u1eeb Th\u1ecd n\u1eefa. C\u00f2n tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung T\u1eeb Th\u1ecd t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 c\u1ee7a T\u1eeb cung, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 vua ng\u1ef1 n\u1eefa, v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt. Ngo\u00e0i ra, con trai con g\u00e1i c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u00f4n v\u00e0 con trai con g\u00e1i c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt v\u00e0 t\u00e2u xin v\u00e0o tham ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai, nguy\u00ean coi 5 huy\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 th\u00e0nh \u1edf x\u00e3 Trung Tho\u1ea1i, thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 h\u1ea1t ki\u00eam l\u00fd ; t\u1edbi l\u00fac chia \u0111\u1eb7t ra t\u1ec9nh h\u1ea1t, l\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam cho thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, th\u1ebf l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1t ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 4 huy\u1ec7n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111i xem \u0111\u1ecba th\u1ebf, th\u00ec c\u00e1c huy\u1ec7n An S\u01a1n, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Th\u1ea1ch Th\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng H\u00e1t m\u00e0 huy\u1ec7n \u0110an Ph\u01b0\u01a1ng ri\u00eang \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 trung \u0111\u1ed9. V\u1eady xin d\u1eddi \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Ho\u00e0ng X\u00e1, huy\u1ec7n An S\u01a1n, v\u00e0 l\u1ea5y An S\u01a1n l\u00e0m ph\u1ee7 nha, ki\u00eam l\u00fd ph\u1ee7 c\u0169 v\u00e0 v\u1eabn d\u00f9ng l\u00e0 huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng th\u00f4i vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh huy\u1ec7n th\u00e0nh\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du \u1edf s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1. S\u1eafc cho t\u1eeb nay \u0111i tu\u1ea7n du, n\u1ebfu c\u00f3 \u00e2n th\u01b0\u1edfng [ti\u1ec1n] th\u00ec h\u1ea1ng Ng\u00e2n b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7 hay Nha b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7 ((1) H\u1ea1ng th\u1ecb v\u1ec7 \u0111eo th\u1ebb b\u1ea1c v\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ecb v\u1ec7 \u0111eo th\u1ebb ng\u00e0 (tham kh\u1ea3o Th\u1ef1c l\u1ee5c, \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7, quy\u1ec3n 78, t\u1edd 13a).) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam g\u1ea5p \u0111\u00f4i, h\u1ea1ng h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea5p r\u01b0\u1ee1i.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 Tri ch\u00e2u \u1edf 7 ch\u00e2u (V\u0103n Uy\u00ean, Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, Tho\u00e1t L\u00e3ng, \u00d4n Ch\u00e2u, V\u0103n Quan, L\u1ed9c B\u00ecnh, An B\u00e1c) thu\u1ed9c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ef5 s\u1edf, ch\u1ec9 do ch\u1ed7 \u201cTh\u1ecbnh H\u1eadu c\u00f4ng v\u1ee5 s\u1edf\u201d \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 gi\u1ee5c gi\u00e3 \u0111\u1ed1c th\u00fac m\u1ecdi vi\u1ec7c binh l\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t r\u1ea5t xa c\u00e1ch hay sinh ch\u1eadm tr\u1ec5. V\u1eady xin theo d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1eeba \u0111\u1ed9 th\u00ec \u0111\u1eb7t m\u1ed9t l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c ; r\u1ed3i li\u1ec7u tr\u00edch nh\u1eefng d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u1edf s\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7, l\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho chi\u00eau m\u1ed9 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1ec3 l\u1ec7 t\u00f2ng v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1i. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ed1n ch\u00e2u (Th\u1ea1ch Lam, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang) thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng l\u00e0 t\u1ec9nh ki\u00eam h\u1ea1t c\u0169ng xin chi\u1ebfu theo c\u00e1ch \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m. V\u1ea3 l\u1ea1i, ch\u00e2u An B\u00e1c \u0111\u1ecba gi\u1edbi gi\u00e1p B\u1eafc Ninh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, r\u1eebng n\u00fai chi ch\u00edt nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n \u1edf x\u00e3 \u0110\u00f4ng Quan, ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y c\u1ea3.<\/p>\n<p>Cho V\u00f5 Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c truy khai ph\u1ee5c h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m Khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cHo\u00e0i Qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh, h\u1ebft l\u00f2ng trung \u0111\u1ec1n \u01a1n n\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u1ef1c r\u1ee1, con l\u00e0 V\u00f5 Kh\u00e1nh \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m ch\u1ee9c h\u00e0m Khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m. Ta \u0111\u1ec3 \u00fd x\u00e2y d\u1ef1ng, khi\u1ebfn cho n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7p nh\u00e0, kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi cha nh\u01b0ng Kh\u00e1nh t\u00ednh v\u1ed1n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, can v\u00e0o ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, theo l\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf lu\u1eadt ph\u00e1p m\u00e0 gia \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n ra l\u1ec7nh gi\u00e1ng tru\u1ea5t, r\u1ed3i cho con l\u00e0 V\u00f5 M\u1ef9 n\u1ed1i t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd, t\u01b0\u1edfng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao, \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng l\u1eafm. Nay Kh\u00e1nh v\u1eeba m\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111\u00e3 v\u1ed9i qua \u0111\u1eddi, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady gia \u01a1n cho truy khai ph\u1ee5c h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i theo ngay h\u00e0m \u1ea5y c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec, nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam, l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 H\u1ed5 oai.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c cho con trai, con g\u00e1i c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y n\u0103m, \u1eb5m \u0111\u1ebfn ra m\u1eaft (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc con trai c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, con g\u00e1i 40 l\u1ea1ng ; con g\u00e1i c\u1ee7a th\u00e2n c\u00f4ng c\u0169ng th\u1ebf. Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : con trai tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 60 l\u1ea1ng, con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng ; c\u00f2n con c\u00e1i v\u1ec1 h\u00e0ng v\u1ee3 l\u1ebd v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ; con trai tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a th\u00e2n c\u00f4ng th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng, con g\u00e1i tr\u01b0\u1edfng 40 l\u1ea1ng, con trai v\u1ee3 l\u1ebd 40 l\u1ea1ng, con g\u00e1i v\u1ee3 l\u1ebd 30 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>Sai V\u0169 l\u00e2m H\u1eefu d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh ki\u00eam coi Kim sang v\u00e0 2 kho s\u00fang \u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i, V\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n quy\u1ec1n coi 4 ty H\u1ed9 v\u1ec7, C\u1ea3nh t\u1ea5t, Loan nghi v\u00e0 K\u1ef3 c\u1ed5 thu\u1ed9c v\u1ec7 Loan gi\u00e1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u1ef1a c\u1eed c\u00e1c ch\u1ee9c ph\u1ee7, huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i : \u201cCh\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n r\u1ea5t g\u1ea7n g\u1ee5i v\u1edbi d\u00e2n, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb an th\u1ef1c do \u1edf \u0111\u00f3,\u00a0 nh\u00e2n th\u1ebf ta ngh\u0129 : \u0111\u1ecba h\u1ea1t c\u00f3 ch\u1ed7 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, \u00edt vi\u1ec7c kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, nh\u00e2n t\u00e0i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau ; c\u1ea7n ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ecba h\u1ea1t c\u00f9ng h\u1ee3p nhau m\u1edbi mong x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c c\u1ea5t nh\u1eafc ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u1ec9 chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 \u0111\u1ec1 c\u1eed c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, \u0111\u00e3 g\u00e2y ra nhi\u1ec1u n\u1ed7i r\u1ed1i r\u1eafm v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1ec3, hu\u1ed1ng chi nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ed5 ra ngo\u00e0i, theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, t\u00e0i c\u00e1n hay d\u1edf, th\u01b0\u1ee3ng ty ch\u1eafc \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5, c\u00f2n \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u00e1 hay bi\u1ebft kh\u1eafp t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ef1a \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ec3 v\u1ec1 l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t s\u1ed1 ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, xem ch\u1ed7 n\u00e0o khuy\u1ebft n\u00ean do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed, ch\u1ed7 n\u00e0o khuy\u1ebft n\u00ean do b\u1ed9 ch\u1ecdn, ch\u1ed7 n\u00e0o khuy\u1ebft n\u00ean do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u xin b\u1ed5, b\u00e0n r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>T\u1edbi \u0111\u00e2y l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, xin t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c ph\u1ee7 khuy\u1ebft 49 ng\u01b0\u1eddi, Kinh huy\u1ec7n khuy\u1ebft 3 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c huy\u1ec7n ch\u1ed7 r\u1ea5t c\u1ea7n, ch\u1ed7 c\u1ea7n hi\u1ec7n khuy\u1ebft 45 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ef1a c\u1eed, t\u00e2u xin b\u1ed5 d\u00f9ng. C\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n c\u1ea7n v\u1eeba v\u00e0 c\u1ea7n \u00edt c\u00f9ng c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u \u1edf ven bi\u00ean thu\u1ef3, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1edf thu\u1ed9c v\u00e0 nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n, gi\u00e1m sinh \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1i, xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e1ng sung v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft n\u00e0o, th\u00ec ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean, b\u1ea3o c\u1eed l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 c\u00e1c ch\u1ed7 khuy\u1ebft, n\u1ebfu h\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t s\u1eafc, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed sung v\u00e0o th\u00ec c\u0169ng cho \u0111\u1ec1 t\u00ean r\u00f5 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t hi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u1ee3i th\u0103ng, \u0111\u1ee3i b\u1ed5, x\u00e9t ng\u1ea1ch khuy\u1ebft b\u00e0n b\u1ed5, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ea1i v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia l\u1ef1a \u0111\u1ecbnh c\u00e1i \u1ed1ng g\u1ea1t ((1) C\u00e1i \u1ed1ng g\u1ea1t\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0111\u1ec3 g\u1ea1t l\u00faa g\u1ea1o.), c\u00e1i th\u00f9ng ((2) C\u00e1i th\u00f9ng (d\u00f5ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ): \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng g\u1ed7, ho\u1eb7c tr\u00f2n, ho\u1eb7c vu\u00f4ng, m\u1ed7i th\u00f9ng \u0103n 6 th\u0103ng.), c\u00e1i h\u1ed9c ((3) C\u00e1i h\u1ed9c (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) : \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng g\u1ed7, ho\u1eb7c tr\u00f2n, vu\u00f4ng, m\u1ed7i h\u1ed9c \u0103n 26 th\u0103ng.), c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng ((4) Ph\u01b0\u01a1ng (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) : \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng g\u1ed7, ho\u1eb7c vu\u00f4ng tr\u00f2n, m\u1ed7i ph\u01b0\u01a1ng \u0103n 13 th\u0103ng (theo Th\u1ef1c l\u1ee5c, Ch\u00ednh bi\u00ean, \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7, quy\u1ec3n 51, trang 35).) ki\u1ec3u m\u1edbi, ban c\u1ea5p cho trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ng\u1ec1ai l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n khi ph\u00e1t ra, thu v\u00e0o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng \u1ed5n tho\u1ea3 m\u00e3i m\u00e3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i nha l\u1ea1i v\u00e0 l\u00ednh coi kho \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t xoay x\u1edf nhi\u1ec1u c\u00e1ch l\u00e0m gian, nh\u01b0 \u0111\u1eafp s\u01a1n v\u00e0o g\u00f3c h\u1ed9c ; l\u00e0m m\u1eb7t c\u00e1i \u1ed1ng g\u1ea1t l\u1ec7ch l\u1ea1c, ho\u1eb7c ch\u1ed7 m\u1eb7t \u0111\u1ec3 g\u1ea1t kho\u00e9t h\u01a1i r\u1ed9ng ra, d\u00f9ng m\u1eb9o \u0111\u1ed5 m\u1ea1nh, m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ra. X\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u : \u201cH\u1eefu tr\u1ecb nh\u00e2n, v\u00f4 tr\u1ecb ph\u00e1p\u201d ((5) V\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ed1ng tr\u1ecb, c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ed1t \u1edf ph\u00e1p \u0111\u1ed9.) \u0111\u1ee7 bi\u1ebft ph\u00e1p kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng hay m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1edfi t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng hay \u0111\u1ea5y th\u00f4i. \u0110\u00f3 h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ecf thi\u1ebfu ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m xem x\u00e9t nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf kho t\u00e0ng thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, h\u1ec5 c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o l\u00e0m b\u1eady ch\u00fat n\u00e0o, m\u1ed9t khi d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft x\u00edch l\u1ea1i nghi\u00eam x\u1eed t\u00e2u l\u00ean ; n\u1ebfu c\u00f2n c\u1ee9 mong l\u00e0m cho xong vi\u1ec7c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t gi\u00e1c ra th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ngay, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu xem x\u00e9t c\u0169ng b\u1ecb nghi\u00eam x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 t\u00f4 ru\u1ed9ng c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t, v\u1ec1 n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u00e1 d\u1eeba, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 h\u1eb3n ; duy qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, ch\u1ec9 c\u00f3 n\u1ed9p th\u00f3c dao d\u1ecbch kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng kh\u00e1c c\u00f3 ti\u1ec1n thu\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. V\u1eady xin n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i\u201d. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, b\u00e8n chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u00f3c dao d\u1ecbch, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 h\u1ed9c, 14 th\u01b0ng, 8 c\u00e1p, nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0 2 h\u1ed9c, 15 th\u01b0ng. C\u00f2n ti\u1ec1n l\u00e1 d\u1eeba c\u0169ng cho mi\u1ec5n tr\u1ea3.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay h\u1ec5 h\u1ebft n\u0103m, t\u1eeb ng\u00e0y phong \u1ea5n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y khai \u1ea5n, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n t\u00fac tr\u1ef1c ban \u0111\u00eam ; ng\u00e0y tu\u1ebf tr\u1eeb ((6) Tu\u1ebf tr\u1eeb : ng\u00e0y 30 t\u1ebft.) v\u00e0 3 ng\u00e0y t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, c\u1ed9ng 4 ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho v\u00e0o tr\u1ef1c ti\u1ebfn b\u00e0i. T\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ea5u s\u1edb, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p n\u00ean t\u00e2u \u0111\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 s\u1ebd ti\u1ebfn tr\u00ecnh. L\u1ec7nh n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1eafp l\u1ea1i \u0111\u00ea m\u1edbi (d\u00e0i h\u01a1n 70 tr\u01b0\u1ee3ng) \u1edf x\u00e3 L\u00ea X\u00e1 (huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean) thu\u1ed9c S\u01a1n Nam.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m, c\u1ee9 ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 12, trong 3 \u0111\u00eam \u1ea5y, c\u00e1c c\u1eeda \u1edf cung th\u00e0nh, ho\u00e0ng th\u00e0nh v\u00e0 Kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng m\u1edf \u0111\u1ec3 cho ra v\u00e0o. Nh\u01b0ng ngh\u0129 ch\u1ed7 cung c\u1ea5m nh\u00e0 vua l\u00e0 n\u01a1i nghi\u00eam k\u00ednh, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho \u0111i l\u1ea1i c\u1ea3 \u0111\u00eam, sao cho t\u1ecf ra k\u00ednh c\u1ea9n ? V\u1eady, t\u1eeb nay c\u00e1c c\u1eeda cung th\u00e0nh v\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng canh gi\u1eef, kh\u00f4ng n\u00ean m\u1edf toang, c\u00f2n c\u00e1c c\u1eeda Kinh th\u00e0nh v\u1eabn theo nh\u01b0 ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc cho t\u1eeb nay c\u1ee9 n\u0103m h\u1ebft t\u1ebft \u0111\u1ebfn, \u0111\u00eam [Tr\u1eeb t\u1ecbch], \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, m\u1ed7i kh\u1eafc, n\u1ed5 20 ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh, su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ee7 1.000 ti\u1ebfng, c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u00eam m\u1ed3ng 1 m\u1ed3ng 2 n\u0103m m\u1edbi th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXVIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] (Thanh, n\u0103m \u0110\u1ea1o Quang th\u1ee9 12), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang. D\u1ee5 cho b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh, x\u00e9t nh\u1eefng quan vi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 [1831] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 li\u1ec7u cho khoan mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 6 th\u00e1ng cho c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, tu\u1ef3 theo vi\u1ec7c c\u00f4ng, tr\u1ea1m \u00edt m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>(Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kinh \u0111\u00f4 v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn V\u0129nh Giai, ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn S\u01a1n Mai, c\u00f3 99 tr\u1ea1m, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn nay, B\u1eafc K\u1ef3 chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, s\u1ed1 tr\u1ea1m th\u00eam nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 133 tr\u1ea1m, l\u00e0 : Th\u1eeba Thi\u00ean 6 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Nam 7 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 5 tr\u1ea1m, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 6 tr\u1ea1m, Ph\u00fa Y\u00ean 6 tr\u1ea1m, B\u00ecnh Ho\u00e0 11 tr\u1ea1m, B\u00ecnh Thu\u1eadn 16 tr\u1ea1m, Bi\u00ean Ho\u00e0 5 tr\u1ea1m, Phi\u00ean An 3 tr\u1ea1m, V\u0129nh Thanh, V\u0129nh Giai 1 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 4 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 6 tr\u1ea1m, H\u00e0 T\u0129nh 6 tr\u1ea1m, Ngh\u1ec7 An 5 tr\u1ea1m, Thanh Hoa 5 tr\u1ea1m, Ninh B\u00ecnh 2 tr\u1ea1m, H\u00e0 N\u1ed9i 6 tr\u1ea1m, c\u1ed9ng 100 tr\u1ea1m, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 tr\u1ea1m Ninh \u0110a thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, s\u1ed1 binh tr\u1ea1m m\u1edbi th\u00eam, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 40 quan, g\u1ea1o 25 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00e1c tr\u1ea1m kh\u00e1c m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 4 tr\u1ea1m, Nam \u0110\u1ecbnh 2 tr\u1ea1m, H\u01b0ng Y\u00ean 1 tr\u1ea1m, B\u1eafc Ninh 5 tr\u1ea1m, Th\u00e1i Nguy\u00ean 1 tr\u1ea1m, S\u01a1n T\u00e2y 10 tr\u1ea1m, L\u1ea1ng S\u01a1n 8 tr\u1ea1m, Cao B\u1eb1ng 2 tr\u1ea1m. C\u1ed9ng 33 tr\u1ea1m, vi\u1ec7c c\u00f4ng h\u01a1i \u00edt, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 15 quan, g\u1ea1o 10 ph\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1 \u00e2n th\u01b0\u1edfng c\u0169ng th\u1ebf).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 m\u01b0a, l\u00faa ru\u1ed9ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201c\u0110\u1ea7u xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c tin m\u1eebng b\u00e1o m\u01b0a, Tr\u1eabm c\u00f9ng th\u1ea7n d\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i tha thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 5 n\u0103m cho x\u00e3 V\u0103n X\u00e1.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du ph\u00eda \u0111\u00f4ng Giao ngo\u00e0i th\u00e0nh, s\u1eafp l\u00ean ng\u1ef1a, \u0111\u1ec3 ch\u00e2n v\u00e0o b\u00e0n \u0111\u1ea1p, th\u00ec b\u00e0n \u0111\u1ea1p r\u01a1i, sai thay ng\u1ef1a kh\u00e1c. Khi tr\u1edf v\u1ec1 vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a vua d\u00f9ng, \u0111\u1ec1u \u1edf ph\u1ea7n vi\u1ec7c coi gi\u1eef, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u01a1 su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec \u0111\u1eb7t vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ? L\u00e3nh vi\u1ec7n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, kh\u00f4ng cho tra x\u00e9t, ch\u1ed1ng c\u00e3i, c\u00f2n b\u1ecdn cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng chuy\u00ean ty \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh l\u1ea1i vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i. Huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u00ea t\u01b0 (t\u1eeb x\u00e3 An Kho\u00e1i \u0111\u1ebfn x\u00e3 T\u01b0\u1eddng L\u00e2n), s\u1ea1t l\u1edf \u0111\u00e3 l\u00e2u, th\u01b0\u1eddng v\u1eabn c\u00f3 n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n l\u1ee5t. N\u0103m ngo\u00e1i quan B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169 d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m. \u0110\u1ebfn nay b\u1ecdn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, \u0110\u00ea ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ea \u1ea5y n\u00ean \u0111\u1eafp d\u00e0i h\u01a1n 4.400 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u00ednh gi\u00e1 ti\u1ec1n h\u01a1n 55.200 quan, m\u1ed9t phen s\u1eeda sang nh\u01b0 th\u1ebf, ti\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, m\u00e0 d\u1eabu n\u01b0\u1edbc c\u00f3 tr\u00e0n \u0111\u1ebfn (51 x\u00e3 th\u00f4n), \u0111\u1ec1u l\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ea5y chi\u00eam, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00faa m\u00f9a, xin h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u00ecnh ho\u00e3n l\u1ea1i, nh\u01b0ng sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i theo c\u0169 m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1eafp nh\u1ecf th\u00f4i, \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc m\u01b0a l\u1ee5t v\u1ec1 m\u00f9a h\u00e8 m\u00e0 gi\u1eef l\u1ea5y l\u00faa chi\u00eam l\u00e0 \u0111\u1ee7\u201d. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng, \u1edf h\u1ea1t Ngh\u1ec7 An \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cXem l\u1eddi t\u00e2u c\u0169ng \u0111\u1ee7 y\u00ean l\u00f2ng, ng\u01b0\u01a1i c\u1ed1 g\u1eafng m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t sao gi\u1eb7c h\u1ebft, d\u00e2n y\u00ean m\u00e3i m\u00e3i. \u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n tri ng\u1ed9 c\u1ee7a ta nhi\u1ec1u l\u1eafm \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn l\u00e0m l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng n\u00e0y c\u00f3 l\u1ec5 mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng ph\u1ecfng theo l\u1ed1i c\u1ed5 b\u00e0y \u0111\u1ee7 nghi l\u1ec5 \u0111\u1ed3 th\u1edd nh\u01b0 : n\u1eadm, li\u1ec5n, b\u00e1t ; nh\u1ea1c c\u1ee5 nh\u01b0 : chu\u00f4ng, kh\u00e1nh, s\u00e1o, v\u00e0 chu\u00f4ng nh\u1ecf v.v., cho \u0111\u1ebfn m\u00faa v\u0103n, m\u00faa v\u0169, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ea3. Nh\u00e2n ngh\u0129 : vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ed1t \u1edf th\u00e0nh k\u00ednh, m\u00e0 m\u1ed9t phen s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ea3 h\u00ecnh th\u1ee9c l\u1eabn tinh th\u1ea7n c\u00e0ng th\u00eam t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ea3m c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n linh, th\u1ef1c y\u00ean \u1ee7i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ta. V\u1eady \u0111\u00e1ng ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng\u201d. Quan b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u00e3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, v\u00e0 b\u1ecdn b\u1ed9 ty nh\u1ea1c c\u00f4ng \u0111\u00e3 th\u1eeba h\u00e0nh. Vua b\u00e8n th\u01b0\u1edfng L\u1ec5 b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng quan Phan Huy Th\u1ef1c k\u1ef7 l\u1ee5c hai th\u1ee9, \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. B\u1ed9 ty th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng ti\u1ec1n, Ho\u00e0 thanh th\u1ef1 th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Th\u01b0\u1edfng chung ca nh\u1ea1c c\u00f4ng 200 quan ti\u1ec1n. Sau d\u00f3 qu\u1ea7n th\u1ea7n cho l\u00e0 l\u1ec5 nh\u1ea1c \u0111\u00e3 s\u1eeda sang r\u00f5 r\u00e0ng, d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c t\u00ednh ngh\u0129a li\u1ec7t c\u1ee7a Quan V\u00e2n Tr\u01b0\u1eddng, b\u00e8n ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u201cV\u00e2n Tr\u01b0\u1eddng ch\u00fac\u201d ((1) \u0110u\u1ed1c V\u00e2n Tr\u01b0\u1eddng : T\u00e0o Th\u00e1o b\u1eaft Cam phu nh\u00e2n v\u00e0 Mi phu nh\u00e2n l\u00e0 hai v\u1ee3 L\u01b0u B\u1ecb giam\u00a0 c\u00f9ng 1 ph\u00f2ng v\u1edbi Quan V\u00e2n Tr\u01b0\u1eddng, V\u00e2n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1t \u0111u\u1ed1c \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u 2 phu nh\u00e2n su\u1ed1t \u0111\u00eam, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng trung ngh\u0129a.1) kh\u1eafc v\u00e0o bi\u1ec3n v\u00e0ng, sai quan \u0111em treo \u1edf \u0111\u1ec1n th\u1edd Quan c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 thao di\u1ec5n kinh t\u01b0\u1ee3ng ((1) Kinh t\u01b0\u1ee3ng : Theo Minh M\u1ec7nh ch\u00ednh y\u1ebfu (quy\u1ec3n XIV ph\u1ea7n Ch\u1ebf binh t\u1edd 14a-b) th\u00ec c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 \u1edf kinh \u0111\u00f4 c\u00f3 voi d\u00f9ng v\u00e0o chi\u1ebfn tr\u1eadn g\u1ecdi l\u00e0 \u201cKinh t\u01b0\u1ee3ng\u201d. V\u00ed d\u1ee5 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], ba v\u1ec7 \u1edf Kinh g\u1ed3m c\u00f3 1.500 bi\u1ec1n binh v\u00e0 150 th\u1edbt voi.1)<\/p>\n<p>N\u0103m ngo\u00e1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 h\u1eb1ng th\u00e1ng, m\u1ed9t l\u1ea7n h\u1ed9i l\u1ea1i thao di\u1ec5n, hai l\u1ea7n chia ra thao di\u1ec5n. Nay vua cho l\u00e0 qu\u00e1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00e1ng 4 v\u00e0 th\u00e1ng 12, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 cu\u1ed9c h\u1ed9i l\u1ea1i thao di\u1ec5n, c\u00f2n vi\u1ec7c chia ra thao di\u1ec5n th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng gi\u1ea3m \u0111i m\u1ed9t l\u1ea7n. Ph\u00e0m khi h\u1ed9i l\u1ea1i thao di\u1ec5n ho\u1eb7c chia ra thao di\u1ec5n voi chi\u1ebfn c\u00f3 m\u1ea1nh t\u1ee3n hay kh\u00f4ng, qu\u00e2n s\u0129 c\u00f3 th\u00e0nh th\u1ea1o hay kh\u00f4ng, th\u00ec b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o qu\u1ea3n quan m\u00e0 t\u1ed5ng k\u1ebft, m\u1ed9t n\u0103m chia 4 th\u00e1ng qu\u00fd h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5 d\u00e2ng tr\u00ecnh. N\u1ebfu khi h\u1ed9i l\u1ea1i thao di\u1ec5n m\u00e0 c\u00f3 sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i gi\u00e1m th\u1ecb th\u00ec do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1ea5y c\u1ee9 th\u1ef1c l\u00e0m phi\u1ebfn t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHuy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam \u1edf ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, nguy\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t huy\u1ec7n l\u1edbn thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, d\u00e2n nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, b\u1eadn r\u1ed9n, v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 kh\u0103n. V\u1ea3 l\u1ea1i, ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u hai b\u00ean x\u1ee9 t\u00e2y b\u1eafc, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng r\u1ea5t l\u00e0 tr\u1ecdng y\u1ebfu. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111i ng\u1eafm xem h\u00ecnh th\u1ebf, duy c\u00f3 x\u00e3 D\u1ecbch V\u1ecdng, \u1edf gi\u1eefa huy\u1ec7n h\u1ea1t, ch\u1ed7 \u1ea5y s\u00e1ng s\u1ee7a cao r\u00e1o, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng tr\u1ecdng binh. V\u1eady xin l\u1eadp ph\u1ee7 th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n ph\u1ee7, v\u00e0 Tri ph\u1ee7 c\u00f9ng \u0111\u00f3ng v\u00e0 l\u1ea5y huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam l\u00e0m ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 hai huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng, V\u0129nh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u \u1edf trong ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0110\u1ea1i La thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u1ef5, \u0111inh th\u01b0a ru\u1ed9ng \u00edt, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i gi\u1ea3n d\u1ecb. V\u1eady xin theo l\u1ec7 nh\u01b0 2 huy\u1ec7n S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1eb7t 1 vi\u00ean Tri huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng ki\u00eam l\u00fd c\u1ea3 V\u0129nh Thu\u1eadn. C\u00f2n ph\u1ee7 l\u1ef5 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ef5 Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u1ea1i cho huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam l\u00e0m ch\u1ed7 r\u1ea5t c\u1ea7n y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean Tri huy\u1ec7n n\u1eefa.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh \u1edf 5 qu\u00e2n thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 chia l\u00e0m 3 ban, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay phi\u00ean cho nhau.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00e8n t\u00e2u xin : h\u1ec5 ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t ki\u00eam l\u00fd, chia ra ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i ; v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u1ee7a B\u1eafc Th\u00e0nh : m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, c\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh l\u01b0u l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh th\u00ec c\u1ee9 chia ban. Theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh. Vua \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh : m\u1ed7i n\u0103m c\u1ee9 chi\u1ebfu theo s\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ed1n tr\u00e1nh trong n\u0103m \u1ea5y \u0111em qu\u1ea3n su\u1ea5t v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed. Nay ngh\u0129 t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u1ef1a binh l\u00ednh tr\u1edf th\u00e0nh m\u1edbi m\u1ebb c\u1ea3, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 khoan th\u1ee9. V\u1eady c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, n\u1ed9i n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 [1831] trong s\u1ed1 gi\u1ea3n binh h\u1ec5 c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh, qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ph\u00e2n x\u1eed, v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1ea3i, c\u00f2n \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ngh\u0129 x\u1eed, nay \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho gia \u01a1n khoan mi\u1ec5n. T\u1eeb n\u0103m nay v\u1ec1 sau, c\u1ee9 chi\u1ec3u l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 tu\u00e2n h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n H\u1ed9 b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang, sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n (tr\u00e0ng ti\u1ec1n) \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh c\u0169, \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, \u00e1n x\u1eed chuy\u00ean bi\u1ec7n c\u1ee5c v\u1ee5 Ch\u1ee7 s\u1ef1 Ch\u1ebf C\u00f4ng Ho\u1ea1t, tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau, b\u1ecb t\u1ed9i ch\u00e9m, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3 5 n\u0103m, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u C\u00f4ng Ngh\u1ecb v\u00e0 th\u1ef1 T\u01b0 v\u1ee5 Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Th\u00f4ng ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u00e0m ch\u1ec9 m\u1edbi v\u00e0i th\u00e1ng, x\u1eed gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u01b0u, chu\u1ea9n cho xu\u1ed1ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3 4 n\u0103m, H\u1ed9 t\u00e0o Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u00eam qu\u1ea3n, x\u1eed cho gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i, \u0111\u00e3 giao b\u1ed9 H\u00ecnh Ph\u01b0\u1edbc l\u1ea1i v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c duy\u1ec7t l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u0111\u00fang. Khi \u00e1n n\u00e0y d\u00e2ng l\u00ean, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n cho Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, \u0111\u1ed5i xu\u1ed1ng gi\u00e1ng ch\u1ee9c nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng Ngh\u1ecb v\u00e0 Do\u00e3n Th\u00f4ng m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c \u00edt ng\u00e0y, c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat \u0111\u00e1ng tha, xin n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m\u201d. Vua kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng. Khi \u0111\u00e3 b\u00e3i tri\u1ec1u, xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201cCh\u1ebf C\u00f4ng Ho\u1ea1t, L\u01b0u C\u00f4ng Ngh\u1ecb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Th\u00f4ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 tham \u00f4, th\u1ea5y l\u1ee3i qu\u00ean ngh\u0129a, d\u1ed1i vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i ch\u00e9m v\u00e0 l\u01b0u m\u00e0 chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3, \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eb9 r\u1ed3i, th\u1ebf m\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n c\u00f2n t\u00e2u \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta, c\u1ea7u xin gia \u01a1n, nh\u01b0 v\u1eady h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 \u00fd g\u00e2y k\u00e9o b\u00e8 \u0111\u1ec3 mua danh. Hu\u1ed1ng chi N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 n\u01a1i g\u1ea7n cung c\u1ea5m, l\u00e0m ch\u1ee9c quan gi\u1eef chi\u1ebfu ch\u1ec9, n\u1ebfu th\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng h\u1ee3p sao kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn ph\u1ee5 v\u00e0o phi\u1ebfn ngh\u0129 c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00e2u b\u00e0y ? Nay th\u1ea5y cho Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ra \u201cgi\u00e1ng l\u01b0u, b\u00e8n d\u00e1m vi\u1ec7n d\u1eabn \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u01a1n ; v\u1ea3 l\u1ea1i Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0 ki\u00eam qu\u1ea3n th\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ef1c ph\u1ea1m nh\u01b0 C\u00f4ng Ngh\u1ecb v\u00e0 Do\u00e3n Th\u00f4ng, m\u00e0 \u0111\u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0 ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban ra h\u00e1 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i d\u00e1m t\u00e2u ngay \u1edf ch\u1ed1n \u0111\u1ea1i \u0111\u00ecnh, b\u1ea3o lu\u00f4n ph\u1ea3i tr\u00e1i, l\u00e0m h\u00e3i ng\u01b0\u1eddi nghe, l\u00e0 \u00fd th\u1ebf n\u00e0o ? V\u1eady ra l\u1ec7nh cho H\u00e0 Duy Phi\u00ean, tuy\u00ean l\u1eddi d\u1ee5, s\u1ee9c h\u1ecfi V\u0103n Quy\u1ec1n, b\u1ea3o ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i cho r\u00f5\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n tha l\u1ed7i, l\u1ea1i d\u00f9ng d\u1ef1 v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, v\u1eabn s\u1ee3 tu\u1ed5i gi\u00e0 s\u1ee9c y\u1ebfu, kh\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean h\u1ec5 th\u1ea5y nghe \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec li\u1ec1n nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, mong h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m c\u00f3 m\u1ea3y may n\u00e0o t\u01b0 t\u00ecnh thi\u00ean v\u1ecb \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 \u01a1n n\u01b0\u1edbc\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1ee3i n\u01b0\u1edbc y\u00ean d\u00e2n, ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i \u0111\u1ebfn ; t\u1eeb khi ng\u01b0\u01a1i v\u00e0o N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1eadm ch\u1ec5 l\u1ea7m l\u1ee1. Ki\u1ebfn th\u1ee9c h\u1eb9p h\u00f2i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u1ea3 th\u1ee7 ! Th\u1ebf b\u1ea3o l\u00e0 h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Ng\u01b0\u01a1i v\u00ec L\u01b0u C\u00f4ng Ngh\u1ecb c\u1ea7u \u01a1n, ch\u1eb3ng qua \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f9ng nhau l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec h\u1ed1i l\u1ed9 th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 chuy\u1ec7n t\u01b0 t\u00ecnh, sao g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ng\u01b0\u1eddi quen l\u00e0m th\u1ea7y d\u1ea1y h\u1ecdc \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e2u : \u201cNg\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d, sao ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng vu\u1ed1t b\u1ee5ng t\u1ef1 h\u1ecfi m\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 ph\u1ea1m t\u1ed9i g\u00ec, m\u00e0 nay l\u1ea1i cho m\u00ecnh l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng, ngay th\u1eb3ng, li\u00eam khi\u1ebft \u0111\u1ec3 tr\u01a1 c\u00e1i m\u1eb7t gi\u00e0 nua suy y\u1ebfu\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho theo b\u1ed9 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i khai ph\u1ee5c cho l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu sung v\u00e0o Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng, d\u1ea1y h\u1ecdc c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f2n nh\u1ecf.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 V\u0169 V\u0103n H\u1ef1u ch\u1ebft. D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Binh b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang qu\u1ea3n l\u00fd V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang, sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri H\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>C\u1ea5m c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ki\u1ec3u thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u c\u00e1i gi\u1ed1ng thuy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, g\u1ecdi l\u00e0 ki\u1ec3u chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p, m\u00e0 b\u1ecdn con bu\u00f4n gi\u1ea3o quy\u1ec7t \u1ea9n n\u00fap trong \u0111\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c gian tr\u00e1, l\u00e9n ch\u1edf g\u1ea1o sang nh\u00e0 Thanh bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, t\u1ec7 \u1ea5y ph\u1ea3i n\u00ean tr\u1eeb b\u1ecf. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho ty T\u00e0o ch\u00ednh, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho trong Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ch\u1ec9 theo ki\u1ec3u thuy\u1ec1n b\u1eb1ng \u0111\u1ea7u th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u1edf n\u01b0\u1edbc ta. C\u00f2n \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n v\u00e0 hai b\u00ean m\u1ea1n thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nh\u01b0 ki\u1ec3u thuy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh. N\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec thuy\u1ec1n h\u1ed9 s\u1ebd b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u00e1i ph\u00e9p m\u00e0 thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb sung c\u00f4ng. Vi\u00ean tr\u1ea5n th\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu xem x\u00e9t, c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb giao ngh\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i thu\u1ebf l\u1ec7 ch\u00edn ch\u00e2u \u1edf Cam L\u1ed9 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>C\u00e1c th\u1ed5 Tri ch\u00e2u \u1edf ch\u00edn ch\u00e2u t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u00f3ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf nh\u01b0 c\u00e1c ph\u1ee7 c\u00e1c ph\u1ee7 m\u1edbi m\u1edf \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 nh\u01b0ng xin tha cho vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1ed1ng. T\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. Vua \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>(Ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vanh 2.084 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u Na B\u00f4n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebf 1.500 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n 1.100 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u Ba Lan 980 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng 740 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u T\u00e1 Bang 300 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh 227 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u L\u00e0ng Th\u00ecn 203 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, duy c\u00f3 3 ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan v\u00e0 M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 7 quan).<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5, cho c\u00e1c th\u1ed5 Tri ch\u00e2u, c\u1ee9 nh\u1eb1m nh\u1eefng n\u0103m T\u00fd, M\u00e3o, Ng\u1ecd, D\u1eadu, 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u00a0\u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n Thanh t\u01b0\u1edbc, l\u00e0m x\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng ng\u00f3i \u0111\u1eb7ng \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n. L\u1ea1i l\u00e0m c\u1ea7u g\u1ed7 \u1edf Doanh Ch\u00e2u lu\u00f4n v\u1edbi 2 c\u1eeda ph\u01b0\u1eddng m\u00f4n.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf ba x\u00e3 Th\u1ea7n Ph\u00f9, L\u00ea X\u00e1 v\u00e0 V\u0103n Giang (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, Th\u1eeba Thi\u00ean).<\/p>\n<p>(C\u1eeda s\u00f4ng \u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, ch\u1ed7 m\u1edbi \u0111\u00e0o g\u1ed3m 18 \u0111o\u1ea1n, d\u00e0i h\u01a1n 471 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00eda tr\u00ean r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00e1c nha m\u00f4n h\u1ec5 c\u00f3 chi ti\u00eau v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1ea1c t\u1eeb 10 l\u1ea1ng, ti\u1ec1n t\u1eeb 30 quan, th\u00f3c g\u1ea1o t\u1eeb 30 h\u1ed9c hay ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u r\u00f5 v\u1ec1 vi\u1ec7c chi ti\u00eau, n\u1ebfu d\u01b0\u1edbi s\u1ed1 \u1ea5y, ch\u1ec9 bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 h\u1eb1ng th\u00e1ng r\u1ed3i t\u01b0 b\u1ed9 l\u1ea5y ch\u1eef ph\u00ea l\u00e0m b\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c vi\u1ec7c chi ti\u00eau m\u1ed9t ly m\u1ed9t t\u00fd, \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a kho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, h\u1eb1ng th\u00e1ng k\u00ea ti\u00eau d\u1eabu \u00edt, nh\u01b0ng ch\u1ee9a ch\u1ea5t m\u00e3i th\u00e0nh nhi\u1ec1u, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 b\u1ed9 ph\u00ea l\u00e0m b\u1eb1ng r\u1ed3i l\u1eb7ng y\u00ean kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 \u00fd th\u1eadn tr\u1ecdng v\u1ec1 c\u1ee7a c\u00f4ng. V\u1eady xin t\u1eeb nay, c\u00e1c nha h\u1ec5 chi ti\u00eau vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1ea1c kh\u00f4ng t\u1edbi 10 l\u1ea1ng, ti\u1ec1n kh\u00f4ng t\u1edbi 30 quan, th\u00f3c g\u1ea1o kh\u00f4ng t\u1edbi 30 h\u1ed9c hay ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec theo l\u1ec7, m\u1ed7i th\u00e1ng, b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9 m\u1ed9t l\u1ea7n ; r\u1ed3i m\u1ed7i n\u0103m c\u1ee9 cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 v\u00e0 cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, ph\u1ea3i \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ed5 chi trong 6 th\u00e1ng m\u1ed9t, h\u1ed9i l\u1ea1i th\u00e0nh s\u1ed5 chi ti\u00eau t\u00e2u l\u00ean, do b\u1ed9 x\u00e9t th\u1ef1c, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ph\u00ea chu\u1ea9n v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u00eau d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u ph\u1ea3i r\u1ed3i, n\u1ebfu trong 3 th\u00e1ng d\u1ed3n l\u1ea1i d\u1ea7n d\u1ea7n, th\u1ea5y \u0111\u00e3 ti\u00eau nhi\u1ec1u, c\u0169ng n\u00ean t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu ti\u00eau \u00edt th\u00ec m\u1ed9t n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n ti\u00eau t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec theo l\u1eddi b\u00e0n n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u xin tr\u1eeb mi\u1ec5n thu\u1ebf l\u1ec7 cho nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf ch\u00edn ch\u00e2u thu\u1ed9c Cam L\u1ed9. Vua chu\u1ea9n mi\u1ec5n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c c\u00f2n th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5 \u0111inh m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ph\u1ee7 m\u1edbi m\u1edf thu\u1ed9c Thanh Ngh\u1ec7, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng quan ch\u1ee9c, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i c\u00f9ng nh\u00e2n \u0111inh c\u00f9ng ch\u1ecbu thu\u1ebf b\u1ea1c, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n ch\u1ec9 mi\u1ec5n cho c\u1ea3 lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m s\u1ee9 b\u1ed9 sang nh\u00e0 Thanh, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1eeb c\u1eeda \u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 H\u00e0 N\u1ed9i, th\u00ec \u0111\u1ed3 h\u00e0nh l\u00fd ri\u00eang cho ph\u00e9p v\u00e1t d\u00e2n L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7, r\u1ed3i \u0111em s\u1ed1 h\u00f2m r\u01b0\u01a1ng \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean ; c\u00f2n t\u1ef1 H\u00e0 N\u1ed9i v\u1ec1 Kinh th\u00ec do s\u1ee9 b\u1ed9 tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, t\u1ef1 chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c do tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng T\u1ea3 th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu tham tri C\u00f4ng b\u1ed9, Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9. Cho V\u0169 Tu\u1ea5n l\u00e0m Lang trung L\u1ea1i b\u1ed9, \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n v\u00e0 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh \u0111\u1ec1u l\u00e0m Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9, Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t v\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho, \u0111\u1ec1u l\u00e0m Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 gi\u00e1nh b\u1ed5 kinh huy\u1ec7n, l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 : V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh, Tr\u1ea5n th\u1ee7 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh. D\u00f9ng : Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Ph\u00f3 th\u1ed1ng qu\u1ea3n 10 c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea9n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Cho nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng tu\u1ed5i \u0111\u00e3 gi\u00e0 \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111\u00f4, xu\u00e2n thu v\u00e0o ch\u1ea7u, r\u1ed3i \u0111\u00f3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p con d\u1ea5u b\u1eb1ng g\u1ed7 cho c\u00e1c kho \u1edf t\u1ec9nh, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc (y theo m\u1eabu tri\u1ec7n c\u1ea5p cho kho \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc : t\u1ec9nh n\u00e0o th\u00ec kh\u1eafc th\u01b0\u01a1ng k\u00fd t\u1ec9nh \u1ea5y, nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec kh\u1eafc l\u00e0 \u201cQu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u1ec9nh th\u01b0\u01a1ng k\u00fd\u201d v.v\u2026).<\/p>\n<p>Khai \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan t\u1ec9nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3 ngo\u1ea1i th\u00e0nh c\u00f3 s\u00f4ng V\u1ecb Ho\u00e0ng, m\u1ed9t d\u1ea3i quanh co, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i v\u00e0o l\u00e0m cho b\u1edd s\u00f4ng ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1edf d\u1ea7n. V\u1eady xin \u0111\u00e0o m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng m\u1edbi, \u0111\u1ec3 chia x\u1ebb d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc khi\u1ebfn d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y th\u1eb3ng, th\u00ec t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u1edbi \u0111\u1ee1 lo ng\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i xem x\u00e9t \u0111\u1ecba h\u00ecnh v\u00e0 v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, b\u00e8n chu\u1ea9n cho \u0111\u00e0o m\u1ed9t con s\u00f4ng m\u1edbi, t\u1eeb s\u00f4ng Ph\u1ee5 Long \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 L\u01b0\u01a1ng X\u00e1, r\u1ed3i c\u00f9ng h\u1ee3p v\u00e0o s\u00f4ng c\u0169 (d\u00e0i h\u01a1n 528 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u00ean r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, hai b\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp \u0111\u1ec1u 3 tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u1ee5 Long v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng X\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean x\u00e3). \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, sai quan t\u1ec9nh thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, m\u1edbi chia \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t quan, ch\u00ednh th\u1ec3 \u0111\u1ed5i m\u1edbi. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay h\u1ec5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i tu\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c h\u1ea1t ki\u00eam l\u00fd th\u00ec giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh coi gi\u1eef ch\u1ed7 t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u00ecnh th\u1ed1ng tr\u1ecb v\u00e0 giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c. N\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 quan tr\u1ecdng th\u00ec chu\u1ea9n cho B\u1ed1, \u00e1n, c\u00f9ng L\u00e3nh binh b\u00e0n b\u1ea1c c\u00f9ng l\u00e0m : m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m t\u1eadp th\u1ec3 \u0111\u1ec1 t\u00e2u c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c bi\u1ebft r\u00f5. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c vi\u1ec7c v\u1ec1 t\u00e0i ch\u00ednh, thu\u1ebf kho\u00e1, h\u00ecnh lu\u1eadt th\u00ec B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u1ee9 chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u th\u00ec d\u00f9ng ri\u00eang \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ed9i nhau \u0111\u1ee9ng chung m\u1ed9t b\u1ea3n t\u00e2u n\u1eefa. V\u1ea3, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u1ea1t ki\u00eam l\u00fd, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ngay v\u1edbi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u00e0 l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, r\u1ed3i t\u1ea1m d\u00f9ng d\u1ea5u quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Khi vi\u1ec7c c\u00f4ng xong, tr\u1edf v\u1ec1, ai n\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169. Vi\u1ec7c chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9 Phan \u0110\u00ecnh S\u1ef9 l\u00e0m Lang trung Binh b\u1ed9, tham d\u1ef1 c\u00f9ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf hai kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay\u00a0 hai kho \u1ea5y, ri\u00eang sai v\u00f5 quan ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi \u0111\u1eb7t quan v\u0103n tham d\u1ef1 tr\u00f4ng coi.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho t\u1ec9nh ch\u01b0a ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t mua th\u00eam th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. V\u1eady xin tr\u00edch l\u1ea5y th\u00f3c thu\u1ebf \u1edf 2 huy\u1ec7n L\u1ee5c Ng\u1ea1n v\u00e0 B\u1ea3o L\u1ed9c thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh l\u00e0 n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p sung v\u00e0o v\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ed3n Quang Lang \u1edf \u00d4 Ch\u00e2u l\u00e0m ch\u1ed7 thu ch\u1ee9a\u201d. Vua \u01b0ng cho, sau v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t xa x\u00f4i chuy\u1ec3n v\u1eadn kh\u00f3 kh\u0103n, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 d\u1ef1ng kho t\u1ea1m ch\u1ee9a \u1edf ph\u1ee7 th\u00e0nh L\u1ea1ng Giang, \u0111\u1ec3 tr\u01b0ng thu ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu\u1ebf \u1edf ba huy\u1ec7n L\u1ee5c Ng\u1ea1n, B\u1ea3o L\u1ed9c v\u00e0 Ph\u01b0\u1ee3ng Nh\u00e3n. Ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 duy\u1ec7t binh v\u1ec1 \u0111\u1ea7u n\u0103m.<\/p>\n<p>(N\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y duy\u1ec7t binh c\u00e1c h\u1ea1ng Kinh binh theo ban th\u1ee9 x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc Nam \u0111\u00e0i, t\u01b0 vi\u00ean \u1edf b\u1ed9 Binh c\u00f9ng thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c 5 ng\u01b0\u1eddi, Th\u1ecb v\u1ec7 20 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft g\u1ecdi t\u00ean x\u00e9t \u0111i\u1ec3m xong r\u1ed3i sau t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 r\u01b0\u1edbc vua ra \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, tra \u0111i\u1ec3m v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, thu\u1ed9c vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c t\u0103ng th\u00eam 5 ng\u01b0\u1eddi, Th\u1ecb v\u1ec7 t\u0103ng th\u00eam 10 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c bi\u1ec1n binh ch\u1ec9 m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y duy\u1ec7t m\u1edbi m\u1eb7c qu\u00e2n ph\u1ee5c, t\u1eeb qu\u00e2n d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u nghi\u00eam ch\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i vua ra \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u y nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh ng\u1ecd, duy\u1ec7t binh.<\/p>\n<p>Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Nam \u0111\u00e0i coi duy\u1ec7t binh. C\u00f3 \u0111\u1ed9i binh D\u1ef1c t\u00edn thi\u1ebfu m\u1eb7t, r\u1ed3i l\u1ea1i ra th\u00fa. Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh ngh\u0129 x\u1eed t\u00e2u l\u00ean, ph\u1ea1t ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i cho sung v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sai L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh v\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c Ng\u00e2n b\u00e0i v\u00e0 Nha b\u00e0i th\u1ecb v\u1ec7. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng b\u1ecdn th\u1ecb v\u1ec7, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng h\u1ea7u h\u1ea1 n\u00ean thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn, v\u1eady chu\u1ea9n cho ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u00e0i s\u1ed5 \u0111inh l\u00e0m thu\u1ed9c binh, m\u1ed7i\u00a0 th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Sai N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean hi\u1ec7p c\u00f9ng Th\u1ecb lang Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, h\u1ec5 c\u00f3 t\u1ea5u s\u1edb chu\u1ea9n cho c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Thi\u1ec1u Hu\u1ed1ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, cho h\u1ecd l\u00e0 Ki\u1ec7u, t\u00ean l\u00e0 Hu\u1ed1ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Kh\u00e2m Quy\u1ebft l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri, cho h\u1ecd l\u00e0 Kh\u00e2m, t\u00ean l\u00e0 Quy\u1ebft v\u1eabn hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c ph\u1ee7. Nh\u1eefng ch\u1ed7 m\u1edbi m\u1edf thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, v\u00e0i n\u0103m nay, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n. Vua cho l\u00e0 l\u0169 Hu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5, ho\u00e0 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n, r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i m\u1edbi m\u1edf thu\u1ed9c Thanh Ngh\u1ec7 \u0111\u00e3 b\u1ed5 quan ch\u1ee9c m\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi c\u00f2n theo th\u1ed5 t\u1ee5c, n\u00ean nay c\u0169ng \u0111\u1ec1u ban cho h\u1ecd t\u00ean.<\/p>\n<p>(\u1edf Ngh\u1ec7 An : th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf Li\u00eam huy\u1ec7n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh t\u00ean l\u00e0 U\u1ea9n, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Tri\u1ec3n, t\u00ean l\u00e0 U\u1ea9n ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 \u0110\u00f4ng X\u1ec9 nay cho h\u1ecd l\u00e0 \u0110\u00f4ng, t\u00ean l\u00e0 H\u1ec9 ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Kh\u00e2m huy\u1ec7n t\u00ean l\u00e0 X\u00e1 nay cho h\u1ecd l\u00e0 \u0110\u1ecbnh, t\u00ean l\u00e0 X\u00e1 ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 X\u1ec9 La \u0110i\u1ebfm, nay cho h\u1ecd l\u00e0 \u0110a, t\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ebfm ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf Khang huy\u1ec7n l\u00e0 Tr\u00ecnh Tu\u1eadn nay cho h\u1ecd l\u00e0 Tr\u00ecnh, t\u00ean l\u00e0 Tu\u1ea5n ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Ki\u1ec3n Kh\u00e2m Ma, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Ki\u1ec7n, t\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0 ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf C\u00e1t huy\u1ec7n t\u00ean l\u00e0 Kh\u00e2m Phanh nay cho h\u1ecd l\u00e0 S\u1ea7m, t\u00ean l\u00e0 Hanh ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 U\u1ea5t Ta M\u00e3 La Hu\u00e2n nay cho h\u1ecd l\u00e0 U\u1ea5t, t\u00ean l\u00e0 Hu\u00e2n ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf Quang huy\u1ec7n l\u00e0 T\u1ea1o Thi\u1ec7t, nay cho h\u1ecd l\u00e0 T\u1ea1o, t\u00ean l\u00e0 C\u00e1t ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Kh\u00e2m T\u1ef1 nay cho h\u1ecd l\u00e0 Th\u00e0nh, t\u00ean l\u00e0 T\u1ef1 ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf X\u00f4i huy\u1ec7n t\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ebfm, nay cho h\u1ecd l\u00e0 C\u00e1t, t\u00ean l\u00e0 Chi\u00eam ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba t\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea3 nay cho h\u1ecd l\u00e0 Nham, t\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea3 ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf M\u1ed9c huy\u1ec7n l\u00e0 T\u1ea1o Tha nay cho h\u1ecd l\u00e0 Tr\u00e1c, t\u00ean l\u00e0 Tha ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba t\u00ean l\u00e0 B\u00f2ng, nay cho h\u1ecd l\u00e0 S\u01a1n, t\u00ean l\u00e0 Phong ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n Xa H\u1ed5, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean t\u00ean l\u00e0 T\u1ea1o La nay cho h\u1ecd l\u00e0 H\u00e0o, t\u00ean l\u00e0 La ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Ph\u00eca Than Th\u1ea3 Xi\u1ec3n, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Kh\u1ea3, t\u00ean l\u00e0 Thi\u1ec7n ; Th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n S\u1ea7m T\u1ed9, l\u00e0 T\u1ea1o Phanh, nay cho h\u1ecd l\u00e0 H\u1ea3o t\u00ean l\u00e0 Hanh ; Th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Ph\u00eca \u1ea5n, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Tri, t\u00ean l\u00e0 \u1ea5n ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n Man So\u1ea1n, l\u00e0 T\u1ea1o C\u00f4ng Nho Tha, nay cho h\u1ecd l\u00e0 M\u1ef9, t\u00ean l\u00e0 Tha ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n l\u00e0 Ph\u00eca H\u01b0\u1edbng nay cho h\u1ecd l\u00e0 M\u1ed9, t\u00ean l\u00e0 H\u01b0\u1edbng ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n M\u01b0\u1eddng Lan l\u00e0 T\u1ea1o S\u00e2m nay cho h\u1ecd l\u00e0 Thanh, t\u00ean l\u00e0 S\u00e2m ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 T\u1ea1o B\u00f4ng nay cho h\u1ecd l\u00e0 D\u1ee5, t\u00ean l\u00e0 Phong ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Lang Kh\u00e2m \u0110inh nay cho h\u1ecd l\u00e0 Lang, t\u00ean l\u00e0 \u0110inh ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Lang Kh\u00e2m Vu, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Kh\u00e2m, t\u00ean l\u00e0 Vu ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n Cam M\u00f4n l\u00e0 Lang Kh\u00e2m \u0110inh nay cho h\u1ecd l\u00e0 C\u1ea7m, t\u00ean l\u00e0 Thanh ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Lang Kh\u00e2m Ph\u1ea3, nay cho h\u1ecd\u00a0 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng, t\u00ean l\u00e0 Kh\u1ea3 ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n Cam L\u1ed9 l\u00e0 Lang Kh\u00e2m Ly, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Lang, t\u00ean l\u00e0 Vi ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Lang Kh\u00e2m Th\u1ea3, nay cho h\u1ecd l\u00e0 H\u00e2m, t\u00ean l\u00e0 Th\u1ea3; Tuy\u00ean u\u00fd \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh l\u00e0 Ph\u1ecdc Kh\u00e2m Thu\u1ea7n La Ni nay cho h\u1ecd l\u00e0 Tu\u00e2n, t\u00ean l\u00e0 K\u1ef3 ; th\u1ed5 Tri ch\u00e2u l\u00e0 Kh\u00e2m X\u1ec9, nay cho h\u1ecd l\u00e0 S\u00e2m, t\u00ean l\u00e0 Thu\u00fd ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n Th\u00e2m Nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ea1o Phi\u1ebfn nay cho h\u1ecd l\u00e0 T\u01b0, t\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea5n ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Thi\u1ec7t T\u00e2y, nay cho h\u1ecd l\u00e0 C\u1ed5, t\u00ean l\u00e0 t\u00e2y ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n l\u00e0 S\u00e2n Noa Ch\u1ee9c nay cho h\u1ecd l\u00e0 C\u1ea7n, t\u00ean l\u00e0 Ch\u00e2n ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 T\u1ea1o Hinh, nay cho h\u1ecd l\u00e0 C\u00e1o t\u00ean l\u00e0 Hinh ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n M\u1ed9ng S\u01a1n l\u00e0 T\u1ea1o H\u1ec1 nay cho h\u1ecd l\u00e0 C\u00e1o, t\u00ean l\u00e0 H\u1ec1 ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Thi\u1ec7t B\u00fat, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Thi\u1ec7t t\u00ean l\u00e0 Kh\u1ea3 ; Tuy\u00ean u\u00fd \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean l\u00e0 Ph\u1ecdc B\u00f4 L\u00e2m Thi\u1ec1u Mang, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Chuy\u00ean, t\u00ean l\u00e0 C\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u1edf Thanh\u00a0 Hoa : th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man t\u00ean l\u00e0 La, nay cho h\u1ecd l\u00e0 C\u1ea3m, t\u00ean l\u00e0 Ho\u00e1 ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Ph\u00eca Cam B\u00f4n, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Cam, t\u00ean l\u00e0 C\u00f4n ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n S\u1ea7m N\u01b0a l\u00e0 T\u1ea1o M\u01b0\u1eddng, nay cho h\u1ecd l\u00e0 B\u1ea3o, t\u00ean l\u00e0 C\u01b0\u01a1ng ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 T\u1ea1o Nam nay cho h\u1ecd l\u00e0 \u0110\u1ea1o, t\u00ean l\u00e0 Nam ; th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n Man X\u00f4i l\u00e0 T\u1ea1o Y X\u00e1n, nay cho h\u1ecd l\u00e0 Huy, t\u00ean l\u00e0 X\u00e1n ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 T\u1ea1o \u1ea5n, nay cho h\u1ecd l\u00e0 C\u00e1t, t\u00ean l\u00e0 \u1ea5n).<\/p>\n<p>Ru\u1ed9ng Ph\u00fa Vinh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 s\u00e2u n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1n ch\u1eb7t l\u00e1 l\u00faa, l\u00e1 d\u1ea7n \u00faa v\u00e0ng. Vua sai Kinh do\u00e3n, b\u00e0y c\u00e1ch \u0111\u1ec3 b\u1eaft s\u00e2u. Ph\u1ee7 th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, th\u0103m d\u00f2 nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e0m ru\u1ed9ng, h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cS\u00e2u \u1ea5y ch\u01b0a t\u1eebng h\u1ea1i l\u00faa, kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2u l\u00faa kh\u00e1c ; n\u0103m n\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n m\u00e0 r\u00e9t, th\u00ec s\u00e2u \u1ea5y sinh ra n\u1ebfu g\u1eb7p t\u1ea1nh n\u1eafng, r\u1ed3i c\u00f3 tr\u1eadn m\u01b0a, th\u00ec s\u00e2u h\u1ebft s\u1ea1ch ngay, l\u00faa l\u1ea1i t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng h\u1ea1i l\u00faa, l\u1ea1i l\u00e0 \u0111i\u1ec1m tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a n\u1eefa. Cho n\u00ean ng\u1ea1n ng\u00f4n c\u00f3 c\u00e2u : \u201cS\u00e2u l\u00faa th\u00ec m\u1edbi c\u1eafn h\u1ea1i, s\u00e2u n\u01b0\u1edbc th\u00ec th\u00f3c l\u1ea1i \u0111\u1ea7y b\u1ed3 !\u201d. C\u00f3 khi d\u00e2n gian l\u1ea1i l\u1ea5y l\u00e0m m\u1eebng, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua b\u1ea3o : \u201cCho r\u1eb1ng s\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ta ch\u01b0a tin, duy b\u1ea3o h\u1ec5 g\u1eb7p m\u01b0a, th\u00ec s\u00e2u h\u1ebft, l\u00faa t\u1ed1t, c\u00f2n c\u00f3 l\u1ebd. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0 h\u01a1n, kh\u00f4ng nh\u1eefng s\u00e2u kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i m\u00e0 s\u1ebd l\u1ea1i c\u00f3 c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a n\u1eefa. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng c\u00f2n ch\u01b0a m\u01b0a th\u00ec n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, khi\u1ebfn s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Sau \u0111\u00f3 n\u1eafng r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn m\u01b0a xu\u1ed1ng, qu\u1ea3 nhi\u00ean h\u1ebft s\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201c\u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, t\u1eb7ng Thi\u1ebfu b\u1ea3o T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi trung h\u01b0ng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecf m\u00ecnh, l\u00f2ng trung ngh\u0129a \u1ea5y th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Con l\u1edbn l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc c\u1ea5t b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd, \u01a1n n\u01b0\u1edbc b\u00e1o \u0111\u1ec1n, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u01b0u h\u1eadu, nay h\u1ecfi ra bi\u1ebft r\u1eb1ng Ph\u01b0\u1edbc c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi con th\u1ee9 l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Th\u01b0, hi\u1ec7n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec b\u00e1o cho h\u1eafn bi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u1ef1 li\u1ec7u : n\u1ebfu t\u00e0i l\u1ef1c kh\u00f3 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c quan m\u00e0 c\u1ee9 cam ch\u1ecbu l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec cho tu\u1ef3 theo \u00fd mu\u1ed1n, c\u00f2n n\u1ebfu mu\u1ed1n tr\u1ed5 s\u1ee9c gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, mong n\u1ed1i nghi\u1ec7p nh\u00e0, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, l\u1ef1a t\u00e0i b\u1ed5 d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim X\u00e1n ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vau b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i : \u201cHo\u00e0ng Kim X\u00e1n t\u1eebng tr\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i tr\u1ea5n, kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin X\u00e1n m\u1ea5t, l\u00f2ng ta c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u1edbt n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc. V\u1eady gia t\u1eb7ng cho X\u00e1n l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c 100 l\u1ea1ng, g\u1ea5m T\u1ed1ng 3 c\u00e2y, v\u1ea3i v\u00e0 l\u1ee5a 10 t\u1ea5m, t\u1ebf 1 tu\u1ea7n. Con l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n t\u1eadp \u1ea5m cho l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1eefu tham tri, quy\u1ec1n bi\u1ec7n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 N\u1ed9i \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, l\u00e0m Binh b\u1ed9 Tham tri, l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u0110\u1ecbnh th\u1ef1 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean quan ph\u00f2ng. C\u00f2n ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh, ki\u00eam l\u0129nh.<\/p>\n<p>Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u00ean l\u00e0 T\u1ea5n, l\u1ea7m nghe l\u1eddi c\u1ea7u xin c\u1ee7a t\u00ean con bu\u00f4n gi\u1ea3o quy\u1ec7t l\u00e0 Di\u1ec7p Li\u00ean Phong, gi\u1ea3 l\u00e0m thuy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0 thuy\u1ec1n mi\u1ec5n thu\u1ebf, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c khoan mi\u1ec5n. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua, c\u00f3 ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 \u0111\u1ec3 t\u00e2u b\u00e0y. Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng s\u1ee3\u00a0 h\u00e3i d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng T\u1ea5n r\u1ea5t bi\u1ebft h\u1ed1i h\u1eadn, kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm ch\u00fat n\u00e0o, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n t\u1ed9i cho. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cDi\u00ean Kh\u00e1nh C\u00f4ng T\u1ea5n s\u1edf d\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i l\u00e0 v\u00ec \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1ee3 l\u1ed7i h\u1ed1i l\u1ed7i, th\u1eb3ng th\u1eafn t\u00e2u b\u00e0y, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u1ef1 th\u00fa kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00ec c\u1edb c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 con em m\u00e0 ta u\u1ed1n cong ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc ! N\u00e0y, ta l\u00e0 ch\u1ee7 trong thi\u00ean h\u1ea1 n\u1ebfu v\u00ec con em kh\u00f4ng t\u1ed1t m\u00e0 b\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m n\u00eau ngay th\u1eb3ng cho mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng, ta nay thi\u1ebft tha b\u1ea3o r\u00f5, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m m\u00e0 c\u00e1c th\u1ea7n d\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng Tr\u1eabm. V\u1eady t\u1eeb nay, ai n\u1ea5y ai n\u00ean y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, ch\u1edb l\u1ea7m nghe k\u1ebb gian, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f4ng r\u1ee1 l\u00e0m c\u00e0n. N\u1ebfu m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ed7i\u00a0 th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, ta quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec l\u0169 ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c. \u201cL\u00e0m l\u00e0nh\u00a0 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t vui, l\u00e0m \u00e1c th\u00ec chu\u1ed1c l\u1ea5y tai h\u1ea1i v\u00e0o m\u00ecnh\u201d, c\u00e2u \u1ea5y, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean su\u1ed1t \u0111\u1eddi nh\u1edb l\u1ea5y. C\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 H\u1eefu tham tri l\u0129nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh H\u1ed9 t\u00e0o Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 Binh b\u1ed9 H\u1eefu tham tri, b\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p qu\u1ed1c \u1ea5n, \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, ki\u00eam l\u0129nh vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ef1 H\u1eefu tham tri \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1eefu tham tri, l\u0129nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh H\u1ed9 t\u00e0o ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng C\u00f4ng v\u00e0 T\u1ea1o t\u00e1c c\u1ee5c. Tri\u1ec7u nguy\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng. \u0110\u1ee9c Minh li\u1ec1n b\u1ecb c\u00e1c quan l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p ki\u1ec7n v\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c t\u1ec7 h\u1ea1i, nh\u0169ng nhi\u1ec5u. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho th\u00e0nh t\u00e0o tra r\u00f5 nghi\u00eam ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay quan \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, th\u01b0\u1eddng hay m\u1eafc t\u1ed9i, l\u00e0 t\u1ea1i sao ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn r\u1ed9n, nh\u00e2n d\u00e2n ngoan ng\u1ea1nh, c\u0169ng l\u00e0 do phong th\u1ed5 xui n\u00ean th\u1ebf ch\u0103ng ?\u201d. B\u00f9i Ph\u1ed5 th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, d\u00e2n t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu. D\u1ea7n d\u1ea7n v\u1ec1 sau b\u1ecdn V\u0169 Huy \u0110\u1ea1t, Nguy\u1ec5n\u00a0 Duy C\u1ea7n v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec tham tang, th\u1ef1c l\u00e0 do h\u1ecd t\u1ef1 g\u00e2y n\u00ean t\u1ed9i c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cGia \u0110\u1ecbnh \u1edf kh\u01a1i, l\u0169 \u1ea5y cho r\u1eb1ng c\u1eeda vua c\u00e1ch xa mu\u00f4n d\u1eb7m, kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec, n\u00ean m\u1edbi tha h\u1ed3 l\u00e0m c\u00e0n, ph\u1ea1m v\u00e0o ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00e1nh, \u0111i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1eef B\u00ecnh, hi\u1ec7u 8, sang H\u1ea1 Ch\u00e2u ((1) H\u1ea1 Ch\u00e2u : Xinhgapo.1) l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n v\u00e0 ch\u0103n t\u1eb1m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cTa nghe n\u00f3i c\u00e1c vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ec1u tr\u1ecdng ngh\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u00e0 tr\u1ed3ng d\u00e2u, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd Giao mi\u1ebfu, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho mu\u00f4n d\u00e2n. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828] \u0111\u00e3 c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1eb7t l\u00e0m th\u01b0\u1eddng l\u1ec7. \u0110\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea7y c\u1ee7a ng\u1ecdc th\u1ef1c, k\u00ednh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 cung v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1. Hi\u1ec7n nay Trung cung tuy ch\u01b0a ki\u1ebfn l\u1eadp, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ecfng theo l\u1ed1i c\u1ed5, t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u0103n t\u1eb1m. N\u0103m nay, b\u00e8n sai c\u00e1c phi t\u1ea7n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c cung nh\u00e2n, l\u1ef1a \u0111\u1ea5t ch\u0103n t\u1eb1m, qu\u1ea3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t : t\u01a1 k\u00e9n \u0111\u1ea7y nong, \u0111\u1ecbnh d\u1ec7t th\u00e0nh l\u1ee5a, t\u1eeb l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 sau c\u00f3 th\u1ec3 k\u00ednh d\u00e2ng ngay \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 t\u01a1 l\u1ee5a ; nay ta mu\u1ed1n m\u1edf r\u1ed9ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ngh\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u00e0 t\u1eb1m tang. V\u1eady vi\u1ec7c c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n v\u00e0 nu\u00f4i t\u1eb1m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, b\u1ed9 L\u1ec5 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Quan b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1u h\u1ebft l\u00f2ng tham kh\u1ea3o l\u1ef1a ngh\u1ecb. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, sao ch\u00e9p ra \u0111\u01b0a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1eed h\u00e0nh t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], ghi th\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>1. Vi\u1ec7c c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. \u2013 C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ec9nh hay tr\u1ea5n, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 3 m\u1eabu t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, chung quanh \u0111\u1eafp t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t,\u00a0 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u m\u1edf 1 c\u1eeda. Ch\u00ednh gi\u1eefa ch\u1ed7 \u0111\u1ea7u ru\u1ed9ng, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ed7 v\u1ecdng khuy\u1ebft ((1) V\u1ecdng khuy\u1ebft : n\u01a1i \u0111\u1ec3 b\u00e1i v\u1ecdng v\u1ec1 cung vua.1) h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda nam. Ph\u00eda t\u00e2y ru\u1ed9ng, ch\u1ecdn 3 s\u00e0o \u0111\u1ea5t, chung quanh tr\u1ed3ng tre, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu c\u0169ng \u0111\u1ec1u m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda. Ch\u00ednh gi\u1eefa x\u00e2y \u0111\u00e0n Ti\u00ean N\u00f4ng, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda nam, v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc \u0111\u00e0n, \u0111\u1eb7t kho Th\u1ea7n th\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc kho x\u00e2y \u0111\u00ecnh thu th\u00f3c, l\u1ea5y d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i 15 ng\u01b0\u1eddi, sung l\u00e0m n\u00f4ng phu t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u00e0n s\u1edf, tr\u1eeb mi\u1ec5n dao d\u1ecbch cho. L\u1ea1i d\u1ef1 b\u1ecb m\u1ed9t con tr\u00e2u \u0111en \u0111\u1ec3 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n v\u00e0 2 con tr\u00e2u \u0111en \u0111\u1ec3 l\u00e0m tr\u1ecdn khu ru\u1ed9ng \u1ea5y. \u0110\u1ed3 c\u00e0y ru\u1ed9ng v\u00e0 th\u00f3c n\u1ebfp \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ee7. M\u1ed7i n\u0103m tr\u00ean b\u1ed9 b\u00e1o cho bi\u1ebft ng\u00e0y c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n th\u00ec c\u00e1c vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 hay tr\u1ea5n quan \u0111em c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c h\u1ea1t, m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, t\u1edbi \u0111\u00e0n Ti\u00ean n\u00f4ng l\u00e0m l\u1ec5. Khi l\u1ec5 xong th\u00ec thay tri\u1ec1u ph\u1ee5c, \u0111\u1ed9i m\u0169 v\u0103n c\u00f4ng, m\u1eb7c \u00e1o b\u00e0o h\u00e0ng m\u00e0u, h\u1eb9p tay, th\u1eaft d\u00e2y l\u01b0ng, v\u1eadn qu\u1ea7n ng\u1eafn \u0111i gi\u00e0y v\u00e0 b\u00ed t\u1ea5t, t\u1edbi ch\u1ed7 t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n th\u00e2n h\u00e0nh c\u1ea7m c\u00e0y, 2 ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 l\u00e3o d\u1eaft tr\u00e2u, 2 ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng phu \u0111\u1ee1 c\u00e0y ; th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch b\u01b0ng h\u00f2m, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gieo th\u00f3c. C\u00e0y 9 lu\u1ed1ng l\u1ea1i ; khi xong, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf v\u1ecdng khuy\u1ebft 5 l\u1ea1y. L\u1ec5 xong, th\u00ec n\u00f4ng phu c\u00e0y tr\u1ecdn khu ru\u1ed9ng \u1ea5y. \u0110\u1ebfn khi g\u1eb7t xong th\u00ec l\u1ef1a th\u00f3c gi\u1ed1ng c\u1ea5t ri\u00eang, c\u00f2n th\u00ec ch\u1ee9a v\u00e0o kho Th\u1ea7n th\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1i l\u00ednh coi kho tr\u00f4ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 l\u00e0m x\u00f4i c\u00fang t\u1ebf.<\/p>\n<p>2. Vi\u1ec7c ch\u0103n t\u1eb1m. \u2013 C\u00e1c vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 hay tr\u1ea5n quan \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng 1 nh\u00e0 ch\u0103n t\u1eb1m \u1edf trong dinh m\u00ecnh, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u, m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o l\u00e0m t\u00e0m m\u1eabu v\u00e0 t\u00e0m ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c nu\u00f4i t\u1eb1m. M\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng m\u1ea1nh xu\u00e2n ((1) Th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch.1) ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, sai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Ti\u00ean t\u00e0m \u1edf ch\u00ednh gi\u1eefa nh\u00e0 t\u1eb1m, ng\u01b0\u1eddi nu\u00f4i t\u1eb1m th\u00ec \u0111i h\u00e1i d\u00e2u nu\u00f4i t\u1eb1m, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau t\u1edbi k\u1ef3 l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c theo l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady. Cu\u1ed1i n\u0103m, vi\u1ec7c t\u1eb1m \u0111\u00e3 xong, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u xem s\u1ed1 t\u01a1 \u0111\u00e3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111em l\u00ean n\u1ed9p b\u1ed9. \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh Long 12 h\u1ea1t l\u1ef1a \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u n\u1ed9p t\u01a1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 100 c\u00e2n. \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, Phi\u00ean An v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 4 h\u1ea1t m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u n\u1ed9p tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 70, 80 c\u00e2n. \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0 v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean 13 h\u1ea1t m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u n\u1ed9p tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 40, 50 c\u00e2n.<\/p>\n<p>3. V\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5. \u2013 \u0110\u00e0n th\u1edd Ti\u00ean n\u00f4ng, l\u1ec5 ph\u1ea9m d\u00f9ng tr\u00e2u, l\u1ee3n, x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3, \u0111\u00e0n th\u1edd Ti\u00ean t\u00e0m, l\u1ec5 ph\u1ea9m d\u00f9ng l\u1ee3n, x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, qu\u1ea3.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 2, l\u00ednh Ninh Thi\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0m ph\u1ea3n. B\u1ed1n \u0111\u1ed9i Ninh Thi\u1ec7n g\u1ed3m h\u01a1n 200 l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, c\u00f3 t\u00ean Tr\u1ea7n T\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u1ed7 B\u1ea3o nh\u1eadn ngu\u1ef5 th\u01b0 c\u1ee7a t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng (con ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea Duy Ho\u00e1n, tr\u1ed1n \u1edf mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng gi\u1eefa S\u01a1n T\u00e2y, Ninh B\u00ecnh) v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh thu\u1ed9c \u0111\u1ea3ng Duy L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng nhau ng\u1ea5m ng\u1ea7m m\u01b0u ph\u1ea3n, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ed9i c\u00f9ng gi\u1ebft cai \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed7 Tr\u1ecdng Thai v\u00e0 8 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh, \u0111\u1ed1t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, c\u01b0\u1edbp kh\u00ed gi\u1edbi, r\u1ed3i do \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai K\u1ef3 S\u01a1n v\u00e0 H\u1ed9i Nguy\u00ean, chia nhau l\u1ea9n ra B\u1eafc.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i qu\u1ea3n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c L\u1ed9c v\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1ec1 \u0111em binh chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n b\u1eaft.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 \u1ea5y nguy\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn t\u1eed t\u00f9 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n tha b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch, d\u1ed3n sung l\u00e0m l\u00ednh, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 binh kh\u00ed, cho \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef, t\u01b0\u1edfng th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng bi\u1ebft c\u1ea3m kh\u00edch h\u1ed1i l\u1ed7i y\u00ean ph\u1eadn \u1edf ch\u1ed1n h\u00e0ng ng\u0169, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng d\u00f9ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ng\u1edd ch\u00fang m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, kh\u00f4ng b\u1eb1ng chim mu\u00f4ng, c\u00e0n r\u1ee1 ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, d\u00e1m toan c\u1eafn tr\u1ea3. T\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9 \u1edf trong v\u00f2ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea3i k\u00edp n\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng s\u00f3t m\u1ed1ng n\u00e0o, cho r\u00f5 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc\u201d. V\u1eady d\u1ee5 sai T\u1ea1 Quang C\u1ef1 k\u00edp \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh v\u00e0 voi ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. V\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, nghi\u00eam s\u1ee9c cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u00f3n ch\u1eb7n c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y l\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, kh\u00f4ng cho s\u1ed1ng s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o. R\u1ed3i treo tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng : h\u1ec5 ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m, th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 40 l\u1ea1ng ; b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng ; ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng ; b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng 15 l\u1ea1ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng ; b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00fang th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng. N\u1ebfu ai ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o c\u00f9ng t\u1ed9i v\u1edbi gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed7 Tr\u1ecdng Thai v\u00e0 8 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh kh\u00f4ng may b\u1ecb gi\u1ebft th\u00ea th\u1ea3m, t\u00ecnh c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady s\u1eafc cho quan t\u1ec9nh, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi thu nh\u1eb7t h\u00e0i c\u1ed1t, \u0111em v\u1ea3i l\u1ee5a kh\u00e2m li\u1ec7m v\u00e0 l\u1ea5y quan v\u00e1n ch\u00f4n c\u1ea5t.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa m\u1edbi nghe tin b\u00e1o, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh \u0111em qu\u00e2n \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n. Vua cho r\u1eb1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0 h\u1ea1ng thi\u1ebfu ni\u00ean t\u00e2n ti\u1ebfn, s\u1ee3 l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c, b\u00e8n gi\u1ee5c V\u0103n Qu\u00fd ph\u1ea3i th\u00e2n chinh \u0111i. L\u1ea1i d\u1ee5 cho B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tra x\u00e9t minh b\u1ea1ch v\u00e0 b\u00ed m\u1eadt d\u00f2 la : ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i gi\u1eb7c \u0111i, l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111\u00eam ng\u00e0y tr\u00fa ng\u1ee5 n\u01b0\u01a1ng n\u00e1u n\u01a1i n\u00e0o, \u0111\u01b0\u1ee3c ai cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u1edd ai h\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1\u2026 V\u00e0 c\u00e1c th\u1ed5 ty \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, k\u1ebb n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t kh\u00f4ng ch\u1ecbu ch\u1eb7n b\u1eaft \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111\u00f3 gi\u1eb7c s\u1ed5ng \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh. C\u00f3 b\u1ecdn \u0111\u00e0o ph\u1ea1m ((1) \u0110\u00e0o ph\u1ea1m : k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 tr\u1ed1n tr\u00e1nh.1) \u1edf x\u00e3 An Ch\u00ed (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5) l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Chinh v\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Th\u1ef1 ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1eb7c. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ed3 H\u1ef1u c\u00f9ng v\u1edbi quan binh 2 \u0111\u1ea1o Thanh Ngh\u1ec7 h\u1ed9i l\u1ea1i n\u00e3 b\u1eaft. C\u00e1c th\u1ed5 ty s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, truy n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c\u00a0 h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c. C\u00f2n 1, 2 t\u00ean s\u00f3t l\u1ea1i tr\u1ed1n v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i, c\u0169ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb b\u1eaft, kh\u00f4ng l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u1ea3 m\u1eebng, xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i, sai \u0111em ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u1ee9, \u0110\u1ed7 B\u1ea3o v\u00e0 oa ph\u1ea1m ((2) Oa ph\u1ea1m : k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1eb7c.2) l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Chinh, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Th\u1ef1, giam v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft v\u00e0 tr\u00edch l\u1ea5y 15 t\u00ean th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m. g\u00f4ng xi\u1ec1ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i. Khi b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean th\u00ec Tr\u1ea7n T\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u1ed7 B\u1ea3o b\u1ecb t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec, tr\u0103m dao x\u1ebbo v\u1ee5n t\u1eebng mi\u1ebfng th\u1ecbt ; C\u00f4ng Chinh, C\u00f4ng Th\u1ef1 c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec r\u1ed3i l\u1ea5y \u0111\u1ea7u \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u1ec3 b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. C\u00f2n b\u1ecdn th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 t\u00f2ng ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u ch\u00e9m c\u1ea3 ; l\u1ea1i cho l\u00e0 t\u00ean gi\u1eb7c ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecb \u00e1n, v\u1eady s\u1eafc cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1edf Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i, h\u1ea1n trong 3 th\u00e1ng ph\u1ea3i l\u1eadp k\u1ebf b\u1eaft cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>B\u00e0n x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft b\u1ecdn t\u1ed9i ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ninh B\u00ecnh th\u1ed5 ty Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri Cao Vi\u1ebft Ch\u1ebf l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, v\u1eabn sung Ph\u00f3 qu\u1ea3n hi\u1ec7u \u1edf Ninh H\u00f9ng nh\u1ea5t hi\u1ec7u v\u00e0 gia th\u01b0\u1edfng cho m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u h\u00e0ng Ng\u0169 ph\u1ea9m ; Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Chuy\u00ean, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Huynh, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri Qu\u00e1ch C\u00f4ng H\u1ea1t \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u. V\u1ec1 quan qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y giao cho hai b\u1ed9 Binh, H\u00ecnh chi\u1ebfu s\u1ed5 c\u00f4ng tr\u1ea1ng ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo th\u1ec3 c\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho b\u1ea1c l\u1ea1ng. H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc kia d\u01b0\u1edbi t\u00ean trong quan t\u1ecbch c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u1ea3. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc kia loanh quanh ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecba gi\u1edbi, \u0111\u00e1ng b\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u01b0ng sau l\u1ea1i \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c mau ch\u00f3ng g\u00f3p s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c. V\u1eady gia \u01a1n cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd m\u1edbi t\u1edbi x\u00e3 An Ch\u00ed, \u0111\u00e3 v\u00e9t l\u1ea5y th\u00f3c g\u1ea1o c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, d\u1ee1 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0m tr\u1ea1i s\u00e1ch, vi\u1ec7c l\u00e0m c\u0169ng nh\u01b0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, v\u1eady giao cho b\u1ed9 Binh ngh\u1ecb x\u1eed. Tr\u1ea7n T\u01b0 l\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u00e3 v\u1ed9i r\u00fat lui ph\u1ea3i kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. \u0110\u1eb7ng L\u01b0u Th\u00e2n l\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Thanh Hoa v\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean l\u00e0 Tri ph\u1ee7 b\u1ea5t l\u1ef1c trong vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c s\u1ed5ng qua \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng d\u00e2n x\u00e3 An Ch\u00ed tuy \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi h\u1ebbo l\u00e1nh, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi ch\u1ee3t nghe \u0111\u1ea1i binh th\u00ecnh l\u00ecnh k\u00e9o \u0111\u1ebfn, h\u1ecd v\u1ed9i v\u00e0ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n, b\u1ecf c\u1ea3 gia s\u1ea3n, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ! Ngh\u0129 t\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ea5y gi\u1edd, ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho H\u1ed3 H\u1ef1u tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft chi ra 500 quan ti\u1ec1n kho, sai ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u1edbi, r\u1ed3i g\u1ecdi d\u00e2n h\u1ecdp l\u1ea1i ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft h\u1ecd tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u r\u00f5 c\u1ea3. \u0110o\u1ea1n giao cho b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, \u0111em s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y chia c\u1ea5p cho d\u00e2n, l\u1ea1i gia t\u00e2m v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i, \u0111\u1ec3 d\u00e2n y\u00ean \u1ed5n t\u1ee5 t\u1eadp l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u00ednh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u00fa, Thu\u1eadn, c\u1ed9ng 76 ng\u01b0\u1eddi, (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec can \u00e1n v\u1ec1 kho t\u00e0ng \u1edf Kinh, b\u1ecb kh\u1ed5 sai) l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb \u1edf c\u01a1 Tr\u1ea5n an, c\u1ea5p cho \u00e1o qu\u1ea7n, l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, sai quan t\u1ec9nh l\u1ef1a l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u th\u00f4ng thu\u1ed9c t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 2 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ed1ng su\u1ea5t c\u1ee7a Cai \u0111\u1ed9i An Thu\u1eadn l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m qu\u1ea3n c\u01a1. L\u1ea1i ph\u00e1i ri\u00eang hai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1edbi kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, giao c\u1ea3 cho Ngh\u0129a Uy\u1ec3n \u0111em \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh : m\u1ed7i th\u00e1ng thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00f2n bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec li\u1ec1n sung l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i tam, t\u1ee9 \u1edf c\u01a1 Tr\u1ea5n an, \u0111\u1ebfn khi m\u00e3n ban r\u00fat v\u1ec1, v\u1eabn nh\u1eadp v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc. T\u1eeb nay nh\u1eefng ai n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho d\u1ed3n v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 Tr\u1ea5n An.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb n\u00e0y, ph\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Giao v\u00e0 l\u1ec5 Mi\u1ebfu h\u01b0\u1edfng, c\u00e1c th\u1ee9 l\u1ee5a ch\u1ebf \u0111\u1ec3 c\u00fang \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ph\u00e2n, l\u1ea1ng c\u1ee7a t\u01a1 n\u1eb7ng l\u00e0 bao nhi\u00eau ? H\u1ea1ng nh\u1ea5t : l\u1ea5y t\u01a1 do trong cung nu\u00f4i t\u1eb1m, sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u01b0a th\u1ee3 d\u1ec7t th\u00e0nh. H\u1ea1ng 2 v\u00e0 h\u1ea1ng 3 l\u1ea5y t\u01a1 do b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ra. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>(M\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng l\u1ee5a c\u1ed9ng t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 273 t\u1ea5m, nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh s\u1ed5 nh\u1eadn t\u01a1. \u0110\u00e0n tr\u00f2n Nam Giao : l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u1ea5t 15 t\u1ea5m, m\u1ed7i t\u1ea5m t\u01a1 n\u1eb7ng 2 l\u1ea1ng, 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 4 ph\u00e2n ; \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu : l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u1ea5t 120 t\u1ea5m, m\u1ed7i t\u1ea5m n\u1eb7ng 2 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, 1 ph\u00e2n ; l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u00ec 42 t\u1ea5m, m\u1ed7i t\u1ea5m n\u1eb7ng 1 l\u1ea1ng, 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, 6 ph\u00e2n ; l\u1ee5a h\u1ea1ng ba 96 t\u1ea5m, m\u1ed7i t\u1ea5m n\u1eb7ng 1 l\u1ea1ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng thi H\u1ed9i l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 long tr\u1ecdng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c Gi\u00e1m sinh \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ec1u do quan \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m s\u00e1t h\u1ea1ch, r\u1ed3i cho v\u00e0o thi, nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef9. Vua b\u00e8n sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, sung l\u00e0m Ch\u00e1nh ch\u1ee7 kh\u1ea3o, Tham tri B\u00f9i Ph\u1ed5 v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf sung l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, Lang trung ho\u1eb7c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang trong L\u1ee5c b\u1ed9 m\u1ed7i b\u1ed9 1 ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m ph\u00e2n kh\u1ea3o, theo danh s\u00e1ch do quan nh\u00e0 Gi\u00e1m d\u00e2ng l\u00ean, g\u1ecdi h\u1ecd h\u1ecdp l\u1ea1i \u1edf nh\u00e0 t\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, s\u00e1t h\u1ea1ch l\u1ea1i cho k\u1ef9, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, \u0111\u00f3ng th\u00e0nh b\u1ea3n danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean r\u1ed3i th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u1ef1 v\u00e0o hai h\u1ea1ng \u01b0u b\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi c\u1eed nh\u00e2n v\u00e0o thi ; h\u1ea1ng th\u1ee9 nh\u00ec v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i nh\u00e0 Gi\u00e1m \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp, c\u00f2n h\u1ea1ng li\u1ec7t th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9. T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ed7i khi t\u1edbi khoa thi H\u1ed9i, l\u1ea1i sai quan m\u1edf k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ecba h\u1ea1t thu\u1ed9c t\u1ec9nh mi\u1ec1n r\u1eebng n\u00fai \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u1eeda, nh\u1eefng b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u g\u1ecdi nhau t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u00f3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb \u1edf Y\u00ean D\u0169ng,\u00a0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Th\u1ec3 \u1edf Hi\u1ec7p Ho\u00e0, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed5 ph\u1ec9 tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u00e3 l\u00e2u, chuy\u00ean ra oai b\u1eb1ng c\u00e1ch gi\u1ebft h\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. D\u00e2n s\u1ee3 nh\u01b0 c\u1ecdp, d\u1eabu c\u0103m gi\u1eadn ch\u00fang m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i, s\u1ee3 \u0111\u1ec3 m\u1ed1i lo v\u1ec1 sau. L\u1ea1i nh\u01b0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u01b0\u1eddng \u1edf L\u01b0\u01a1ng T\u00e0i, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ea3 \u1edf \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n, th\u00ec b\u00e1m r\u1ec5 v\u00e0o d\u00e2n gian, cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o vay, gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi trong l\u00fac c\u1ea5p b\u00e1ch ; n\u1ebfu ai c\u00f3 ch\u00fat \u00fd kh\u00e1c, th\u00ec ch\u00fang do\u1ea1 gi\u1ebft, \u0111\u1ed1t, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 cho s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00ean b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u cam t\u00e2m c\u00fai \u0111\u1ea7u, ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn v\u00e0 gi\u00fap cho binh l\u01b0\u01a1ng. H\u1ec5 th\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn b\u1eaft th\u00ec b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u00e1o cho bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ch\u00fang cao ch\u1ea1y xa bay. L\u0169 gi\u1eb7c s\u1edf d\u0129 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1ng ng\u00e0y s\u1ed1ng s\u00f3t, l\u00e0 v\u00ec \u1edf d\u00e2n. Mu\u1ed1n tra x\u00e9t kh\u00f4ng c\u00f3 tang ch\u1ee9ng ; mu\u1ed1n kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 ra tay l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, ho\u1eb7c v\u00ec th\u00f9 o\u00e1n chi\u00eau x\u01b0ng, khi \u0111\u00e3 l\u1ee1 b\u01b0\u1edbc, bu\u1ed9c ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ecdn ph\u1ec9. Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ng\u00e0y c\u00e0ng lan tr\u00e0n, l\u00e0 v\u00ec c\u1edb \u1ea5y !<\/p>\n<p>V\u1eady xin t\u1eeb nay h\u1ec5 ai th\u00f4ng ph\u1ec9, n\u1ebfu d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch th\u1ef1c, kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 tang ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u1ec7t hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ec3 bu\u1ed9c v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt. C\u00f2n nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111ang tr\u1ed1n, tr\u1eeb h\u1ea1ng ch\u00ednh th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m ra, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n h\u1ea1n trong m\u1ed9t n\u0103m cho ra th\u00fa. N\u1ebfu ai d\u00f2 x\u00e9t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m th\u00ec\u00a0 t\u00e2u xin ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng tu\u1ef3 theo ph\u1ea1m nh\u00e2n \u1ea5y t\u1ed9i n\u1eb7ng hay nh\u1eb9. Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u00e0 y\u00ean d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Ph\u1ed5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1edbi t\u1edbi l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u00e3 d\u00f2 x\u00e9t ngay \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh gian ph\u1ec9, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00edch x\u00e1c. Duy vi\u1ec7c xin b\u1eaft tr\u1ecb k\u1ebb th\u00f4ng ph\u1ec9 m\u00e0 kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 tang ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u1ec7t hay kh\u00f4ng, so v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u1eadt c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a h\u1ee3p. Nh\u01b0ng ngh\u0129 ph\u00e1t gi\u00e1c ra k\u1ebb gian, v\u1ea1ch ra vi\u1ec7c u \u1ea9n, c\u0169ng c\u00f3 khi ph\u1ea3i d\u00f9ng quy\u1ec1n nghi, hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 giao cho cai tr\u1ecb m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u00e0m l\u1ea1i b\u1ecb ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00e0nh v\u0103n g\u00f2 b\u00f3 th\u00ec c\u00f2n thi th\u1ed1 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay h\u1ec5 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb n\u00e0o th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c d\u1eabu ch\u01b0a c\u00f3 tang ch\u1ee9ng, nh\u01b0ng c\u00f3 h\u00ecnh t\u00edch c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho b\u1eaft \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t, ngh\u0129 x\u1eed, c\u1ed1t cho l\u0169 gian bi\u1ebft t\u1ed9i ph\u1ea3i ph\u1ee5c t\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng n\u1ebfu lan tr\u00e0n \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i th\u00ec ph\u1ea1m v\u00e0o \u0111i\u1ec1u \u201cnh\u1eadp nh\u00e2n t\u1ed9i\u201d \u0111\u1ea5y ((1) Kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i m\u1ed9t c\u00e1ch oan u\u1ed5ng.1). Lu\u1eadt \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn. C\u00f2n vi\u1ec7c chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u00e0o ph\u1ea1n ra th\u00fa, th\u00ec cho l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 t\u00e2u xin\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e2y b\u00f3 ph\u00eda m\u1eb7t trong b\u00ean h\u1eefu Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n Phan V\u0103n Thu\u00fd, th\u1ef1 Trung qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n chia ra tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c. (X\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch \u0111\u1eb7t m\u1ee9c h\u1ea1n l\u00e0 tr\u00ean r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, ch\u00e2n th\u00e0nh r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n).<\/p>\n<p>D\u00f9ng Cai c\u01a1 L\u00ea H\u1eefu L\u1ef1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 theo l\u1eddi xin c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai ph\u1ed1 H\u00e0ng Bu\u1ed3m v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc \u1edf huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng, t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 g\u00e2y th\u00e0nh c\u01a1 s\u1edf, n\u00ean c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u00e0 Thanh th\u01b0\u1eddng t\u1edbi \u0111\u1ea5y bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc kia thuy\u1ec1n b\u00e8 sang ta tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft do \u0111\u1ed3n c\u1eeda L\u00e1c x\u00e9t h\u1ecfi, r\u1ed3i t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh v\u1edbi Nam \u0110\u1ecbnh, cho h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u00ean B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. Khi thuy\u1ec1n tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea1i giao v\u1ec1 Nam \u0110\u1ecbnh h\u1ed9 t\u1ed1ng ra h\u1ea3i c\u1ea3ng. M\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1ec7 c\u1ea3. Nay \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, th\u00ec H\u00e0 N\u1ed9i v\u1edbi Nam \u0110\u1ecbnh, s\u1ef1\u00a0 th\u1ec3 ngang nhau, v\u1eady ph\u1ea3i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n l\u00e0m theo\u201d. Vi\u1ec7c \u1ea5y giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n xin t\u1eeb nay h\u1ec5 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Thanh sang \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf c\u1eeda L\u00e1c thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh, th\u00ec vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 ((2) T\u1ea5n th\u1ee7 : Ch\u1ee9c vi\u00ean tr\u1ea5n gi\u1eef \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf ven s\u00f4ng ho\u1eb7c ven bi\u1ec3n.2) theo l\u1ec7 x\u00e9t h\u1ecfi k\u1ef9 c\u00e0ng, r\u1ed3i b\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh. N\u1ebfu thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1ea5y mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i Nam \u0110\u1ecbnh d\u1ee1 h\u00e0ng \u0111em b\u00e1n th\u00ec xem x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, n\u1ebfu h\u1ecd mu\u1ed1n \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec u\u1ef7 giao H\u00e0 N\u1ed9i kh\u00e1m x\u00e9t m\u00e0 thu thu\u1ebf. T\u1edbi khi h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea1i do Nam \u0110\u1ecbnh h\u1ed9 t\u1ed1ng ra \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf c\u1eeda L\u00e1c. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>D\u1eddi kho g\u1ed7 l\u00e0m ra ch\u1ed7 kh\u00e1c<\/p>\n<p>(Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc kho g\u1ed7 \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch, c\u1eeda \u0111\u00f4ng nam Kinh th\u00e0nh, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ngo\u00e0i qu\u00e1ch gi\u1eefa hai c\u1eeda Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ch\u00ednh Nam, d\u00e0i 78 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00ean t\u1ea3 t\u1eeb ch\u1ed7 \u0111\u1ea7u nh\u1ecdn ngo\u00e0i qu\u00e1ch, c\u00e1ch s\u00f4ng 16 tr\u01b0\u1ee3ng, 3 th\u01b0\u1edbc, b\u00ean h\u1eefu t\u1eeb ch\u1ed7 \u0111\u1ea7u nh\u1ecdn ngo\u00e0i qu\u00e1ch, ch\u1ed7 c\u00e1ch xa s\u00f4ng 13 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc. R\u00e0o g\u1ed7 nh\u00e0 kho ngang \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng, ch\u1eeba ra m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i. Ph\u00eda trong r\u00e0o g\u1ed7 tu\u1ef3 theo th\u1ebf \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng h\u1eb9p, d\u1ef1ng nh\u00e0 x\u01b0\u1edfng v\u00e0 s\u1edf thu, ph\u00e1t).<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c m\u1ed9 binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, c\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean ch\u1ec9 c\u00f3 3 \u0111\u1ed9i, nay xin m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, d\u1ed3n l\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 sung b\u1ed5 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 10 \u0111\u1ed9i\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>C\u1ea5p qu\u00e2n ph\u1ee5c b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng c\u00e1c m\u00e0u cho 4 dinh C\u1ea5m binh. (N\u0103m v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, m\u1ed7i v\u1ec7 220 c\u00e1i \u00e1o, qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ee7a l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7 220 b\u1ed9, 3 dinh Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5 v\u00e0 H\u1ed5 oai, m\u1ed7i dinh 5 v\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 440 c\u00e1i \u00e1o).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u00e1o qu\u00e2n ph\u1ee5c \u1ea5y s\u1eafm b\u1eb1ng ti\u1ec1n kho t\u1ed1n k\u00e9m r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho \u00e1o m\u1eb7c c\u1ee7a qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng v\u1ec7 cho nghi\u00eam, n\u00ean kh\u00f4ng ng\u1ea1i t\u1ed1n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi qu\u1ea3n ph\u1ea3i n\u00ean ch\u1eaft chiu nh\u1eefng c\u1ee7a \u1ea5y, truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c bi\u1ec1n binh ; khi theo h\u1ea7u, m\u1eb7c trong vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd gi\u1eef g\u00ecn, ph\u01a1i ph\u00f3ng c\u1ea5t gi\u1eef cho \u0111\u00fang c\u00e1ch. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn h\u1ea1n \u0111\u1ecfi ph\u00e1t l\u01b0\u1ee3t kh\u00e1c m\u00e0 \u0111\u00e3 r\u00e1ch n\u00e1t th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1eaft \u0111\u1ec1n v\u00e0 giao b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>H\u1eefu qu\u00e2n Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng, Gia n\u00f4 th\u1ed1ng h\u00e0m Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 80. Nh\u00e2n g\u1eb7p sinh nh\u1eadt c\u1ee7a Xu\u00e2n, vua th\u01b0\u1edfng cho sa \u0111o\u1ea1n c\u00e1c m\u00e0u m\u1ed7i th\u1ee9 4 cu\u1ed9n, l\u1ee5a v\u00e0 sa ta m\u1ed7i th\u1ee9 4 t\u1ea5m, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i b\u1eb1ng v\u00e0ng ng\u1ecdc 4 th\u1ee9, \u0111\u1ed3 b\u1eb1ng pha l\u00ea 4 th\u1ee9, \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng tr\u00e0 m\u1ed7i th\u1ee9 1 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n n\u0103m nay \u0111\u00e3 80 tu\u1ed5i\u00a0 th\u1ecd, th\u1ebf m\u00e0 \u0111i l\u1ea1i kho\u1ebb m\u1ea1nh, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u1edbi h\u1ea7u, v\u1ea3 l\u1ea1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 hai l\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u1ec1u th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ea3. Nay g\u1eb7p ng\u00e0y sinh c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ta \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft th\u1eadt \u0111\u00e1ng v\u00ec ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 vui m\u1eebng, b\u00e8n sai Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u00e0 L\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tinh t\u1edbi ban c\u00e1c \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng ta \u0111o\u00e1i th\u01b0\u01a1ng, \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i k\u1ef3 c\u1ef1u c\u00f3 c\u00f4ng lao\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1eadu \u1edf h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean, gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i th\u00e0nh t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n kh\u00f4ng r\u00f5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y \u0111\u1eafp t\u1eeb \u0111\u1eddi n\u00e0o, tra theo s\u1eed s\u00e1ch th\u00ec \u0111\u1eddi L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng, n\u0103m th\u1ee9 26 (1495) c\u00f3 s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i ; n\u0103m C\u1ea3nh H\u01b0ng th\u1ee9 17 [1756] \u0111\u1eafp th\u00eam n\u1eef t\u01b0\u1eddng ((1) N\u1eef t\u01b0\u1eddng : T\u01b0\u1eddng x\u00e2y tr\u00ean m\u1eb7t th\u00e0nh.1). Nay \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1eddi \u0111\u1ea5t g\u1ea1ch \u1edf b\u1ed1n chung quanh th\u00e0nh c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u0111\u00e3 long l\u1edf s\u1ee9t m\u1ebb. V\u1ea3 l\u1ea1i quy c\u00e1ch ki\u1ebfn tr\u00fac th\u00e0nh n\u00e0y so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c r\u1ea5t r\u1ed9ng l\u1edbn. (Th\u00e2n th\u00e0nh chu vi 636 tr\u01b0\u1ee3ng, 7 th\u01b0\u1edbc, 2 t\u1ea5c, cao 9 th\u01b0\u1edbc ; x\u00e2y n\u1eef t\u01b0\u1eddng tr\u00ean th\u00e0nh cao 2 th\u01b0\u1edbc, 4 t\u1ea5c ; m\u1eb7t th\u00e0nh d\u1ea7y 1 tr\u01b0\u1ee3ng, 8 th\u01b0\u1edbc, n\u1eef t\u01b0\u1eddng d\u00e0y 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, ch\u00e2n th\u00e0nh d\u00e0y 3 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, trong \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t v\u00e0ng, ngo\u00e0i x\u00e2y g\u1ea1ch). N\u1ec1n m\u00f3ng hi\u1ec7n c\u00f2n r\u1ea5t l\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho b\u1ee9c th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 ph\u00ean gi\u1eadu che ch\u1eafn n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 tr\u1edf n\u00ean h\u00f9ng tr\u00e1ng v\u00e0 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu thi\u00ean nhi\u00ean. V\u1eady xin theo n\u1ebfp c\u0169 s\u1eeda \u0111\u1eafp l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, ch\u1ed7 h\u00e0nh cung, g\u1ed7 v\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e3 m\u1ecdt n\u00e1t, xin c\u0169ng g\u1ecdi th\u1ee3 s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>C\u1ea5m mua b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a qu\u00e2n l\u00ednh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y B\u1eafc K\u1ef3 chia \u0111\u1eb7t hai kho \u1edf S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh ch\u1ee9a nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, chu\u1ea9n cho bi\u1ec1n binh 2 t\u1ec9nh \u1ea5y t\u1edbi l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. L\u00ednh B\u1eafc Ninh m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng xa, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111em b\u00e1n \u0111i, r\u1ed3i \u0111ong g\u1ea1o \u1edf ch\u1ee3 n\u00ean gi\u00e1 g\u1ea1o cao v\u1ecdt l\u00ean, vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u00e0 b\u1ecdn L\u00e3nh binh qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng c\u1ee7a binh l\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng khi t\u1ea1i ng\u0169 m\u00e0 l\u1ea1i b\u00e1n c\u00e1i n\u1ecd, mua c\u00e1i kia, l\u00fac b\u00e1n th\u00ec gi\u00e1 h\u1ea1, b\u00e1n t\u1ed1ng b\u00e1n t\u00e1ng, l\u00fac mua th\u00ec gi\u00e1 cao, c\u1ea7n mua l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00e0nh th\u1eed ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ea3 hai \u0111\u1eb1ng. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c cai qu\u1ea3n v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i xui khi\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa mua th\u1ea7u l\u00e0m k\u1ebf l\u1ee3i ri\u00eang cho nh\u00e0 m\u00ecnh ! C\u00f2n binh l\u00ednh th\u00ec quen l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u00e0i t\u1ea3i \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u00e3 v\u00e0o tay binh l\u00ednh r\u1ea5t d\u1ec5 phung ph\u00ed, sinh k\u1ebf h\u1eb1ng th\u00e1ng tr\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u ? V\u1eady mu\u1ed1n cho ch\u00fang kh\u00f4ng s\u00e1ch nhi\u1ec5u h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 tr\u1ed1n tr\u00e1nh ph\u1ecfng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Nay th\u00f4ng d\u1ee5 cho binh l\u00ednh \u1edf Kinh v\u00e0 ngo\u1ea1i, c\u00e1c t\u1ec9nh : t\u1eeb nay h\u1ec5 \u0111\u00e3 l\u0129nh th\u00f3c g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em b\u00e1n l\u1ea1i n\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 tang v\u1eadt nhi\u1ec1u hay \u00edt, ng\u01b0\u1eddi mua v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n binh l\u00ednh ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c cai qu\u1ea3n v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i n\u1ebfu l\u00e0 k\u1ebb xui khi\u1ebfn th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i th\u00eam l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc ; vi\u00ean th\u1ed1ng qu\u1ea3n v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00ec s\u01a1 s\u00f3t v\u1ec1 vi\u1ec7c xem x\u00e9t, c\u0169ng giao cho b\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 s\u1ee9c y\u1ebfu d\u00e2ng s\u1edb xin c\u00e1o l\u00e3o. V\u00e0 n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc kinh k\u1ef3 tr\u1edf ra \u0111\u00e3 chia h\u1ea1t \u0111\u1eb7t quan, c\u00f3 c\u00e1c nha T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng gi\u1eef g\u00ecn nhau r\u00e0ng bu\u1ed9c nhau r\u1ea5t h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1 ((1) Ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1 : ch\u1ee9c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.1) li\u00ean su\u1ea5t ((2) Li\u00ean su\u1ea5t : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ch\u01b0 h\u1ea7u m\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc, t\u1ee9c nh\u01b0 ch\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 \u0111\u1eddi sau.2) \u0111\u1eddi x\u01b0a. Th\u1ea7n d\u00e2n gi\u00e0 y\u1ebfu, trong l\u00f2ng c\u0169ng bi\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf d\u00e0i l\u00e2u kh\u00f4ng g\u00ec hay h\u01a1n th\u1ebf, th\u1ef1c mu\u1ed1n ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng th\u1ea5y. V\u1eady xin s\u1eafc sai c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t v\u1ec1 c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ki\u1ebfn thi\u1ebft m\u1ed9t th\u1ec3, t\u1ecf ra m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch chung, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng, khi\u1ebfn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vi\u1ec7c th\u00e0nh, \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng cho kh\u1ecfi s\u1ebd xin v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhanh n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>Trong kinh k\u1ef3 c\u00f3 m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cT\u1eeb khi sang xu\u00e2n t\u1edbi nay, mong m\u01b0a r\u1ea5t nhi\u1ec1u. L\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u1ea5y c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0 t\u00e2u b\u00e1o \u00edt m\u01b0a, l\u00f2ng ta r\u1ea5t \u00e1y n\u00e1y. Nay \u1edf Kinh, may \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a nhu\u1ea7n th\u1ea5m su\u1ed1t ng\u00e0y ch\u1eafc l\u00faa m\u00e1 trong \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ho\u00e0 hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ch\u01b0a, v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean cho l\u00f2ng ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ednh \u1edf Kinh c\u00f3 k\u1ebb hai l\u1ea7n b\u1ecf tr\u1ed1n v\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft l\u1ea1i. B\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua sai ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi m\u1edf thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Ninh. Khi t\u1edbi n\u01a1i, quy\u1ebft \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng. T\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau c\u1ee9 theo l\u1ec7 n\u00e0y thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p ng\u1ecd, t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1\u00a0 v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o l\u00e0m\u00a0 l\u1ec5, khi di\u1ec5u, khi quanh, khi ti\u1ebfn, khi d\u1eebng \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang nghi l\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua khen v\u00e0 xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 vi\u1ec7c t\u1ebf \u0111\u00f3, t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ebfn quan nh\u1ecb ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 8 s\u1ee3i t\u01a1, quan tam ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 5 s\u1ee3i t\u01a1.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u01a1 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a vua l\u00e0m, kh\u1eafc in \u0111\u00e3 xong (t\u1eeb cu\u1ed1i n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, 10 quy\u1ec3n v\u1eeba th\u01a1 c\u1ed5 th\u1ec3 v\u1eeba th\u01a1 kim th\u1ec3 g\u1ed3m 845 b\u00e0i v\u00e0 hai quy\u1ec3n m\u1ee5c l\u1ee5c). Ban cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, nh\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 c\u00e1c nha h\u1ecdc ch\u00ednh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 1 b\u1ed9 ; c\u00f2n h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 th\u1ee9 d\u00e2n mu\u1ed1n in b\u1ea3n ri\u00eang c\u0169ng cho. Th\u01b0\u1edfng chung 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho ng\u01b0\u1eddi coi l\u00e0m, th\u1ee3 kh\u1eafc in v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 V\u0169 Huy Qu\u00fdnh, do khoa m\u1ee5c xu\u1ea5t th\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 b\u1ecb ph\u00e1t \u0111i Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec3 h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt, kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u00e2u x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, v\u1eady xin cho v\u1ec1 t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 Huy Qu\u00fdnh, tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n \u0111\u1ec3 t\u00f9 ph\u00e1 ng\u1ee5c \u1edf S\u01a1n Nam, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, \u0111\u00e3 th\u1ea5y l\u00e0 x\u1eed nh\u1eb9 r\u1ed3i. Nay c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u vi\u1ec7c ph\u1ee7 h\u01a1i \u00edt, kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u00e2u x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t v\u00e3ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay sao kh\u00f4ng k\u00eau xin cho, m\u00e0 ch\u1ec9 ri\u00eang xin cho m\u1ed9t m\u00ecnh Qu\u00fdnh. L\u1eddi xin \u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c 2 th\u00e1ng, B\u01b0u l\u1ea1i ch\u1ee9ng minh th\u1ef1c tr\u1ea1ng c\u1ee7a Qu\u00fdnh trong vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f4ng v\u0103n vi\u1ebft t\u1edd tr\u00e1t, r\u1ed3i B\u01b0u l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00e2ng l\u00ean. Vua gh\u00e9t B\u01b0u c\u00f3 \u00fd mua \u01a1n, c\u1ea7u xin g\u1ea5p g\u00e1p, b\u00e8n ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng cho tra x\u00e9t ch\u1ed1ng c\u00e3i. Qu\u00fdnh th\u00ec b\u1ecb \u0111\u1ed5i \u0111i Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>X\u00e2y l\u00e1t s\u00e2n g\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda mi\u1ebfu Th\u00e1i mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf mi\u1ebfu, r\u01b0\u1edbc vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i t\u1eeb c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac r\u1ed3i qua c\u1eeda H\u01b0ng Kh\u00e1nh, t\u1edbi c\u1eeda N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 r\u1ed3i do ph\u1ed1 \u0110\u00f4ng Nh\u1ea5t, \u0111\u1ebfn c\u1eeda Hi\u1ec3n Th\u1eeba xu\u1ed1ng xe,th\u00e0nh ra quanh co. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i qua c\u1eeda T\u1ea3 T\u00fac, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng nam cung th\u00e0nh, chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda nam, do con \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i \u1edf ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y Th\u00e1i mi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda nam, quay ra ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda h\u1eefu c\u1ed5ng mi\u1ebfu, xu\u1ed1ng xe, do c\u1eeda t\u1ea3 v\u00e0o T\u1ea3 Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu r\u01b0\u1edbc t\u1edbi Th\u1ebf mi\u1ebfu th\u00ec ng\u1ef1 gi\u00e1 ra t\u1eeb c\u1eeda H\u1eefu T\u00fac, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u t\u00e2y nam cung th\u00e0nh, chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda nam, c\u0169ng do con \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i \u1edf ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda \u0111\u00f4ng Th\u1ebf mi\u1ebfu, t\u1edbi ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda nam, quay sang ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda t\u1ea3 c\u00f4ng mi\u1ebfu xu\u1ed1ng xe, r\u1ed3i do c\u1eeda t\u1ea3 v\u00e0o T\u1ea3 Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng. Ph\u00e0m con \u0111\u01b0\u1eddng xe vua \u0111i qua t\u1eeb ph\u1ed1 d\u00e0i \u1edf ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y Th\u00e1i mi\u1ebfu, qua ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda nam, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng mi\u1ebfu. Ph\u1ed1 v\u00e0 ph\u1ed1 d\u00e0i \u1edf ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda \u0111\u00f4ng Th\u1ebf mi\u1ebfu t\u1eeb c\u1eeda Kh\u00e1i \u0110\u1ecbch, qua ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda nam, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u xin x\u00e2y \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u l\u00e1t th\u00eam s\u00e2n g\u1ea1ch \u0111\u1ec3 quan chi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac\u201d. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1i, kh\u00f4ng \u0111\u00e2u b\u1eb1ng Ba Th\u1eafc, s\u1ef1 \u0103n d\u00f9ng trong n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng \u1edf \u0111\u00f3, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n v\u1eadn \u1edf bi\u1ec3n ph\u1ea3i do c\u1eeda tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh An \u0111\u1ed3n An Th\u00e1i thu\u1ed9c V\u0129nh Thanh((1) V\u0129nh Thanh : sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u0129nh Long.1). Vua Phi\u00ean s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u1ed3n t\u1ea5n ng\u0103n tr\u1edf n\u00ean \u0111\u00e3 kh\u1ea9n kho\u1ea3n xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng h\u00e0nh. V\u1ea3, n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a ta, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 b\u1edd c\u00f5i. V\u1eady xin n\u00ean chu\u1ea9n y l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u. Nh\u01b0ng t\u1edd d\u1eabn v\u0103n \u0111\u1ec3 th\u00f4ng h\u00e0nh c\u00f3 Binh b\u1ed9 Lang trung, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean \u1edf th\u00e0nh Nam Vang l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00edn x\u00e9t th\u1ef1c k\u00fd nh\u1eadn, \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng\u201d. Vua \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u00f9ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 \u1edf ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 (T\u00fa c\u00f3 tang v\u1ec1 ngh\u1ec9, h\u1ebft h\u1ea1n, l\u1ea1i v\u1ec1 ra l\u00e0m ch\u1ee9c c\u0169).<\/p>\n<p>D\u1ef1ng nh\u00e0 vu\u00f4ng \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e0i quan canh (xem c\u00e0y), s\u1edf t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, x\u00e2y l\u1ea1i b\u1eadc b\u1ec7. L\u1ea1i d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u1eeda ph\u01b0\u1eddng m\u00f4n \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ee7y qu\u00e2n tr\u00edch l\u1ea5y h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ti\u1ec3u kho\u00e1i \u1edf trong s\u1ed1 ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, c\u1ea5p ph\u00e1t cho v\u1ec7 C\u1ea9m y dinh V\u0169 l\u00e2m, 4 dinh C\u1ea9m binh, ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t \u1edf ty H\u1ed9 v\u1ec7 c\u1ea3nh t\u1ea5t, \u0111\u1ec1u 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 2 chi\u1ebfc, gi\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111i theo h\u1ea7u vua.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i tr\u1ea5n V\u0129nh Thanh l\u00e0m tr\u1ea5n V\u0129nh Long, v\u00ec tr\u00e1nh t\u00ean l\u0103ng ((2) V\u0129nh Thanh : l\u0103ng Hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng h\u1eadu.2).<\/p>\n<p>S\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t r\u00f5 xem ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, x\u00e3, th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh c\u00f3 ti\u1ebfng g\u00ec tr\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean c\u00e1c s\u01a1n l\u0103ng, cung, \u0111i\u1ec7n, l\u00e2u, c\u00e1c (nh\u00e0 vua) th\u00ec t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i l\u1ea1i tr\u1eeb ra c\u00f3 tr\u00f9ng danh hi\u1ec7u v\u1edbi ly cung ((1) Ly cung c\u0169ng nh\u01b0 h\u00e0nh cung. Bi\u1ec7t qu\u00e1n c\u0169ng nh\u01b0 c\u00f4ng qu\u00e1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 vua \u1edf khi \u0111i tu\u1ea7n du.1) v\u1ec1 bi\u1ec7t qu\u00e1n nh\u01b0 Tr\u1eebng t\u00e2m, L\u1ee5c \u1ea5m v\u00e0 t\u00ean c\u00e1c c\u1eeda mi\u1ebfu th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i nghi ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 tri\u1ec1u h\u1ea1 :<\/p>\n<p>(1. V\u1ec1 nh\u1ea1c c\u1ee5. \u2013 L\u1ec5 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 : nh\u00e3 nh\u1ea1c 1 b\u1ed9, chu\u00f4ng to 1 chi\u1ebfc, kh\u00e1nh l\u1edbn 1 c\u00e1i, chu\u00f4ng nh\u1ecf 1 b\u1ed9 12 c\u00e1i, kh\u00e1nh nh\u1ecf 1 b\u1ed9 12 chi\u1ebfc, tr\u1ed1ng c\u00f3 tr\u1ee5 2 c\u00e1i, ch\u00fac ((2) Ch\u00fac : h\u00ecnh gi\u1ed1ng th\u00f9ng s\u01a1n, vu\u00f4ng 2 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, gi\u1eefa c\u00f3 c\u00e1i gi\u00f9i li\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1y, c\u1ea7m rung l\u00ean th\u00ec c\u00e1i d\u00f9i \u1ea5y \u0111\u1eadp sang b\u00ean t\u1ea3, b\u00ean h\u1eefu th\u00e0nh ti\u1ebfng. Ch\u00fac, d\u00f9ng \u0111\u00e1nh v\u00e0o l\u00fac m\u1edbi t\u1ea5u nh\u1ea1c.2) 1 c\u00e1i, ng\u1eef ((3) Ng\u1eef : h\u00ecnh gi\u1ed1ng con h\u1ed5 n\u1eb1m ph\u1ee5c, tr\u00ean l\u01b0ng c\u00f3 27 c\u00e1i r\u0103ng c\u01b0a, l\u1ea5y mi\u1ebfng g\u1ed7 c\u1ecd v\u00e0o th\u00ec th\u00e0nh ti\u1ebfng. Ng\u1eef, d\u00f9ng \u0111\u00e1nh nh\u1eb1m khi t\u1ea5u nh\u1ea1c s\u1eafp xong. 3) 1 c\u00e1i, tr\u1ed1ng b\u1ed3ng 2 c\u00e1i, \u0111\u00e0n c\u1ea7m 4 c\u00e1i, \u0111\u00e0n s\u1eaft 4 c\u00e1i, c\u00e1i ti\u00eau b\u1eb1ng tre c\u00f3 16 \u1ed1ng 2 c\u00e1i, ti\u00eau c\u00f3 23 \u1ed1ng 2 c\u00e1i, \u1ed1ng s\u00eanh 2 c\u00e1i, \u1ed1ng huy\u00ean 2 c\u00e1i, \u1ed1ng tr\u00ec 2 c\u00e1i, ph\u00e1ch 2 c\u00e1i. \u0110\u1ea1i nh\u1ea1c 1 b\u1ed9 : tr\u1ed1ng 20 c\u00e1i, k\u00e8n 8 c\u00e1i, t\u00f9 v\u00e0 4 c\u00e1i, sa la ((4) Sa la : m\u1ed9t nh\u1ea1c c\u1ee5 b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. H\u00ecnh gi\u1ed1ng c\u00e1i ch\u1eadu.4) 4 c\u00e1i, sa la l\u1edbn 4 c\u00e1i, v\u1ecf \u1ed1c bi\u1ec3n ((5) V\u1ecf \u1ed1c bi\u1ec3n : nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201ch\u1ea3i loa\u201d, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u1ed5i nh\u01b0 t\u00f9 v\u00e0 b\u1eb1ng s\u1eebng tr\u00e2u.5) 2 c\u00e1i. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ed3 nh\u1ea1c c\u1ee5 nh\u1ecf ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 h\u1ee3p t\u1ea5u \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, d\u00f9ng bao nhi\u00eau th\u1ee9, v\u1eabn c\u1ee9 tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>2. V\u1ec1 b\u1ea3n nh\u1ea1c. \u2013 C\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m nh\u01b0 3 ti\u1ebft l\u1edbn, ti\u1ebft \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh, ng\u00e0y ban l\u1ecbch, ng\u00e0y truy\u1ec1n l\u00f4 ((6) Truy\u1ec1n l\u00f4 : l\u1ec5 x\u01b0\u1edbng danh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa, nh\u01b0 tr\u1ea1ng nguy\u00ean, b\u1ea3ng nh\u00e3n, th\u00e1m hoa, ti\u1ebfn s\u0129\u20266) ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng ((7) S\u00f3c : m\u1ed3ng m\u1ed9t. V\u1ecdng : ng\u00e0y r\u1eb1m. T\u1ee5c x\u01b0a. Hai ng\u00e0y s\u00f3c, v\u1ecdng \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00fang b\u00e1i.7) th\u01b0\u1eddng h\u1eb1ng th\u00e1ng ng\u00e0y ngo\u1ea1i phi\u00ean d\u00e2ng l\u1ec5 xin quy thu\u1eadn, ng\u00e0y r\u01b0\u1edbc vua ra ng\u1ef1 l\u00ean ngai, ph\u00e0m nh\u1eefng ti\u1ebft t\u1ebf \u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cL\u00fd b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft tr\u0103m quan theo ban th\u1ee9, x\u1ebfp h\u00e0ng l\u00e0m l\u1ec5 th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cT\u00fac b\u00ecnh\u201d. H\u1eb1ng n\u0103m 3 ti\u1ebft l\u1edbn v\u00e0 ti\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh c\u00e1c quan l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cKh\u00e1nh b\u00ecnh\u201d. M\u1ed7i n\u0103m t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e2ng l\u1ec7nh tuy\u00ean ch\u1ec9 d\u1ef1 y\u1ebfn v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, ti\u1ebft \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh, \u0111\u1ecdc \u00e2n chi\u1ebfu xong c\u00e1c quan l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n, th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cDi b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>M\u1ed7i n\u0103m ng\u00e0y ban l\u1ecbch, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0m l\u1ec5, th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cNguy\u00ean b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>M\u1ed7i n\u0103m ng\u00e0y ban l\u1ecbch, tr\u0103m quan v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cH\u00e0m b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m khoa thi \u0110i\u1ec7n khi truy\u1ec1n l\u00f4, quan kh\u00e2m m\u1ec7nh v\u00e0o t\u00e2u l\u1ea1i th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cDo\u00e3n b\u00ecnh\u201d. Khi c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 m\u1edbi v\u00e0o l\u00e0m l\u1ec5 th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cXi\u1ec3n b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>G\u1eb7p ti\u1ebft \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh, c\u00e1c ngo\u1ea1i phi\u00ean v\u00e0o l\u00e0m l\u1ec5, v\u00e0 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i m\u1edbi quy thu\u1eadn l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u b\u00e1i th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c Long b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c ngo\u1ea1i phi\u00ean m\u1edbi quy thu\u1eadn t\u1ea1 \u01a1n th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cB\u00ecnh ho\u00e0\u201d. C\u00e1c l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ed9i, khi l\u00e0m xong, r\u01b0\u1edbc vua v\u1ec1 cung th\u00ec t\u00e2u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cHo\u00e0 b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>3. V\u1ec1 nghi ti\u1ebft. \u2013 M\u1ed7i n\u0103m g\u1eb7p ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t 1 c\u00e1i \u00e1n \u0111\u1ecf h\u01a1i lui v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, \u1edf tr\u00ean th\u1ec1m, gian T\u1ea3 nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1n \u0111\u1ecf \u1edf M\u00e1i t\u00e2y v\u00e0 tr\u00ean th\u1ec1m gian T\u1ea3 nh\u1ea5t H\u1eefu nh\u1ea5t \u0111\u1eb7t chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng \u0111\u1ee9ng l\u1ea1y, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu s\u00e2n r\u1ed3ng \u0111\u1eb7t c\u00e1i bi\u1ec3n chua ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec3 theo ph\u1ea9m m\u00e0 \u0111\u1ee9ng. Nh\u00e3 nh\u1ea1c \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y bi\u1ec3n ghi ph\u1ea9m \u1ea5y. \u0110\u1ea1i nh\u1ea1c \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u00eda nam s\u00e2n r\u1ed3ng, \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng v\u00e0o nhau. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, v\u00e0o kho\u1ea3ng canh n\u0103m, sau khi tr\u1ed1ng \u0111i\u1ec3m 3 h\u1ed3i v\u00e0 \u0111\u1ed1t \u1ed1ng l\u1ec7nh, b\u00e0y \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, b\u00e0y nghi l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. 16 ng\u01b0\u1eddi h\u00e1t chia ra \u0111\u1ee9ng \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu s\u00e2n r\u1ed3ng, v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc ch\u1ed7 treo nh\u1ea1c, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1edf ban nh\u00e3 nh\u1ea1c, ban \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c \u0111\u1ec1u theo ban th\u1ee9 \u0111\u1ee9ng x\u1ebfp h\u00e0ng.\u00a0 Ty L\u1ec5 b\u1ed9 k\u00ednh b\u01b0ng h\u00f2m bi\u1ec3u m\u1eebng c\u1ee7a tr\u0103m quan \u0111\u1eb7t tr\u00ean c\u00e1i \u00e1n \u1edf gi\u1eefa T\u1ea3 nh\u1ecb, c\u00f2n h\u00f2m bi\u1ec3u m\u1eebng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1eb7t tr\u00ean c\u00e1i \u00e1n \u0111\u1ecf \u1edf M\u00e1i t\u00e2y. Ty Loan nghi s\u1eeda so\u1ea1n \u0111\u1eb7t xe vua \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m gian ch\u00ednh gi\u1eefa tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo xe v\u00e0 ban nh\u1ea1c nh\u1ecf \u0111\u1ec1u theo v\u00e0o, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, m\u1ed9t vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, qu\u1ef3 t\u00e2u \u1edf b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n, t\u00e2u hai ti\u1ebfng : \u201ctrung nghi\u00eam\u201d, m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u1ec5 b\u1ed9 m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, qu\u1ef3 \u1edf b\u00ean h\u1eefu con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n t\u00e2u 2 ti\u1ebfng \u201cngo\u1ea1i bi\u1ec7n\u201d. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3 n\u1ed9i\u00a0 gi\u00e1m t\u00e2u h\u1ea7u vua \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u1eedu long, m\u1eb7c \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o, \u0111eo \u0111ai ng\u1ecdc, c\u1ea7m ng\u1ecdc khu\u00ea l\u00ean ng\u1ef1 tr\u00ean b\u1ea3o to\u1ea1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf v\u1ec7 Loan gi\u00e1 \u0111\u1ed9i m\u0169 \u0111\u1ea7u h\u1ed5, m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c, c\u1ea7m thanh kim \u0111ao v\u00e2ng m\u1ec7nh truy\u1ec1n cho c\u00e1c h\u1ed9 v\u1ec7 s\u1eeda so\u1ea1n xe loan v\u00e0 \u0111\u1ed3 h\u00e0nh ng\u01a1i r\u01b0\u1edbc vua \u0111i xe t\u1eeb th\u1ec1m gi\u1eefa ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1eb7t \u1edf gian ch\u00ednh gi\u1eefa tri\u1ec1u \u0111i\u1ec7n. Vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Loan gi\u00e1 qu\u1ef3 t\u00e2u : xin vua l\u00ean xe. \u0110i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean khua chu\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, xe ra \u0111i, qu\u00e2n c\u1ea3nh t\u1ea5t d\u1eabn tr\u01b0\u1edbc theo sau \u0111\u00fang nghi ti\u1ebft. \u0110\u1ebfn th\u1ec1m ph\u00eda b\u1eafc \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, r\u01b0\u1edbc vua xu\u1ed1ng xe, ban \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c \u1edf c\u1eeda c\u1ea3nh m\u00f4n t\u1ea5u l\u00ean, chu\u00f4ng tr\u1ed1ng \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i, b\u1eafn 9 ti\u1ebfng \u1ed1ng l\u1ec7nh, r\u01b0\u1edbc vua l\u00ean ngai, ban \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c d\u1eebng l\u1ea1i, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cL\u00fd b\u00ecnh\u201d. Tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec3m 3 ti\u1ebfng chu\u00f4ng to r\u1ed3i \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng ch\u00fac, nh\u00e3 nh\u1ea1c h\u1ee3p t\u1ea5u, ng\u01b0\u1eddi h\u00e1t ca h\u00e1t kh\u00fac nh\u1ea1c xong, th\u00ec nh\u1ea1c th\u00f4i, \u0111\u00e1nh ba ti\u1ebfng ng\u1eef, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh 3 ti\u1ebfng kh\u00e1nh to. Sau \u0111\u00f3 c\u00f9ng tr\u0103m quan \u0111\u1ee9ng x\u1ebfp h\u00e0ng theo ban th\u1ee9. \u0110\u00e2u \u0111\u00f3 t\u1ec1 ch\u1ec9nh r\u1ed3i th\u00ec t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cT\u00fac b\u00ecnh\u201d ; khi l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng th\u00ec t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cKh\u00e1nh b\u00ecnh\u201d, hai ti\u1ebft \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 5 l\u1ea1y. C\u00f2n bi\u1ec3u m\u1eebng c\u1ee7a tr\u0103m quan th\u00ec N\u1ed9i c\u00e1c b\u01b0ng l\u00ean \u0111\u1eb7t tr\u00ean c\u00e1i \u00e1n s\u01a1n v\u00e0ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 vua ng\u1ef1, v\u00e0 mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i tuy\u00ean \u0111\u1ecdc ; bi\u1ec3u m\u1eebng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec N\u1ed9i c\u00e1c ti\u1ebfp nh\u1eadn, tr\u0103m quan chia ban quay ra. Hai ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 C\u1ea3nh t\u1ea5t b\u1eafn 9 ti\u1ebfng s\u00fang m\u1eebng. L\u1ec5 xong t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cHo\u00e0 b\u00ecnh\u201d. \u0110\u1ea1i nh\u1ea1c n\u1ed5i l\u00ean, r\u01b0\u1edbc vua v\u00e0o \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh l\u00ean ng\u1ef1 b\u1ea3o to\u1ea1. Nh\u1eefng quan vi\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ph\u1ea9m ph\u1ee5c, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean nh\u00e0n t\u1ea3n trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t, c\u00e1c vi\u00ean c\u1ed1ng sinh, gi\u00e1m sinh c\u1ee9 theo th\u1ee9 t\u1ef1 v\u00e0o s\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 5 l\u1ea1y.<\/p>\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m, t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, t\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu c\u00f3 tuy\u00ean ch\u1ec9 cho \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, th\u00ec l\u00e0m th\u00eam l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cDi b\u00ecnh\u201d m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eafn s\u00fang. C\u00f2n c\u00e1c nghi ti\u1ebft kh\u00e1c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf. N\u1ebfu g\u1eb7p nghi ti\u1ebft \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh l\u1ea1i c\u00f3 truy\u1ec1n chi\u1ebfu ban \u01a1n th\u00ec c\u0169ng l\u00e0m th\u00eam l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cDi h\u00ecnh\u201d. Tuy\u00ean \u0111\u1ecdc bi\u1ec3u m\u1eebng c\u1ee7a tr\u0103m quan xong, l\u1ea1i cho ri\u00eang c\u00e1c ngo\u1ea1i phi\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cLong B\u00ecnh\u201d. C\u00f2n nghi ti\u1ebft kh\u00e1c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 nhau.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y s\u00f3c, ng\u00e0y v\u1ecdng h\u00e0ng th\u00e1ng, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1eb7t nghi ti\u1ebft \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, th\u00ec chi\u1ebfu theo nh\u01b0 nghi ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, b\u1ecf c\u00e1c ti\u1ebft m\u1ee5c d\u00e2ng bi\u1ec3u v\u00e0 b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m ng\u00e0y ban ch\u00ednh s\u00f3c, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng l\u1ecbch th\u00ec t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cNguy\u00ean b\u00ecnh\u201d. Quan tuy\u00ean ch\u1ec9 tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng l\u1ecbch \u0111\u00e3 xong, ban cho trong ngo\u00e0i r\u1ed3i \u0111o\u1ea1n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cH\u00e0m b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Khoa thi \u0110\u00ecnh, ng\u00e0y truy\u1ec1n l\u00f4, quan kh\u00e2m m\u1ec7nh l\u00e0m l\u1ec5 t\u00e2u tr\u00ecnh l\u1ea1i, th\u00ec t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cDo\u00e3n b\u00ecnh\u201d. Quan truy\u1ec1n l\u00f4 g\u1ecdi t\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xong, c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n th\u00ec t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cXi\u1ec3n b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean \u0111\u1ecdc xong b\u00e0i bi\u1ec3u ti\u1ebfn c\u1ed1ng, l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c \u201cThu\u1eadn b\u00ecnh\u201d, c\u00f2n nghi ti\u1ebft kh\u00e1c c\u00f9ng gi\u1ed1ng v\u1edbi l\u1ec5 s\u00f3c, v\u1ecdng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi T\u1eeb Th\u1ecd cung, khi g\u1eb7p ba ti\u1ebft l\u1edbn, c\u00f3 t\u1edd d\u00e2ng m\u1eebng th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc, l\u00e0m l\u1ec5 th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u00e0n s\u00e1o v\u00e0 c\u00e1c nh\u1ea1c c\u1ee5 h\u1ea1ng nh\u1ecf ; duy g\u1eb7p ti\u1ebft \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh th\u00ec tuy\u00ean \u0111\u1ecdc t\u1edd ch\u00fac m\u1eebng, nh\u1ea1c th\u00ec d\u00f9ng m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ng\u1ea1ch binh k\u1ef3 4 th\u00e1ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1ng thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p v\u00e0 9 bang \u1edf B\u1eafc t\u00e0o \u0111\u1ec1u c\u00f3 ghi ch\u00e9p \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 c\u1ea3. V\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 \u0111inh nhi\u1ec1u hay \u00edt, thu\u1ebf kho\u00e1 t\u0103ng hay gi\u1ea3m \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ed9, kh\u00f4ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c binh, th\u1ebf m\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ed5 h\u1ed9,\u00a0 l\u1ea1i c\u00f3 ng\u1ea1ch binh c\u0169ng th\u00eam th\u1eeba. V\u1eady xin n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u201cT\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u00ean h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t, n\u1ebfu ai ngh\u1ec9 d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh, hay h\u01b0u tr\u00ed ho\u1eb7c l\u00e0m ch\u1ee9c nh\u00e0n t\u1ea3n, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho chi l\u01b0\u01a1ng T\u00f4n th\u1ea5t, c\u00f2n \u00e1o m\u1eb7c m\u00f9a xu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1ec1n S\u01a1n th\u1ea7n \u1edf n\u00fai Ng\u1ecdc Tr\u1ea3n, sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea th\u1ee3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>T\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o, c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean ph\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u00e0 Chung A Ph\u00e1t, t\u1ee5 t\u1eadp c\u00e1c thuy\u1ec1n ch\u00e0i, l\u1ea5y n\u00fai Tr\u00e0ng S\u01a1n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 ph\u00e1i t\u00e2y l\u00e0m n\u01a1i s\u00e0o huy\u1ec7t. (N\u00fai Tr\u00e0ng S\u01a1n c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Gi\u00e1p Ch\u00e2n, \u1edf gi\u1eefa bi\u1ec3n c\u1ea3 thu\u1ed9c h\u1ea3i ph\u1eadn V\u00e2n \u0110\u1ed3n, li\u00ean ti\u1ebfp v\u1edbi B\u1ea1ch Long V\u0129 \u1edf Tr\u00fac S\u01a1n nh\u00e0 Thanh). Th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, l\u00e0m nguy h\u1ea1i d\u00e2n bu\u00f4n. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 Ti\u1ec1n nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea9m do t\u1ec9nh sai ph\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, tr\u00f4ng th\u1ea5y 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111ang ch\u1ea1y ra \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, th\u00ec nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u1ea5y Th\u1ea9m \u0111u\u1ed5i theo ch\u1ea1y c\u1ea3 v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1\u00a0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1ea1i sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Giai, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Tri ch\u00e2u hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, nay c\u00f3 l\u0169 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u1ea5y l\u1ea3ng v\u1ea3ng \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n th\u1ebf t\u1ea5t nh\u00e2n ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf qu\u1ea5y nhi\u1ec5u g\u00e2y s\u1ef1. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m t\u00ednh to\u00e1n v\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111\u00e3 ph\u00e1i ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u00e1ch m\u00e2y m\u00f9 \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n. B\u1ecdn\u00a0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1edf Th\u1ed5 Luy\u1ec7n, thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Thanh, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ea3o C\u1eedu \u0110\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 t\u00ean trong b\u1ecdn, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 s\u00fang l\u1edbn c\u00f9ng kh\u00ed gi\u1edbi \u0111em n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, h\u00e3y th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Th\u1ecbnh 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; c\u00f2n d\u00e2n phu \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y th\u00ec chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (h\u1ea1ng nh\u1ea5t th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng ; h\u1ea1ng nh\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng ; h\u1ea1ng ba m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Su\u1ea5t qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n, ch\u1edf c\u00e1c c\u1ee7a kho \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1eeda ch\u1eefa thuy\u1ec1n b\u00e8, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u giao ph\u00f3 cho bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n, t\u1edbi khi xong, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u00ednh m\u00ecnh ki\u1ec3m tra xem x\u00e9t, l\u1ea1i h\u1edd h\u1eefng coi nh\u01b0 \u0111au ng\u1ee9a kh\u00f4ng quan h\u1ec7 g\u00ec \u0111\u1ebfn m\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e2u ng\u00e0y sinh t\u1ec7, m\u00e0 trong b\u1ecdn bi\u1ec1n binh l\u1ea1i nhi\u1ec1u k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed1t, ch\u1ec9 toan gi\u1ea3m b\u1edbt ho\u1eb7c l\u1ea5y c\u1eafp v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ec3 chia tay nhau, s\u1eeda ch\u1eefa thuy\u1ec1n b\u00e8 l\u00e0m qua loa cho xong vi\u1ec7c. T\u1edbi khi sai ph\u00e1i, ch\u1ee3t g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 th\u01b0\u1eddng hay x\u1ea3y ra tai n\u1ea1n, l\u1ea1i l\u00f3t mi\u1ec7ng l\u00e0 bi\u1ec3n kh\u01a1i nguy hi\u1ec3m, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ! D\u1eabu r\u1eb1ng vi\u1ec7c x\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u1eebng ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, nh\u01b0ng ta v\u1eabn cho l\u00e0 v\u00ec c\u00f3 s\u00f3ng gi\u00f3, n\u00ean khoan tha cho \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u. T\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n \u0111\u00f4ng c\u00f3 t\u1edbi h\u00e0ng ch\u1ee5c h\u00e0ng tr\u0103m v\u1ea1n ! N\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ecfi qua \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 chung quy h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ec1n b\u1ed3i m\u1ea3y may n\u00e0o, th\u00ec e ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam nhi\u1ec1u, b\u1ecdn kia s\u1ebd coi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 v\u1eadt b\u1ecf \u0111i. V\u1eady c\u1ea7n ph\u1ea3i thi\u1ebft tha nghi\u00eam d\u1ee5 : T\u1eeb \u0111\u00e2y tr\u1edf v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ea3i v\u1eadn, thuy\u1ec1n b\u00e8 ph\u1ea3i do \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 th\u00e0nh, tr\u1ea5n \u0111\u1ed1c th\u00fac s\u1eeda ch\u1eefa t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 h\u1ea1n, khi l\u00e0m xong, ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh xem x\u00e9t, n\u1ebfu qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n b\u1ec1n ch\u1eb7t, m\u1edbi cho chuy\u00ean ch\u1edf ; n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t ch\u1ec9 r\u00f5 nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean n\u00e0o th\u1eeba h\u00e0nh vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa, nghi\u00eam ng\u1eb7t tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, m\u1ed9t m\u1eb7t th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n b\u1eaft ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ec1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n ch\u1eb7t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi k\u1ef3 chuy\u1ec3n v\u1eadn tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. N\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecbu x\u00e9t nghi\u1ec7m th\u1eadt k\u1ef9 \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n ch\u1eb7t m\u00e0 h\u1ecfng vi\u1ec7c, th\u00ec s\u1ebd t\u00ednh t\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 gi\u00e1 v\u1eadt li\u1ec7u nh\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0m thuy\u1ec1n, b\u1eaft c\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 th\u00e0nh, tr\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh theo t\u1eebng t\u00ean, chia su\u1ea5t ra m\u00e0 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, quy\u1ebft kh\u00f4ng cho m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 b\u1edfi s\u00f3ng gi\u00f3. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh H\u1ed3 H\u1ef1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u1edbi v\u1ec1, ch\u01b0a c\u01b0 t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u1ea1ch binh l\u00ednh c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00e2u sung \u0111i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay xin x\u00e9t theo c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, tr\u01b0\u1edbc kia s\u1ed1 \u0111inh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, m\u00e0 nay \u0111\u00e3 th\u00eam l\u00ean nhi\u1ec1u, th\u00ec theo l\u1ec7 l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o s\u1ed1 l\u00ednh c\u01a1\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m v\u1eabn l\u0129nh Vi\u1ec7n s\u1ee9 \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 v\u00e0 quy\u1ec1n coi v\u1ec7 Loan gi\u00e1, ki\u00eam coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n b\u00e0i, Nha b\u00e0i, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Ho\u00e0 thanh v\u00e0 Thanh b\u00ecnh. B\u1ed5 nguy\u00ean V\u0169 l\u00e2m Ti\u1ec1n nh\u1ea5t v\u1ec7 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Tham bi\u1ec7n \u0111\u00ea ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa l\u00e0m Ti\u1ec1n phong Ti\u1ec1n v\u1ec7 V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXI<\/a>X<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, thi H\u1ed9i. Sai L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh sung Ch\u00e1nh ch\u1ee7 kh\u1ea3o, th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng sung Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1ecb lang Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang H\u00e0 Duy Phi\u00ean sung Tri c\u1ed1ng c\u1eed. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0110\u1ed7 Qu\u00fd coi gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c tra x\u00e9t tu\u1ea7n ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi h\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u1ea7u b\u00e0i vua ra, th\u00ec 2 vi\u00ean Tri c\u00f4ng c\u1eed chia nhau \u0111i hai vi \u0111\u1ec3 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc, r\u1ed3i m\u1edbi ni\u00eam y\u1ebft. Khoa n\u00e0y quan tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u r\u1eb1ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ti\u1ebft l\u1ed9 ra ngo\u00e0i, vua b\u00e8n sai \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c tuy\u00ean \u0111\u1ecdc. \u0110\u1ebfn khi \u0111em nh\u1eefng quy\u1ec3n l\u1ea5y \u0111\u1ed7 d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec k\u1ef3 th\u1ee9 hai, k\u1ef3 th\u1ee9 ba nh\u1eefng quy\u1ec3n c\u00f3 ph\u00e2n s\u1ed1 r\u1ea5t \u00edt (k\u1ef3 th\u1ee9 hai c\u00f3 16 quy\u1ec3n v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 1 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 4 ph\u00e2n, k\u1ef3 th\u1ee9 ba c\u00f3 8 quy\u1ec3n v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ph\u00e2n).<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 quan tr\u01b0\u1eddng c\u00e2u n\u1ec7 c\u00e2n nh\u1eafc \u0111\u1eafn \u0111o qu\u00e1, b\u00e8n gia \u01a1n cho nh\u1eefng quy\u1ec3n n\u00e0o c\u00f3 ph\u00e2n s\u1ed1 th\u00ec gia th\u00eam 1 ph\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 1 ph\u00e2n th\u00ec cho l\u00e0 1 ph\u00e2n. L\u1ea5y 8 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch : \u0110\u1ed7 Quang, Phan Tr\u01b0\u1edbc, Nguy\u1ec5n To\u1ea3n, V\u0169 C\u00f4ng \u0110\u1ed9, Ph\u1ea1m B\u00e1 Thi\u1ec1u, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd, Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i v\u00e0 Ph\u1ea1m Gia Chuy\u00ean. L\u1ea5y 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ph\u00f3 b\u1ea3ng: Nguy\u1ec5n M\u1eadu Tr\u1ea1ch, Tr\u1ea7n Tr\u1ee9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i sung Th\u1ecb lang Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, Th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u1ed9, quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u1ec1 b\u1ed9 cung ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ef1 H\u1eefu tham tri l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 H\u1ed9. Cho \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang, l\u0129nh vi\u1ec7c V\u0169 kh\u1ed1, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n v\u1ec1 cung ch\u1ee9c \u1edf b\u1ed9 Binh. Th\u0103ng N\u1ed9i v\u1ee5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00ean th\u1ef1 Lang trung, c\u00f9ng v\u1edbi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Khi vi\u1ec7c thi H\u1ed9i xong, th\u00ec Phan Huy Th\u1ef1c, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n v\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 cung ch\u1ee9c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, duy \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m coi qu\u1ea3n r\u1ed3i th\u00ec Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u1eabn c\u1ee9 l\u01b0u \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t nh\u00e0 tr\u1ea1m H\u01b0ng Y\u00ean \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ed9i Xuy\u00ean (x\u00e3 n\u00e0y thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nam Xang, t\u1eeb H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, h\u1ec5 c\u00f3 ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u qua \u0111\u1ea5y). Sau \u0111\u00f3, cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, n\u00ean \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 tr\u1ea1m H\u00e0 Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i cung Tr\u01b0\u1eddng Minh.<\/p>\n<p>Sai H\u00e0 N\u1ed9i ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c h\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng 2 ph\u1ed1 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn. H\u1ec5 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 mua s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf hai t\u1ec9nh (Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn) th\u00ec c\u1ee9 chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u00e0o vi\u00ean h\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m t\u00fd l\u00e0 ti\u1ebft Thanh minh. Vua b\u00e1i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, nh\u00e2n \u0111i s\u0103n v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n, g\u1eb7p m\u01b0a, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng cho quan qu\u00e2n theo h\u1ea7u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng hai l\u0103ng V\u0129nh Di\u1ec5n ((1) V\u0129nh Di\u1ec5n : l\u0103ng Nguy\u1ec5n th\u1ecb, v\u1ee3 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc T\u1ea7n, \u1edf x\u00e3 Chi\u00eam S\u01a1n, huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam.1) v\u00e0 V\u0129nh Di\u00ean ((2) V\u0129nh Di\u00ean : l\u0103ng \u0110o\u00e0n th\u1ecb, v\u1ee3 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Chu, c\u0169ng \u1edf \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m tr\u00ean.2) \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa c\u00e1ch, e ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu t\u1ea5t ; v\u1eady sai quan tr\u1ea5n h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ti\u1ebft Thanh minh, ph\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ea9m, x\u00f4i, l\u1ee3n, c\u1ed7 b\u00e0n, ph\u1ea3i th\u00e2n xem x\u00e9t, c\u1ed1t cho phong h\u1eadu s\u1ea1ch s\u1ebd. L\u1ea1i s\u1eeda l\u1ea1i c\u1ed9t n\u00eau g\u1ed7 ghi r\u00f5 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ea5m, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Ph\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec tham tang ph\u1ea3i b\u1ecf ng\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e2u, sau \u0111\u01b0\u1ee3c tha, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, t\u1edbi \u0111\u00e2y, t\u1eeb bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng v\u1ec1, ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh n\u00f3i Ph\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c xu\u1ea5t s\u1eafc, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c b\u1ecb l\u1ed7i n\u1eb7ng, \u0111\u00e3 gia \u01a1n chu\u1ea9n cho g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai ph\u00e1i \u0111i bi\u1ec3n T\u00e2y, bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u b\u01b0\u1edbc gian nan nguy hi\u1ec3m. K\u1ec3 v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1ed9i, d\u1eabu kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i d\u00f9ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ed7i \u0111\u1ed5i m\u1edbi, th\u00ec k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ed7i, t\u1ef1 ngh\u0129 nh\u01b0 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i ch\u1ea3y \u1edf Tam Hi\u1ec7p ((3) Tam Hi\u1ec7p : t\u1ee9c l\u00e0 C\u1ed3 \u0110\u01b0\u1eddng Hi\u1ec7p, Vu Hi\u1ec7p v\u00e0 T\u00e2y L\u0103ng Hi\u1ec7p, \u1edf v\u00e0o kho\u1ea3ng 2 t\u1ec9nh T\u1ee9 Xuy\u00ean v\u00e0 H\u1ed3 B\u1eafc (Trung Qu\u1ed1c), ch\u1ed7 ba hi\u1ec7p \u1ea5y li\u1ec1n nhau d\u00e0i 700 d\u1eb7m, gi\u1eefa l\u00e0 d\u00f2ng s\u00f4ng, hai b\u1edd gi\u00e1p n\u00fai, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y r\u1ea5t m\u1ea1nh, thuy\u1ec1n \u0111i r\u1ea5t l\u00e0 hi\u1ec3m tr\u1edf.3), cam ch\u1ecbu bu\u00f4ng tr\u00f4i, s\u1ebd l\u1ea1i b\u01b0\u1edbc v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho khai ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i \u0111i ngo\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng t\u1ee9c th\u00ec sai ph\u00e1i. N\u1ebfu ng\u00e0y d\u1ed3n th\u00e1ng ch\u1ee9a, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao th\u00ec theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng th\u0103ng b\u1ed5, c\u0169ng ch\u1eb3ng sao c\u1ea3. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u00e0o t\u1eadt \u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 nh\u1eb9 hay n\u1eb7ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u00e2n vi\u00ean n\u00e0o m\u1eafc t\u1ed9i, kh\u00f4ng cho t\u1ef1 \u00fd n\u00e0i xin c\u00e0n b\u1eady n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Truy phong Th\u00e1i b\u1ea3o qu\u1ed1c c\u00f4ng Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Trung l\u00e0m Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khu\u00f4ng l\u00e0m Quy Qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ban \u01a1n, t\u1eeb g\u1ea7n \u0111\u1ebfn xa l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng trung h\u1eadu v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau n\u00e0y. Ta ngh\u0129 :<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Ch\u00e1nh dinh Cai c\u01a1, Mi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng h\u1ea7u, t\u1eb7ng phong T\u00e1n tr\u1ecb c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn khai ph\u1ee7 Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o qu\u1ed1c c\u00f4ng, thu\u1ef5 Ch\u00ednh Tr\u1ef1c Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Trung: sinh ra ho\u00e0ng t\u1ed5 t\u1ef7 Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng h\u1eadu ((1) Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng h\u1eadu : b\u00e0 n\u1ed9i Minh M\u1ec7nh.2).<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Ngo\u1ea1i t\u1ea3 Ch\u01b0\u1edfng dinh ki\u00eam Ch\u01b0\u1edfng s\u1ee9, t\u1eb7ng phong Suy trung d\u1ef1c v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn khai ph\u1ee7, Ph\u1ee5 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c, Th\u00e1i b\u1ea3o qu\u1ed1c c\u00f4ng, thu\u1ef5 Cung \u00fd T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khu\u00f4ng : sinh ra ho\u00e0ng t\u1ef7 Cao ho\u00e0ng h\u1eadu((2) Cao ho\u00e0ng h\u1eadu : v\u1ee3 Gia Long v\u00e0 l\u00e0 m\u1eb9 Minh M\u1ec7nh.3).<\/p>\n<p>Kho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long [1802-1819], Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n truy t\u1eb7ng h\u00e0m cao v\u00e0 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf trong c\u00e1c ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m ch\u1eafc \u0111\u00e3\u00a0 h\u1eadu r\u1ed3i. Nay, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i, ph\u00e0m c\u00e1c th\u00e2n hu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o n\u01a1i th\u1edd chung ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ri\u00eang, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 gia t\u1eb7ng ch\u1ee9c h\u00e0m v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0103n l\u1ed9c, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao c\u0169, nay l\u1ea1i gia th\u00eam \u01a1n \u0111i\u1ec3n cho r\u1ed9ng h\u01a1n. V\u1eady \u0111\u1ed5i t\u1eb7ng Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Trung l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, t\u00ean thu\u1ef5 v\u1eabn l\u00e0 Ch\u00ednh Tr\u1ef1c, phong Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ; T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Khu\u00f4ng l\u00e0m \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u1ed1 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ed5i t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Cung M\u1eabn, phong Quy Qu\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ec1n Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng, h\u1eb1ng n\u0103m, xu\u00e2n thu hai k\u1ef3 \u0111\u1ebfn t\u1ebf.<\/p>\n<p>L\u1ea1i gia t\u1eb7ng v\u1ee3 ch\u00ednh th\u1ea5t Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 Ph\u00f9ng th\u1ecb, nguy\u00ean t\u1eb7ng Qu\u1ed1c th\u00e1i phu nh\u00e2n, nay truy phong l\u00e0 Di\u1ec5n Qu\u1ed1c nh\u1ea5t ph\u1ea9m phu nh\u00e2n, t\u00ean thu\u1ef5 v\u1eabn l\u00e0 Trang Th\u1ee5c ; v\u1ee3 ch\u00ednh th\u1ea5t Quy Qu\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea th\u1ecb, nguy\u00ean t\u1eb7ng Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n, nay truy phong l\u00e0 Quy Qu\u1ed1c nh\u1ea5t ph\u1ea9m phu nh\u00e2n, t\u00ean thu\u1ef5 v\u1eabn l\u00e0 Th\u1ee5c Th\u1eadn.<\/p>\n<p>Cho con c\u1ee7a tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Qu\u1ef3nh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ki\u1ec7n, v\u00e0 con c\u1ee7a tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Anh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh \u0111\u01b0\u1ee3c do ch\u00e2n \u1ea5m, l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n vi\u1ec7c th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ef1c ((3) Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ef1c : t\u00fac tr\u1ef1c h\u1ea7u vua.3).<\/p>\n<p>Tr\u00f9ng tu n\u01a1i vi\u00ean t\u1ea9m ((1) Vi\u00ean t\u1ea9m : ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed ho\u1eb7c ho\u00e0ng phi, c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi l\u0103ng t\u1ea9m l\u00e0 n\u01a1i m\u1ed3 m\u1ea3 c\u1ee7a vua ch\u00faa 1) c\u1ee7a Anh Du\u1ec7 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed ((2) T\u1ee9c Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh.2) v\u00e0 cho r\u1eb1ng Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng \u0111\u00e3 m\u00e3n tang, \u0111\u00e3 ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u00e0o \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 th\u1edd, v\u1eady sai d\u1eddi ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 \u0111em d\u1ef1ng \u1edf ph\u00eda sau vi\u00ean t\u1ea9m n\u00e0y cho Th\u00e1i B\u00ecnh h\u1ea7u l\u00e0 L\u1ec7 Chung \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt bi\u1ec7t n\u1ea1p c\u1ee7a x\u00e3 B\u00e1t Tr\u00e0ng, thu\u1ed9c B\u1eafc Binh (nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p v\u1ea3i tr\u1eafng, nay \u0111\u1ed5i n\u1ed9p g\u1ea1ch B\u00e1t Tr\u00e0ng gi\u00e0. H\u1ea1ng tr\u00e1ng h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 300 vi\u00ean, c\u00f2n d\u00e2n \u0111inh h\u1ea1ng l\u00e3o th\u00ec n\u1ed9p 1 n\u1eeda)<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ed1 ng\u1ea1ch th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf ty B\u1ed1 ch\u00ednh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3. (N\u0103m t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh, c\u00e1c th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf ty B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, nguy\u00ean ng\u1ea1ch : b\u00e1t ph\u1ea9m 3 ng\u01b0\u1eddi, c\u1eedu ph\u1ea9m 6 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 60 ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : b\u00e1t ph\u1ea9m 4 ng\u01b0\u1eddi, c\u1eedu ph\u1ea9m 8 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 67 ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, nguy\u00ean ng\u1ea1ch : v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 30 ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i 20 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh c\u00f3 3 huy\u1ec7n : Th\u00e2m Nguy\u00ean, Y\u00ean S\u01a1n v\u00e0 M\u1ed9ng S\u01a1n, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba, nay xin chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh, d\u01b0\u1edbi huy\u1ec7n n\u00ean c\u00f3 \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng. V\u1eady huy\u1ec7n Th\u00e2m Nguy\u00ean \u0111\u1eb7t 6 t\u1ed5ng, huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n v\u00e0 M\u1ed9ng S\u01a1n, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 4 t\u1ed5ng, m\u1ed7i t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t 1 vi\u00ean cai t\u1ed5ng, c\u1ea5p cho tri\u1ec7n g\u1ed7, \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng\u201d. Vua thu\u1eadn cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, c\u00f3 7 \u0111\u1ed9ng thu\u1ed9c ch\u00e2u Quy H\u1ee3p ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u00e2u. Nay h\u1ea1 l\u1ec7nh cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u201cT\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, m\u00e0 hi\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p kh\u00f4ng t\u1edbi Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, th\u00ec chu\u1ea9n cho theo c\u1ea5p b\u1eadc b\u1ecb gi\u00e1ng \u1ea5y, ban cho \u00e1o xu\u00e2n theo c\u1ea5p b\u1eadc c\u1ee7a m\u00ecnh ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u00ecnh th\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, t\u00ednh c\u1ea5p cho ti\u1ec1n. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh cho L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p b\u1ea1c thay thu\u1ebf s\u1eaft (Hai m\u1ecf \u0110\u00e0 L\u1ecbch v\u00e0 M\u00e3nh X\u00e1 thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u1ed7i n\u0103m, theo l\u1ec7 n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 200 c\u00e2n, nay cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng b\u1ea1c 14 l\u1ea1ng. \u1edf Cao B\u1eb1ng c\u00e1c bi\u1ec7t n\u1ea1p thi\u1ebft h\u1ed9 ((3) Thi\u1ebft h\u1ed9 : nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft.3) m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p theo l\u1ec7 n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 1.672 c\u00e2n, nay cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng b\u1ea1c l\u00e0 83 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n).<\/p>\n<p>C\u00e1c s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n tinh Qu\u1ea3ng Nam t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin ra th\u00fa, th\u1ea7n ph\u1ee5c v\u00e0 \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n, quan tr\u1ea5n t\u00e2u l\u00ean. Vua cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man hay tr\u00e1o tr\u1edf, ch\u01b0a th\u1eadt \u0111\u00e1ng tin n\u00ean kh\u00f4ng \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Gia phong H\u00e0 Hoa qu\u1eadn c\u00f4ng Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1t l\u00e0m Hoa Qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1eb7t l\u1ec5, tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, sau ng\u01b0\u1eddi s\u01a1 ; v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ban \u01a1n t\u1eeb h\u1ecd g\u1ea7n t\u1edbi h\u1ecd xa. Ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u00e0 L\u00ea th\u1ecb t\u1eb7ng phong Nh\u1ea5t ph\u1ea9m phu nh\u00e2n l\u00e0 v\u1ee3 ch\u00ednh th\u1ea5t \u00f4ng nguy\u00ean L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri, t\u1eb7ng Thi\u1ebfu ph\u00f3, H\u00e0 Hoa qu\u1eadn c\u00f4ng, Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1t, sinh ra Th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ta : \u0111\u1ee9c t\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, Ph\u01b0\u1edbc tr\u1ea1ch c\u00f3 nhi\u1ec1u ; khi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc, ra v\u00e0o n\u01a1i tri\u1ec1u ch\u00ednh, gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho ta, \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ecf c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t ; n\u00ean ta khi m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i, \u0111\u00e3 t\u1eebng phong t\u1eb7ng \u0111\u1ea5t \u0103n l\u1ed9c, ch\u1ee9c h\u00e0m v\u00e0 d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00fang t\u1ebf theo c\u00e1c ti\u1ebft \u0111\u1ec3 mong y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.<\/p>\n<p>Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 thanh nh\u00e0n, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ecf s\u00e1ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc th\u00e2n hu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 phong hi\u1ec7u v\u1ebb vang. Nh\u1edb \u0111\u1ebfn h\u1ecd ngo\u1ea1i, c\u0169ng l\u1ea1i n\u00ean gia \u01a1n m\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ed9ng r\u00e3i n\u1eefa : Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1t th\u00ec gia t\u1eb7ng \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Vinh l\u1ed9c \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Th\u00e1i ph\u00f3, t\u00ean thu\u1ef5 v\u1eabn l\u00e0 \u00d4n C\u1ea9n, phong Hoa Qu\u1ed1c c\u00f4ng, ch\u00ednh th\u1ea5t L\u00ea th\u1ecb th\u00ec gia t\u0103ng Hoa qu\u1ed1c Nh\u1ea5t ph\u1ea9m phu nh\u00e2n, t\u00ean thu\u1ef5 v\u1eabn l\u00e0 Th\u1ee5c \u00fd. (Thi\u1ec7u Tr\u1ecb n\u0103m \u0111\u1ea7u [1841]), Hoa qu\u1ed1c c\u00f4ng \u0111\u1ed5i phong l\u00e0 Th\u1ecd Qu\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 phu nh\u00e2n l\u00e0 Th\u1ecd qu\u1ed1c Nh\u1ea5t ph\u1ea9m phu nh\u00e2n).<\/p>\n<p>An Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u00ean l\u00e0 Quang c\u00f3 vi\u1ec7c tang m\u1eb9 \u0111\u00e3 ch\u00f4n c\u1ea5t xong, l\u1ea1i t\u00e2u xin g\u1ea1ch v\u00e0 d\u1ef1 chi cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833].<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cAn Kh\u00e1nh c\u00f4ng Quang, tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ea5y n\u00ea c\u00f3 vi\u1ec7c tang ri\u00eang, \u0111\u00e3 xin nh\u1edd th\u1ee3 l\u00e0m v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 2,3 l\u1ea7n, ta cho r\u1eb1ng Quang l\u00e0 ch\u1ed7 th\u00e2n c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch h\u1eadu th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho v\u00e0 ph\u00e1i binh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn gi\u00fap vi\u1ec7c, l\u1ea1i gia \u01a1n cho m\u01b0\u1ee3n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tang. Nay kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1ee7, l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi c\u1ea7u xin n\u00e0y, xem ra ch\u1ec9 l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb mong nh\u1edd l\u1eddi n\u00f3i h\u00e0m h\u1ed3 th\u1ef1c l\u00e0 ngu t\u1ed1i, nh\u00e0m qu\u00e1. T\u1eadp t\u1ea5u \u1ea5y ph\u1ea3i qu\u0103ng tr\u1ea3 l\u1ea1i r\u1ed3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c : t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i n\u1ebfu kh\u00f4ng y\u00ean ph\u1eadn h\u1ec5 c\u00f2n t\u00e2u xin c\u00e0n b\u1eady vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec giao ngay cho ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec chi\u1ec3u theo l\u1ec7 qu\u00e2n l\u01b0u t\u00f9 ph\u1ea1m ((1) Qu\u00e2n l\u01b0u t\u00f9 ph\u1ea1m : h\u1ea1ng t\u00f9 ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh v\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e0y.1) d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng (m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 T\u0129nh Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p t\u00e2u n\u00f3i : L\u00ednh \u1edf v\u1ec7 V\u00f5 th\u00e0nh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u qu\u00ea qu\u00e1n t\u1ec9nh h\u1ea1t H\u00e0 T\u0129nh xin tr\u00edch ra 1 \u0111\u1ed9i l\u00e0m l\u00ednh coi ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t v\u1ec7 V\u00f5 th\u00e0nh c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i, h\u00e1 n\u00ean chia ra \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c 2 t\u1ec9nh\u201d, b\u00e8n sai \u0111\u1ed5i v\u1ec7 V\u00f5 th\u00e0nh l\u00e0m c\u01a1 An v\u00f5, v\u1eabn l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Ngh\u1ec7 An, l\u1ea5y \u0111\u1ed9i Ki\u00ean uy \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u0129nh ki\u00ean, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m l\u00ednh gi\u1eef ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Phan V\u0103n C\u1ea7n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai Ti\u1ec1n v\u1ec7, V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 L\u00e2m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cS\u1eeda \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n m\u00e0nh th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 tay l\u00e0nh ngh\u1ec1, kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u1ecfng vi\u1ec7c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua ngh\u0129 c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean chu, Thi\u00ean chu, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, trong \u0111\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u1ecfi, m\u00e0 danh ph\u1eadn c\u00f2n th\u1ea5p k\u00e9m ch\u01b0a t\u1ecf m\u00ecnh ra \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ed9 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ed9i v\u1edbi Th\u1ee7y qu\u00e2n Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng l\u1ef1a ch\u1ecdn k\u1ef9 xem ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m nhanh gi\u1ecfi, th\u00f4ng th\u1ea1o vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng hay binh \u0111inh, \u0111\u1ec1u tr\u00edch ra t\u1eebng h\u1ea1ng, l\u1eadp th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, ta s\u1ebd ra \u01a1n, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng\u201d. Khi t\u00e2u l\u00ean l\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh x\u00e9t l\u1ea1i, r\u1ed3i chu\u1ea9n y cho 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng.<\/p>\n<p>(\u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng h\u1ea1ng \u01b0u th\u0103ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i : 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng h\u1ea1ng b\u00ecnh, th\u0103ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng : 4 ng\u01b0\u1eddi ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ed sai h\u1ea1ng th\u1ee9, cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay : 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9, V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u1ed9, B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 ; Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, v\u1eabn sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 L\u00e2m l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, ki\u00eam cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n b\u00e0i, Th\u1ecb v\u1ec7 Nha b\u00e0i, Th\u1ecb v\u1ec7 Kim sang, T\u00e0i hoa v\u00e0 c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o. Th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai H\u1eadu v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ecb v\u1ec7, Ng\u00e2n dang, S\u00e0i t\u00e2n v\u00e0 Ng\u01b0 h\u1ed9, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 L\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1ed5 oai H\u1eadu v\u1ec7.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7p su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh t\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ea5t v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 Mi\u00eau Nhi l\u00e0m gia \u0111\u1ed3ng nh\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, ph\u1ea9m h\u1ea1nh h\u00e8n k\u00e9m, kh\u00f4ng ai \u0111\u1ebfm x\u1ec9a, sau \u0111\u1ed5i t\u00ean, \u0111i \u0111\u1ea7u qu\u00e2n d\u1ea7n d\u00e0 l\u00ean to ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y N\u1ed9i c\u00e1c d\u00f2 bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u00e8n ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean, tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111o\u1ea1t ch\u1ee9c ngay ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf Tr\u1ea5n Ninh ch\u1ed7 m\u1edbi m\u1edf. Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i v\u00ec ti\u1ebfn c\u1eed l\u1ea7m l\u1eabn b\u1ecb ph\u1ea1t. S\u1eafc sai binh B\u1ed9 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c qu\u1ea3n quan, ph\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u00f3 ai gi\u1ed1ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y th\u00ec cho x\u00e9t h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 tr\u1eebng ph\u1ea1t, c\u00f2n t\u1ed9i b\u1ea3o c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c khoan tha cho, n\u1ebfu c\u1ee9 thi\u00ean t\u01b0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u00ec t\u1ea5t giao b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<p>V\u1ecdng C\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Qu\u1ef3nh ch\u1ebft, chu\u1ea9n c\u1ea5p cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi coi m\u1ed9.<\/p>\n<p>X\u00e2y b\u00f3 m\u1eb7t trong ph\u00eda sau Kinh th\u00e0nh (g\u1ea1ch x\u00e2y c\u00f9ng c\u00e1ch th\u1ee9c nh\u01b0 m\u1eb7t b\u00ean h\u1eefu) v\u00e0 m\u1eb7t trong \u0111\u00e0i Th\u00e1i B\u00ecnh (x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch, \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n l\u00e0 tr\u00ean r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c). Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, \u0110\u1ed7 Qu\u00fd v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng chia nhau tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u0110inh V\u0103n T\u0103ng ng\u01b0\u1eddi coi kho \u1edf S\u01a1n T\u00e2y v\u00ec kh\u00f4ng y\u00eau s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c l\u00ednh c\u01a1 trong t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n k\u00edch tay g\u1ea1t th\u00f3c l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y h\u1ed9c. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng sai ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3 tang, k\u1ebft \u00e1n x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o h\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y binh d\u1ecbch \u1edf kho cho \u0111\u1ebfn quan l\u1ea1i tr\u00f4ng coi th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m b\u1eady ph\u00e1t ra th\u00ec nh\u1eb9 tay, \u0111ong v\u00e0o th\u00ec n\u1eb7ng tay, l\u1ee3i m\u00ecnh, thi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng l\u00e0m ! ta v\u1eabn bi\u1ebft r\u00f5 h\u1ebft n\u00ean khi vi\u1ec7c ph\u00e1t ra t\u1ea5t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb \u0111i\u00eau ngoa. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i c\u00e1ch th\u1ee9c c\u00e1i h\u1ed9c, c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m quy ch\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i. Ch\u1eb3ng ng\u1edd m\u1ed9t t\u1ea5m kh\u1ed5 t\u00e2m c\u1ee7a ta lo ngh\u0129 v\u00ec quan qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1eb7t ra khu\u00f4n ph\u00e9p t\u1ed1t l\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 tin th\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng \u1ea5y l\u1ea1i b\u1ecb b\u1ecdn kia d\u00e1m d\u1edf nhi\u1ec1u ng\u00f3n, x\u1ea3o tr\u00e1 xoay c\u00e1ch v\u01a1 v\u00e9t, th\u1eadt \u0111\u00e1ng c\u0103m gi\u1eadn xi\u1ebft bao ! T\u00ean ch\u00ednh ph\u1ea1m \u0110inh V\u0103n T\u0103ng, t\u1ed9i ch\u1ebft c\u00f3 th\u1eeba, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau v\u00e0 ch\u1eb7t m\u1ed9t b\u00e0n tay, \u01b0\u1edbp mu\u1ed1i ph\u01a1i kh\u00f4, r\u1ed3i treo l\u00ean m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i binh l\u00ednh ch\u1ee9c d\u1ecbch tr\u00f4ng th\u1ea5y s\u1eddn l\u00f2ng, kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m n\u1eefa, cho h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a : d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 mong \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eefa. B\u1ecdn l\u1ea1i coi kho l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Ch\u1ea5n h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u00f9ng nhau l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1eb3n c\u00f3 d\u1ef1 v\u00e0o tham tang, b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 d\u1ea1y kh\u1ec9 leo c\u00e2y, \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i gi\u1ea3o nh\u01b0ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c giam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft T\u00e2n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u1ec3m so\u00e1t, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng, v\u1eady ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 3 n\u0103m ; 40 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh coi kho c\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ed9i \u00e1c, d\u1ef1a nhau l\u00e0m gian, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 nghe cho ch\u1ed1i c\u00e3i. V\u1eady \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u1edf c\u1eeda kho 1 th\u00e1ng, khi h\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169, ph\u00e1i l\u00ednh kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay. \u0110o\u00e0n V\u0103n Ch\u1eed b\u00ed m\u1eadt do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ghi t\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Nguy\u00ean Hy v\u00ec kh\u00f4ng xem x\u00e9t ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 hai kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng \u1edf S\u01a1n Nam v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng b\u1ecdn l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi coi kho \u0111em c\u00e1i quan h\u1ed9c ki\u1ec3u m\u1edbi th\u00e1o v\u00e1n \u0111\u00e1y ra, \u0111\u1ebdo tr\u0169ng r\u1ed3i l\u1eafp v\u00e0o ; l\u1ea1i n\u1eb7ng tay \u1ea5n g\u1ea1o xu\u1ed1ng, g\u1ea1t ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u1ea1m thu. Vua b\u00e8n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc H\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean x\u00e9t x\u1eed v\u1ee5 \u00e1n n\u00e0y. Khi \u00e1n xong, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thanh \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u0111\u1ee5c l\u1ea5y m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t m\u1ea3nh x\u01b0\u01a1ng s\u1ecd, ph\u01a1i gi\u00f3 cho kh\u00f4, treo \u1edf c\u1eeda kho m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f2n th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m, th\u1eaft c\u1ed5, sung qu\u00e2n v\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00f2n quan tr\u1ea5n \u1edf hai n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. T\u1ef1 \u0111\u00f3 kho \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean, d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u1ed9p t\u00f4 thu\u1ebf, tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 \u0111\u1ec3 s\u00e1ch nhi\u1ec5u n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c tin \u1ea5y vua b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTa mu\u1ed1n tr\u1ecb k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba kh\u1ecfi m\u1eafc t\u1ed9i, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c \u1ea5y. Nay t\u1ec7 \u1ea5y do \u0111\u1ea5y qu\u1ea3 \u0111\u00e3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00d4i ! l\u1ea5y m\u1ed9t m\u1ea3nh x\u01b0\u01a1ng s\u1ecd m\u00e0 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9c mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi kh\u1ed5 lu\u1ef5, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 mang ti\u1ebfng l\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u00ec\u00a0 !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ee9c d\u1ecbch \u1edf C\u00f4ng b\u1ed9 v\u00e0 M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng ((1) M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng : tr\u01b0\u1eddng s\u1edf ch\u1ee9a g\u1ed7 ki\u1ebfn tr\u00fac d\u01b0\u1edbi th\u1eddi phong ki\u1ebfn.1) (C\u00f4ng b\u1ed9 t\u0103ng th\u00eam 20 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i. M\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng t\u0103ng th\u00eam 1 T\u01b0 v\u1ee5, 1 Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, v\u00e0 10 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 l\u1ef5 L\u00fd Nh\u00e2n thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i, nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu c\u1ee7a tr\u1ea5n th\u00e0nh S\u01a1n Nam, kho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu tr\u00f9 t\u00ednh s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c v\u00e0 mu\u1ed1i n\u00ean ch\u1ee9a v\u00e0 li\u1ec7u tr\u00edch s\u1ed1 thu\u1ebf c\u00e1c d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o s\u1ef1 chi d\u00f9ng. B\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Hi\u1ebfu t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 binh l\u00ednh ch\u1ee9c d\u1ecbch \u1edf ph\u1ee7 l\u1ef5 m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i chi h\u01a1n 7.400 h\u1ed9c th\u00f3c v\u00e0 h\u01a1n 3.400 quan ti\u1ec1n. V\u1eady xin tr\u00edch l\u1ea5y s\u1ed1 t\u00f4 thu\u1ebf 1 huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng l\u00e0 h\u1ea1t ki\u00eam l\u00fd th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 16.000 h\u1ed9c, ti\u1ec1n h\u01a1n 6.600 quan, l\u1ea5y \u0111\u00f3 chi ra, c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u1ec3 tr\u1eef l\u1ea1i. V\u00e0 l\u1ef1a \u0111\u1ec3 10.000 h\u1ed9c th\u00f3c 10.000 quan ti\u1ec1n 100 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i hi\u1ec7n tr\u1eef \u1edf hai kho tr\u1ea5n c\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a ch\u1ee9a th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean. R\u1ed3i s\u1ee9c cho quan ph\u1ee7 c\u1eaft 2 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i d\u1ecbch : m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m bi\u00ean thu, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 30 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh thu\u1ed9c ph\u1ee7 m\u00ecnh, hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng canh gi\u1eef, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng coi th\u00ec quan ph\u1ee7 ph\u1ea3i ki\u00eam l\u00e0m. C\u00f2n vi\u1ec7c chi ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00ec do B\u1ed1 ch\u00ednh ch\u1ee9ng th\u1ef1c ph\u00ea ch\u1eef v\u00e0o gi\u1ea5y t\u1edd l\u00e0m b\u1eb1ng, r\u1ed3i x\u00e9t nghi\u1ec7m theo ch\u1ee9ng th\u1ef1c m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1t H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, kho ch\u1ee9a ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ; ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf S\u01a1n T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc chia ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 hai t\u1ec9nh H\u01b0ng, Tuy\u00ean, bi\u1ec1n binh \u1edf B\u1eafc Ninh, tr\u01b0\u1edbc chia \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, cho hai huy\u1ec7n L\u1eadp Th\u1ea1ch v\u00e0 Ph\u00f9 Ninh thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ec1 Tuy\u00ean Quang ; v\u00e0 cho huy\u1ec7n Hi\u1ec7p Ho\u00e0 thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh n\u1ed9p thu\u1ebf v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean. L\u1ea1i v\u00ec huy\u1ec7n L\u1eadp Th\u1ea1ch v\u00e0 huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, n\u00ean cho n\u1ed9p c\u1ea3 v\u1ec1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh ki\u00eam coi qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>T\u0103ng Minh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc b\u00e0i ch\u1ec9 thuy\u1ec1n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u1ee7a tr\u1ea5n. Nay Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, th\u00ec t\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, xin \u0111\u00f3ng d\u1ea5u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng, t\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 Tu\u1ea7n ph\u1ee7, xin \u0111\u00f3ng d\u1ea5u Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng, c\u00f2n thu\u1ebf kho\u00e1 th\u00ec v\u1eabn thu\u1ed9c ty B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 chuy\u00ean gi\u1eef\u201d. Vua theo l\u1eddi.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ea5m bia ph\u00e2n chia \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf s\u00f4ng \u0110\u1ed5 Ch\u00fa, t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3ng n\u0103m B\u1ea3o Th\u00e1i [1720-1728] \u0111\u1eddi L\u00ea, bi\u00ean l\u1ea1i \u1edf ph\u1ee7 Khai Ho\u00e1 nh\u00e0 Thanh chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t bi\u00ean gi\u1edbi. Vua L\u00ea \u0111\u01b0a th\u01b0 cho nh\u00e0 Thanh, ng\u01b0\u1eddi Thanh sai quan \u0111i h\u1ed9i kh\u00e1m, b\u00e8n tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea5t cho ta, chia \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf s\u00f4ng \u0110\u1ed5 Ch\u00fa, b\u1edd ph\u00eda nam v\u00e0 b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng n\u00e0y \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng bia \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed1c. (\u1edf b\u1edd ph\u00eda nam, bia n\u01b0\u1edbc ta kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef : \u201cCh\u00e2u \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u V\u1ef5 Xuy\u00ean, tr\u1ea5n Tuy\u00ean Quang, n\u01b0\u1edbc An Nam l\u1ea5y s\u00f4ng \u0110\u1ed5 Ch\u00fa l\u00e0m m\u1ed1c\u201d. \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc, b\u00e0i bia nh\u00e0 Thanh th\u1ebf n\u00e0y : \u201cHuy\u1ec7n Khai D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 n\u01a1i \u1edf xa t\u1eadn ch\u00e2n tr\u1eddi, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Giao Ch\u1ec9. X\u00e9t \u1edf s\u1eed s\u00e1ch n\u00ean l\u1ea5y s\u00f4ng \u0110\u1ed5 Ch\u00fa \u1edf ph\u00eda nam ph\u1ee7 tr\u1ecb 240 d\u1eb7m l\u00e0m \u0111\u1ecba gi\u1edbi, sau v\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u1ecba gi\u1edbi l\u1eabn l\u1ed9n, sai quan \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t, t\u00e2u l\u00ean \u1ea5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf n\u00fai Duy\u00ean X\u01b0\u1edfng. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ((1) Ch\u1ec9 vua Ung Ch\u00ednh (Thanh Th\u1ebf t\u00f4ng [1723-1735]).1) ta tu \u0111\u1ee9c to\u1ea3 xa, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Giao Ch\u1ec9 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef l\u1ec5 k\u00ednh thu\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ec9 \u01b0ng thu\u1eadn, l\u1ea1i ban cho 40 d\u1eb7m \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 x\u00e9t ra \u1ea5y. B\u1ecdn S\u0129 C\u00f4n theo t\u1edd l\u1ecbch c\u1ee7a vi\u1ec7n \u0111\u1ed1c b\u1ed9 giao cho nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 9, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Huy Nhu\u1eadn l\u00e0 sai vi\u00ean n\u01b0\u1edbc Giao Ch\u1ec9, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y s\u00f4ng nh\u1ecf \u1edf ph\u00eda nam \u0111\u1ed3n M\u00e3 B\u1ea1ch l\u00e0m m\u1ed1c, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ed7 m\u00e0 vua n\u01b0\u1edbc Giao Ch\u1ec9 t\u00e2u g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng \u0110\u1ed5 Ch\u00fa, d\u1ef1ng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng \u1ea5y c\u00e1i bia \u0111\u00ecnh theo ch\u1ec9 d\u1ee5 giao \u0111\u1ecba gi\u1edbi\u201d. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u1ed1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng b\u1ec1n mu\u00f4n \u1ee9c n\u0103m h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 t\u1ed1t l\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1eddi n\u00e0o b\u1ecf m\u1ea5t. B\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 n\u0103m B\u1ea3o Th\u00e1i th\u1ee9 9 \u0111\u1eddi L\u00ea, t\u1ee9c n\u0103m Ung Ch\u00ednh th\u1ee9 6 [1728] nh\u00e0 Thanh. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u00e1c bia \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ed5 g\u00e3y, quan t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang t\u00e2u l\u00ean. Vua sai s\u1eeda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt nha m\u00f4n Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd nha m\u00f4n Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c chuy\u1ec3n giao cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ed1 c\u1ef1u c\u00f3 c\u00f4ng lao. \u0110\u00f3 c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng l\u00e0 tu\u1ef3 ti\u1ec7n, l\u00e0m quy\u1ec1n nghi th\u00f4i. Nay \u1edf Kinh \u0111\u00f4 h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n qua l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef, nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng. N\u1ebfu c\u1ee9 theo \u0111\u1eb7t nh\u01b0 c\u0169, th\u00ec nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ee9c d\u1ecbch \u1edf \u0111\u1ea5y h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u1eeba \u01b0 ? V\u1eady b\u1ecf \u0111i. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u1edf Kinh n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n t\u1edbi, ph\u00e0m h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi vi\u1ec7c tu\u1ea7n tra ra v\u00e0o, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, thu thu\u1ebf, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean coi qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m. C\u00e1c t\u1edd t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec7 l\u00ean. C\u00f2n to\u00e0 nh\u00e0 C\u00f4ng s\u1ea3nh c\u1ee7a nha Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c th\u00ec chuy\u1ec3n c\u1ea5p cho \u0110\u1ea1i l\u00fd \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ee9c d\u1ecbch thu\u1ed9c nha \u1ea5y v\u00e0 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n b\u1ea1c th\u00ec giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh chia b\u1ed5.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u, B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh, b\u1ecb l\u1ed7i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng 7 c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i gi\u00e1ng 5 c\u1ea5p, \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m Tri ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh. D\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh ; Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Cho L\u00ea \u0110\u00ecnh D\u01b0, T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc k\u00e9m m\u01b0a, g\u1ea1o \u0111\u1eaft.<\/p>\n<p>Hay tin \u0111\u00f3 vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ea1t g\u1ea1o \u0111\u1eaft l\u00e0 v\u00ec th\u00f3c m\u1edbi ch\u01b0a c\u00f3, thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 s\u1eafp t\u1edbi n\u01a1i, th\u00f3c g\u1ea1o \u1edf th\u00f4n qu\u00ea, t\u1ea5t b\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 c\u1ee7a l\u0169ng \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, n\u00ean s\u1ef1 \u0103n d\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 kh\u0103n. N\u1ebfu c\u1ee9 ng\u1ed3i nh\u00ecn d\u00e2n k\u00eau \u0111\u00f3i, th\u00ec kho t\u00e0ng ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh ph\u00e1t th\u00f3c kho, b\u00e1n gi\u00e1 r\u1ebb, ai mu\u1ed1n vay c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, th\u00f3c ch\u1ee9a kho ch\u01b0a \u0111\u1ee7, chu\u1ea9n cho chuy\u1ec3n vi\u1ec7c b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh\u201d. Khi d\u1ee5 t\u1edbi th\u00ec gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i cao th\u00eam l\u00ean, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111em h\u1ebft l\u00fd do t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9. (L\u00fac m\u1edbi b\u00e1o, gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf ch\u1ee3 1 ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 2 quan 1 ti\u1ec1n, chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u00e0 1 quan 9 ti\u1ec1n ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, gi\u00e1 \u1edf ch\u1ee3 l\u1ea1i t\u0103ng l\u00ean 2 quan 4 ti\u1ec1n, chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m \u0111i 5 ti\u1ec1n n\u1eefa).<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa mu\u1ed1n gi\u1eef t\u00edn th\u1ef1c v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1 h\u00e1 l\u1ea1i th\u1ea5t t\u00edn v\u1edbi ti\u1ec3u d\u00e2n \u01b0 ? S\u1edf ki\u1ebfn c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi nh\u1ecf nh\u1eb7t. Gi\u00e1 c\u00e0ng l\u00ean cao, b\u00e1n ra c\u00e0ng r\u1ebb, c\u00e0ng t\u1ecf l\u00f2ng ta th\u01b0\u01a1ng y\u00eau d\u00e2n \u0111en. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em \u00fd \u1ea5y tuy\u00ean b\u1ea3o cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ninh B\u00ecnh th\u00f3c g\u1ea1o thu\u1ebf v\u1ee5 h\u1ea1 cho d\u00e2n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i ba t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u tr\u1eadn m\u01b0a. C\u00f2n Ninh B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh gi\u00e1p gi\u1edbi, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m l\u1eafm. V\u1eady n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n ch\u1ec9 h\u1ecfi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, v\u00e0i tu\u1ea7n nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ng\u1ecdt chan ho\u00e0 hay ch\u01b0a, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng l\u00faa m\u00e1 c\u00f3 b\u1ed1c l\u00ean xanh t\u1ed1t hay kh\u00f4ng v\u00e0 l\u00faa \u0111\u00e3 n\u1edf chia v\u00e8, ng\u00e2m m\u00e0u hay ch\u01b0a. C\u1ea3nh s\u1eafc li\u1ec7u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a hay kh\u00f4ng ? Ph\u1ea3i t\u00e2u v\u00e0o ngay cho l\u00f2ng ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, th\u00e1ng 4, m\u00f9a h\u1ea1, l\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai quan s\u1eeda l\u1ea1i ph\u1ea3 k\u00fd h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t. D\u00f9ng Cao H\u1eefu D\u1ef1c, th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, sung l\u00e0m T\u1ed5ng to\u1ea3n tu, L\u00ea V\u0103n Khi\u00eam, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 sung l\u00e0m To\u1ea3n tu.<\/p>\n<p>Sai d\u1ed3n 2 c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn nh\u1ea5t v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn nh\u1ecb \u1edf t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh l\u00e0m m\u1ed9t c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn (s\u1ed1 binh h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh k\u00e9m m\u01b0a, g\u1ea1o \u0111\u1eaft, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho d\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda, v\u00e0 n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>S\u1ee9 b\u1ed9 sang nh\u00e0 Thanh l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p v\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa, khi v\u1ec1 b\u1eaft nhi\u1ec1u phu tr\u1ea1m \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ed3 ri\u00eang.<\/p>\n<p>Hay tin \u0111\u00f3 vua l\u1ea5y l\u00e0m ch\u00e1n, d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, ch\u00ednh\u00a0 m\u00ecnh nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh vua, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 l\u00e0 ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi cho k\u1ef9 th\u1ebf m\u00e0 trong b\u1ea3n nh\u1eadt k\u00fd v\u1ec1 vi\u1ec7c quan s\u00e1t th\u0103m h\u1ecfi s\u1ef1 tr\u1ea1ng nh\u00e0 Thanh, n\u00f3i chuy\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u1ea1o th\u1ea3o s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng xem, th\u1ef1c kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c. T\u1edbi khi v\u1ec1, mua s\u1eafm c\u1ee7a ri\u00eang g\u1ea5p hai c\u1ee7a c\u00f4ng, d\u00e2n phu \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 ph\u00ed t\u1ed5n nhi\u1ec1u. V\u1ea3 ngh\u0129 c\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u00eam ng\u00e0y b\u00f4n t\u1ea9u n\u00ean v\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n gia \u01a1n, m\u1ed7i vi\u1ec7c c\u1ed1t ph\u1ea3i gi\u1ea3m b\u1edbt cho \u0111\u1ee1 phi\u1ec1n. Duy s\u1ee9 b\u1ed9 t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y kh\u00f4ng ti\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 l\u1ea1i kh\u00f3 kh\u0103n n\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh : kh\u00f4ng k\u1ec3 ho\u00e1 h\u1ea1ng c\u00f4ng hay t\u01b0 \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho do tr\u1ea1m chuy\u1ec3n v\u1eadn. \u0110\u00f3 th\u1ef1c v\u00ec th\u1ea5y (s\u1ee9 b\u1ed9) \u1edf ngo\u00e0i, h\u1eb1ng n\u0103m v\u1ea5t v\u1ea3 n\u00ean \u0111\u00e3 ph\u1ea3i th\u1ec3 t\u00ecnh m\u00e0 r\u1ed9ng cho nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f2n t\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i v\u1ec1 Kinh, \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n d\u1ec5 d\u00e0ng, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ed3 ri\u00eang \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n chuy\u1ec3n v\u1eadn, kh\u00f4ng c\u1ea5m. Ch\u1ec9 c\u00f3 c\u1ee7a c\u00f4ng m\u1edbi do tr\u1ea1m \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 cho tr\u1ea1m ph\u1ea3i ch\u1ea1y. \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00f2n \u0111\u00f3, sao b\u1ecdn kia l\u1ea1i d\u00e1m vi ph\u1ea1m ? Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n m\u1edbi \u0111i s\u1ee9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, \u0111\u00e3 l\u1ef1a b\u1ed5 cho ch\u1ee9c Khanh Nh\u1ecb, \u0111\u00e3i ng\u1ed9 \u01b0u h\u1eadu bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i gian x\u1ea3o, m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, kh\u00f4ng trung ch\u00ednh, th\u1ef1c ph\u1ee5 \u01a1n n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u l\u1eafm. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao b\u1ed9 H\u00ecnh b\u1eaft h\u1ecfi nghi\u00eam x\u1eed. Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p v\u00e0 Phan Huy Ch\u00fa \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo b\u1ed9 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd l\u1ea1m c\u1ea5p t\u1edd \u201cd\u1eabn v\u0103n\u201d ((1) D\u1eabn v\u0103n : t\u1edd ch\u1ea5p chi\u1ebfu d\u00f9ng l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n v\u1eadn h\u00e0ng ho\u00e1 hay \u0111\u1ed3 v\u1eadt trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng.1), B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, c\u0169ng d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng ph\u1ea1t, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. V\u00e0 truy thu h\u01a1n 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u1ec1 ti\u1ec1n thu\u00ea m\u01b0\u1edbn m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t t\u1ea3n m\u00e1t cho c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng b\u1ea3n nh\u1eadt k\u00fd v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 ch\u1ec9 th\u1ea5y ghi t\u00ean \u0111\u1ea5t v\u00e0 s\u1ed1 d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f2n t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn. V\u1eady s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1eeb nay, h\u1ec5 t\u1edbi k\u1ef3 \u0111i s\u1ee9, n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho s\u1ee9 th\u1ea7n : h\u1ecfi han d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c sung s\u01b0\u1edbng hay b\u1ecb \u0111au kh\u1ed5, trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 tai bi\u1ebfn hay c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f2n t\u00ean \u0111\u1ea5t v\u00e0 s\u1ed1 d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u00e1ch ch\u00e9p c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eb3ng c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i chi r\u01b0\u1eddm n\u1eefa.<\/p>\n<p>R\u00fat bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n c\u01a1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i th\u00fa B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m, trong Kinh ph\u00e1i m\u1ed9t \u0111\u1ed9i Th\u1ea7n c\u01a1 ra B\u1eafc th\u00e0nh canh gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chia c\u1ea5p, cho n\u00ean r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c c\u1ee7a 2 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, cho \u0111\u1ed5i n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n.<\/p>\n<p>Hai t\u1ec9nh \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1ea1c d\u1ea5u hi\u1ec7u \u201ctrung b\u00ecnh\u201d, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd m\u1ed7i khi n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c, ph\u1ea3i \u0111i B\u1eafc Ninh, H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111em b\u1ea1c th\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5i, r\u1ea5t l\u00e0 phi\u1ec1n ph\u00ed. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em nguy\u00ean do t\u00e2u xin. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean \u0111\u1ec7 b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c s\u1ee9c cho th\u1ee3 n\u1ea5u \u0111\u00fac ; c\u1ee9 10 l\u1ea1ng th\u1ed5 ng\u00e2n th\u00e0nh 8 l\u1ea1ng b\u1ea1c r\u00f2ng. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau cho 2 t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ed5i n\u1ed9p th\u1ee9 b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n c\u1ee9 10 ph\u1ea7n \u0103n 8, m\u00e0 h\u1ea1t kh\u00e1c c\u00f3 n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n, c\u0169ng l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch. B\u1ed9 H\u1ed9 l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cCh\u1ea5t b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n v\u1eeba th\u00f4 v\u1eeba d\u00e0y, x\u00e9t nghi\u1ec7m r\u1ea5t kh\u00f3, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 t\u1ec7 pha tr\u1ed9n. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c b\u1ed9 n\u1ed9p thu\u1ebf ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eebng phi\u1ebfn m\u1ecfng, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n x\u00e9t th\u1ef1c\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Binh b\u1ed9 Lang trung hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Phi\u00ean An.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n gi\u1eb7c bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, khi \u1ea9n khi hi\u1ec7n \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n V\u00e2n \u0110\u1ed3n. B\u1ecdn th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a v\u00e0 th\u1ed5 huy\u1ec7n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh, t\u1ef1 \u0111em l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i tu\u1ea7n th\u00e1m, g\u1eb7p gi\u1eb7c b\u00e8n giao chi\u1ebfn, cha con anh em Ngh\u0129a l\u00e0 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng ch\u1ebft tr\u1eadn h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi. S\u1ee9c Th\u1ecbnh kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i, b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1edd ch\u1ea1y. B\u1ed9 bi\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec c\u1ea3. Th\u1ecbnh t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin s\u1eeda l\u1ea1i thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7\u00a0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng ngay l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n cho ti\u1ebfp t\u1ee5c thu \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng, s\u1ebd l\u1ea1i gia \u01a1n \u01b0u h\u1eadu, r\u1ed9ng th\u01b0\u1edfng n\u1eefa, kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ecdn kia nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ki\u00eau, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, \u0111\u00e1ng l\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 Th\u1ecbnh \u0111\u00e3 t\u1ef1 xin b\u1ecf c\u1ee7a ra s\u1eeda thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, mu\u1ed1n v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1eafng s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, d\u1eabu b\u1ecb thua m\u00e0 c\u00f2n t\u1ee9c gi\u1eadn h\u0103ng h\u00e1i, t\u00ecnh \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e1ng tha. Th\u1ebf l\u00e0 thua keo n\u00e0y bi\u1ebft b\u00e0y keo kh\u00e1c. V\u1eady gia \u01a1n cho Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh ch\u1ec9 ph\u1ea3i ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng, chu\u1ea9n cho g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. B\u1ecdn b\u1ed9 bi\u1ec1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea9m ch\u1ec9 m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111i \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh r\u1ed3i tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u1eadu l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u1ed7 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ti\u1ebfp \u1ee9ng, v\u1eady c\u0169ng n\u00ean tr\u1ecb v\u1ec1 t\u1ed9i kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111ang c\u1ea7n, h\u00e3y cho t\u1ef1 bi\u1ebft \u0103n n\u0103n \u0111\u1ed5i l\u1ed7i. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf r\u1ed3i chu\u1ea9n cho \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn c\u00f3 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t l\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>Cho th\u1ed5 ty \u1edf Ninh B\u00ecnh v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, binh l\u00ednh Ninh Thi\u1ec7n l\u00e0m ph\u1ea3n, s\u1ed5ng \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n r\u1eebng \u1edf Ninh B\u00ecnh \u1ea9n n\u00fap ; b\u1ecdn th\u1ed5 ty tho\u1ea1t nghe \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5 v\u00ec vi\u1ec7c ngh\u0129a m\u00e0 t\u1ee9c gi\u1eadn qu\u00e2n gi\u1eb7c, h\u1ee3p s\u1ee9c v\u1edbi quan qu\u00e2n, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u00f3n ch\u1eb7n, \u0111\u1eb7t k\u1ebf l\u00f9ng b\u1eaft. Ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ch\u1ee9a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, tr\u1eebng tr\u1ecb h\u1ebft c\u00e1ch. Ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00f5, l\u00f2ng ta r\u1ea5t vui, n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. Nay t\u1edbi k\u1ef3 V\u1ea1n th\u1ecd Kh\u00e1nh ti\u1ebft th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c th\u1ed5 ty \u1edf ch\u1ed7 h\u1ebbo l\u00e1nh xa x\u00f4i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 theo tri\u1ec1u ban ch\u00fac m\u1eebng. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh t\u01b0 ngay cho c\u00e1c th\u1ed5 ty li\u1ec7u l\u1ef1a l\u1ea5y n\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh l\u1ea1y m\u1eebng \u0111\u1ec3 h\u1ea3 t\u1ea5m l\u00f2ng. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i kh\u00f4ng k\u1ecbp ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd th\u00ec v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng cho d\u1ef1 h\u00e0ng b\u00e1ch quan v\u00e0o ch\u1ea7u\u201d. Quan t\u1ec9nh b\u00e8n l\u1ef1a l\u1ea5y b\u1ecdn Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri Qu\u00e1ch C\u00f4ng To\u1ea3n, Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00d4n v\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Kim 3 ng\u01b0\u1eddi khi \u0111\u00e3 t\u1edbi Kinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ph\u1ea9m ph\u1ee5c, \u00e1o qu\u1ea7n ; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 theo tri\u1ec1u ban v\u00e0o chi\u00eam b\u00e1i, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n C\u1ee5 Ph\u1ee5c \u1edf sau \u0111\u00e0i Quan canh l\u00e0m \u0111i\u1ec7n V\u1ee5 B\u1ea3n.<\/p>\n<p>L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y trong danh s\u00e1ch \u0111i h\u1ed7 gi\u00e1, h\u00e3y c\u00f2n ghi h\u00e0m c\u0169. Vua cho r\u1eb1ng T\u0129nh ch\u01b0a r\u00f5 ch\u1ee9c ph\u1eadn m\u00ecnh, b\u00e8n giao b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed, gi\u00e1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n xem x\u00e9t \u1edf \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, th\u1ea5y b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng : \u0111\u1ea5t c\u00e1t b\u1ed3i th\u00eam, \u0111\u00ea nh\u1ecf b\u1eb1ng \u0111\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : H\u1ea3i \u0111\u00e0i l\u00e0 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu c\u1ee7a Kinh k\u1ef3 b\u1ecb s\u00f3ng v\u1ed7 l\u1edf \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u00e3 t\u1eebng sai x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00eam \u0111\u1ec3 th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng tr\u00e1ng. Nay tr\u00f4ng \u0111\u1ed1ng c\u00e1t cao h\u01a1n c\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u00e1, s\u00f3ng k\u00ecnh y\u00ean l\u1eb7ng, ch\u00e2n ngao ((1) Ch\u00e2n ngao : Do \u0111i\u1ec3n trong S\u1eed k\u00fd b\u1ed5, Tam ho\u00e0ng k\u1ef7 ch\u00e9p N\u1eef Oa luy\u1ec7n \u0111\u00e1 ng\u0169 s\u1eafc \u0111\u1ec3 v\u00e1 tr\u1eddi, ch\u1eb7t ch\u00e2n ngao \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng b\u1ed1n ch\u1ed7 c\u00f9ng c\u1ef1c.1) ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 l\u00e2u d\u00e0i, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ea5n oai h\u00f9ng \u1edf mi\u1ec1n bi\u1ec3n, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng h\u00e0ng ngh\u00ecn mu\u00f4n n\u0103m kh\u00f4ng g\u00ec \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i. S\u1ef1 s\u1eeda sang x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u00f3 d\u1eabu l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi m\u01b0u t\u00ednh, nh\u01b0ng ph\u1ea7n ph\u00f9 h\u1ed9 \u0111\u1ed9 tr\u00ec, th\u1ef1c nh\u1edd \u1edf s\u1ee9c th\u1ea7n linh. V\u1eady cho l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5a \u1edf trong kho N\u1ed9i ph\u1ee7, sai b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eeda l\u1ec5 t\u1ea1 c\u00e1c mi\u1ebfu Long V\u01b0\u01a1ng, Phong B\u00e1 \u1edf bi\u1ec3n nam, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p \u01a1n th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua ra ch\u01a1i ph\u00eda sau Kinh th\u00e0nh, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa xem vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh, ch\u00ednh m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y bi\u1ec1n binh tr\u1ed5 s\u1ee9c, s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 v\u1ebb nh\u1ecdc m\u1ec7t u\u1ec3 o\u1ea3i. C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng s\u1eafp xong, l\u00f2ng ta r\u1ea5t m\u1eebng r\u1ee1 ; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 2 l\u1ea7n, nay l\u1ea1i gia \u01a1n ban ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng \u01b0u \u0111\u00e3i khen th\u01b0\u1edfng. B\u1ecdn bi\u1ec1n binh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng h\u1ebft l\u00f2ng c\u1ed1 g\u1eafng ; ph\u00e0m l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ch\u1ecdn v\u1eadt li\u1ec7u cho t\u1ed1t, l\u00e0m cho v\u1eefng b\u1ec1n, mong kh\u00f4ng h\u01b0 ph\u00ed c\u1ee7a c\u00f4ng, kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c an nh\u00e0n l\u00e2u d\u00e0i m\u00e3i. V\u1ec1 ti\u1ec1n ban th\u01b0\u1edfng, c\u00e1c vi\u00ean cai qu\u1ea3n ph\u1ea3i gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng v\u00e0 chia ph\u00e1t, ch\u1edb c\u00f3 dung t\u00fang b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch ch\u1ea5m m\u00fat x\u1ebbo x\u00e9n m\u1ed9t m\u1ea3y n\u00e0o, n\u1ebfu ph\u00e1t gi\u00e1c ra, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam 1 b\u1eadc\u201d. T\u1edd d\u1ee5 ban xu\u1ed1ng, b\u1ed9 H\u1ed9 c\u00f2n \u0111\u1ee3i \u0111\u01a1n l\u00e0m b\u1eb1ng, m\u1edbi ph\u00e2n ph\u00e1t.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTa ngh\u0129 binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean mu\u1ed1n cho s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c nhu\u1ea7n \u01a1n th\u1ef1c s\u1ef1, v\u1eady m\u00e0 l\u1ea1i c\u00e2u n\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm m\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u00e0y \u01b0\u201d. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c chi ti\u1ec1n kho ra v\u1eadn t\u1ea3i t\u1edbi c\u00f4ng s\u1edf, 1 vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan ch\u00ednh tay chia c\u1ea5p. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec to l\u1edbn, h\u1ec5 c\u00f3 ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, th\u00ec ph\u1ea3i sai v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1ea5p ph\u00e1t ngay. Sau khi xong vi\u1ec7c, s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean cai qu\u1ea3n \u0111\u01b0a \u0111\u01a1n ph\u00ea l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cGia \u0110\u1ecbnh ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n c\u00e1c hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh v\u00e0 b\u1ed5 sung v\u00e0o ng\u1ea1ch thi\u1ebfu, c\u1ed9ng16 chi\u1ebfc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho chia l\u00e0m 2 l\u1ea7n. Nay l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c 9 chi\u1ebfc, t\u01b0\u1edfng c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7 kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 v\u1ebb v\u1ea5t v\u1ea3. \u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ph\u1ee5c d\u1ecbch ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, d\u1eabu kh\u00f4ng d\u00e1m k\u00eau kh\u00f3 nh\u1ecdc, nh\u01b0ng c\u00e1ch nu\u00f4i binh l\u00ednh c\u1ea7n n\u00ean d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c l\u1ef1c, c\u0169ng n\u00ean ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh x\u00e9t xem nh\u1eefng v\u00e1n g\u1ed7 hi\u1ec7n c\u00f2n tr\u1eef l\u1ea1i v\u00e0 k\u00ea s\u1ed1 g\u1ed7 n\u1ed9p thu\u1ebf, d\u00f9 \u0111\u00f3ng m\u1ea5y chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n thi\u1ebfu bao nhi\u00eau chu\u1ea9n cho 2, 3 n\u0103m sau d\u1ea7n d\u1ea7n l\u00e0m ti\u1ebfp, ch\u1edb n\u00ean l\u1ea1i b\u1eaft bi\u1ec1n binh l\u00ean n\u00fai l\u1ea5y g\u1ed7 n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Cho con L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0 Phan Huy V\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, l\u00e0m N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>\u00a0H\u1ea3i ph\u1eadn V\u00e2n S\u01a1n thu\u1ed9c Thanh Hoa c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n, ng\u00e0y \u0111\u1ebfn 3, 4 l\u1ea7n. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd ph\u00e1i Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i phi s\u1ee9c cho V\u1ec7 u\u00fd tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n k\u00edp \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1eaft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c nghi\u00eam ng\u1eb7t. L\u1ea1i d\u1ee5 cho t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i th\u00eam quan qu\u00e2n \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn \u1ea5y. V\u0103n Qu\u00fd \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i binh thuy\u1ec1n tu\u1ea7n bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ebfn k\u1ecbp.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y h\u1ecdp nhau th\u00e0nh \u0111o\u00e0n, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c lu\u00f4n ng\u00e0y h\u00e0ng m\u1ea5y l\u01b0\u1ee3t. V\u1eady ph\u1ea3i n\u00ean s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft \u0111i, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e3 g\u1ea7n hai tu\u1ea7n c\u00f2n n\u00f3i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ebfn k\u1ecbp. \u1ea5y l\u00e0 l\u1eddi g\u00ec m\u00e0 d\u00e1m \u0111em t\u00e2u ? Ch\u1eb3ng qua v\u00ec b\u1ed9 bi\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, n\u00ean l\u00f2ng c\u00f2n s\u1ee3 s\u1ec7t, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn l\u00ean, m\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi c\u01a1 \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c l\u1ea1i to th\u00eam t\u1ed9i \u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111i sau l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, c\u00f2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Ng\u00e0y ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y t\u1edbi ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n th\u00fac gi\u1ee5c bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n ra bi\u1ec3n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, c\u1ed1t s\u0103n b\u1eaft h\u1ebft to\u00e0n b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh r\u1ea5t d\u1eef m\u1ed9t tr\u1eadn di\u1ec7t cho h\u1ebft ti\u1ec7t th\u00ec m\u1edbi gi\u1ea3m nh\u1eb9 cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu c\u1ee9 t\u1ea1 s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u00e3i, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf l\u1ea1i l\u00f3 l\u00ean, th\u00ec kh\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho d\u00e2n h\u1ea1t L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p th\u00f3c t\u00f4 v\u1ee5 h\u1ea1 thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. S\u0103c : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ba ng\u00e0y sau ng\u00e0y l\u1ec5, ph\u00e0m 5 \u0111\u00eam \u1ea5y, b\u1eadc th\u1ee9 nh\u1ea5t, b\u1eadc th\u1ee9 hai tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i v\u00e0 tr\u00ean t\u01b0\u1eddng v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh m\u1ed7i \u0111\u00eam th\u1eafp 1.000 \u0111\u0129a \u0111\u00e8n. N\u1ebfu g\u1eb7p n\u0103m c\u00f3 ti\u1ebft \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh s\u1ebd b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u00eam. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng theo tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 22 , c\u00e1c c\u1eeda t\u1ea3 T\u00fac m\u00f4n, h\u1eefu T\u00fac m\u00f4n, t\u1ea3 \u0110oan m\u00f4n, h\u1eefu \u0110oan m\u00f4n \u0111\u1ec1u m\u1edf toang c\u1ea3. Nay ra l\u1ec7nh : t\u1eeb nay, \u0111\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, sau khi b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh, l\u1ea1i c\u1ee9 canh gi\u1eef theo nh\u01b0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u nh\u1eefng quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh : tr\u01b0\u1edbc kia nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed, ai b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c khoan\u00a0 mi\u1ec5n, ai b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p th\u00ec s\u1ebd ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho khai ph\u1ee5c, ai b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng l\u01b0u.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, C\u1ea9m y v\u1ec7 c\u1ea7m gi\u00e1o \u0111u\u00f4i b\u00e1o v\u00e0 thanh kim \u0111ao \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1eddi ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng, l\u1ed7i l\u1ec5 nghi. Khi b\u00e3i tri\u1ec1u, vua sai N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t h\u1ecfi qu\u1edf tr\u00e1ch ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng. S\u1eafc truy\u1ec1n t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u1ea1i l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m gi\u00e1o \u0111u\u00f4i b\u00e1o v\u1eabn chu\u1ea9n cho \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u \u1edf tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, c\u00f2n c\u00e1c Hi\u1ec7u u\u00fd c\u1ea7m thanh nghi \u0111ao th\u00ec \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m, n\u1ebfu ai s\u01a1 su\u1ea5t l\u1ea7m l\u1eabn s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 c\u00f3 m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u1ea5u b\u00e1o c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, l\u00faa chi\u00eam \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac ph\u01a1i m\u00e0u v\u00e0o m\u1ea9y, mong m\u01b0a r\u1ea5t c\u1ea7n, ta nghe tin \u0111\u1ec3 t\u00e2m v\u00e0o \u0111\u00f3 l\u1eafm. Nay g\u1eb7p ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, khi l\u00e0m l\u1ec5 xong, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ng\u1ecdt d\u1ed3i d\u00e0o, ti\u1ebfp t\u1edbi ng\u00e0y nay, l\u1ea1i m\u01b0a \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca nhu\u1ea7n th\u1ea5m kh\u1eafp c\u1ea3 kinh k\u1ef3. \u01a0n tr\u1eddi th\u1ef1c tr\u00e0n tr\u1ec1 qu\u00e1. L\u00f2ng ta m\u1eebng r\u1ee1 xi\u1ebft bao. V\u1ea3, tr\u00f4ng ra ph\u00eda b\u1eafc h\u1ea1t m\u01b0a c\u00f2n mau, l\u1edbp m\u00e2y c\u00f2n d\u00e0y, ch\u1eafc l\u00e0 tr\u1eadn n\u00e0y m\u01b0a to r\u1ed9ng kh\u1eafp, ph\u01b0\u01a1ng xa \u0111\u1ec1u d\u01b0 \u0111\u1eadt. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc : g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 m\u01b0a hay ch\u01b0a, l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean. G\u1eb7p ngay s\u1edb \u1edf S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u b\u00e1o c\u00f3 m\u01b0a, vua c\u1ea3 m\u1eebng, b\u00e8n sai l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a \u1edf kho N\u1ed9i ph\u1ee7 giao cho \u0111\u1ed1c th\u1ea7n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111em l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u1edf \u0111\u1ec1n th\u1ea7n n\u00fai T\u1ea3n Vi\u00ean. R\u1ed3i \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ea1i k\u1ebf ti\u1ebfp b\u00e1o tin c\u00f3 m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n : \u201cM\u1ea5y ng\u00e0y nay c\u00e1c h\u1ea1t li\u00ean ti\u1ebfp t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, \u0111\u1ec1u \u1edf sau ngay ti\u1ebft m\u1eebng V\u1ea1n th\u1ecd, m\u01b0a ng\u1ecdt tr\u00e0n tr\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n c\u00f9ng ng\u00e0y v\u1edbi kinh th\u00e0nh, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi soi x\u00e9t l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ea7u kh\u1ea9n th\u1ea7m k\u00edn c\u1ee7a ta. Sau khi vui m\u1eebng y\u00ean \u1ee7i, ta c\u00e0ng th\u00eam k\u00ednh c\u1ea9n c\u1ea3m k\u00edch.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Trung Th\u1ee7y th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 th\u1ef1 Lang trung Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c, \u0111i thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng sang L\u1eef T\u1ed1ng ((1) L\u1eef T\u1ed1ng (Lucon) : \u0111\u1ea3o l\u1edbn nh\u1ea5t trong qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Philippin, th\u1ee7 ph\u1ee7 l\u00e0 Mani (Manille).1) \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n. Li\u1ec1n \u0111\u00f3 Tri Ph\u01b0\u01a1ng can v\u00e0o v\u1ee5 l\u00e0m hao h\u1ee5t c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf 2 kho c\u00e1c h\u00e0ng sa, l\u0129nh v\u00e0 pha l\u00ea, b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn khi Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 c\u1ea3, \u0111\u1eb7c gia \u01a1n d\u00f9ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 M\u1ea1c H\u1ea7u Hi \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i do th\u00e1m n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ch\u1edf tr\u1ed9m \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 g\u1ea1o, b\u00e1n cho H\u1ea1 Ch\u00e2u ((2) H\u1ea1 Ch\u00e2u : t\u1ee9c Xinhgapo2), ph\u00e1i vi\u00ean Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng th\u1ea5y th\u1ebf, khi v\u1ec1, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 b\u1edd c\u00f5i, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u01b0ng ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Nay M\u1ea1c H\u1ea7u Hi ch\u1edf \u0111\u1ea7y h\u00e0ng ho\u00e1, m\u01b0u toan bu\u00f4n b\u00e1n, th\u1ebf l\u00e0 n\u1eb7ng v\u1ec1 lo ki\u1ebfm l\u1ee3i ri\u00eang r\u1ed3i c\u00f2n \u0111\u00e2u s\u1ed1t s\u1eafng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00f4ng n\u1eefa, hu\u1ed1ng h\u1ed3 vi\u1ec7c ch\u1edf tr\u1ed9m g\u1ea1o l\u00e0 \u0111i\u1ec1u qu\u1ed1c c\u1ea5m r\u1ea5t ng\u1eb7t, m\u00e0 d\u00e1m l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt. V\u1eady sai T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111\u1ee3i ng\u00e0y thuy\u1ec1n c\u1ee7a Hi v\u1ec1 th\u00ec b\u1eaft x\u00edch l\u1ea1i \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed. V\u1ea3 hi\u1ec7n nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ea5t \u0111\u1eaft g\u1ea5p hai g\u1ea5p n\u0103m, e r\u1eb1ng ti\u1ec3u d\u00e2n tranh l\u1ee3i qu\u00ean t\u1ed9i, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf tr\u1ed9m g\u1ea1o \u0111i \u0111\u1ec3 trao \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t, gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng cao, l\u00e0 v\u00ec c\u1edb \u1ea5y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 m\u1ed9t M\u1ea1c H\u1ea7u Hi th\u00f4i \u0111\u00e2u. Ph\u1ea3i n\u00ean b\u00ed m\u1eadt d\u00f2 x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu ch\u1edf tr\u1ed9m th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft, \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t\u201d. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u, T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1ea1ch t\u1eeb H\u1ea1 Ch\u00e2u v\u1ec1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi m\u1edbi \u0111\u1ebfn x\u1ee9 \u1ea5y, g\u1ea1o 100 c\u00e2n tr\u1ecb gi\u00e1 b\u1ea1c Phi\u00ean ((3) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cPhi\u00ean ng\u00e2n\u201d t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ec9 th\u1ee9 ti\u1ec1n b\u1ea1c l\u01b0u h\u00e0nh \u1edf Xinhgapo b\u1ea5y gi\u1edd.3) l\u00e0 3, 4 \u0111\u1ed3ng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3m xu\u1ed1ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 \u0111\u1ed3ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ea3o \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111\u1ea5t x\u1ea5u, l\u00faa \u00edt, g\u1ea1o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i nh\u1edd \u1edf c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u1ee7a Xi\u00eam La cung c\u1ea5p cho \u0111\u1ec3 \u0103n d\u00f9ng. Nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecb Th\u1ee7y tai, d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u thi\u1ebfu \u0111\u00f3i, th\u00ec g\u1ea1o \u0111\u00e2u m\u00e0 b\u00e1n cho x\u1ee9 kh\u00e1c ? Ch\u1eafc h\u1eb3n l\u00e0 v\u00ec th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh s\u01a1 s\u00f3t bi\u1ebfng nh\u00e1c v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u1ea3i c\u1ea5m, n\u00ean k\u1ebb gian ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111i bu\u00f4n, ch\u1edf tr\u1ed9m g\u1ea1o \u0111i \u0111\u1ec3 trao \u0111\u1ed5i ; kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ea3o \u1ea5y l\u1ea5y g\u1ea1o \u1edf \u0111\u00e2u m\u00e0 gi\u00e1 c\u1ea3 v\u1ed9i h\u1ea1 xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta nghe l\u1eddi Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng n\u00f3i, v\u1eabn \u0111\u00e3 ng\u1edd r\u1ed3i, nay r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, qu\u1ea3 th\u1eadt kh\u00f4ng l\u1ea7m. \u00d4i ! H\u1ea1t g\u1ea1o, d\u00e2n ph\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, ch\u1edf b\u00e1n cho n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 g\u00ec l\u00e0 tr\u1ed9i c\u1ea3, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u1ea1i bu\u00f4n thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu \u0111em v\u1ec1 m\u01b0u ki\u1ebfm l\u1ee3i, gieo \u0111\u1ed9c cho ng\u01b0\u1eddi ta ! Th\u00f3i \u1ea5y \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i c\u00e0ng qu\u00e1 l\u1eafm ! V\u1eady sai quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u1eadp t\u1ee9c b\u00ed m\u1eadt ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean gi\u1ecfi vi\u1ec7c t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch th\u00e1m n\u00e3 v\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c n\u01a1i t\u1ea5n th\u1ee7, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh gian, t\u0103ng l\u00ean b\u1eadc n\u1eb7ng m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3 M\u1ea1c H\u1ea7u Hi t\u1eeb H\u1ea1 Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea1i bu\u00f4n thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu, \u0111i \u0111\u1ebfn H\u00f2n Tre (Tr\u00fac D\u1eef) s\u1ee3 vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt chuy\u1ec3n v\u1eadn tang v\u1eadt t\u1edbi C\u1ea7n B\u1ecdt (t\u00ean ph\u1ee7 thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p), r\u1ed3i \u0111\u00e1nh \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n, gi\u1ea3 l\u00e0m b\u1ecb n\u1ea1n b\u00e3o. Quan th\u00e0nh b\u1eaft tra, Hi nh\u1eadn h\u1ebft t\u1ed9i cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu ((1) T\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1ch th\u1eaft c\u1ed5 nh\u01b0ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c giam l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i nh\u00e0 vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.1).<\/p>\n<p>X\u00e2y d\u1ef1ng 3 \u0111i\u1ec7n Long \u0110\u1ee9c, Chi\u00eau K\u00ednh v\u00e0 M\u1ee5c T\u01b0 \u1edf nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u00e0y gi\u1ed7 Li\u1ec7t Th\u00e1nh ((2) C\u00e1c vua ch\u00faa nh\u00e0 Nguy\u1ec5n.2) \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t n\u01a1i t\u1ebf \u1edf b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra nh\u00e0 T\u00f4n Mi\u1ebfu l\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u00fang t\u1ebf v\u1ec1 c\u00e1t l\u1ec5 ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 ng\u00e0y k\u1ef5 ph\u1ea3i n\u00ean ti\u1ebfn d\u00e2ng \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c, m\u1edbi \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec5. Nay chu\u1ea9n cho x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Long \u0110\u1ee9c \u1edf b\u00ean t\u1ea3 nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu, h\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p ng\u00e0y k\u1ef5 Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu th\u00ec k\u00ednh b\u00e0y, l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf \u0111\u1ea5y. Tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n Th\u00e1i mi\u1ebfu v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3, d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Chi\u00eau K\u00ednh, b\u00e0y \u0111\u1ee7 4 \u00e1n v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 k\u1ef5 c\u00e1c Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u00e0 Ti\u00ean h\u1eadu. V\u1ec1 b\u00ean h\u1eefu d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n M\u1ee5c T\u01b0, b\u00e0y \u0111\u1ee7 4 \u00e1n v\u1ec1 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5, k\u1ef5 c\u00e1c Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u00e0 Ti\u00ean h\u1eadu. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, theo l\u00e0m ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh truy\u1ec1n m\u00e3i l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n l\u00fd 2 kho s\u00fang \u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 Binh c\u00f3 b\u00e0n chu\u1ea9n cho c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, gang hay s\u1eaft n\u00ean d\u00f9ng thu\u1ed1c s\u00fang th\u00ec l\u00f2ng s\u00fang ngang 1 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t ph\u1ea3i 1 c\u00e2n (thu\u1ed1c s\u00fang), l\u00f2ng s\u00fang ngang 1 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t 14 l\u1ea1ng. Nay c\u1ee9 l\u1eddi c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 Loan gi\u00e1 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111\u1ec1u n\u00f3i : khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 khi c\u00f3 c\u00e1c l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1, theo l\u1ec7 b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng hi\u1ec7u l\u1edbn, l\u00f2ng s\u00fang ngang 1 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t ch\u1ec9 d\u00f9ng 10 l\u1ea1ng thu\u1ed1c s\u00fang, v\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p k\u1ef3 thao di\u1ec5n binh t\u01b0\u1ee3ng th\u00ec b\u1eafn kh\u1ea9u \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u0169 c\u00f4ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, l\u00f2ng s\u00fang ngang 1 t\u1ea5c 7 ph\u00e2n, m\u1ed7i ph\u00e1t ch\u1ec9 d\u00f9ng 12 l\u1ea1ng thu\u1ed1c s\u00fang. So v\u1edbi l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i kh\u1ea9u \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 4 l\u1ea1ng, v\u00e0 nghi\u1ec7m ra d\u00f9ng th\u1ebf c\u0169ng v\u1eeba. Xin t\u1eeb nay h\u1ec5 g\u1eb7p khi vua \u0111i ch\u01a1i hay l\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1 ho\u1eb7c k\u1ef3\u00a0 h\u1ed9i binh thao di\u1ec5n, 2 h\u1ea1ng s\u00fang \u1ea5y, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh\u201d. Vua chu\u1ea9n cho l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 kh\u1ea3o kho\u00e1 v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u1ee7a h\u1ecdc th\u1ea7n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>H\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3i qua 8 kho\u00e1 m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng((3) T\u1ee9c l\u00e0 4 k\u1ef3 thi trong m\u1ed9t khoa h\u01b0\u01a1ng : \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec7 tam tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec7 t\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng.3). Quan th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t Gia \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea5n t\u00fa, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y quen th\u00f3i bi\u1ebfng nh\u00e1c n\u00ean h\u1ea1ng h\u1ecdc gi\u1ecfi, t\u00e0i hay, ch\u01b0a th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. Song ngh\u0129 \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t \u1ea5y v\u0103n ho\u00e1 m\u1edbi m\u1edf, th\u1ea5m nhu\u1ea7n ch\u01b0a s\u00e2u, \u0111i\u1ec1u\u00a0 l\u1ec7 kh\u1ea3o kho\u00e1 v\u00e0 gi\u1ea3ng t\u1eadp ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t phen ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i\u201d. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n x\u00e9t, r\u1ed3i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ; t\u1eeb nay, h\u1ecdc th\u1ea7n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh, c\u1ee9 3 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n gi\u1ea3ng t\u1eadp, l\u1ea7n n\u00e0o c\u0169ng ra \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7u b\u00e0i b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ee7 th\u1ec3 v\u0103n n\u00e0o th\u00ec b\u1eaft chuy\u00ean t\u1eadp th\u1ec3 v\u0103n \u1ea5y r\u1ed3i h\u1ed9i b\u00ecnh \u0111\u1ec3 nh\u1eadn x\u00e9t nh\u1eefng c\u00e2u \u0111\u00e1ng \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e1ng s\u1ed5, y\u1ebft b\u1ea3ng \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 quy\u1ec3n h\u01a1n, quy\u1ec3n k\u00e9m, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o khi l\u00e0m khi ngh\u1ec9 s\u1ebd b\u1ecb r\u0103n d\u1ea1y b\u1eb1ng h\u00ecnh ph\u1ea1t gi\u00e1o d\u1ee5c, c\u1ed1t sao cho b\u1ed1n th\u1ec3 v\u0103n \u0111\u1ec1u\u00a0 th\u00f4ng, r\u1ed3i sau theo k\u1ef3, lu\u00e2n chuy\u1ec3n l\u00e0m b\u00e0i t\u1eadp \u0111\u1ec3 \u0111i kh\u1ea3o kho\u00e1 v\u00e0 \u0111i h\u1ea1ch. T\u1eeb kho\u00e1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay \u0111\u1ebfn kho\u00e1 m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 17 [1836] c\u1ed9ng 8 kho\u00e1, h\u1eb5ng cho tu\u1ef3 v\u0103n m\u00e0 ph\u00ea chu\u1ea9n, \u0111\u1ebfn kho\u00e1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 17 tr\u1edf v\u1ec1 sau, c\u00f3 ai \u0111\u00e3 tr\u1ea3i 8 kho\u00e1 r\u1ed3i m\u00e0 c\u00f2n ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ee7 v\u0103n th\u1ec3 b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ti\u1ebfp ph\u00ea chu\u1ea9n n\u1eefa. Vi\u1ec7c x\u00e9t nghi\u1ec7m c\u00e1c h\u1ecdc th\u1ea7n ch\u0103m hay l\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u0103n c\u1ee9 t\u1eeb kho\u00e1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m [Minh m\u1ec7nh] th\u1ee9 17 tr\u1edf v\u1ec1 sau, theo danh s\u00e1ch t\u01b0 l\u00ean m\u1ed7i cu\u1ed1i n\u0103m trong b\u1ed1n n\u0103m, l\u1ea5y s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ed7 nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c tru\u1ea5t b\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u1eed nh\u00e2n, gi\u00e1m sinh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia ph\u00e1i \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, n\u1ebfu ai c\u00f3 tang \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho v\u1ec1 qu\u00ea lo li\u1ec7u vi\u1ec7c tang trong 3 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n l\u1ea1i v\u00e0o Kinh, do b\u1ed9 cho h\u1eadu b\u1ed5.<\/p>\n<p>D\u00e2n h\u1ea1t H\u00e0 T\u0129nh gi\u00e1p gi\u1edbi g\u1ea7n t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 th\u00f4n Nha Mi\u00eau n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u00f2, tr\u1ea1m T\u0129nh Li\u00eau l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n t\u1edbi Ngh\u1ec7 An n\u1ed9p v\u00e0 l\u0129nh cho g\u1ea7n, nh\u01b0ng Ngh\u1ec7 An cho l\u00e0 kh\u00e1c h\u1ea1t, kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u00f3, d\u1ee5 b\u1ecdn \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An, ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m hay n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1ee3i cho d\u00e2n, th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u00f9ng nhau b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh ; th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng th\u00f4ng l\u00fd l\u1ebd, l\u00f2ng c\u00f2n chia r\u1ebd \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn cho d\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n, \u1ea5y l\u00e0 l\u1ed7i ai ? Nay chu\u1ea9n cho x\u00e9t xem c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 H\u00e0 T\u0129nh, ti\u1ebfp gi\u00e1p Ngh\u1ec7 An, cho tu\u1ef3 vi\u1ec7c kh\u00f3 hay d\u1ec5, tu\u1ef3 \u0111\u1ea5t xa hay g\u1ea7n, n\u01a1i n\u00e0o n\u00ean theo t\u1ec9nh n\u00e0o \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, thu thu\u1ebf, l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng, n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00ec li\u1ec1n h\u1ed9i h\u00e0m b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXX<\/a>X \u2013 80<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5. B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Thu\u1eadn An t\u1ea5n th\u1ee7 ((1) T\u1ea5n th\u1ee7: c\u01a1 quan qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng ho\u1eb7c c\u1eeda bi\u1ec3n, d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, c\u00f3 ch\u1ee9c th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 t\u1ea5n th\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng v\u00e0 coi qu\u1ea3n.1). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua cho c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An l\u00e0 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u1edf Kinh s\u01b0, s\u1eafc cho b\u1ed9 Binh t\u00e2u b\u00e0y ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u00e3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u00fap \u0111\u1ee1 h\u1ed9 v\u1ec7 c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f4ng ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ed9 d\u00e2ng l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n v\u00e0 xin c\u1ea5p th\u00eam t\u1ea5n s\u1edf 3 chi\u1ebfc sai thuy\u1ec1n, c\u1ed9ng v\u1edbi 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t th\u00e0nh s\u1ed1 ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. L\u1ea1i l\u1ea5y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ba x\u00e3 (Thai D\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0 Qu\u00e2n v\u00e0 An D\u01b0\u01a1ng) l\u1ec7 thu\u1ed9c khu v\u1ef1c t\u1ea5n th\u1ee7 \u1ea5y l\u00e0 124 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn An nh\u1ea5t, Thu\u1eadn An nh\u1ecb, v\u00e0 Thu\u1eadn An tam, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. H\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8, chia l\u00e0m 2 ban, t\u1eeb th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12, chia l\u00e0m 3 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean, mi\u1ec5n cho c\u1ea3 thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 phu di\u00eau d\u1ecbch ; c\u00f2n l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p 200 ph\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c quan ho\u1eb7c \u00e1p t\u1ea3i ch\u1edf h\u00e0ng ra v\u00e0o n\u01a1i \u0111\u00f3, th\u00ec b\u1ecdn th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 hi\u1ec7p th\u1ee7, li\u1ec7u b\u1eaft v\u00e1t bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111i thuy\u1ec1n c\u00f4ng h\u1ed9 t\u1ed1ng. N\u1ebfu g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i th\u00ec li\u1ec1n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u1ebft c\u1ea3 s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf \u0111\u00f3 th\u1ea3y \u0111\u1ec1u g\u00f3p s\u1ee9c gi\u00fap \u0111\u1ee1 ; n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ch\u1ee9c th\u1ee7 ng\u1ef1, xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng quan t\u1ee9 ph\u1ea9m, ch\u1ee9c hi\u1ec7p th\u1ee7 \u0111\u1ed5i d\u00f9ng l\u00e0m quan ng\u0169 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 cho nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch h\u1ea1 l\u1ec7nh : \u201cCh\u1ee9c th\u1ee7 ng\u1ef1 c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, chu\u1ea9n cho d\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c T\u1ea5n th\u1ee7 tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, coi qu\u1ea3n th\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 3 \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh lu\u00f4n v\u1edbi h\u1ebft th\u1ea3y s\u1ef1 v\u1ee5 \u1edf t\u1ea5n s\u1edf. V\u0103n ch\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t 1 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c hi\u1ec7p th\u1ee7 \u0111i. Thuy\u1ec1n c\u00f4ng th\u00ec l\u00e0m th\u00eam 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nan \u0111\u1ec3 s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c lanh l\u1eb9. C\u00f2n th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m\u201d. Vua l\u1ea1i sai l\u00e0m 3 b\u1ed9 neo s\u1eaft h\u1ea1ng l\u1edbn c\u00f3 \u0111\u1ee7 d\u00e2y ch\u00e3o giao cho t\u1ea5n th\u1ee7 gi\u1eef l\u1ea5y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. M\u1ed9t khi thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu g\u1eb7p s\u00f3ng to gi\u00f3 d\u1eef th\u00ec t\u1ea5n th\u1ee7 l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh, mang c\u00e1i neo s\u1eaft \u1ea5y, li\u1ec7u chi\u1ec1u th\u1ea3 xu\u1ed1ng r\u1ed3i qu\u0103ng \u0111\u1ea7u d\u00e2y v\u00e0o thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean thuy\u1ec1n n\u00e0y c\u1ea7m n\u1eafm tu\u1ef3 ti\u1ec7n xoay x\u1edf gi\u1eef cho kh\u1ecfi lo.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 t\u00e1 b\u1ed5 ((1) T\u00e1 b\u1ed5 : L\u1ea5y ph\u1ea9m h\u00e0m quan to m\u01b0\u1ee3n b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c quan nh\u1ecf.1) v\u00e0 sung b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch m\u00e0 hi\u1ec7n \u0111ang tham d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf Thanh Hoa l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c quan qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 Thanh Hoa, ra bi\u1ec3n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Nh\u00e2n ngh\u0129 : ph\u1ea7n bi\u1ec3n Thanh Hoa kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y \u0111\u1ea3o l\u1edbn nh\u1ecf, ch\u1ec9 c\u00f3 2 \u0111\u1ea3o Bi\u1ec7n S\u01a1n v\u00e0 V\u00e2n S\u01a1n, thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c. Bi\u1ec7n S\u01a1n th\u00ec \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u00e1o \u0111\u00e0i, c\u1eaft l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, b\u1ecdn gi\u1eb7c quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1ed1ng t\u1ea1m. C\u00f2n V\u00e2n \u0110\u1ea3o th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00fai tr\u01a1 tr\u1ecdi, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edd m\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay qu\u00e2n Th\u1ee7y h\u1ed9i ti\u1ec5u, th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00f9ng qu\u1eabn t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00ecm s\u00e0o huy\u1ec7t \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng th\u00e2n. V\u1ea3 l\u1ea1i Qu\u1ea3ng Y\u00ean li\u1ec1n v\u1edbi bi\u1ec3n, c\u00e1c \u0111\u1ea3o l\u1edbn nh\u1ecf r\u1ea5t nhi\u1ec1u ; b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ea5t \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea5y. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam s\u1ee9c cho b\u1ed9 bi\u1ec1n v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00f3n ch\u1eb7n, c\u1ed1t sao b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 b\u1ecdn t\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu tr\u00f9ng tr\u00ecnh s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u00f3, b\u1ecdn \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t r\u1ed3i qua l\u1ea1i qu\u1ea5y r\u1ed1i th\u00ec c\u00e1i t\u1ed9i kh\u00f4ng h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u00f2n nh\u1eb9, m\u00e0 l\u1ea1i s\u1ee3 c\u00f2n t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Khi t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i. Vua khen m\u00e0 \u01b0ng cho, l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0y m\u01b0u k\u1ebf l\u1edbn, quy\u1ebft m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh gi\u1ebft h\u1ebft gi\u1eb7c bi\u1ec3n, ta s\u1ebd ban khen v\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u1ecbu kh\u00f3 c\u1ed1 g\u1eafng, ch\u1edb n\u00ean danh kh\u00f4ng qu\u00e1 s\u1ef1 th\u1ef1c, n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u00f4i v\u1edbi vi\u1ec7c l\u00e0m th\u00ec t\u1ef1 kh\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p c\u00f4ng ngh\u1ecb x\u1eed, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n g\u1eafng s\u1ee9c, ta ng\u00e0y ng\u00e0y mong tin th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n cho cho c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u00e0 N\u1ed9i nghi\u00eam ng\u1eb7t n\u00e3 b\u1eaft, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1eebng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o ! V\u1ea3 l\u1ea1i L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng ch\u1eb3ng qua nh\u01b0 con th\u1ecf l\u1ea9n l\u00fat ven r\u1eebng t\u1ea1m s\u1ed1ng l\u00fac n\u00e0o hay l\u00fac \u1ea5y, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea5u k\u00edn h\u00ecnh t\u00edch m\u00e0 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Ch\u1ec9 t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1eb7t m\u01b0u b\u00e0y k\u1ebf s\u1ee9c cho c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1t l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn gi\u1eb7c m\u1edbi tr\u1ed1n t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nay h\u00e3y t\u1ea1m mi\u1ec5n ph\u00e2n x\u1eed. L\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t h\u1ea1n n\u1eefa chu\u1ea9n cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c th\u1ed5 ty \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng d\u00f2 th\u00e1m t\u1ea7m n\u00e3, c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00ean \u00e1n t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c tra x\u00e9t n\u00e3 b\u1eaft m\u00e0 t\u01b0 v\u1ecb dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm, h\u1ec5 vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Sau \u0111\u00f3 t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c V\u0169 \u0110\u0103ng Huy\u1ebfn, n\u00f3 x\u01b0ng ra b\u1ecdn th\u1ed5 ty Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf v\u00e0 Cao H\u1eefu Bi\u1ec7n t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng theo L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, vua ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i giao cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1eb7t k\u1ebf tra x\u00e9t l\u00f9ng b\u1eaft. H\u1ef1u b\u00e8n ph\u00e1i L\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5, c\u00f9ng v\u1edbi Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan l\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Gi\u1edbi \u0111em binh \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 b\u1eaft. B\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n, ch\u1ec9 s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1ch T\u1ef1 Tr\u1ea1ch t\u00ean ch\u01b0a k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i (Duy L\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng \u1edf nh\u00e0 T\u1ef1 Tr\u1ea1ch). Th\u00e2n \u0111\u1ea3ng, t\u00ean Tr\u1ea1ch xin \u0111i th\u00e1m b\u1eaft Duy L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh h\u1ea1n cho 3 th\u00e1ng ; h\u1ebft h\u1ea1n kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n b\u1ecb gi\u1ebft \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTy V\u0169 kh\u1ed1 v\u00e0 Kinh th\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u1ec5 c\u00f3 thu chi v\u1eabn th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, c\u00f2n s\u1ee3 l\u0169 h\u01b0 h\u1ecfng ch\u01b0a ch\u1eeba b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i x\u1ea5u, n\u00ean l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c h\u01a1n n\u1eefa. V\u1eady ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u1eadn n\u1ea1p c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i theo s\u1ed1 m\u00e0 thu nh\u1eadn v\u00e0 v\u00e0o s\u1ed5, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 \u00fd d\u00e1m s\u01a1 su\u1ea5t \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb s\u00e1ch nhi\u1ec5u th\u00ec s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 \u1edf H\u1ed5 oai l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng, th\u0103ng th\u1ef1\u00a0 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Long v\u00f5 H\u1eadu v\u1ec7 l\u00e0 Phan V\u0103n C\u1eedu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Tuy\u1ec3n phong H\u1eadu v\u1ec7 ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n phong H\u1eadu v\u1ec7 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n\u00a0 ki\u00ean, thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1eadp l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5.<\/p>\n<p>H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An, v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng qu\u00e1, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea3n, Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Ti\u00ean, can v\u00e0o v\u1ee5 \u00e1n nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Nguy\u1ec5n H\u1ef1u D\u1ef1 x\u00e2m ph\u1ea1m x\u1ebbo x\u00e9n t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i. \u0110\u1ea3n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tra x\u00e9t ngh\u0129 x\u1eed. D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00e1n l\u00e0m Tham hi\u1ec7p H\u00e0 Ti\u00ean, th\u0103ng B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00ean th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 v\u00ec b\u1ecb l\u1ed7i, gi\u00e1ng lu\u00f4n nhi\u1ec1u c\u1ea5p, b\u00e8n ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i theo b\u1ed9 L\u1ec5 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. \u0110i\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Sai quan \u0111i thanh tra c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 ch\u1ed7 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt ph\u1ea3i n\u00ean ki\u1ec3m x\u00e9t cho k\u1ef9 h\u01a1n, b\u00e8n sai \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u1ee5c b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Phan Huy Th\u1ef1c, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, Nguy\u1ec5n T\u00fa, H\u00e0 Duy Phi\u00ean, \u0111em ty vi\u00ean trong b\u1ea3n b\u1ed9 m\u1ed7i b\u1ed9 3 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea3o x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c nh\u01b0 : t\u1ea5u, s\u1edb, v\u0103n th\u01b0, b\u1ea3n \u0111\u1ed3, s\u1ed5 s\u00e1ch, \u1ea5n t\u00edn t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 nh\u1ea5t [1820] \u0111\u1ebfn nay. R\u1ed3i \u0111\u00f3, v\u00ec th\u1ea5y b\u1ed9 H\u00ecnh c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, b\u00e8n chu\u1ea9n cho H\u00e0 Duy Phi\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ed9 ; d\u00f9ng Ph\u1ee7 th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh l\u00ean thay. K\u1ecbp khi b\u1ea3n s\u00e1ch thanh tra \u0111\u00e3 xong, d\u00e2ng l\u00ean. Vua th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan \u0111\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean gi\u00fap vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u1eadc, k\u1ef7 l\u1ee5c kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau, c\u00e1c quan \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb gi\u00e1ng v\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t v\u00ec ph\u1ea1m sai l\u1ea7m.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n Nh\u00e2n th\u1ecd.<\/p>\n<p>S\u1eafc cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng l\u00e0m theo m\u1eabu m\u1ef1c c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111\u01b0a ra c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e9o \u0111\u1ec3 Th\u00e1i h\u1eadu d\u00f9ng \u0111i ch\u01a1i.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam s\u00f4ng Ng\u1ef1 (1 \u0111o\u1ea1n gi\u00e1p ch\u1ed7 c\u1ea7u, h\u01a1n 65 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>L\u1ea1i thu thu\u1ebf khai m\u1ecf v\u00e0ng c\u00e1c kim \u1edf B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Tuy\u00ean Quang. (M\u1ecf Phong Th\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 6 l\u1ea1ng, m\u1ecf Su\u1ea5t L\u1ec5 v\u00e0 N\u00f4ng \u0110\u1ed3n thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 5 l\u1ea1ng v\u00e0 \u0111\u01b0a b\u00e1n v\u00e0ng c\u00e1m 5 l\u1ea1ng, 2 m\u1ecf \u0110\u1ed3ng B\u1ed9c, La S\u01a1n m\u1ed7i m\u1ecf h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 5 l\u1ea1ng, \u0111\u01b0a b\u00e1n v\u00e0ng c\u00e1m 4 l\u1ea1ng ; m\u1ecf Th\u01b0\u1ee3ng Pha H\u1ea1 Pha thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 4 l\u1ea1ng, \u0111em b\u00e1n v\u00e0ng c\u00e1m 4 l\u1ea1ng ; m\u1ecf Thu\u1ea7n Mang thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p v\u00e0ng s\u1ed1ng t\u1eeb 5 \u0111\u1ebfn 8 tu\u1ed5i 11 l\u1ea1ng ; m\u1ecf Kim H\u1ef7 12 l\u1ea1ng, m\u1ecf B\u1ea3o Nang, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p v\u00e0ng s\u1ed1ng 8 tu\u1ed5i 6 l\u1ea1ng ; m\u1ecf S\u1ea3ng M\u1ed9c n\u1ed9p 7 l\u1ea1ng ; m\u1ecf Ni\u00eam S\u01a1n v\u00e0 Quan Quang thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 4 l\u1ea1ng v\u00e0 \u0111\u01b0a n\u1ed9p v\u00e0ng c\u00e1m 50 l\u1ea1ng. N\u00f4ng \u0110\u1ed3n, La S\u01a1n v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Pha H\u1ea1 Pha 3 m\u1ecf m\u1edbi khai, c\u00f2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ecf c\u0169).<\/p>\n<p>S\u1eafc sai c\u00e1c quan t\u1ec9nh : c\u1ee9 h\u1ea1n trong m\u1ed9t n\u0103m, ho\u1eb7c 3 n\u0103m, x\u00e9t xem m\u1ecf n\u00e0o c\u00f3 kh\u00ed v\u00e0ng b\u1ed1c l\u00ean th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u00eam ng\u1ea1ch thu\u1ebf. T\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u1ea1i cho r\u1eb1ng m\u1ecf Ti\u00ean Ki\u1ec1u gi\u00e1p li\u1ec1n v\u1edbi t\u1ec9nh th\u00e0nh, xin thu\u00ea m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u1ea5y th\u1eed xem. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 l\u1ef1a \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i \u0111\u01b0a th\u1ec3 l\u1ec7 ban th\u01b0\u1edfng \u1ea5y cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n : h\u1ec5 ai khai th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 thi h\u00e0nh. (H\u1ea1n 15 ng\u00e0y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 c\u00f4ng l\u00e0m thu\u00ea l\u00e0 3 quan ti\u1ec1n, \u0111\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0ng c\u00e1m t\u1eeb 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 3 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 9 ph\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n th\u00ec l\u1ea7n sau l\u00e0m b\u00f9. \u0110\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; \u0111\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; \u0111\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 1 l\u1ea1ng ; \u0111\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 1 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n; \u0111\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 2 l\u1ea1ng ; \u0111\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c 1 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 4 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp l\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Tuy\u00ean Quang. Th\u00e0nh \u1edf n\u00fai \u0111\u1ea5t b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y, s\u00f4ng Tam K\u1ef3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1eafp lu\u1ef9 b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, ch\u1ec9 tu\u1ef3 theo th\u1ebf n\u00fai l\u1ec7ch l\u1ea1c v\u00e0 ch\u1eadt h\u1eb9p m\u00e0 \u0111\u1eafp quanh, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, x\u00e9t xem \u0111\u1ecba th\u1ebf, b\u00e0n v\u1edbi th\u1ef1\u00a0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea, t\u00e2u xin nh\u00e2n c\u0169 m\u00e0 th\u00eam r\u1ed9ng ra : 2 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u 55 tr\u01b0\u1ee3ng, 2 m\u1eb7t t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u 65 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t v\u00e0 b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu c\u00f3 3 c\u1eeda. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5t r\u1eafn ch\u1eafc, r\u1ed3i sau m\u1edbi x\u00e2y \u0111\u00e1 ong. Ng\u1ecdn n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf trong th\u00e0nh s\u1eeda l\u1ea1i cho b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, d\u1eddi h\u00e0nh cung \u0111\u1ebfn d\u1ef1ng \u1edf \u0111\u1ea5y. \u0110\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y k\u1ef3 \u0111\u00e0i v\u00e0 v\u1ecdng l\u00e2u. Ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u0111\u00e0i s\u1eb5n c\u00f3 c\u00e1i h\u1ed3 c\u0169, nay \u0111\u00e0o l\u1ea1i cho vu\u00f4ng. B\u00ean t\u1ea3 v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, d\u1ef1ng dinh Tu\u1ea7n ph\u1ee7, v\u1ec1 ph\u00eda sau d\u1ef1ng 2 to\u00e0 kho t\u00e0ng, b\u00ean h\u1eefu \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng dinh \u00e1n s\u00e1t, ph\u00eda sau d\u1ef1ng 2 to\u00e0 kh\u00e1m \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u00e0 ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ngh\u0129 \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u1ea3i r\u1ed3i. Duy th\u00e0nh c\u00f2n h\u01a1i h\u1eb9p, b\u1ed1n m\u1eb7t n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 70 tr\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu h\u00ecnh th\u1ebf ch\u1ec9 nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi \u0111\u1eb9p th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n y l\u1eddi xin, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i g\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o c\u1ed1t \u1edf m\u1ed9t ch\u1eef \u201cph\u1ea3i\u201d m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ebf m\u1ecf v\u00e0 thu\u1ebf s\u01a1n \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t, nguy\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ee3 \u0111\u1ec3 x\u00e9t m\u00e0u s\u1eafc, xin t\u01b0 \u0111\u00f2i c\u00e1c th\u1ee3 s\u01a1n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee3 n\u1ea5u v\u00e0ng, b\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng \u1edf h\u1ea1t b\u00ean l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 B\u1eafc Ninh cho l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cK\u1ec3 m\u1ed9t t\u1ec9nh \u0111\u00e3 r\u1ed9ng, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o l\u00e0m th\u1ee3, nay l\u1ea1i mu\u1ed1n l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 l\u00e0 th\u00eam vi\u1ec7c, sao kh\u00f4ng ngh\u0129 c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt nh\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay t\u00ecm ki\u1ebfm \u1edf \u0111\u00e2u, m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng thi\u1ebfu ?\u201d. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, h\u1ec5 h\u1ea1t n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u1ea1ch th\u1ee3 v\u00e0ng, b\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng, s\u1eaft, s\u01a1n, th\u00ec cho chi\u1ec3u theo c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 th\u1ee3 \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u01b0\u1eddng s\u1ed1, mi\u1ec5n tr\u1eeb cho h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch. L\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o, \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng ; l\u00fac kh\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec th\u00f4i, c\u1ed1t cho kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, k\u1ef9 ngh\u1ec7 \u0111\u1ec1u tinh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e0 c\u1ea7u xin (l\u1ea5y th\u1ee3).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh th\u00ecn, vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng. Khi s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, vua s\u1eafc cho mi\u1ec5n v\u00e0o Kinh, ban cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng t\u1edd s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 l\u1ee5a hoa, c\u00f2n s\u1ee9 th\u1ea7n th\u00ec ban b\u1ea1c l\u1ea1ng, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201cT\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef m\u00e0 b\u1ecb \u00e1n x\u1eed l\u00e0m n\u00f4 t\u00f9, th\u00ec ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 c\u1ea5p cho c\u00e1c nh\u00e0 quan v\u00f5 b\u1eadc cao : \u1edf Kinh th\u00ec t\u1eeb Th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i th\u00ec t\u1eeb T\u1ed5ng tr\u1ea5n v\u00e0 th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c tr\u1edf l\u00ean, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00e1t ph\u1ed1i\u201d.<\/p>\n<p>M\u1edf k\u1ef3 thi \u0111\u00ecnh. Vua sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng sung l\u00e0m Gi\u00e1m th\u00ed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc quy\u1ec3n, Thi\u1ebfu khanh \u0110\u1ea1i l\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, sung l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u1eadn quy\u1ec3n v\u00e0 duy\u1ec7t v\u0103n. Cho : Phan Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p Ti\u1ebfn s\u1ef9 xu\u1ea5t th\u00e2n ; Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd, \u0110\u1ed7 Quang, Ph\u1ea1m B\u00e1 Thi\u1ec1u, V\u0169 C\u00f4ng \u0110\u1ed9, Nguy\u1ec5n T\u00e1n v\u00e0 Ph\u1ea1m Gia Chuy\u00ean \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 tam gi\u00e1p \u0110\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng l\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 b\u1eadc ba, v\u1eabn coi qu\u1ea3n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng \u00e1n ki\u1ec7n vua giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t \u0111\u1ecdng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n ch\u1ec9 : t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng quan \u0111\u1ebfn t\u01b0 vi\u00ean ph\u1ea3i chia ra t\u1eebng ph\u1ea7n tra x\u00e9t m\u00e0 l\u00e0m, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec xong, n\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Th\u1ee7y s\u01b0 do Kinh ph\u00e1i \u0111i chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf kho B\u1eafc K\u1ef3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i v\u00ec ng\u01b0\u1ee3c gi\u00f3, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 t\u1edbi Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f3t l\u1ecdt y\u00ean \u1ed5n. Vua khen \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t chu\u1ea9n cho qu\u1ea3n v\u1eadn l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Su\u1ea5t, th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu Th\u1ee7y Th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 2 t\u1ea5m sa m\u00e0u.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung v\u00e0o Kinh.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 : \u00e1n\u00a0 s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>C\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp Kinh th\u00e0nh \u0111\u00e3 xong.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cKinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i kh\u1edfi \u0111\u1ea7u gi\u00e1o ho\u00e1 m\u00e0 Kinh th\u00e0nh l\u1ea1i\u00a0 c\u00e0ng quan tr\u1ecdng l\u1eafm. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf\u00a0 t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, s\u1eeda sang g\u00e2y d\u1ef1ng, quy m\u00f4 r\u1ed9ng m\u1edf, ta k\u00ednh n\u1ed1i nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ch\u00ed noi theo. Ta ngh\u0129 \u0111i ngh\u0129 l\u1ea1i m\u00e3i : c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t l\u1ea7n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n r\u1ed7i l\u00e2u, b\u00e8n \u0111\u1ec3 \u00fd x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u01b0u t\u00ednh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t, \u0111em h\u1ebft th\u1ea3y c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng Kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u s\u1eeda sang x\u00e2y \u0111\u1eafp l\u1ea1i cho th\u00eam m\u1edbi. T\u1eeb ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u1eadt li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 chi \u0111\u1ebfn h\u01a1n tr\u0103m ngh\u00ecn v\u1ea1n. S\u1ed1 ti\u1ec1n ti\u00eau \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng h\u1ea1n l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay to\u00e0n c\u1ee5c \u0111\u00e3 xong, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh c\u1ea3, th\u00e0nh tr\u00ec b\u1ec1n v\u1eefng, truy\u1ec1n l\u1ea1i h\u00e0ng \u1ee9c mu\u00f4n n\u0103m, l\u00f2ng Tr\u1eabm th\u1ef1c r\u1ea5t vui m\u1eebng. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh r\u1ea5t to, m\u00e0 b\u1ecdn v\u0103n, v\u00f5, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft s\u1ed1t s\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. \u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh t\u00f4i con ph\u1ee5c d\u1ecbch d\u1eabu kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, nh\u01b0ng qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn, c\u00f3 ph\u1ea7n ch\u1ec9 th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n m\u00e3i. V\u1eady n\u00ean r\u1ed9ng ra \u01a1n l\u1edbn, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i c\u00f4ng lao t\u1ed1t. C\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd v\u1ec1 m\u1eb7t h\u1eefu l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Phan V\u0103n Thu\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, v\u1ec1 m\u1eb7t sau l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, \u0110\u1ed7 Qu\u00fd, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 t\u1ea5m sa. Nh\u1eefng ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 qu\u1ea3n v\u1ec7 ki\u00eam coi 2 m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda sau v\u00e0 ph\u00eda h\u1eefu, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m sa. V\u00e0 t\u1eeb \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, c\u1ed9ng h\u01a1n 130 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, c\u00f2n 9.500 bi\u1ec1n binh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng. L\u1ea1i sai nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n vi\u1ec7c d\u1ef1ng nh\u00e0 r\u1ea1p, b\u00e0y y\u1ebfn ti\u1ec7c 3 ng\u00e0y \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng ngo\u00e0i th\u00e0nh, t\u1eeb \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i chia l\u00e0m 3 ban, theo ng\u00e0y \u0111\u1ebfn d\u1ef1 \u0111\u00f4ng\u00a0 \u0111\u1ee7. \u0110\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 Binh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i tuy\u00ean ch\u1ec9, ban y\u1ebfn v\u00e0 xem tu\u1ed3ng 3 ng\u00e0y. Bi\u1ec1n binh c\u0169ng ban c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng vui. C\u00f2n bi\u1ec1n binh x\u00e2y \u0111\u1eafp s\u00f4ng Ng\u1ef1, d\u1eabu kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ee3 x\u00e2y th\u00e0nh, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, v\u1eady chu\u1ea9n cho \u0103n m\u1ed9t b\u1eefa.\u201d<\/p>\n<p>D\u00e2n M\u00e1n M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n \u1edf ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Vua ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An kho\u1ea3n \u0111\u00e3i r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0 th\u1ef1 Lang trung v\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0 Th\u1ecb lang \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 c\u00f9ng gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 ; Nguy\u1ec5n V\u00e2n Ti\u1ec1m l\u00e0 th\u1ef1 Lang trung v\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m l\u00e0 th\u1ef1 Th\u1ecb lang \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 c\u00f9ng gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng V\u0169 kh\u1ed1. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, 2 nha \u1ea5y h\u1ec5 c\u00f3 th\u0103ng b\u1ed5 Lang trung hay th\u1ef1 Lang trung, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 d\u00e2n x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) m\u00ea ho\u1eb7c \u0111\u1ea1o gi\u00e1o Gia t\u00f4 \u0111\u00e3 l\u00e2u, x\u00e2y nh\u00e0 th\u1edd, th\u1edd thi\u00ean ch\u00faa, suy t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Phan V\u0103n Kinh [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_Jaccard_Phan\">Fran\u00e7ois Jaccard Phan<\/a>] l\u00e0m \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng, h\u1ecdp nhau gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o c\u1ea7u kinh. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Quan ph\u1ee7 [Th\u1eeba Thi\u00ean] g\u1ecdi c\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng khuy\u00ean b\u1ea3o l\u1ea1i \u0111\u1ebfn hai, ba l\u1ea7n, r\u00fat c\u1ee5c v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ecbu b\u1ecf \u0111\u1ea1o. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed. B\u1ed9 xin k\u1ebft \u00e1n t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u00e0 l\u00fd c\u1ef1u Ph\u1ea1m V\u0103n Khoa ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu ((1) Giao giam h\u1eadu : t\u1ed9i b\u1ecb th\u1eaft c\u1ed5 nh\u01b0ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c giam l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.1), t\u00f2ng ph\u1ea1m l\u00e0 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e0i b\u1ecb t\u1ed9i m\u00e3n l\u01b0u ((2) M\u00e3n l\u01b0u : t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u00e0y xa h\u01a1n 3.000 d\u1eb7m v\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 d\u1ecbch trong 10 n\u0103m (theo T\u1eeb nguy\u00ean).2), V\u0169 l\u00e2m ph\u00f3 \u0111\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n S\u01a1n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f9ng v\u1edbi 13 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, khi m\u00e3n h\u1ea1n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u00e1c n\u01a1i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thanh Hoa. Ngo\u00e0i ra \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u00e0n \u00f4ng \u1edf d\u00e2n \u1ea5y b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha. \u0110\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng Phan V\u0103n Kinh th\u00ec t\u00e2u xin x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, nh\u00e0 th\u1edd \u0111\u1ea1o th\u00ec d\u1ee1 \u0111i. L\u1eddi ngh\u1ecb t\u1ed9i \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean, vua cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m : Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e0i ph\u00e1t v\u00e3ng sung qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, Phan V\u0103n Kinh v\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i di \u1edf ph\u01b0\u01a1ng xa, ch\u01b0a thu\u1ed9c ph\u00e1p \u0111\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n cho l\u00e0m l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, nh\u01b0ng b\u1ecb qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n gi\u00e1o. C\u00f2n c\u00e1c binh l\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n S\u01a1n, nh\u1eefng ai \u0111i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cPh\u1ee5c ngh\u0129a binh\u201d, nh\u1eefng ai \u0111i Thanh Hoa, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cPh\u1ee5c hoa binh\u201d \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00ednh kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n l\u1ec7 ph\u1ee5 ti\u1ebfn l\u1ec5 c\u00fang v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y k\u1ef5. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc g\u1eb7p nh\u1eefng ng\u00e0y k\u1ef5 \u1edf H\u01b0ng mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng, t\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u1ee5 ti\u1ebfn con sinh \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ea7n b\u1ed9c ((1) C\u1ea7n : T\u1ee9c l\u00e0 rau c\u1ea7n, m\u1ed9t v\u1eadt nh\u1ecf m\u1ecdn, c\u0169ng \u0111em k\u00ednh d\u00e2ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh. B\u1ed9c : ph\u01a1i n\u1eafng. \u0110\u1eddi nh\u00e0 T\u1ed1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4n qu\u00ea ph\u01a1i l\u01b0ng ra n\u1eafng, th\u1ea5y \u1ea5m, mu\u1ed1n \u0111em hi\u1ebfn c\u00e1i \u1ea5m \u1ea5y cho vua. C\u1ea7n b\u1ed9c, \u00fd n\u00f3 t\u00f4i con t\u1ecf l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh b\u1ec1 tr\u00ean b\u1eb1ng v\u1eadt c\u1ee5 th\u1ec3, m\u1eb7c d\u1ea7u v\u1eadt \u1ea5y nh\u1ecf m\u1ecdn t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng.1) k\u00ednh d\u00e2ng, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o t\u00f4i con t\u00f4n k\u00ednh ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec n\u00ean, ch\u1ee9 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u1ee5ng th\u1edd \u1edf T\u00f4n mi\u1ebfu th\u00ec l\u1ec5 nghi th\u1ed1ng thu\u1ed9c \u1edf ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n tr\u01b0\u1edfng h\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh l\u1ea1m d\u1ef1 ti\u1ebfn d\u00e2ng ! V\u1eady n\u00ean th\u00f4i \u0111i.<\/p>\n<p>Vua ra ch\u01a1i \u1edf nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 ((2) L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 : Nh\u00e0 ngh\u1ec9 m\u00e1t.2), l\u1ea1i \u0111i tu\u1ea7n du Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i, ng\u00e0y h\u00f4m sau tr\u1edf v\u1ec1; s\u1eafc sai : t\u1eeb nay vua c\u00f3 \u0111i ch\u01a1i \u1edf cung Kh\u00e1nh Ninh, ho\u1eb7c t\u1edbi nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 \u1edf s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, c\u00e1ch Kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, th\u00ec c\u00e1c c\u1eeda \u1edf cung th\u00e0nh, ho\u00e0ng th\u00e0nh, kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho m\u1edf \u0111\u00f3ng nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu khi \u0111i ch\u01a1i \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung \u1edf Thu\u1eadn An v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn Cao \u0110\u00f4i, Ph\u00f9 B\u00e0i, th\u00ec c\u00e1c c\u1eeda \u1ea5y khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o canh ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng, \u0111\u1ebfn khi tan canh th\u00ec m\u1edf. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a, vua sai Kinh do\u00e3n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu Nam h\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng, tr\u1eddi li\u1ec1n m\u01b0a. S\u1eeda l\u1ec5 \u0111\u1ec3 t\u1ea1.<\/p>\n<p>L\u00faa chi\u00eam \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i gi\u00e1 g\u1ea1o cao, ta c\u00e0ng s\u1edbm khuya ch\u0103m lo h\u1ebft s\u1ee9c : v\u1eeba b\u00e1n th\u00f3c v\u1eeba cho vay. Nay nh\u1edd tr\u1eddi t\u1ef1a d\u00e2n y\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ta \u0111\u00e2y vui m\u1eebng kh\u00f4n xi\u1ebft, l\u1ea1i c\u00e0ng c\u1ea3m k\u00edch k\u00ednh s\u1ee3. H\u01a1n n\u1eefa, to\u00e0n h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u1eadt l\u00e0 hi\u1ebfm c\u00f3, ta c\u00f9ng th\u1ea7n d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. C\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ee5 chi\u00eam n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a nhi\u1ec1u, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i h\u1ea1, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c b\u00e1n th\u00f3c v\u00e0 cho vay. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 vay \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 s\u00f2ng ph\u1eb3ng. \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, Ninh B\u00ecnh, n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00f3c g\u1ea1o v\u1ec1 v\u1ee5 h\u1ea1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho d\u00e2n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n n\u1ed9p th\u00f3c g\u1ea1o nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 d\u00e2n chu\u1ed9ng ngh\u0129a, b\u00e8n l\u00e0m th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c \u1ea5y, \u0111\u01b0a ra cho qu\u1ea7n th\u1ea7n xem v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc K\u1ef3 t\u1eeb cu\u1ed1i nh\u00e0 L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 sau, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi khinh b\u1ea1c ; 30 n\u0103m nay, v\u1ec1 thanh danh gi\u00e1o ho\u00e1 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m kh\u1eafp, t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi con ch\u00e1u ta m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng th\u1ea5y c\u00e1i c\u00f4ng hi\u1ec7u d\u1ea1y d\u00e2n n\u00ean t\u1ee5c t\u1ed1t \u1ea5y, kh\u00f4ng ng\u1edd ng\u00e0y nay, phong t\u1ee5c \u0111\u00e3 thu\u1ea7n l\u1ea1i, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i th\u1ecbnh tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh t\u00e2u xin \u0111em nh\u1eefng d\u01b0 d\u00e2n ((1) D\u01b0 d\u00e2n : d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u00e0o h\u1ea1ng n\u00e0o trong s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch.1) v\u00e0 d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1 \u1edf c\u00e1c th\u00f4n x\u00e3 thu\u1ed9c h\u1ea1t, m\u00e0 ch\u01b0a l\u1ef1a \u0111i\u1ec3m l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 7 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1, ch\u1ecdn b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh kho.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh : \u201cL\u1ef1a ch\u1ecdn 1 \u0111\u1ed9i l\u00ednh \u1edf dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kho ch\u1ee9a. T\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thanh tra s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i kh\u00e1c, c\u00f2n s\u1ed1 d\u01b0 d\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1 \u1edf c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, ph\u1ea3i theo l\u1ec7 ch\u1ecdn \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o ng\u1ea1ch gi\u1ea3n binh hi\u1ec7n thi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c v\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00e2n x\u1eed c\u00e1c gi\u1ea3n binh \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i tr\u1ed1n v\u00e0 thi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3n binh c\u00e1c tr\u1ea5n \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t, nguy\u00ean ng\u1ea1ch c\u00f3 h\u01a1n 5.400 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 s\u1ed1 thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 890 ng\u01b0\u1eddi. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t t\u1eebng th\u00e0nh, ph\u00e2n t\u1eebng s\u1ed1, khi ngh\u0129 x\u1eed, c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t, nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay ch\u01b0a c\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7. Quan th\u00e0nh t\u00e2u xin nh\u00e0 vua s\u1eafc sai b\u1ed9 b\u00e0n k\u1ef9 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6 n\u0103m nay c\u1ee9 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n, g\u1ecdi l\u00ednh \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 1 n\u0103m, n\u1ebfu s\u1ed1 c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec ph\u00e2n bi\u1ec7t ra m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i. (C\u00e1c tr\u1ea5n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n, trong 1 n\u0103m, v\u1ec1 s\u1ed1 thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 10 ph\u1ea7n l\u00e0m m\u1ee9c : s\u1ed1 thi\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 3 ph\u1ea7n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb, n\u1ebfu thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 4 ph\u1ea7n th\u00ec ph\u1ea1t 40 roi, r\u1ed3i c\u1ee9 m\u1ed7i ph\u1ea7n l\u1ea1i ph\u1ea1t th\u00eam l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn ph\u1ea1t 80 l\u00e0 c\u00f9ng, theo l\u1ec7 b\u1ecb t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 gi\u00e1ng hay ph\u1ea1t, l\u1ea1i h\u1ea1n 6 th\u00e1ng b\u1eaft ph\u1ea3i g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ra l\u00ednh cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 trong 1 n\u0103m, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 trong \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 10 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u1ea3i 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 5 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i ph\u1ea1t th\u00eam l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc, trong c\u01a1 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 80 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ph\u1ea3i 30 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 40 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i ph\u1ea1t th\u00eam l\u00ean 1 b\u1eadc, m\u00e0 t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 90 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng, theo l\u1ec7 b\u1ecb t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 gi\u00e1ng hay ph\u1ea1t. Gi\u00e1n\u00a0 ho\u1eb7c [c\u00f3 nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p] \u0111\u00e3 tr\u1ed1n l\u1ea1i ra th\u00fa, m\u1edbi \u0111i\u1ec1n v\u00e0o l\u00ednh ch\u01b0a chi l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 b\u1ecf tr\u1ed1n ngay, tr\u01b0\u1edbc khi t\u1edbi ban ((2) T\u1edbi ban : nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201c\u0111\u00e1o ban\u201d\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 , nh\u01b0 nay n\u00f3i\u00a0 \u201cnh\u1eadp ng\u0169\u201d.2), \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n t\u1eeb l\u00fac \u1edf qu\u00ea qu\u00e1n, ho\u1eb7c \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng : \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh chi\u1ebft tr\u1eeb \u0111i \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m t\u1ed9i).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n Kim S\u01a1n thu\u1ed9c h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh, nay t\u1edbi k\u1ef3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00f3i : trong kho\u1ea3ng \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng c\u00f3 nhi\u1ec1u khe, ng\u00f2i, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft tr\u1eeb, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 gi\u1ea3m thi\u1ebfu nguy\u00ean s\u1ed1, xin cho \u0111o \u0111\u1ea1c h\u1ebft c\u1ea3 l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, x\u00e9t ch\u1ed7 n\u00e0o hi\u1ec7n c\u1ea5y l\u00faa, th\u00ec ghi l\u00e0 ru\u1ed9ng t\u01b0 ch\u1ed7 n\u00e0o tr\u1ed3ng c\u00f3i th\u00ec ghi l\u00e0 \u0111\u1ea5t t\u01b0 tr\u1ed3ng c\u00f3i, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu h\u1ee5t nguy\u00ean s\u1ed1, v\u00e0 khe, ng\u00f2i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u00ec tr\u1eeb \u0111i, r\u1ed3i c\u1ee9 theo s\u1ef1 th\u1ef1c l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5, s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t th\u00e0nh ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Truy lu\u1eadn t\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i nguy\u00ean B\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1eadp.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, sai H\u00ecnh t\u00e0o V\u0169 Du \u0111i d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u00e2n Phi\u00ean ((1) Phi\u00ean : \u0111\u00e2y l\u00e0 d\u00f9ng ch\u1ec9 Ch\u00e2n L\u1ea1p.1). Du v\u1ec1 n\u00f3i d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, khi l\u0129nh ch\u1ee9c B\u1ea3o h\u1ed9, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng b\u1eaft d\u00e2n Phi\u00ean \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7 t\u00e1u \u0111em n\u1ed9p m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n Phi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0, s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m ch\u00f4n c\u1ea5t v\u1ee3. Duy\u1ec7t \u0111em h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua ra l\u1ec7nh t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n v\u00e0 giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ng\u1eb7t ngh\u1ecb t\u1ed9i, r\u1ed3i l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n ch\u00fang ngo\u00e0i bi\u00ean, l\u1ea1i d\u00e1m sinh s\u1ef1 nhi\u1ec5u d\u00e2n, g\u00e2y nhi\u1ec1u su\u1ed1i t\u1ec7 ! Hu\u1ed1ng chi Tho\u1ea1i l\u1ea1i c\u00f9ng k\u1ebb b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m quy\u1ebft l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh d\u1ed1i tr\u00e1 gi\u1ea5u gi\u1ebfm m\u1ecdi vi\u1ec7c d\u1ef1a nhau l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, n\u1ebfu con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f2n s\u1ed1ng th\u00ec ta c\u0169ng c\u1ee9 gi\u1eef l\u00f2ng ch\u00ed c\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u00fang h\u00ecnh ph\u00e1p, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. Nay Tho\u1ea1i \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, l\u1ea1i ngh\u0129 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao \u1edf V\u1ecdng C\u00e1c, l\u00f2ng Tr\u1eabm kh\u00f4ng n\u1ee1, v\u1eady gia \u01a1n ch\u1ec9 truy gi\u00e1ng Tho\u1ea1i xu\u1ed1ng h\u00e0m Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 \u0111o\u1ea1t l\u1ea1i ch\u1ee9c t\u1eadp \u1ea5m c\u1ee7a con h\u1eafn, duy c\u00e1o s\u1eafc t\u1eb7ng phong cha m\u1eb9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n theo. C\u00f2n tang v\u1eadt m\u00e0 Tho\u1ea1i \u0111\u00e3 s\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n Phi\u00ean th\u00ec ph\u1ea3i truy ra r\u1ed3i l\u1ea5y gia s\u1ea3n k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y m\u00e0 truy c\u1ea5p cho d\u00e2n Phi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua sai Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea H\u1ef1u \u0111em s\u1eafc th\u01b0 sang n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, tuy\u00ean d\u1ee5 vua Phi\u00ean, n\u00f3i cho bi\u1ebft r\u1eb1ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c vi\u00ean B\u1ea3o h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 tr\u1ecb t\u1ed9i r\u1ed3i, v\u01b0\u01a1ng n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n gi\u1eef l\u1ec5 phi\u00ean ph\u1ee5c, ch\u1edb b\u1eadn l\u00f2ng v\u00ec m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c h\u01b0 h\u1ecfng.<\/p>\n<p>Vua Phi\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea5y g\u1ed7 t\u00e1u \u0111em n\u1ed9p th\u00ec d\u00e2n Phi\u00ean \u0111\u00e3 l\u0129nh ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p r\u1ed3i. V\u1eady tha thi\u1ebft xin \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c c\u1ea5p cho n\u1eefa\u201d. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng phi\u00ean th\u1ea7n, vi\u1ec7c ta x\u1ebfp \u0111\u1eb7t s\u1ef1 nghi c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1ecf. V\u0169 Du v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i d\u00f2 la, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01b0a nguy\u00ean u\u1ef7 \u0111\u00edch x\u00e1c, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean v\u1ec1 b\u00e1o r\u1ea5t l\u00e0 sai l\u1ea7m, v\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, r\u1ed3i giao b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i d\u1eabu kh\u00f4ng can v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng sai d\u00e2n Phi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, s\u1eeda m\u1ed9 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i, v\u1eady c\u1ee9 chu\u1ea9n y nguy\u00ean \u00e1n. V\u1ea3 V\u0169 Du khi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec ph\u1ea3i giao ngay b\u00e0n x\u00e9t \u0111\u1ec3 tr\u1eebng ph\u1ea1t. C\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u00e3 ph\u1ea1m, \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00ec ph\u1ea3i v\u00ec h\u1eafn m\u00e0 l\u00e0m cho s\u00e1ng t\u1ecf ra, c\u00f2n \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u00f3 th\u1ef1c th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng coi nh\u1eb9 m\u00e0 tha \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 ta \u0111\u00e3 c\u00e2n nh\u1eafc n\u1eb7ng nh\u1eb9, gi\u1eef l\u00f2ng r\u1ea5t c\u00f4ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd l\u00e0m h\u01a1n l\u00e0m k\u00e9m \u1edf trong \u0111\u00f3. V\u1eady khi \u0111\u01b0a t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y cho th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, r\u1ed3i sao ch\u00e9p ra, c\u1ea5p cho con Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft\u201d. Sau \u0111\u00f3, b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed V\u0169 Du v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ed3, nh\u01b0ng vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i Cam L\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00edn, Lang trung b\u1ed9 Binh bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Nam Vang, c\u1eady th\u1ebf, m\u01b0u toan vi\u1ec7c ri\u00eang b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Li\u00eam huy\u1ec7n, l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>D\u00e2n Man thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 \u0111\u1ea5t M\u01b0\u1eddng Hi\u1ec3m ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi X\u00f4i huy\u1ec7n, t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba [n\u01b0\u1edbc ta, ta m\u1edbi] \u0111\u1eb7t l\u00e0m Hi\u1ec3m huy\u1ec7n, cho theo v\u00e0o Tr\u1ea5n Ninh, m\u00e0 cung \u0111\u1ed1n, \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u1ebf kho\u00e1 (d\u00e2n s\u1ed1 130 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p thu\u1ebf 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c). Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111\u1ed5i l\u00e0 Li\u00eam huy\u1ec7n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi Man tr\u01b0\u1edfng T\u1ea1o ((1) T\u1ea1o, ph\u00eca c\u0169ng nh\u01b0 lang \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u d\u00e2n thi\u1ec3u s\u1ed1, b\u00f3c l\u1ed9t h\u1ecd v\u1ec1 kinh t\u1ebf v\u00e0 \u00e1p b\u1ee9c h\u1ecd v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb.1), M\u01b0\u1eddng, ban cho h\u1ecd l\u00e0 Hi\u1ec7u, t\u00ean l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng, b\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi Xi\u1ec3n A Hi\u00ean, ban cho h\u1ecd l\u00e0 Thi\u1ec7n, t\u00ean An, b\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee7 th\u1ee7 v\u00e0 vi\u00ean d\u1ecbch \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc mu\u1ed1n bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch, b\u00e8n sai qu\u1ea3n l\u00fd Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o si\u00eang n\u0103ng gi\u1ecfi giang th\u00ec t\u00e2u vua nghe. K\u1ecbp khi t\u00e2u l\u00ean, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho b\u1ecdn Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u1ed3 V\u0129nh Trinh 12 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u1ef1c th\u1ee5.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh ki\u1ec3u m\u1eabu v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c c\u00e1c cung mi\u1ebfu, dinh th\u1ef1 c\u00f4ng x\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u00e0 c\u00f4ng t\u1eeb t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ra B\u1eafc.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e0m c\u00f3 x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1edbi n\u01a1i m\u1edbi tr\u00f9 t\u00ednh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1edbn, b\u00e9, r\u1ed9ng, h\u1eb9p, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Nay \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, s\u1eafp x\u1ebfp m\u1edbi m\u1ebb c\u1ea3. V\u1eady xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t th\u00e0nh quy ch\u1ebf s\u1eb5n \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1ea5t tr\u00ed. H\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u00e0nh cung, mi\u1ebfu v\u0169, x\u01b0\u1edfng c\u00f4ng, nh\u00e0 c\u00f4ng r\u1ed3i th\u00ec c\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec theo m\u1eabu m\u1edbi m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>(H\u00e0nh cung 1 to\u00e0 3 gian 2 ch\u00e1i v\u00e0 b\u1ed1n m\u00e1i, chung quanh b\u1ec1 ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, 6 t\u1ea5c, d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, 1 t\u1ea5c.<\/p>\n<p>Dinh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c theo c\u00e1ch th\u1ee9c nh\u01b0 dinh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. L\u1ee5c b\u1ed9 ; s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng 1 to\u00e0, 3 gian, 3 ch\u00e1i, b\u1ec1 ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng, 1 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c ; b\u1ec1 d\u00e0i 4 tr\u01b0\u1ee3ng, 5 th\u01b0\u1edbc, 9 t\u1ea5c; nh\u00e0 b\u1ebfp 1 ng\u00f4i 2 gian, 2 ch\u00e1i, ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng, 5 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, 6 t\u1ea5c.<\/p>\n<p>Dinh B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t theo nh\u01b0 dinh T\u1ea3, H\u1eefu tham tri L\u1ee5c b\u1ed9 ; dinh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng 1 to\u00e0, 3 gian, 2 ch\u00e1i, 2 tr\u01b0\u1ee3ng, 5 th\u01b0\u1edbc, 3 t\u1ea5c, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng, 8 th\u01b0\u1edbc, 2 t\u1ea5c ; nh\u00e0 b\u1ebfp 1 ng\u00f4i 1 gian, 2 ch\u00e1i, ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng, 5 th\u01b0\u1edbc, 7 t\u1ea5c, d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng, 6 th\u01b0\u1edbc, 4 t\u1ea5c.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 vi\u00ean d\u1ecbch 2 ty B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t c\u0169ng nh\u01b0 nh\u00e0 c\u00e1c t\u1ea3 h\u1eefu ty vi\u00ean thu\u1ed9c L\u1ee5c b\u1ed9 : nh\u00e0 \u1edf 1 to\u00e0, 5 gian, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 c\u1ee7a L\u00e3nh binh gi\u1ed1ng c\u00e1ch th\u1ee9c nh\u00e0 c\u1ee7a dinh V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m \u1edf Kinh : s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng 1 to\u00e0, 3 gian, 2 ch\u00e1i, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng, 4 th\u01b0\u1edbc, 4 t\u1ea5c, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng, 8 th\u01b0\u1edbc, 3 t\u1ea5c ; nh\u00e0 b\u1ebfp 3 ng\u00f4i, 1 gian, 2 ch\u00e1i, ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng, 5 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng, 6 th\u01b0\u1edbc, 4 t\u1ea5c.<\/p>\n<p>C\u00e1c to\u00e0 nh\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu : ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng 3 gian, 2 ch\u00e1i, ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng 5 gian, h\u1ee3p l\u00e0m 1 to\u00e0, v\u00e0 m\u00e1i hi\u00ean \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng, 6 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng, 4 tr\u01b0\u1edbc, 2 t\u1ea5c. \u0110\u1ec1n Kh\u1ea3i th\u00e1nh 3 gian, 2 ch\u00e1i, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng, 1 th\u01b0\u1edbc, 2 t\u1ea5c, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng. Nh\u00e0 vu\u00f4ng 2 to\u00e0, m\u1ed7i to\u00e0 1 gian, 2 ch\u00e1i, ngang v\u00e0 d\u00e0i \u0111\u1ec1u 1 tr\u01b0\u1ee3ng, 7 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c. Nghi m\u00f4n 1 b\u1ee9c, x\u00e2y 4 tr\u1ee5 b\u1eb1ng g\u1ea1ch \u0111\u1ec1u d\u00e0y 1 th\u01b0\u1edbc, 1 t\u1ea5c, n\u1ec1n d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng, 8 th\u01b0\u1edbc, 3 t\u1ea5c, ngang 7 th\u01b0\u1edbc, 2 t\u1ea5c, cao 5 t\u1ea5c.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng : ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed7i c\u00e1i 3 gian v\u00e0 m\u00e1i hi\u00ean \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ee3p l\u00e0m 1 to\u00e0, ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng, 6 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng, 4 th\u01b0\u1edbc, 6 t\u1ea5c.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c 1 to\u00e0, 5 gian, 2 ch\u00e1i, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, 4 t\u1ea5c ; d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng, 3 th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Tr\u1ea1i qu\u00e2n gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1ch th\u1ee9c qu\u00e2n x\u00e1 \u1edf Kinh m\u1ed7i to\u00e0 9 gian, 2 ch\u00e1i, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng, 8 th\u01b0\u1edbc, 7 t\u1ea5c, d\u00e0i 9 tr\u01b0\u1ee3ng, 1 th\u01b0\u1edbc, 3 t\u1ea5c. Do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 chi\u1ebfu theo s\u1ed1 qu\u00e2n nhi\u1ec1u hay \u00edt, l\u1ef1a t\u00ednh xem n\u00ean d\u1ef1ng m\u1ea5y to\u00e0, t\u00e2u l\u00ean xin l\u00e0m.<\/p>\n<p>Kh\u00e1m \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 ng\u1ee5c th\u1ea5t m\u1ed7i c\u00e1i 1 to\u00e0, 3 gian, 2 ch\u00e1i, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng, 8 th\u01b0\u1edbc, 2 t\u1ea5c, d\u00e0i 4 tr\u01b0\u1ee3ng, 2 th\u01b0\u1edbc, 6 t\u1ea5c.<\/p>\n<p>H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. L\u00e0m theo nh\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 [1824].<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u00e3i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho th\u1ecb v\u1ec7 khi sai \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho nh\u00e2n vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 c\u00f3 v\u00e2ng m\u1ec7nh do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea7n hay xa, tr\u00ecnh h\u1ea1n kh\u1ea9n c\u1ea5p l\u1eafm hay kh\u1ea9n c\u1ea5p v\u1eeba, m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n. Nh\u00e2n ngh\u0129 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ea7u h\u1ea7u v\u00e0 sai khi\u1ebfn ; nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0m 5 b\u1eadc, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng r\u1ed3i th\u00ec sai \u0111i \u0111\u00e2y \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1eadn s\u1ef1 ; n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu m\u00e0 bi\u1ebft \u0111i g\u1ea5p v\u01b0\u1ee3t l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng th\u00ec t\u1edbi k\u1ef3 khen th\u01b0\u1edfng, s\u1ebd c\u00f3 \u0111\u1eb7c \u00e2n ri\u00eang, h\u00e1 \u0111\u00e2u l\u1ea1i c\u1ee9 theo t\u1eebng b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng \u01b0 ? T\u1eeb nay, ph\u1ea7n th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf b\u1ed9, \u1edf ty n\u1ebfu c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u th\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea5p ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng n\u1eefa, d\u00f9ng ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed v\u1eabn c\u1ea5p cho nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa, c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Qu\u00fd, khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn Bi\u1ec7n S\u01a1n, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y xa ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n r\u1ed3i, b\u00e8n sai L\u00e3nh binh Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00e0i v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh, c\u1ee9 theo ph\u00eda nam gi\u00e1p Ngh\u1ec7 An, b\u1eafc gi\u00e1p Ninh B\u00ecnh, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u00f2n Qu\u00fd th\u00ec th\u00e2n \u0111em 1 \u0111\u1ea1o binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n gi\u00f3 b\u1ea5c l\u1ea1i r\u00fat v\u00e0o \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ea5n s\u1edf Bi\u1ec7n S\u01a1n. Hai ty Phi\u00ean, Ni\u1ebft l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ec9nh c\u1ee9 tin \u0111\u00e3 b\u00e1o, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n Qu\u00fd t\u1eeb khi cho l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ebfn gi\u1edd kh\u00f4ng h\u1ec1 thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai \u0111u\u1ed5i b\u1eaft b\u1ecdn l\u00ednh ph\u1ea3n lo\u1ea1n nh\u01b0ng l\u00e0m kh\u00f4ng tr\u00fang kh\u1edbp, l\u1ea1i dung t\u00fang cho qu\u00e2n d\u1ee1 nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 l\u1ea5y g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta! \u00e1n \u1ea5y ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 giao b\u1ed9 b\u00e0n x\u00e9t r\u1ed3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n gi\u1eb7c bi\u1ec3n lu\u00f4n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u1ed3m, \u0111\u1ec1u \u1edf mi\u1ec1n bi\u1ec3n t\u1ec9nh Thanh Hoa, b\u00e8n sai Qu\u00fd th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, l\u00e0 \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn cho l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i. Th\u1ebf m\u00e0 Qu\u00fd k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u1eb1ng tu\u1ea7n, h\u1eb1ng th\u00e1ng, ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Nay l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n c\u1edb tr\u00f9ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 mong xong chuy\u1ec7n, nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt l\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 t\u00e0i, th\u00ec sao \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u00e3 giao ph\u00f3 ? V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i x\u00e9t, giao b\u1ed9 Binh \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng t\u00edch x\u1ea5u c\u1ee7a Qu\u00fd t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi sau \u0111\u1ec3 b\u00e0n x\u1eed m\u1ed9t th\u1ec3.<\/p>\n<p>K\u1ebft c\u1ee5c, Qu\u00fd ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, L\u00e3nh binh Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00e0i a dua nghe theo b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, b\u1ed9 Binh t\u00ednh su\u1ea5t c\u00e1c th\u1ee9, [Qu\u00fd b\u1ecb] gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 6 c\u1ea5p, theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c thanh minh r\u1ed3i th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u00e1ng l\u00e0m T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m Cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>R\u00fat b\u1edbt ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Tr\u1ecb. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh g\u1ea7n k\u1ec1 Kinh k\u1ef3, d\u00e2n y\u00ean, vi\u1ec7c \u00edt, hai ty Phi\u00ean, Ni\u1ebft ((1) Phi\u00ean ty : ty B\u1ed1 ch\u00ednh. Ni\u1ebft ty : ty \u00e1n s\u00e1t.1) c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, b\u00e8n d\u1ee5 : ph\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, chu\u1ea9n cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t b\u00e0n nhau m\u00e0 l\u00e0m. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u00e3nh binh \u0111\u1ec3 b\u00e0n t\u00ednh, r\u1ed3i l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n t\u00e2u c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean. \u0110\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng \u0111\u01b0a c\u1ea5p t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean. C\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u1ee9 l\u00e0m theo ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00e3 gi\u1eef. \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Tr\u1ecb th\u00ec \u0111\u01b0a v\u1ec1 N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea1i. H\u1ebft th\u1ea3y c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u do Tu\u1ea7n ph\u1ee7 chuy\u00ean h\u1ea1t l\u00e0m cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea9m b\u00e1o v\u1edbi Qu\u1ea3ng B\u00ecnh n\u1eefa.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXX<\/a>XI<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6. Cho Phan Thanh Gi\u1ea3n v\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n ((1) T\u1ee9c H\u00e0 T\u00f4ng Quy\u1ec1n.1) \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o, sung ch\u1ee9c H\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cPhan Thanh Gi\u1ea3n v\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec can \u00e1n, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng t\u1ed9i, song ngh\u0129 \u00e1n m\u00e0 Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u00e3 ph\u1ea1m, v\u1ed1n l\u00e0 do \u00fd mu\u1ed1n s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ea1nh b\u1ea1o \u0111i gi\u1ebft gi\u1eb7c r\u1ed3i m\u1edbi \u0103n c\u01a1m s\u00e1ng, kh\u00f4ng ng\u1edd tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng m\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng \u00edt n\u00ean m\u1eafc ph\u1ea3i t\u1ed9i. \u00e1n m\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n \u0111\u00e3 ph\u1ea1m c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec s\u1ee3 t\u1ed9i, n\u00ean gi\u1ea5u gi\u1ebfm gi\u1ea3 th\u00e1c, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1eeda \u0111\u1ed5i ngay, ch\u1ee9 v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 l\u00f2ng d\u1ed1i tr\u00e1. X\u00e9t lu\u1eadt x\u1eed tr\u1ecb, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i ph\u1ee5c, l\u1ea1i sai ph\u00e1i \u0111i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i th\u00ec h\u1ecd l\u1eb7n l\u1ed9i bi\u1ec3n kh\u01a1i kh\u00f4ng t\u1eeb kh\u00f3 nh\u1ecdc, nay vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u00e3 xong tr\u1edf v\u1ec1 thanh tho\u1ea3 c\u1ea3, th\u00ec \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n cho khai ph\u1ee5c. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn Gi\u1ea3n v\u00e0 Quy\u1ec1n n\u00ean c\u1ea3m k\u00edch m\u00e0 ph\u00e1t sinh l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ed1 \u0111\u1ec3 m\u01b0u toan l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u hay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f2n ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1ed7i n\u1eefa, th\u00ec ta m\u1ed9t m\u1ef1c gi\u1eef l\u00f2ng r\u1ea5t c\u00f4ng, nghi\u00eam ng\u1eb7t tr\u1eebng tr\u1ecb, quy\u1ebft kh\u00f3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5, V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Trung Th\u1ee7y thu\u1ed9c Th\u1ee7y qu\u00e2n, t\u1eeb Giang L\u01b0u Ba ((2) T\u1ee9c Gia-c\u00e1c-ta, th\u1ee7 \u0111\u00f4 n\u01b0\u1edbc In\u0111\u00f4n\u00eaxia ng\u00e0y nay.2) \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. Vua cho g\u1ea5m T\u1ed1ng 1 c\u00e2y, ti\u1ec1n 100 quan.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea7u V\u00f4 H\u1ea1n \u00fd, nh\u00e0 T\u01b0 \u1ea5m v\u00e0 hai h\u00e0nh lang t\u1ea3 h\u1eefu l\u1ea7u Minh Vi\u1ec5n.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp b\u1edd h\u00e0o \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>X\u00e2y l\u1ea1i nh\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa (mi\u1ebfu \u1edf s\u01a1n ph\u1eadn x\u00e3 \u0110\u00f4ng S\u01a1n, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng S\u01a1n).<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu c\u0169 ch\u1eadt h\u1eb9p, g\u1ed7 l\u1ea1i m\u1ee5c n\u00e1t, quan t\u1ec9nh d\u00e2ng s\u1edb xin l\u00e0m l\u1ea1i theo ki\u1ec3u c\u0169. Vua \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Cho Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u1ea7m l\u1eabn. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1ef1a ch\u1ecdn cho d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt th\u00ec n\u00ean b\u00e0y h\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, khi\u1ebfn cho c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c th\u1ea3y \u0111\u1ec1u chu \u0111\u00e1o, \u1ed5n tho\u1ea3, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00e3 giao\u201d.<\/p>\n<p>Cho nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c : L\u00ea C\u00f4ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o ; T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c H\u01b0ng l\u00e0m ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ed1n \u0111\u00e0i Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu \u1edf ho\u00e0ng th\u00e0nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u l\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u1edf dinh V\u0169 l\u00e2m canh gi\u1eef, m\u1ed7i \u0111\u00e0i c\u00f3 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 40 binh l\u00ednh, c\u1ee9 1 ng\u00e0y \u0111\u00eam l\u1ea1i thay phi\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ec7 c\u00f3 r\u00fat th\u0103m \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng. (4 c\u00e1i th\u0103m ng\u00e0, tr\u00ean m\u1eb7t kh\u1eafc 4 ch\u1eef : Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu, b\u1ecf c\u1ea3 v\u00e0o trong 1 c\u00e1i \u1ed1ng, \u0111\u1ec3 \u1edf nh\u00e0 t\u1ea3 v\u0169. M\u1ed7i ng\u00e0y s\u1edbm tinh s\u01b0\u01a1ng bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u1ec1u mang s\u00fang tr\u01b0\u1eddng, tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ebfn t\u1ee5 t\u1eadp d\u01b0\u1edbi s\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u00e0i. Vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111em \u1ed1ng th\u0103m \u1ea5y \u0111\u1ebfn c\u1eeda T\u1ea3 \u0110oan, sai su\u1ea5t \u0111\u1ed9i r\u00fat th\u0103m, n\u1ebfu r\u00fat tr\u00fang ch\u1eef \u201cTi\u1ec1n\u201d th\u00ec t\u1ee9c l\u00e0 canh gi\u1eef \u1edf Ti\u1ec1n \u0111\u00e0i, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1eef kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ecfng theo nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh, \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0i, chia ra t\u1ea3 h\u1eefu m\u1ed7i b\u00ean 2 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng b\u1ed3ng s\u00fang tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111i : v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3, \u0111\u1ebfn c\u1eeda Hi\u1ec3n Nh\u00e2n ; v\u1ec1 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ebfn c\u1eeda Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u d\u1eebng l\u1ea1i, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u l\u00ean \u0111\u00e0i thay phi\u00ean. C\u00f2n bi\u1ec1n binh ban tr\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u1ea1i h\u1ecdp \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u00e2n. Ti\u1ec1n \u0111\u00e0i c\u0169ng chia \u0111\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng b\u1ed3ng s\u00fang tr\u1edf v\u1ec1 binh sa T\u1ea3 d\u1ef1c v\u00e0 H\u1eefu d\u1ef1c). V\u1ea3 ho\u00e0ng th\u00e0nh g\u1ea7n ch\u1ed7 vua \u1edf, r\u1ea5t n\u00ean nghi\u00eam t\u0129nh. S\u1ef1 \u0111\u1ed5i phi\u00ean canh ph\u00f2ng c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, th\u1ebf m\u00e0 chu\u00f4ng s\u1edbm \u1edf n\u01a1i kim khuy\u1ebft ch\u01b0a n\u1ed5i, kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m \u0111\u00e3 b\u00e0y, tr\u1ed1ng chi\u00eang \u1ea7m \u1ef9, tai nghe m\u1eaft th\u1ea5t r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng nh\u00e3. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng kh\u00ed gi\u1edbi \u0111ang gi\u1eef (m\u1ed7i \u0111\u00e0i c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo 4 l\u00e1, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, s\u00fang tr\u01b0\u1eddng sang m\u1ed7i th\u1ee9 18 c\u00e2y), c\u1ee9 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u00ean \u0111\u00e0i, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 bi\u1ec1n binh do vi\u00ean th\u1ed1ng qu\u1ea3n x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111i. H\u1eb1ng ng\u00e0y bu\u1ed5i s\u1edbm t\u1edbi \u0111\u00e0i thay phi\u00ean. C\u00f2n vi\u1ec7c r\u00fat th\u0103m \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng xin \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ngay\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac kim ti\u1ec1n v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n \u201cPhi long\u201d th\u1eddi Minh M\u1ec7nh (Kim ti\u1ec1n v\u00e0ng 1.000 \u0111\u1ed3ng, m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, d\u00f9ng v\u00e0ng 7, 8 tu\u1ed5i, ng\u00e2n ti\u1ec1n 20.000 \u0111\u1ed3ng, m\u1ed7i \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, d\u00f9ng b\u1ea1c 7 ph\u1ea7n). Vua sai V\u0169 kh\u1ed1 ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf c\u1ee5c [\u0111\u00fac ti\u1ec1n], s\u1eafc cho quan ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n \u1edf H\u1ed9 b\u1ed9, C\u00f4ng b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 c\u1ee9 ng\u00e0y ch\u1eb5n, lu\u00e2n phi\u00ean nhau \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng s\u1edf, coi th\u1ee3 l\u00e0m. \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tr\u1eeb hao (v\u00e0ng 10 l\u1ea1ng, tr\u1eeb hao 6 ph\u00e2n ; b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng tr\u1eeb hao 7 ph\u00e2n, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i l\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n). Khuy\u00ean r\u0103n th\u1ee3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu ai d\u00e1m b\u1edbt x\u00e9n, gi\u1ea3 m\u1ea1o ho\u1eb7c pha tr\u1ed9n l\u1eabn th\u00ec b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 gian l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00ea \u0111\u00e1nh r\u01a1i m\u1ea5t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n, t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u1ea5y ch\u1ed7 v\u00e0ng th\u1eeba \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu. Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u1ea5y b\u1ea1c pha l\u1eabn v\u1edbi v\u00e0ng, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi coi qu\u1ea3n ph\u00e1t gi\u00e1c ra \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ed9 H\u00ecnh x\u1eed \u00e1n kh\u00e9p Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00ea v\u00e0o lu\u1eadt l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a n\u1ea3 c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, x\u1eed ch\u00e9m, nh\u01b0ng cho ch\u1ecbu t\u1ed9i t\u1ed3. Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt l\u00e0m v\u00e0ng b\u1ea1c gi\u1ea3, x\u1eed ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3, c\u00f2n \u0111\u1ed1c c\u00f4ng s\u01a1 s\u00f3t kh\u00f4ng x\u00e9t r\u00f5, th\u00ec xin ph\u1ea1t gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00ea t\u00ecnh d\u1eabu \u0111\u00e1ng gh\u00e9t nh\u01b0ng kim ti\u1ec1n ch\u01b0a t\u1eebng v\u00e0o tay, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 khoan gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng quen l\u00e1u l\u1ec9nh, tang v\u1eadt d\u1eabu kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng s\u1ef1 t\u00ecnh n\u1eb7ng h\u01a1n, l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang. V\u1eady Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i ra t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00ea \u0111\u1ed5i ra t\u1ed9i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch d\u1ecbch ((1) C\u00e1ch d\u1ecbch : b\u00e3i v\u1ec1, kh\u00f4ng cho l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi \u201cc\u00e1ch ch\u1ee9c\u201d l\u00e0 b\u1eadc cao h\u01a1n.1), \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 2 th\u00e1ng, khi m\u00e3n h\u1ea1n cho v\u1ec1 nh\u1eadp v\u00e0o s\u1ed5 d\u00e2n ch\u1ecbu ssai d\u1ecbch. L\u1ea1i n\u1eefa vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o kim ti\u1ec1n hao h\u1ee5t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn 1 ph\u1ea7n tr\u0103m, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 b\u1ecdn Phan \u0110\u0103ng Huy\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1n kh\u00f4ng h\u1ec1 xem x\u00e9t t\u00fd n\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho th\u1ee3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m, quen th\u00f3i b\u1edbt x\u00e9n, sinh ra m\u1ed1i t\u1ec7, kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00e0y th\u00f4i \u0111\u00e2u. V\u1eady \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ngay 80 tr\u01b0\u1ee3ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n phong Ti\u1ec1n v\u1ec7.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, h\u1ec5 ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri, huy\u1ec7n th\u1eeba, th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam ((2) D\u01b0\u1ee1ng li\u00eam : ti\u1ec1n g\u1ea1o mu\u1ed1i cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng thanh li\u00eam.2) \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi c\u1ea5p theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c th\u1ee5. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 s\u1eed d\u1ee5ng \u1ed1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y tr\u1ea1m v\u00e0 b\u00e0i c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u00e0 nh\u00e0 tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 gi\u1ea5y t\u1edd, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u1edf \u0111\u1ea5y, cho n\u00ean ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u1eb7t ra, ngo\u00e0i \u1ed1ng c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef hi\u1ec7u l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 ghi nh\u1edb ph\u00e2n bi\u1ec7t, v\u00e0 ph\u00f2ng l\u1eabm l\u1eabn. B\u00e0i c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u1ea1m \u0111\u1eb7t ra, sau t\u1edd tr\u00e1t \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0 c\u00f3 m\u1eb7t b\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tra x\u00e9t cho bi\u1ebft ch\u1eadm hay nhanh. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf trong Kinh v\u00e0 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, ch\u1ebf ra \u1ed1ng hi\u1ec7u, v\u1ed1n c\u00f3 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, g\u1eb7p khi truy\u1ec1n \u0111\u1ec7, ho\u1eb7c l\u1ea5y \u1ed1ng hi\u1ec7u h\u1ea1t n\u00e0y ph\u00e1t \u0111i b\u1ed9 kh\u00e1c, noi theo l\u00e0m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1eabn trong khi chuy\u1ec3n giao, th\u1eadm ch\u00ed c\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0 b\u00e0i tr\u1ea1m ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 m\u1ea3nh gi\u1ea5y linh tinh, th\u1ef1c d\u1ec5 m\u1ea5t m\u00e1t, kh\u00f4ng tra c\u1ee9u v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1eady xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 c\u00e1i gi\u1eef v\u00e0 noi theo.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>(Ph\u00e0m \u1ed1ng hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 d\u00f9ng : \u1edf nha m\u00f4n L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u 300 \u1ed1ng ; c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u 200 \u1ed1ng, c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u 150 \u1ed1ng ; c\u00e1c nha N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1, Kh\u00e2m thi\u00ean, T\u00e0o ch\u00ednh v\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1t Bi\u00ean Ho\u00e0, Phi\u00ean An, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u 100 \u1ed1ng ; c\u00e1c s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, C\u1ea7n Gi\u1edd, Bi\u1ec7n S\u01a1n v\u00e0 Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec1u 50 \u1ed1ng. \u1ed1ng l\u00e0m b\u1eb1ng tre hay b\u1eb1ng g\u1ed7 tu\u1ef3 ti\u1ec7n, tr\u00ean \u1ed1ng c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef danh hi\u1ec7u c\u1ee7a nha m\u00f4n ho\u1eb7c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, d\u01b0\u1edbi \u1ed1ng kh\u1eafc ch\u1eef \u1ed1ng hi\u1ec7u s\u1ed1 m\u1ea5y. T\u1eeb sau tr\u1edf \u0111i, h\u1ec5 c\u00f3 ph\u00e1t \u0111\u1ec7 gi\u1ea5y t\u1edd vi\u1ec7c c\u00f4ng, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : \u1edf Kinh ph\u00e1t ra h\u1ea1t n\u00e0o \u1edf ngo\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em \u1ed1ng hi\u1ec7u c\u1ee7a h\u1ea1t \u1ea5y hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec7 t\u1edbi \u1edf nha m\u00e0 ph\u00e1t v\u1ec1 ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3, m\u1edbi l\u1ea5y \u1ed1ng hi\u1ec7u \u1edf nha m\u00ecnh ph\u00e1t \u0111i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em \u1ed1ng hi\u1ec7u h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u01b0a l\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u1ea1t n\u00e0y. \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i ph\u00e1t \u0111\u1ec7 v\u1ec1 Kinh c\u0169ng th\u1ebf. L\u1ea1i t\u1edd tr\u00e1t ph\u00e1t \u1ed1ng ch\u1ea1y tr\u1ea1m, b\u1ed9 Binh \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u xem \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa hay g\u1ea7n, s\u1ed1 tr\u1ea1m nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u1ee9 sau t\u1edd tr\u00e1t, \u0111\u00ednh s\u1eb5n 1, 2 t\u1edd ho\u1eb7c 3, 4, 5, 6 t\u1edd gi\u1ea5y tr\u1eafng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tri\u1ec7n nh\u1ecf \u0111\u00f3ng ch\u1ed7 hai t\u1edd gi\u00e1p nhau \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 c\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1ea5n d\u00f9ng b\u00e0i tr\u1ea1m ; c\u00f2n c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00f3ng \u1ea5n d\u00f9ng tr\u1ea1m b\u00e0i : l\u1ea5y 1 t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u00ednh s\u1eb5n l\u00e0m l\u1ec7, tr\u01b0\u1edbc sau 2 trang, m\u1ed7i trang 3 d\u00f2ng, m\u1ed7i d\u00f2ng hai kho\u1ea3n, khi qua c\u00e1c tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc th\u00ec tr\u1ea1m \u1ea5y d\u00f9ng \u1ea5n \u0111\u00f3ng v\u00e0o d\u00f2ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, kho\u1ea3n th\u1ee9 nh\u1ea5t \u1edf b\u00e0i tr\u1ea1m ; \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m th\u1ee9 hai c\u0169ng \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0o d\u00f2ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, kho\u1ea3n th\u1ee9 hai ; ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi b\u00e0i tr\u1ea1m theo l\u1ec7 chua r\u00f5 l\u00ednh tr\u1ea1m m\u1ea5y t\u00ean, l\u0129nh \u0111\u1ec7 m\u1ea5y \u1ed1ng, ho\u1eb7c c\u00f3 duy\u00ean c\u1edb g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ec1u chua k\u00e8m v\u00e0o \u0111\u00f3. C\u00f2n th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbc ch\u00fa. N\u1ebfu d\u00f9ng b\u1eady, ghi sai d\u00f2ng, kho\u1ea3n v\u00e0 chua \u0111i\u1ec1n l\u1eabn l\u1ed9n, do b\u1ed9 Binh v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t ra, t\u00e2u r\u00f5 th\u00ec s\u1ebd tr\u1eebng tr\u1ecb).<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Chung ch\u1ebft. D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ban tr\u1ef1c Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh, nguy\u00ean B\u1eafc th\u00e0nh Binh t\u00e0o Tham tri ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u00ea ch\u00ednh, tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec \u0111\u00ea S\u01a1n T\u00e2y v\u1ee1, b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n ti\u1ec1n h\u01a1n 1.600 quan, giao th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh giam v\u00e0 truy thu, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 400 quan. \u0110\u1ebfn nay tu\u1ed5i g\u1ea7n 70, T\u0129nh kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00ec T\u0129nh m\u00e0 tr\u1ea7n t\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua tha cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf c\u00e1c h\u1ed9 n\u1ed9p tr\u1ea7n ho\u00e0ng ((1) Tr\u1ea7n ho\u00e0ng : t\u00ean m\u1ed9t v\u1ecb thu\u1ed1c. Theo Gia \u0110\u1ecbnh th\u00f4ng ch\u00ed, quy\u1ec3n 5 (k\u00fd hi\u1ec7u HV.151 II Th\u01b0 vi\u1ec7n Vi\u1ec7n s\u1eed h\u1ecdc) m\u1ee5c Th\u1ed5 s\u1ea3n trong c\u00f3 v\u1ecb tr\u1ea7n ho\u00e0ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 t\u00ednh ch\u1ea5t n\u00f3 ra sao.1), m\u1edbi l\u1eadp \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh (m\u1ed7i h\u1ed9 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u1ed9p 8 c\u00e2n tr\u1ea7n ho\u00e0ng, n\u1ebfu thi\u1ebfu ph\u1ea3i n\u1ed9p thay b\u1eb1ng 10 quan ti\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 phu d\u1ecbch).<\/p>\n<p>Sai l\u00e0m th\u00eam qu\u1ea3 c\u00e2n cho c\u00e2n trung b\u00ecnh, t\u1eeb 1 ly \u0111\u1ebfn 4 ly, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t qu\u1ea3, giao N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c thu chi ; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u1ea3 c\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1eeb 50 l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn 1 ph\u00e2n, n\u00ean m\u1edbi ch\u1ebf th\u00eam.<\/p>\n<p>D\u00e2n \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f3 27 l\u00e2n ((1) L\u00e2n : m\u1ed9t khu v\u1ef1c h\u00e0nh ch\u00ednh c\u1ea5p th\u1ea5p d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, c\u0169ng g\u1ea7n nh\u01b0 s\u00e1ch, \u1ea5p, tr\u1ea1i v.v\u2026 Trong b\u00e0i \u201cV\u0103n t\u1ebf ngh\u0129a s\u0129 C\u1ea7n Giu\u1ed9c\u201d c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Chi\u1ec1u c\u00f3 c\u00e2u : \u201cCh\u1eb3ng qua l\u00e0 d\u00e2n \u1ea5p, d\u00e2n l\u00e2n, m\u1ebfn ngh\u0129a l\u00e0m qu\u00e2n chi\u00eau m\u1ed9\u201d, ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ec9 ch\u1eef \u201cl\u00e2n\u201d n\u00e0y.1) \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111au kh\u1ed5 k\u00eau l\u00ean Kinh \u0111\u00f4, n\u00f3i : \u201cT\u1eeb khi \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ed3n m\u1edbi, xen v\u00e0o v\u1edbi 6 c\u01a1, d\u00e2n (s\u1edf t\u1ea1i) \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u1ea3n quan sai khi\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u00e0 vi\u1ec7c \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u1eb7t mua g\u1ed7 l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb \u0111\u1ed1c th\u00fac, tr\u00e1ch c\u1ee9, v\u1eady xin d\u1eddi \u0111\u1ed3n s\u1edf \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ee1 ph\u1ea3i l\u00e0m l\u1ef1c d\u1ecbch\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai giao cho quan tr\u1ea5n xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh b\u00e0n t\u00e2u.<\/p>\n<p>Quan tr\u1ea5n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cX\u00e9t r\u00f5 \u0111\u1ecba th\u1ebf t\u1eeb \u0111\u1ed3n m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 d\u00e2n \u1edf, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ho\u1eb7c c\u00f3 n\u00fai non tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p ng\u0103n tr\u1edf m\u00e0 h\u00e0nh tr\u00ecnh ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 xa t\u1edbi m\u1ed9t ng\u00e0y hay n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc. Nay c\u00e1c d\u00e2n man \u1edf n\u00fai y\u00ean l\u1eb7ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 6 c\u01a1 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n gi\u1eef \u1edf \u0111\u00f3, c\u0169ng \u0111\u1ee7 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c r\u1ed3i. V\u1eady xin tri\u1ec7t b\u1ecf \u0111\u1ed3n m\u1edbi \u0111i, cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u v\u1ec1 x\u00f3m lang, theo l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n m\u00e0 mi\u1ec5n t\u1ea1p d\u1ecbch khi\u1ebfn h\u1ecd gi\u1eef \u0111\u1ed3n c\u0169 trong l\u00e2n. M\u1ed7i \u0111\u1ed3n 5 ng\u01b0\u1eddi thay \u0111\u1ed5i nhau th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 canh ph\u00f2ng. H\u1eb1ng n\u0103m, khi l\u00e0m ru\u1ed9ng xong th\u00ec cho ph\u00e9p c\u00e1c qu\u1ea3n c\u01a1 g\u1ecdi h\u1ecd t\u1ec1 t\u1ef1u \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n 1 th\u00e1ng. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed9ng x\u1ea3y ra kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec n\u1ed5 3 ph\u00e1t s\u00fang l\u1edbn l\u00e0m hi\u1ec7u, tr\u0103m h\u1ed9 \u1edf c\u00e1c l\u00e2n \u0111em h\u1ebft d\u00e2n ra l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ; khi vi\u1ec7c xong th\u00ec b\u00e3i v\u1ec1\u201d. Vua giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n, l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng quan tr\u1ea5n t\u00ednh ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh \u1edf Kinh. H\u00e0ng v\u0103n t\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9c B\u1ed1 ch\u00ednh, Tham tri \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t, Th\u1ecb lang \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7, Lang trung \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba. H\u00e0ng v\u00f5, t\u1eeb Ch\u01b0\u1edfng doanh \u0111\u00f4 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd, L\u00e3nh binh th\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd. M\u1ed7i ch\u1ee9c tr\u00ean \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed 1 ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u00ec, s\u1eeda sang \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1edf qua t\u1edbi ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ec1u ngh\u0129 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u00e2u l\u00ean xin ra \u00e2n cho, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh. V\u1eady xin t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp kh\u01a1i \u0111\u00e0o, m\u00e0 m\u1edf t\u1edbi \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u1edf v\u00e0 ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 th\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u1eadn, th\u00ec \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i m\u1ed9t m\u1ed9 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 3 quan, v\u1ea3i m\u1ed9t t\u1ea5m ; kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u1eadn th\u00ec theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i m\u1ed9 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 1 quan, v\u1ea3i 1 t\u1ea5m, sai t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i tu\u1ef3 ti\u1ec7n d\u1eddi \u0111i ch\u00f4n c\u1ea5t, \u0111\u1ec3 t\u1edbi khi c\u00f3 vi\u1ec7c, kh\u1ecfi sinh k\u00eau ca l\u1ea3m nh\u1ea3m\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u00ea l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y Ki\u1ec3m th\u1ea3o thu\u1ed9c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00fd \u0110\u1ea1o nh\u00e2n l\u00e0m l\u1ea7m, b\u00e8n ng\u1ea7m c\u00f9ng \u0110\u00e3i chi\u1ebfu Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Ti\u1ebft l\u00e9n l\u00fat d\u00f9ng \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o [\u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i]. L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u01a1ng phi\u00ean th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i ; \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt l\u00e2u Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y ph\u00e1t gi\u00e1c ra.<\/p>\n<p>Vua c\u1ea3 gi\u1eadn, t\u1ee9c th\u00ec sai \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3, r\u1ed3i giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tra r\u00f5 x\u00e9t x\u1eed. Khi b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, Tr\u1ea7n L\u00fd \u0110\u1ea1o, Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Ti\u1ebft v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u1ec1u b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu ; L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u \u0111\u1ec1u b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i l\u01b0u v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : Tr\u1ea7n L\u00fd \u0110\u1ea1o, Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Ti\u1ebft, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c N\u1ed9i c\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eafc th\u01b0 chi\u1ebfu ch\u1ec9. Tr\u1ea7n L\u00fd \u0110\u1ea1o v\u00ec vi\u1ebft d\u1ee5 ch\u1ec9 b\u1ecf thi\u1ebfu t\u00ean ng\u01b0\u1eddi, s\u1ee3 b\u1ecb giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, b\u00e8n vi\u1ebft b\u1ea3n kh\u00e1c, nh\u1edd Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Ti\u1ebft l\u00e9n \u0111\u00f3ng \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o c\u1ee7a vua, \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0m m\u1eadp m\u1edd \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u00e1o, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea7m l\u1eabn l\u00e0 t\u1ed9i nh\u1ecf, m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u00f9ng \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u1ebf n\u00e0o \u01b0\u00a0 ? Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, kh\u00f4ng coi ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0o \u0111\u00e2u ! V\u1eady Tr\u1ea7n L\u00fd \u0110\u1ea1o ph\u1ea3i tr\u1ea3m giam h\u1eadu, t\u1edbi k\u1ef3 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c \u00e1n v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m nay t\u1ee9c th\u00ec \u0111em v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 x\u00e9t b\u1ea3n t\u00e2u b\u00e0y th\u1ef1c t\u00ecnh. Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Ti\u1ebft gi\u1eef vi\u1ec7c ch\u00ednh m\u00ecnh b\u01b0ng h\u00f2m \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o, tr\u1edf nghe ng\u01b0\u1eddi xui b\u1eady, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng m\u00ecnh, th\u1ef1c l\u00e0 k\u00e9o b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec3 d\u1ed1i vua. Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 t\u1eeb khi ta c\u00f2n l\u00e0 \u0110\u00f4ng cung, th\u1edd ta h\u00e0ng 17 n\u0103m, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u00e0y, th\u00e2n d\u1ef1 g\u1ea7n n\u01a1i t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7, mi\u1ec7ng tuy\u00ean s\u1eafc ch\u1ec9, th\u1ebf m\u00e0 ch\u01b0a ch\u00fat b\u00e1o \u0111\u1ec1n, c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u l\u1ea7m l\u1ed7i, \u0111\u00e3 th\u1ea5y v\u1ed7 \u01a1n nhi\u1ec1u l\u1eafm. Hu\u1ed1ng chi v\u00ec vi\u1ec7c l\u1eabm l\u1eabn nh\u1ecf, m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, kh\u00e1c n\u00e0o ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u00ean l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111em th\u00e2n th\u1eed l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u1ea5t tr\u1eafc ! L\u1eddi cung d\u00f9 c\u00f3 ch\u1ed1i c\u00e3i nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 gi\u1ea5u \u0111\u1ea7u h\u1edf \u0111u\u00f4i, ch\u1ee9 h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh, m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho Tr\u1ea7n L\u00fd \u0110\u1ea1o l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ef1c kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1t gi\u00e1c h\u1eb7c t\u00e2u, th\u00ec d\u1eabu tr\u0103m mi\u1ec7ng c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ed1i t\u1ed9i. V\u1eady quy\u1ebft kh\u00f3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng. Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Ti\u1ebft, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng ban t\u00fac tr\u1ef1c, l\u00e0m ch\u00e2n tay tai m\u1eaft cho ta, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i l\u00f2ng son m\u1eb7t s\u1eaft, t\u00ecm ra nh\u1eefng vi\u1ec7c \u1ea9n n\u1ea5p, ph\u00e1t gi\u00e1c nh\u1eefng v\u1ee5 gian d\u1ed1i, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i mu\u1ed1n mua chu\u1ed1c \u01a1n ri\u00eang, n\u1ec3 nang t\u01b0 v\u1ecb, h\u00ecnh nh\u01b0 coi \u0111\u1ea1o vua cha kh\u00f4ng b\u1eb1ng t\u00ecnh b\u00e8 b\u1ea1n. N\u1ebfu cung khai l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ecnh \u00fd th\u00ec h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o, c\u00f3 k\u1ebb d\u00f9ng \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o \u0111em \u0111\u00f3ng ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ng\u1ed3i \u1edf b\u00ean l\u1ea1i kh\u00f4ng nghe, kh\u00f4ng th\u1ea5y g\u00ec \u01b0 ? V\u1eady th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed9i g\u00ec l\u1ea1i d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00f9 \u0111i\u1ebfc \u1ea5y, l\u00e0m tai m\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea7m l\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf ? N\u00f3i ra th\u1ef1c \u0111\u00e1ng c\u0103m gi\u1eadn. V\u1ea1n C\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i ph\u1ee7 th\u00e0nh Cam L\u1ed9, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch c\u0169ng ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i sung v\u00e0o v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u00f9ng n\u1eefa. Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u c\u00f9ng tham d\u1ef1 vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c, d\u1eabu ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1i l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, nh\u01b0ng sau th\u1ea5y l\u1ed9 ra manh m\u1ed1i, sao kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c ngay ? Ch\u1eb3ng qua trong l\u00f2ng h\u00e3y c\u00f2n m\u1eafc m\u00edu, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t m\u00ecnh ra ngo\u00e0i cu\u1ed9c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi nhau th\u00ec t\u1ea5t c\u0169ng ph\u1ea3i li\u00ean \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1ed7i, sao l\u1ea1i \u0111au ng\u1ee9a kh\u00f4ng li\u00ean quan, m\u00e0 b\u1ea5y l\u00e2u c\u1ee9 ung dung nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ! Hu\u1ed1ng chi ta \u0111\u00e3 tin d\u00f9ng qu\u00e1 h\u1eadu, cho d\u1ef1 vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt th\u00ec Chi\u1ec3u \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i thi th\u1ed1 to t\u00e1t, t\u00ednh m\u01b0u b\u00e0y ch\u01b0\u1edbc, d\u00e2ng \u0111i\u1ec1u hay, ng\u0103n \u0111i\u1ec1u d\u1edf, m\u1edbi h\u1ebft b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m ra nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y, \u0111\u1ee3i m\u00e3i \u0111\u1ebfn 2 tu\u1ea7n m\u1edbi \u0111em tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00e1ng l\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Nh\u01b0ng ngh\u0129 Chi\u1ec3u \u0111\u00e3 bi\u1ebft ph\u00e1t gi\u00e1c h\u1eb7c t\u00e2u, n\u1ebfu c\u1ee9 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch cho bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u1edbi, r\u1ed3i g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00e1c s\u1ee3 k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec cho r\u1eb1ng d\u1eabu c\u00f3 ph\u00e1t gi\u00e1c t\u00e2u l\u00ean, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed9i, l\u1ea1i c\u00e0ng che \u0111\u1eady, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1ef1 th\u00fa, th\u00ec c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u00ecm ra k\u1ebb gian ? Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nay gia \u01a1n, mi\u1ec5n cho kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00e0n x\u1eed n\u1eefa, r\u1ed3i giao cho b\u1ed9 sai ph\u00e1i \u0111\u1ec3 c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Phan V\u0103n K\u00fd vi\u1ebft t\u1edd d\u1ee5 ch\u1ec9 l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng m\u01b0u, v\u1eady chu\u1ea9n cho ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ai n\u1ea5y n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u00ecnh trung ch\u00ednh, b\u1ecf h\u1ebft t\u00ecnh di\u1ec7n n\u1ec3 nang. N\u00e0y, b\u00e8 b\u1ea1n d\u1eabu l\u00e0 m\u1ed9t trong ng\u0169 lu\u00e2n, nh\u01b0ng \u00fd n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, l\u00e0 ch\u1ec9 v\u1ec1 l\u00fac ng\u01b0\u1eddi ta ch\u01b0a ra l\u00e0m quan ! Khi ch\u01b0a l\u00e0m quan th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 ph\u00e1t gi\u00e1c tham h\u1eb7c v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng, ch\u1ed7 b\u1ea1n h\u1eefu c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y t\u00ecnh ngh\u0129a m\u00e0 ch\u01a1i v\u1edbi nhau, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau nhau v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau. M\u1ed9t khi \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u1ec5 t\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00f4i, th\u00ec v\u00ec n\u01b0\u1edbc qu\u00ean nh\u00e0, v\u00ec c\u00f4ng qu\u00ean t\u01b0, d\u1eabu \u0111\u1ebfn v\u1ee3 con th\u00e2n m\u00ecnh v\u00e0 nh\u00e0 m\u00ecnh, khi g\u1eb7p vi\u1ec7c ngh\u0129a ph\u1ea3i l\u00e0m, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh ri\u00eang, ph\u01b0\u01a1ng chi l\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1i ho\u1ea1 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, c\u00e1c \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng v\u00e0 Minh, g\u01b0\u01a1ng s\u1edd s\u1edd c\u00f2n \u0111\u00f3. X\u00e9t ra, l\u00fac \u0111\u1ea7u ch\u1eb3ng qua giao du tr\u00f2 chuy\u1ec7n, ho\u1eb7c chu\u1ed1c ti\u1ebfng mua \u01a1n, cho ng\u01b0\u1eddi ta th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi m\u00ecnh \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u00e0y kia gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau ; v\u1ec1 sau th\u00f3i quen ng\u00e0y c\u00e0ng \u0103n s\u00e2u : b\u00eanh v\u1ef1c b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u1ea3 k\u00edch ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, m\u1ecdi vi\u1ec7c che \u0111\u1eady, n\u1ecbnh b\u1ea1n, d\u1ed1i vua, r\u1ed3i m\u1eafc t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9 ! \u0110\u00f3 h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do ban \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a tr\u1eeb b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 n\u1ec3 nang, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc ph\u1ea3i tai ho\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y ? Th\u1eed ngh\u0129 : ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi tr\u1eddi c\u00f2n kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00eau c\u1ea7u \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng h\u1ed3 l\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n \u01b0 ? Ch\u1eb3ng qua l\u00f2ng ri\u00eau k\u00e9o b\u00e8, l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edd t\u1ed1i, l\u1ea1i c\u00e0ng d\u1eaft nhau xu\u1ed1ng gi\u1ebfng n\u00e0o c\u00f3 \u00edch g\u00ec ? Ta \u0111\u00e0o t\u1ea1o cho t\u00f4i con \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u00e2n tay, kh\u00f4ng ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng mong c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng t\u00e0i tr\u1ee5 c\u1ed9t, gi\u00fap r\u1eadp n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i m\u00e3i \u0111\u00f3n l\u1ea5y \u00e2n s\u1ee7ng, b\u1ea3o to\u00e0n th\u00e2n danh, l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i hay m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, th\u00ec ta \u0111\u00e2y ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1eb9p m\u1eb7t. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u01b0\u01a1ng ban t\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, t\u1eeb nay \u0111\u00e3 th\u1eadn tr\u1ecdng l\u1ea1i c\u00e0ng th\u1eadn tr\u1ecdng h\u01a1n, \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng l\u1ea1i c\u00e0ng c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n, kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o m\u00e0 h\u00e0ng tr\u0103m vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u0169ng ph\u1ea3i n\u00ean sao cho h\u1ebft s\u1ee9c trung th\u00e0nh, h\u1ebft l\u00f2ng c\u1ea9n th\u1eadn. S\u1edf ki\u1ebfn c\u1ee7a ta kh\u00f4ng r\u1ed9ng, kh\u00f3 l\u00f2ng ch\u1ec9 b\u1ea3o t\u1eebng c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ed1t \u1edf l\u00f2ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n n\u00ean x\u1eed th\u1ebf n\u00e0o cho ph\u1ea3i m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady k\u00ednh c\u00e1o c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Th\u1ed1ng ch\u1ebf gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh h\u1ea1t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111i l\u00e0m quan xa, m\u00e0 Qu\u1ebf th\u00ec c\u00f3 con nh\u1ecf \u1edf n\u01a1i tr\u00fa ng\u1ee5, Ch\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u00f2n m\u1eb9 gi\u00e0 \u1edf nh\u00e0, t\u00ecnh c\u0169ng kh\u00e1 th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho con Qu\u1ebf ti\u1ec1n 100 quan, g\u1ea1o 100 ph\u01b0\u01a1ng ; cho m\u1eb9 Ch\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c 30 l\u1ea1ng, \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho \u0103n u\u1ed1ng. R\u1ed3i sai b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Qu\u1ebf v\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00ean l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean ; Nguy\u1ec5n Th\u1ea3ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 ((1) T\u1ee9c l\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 (xem \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed, quy\u1ec3n XI, t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, t\u1edd 3).1). \u0110\u1ed5i b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh V\u0169, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 v\u00e0 Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m v\u1ec1 Kinh. V\u0169 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Thanh Hoa th\u00ec ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Vua cho 100 quan ti\u1ec1n. Cho Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n, \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n. \u0110i\u1ec1u Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh ; \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y ; Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam ; Ph\u00f9ng Huy Gi\u1ea3ng, Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, l\u0129nh Th\u1ecb v\u1ec7 ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Kim sang, T\u00e0i hoa v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o v\u00e0 c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n, V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m v\u1eabn mang h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0 K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n S\u1edf, tu\u1ed5i gi\u00e0 h\u01b0u tr\u00ed. D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb \u1edf dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Phan V\u0103n Th\u1ec3, Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, v\u00ec l\u00f9ng b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0103n c\u01b0\u1edbp, t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u00f9ng h\u00ecnh c\u1ee5 tra t\u1ea5n ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ban tr\u1ef1c h\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n phong T\u1ea3 v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u00e1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ban tr\u1ef1c H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Long v\u00f5 T\u1ea3 v\u1ec7, Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh U\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai Trung v\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng, l\u0129nh c\u00e1c binh thuy\u1ec1n \u0111i t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh ch\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt, chu\u1ea9n cho h\u1ec5 g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c d\u1ecb d\u1ea1ng th\u00ec tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1eaft. T\u00e0i N\u0103ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb l\u1ed7i, ph\u1ea3i gi\u00e1ng nhi\u1ec1u c\u1ea5p, n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai \u0111i \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean x\u00e2y t\u01b0\u1eddng \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ph\u1ee7 nha v\u00e0 m\u1edf \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t sau m\u1ed7i m\u1eb7t 3 c\u1eeda ; c\u00f2n 3 m\u1eb7t t\u01b0\u1eddng kia \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Ch\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Khu\u00ea v\u00e0 tu\u1ea7n h\u1ea3i Ph\u00f3 phi k\u1ef5 u\u00fd \u0110\u1eb7ng \u00e1 D\u01b0\u1ee1ng \u0111i 2 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) sang c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 ch\u1ebf ra c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u1ec3 vua d\u00f9ng, n\u1ebfu v\u00e0ng, ng\u1ecdc, ch\u00e2u b\u00e1u th\u00ec N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 xem x\u00e9t, n\u1ebfu ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1c h\u00e0ng g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u00e0 v\u1eadt th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ec1u do N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng li\u1ec7u l\u00fd m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Ma Th\u1ebf Si\u00eau, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 Chu, t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang k\u1ebb t\u1ed9i ph\u1ea1m, b\u1ecb \u00e1n ngh\u0129 x\u1eed ph\u1ea1t giam, k\u1ef3 x\u00e9t l\u1ea1i \u00e1n v\u1ec1 m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, c\u00f3 ch\u1ec9 ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn b\u1ed9 H\u00ecnh. V\u1ee3 Si\u00eau \u0111\u00f3n ng\u1ef1 gi\u00e1, k\u00eau xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecbch thu v\u00e0o l\u00e0m th\u1ecb t\u00ec nh\u00e0 quan, cho Th\u1ebf Si\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i v\u1ec1 t\u1ec9nh ph\u1ee5c d\u1ecbch, mong \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n cha m\u1eb9 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. \u0110\u1ea1i l\u00fd x\u00e9t b\u00e0n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1ea7n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTa l\u1ea5y hi\u1ebfu tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n d\u00e2n ch\u00fang ai c\u0169ng hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi cha m\u1eb9, cho n\u00ean c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 cha m\u1eb9 gi\u00e0 nh\u00e0 con m\u1ed9t, v\u1eabn th\u01b0\u1eddng n\u1edbi ph\u00e9p r\u1ed9ng \u01a1n, chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i nu\u00f4i cha m\u1eb9 c\u0169ng v\u00ec cho r\u1eb1ng k\u1ebb ph\u1ea1m kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng tha \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean kh\u00f4ng tha, nh\u01b0ng k\u1ec3 v\u1ec1 t\u00ecnh, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Ma Th\u1ebf Si\u00eau, ch\u00ednh n\u00f3 l\u00e0m b\u1ea3o vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed3n s\u1edf \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, ban ng\u00e0y, c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean gi\u1ebft lu\u00f4n 3 m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tho\u00e1t ch\u1ebft ch\u1ea1y \u0111i b\u00e1o, l\u1ea1i b\u1ecb b\u00e0 con b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp l\u00e0 Ma Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7n, h\u1ecdp t\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1ebft ch\u1ebft, r\u1ed3i qu\u0103ng b\u1ecf 4 th\u00e2y \u0111i cho m\u1ea5t t\u00edch. T\u1edbi khi vi\u1ec7c \u0111\u00f3 ph\u00e1t gi\u00e1c, ra l\u1ec7nh tra x\u00e9t n\u00e3 b\u1eaft th\u00ec Th\u1ebf Si\u00eau \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1eaft gi\u1ea3i, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0a gi\u00fap nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ec3 ch\u00fang tr\u1ed1n xa. T\u1edbi nay \u0111\u00e3 4 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng t\u1ea5t c\u1ea3, nh\u1eefng th\u00e2y v\u1ea5t \u0111i c\u0169ng ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi Th\u1ebf Si\u00eau dung t\u00fang t\u1ed9i nh\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. Th\u1ebf Si\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n, \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 khoan h\u1ed3ng, nay m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u1edf l\u1ea1i nu\u00f4i cha m\u1eb9 \u0111\u1ec3 mong c\u1ea7u may \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n ban, th\u1ef1c l\u00e0 gian ngoan gi\u1ea3o quy\u1ec7t ! N\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u00ec \u0111\u1ee9a c\u00f3 m\u00e1nh kho\u00e9 kh\u00e9o l\u00e9o nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c may m\u00e0 kh\u1ecfi t\u1ed9i, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n \u00fd h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb gian. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ea3i giao t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i theo lu\u1eadt ngh\u0129 t\u00e2u, v\u1ee3 n\u00f3 v\u00ec thi\u1ebft tha v\u1edbi ch\u1ed3ng, h\u00e3y mi\u1ec5n cho\u201d. Khi quan t\u1ec9nh x\u00e9t ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean, Th\u1ebf Si\u00eau cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb t\u1ed9i ch\u00e9m.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ecba b\u1ea1 : Ph\u00e0m d\u00e2n x\u00e3 n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc kia xi\u00eau gi\u1ea1t nay m\u1edbi v\u1ec1, l\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ed5 v\u00e0 th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o t\u1eeb n\u0103m Gia Long th\u1ee9 4 (1805) khi l\u00e0m \u0111\u1ecba b\u1ea1, c\u00f2n phi\u00eau l\u01b0u ch\u01b0a v\u1ec1, m\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ed5ng l\u00fd bi\u00ean thay s\u1ed1 m\u1ee5c s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n, trong \u0111\u00f3\u00a0 x\u1ee9 s\u1edf ph\u00e2n canh, ch\u01b0a c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00f4ng t\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o m\u1edbi l\u00e0m s\u1ed5 d\u00e2n m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecba b\u1ea1 th\u00ec t\u1ea5t th\u1ea3y \u0111\u1ec1u ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m m\u1ed9t lo\u1ea1t, b\u1ed9 H\u1ed9 d\u00e2ng n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1ec1 ng\u1ea1ch c\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee3, do b\u1ed9 C\u00f4ng thu t\u00f3m s\u1eafp x\u1ebfp m\u00e0 l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ta ngh\u0129 tr\u00ecnh th\u1ee9c v\u1ec1 c\u00e1c th\u1ee3, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ed9 C\u00f4ng nh\u01b0ng n\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u0103ng th\u00eam ho\u1eb7c gi\u1ea3m s\u00fat th\u00ec tra c\u1ee9u v\u00e0 xem x\u00e9t t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o th\u1ef1c s\u1ed1 c\u00e1c th\u1ee3 trong h\u1ea1t, theo k\u1ef3 h\u1ea1n l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ec7 l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c hai t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh h\u1ea1t m\u1edbi chia \u0111\u1eb7t, s\u1ef1 thu thu\u1ebf v\u00e0 vi\u1ec7c chi ph\u00e1t r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1ebf m\u00e0 l\u00ednh kho nguy\u00ean ng\u1ea1ch ch\u1ec9 c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1eady xin\u00a0 ph\u00e1i th\u00eam 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u00f9ng l\u00ednh kho tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, coi gi\u1eef kho t\u00e0ng. Vua \u01b0ng cho.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n c\u01a1 H\u1eefu v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, dinh V\u0169 l\u00e2m T\u1ea3 d\u1ef1c.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng tr\u01b0\u1eddng d\u1ea1y v\u00f5 \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 nam qu\u00e1ch Kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1eadp l\u00ednh v\u00e0 voi. C\u1ea5m qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf \u0111\u1ea5y. L\u1ea1i ra s\u1eafc d\u1ee5 : ngo\u1ea1i qu\u00e1ch Kinh th\u00e0nh, v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec7 N\u1ed9i Th\u1ee7y, ng\u01b0 h\u1ed9, ph\u00f2ng Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ef1c ban, v\u1ec1 m\u1eb7t sau, x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n, chu\u1ea9n cho v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u00e0 xen l\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ea5y, n\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng. N\u1ebfu l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf \u0111\u01b0\u01a1ng ban tu\u1ea7n tra v\u00e0 ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 th\u00ec \u0111\u00e1nh ngay 80 tr\u01b0\u1ee3ng, Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 th\u00ec ph\u1ea1t b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh th\u00ec ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng. Ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a. Sai Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u00e0 \u0111\u1ec1n Thai D\u01b0\u01a1ng phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y n\u1eafng qu\u00e1, mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn ch\u01a1i nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 m\u00e1t, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n l\u1ea1i th\u00f4i, b\u00e8n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 cho qu\u1ea7n th\u1ea7n xem.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng t\u00ean l\u00e0 B\u00ednh, c\u00f3 b\u1ea1n quen l\u00e0 H\u00e0n Ph\u01b0\u01a1ng Di ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh cho m\u01b0\u1ee3n thuy\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111i bu\u00f4n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e9n l\u00fat mua g\u1ea1o. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u1ef1 th\u00fa th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, lu\u1eadt c\u00f3 n\u00f3i r\u00f5, v\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho, c\u00f2n t\u00ean bu\u00f4n l\u1eadu l\u00e0 H\u00e0n Ph\u01b0\u01a1ng Di th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00e0y \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i T\u1ea3 H\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m vi\u1ec7n T\u1ea3 H\u1eefu \u0110\u00e3i l\u1eadu, \u0111\u1eb7t ty Tam ph\u00e1p.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n vi\u1ec7c \u1edf T\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ebfn ki\u1ec7n c\u00e1o \u1edf Kinh c\u0169ng n\u1ed9p \u0111\u01a1n \u1edf \u0111\u1ea5y v\u00e0 b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u1eebng ph\u1ea1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can ph\u1ea1m c\u0169ng \u1edf ngay \u0111\u1ea5y. Nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1eb3ng l\u00e0 h\u1ed7n t\u1ea1p l\u1eafm \u01b0 ? V\u1eady tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u0103m quan v\u00e0o tri\u1ec1u v\u00e0 h\u1ecdp b\u00e0n, c\u00e1c khanh n\u00ean k\u00ea c\u1ee9u, tham kh\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1eeda l\u1ea1i, cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, m\u1edbi h\u1ee3p th\u1ec3 th\u1ed1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 n\u01a1i ban ra ch\u00ednh l\u1ec7nh, \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t tai m\u1eaft th\u1ea7n d\u00e2n v\u00e0 l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u1ea1i chia ra t\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu, th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3; v\u1eady 2 nh\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m vi\u1ec7n T\u1ea3 H\u1eefu \u0110\u00e3i l\u1eadu, ph\u00e0m g\u1eb7p ng\u00e0y tri\u1ec1u h\u1ea1, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ban th\u1ee9 t\u1ea3 h\u1eefu t\u1ec1 t\u1ef1u h\u1ecdp l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec vua giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt th\u00ec \u0111\u1ebfn t\u1ea3 h\u1eefu vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh h\u1ed9i b\u00e0n, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u h\u1ed9i b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0110\u00e3i l\u1eadu. Ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 cu\u1ed9c h\u1ecdp b\u00e0n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo thu\u1ed9c vi\u00ean, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1p nh\u1ea1p v\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u1edb, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eabn v\u00e0o ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 k\u00eau ca vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00ec quan coi lu\u1eadt ph\u00e1p ph\u1ea3i x\u00e9t cho ra l\u1ebd, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. V\u1eady xin ph\u1ecfng theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 B\u1eafc tri\u1ec1u, l\u1ea5y 3 nha c\u1ee7a H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1, g\u1ecdi ri\u00eang l\u00e0 Tam ph\u00e1p ty, r\u1ed3i t\u00ecm \u0111\u1eb7t l\u00e0m dinh th\u1ef1 \u1edf g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam trong Kinh th\u00e0nh. (M\u1ed9t to\u00e0 3 gian, 2 ch\u00e1i, m\u1eb7t t\u1ea3 m\u1eb7t h\u1eefu v\u00e0 \u0111\u1eb1ng sau \u0111\u1ec1u x\u00e2y t\u01b0\u1eddng xung quanh) c\u00f3 t\u1ea5m bi\u1ec3n \u0111\u1ec1 l\u00e0 \u201cC\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng\u201d, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 n\u00e0y, v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3, treo 1 c\u00e1i tr\u1ed1ng g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n ((1) Tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n : ti\u1ebfng tr\u1ed1ng \u0111\u00e1nh l\u00ean \u0111\u1ec3 th\u1ea5u \u0111\u1ebfn vua nghe.1), \u0111\u00fac \u1ea5n b\u1eb1ng b\u1ea1c (kh\u1eafc 4\u00a0 ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cTam ph\u00e1p ty \u1ea5n\u201d), d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 (kh\u1eafc 3 ch\u1eef tri\u1ec7n \u201cTam ph\u00e1p ty\u201d) ban c\u1ea5p cho \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, giao b\u1ed9 H\u00ecnh gi\u1eef, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 th\u00ec c\u00f9ng nhau ni\u00eam phong. M\u1ed7i th\u00e1ng l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 6, 16 v\u00e0 26 l\u00e0m nh\u1eadt k\u1ef3 nh\u1eadn c\u00e1c \u0111\u01a1n k\u00eau, r\u1ed3i c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf ty Tam ph\u00e1p theo nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u0111em c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean l\u00ean \u1edf C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i theo h\u00e0ng l\u1ed1i : b\u1ed9 H\u00ecnh \u1edf gi\u1eefa, b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1. Ph\u00e0m th\u1ea7n d\u00e2n \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh ai c\u00f3 oan khu\u1ea5t th\u00ec \u0111\u01b0a \u0111\u01a1n \u0111\u1ebfn k\u00eau (\u0111\u01a1n k\u00eau ph\u1ea3i c\u00f3 1 b\u1ea3n ch\u00ednh v\u00e0 1 b\u1ea3n ph\u1ee5, duy khi t\u1ed1 c\u00e1o b\u00ed m\u1eadt v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch quan tr\u1ecdng v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i l\u1edbn th\u00ec m\u1edbi cho l\u00e0m 1 b\u1ea3n t\u1ea5u phong k\u00edn l\u1ea1i), H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng nh\u1eadn \u0111\u01a1n c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u00fd b\u00e0n x\u1eed, r\u1ed3i h\u1ed9i h\u00e0m l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, vi\u1ec7c n\u00e0o quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn nha n\u00e0o, th\u00ec ch\u00e9p \u0111\u01b0a cho nha \u1ea5y l\u00e0m theo. Khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u00e2u phong k\u00edn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c d\u00e2ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ph\u00e1t \u0111i. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u00e0y kh\u00e1c, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eaft 1 thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ec1u thay phi\u00ean th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7n d\u00e2n n\u00e0o c\u00f3 t\u1edd t\u1ea5u phong k\u00edn t\u1ed1 vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt ho\u1eb7c s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u1eadt c\u1ea7n k\u00edp kh\u1ea9n thi\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn nh\u1eadt k\u1ef3 nh\u1eadn \u0111\u01a1n, th\u00ec cho b\u1ea5t k\u1ef3 l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n, \u0111\u01b0a \u0111\u01a1n k\u00eau. Ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c nh\u1eadn l\u1ea5y \u0111\u01a1n \u1ea5y, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em ng\u01b0\u1eddi k\u00eau \u1ea5y giao cho l\u00ednh th\u1ee7 h\u1ed9 coi gi\u1eef, m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u00ecnh l\u00ean C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00f2n t\u1edd tr\u1ea1ng phong k\u00edn \u1ea5y c\u00f9ng l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng tr\u00ecnh. C\u00e1c \u0111\u01a1n kh\u00e1c th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u00f3m t\u1eaft l\u1ea1i, ch\u00e9p th\u00e0nh phi\u1ebfn \u0111\u1ec3 t\u00e2u bi\u1ebft, r\u1ed3i ph\u1ea3i theo l\u00fd b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean ngay. N\u1ebfu t\u1edd t\u00e2u phong k\u00edn d\u00e2ng l\u00ean \u1ea5y x\u00e9t ra l\u00e0 vu c\u00e1o c\u00e0n b\u1eady th\u00ec t\u1edbi k\u1ef3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 s\u1ebd x\u1eed tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c kh\u1ea9n thi\u1ebft, m\u00e0 \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u01b0a \u0111\u01a1n k\u00eau, th\u00ec vi\u1ec7c d\u1eabu c\u00f3 th\u1ef1c, c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 10 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i s\u00e2n nh\u00e0 C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng, khi m\u00e3n h\u1ea1n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; n\u1ebfu c\u00f3 vu c\u00e1o t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ebfu theo t\u1ed9i ki\u1ec7n vu c\u00e1o m\u00e0 b\u1eaft ch\u1ecbu t\u1ed9i. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : t\u1ed9i ph\u1ea1t roi, ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng th\u00eam 3 th\u00e1ng, t\u1ed9i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u1ed3 th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c l\u00e0m l\u00ednh ; t\u1ed9i b\u1ecb l\u01b0u th\u00ec ph\u00e1t n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n lam ch\u01b0\u1edbng, sung l\u00e0m kh\u1ed5 sai, k\u1ebb n\u00e0o xui gi\u1ee5c c\u0169ng ph\u1ea1t c\u00f9ng t\u1ed9i. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, tr\u1ebb, \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i, c\u00f3 ph\u1ea1m c\u0169ng tu\u1ef3 vi\u1ec7c t\u00e2u xin tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u1ec7c \u00e1n n\u00e0o n\u00ean do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi, th\u00ec \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u1edbi nh\u00e0 C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y h\u1ed9i l\u1ea1i x\u00e9t h\u1ecfi. \u00e1n n\u00e0o b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t roi, ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng ngay th\u00ec ty Tam ph\u00e1p c\u0169ng thi h\u00e0nh ngay s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t \u1edf nh\u00e0 C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y. Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m gi\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn k\u00eau \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay xin \u0111\u1ec1u do vi\u00ean quan coi qu\u1ea3n x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u thay. Duy nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u1edf d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t th\u1ed1ng thu\u1ed9c n\u00e0o th\u00ec cho ph\u00e9p h\u00e0ng v\u0103n do b\u1ed9 L\u1ea1i, h\u00e0ng v\u00f5 do b\u1ed9 Binh tr\u00ecnh \u0111\u01a1n k\u00eau \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec then ch\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edn \u0111\u00e1o, ph\u00e9p t\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam minh m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. R\u1ed3i d\u1ef1ng nh\u00e0 C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf trong Nam X\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0i, sai tr\u00edch l\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ed9i L\u1ee5c ki\u00ean, 1 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh sung vi\u1ec7c canh gi\u1eef, m\u1ed7i th\u00e1ng thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u1ea5p cho d\u1ea7u, chi\u1ebfu v\u00e0 34 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 n\u1ebfn s\u00e1p h\u1eb1ng n\u0103m chi d\u00f9ng \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 d\u1ea7u, s\u00e1p nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho c\u00e1c s\u1edf. (\u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc 217 c\u00e2n s\u00e1p : \u1edf cung Ninh Kh\u00e1nh 900 c\u00e2n d\u1ea7u ; \u1edf thuy\u1ec1n l\u1ea7u V\u0129nh Ninh 154 c\u00e2n d\u1ea7u ; \u1edf s\u1edf Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n 150 c\u00e2n d\u1ea7u, 12 c\u00e2n s\u00e1p, \u1edf Th\u00e1i y vi\u1ec7n v\u00e0 Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n m\u1ed7i n\u01a1i 78 c\u00e2n d\u1ea7u, chi\u1ebft c\u1ea5p ti\u1ec1n 12 quan ; \u1edf \u0110oan B\u1ea3n \u0111\u01b0\u1eddng, T\u1ea3 H\u1eefu \u0110\u00e3i l\u1eadu vi\u1ec7n v\u00e0 l\u1ea7u chu\u00f4ng tr\u1ed1ng \u1edf t\u1ea3, h\u1eefu m\u1ed7i n\u01a1i 154 c\u00e2n d\u1ea7u, chi\u1ebft c\u1ea5p ti\u1ec1n 23 quan ; \u1edf 5 c\u1eeda t\u1ea3, h\u1eefu \u0110oan M\u00f4n, Hi\u1ec3n Nh\u00e2n, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u0110\u1ecba B\u00ecnh : 357 c\u00e2n d\u1ea7u, chi\u1ebft c\u1ea5p ti\u1ec1n 59 quan. Hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu trong ngo\u00e0i ho\u00e0ng th\u00e0nh: 240 c\u00e2n d\u1ea7u, chi\u1ebft c\u1ea5p 36 quan ti\u1ec1n. Hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ngo\u00e0i cung th\u00e0nh 120 c\u00e2n d\u1ea7u, chi\u1ebft c\u1ea5p ti\u1ec1n 18 quan).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t c\u01a1 T\u0129nh t\u01b0\u1ee3ng \u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh. \u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch l\u00e0 1 \u0111\u1ed9i t\u01b0\u1ee3ng binh, 2 ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1ee3ng y, 10 th\u1edbt voi tr\u1eadn. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An tr\u00edch l\u1ea5y l\u00ednh v\u00e0 voi \u1edf c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>T\u00e0o thuy\u1ec1n Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 mang con c\u00e1 s\u1ea5u v\u00e0o Kinh. T\u00e0o Quang L\u1ec7 l\u00e0m ch\u1ee9c ho\u00e0ng t\u1eed t\u00e1n thi\u1ec7n, \u0111em con c\u00e1 s\u1ea5u \u1ea5y d\u00e2ng Ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi, c\u00e1 s\u1ea5u nh\u00e2n \u0111\u00f3 s\u1ed5ng ra c\u1eafn ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1 s\u1ea5u l\u00e0 v\u1eadt r\u1ea5t \u00e1c, h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, theo l\u1ec7, \u0111em n\u1ed9p v\u00e0o Kinh, t\u1ea5t m\u1ed5 n\u1ea5u \u0111\u1ec3 cho \u0103n h\u1ebft v\u00ec gh\u00e9t n\u00f3 n\u00ean mu\u1ed1n l\u00e0m cho tuy\u1ec7t h\u1ebft gi\u1ed1ng \u1ea5y \u0111i ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 nu\u00f4i \u0111\u00e2u, th\u1ebf m\u00e0 tr\u1ebb d\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, ri\u00eang \u0111em cho nhau, may m\u00e0 s\u1ed5ng v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n, li\u1ec1n b\u1eaft tr\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu n\u00f3 xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc th\u00ec sinh n\u1edf ng\u00e0y nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec3 h\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt. T\u1ed9i l\u0169 kia c\u00f2n n\u00f3i sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u1eedu T\u01b0\u1eddng g\u1eedi ch\u1edf c\u00e1 s\u1ea5u, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed5, nh\u1eadn ch\u1edf c\u00e1 s\u1ea5u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c. T\u00e0o Quang L\u1ec7 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m d\u1ea1y d\u1ed7 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y n\u1ebft t\u1ed1t l\u1eddi hay khuy\u00ean b\u1ea3o ho\u00e0ng t\u1eed l\u1ea1i l\u00e9n l\u00fat \u0111em d\u00e2ng con v\u1eadt \u00e1c \u1ea5y th\u00ec ch\u1ee9c tr\u00e1ch ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o \u1edf \u0111\u00e2u ? V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu theo l\u1ec7 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u00e1ch ch\u1ee9c. R\u1ed3i th\u00f4ng s\u1ee9c cho b\u1ecdn ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u00e3 tr\u1eebng tr\u1ecb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, ai n\u1ea5y n\u00ean s\u1edbm t\u1ed1i khuy\u00ean d\u1ea1y ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u theo \u00fd mu\u1ed1n h\u01b0\u1edbng d\u1eabn l\u00e0m x\u1eb1ng. N\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y ho\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat d\u00e2ng bi\u1ebfu l\u1ea5y l\u00f2ng nh\u1eefng v\u1eadt nh\u01b0 \u0111\u1ed3 ch\u01a1i, chim m\u1ed3i, ch\u00f3 s\u0103n th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu theo nh\u01b0 t\u1ed9i T\u00e0o Quang L\u1ec7 m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i. Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Nghi kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eadn m\u00e0 nh\u1eadn, v\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t th\u00f4ng s\u1ee9c cho th\u00e0nh h\u1ea1t : t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u00f4ng hay t\u01b0, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e9n ch\u1edf c\u00e1 s\u1ea5u v\u00e0o Kinh, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, n\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, c\u00e1c ch\u1ee7 thuy\u1ec1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu nh\u1eadn s\u1ebd b\u1ecb kh\u00e9p c\u00f9ng t\u1ed9i v\u1edbi ph\u1ea1m nh\u00e2n. Vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 s\u01a1 s\u00f3t kh\u00f4ng ch\u1ecbu xem x\u00e9t th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0ng gi\u1ea3m 3 b\u1eadc, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec gi\u1ea3m 5 b\u1eadc. Phen n\u00e0y \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u00f5 r\u1eb1ng ai n\u1ea5y ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1eafc t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1eef hi\u1ec7u in v\u00e0o v\u00e0ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long [1802 \u2013 1819] nh\u00e0 \u0110\u1ed3 gia \u1edf Kinh c\u00f3 3 con d\u1ea5u b\u1eb1ng s\u1eaft, c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c \u1edf B\u1eafc th\u00e0nh c\u00f3 6 con d\u1ea5u b\u1eb1ng s\u1eaft \u0111\u1ec3 in v\u00e0o v\u00e0ng b\u1ea1c. (Nh\u00e0 \u0110\u1ed3 gia \u1edf Kinh c\u00f3 3 con d\u1ea5u s\u1eaft : m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef \u201cc\u00f4ng ch\u00ednh\u201d\u00a0 (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef th\u1eadp (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) ((1) Th\u1eadp : m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i (ch\u1ec9 th\u1ee9 v\u00e0ng th\u1eadt t\u1ed1t, thu\u1ea7n ch\u1ea5t).1) m\u1ed9t con d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef b\u00e1t ng\u0169 (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) ((2) B\u00e1t ng\u0169 : m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i r\u01b0\u1ee1i (v\u00e0ng t\u1ed1t v\u1eeba).2). V\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u00e3 th\u00e0nh n\u00e9n 10 l\u1ea1ng in v\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>C\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c \u1edf B\u1eafc th\u00e0nh c\u00f3 6 con d\u1ea5u s\u1eaft : m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef \u201ctrung b\u00ecnh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d, m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef \u201cth\u1eadp l\u1ea1ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d, m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef \u201cgi\u00e1p\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d ((3) Gi\u00e1p : h\u1ea1ng t\u1ed1t3), m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef \u201ckh\u00e1n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d ((4) Kh\u00e1n : \u0111\u00e3 x\u00e9t nghi\u1ec7m r\u1ed3i.4) m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef \u201cth\u1ef1c\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d v\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc ch\u1eef \u201cc\u00f4ng\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d. H\u1ec5 nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 v\u00e0ng b\u1ea1c ph\u1ea3i \u0111em tr\u00ecnh, x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3 in nh\u1eefng ch\u1eef \u1ea5y v\u00e0o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau d\u00f9ng. C\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf c\u1ee5c s\u1edf ph\u1ea3i thu ti\u1ec1n in d\u1ea5u ch\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n xin N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m l\u1ea1i hi\u1ec7u ch\u1eef \u1edf d\u1ea5u s\u1eaft :<\/p>\n<p>(N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 c\u00f3 2 d\u1ea5u s\u1eaft : m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc hai ch\u1eef \u201ccan chi\u201d n\u0103m \u0111\u00fac, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u1eafc l\u1ea1i. M\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cn\u1ed9i n\u00f4\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d((1) N\u1ed9i n\u00f4 : c\u1ee7a kho N\u1ed9i ph\u1ee7.1). C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 2 con d\u1ea5u s\u1eaft m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc can chi n\u0103m \u0111\u00fac, m\u1ed9t d\u1ea5u kh\u1eafc t\u00ean t\u1ec9nh ho\u1eb7c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ed1i ch\u1eef n\u1ed5i. Ph\u00e0m v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf kho t\u1eeb \u0111\u0129nh 1 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u c\u00f3 in v\u00e0o m\u1eb7t \u0111\u0129nh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 v\u00e0ng t\u1ed1t l\u1ea1i c\u00f3 8 con d\u1ea5u s\u1eaft ri\u00eang, kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef th\u1ea5t, b\u00e1t, c\u1eedu, th\u1eadp ((2), (3) \u0110\u1ec1u l\u00e0 tu\u1ed5i v\u00e0ng.2) v\u00e0 th\u1ea5t ng\u0169, b\u00e1t ng\u0169, c\u1eedu ng\u0169 v\u00e0 th\u1eafng th\u1eadp (3) ((4) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cqu\u00e2n l\u01b0u t\u00f9 ph\u1ea1m\u201d : h\u1ea1ng t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb sung l\u00e0m l\u00ednh v\u00e0 \u0111i \u0111\u00e0y.3)\u0111\u1ec3 in \u1edf sau l\u01b0ng \u0111\u0129nh v\u00e0ng \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 xem s\u1eafc v\u00e0ng b\u1ea1c c\u0169ng cho t\u01b0 ch\u1ebf 1 con d\u1ea5u s\u1eaft, kh\u1eafc m\u1ed9t ch\u1eef t\u00ean m\u00ecnh \u0111\u1ec3 in \u1edf b\u00ean t\u1ea3 t\u1eebng \u0111\u0129nh. C\u00f2n d\u1ea5u ghi b\u1eb1ng s\u1eaft khi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u thu l\u1ea1i, hu\u1ef7 \u0111i, v\u00e0ng b\u1ea1c hi\u1ec7u c\u0169 v\u1eabn cho d\u00e2n gian th\u00f4ng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh ph\u00e0m v\u00e0ng b\u1ea1c, nh\u1eefng \u0111\u0129nh t\u1eeb 10 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u in th\u00eam 2 ch\u1eef \u201cMinh M\u1ec7nh\u201d \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 danh hi\u1ec7u quan tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>Cho nh\u1eefng v\u1ec7 binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch Ngh\u1ec7 An tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 v\u0129nh vi\u1ec5n l\u00e0 : h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i ; \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 6 cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ban tr\u1ef1c T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 7, \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u1ebfn thay ban \u1edf hai \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 An H\u1ea3i, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng chia nhau ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f9ng v\u00e0 b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf Ban tr\u1ef1c Ti\u1ec1n v\u1ec7 \u0111\u00e3 m\u00e3n ban, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, c\u00f2n c\u00e1c bi\u1ec1n binh th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 ban lu\u00e2n phi\u00ean v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh. T\u1eeb nay c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m. C\u00f2n l\u1ec7 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng ban l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ngay.<\/p>\n<p>Vua ra ch\u01a1i nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1, nh\u00e2n qua ch\u01a1i s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 ngay ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u00a0Vua cho r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t ph\u1ed1i t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u(4) c\u00f3 ch\u1ed7 th\u00edch tr\u01b0\u1edbc t\u00ean \u0111\u1ea5t v\u00e0o m\u1eb7t, c\u00f3 ch\u1ed7 do b\u1ed9 theo l\u1ec7 m\u00e0 th\u00edch, vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Nay sai b\u1ed9 H\u00ecnh th\u00f4ng s\u1ee9c : t\u1eeb r\u00e0y h\u1ec5 ph\u00e1t ph\u1ed1i t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, th\u00edch r\u00f5 t\u00ean \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ph\u1ea1m nh\u00e2n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra nh\u1ea5t tr\u00ed.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ee7a Xi\u00eam La b\u1ecb gi\u00f3 gi\u1ea1t v\u00e0o t\u1ea5n ph\u1eadn Kim D\u1eef. Vua sai t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0 v\u00e1t binh thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ecb L\u00e3ng ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, 16 tu\u1ed5i, c\u00f3 s\u1eafc \u0111\u1eb9p, b\u1ecb h\u1ea1i v\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 k\u1ebb c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o l\u00e0m d\u00e2m. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n c\u1ea5p t\u1ea5m bi\u1ec3n v\u00e0 d\u1ef1ng nh\u00e0 treo bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng<\/p>\n<p>D\u1ef1ng 2 s\u1edf Ng\u1ef1 t\u01b0\u1ee3ng, Ng\u1ef1 m\u00e3. \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu trong c\u1eeda ho\u00e0ng th\u00e0nh (m\u1ed7i s\u1edf 7 gian). L\u1ea1i \u0111\u1eb7t s\u1edf L\u1ed7 b\u1ed9 t\u1ea3 h\u1eefu \u1edf ph\u00eda nam tr\u1ea1i l\u00ednh (t\u1ea3, h\u1eefu) Loan nghi.<\/p>\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ebf \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng voi. Vua ng\u1ef1 tr\u01b0\u1eddng d\u1ea1y v\u00f5 \u0111\u1ec3 xem, th\u01b0\u1edfng cho binh t\u01b0\u1ee3ng 300 quan ti\u1ec1n. S\u1eafc sai t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00f3 cu\u1ed9c h\u1ed9i t\u1eadp thao di\u1ec5n vua ra duy\u1ec7t xem, theo l\u1ec7, s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho thu\u1ed1c s\u00fang b\u1eafn 5 ph\u00e1t, thao di\u1ec5n 5 l\u1ea7n. N\u1ebfu sai quan \u0111i gi\u00e1m th\u1ecb th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea5p thu\u1ed1c s\u00fang b\u1eafn 3 ph\u00e1t, thao di\u1ec5n ba l\u1ea7n. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam, th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh H\u1ed5, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, v\u00ec c\u00f3 b\u1ec7nh xin v\u1ec1 qu\u00ea l\u00e0ng, vua chu\u1ea9n y v\u00e0 cho mang theo m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc. H\u1ed5 v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng th\u00ec ch\u1ebft, vua sai theo l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t v\u00e0 cho ti\u1ec1n 100 quan, l\u1ee5a 5 t\u1ea5m, v\u1ea3i 10 t\u1ea5m.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebft b\u1ecb t\u1ed9i m\u1ea5t ch\u1ee9c. D\u00f9ng Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu nhu\u1ec7 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m sung l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Ti\u1ebft, tr\u01b0\u1edbc kia, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, \u00e1p gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i Tr\u1ea5n Ninh, c\u00f3 t\u00ean \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Ngh\u0129a, gi\u1ea3 l\u00e0m l\u00e1i bu\u00f4n, theo \u0111i, ng\u1ea7m \u0111\u01b0a t\u1edd ngu\u1ef5 th\u01b0 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi b\u1ecdn l\u00ednh l\u00e0m ph\u1ea3n \u1edf Ninh Thi\u1ec7n m\u00e0 Ti\u1ebft kh\u00f4ng bi\u1ebft. Khi \u0111em b\u1ecdn l\u00e0m ph\u1ea3n \u1ea5y \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t m\u1edbi ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y. Vua sai c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng giam c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t,v\u00e0 b\u1eaft ph\u1ea3i u\u1ef7 cho thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111i b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m. Ba k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00e3 qua v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n x\u1eed \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 c\u00f3 m\u01b0a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 m\u1ea5y tu\u1ea7n n\u1eafng d\u1eef, c\u1ea7u \u0111\u1ea3o ch\u01b0a \u1ee9ng nghi\u1ec7m. Vua \u1edf trong cung \u0103n chay th\u00e0nh k\u00ednh m\u1eadt \u0111\u1ea3o. M\u01b0a to, vua r\u1ea5t m\u1eebng. R\u1ed3i l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o ch\u01b0a t\u1edbi Kinh ho\u1eb7c v\u00ec gi\u00f3 m\u01b0a c\u1ea3n tr\u1edf, b\u00e8n sai b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 h\u1ecfi. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n r\u1eb1ng : n\u1eafng l\u00e2u kh\u00ed n\u00f3ng u\u1ea5t k\u1ebft, khi m\u01b0a t\u1ea5t c\u00f3 gi\u00f3 to, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t ti\u1ebft. Ta h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc m\u1eebng m\u01b0a nay l\u1ea1i lo gi\u00f3, bi\u1ebft l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00ean lo \u0111\u01b0\u1ee3c !<\/p>\n<p>Cho H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, v\u1eabn sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Sai L\u1ee5c b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 l\u1ef1a l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ty, sung b\u1ed5 l\u00e0m thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, b\u1ed9 th\u1ea7n c\u1eed b\u1ecdn Ch\u1ee7 s\u1ef1 T\u00f4n Th\u1ea5t S\u0129 sung v\u00e0o. Vua sai \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n sung l\u00e0m H\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>(\u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ed5ng An T\u1ea3o, huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng, t\u1eeb m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn m\u1eb7t sau 137 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, t\u1eeb m\u1eb7t t\u1ea3 \u0111\u1ebfn m\u1eb7t h\u1eefu 147 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn t\u00e2u n\u00f3i : \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00e1 ong, n\u1ebfu \u0111i t\u00ecm mua \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u00e0i t\u1ea3i n\u1eb7ng nh\u1ecdc, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i. V\u1eady xin t\u1eeb nay ph\u00e0m t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, c\u1eeda th\u00e0nh, h\u00e0o, c\u1ea7u, nh\u00e0 kho, nh\u00e0 c\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea7n x\u00e2y b\u00f3 d\u00f9ng g\u1ea1ch nung cho ti\u1ec7n. L\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng, v\u1ec1 cung mi\u1ebfu, kho t\u00e0ng, nh\u00e0 c\u00f4ng, vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f2n nhi\u1ec1u, xin t\u01b0 \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i, tr\u00edch giao cho 10 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 m\u1ed9c tinh x\u1ea3o, \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1c su\u1ea5t d\u00e2n th\u1ee3 \u0111\u00e3 thu\u00ea \u0111\u1ebfn l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c, xong cho v\u1ec1 ngay. Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXX<\/a>XII<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn,\u00a0 Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u0103m ch\u1edf \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean 20.000 h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a cho \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u00ean cung ph\u1ee5ng \u1edf l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 ((1) L\u0103ng Gia Long.1) (nguy\u00ean ng\u1ea1ch L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u01b0 v\u1ee5 4 ng\u01b0\u1eddi, H\u1ed9 b\u1ed9 T\u01b0 kh\u1ed1 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u00f4ng b\u1ed9 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, L\u1ea1i b\u1ed9 C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi : \u0111\u1ec1u do ch\u1ee9c \u0111ang l\u00e0m sung v\u00e0o vi\u1ec7c cung ph\u1ee5ng \u1ee9ng tr\u1ef1c. Nay \u0111\u1ed5i L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung 1 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u1ee7 s\u1ef1 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u01b0 v\u1ee5 2 ng\u01b0\u1eddi, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Ch\u1ee7 s\u1ef1 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi,V\u0169 kh\u1ed1 T\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u00f4ng b\u1ed9 T\u01b0 v\u1ee5 1 ng\u01b0\u1eddi, L\u1ea1i b\u1ed9, H\u1ed9 b\u1ed9 m\u1ed7i b\u1ed9 1 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i. L\u1ea1i m\u1ed9 th\u00eam 10 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o ng\u1ea1ch v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i).<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u00f4ng Thu\u1eadn Tr\u1ef1c \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ( \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 H\u00e0 Trung, huy\u1ec7n Ph\u00fa Vinh, nguy\u00ean d\u00e0i 541 tr\u01b0\u1ee3ng, 5 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u00ea r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n \u0111\u00ea r\u1ed9ng 7 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 3 th\u01b0\u1edbc, t\u1eebng b\u1ecb m\u01b0a l\u1ee5t \u0111\u00e1nh l\u1edf m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n d\u00e0i 336 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 b\u1ea1c th\u01b0\u1eddng tr\u1eef \u1edf kho H\u00e0 N\u1ed9i (B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9a l\u00e0 30.000 l\u1ea1ng, nay \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u00e0 10.000 l\u1ea1ng c\u00f2n th\u00ec ch\u1edf v\u1ec1 Kinh).<\/p>\n<p>R\u00fat v\u1ec1 nh\u1eefng l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n t\u1eeb\u00a0 Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQua s\u1ef1 do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin r\u1eb1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n gi\u1eb7c v\u1eabn l\u00e9n \u0111\u1eadu \u1edf Tr\u00fac S\u01a1n c\u1ea3ng nh\u00e0 Thanh gi\u00e1p li\u1ec1n h\u1ea3i ph\u1eadn n\u00fai Ng\u1ecdc \u1edf V\u1ea1n Ninh. T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 binh thuy\u1ec1n tu\u1ea7n ti\u1ec5u l\u00f9ng b\u1eaft ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ebfn xin gia h\u1ea1n 1 th\u00e1ng \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 c\u01a1 ch\u1eb7n b\u1eaft\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Ban c\u1ea5p \u201ch\u00e0n th\u1eed x\u00edch\u201d ((1) H\u00e0n th\u1eed x\u00edch : t\u1ee9c l\u00e0 h\u00e0n th\u1eed bi\u1ec3u.1) cho 14 t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean). T\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p h\u00e0n th\u1eed x\u00edch r\u1ed3i, nh\u01b0ng b\u1ecb v\u1ee1, nay c\u0169ng sai c\u1ea5p l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua b\u00e0n mu\u1ed1n khai \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng ((2) \u0110\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng : \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 giao th\u00f4ng, v\u1eadn t\u1ea3i.2) t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n v\u1eadn t\u1ea3i.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n \u0111i Ngh\u1ec7 An ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa \u0110\u0129nh \u0111i B\u00ecnh Tr\u1ecb, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111em theo gi\u00e1m th\u00e0nh, h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng xem x\u00e9t. Ngh\u1ec7 An t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn khe L\u00e3nh Th\u1ee7y \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi Thanh Hoa, B\u00ecnh Tr\u1ecb t\u1eeb khe C\u00f4ng Xa \u0111\u1ebfn c\u1ea3ng Lai C\u00e1ch (ch\u1ed7 hai t\u1ec9nh gi\u00e1p nhau) \u0111o\u1ea1n n\u00e0o nh\u00e2n c\u0169 kh\u01a1i th\u00eam ra, \u0111o\u1ea1n n\u00e0o n\u00ean tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, khai ri\u00eang, x\u00e9t r\u00f5 kh\u00f3 d\u1ec5, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. L\u1ea1i sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh ho\u1eb7c c\u1ee9 d\u1ef1a v\u00e0o c\u1ea3ng c\u0169 thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh ho\u1eb7c n\u00ean khai m\u1edbi, xem k\u1ef9 \u0111\u1ecba th\u1ebf tr\u00f9 t\u00ednh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Khi b\u1ecdn \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u1ec1 t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, c\u00e1c t\u1ec9nh c\u0169ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u00e0o t\u00e2u, th\u00ec t\u1eeb t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra ngo\u00e0i, \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 kh\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c, duy \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng \u1edf B\u00ecnh Tr\u1ecb c\u00f3 n\u00fai Ch\u1ea5n S\u01a1n ch\u1eafn ngang, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o th\u1eed, nh\u01b0ng kh\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n s\u00f3ng gi\u00f3 b\u1ea5t tr\u1eafc, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n, ta l\u00fac \u0111\u1ea7u ngh\u0129 khai \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng l\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng cho ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi sau. Nay c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u1edf n\u00fai Ch\u1ea5n S\u01a1n thu\u1ed9c hai tinh B\u00ecnh Tr\u1ecb c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i ch\u01b0a d\u1ec5 l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 m\u1ed9t d\u1ea3i Ho\u00e0nh S\u01a1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng c\u00f3 th\u1ec3 giao th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb t\u1ea5n s\u1edf c\u1eeda H\u00e0 T\u0129nh th\u00f4ng ra Qu\u1ea3ng B\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. V\u1eady t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ebf t\u1ea1o thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ea3ng v\u1eadn m\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ea3ng v\u1eadn ra bi\u1ec3n ho\u1eb7c thuy\u1ec1n h\u1ea3i v\u1eadn v\u00e0o c\u1ea3ng l\u1ea1i ph\u1ea3i chuy\u00ean \u0111i chuy\u00ean l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n l\u1eafm. V\u1eady c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u01a1i \u0111\u00e0o h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u00ecnh l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An d\u1ecbch kh\u00ed \u0111ang l\u01b0u h\u00e0nh, gi\u00e1 g\u1ea1o d\u1eabu kh\u00f4ng cao l\u1eafm, nh\u01b0ng nh\u00e0 c\u1eeda tr\u1ed1ng kh\u00f4ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1n r\u1ebb s\u00fac s\u1ea3n, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i b\u00e1n con \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng qua ng\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 phi t\u01b0 cho quan t\u1ec9nh k\u00edp \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. T\u1ec9nh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cX\u00e9t th\u1ef1c d\u00e2n gian kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u1ed5 s\u1edf nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0110\u00ecnh T\u00e2n n\u00f3i qu\u00e1 s\u1ef1 th\u1ef1c, ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, tu\u1ed5i tr\u1ebb hi\u1ebfu s\u1ef1 nghe h\u01a1i, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1edb \u0111\u00e3 v\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, r\u1ea5t l\u00e0 m\u1ea1o mu\u1ed9i, truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u1ed5i c\u1edd \u1edf K\u1ef3 \u0111\u00e0i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u1edd v\u1ea3i v\u00e0ng treo v\u00e0o ng\u00e0y s\u00f3c, ng\u00e0y v\u1ecdng ((1) S\u00f3c : ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t. V\u1ecdng : ng\u00e0y r\u1eb1m \u00e2m l\u1ecbch.1) c\u1ee9 m\u1ed9t n\u0103m 6 th\u00e1ng l\u1ea1i thay 1 l\u1ea7n, m\u00e0 c\u1edd treo ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay. Khi th\u1ea3i ra, \u0111em may \u00e1o c\u1ea5p cho t\u00f9 ph\u1ea1m, sung l\u00e0m l\u00ednh. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh, b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, ph\u00e0m treo c\u1edd ng\u00e0y s\u00f3c, ng\u00e0y v\u1ecdng h\u1ea1n l\u00e0 6 n\u0103m. C\u1edd treo ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng h\u1ea1n l\u00e0 2 n\u0103m, trong h\u1ea1n n\u1ebfu c\u00f3 phai b\u1ea1c th\u00ec nhu\u1ed9m l\u1ea1i, r\u00e1ch th\u00ec v\u00e1 l\u1ea1i, khi \u0111\u1ee7 h\u1ea1n th\u00ec bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0 \u0111\u00e3 ti\u00eau hao v\u00ec chi d\u00f9ng. R\u1ed3i l\u00e0m c\u1edd kh\u00e1c kh\u00f4ng n\u00ean th\u1ea3i ra may \u00e1o, l\u00e0m th\u00eam phi\u1ec1n ph\u00ed.<\/p>\n<p>Chi\u00ean \u0110\u00e0n (ngu\u1ed3n), t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, c\u00f3 h\u01a1n 100 t\u00ean \u00e1c man \u0111\u1ebfn th\u00fa t\u1ed9i \u1edf \u0111\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n v\u00e0 xin cho th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng bu\u00f4n b\u00e1n. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i t\u00e2u xin th\u00e2n \u0111i xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c hay gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 x\u1eed tr\u00ed. Vua sai vi\u00ean Ki\u1ec3m th\u1ea3o \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i c\u00f9ng l\u00e0m. Khi t\u1edbi n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi Man ng\u1edd s\u1ee3, \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n t\u1eeb ban \u0111\u00eam.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 d\u00e2n Man \u1ea5y mang l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc, l\u00fac theo l\u00fac b\u1ecf, ch\u01b0a th\u1ef1c t\u00ecnh quy ph\u1ee5c, b\u00e8n s\u1eafc cho quan tr\u1ea5n tu\u00e2n theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea5m ti\u1ec7t kh\u00f4ng cho trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi h\u1ecd c\u00e1c th\u1ee9 c\u00e1, mu\u1ed1i v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi \u0111\u1ed3 v\u1eadt kh\u00e1c. N\u1ebfu ai tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, b\u1ecb \u1ed1m l\u1eafm, qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c quan \u1edf ba t\u00e0o H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u1ea1m ngh\u1ec9 vi\u1ec7c th\u00e0nh \u0111\u1ec3 y\u00ean t\u00e2m \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, v\u00e0 cho con l\u00e0 Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn \u0111i th\u0103m nom. C\u00f2n \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n giao cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u1ea1m l\u0129nh, ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho Qu\u1ebf h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0o c\u00f9ng l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean t\u00e2u th\u00ec c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean \u0111\u1ec1 t\u1ea5u.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, l\u00e0m Th\u1eeba Thi\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba, Ch\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m V\u0169 kh\u1ed1 Lang trung.<\/p>\n<p>V\u1eddi Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ea3ng v\u1ec1 Kinh. Th\u0103ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh Ho\u00e0ng S\u0129 Quang l\u00ean th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Vua c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ebf \u1edf Kinh s\u01b0, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa xem th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea5t d\u1eabu m\u00e0u m\u1ee1 nh\u01b0ng thi\u00ean v\u1ec1 ph\u00eda nam ; B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng thi\u00ean v\u1ec1 ph\u00eda B\u1eafc ; duy c\u00f3 kinh s\u01b0 \u0111\u1ea5t \u1edf gi\u1eefa, ph\u00eda nam c\u00f3 H\u1ea3i V\u00e2n quan, ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 s\u00f4ng Linh giang, h\u00ecnh th\u1ebf non s\u00f4ng kh\u00f4ng k\u00e9m n\u00fai H\u00e0o H\u00e0m ((1) T\u1ee9c l\u00e0 H\u00e0m c\u1ed1c \u1edf ph\u00eda nam huy\u1ec7n Linh B\u1ea3o thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 Nam ng\u00e0y nay c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 hi\u1ec3m tr\u1edf \u1edf th\u1eddi nh\u00e0 T\u1ea7n.1), m\u00e0 d\u00e2n phong th\u00ec thu\u1ea7n h\u1eadu ch\u1ea5t ph\u00e1c, quen c\u1ea7n c\u00f9 ch\u1ecbu kh\u00f3, h\u1ea1t kh\u00e1c kh\u00f4ng theo k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c Li\u1ec7t th\u00e1nh ((2) Ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n v\u00e0 Gia Long.2) tri\u1ec1u ta \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf d\u1ea5y, th\u1ef1c l\u00e0 ngh\u0129 k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i. \u00d4i\u00a0 ! d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc c\u1ed1t l\u1ea5y \u0111\u1ee9c l\u00e0m g\u1ed1c r\u1ed3i ch\u1ecdn ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y. Nh\u00e0 T\u1ea7n d\u1eabu c\u00f3 th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf c\u1ee7a n\u00fai H\u00e0o H\u00e0m nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c cho n\u00ean h\u01b0\u1edfng ng\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0i l\u00e2u. Tri\u1ec1u ta tr\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t c\u1ee7a Li\u1ec7t th\u00e1nh, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 phong t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, th\u00eam non s\u00f4ng b\u1ec1n ch\u1eb7t, n\u00fai H\u00e0o H\u00e0m kia d\u1eabu c\u00f3 hi\u1ec3m tr\u1edf c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u00ean thu gi\u1eef \u1edf S\u1eed qu\u00e1n : (b\u1ed9 L\u1ea1i : B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi ; b\u1ed9 L\u1ec5 : C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi ; b\u1ed1n b\u1ed9 H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh, C\u00f4ng m\u1ed7i b\u1ed9 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, b\u1ecb b\u1ec7nh, xin c\u00e1o. Vua sai L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh, quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ecbnh \u0111i tu\u1ea7n du \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i r\u1ed3i nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111i ch\u01a1i c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung. C\u00e1c vi\u00ean ph\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 k\u00ednh c\u1ea9n d\u1ef1 b\u1ecb. Nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a m\u01b0a thu, vua s\u1ee3 nh\u1ecdc cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n<p>Kinh th\u00e0nh c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201cKinh th\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ed7 qu\u00e2n nh\u00e2n t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o. Ta \u0111\u00e3 t\u1eebng nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf ph\u1ea3i canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 cho tr\u1ed9m c\u1eafp ph\u1ea3i v\u1eafng b\u00f3ng im h\u01a1i. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u1eafp ph\u00e1t ra, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e9n c\u1ea3 v\u00e0o c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u1ea3i, kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ee3 h\u00e3i t\u00fd n\u00e0o. Nay b\u1ecdn nh\u1ecf m\u1ecdn kia d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00e0m c\u00e0n th\u1ebf, quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn m\u00e0 sinh s\u1ef1, ch\u1eafc l\u00e0 b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 du th\u1ee7 du th\u1ef1c, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng k\u1ebft h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, tr\u00e0 tr\u1ed9n \u1edf trong th\u00e0nh, m\u00e0 quan qu\u00e2n tu\u1ea7n ph\u00f2ng b\u1ea5t l\u1ef1c, vi\u00ean Kinh do\u00e3n l\u1ea1i s\u01a1 s\u00f3t v\u1ec1 vi\u1ec7c tra h\u1ecfi, m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. V\u1ea3 l\u1ea1i kinh s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ed7 d\u01b0\u1edbi b\u00e1nh xe nh\u00e0 vua h\u00e1 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t k\u1ebb x\u1ea5u, th\u00ec tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u1edf l\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? V\u1eady sai c\u00e1c qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, C\u1ea5m binh \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf t\u1eeb nay ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m tu\u1ea7n ti\u1ec5u, c\u1ed1t b\u1eaft tr\u1ed9m c\u1eafp \u0111em gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh. N\u1ebfu c\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o canh ph\u00f2ng s\u01a1 su\u1ea5t \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb tr\u1ed9m l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra th\u00ec ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean coi bi\u1ec1n binh tu\u1ea7n ti\u1ec5u s\u1ebd b\u1ecb giao b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t m\u00e0 qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u0169ng \u0111\u1ec1u ngh\u1ecb lu\u00f4n th\u1ec3, r\u1ed3i chi\u1ebfu theo c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt s\u1ef1 ch\u1ee7 \u0111\u00e3 m\u1ea5t, b\u1eaft ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho vi\u00ean Kinh do\u00e3n nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng b\u1ea3o ((1) Ph\u01b0\u1eddng b\u1ea3o : ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1ec1 tr\u1ecb an trong m\u1ed9t ph\u01b0\u1eddng.1) ng\u00e0y \u0111em tra x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u1ebfn, \u1edf d\u1ef1a v\u00e0o c\u1eeda quy\u1ec1n qu\u00fd v\u00e0 tr\u00fa ng\u1ee5 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 d\u00e2n ph\u01b0\u1eddng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ec3 x\u00e9t. N\u1ebfu c\u1ee9 h\u1edd h\u1eefng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ch\u1ecbu quan t\u00e2m m\u1ed9t khi b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec Kinh do\u00e3n v\u00e0 ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edfng ((2) Ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edfng : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u v\u1ec1 h\u00e0nh ch\u00ednh trong m\u1ed9t ph\u01b0\u1eddng.1) \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u1ecb n\u1eb7ng. R\u1ed3i sau \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean tr\u1ed9m, trong c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u00e0o m\u1ea3 l\u1ea5y c\u1ee7a, th\u1ee7 ph\u1ea1m v\u1eabn c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. Quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cKinh s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ed7 gi\u00e1o ho\u00e1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean, d\u00e2n v\u1ed1n thu\u1ea7n ph\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3i x\u1ea5u \u00e2\u00fd. Nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3, ph\u1ea3i n\u00ean ng\u0103n ch\u1eb7n ngay l\u00fac m\u1edbi x\u1ea3y. Nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft ph\u1ea3i theo lu\u1eadt nghi\u00eam tr\u1ecb, t\u00ean n\u00e0o ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh d\u00e1ng t\u01b0 sang c\u00e1c n\u01a1i b\u00ean c\u1ea1nh l\u00f9ng b\u1eaft. Ai n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 50 l\u1ea1ng, c\u1ed1t t\u1eeb cho tuy\u1ec7t t\u1eadn g\u1ed1c th\u00f3i x\u1ea5u\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ee5c th\u1ee3 \u0111\u00fac \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh Ho\u00e0, ng\u1ea1ch c\u00f3 39 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u1ed9p s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111i l\u1ea5y than l\u00e0 7 quan, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, khi \u0111i\u1ec1u v\u00e0o Kinh, \u0111i n\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng, h\u1ecd b\u1ecf tr\u1ed1n. Vua gh\u00e9t v\u1ec1 th\u00f3i tr\u1ed1n tr\u00e1nh, b\u00e8n \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 d\u00e2n, v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i xem c\u00e1c s\u1edf th\u1ee3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, vua b\u1ea3o Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 hi\u1ec3u \u00fd c\u1ee7a ta ra l\u1ec7nh ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ? C\u1ed5 nh\u00e2n c\u00f3 l\u1eddi d\u1ea1y v\u1ec1 khi ngh\u1ec9 \u1edf g\u1ed1c c\u00e2y v\u00e0 khi \u0111i thuy\u1ec1n ((3) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201ct\u1ee9c m\u1ed9c th\u1eeba chu\u201d do \u0111i\u1ec3n \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1ea5y ng\u1ed3i ngh\u1ec9 \u1edf g\u1ed1c c\u00e2y, khuy\u00ean b\u1ea3o th\u00e1i t\u1eed : \u201cc\u00e2y g\u1ed7 ph\u1ec9 theo d\u00e2y m\u1ef1c th\u00ec c\u01b0a m\u1edbi th\u1eb3ng, l\u00e0m vua ph\u1ea3i nghe l\u1eddi can m\u1edbi hay. L\u1ea1i trong T\u1ed1ng s\u1eed, truy\u1ec7n \u201cV\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n Chi\u201d c\u00f3 c\u00e2u : \u0111i xe, ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ea5p ng\u00e3, \u0111i thuy\u1ec1n ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ec1 s\u1ee5p \u0111\u1eafm, l\u00e0m quan ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ec1 l\u00fac kh\u00f4ng g\u1eb7p th\u1eddi (xem B\u1ed9i V\u0103n v\u1eadn ph\u1ee7).3), b\u1edfi v\u00ec s\u1ef1 v\u1eadt t\u1ea5t c\u00f3 l\u00fd, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n l\u00fd \u0111\u00f3 m\u00e0 suy r\u1ed9ng ra th\u00ec c\u0169ng g\u1ea7n \u0111\u1ea1o th\u00e1nh hi\u1ec1n \u0111\u1ea5y ; tr\u00e1i l\u1ea1i th\u1ebf th\u00ec l\u00e0 b\u1ecb v\u1eadt d\u1ee5c l\u00e0m lu\u1ef5 m\u00ecnh. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc ta b\u1ea3o c\u00e1c con l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i xem c\u00e1c s\u1edf th\u1ee3 l\u00e0m l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n cho c\u00e1c con ch\u00ednh m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y qu\u00e2n d\u00e2n c\u1ea7n c\u00f9 kh\u00f3 nh\u1ecdc, ph\u1ea3i ngh\u0129 c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng h\u1ecd. V\u1ea3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00ec m\u1edbi bi\u1ebft ngh\u0129, c\u00f3 bi\u1ebft ngh\u0129 th\u00ec t\u1ea5t m\u1edbi n\u1ea9y sinh l\u00f2ng thi\u1ec7n. C\u00e1c con sinh tr\u01b0\u1edfng ph\u00fa qu\u00fd, ch\u01b0a bi\u1ebft vi\u1ec7c d\u00e2n kh\u00f3 nh\u1ecdc n\u00ean sai \u0111i cho tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u0169ng l\u00e0 \u00fd khuy\u00ean r\u0103n nh\u01b0 khi ngh\u1ec9 g\u1ed1c c\u00e2y v\u00e0 \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u00f3. N\u1ebfu kh\u00f4ng hi\u1ec3u l\u00fd suy r\u1ed9ng th\u00ec s\u1ebd b\u1ea3o ta l\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o nh\u1eefng vi\u1ec7c doanh t\u1ea1o x\u00e2y d\u1ef1ng, t\u1ea5t sau n\u00e0y s\u1ebd d\u00f9ng ki\u1ec7t s\u1ee9c d\u00e2n, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u cho tho\u1ea3 \u00fd mu\u1ed1n. Ta d\u1ea1y c\u00e1c con kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i, ph\u00e0m m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i, m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1ea3. C\u00e1c con n\u00ean tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 th\u1ec3 nh\u1eadn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Cho H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m Th\u1ecb gi\u1ea3ng, \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m b\u1ea1n \u0111\u1ecdc v\u1edbi ho\u00e0ng t\u1eed.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 th\u1ebb quan ph\u00f2ng c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch ((1) Thuy\u1ec1n l\u00e0m thay c\u00f4ng vi\u1ec7c phu d\u1ecbch m\u00e0 ch\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt, h\u00e0ng ho\u00e1 thu\u1ed9c c\u1ee7a c\u00f4ng.1) \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t, do c\u00e1c tr\u1ea5n thu\u1ed9c th\u00e0nh c\u1ea5p ph\u00e1t m\u00e0 thu thu\u1ebf, c\u00f2n \u0111\u01a1n b\u1eb1ng th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i do H\u1ed9 t\u00e0o \u1edf th\u00e0nh ph\u00ea chu\u1ea9n. V\u1eady xin t\u1eeb nay h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch th\u00ec t\u1eeb nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh thu\u1ebf ph\u00ea b\u1eb1ng, s\u1eeda \u0111\u1ec7 s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ec1u giao cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m c\u1ea3. C\u00f2n nh\u01b0 thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, ph\u00e0m vi\u1ec7c tu\u1ea7n x\u00e9t l\u00fac ra v\u00e0o, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, thu thu\u1ebf c\u0169ng xin giao cho t\u1ec9nh Phi\u00ean An chuy\u00ean l\u00e0m. Vua \u0111\u1ec1u y theo.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u1edbn \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, n\u00ean s\u1edbm s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh qu\u00e1ch \u0111\u1ec3 b\u1edd c\u00f5i c\u00f3 v\u1ebb h\u00f9ng m\u1ea1nh, b\u00e8n sai th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam theo c\u00e1ch th\u1ee9c trong \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 do b\u1ed9 \u0111\u01b0a cho tr\u00f9 t\u00ednh c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n th\u00ec kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m. Thi\u00eam l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t xa r\u1eebng kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 v\u1eadt li\u1ec7u doanh t\u1ea1o, t\u1ea1o xin ra h\u1ea1n cho.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cMu\u1ed1n xong vi\u1ec7c l\u1edbn kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn ph\u00ed nh\u1ecf, n\u00ean xu\u1ea5t ti\u1ec1n c\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u1ee7 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 mua v\u1eadt li\u1ec7u, c\u1ed1t s\u1eeda sang \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 (1833) th\u00ec xong, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai T\u1ea3 v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Kinh t\u01b0\u1ee3ng tam v\u1ec7, v\u1eabn ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Nam, Ng\u00e3i, B\u00ecnh, Ph\u00fa, Ho\u00e0, Thu\u1eadn, \u0110\u1ecbnh ; V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai T\u1ea3 v\u1ec7, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n s\u1ee9 v\u00e0 ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ecb v\u1ec7, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Ho\u00e0 thanh, Thanh b\u00ecnh v\u00e0 T\u00e2n s\u00e0i. Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Cao V\u0103n \u0110i\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ngh\u0129a, th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n Th\u1ee7y thu\u1ed9c Th\u1ee7y qu\u00e2n, coi qu\u1ea3n h\u1ed9 t\u1ed1ng thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i t\u1eeb B\u1eafc v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ebfn ph\u1eadn bi\u1ec3n c\u1eeda T\u00f9ng Lu\u1eadt t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb b\u1ed7ng g\u1eb7p b\u00e3o, s\u00f3ng gi\u00f3 d\u1eef d\u1ed9i, th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n theo gi\u00f3 cho thuy\u1ec1n gi\u1ea1t v\u00e0o b\u1edd \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1ea5y s\u1ed1ng. Ngh\u0129a s\u1ee3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng m\u1eafc c\u1ea1n, b\u1ecb va \u0111\u1eadp v\u1ee1, tu\u1ed1t g\u01b0\u01a1m ra th\u00e9t, ng\u0103n l\u1ea1i. R\u1ed3i thuy\u1ec1n th\u1ea3 neo \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n b\u00e8n b\u1ecb l\u1eadt ch\u00ecm. Ngh\u0129a v\u00e0 2 con \u0111\u1ec1u ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ngh\u0129a d\u1eabu kh\u00f4ng bi\u1ebft li\u1ec7u chi\u1ec1u gi\u00f3, \u0111\u1ec3 lui t\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, song g\u1eb7p khi nguy hi\u1ec3m c\u00f2n bi\u1ebft li\u1ec1u m\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o b\u1edd \u0111\u1ec3 t\u00ecm s\u1ed1ng, b\u1ecf m\u1ea1ng trong l\u00e0n s\u00f3ng th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng\u201d. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, truy t\u1eb7ng Ngh\u0129a l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y qu\u00e2n h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 200 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i cho con l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u1edf ngo\u00e0i B\u1eafc theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbc ph\u00ed tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 s\u1ef1 t\u01b0 c\u1ea5p, nh\u01b0ng c\u00f3 h\u1ea1ng ch\u1ee7 thuy\u1ec1n kh\u00f4ng t\u1ed1t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 x\u1ea5u n\u00e1t, c\u0169ng tham l\u1ee3i ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbc, \u0111em ra nh\u1eadn ch\u1edf ; khi g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ed9i v\u00e0o b\u1edd, ch\u1eb3ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u1ee7a c\u00f4ng ra sao n\u1eefa, x\u00e9t \u0111\u1ebfn nguy\u00ean nh\u00e2n h\u1ecfng vi\u1ec7c ch\u00ednh v\u00ec \u1edf \u0111\u00f3. V\u1eady xin t\u1eeb nay ph\u00e0m \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n n\u00e0o \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i khi \u0111em h\u00e0ng t\u1edbi Kinh, n\u1ed9p xong, do T\u00e0o ch\u00ednh t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. N\u1ebfu thuy\u1ec1n n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n ch\u1eb7t, khi \u0111i khi \u0111\u1ed7, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n nh\u1ee1 nh\u00e0ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 g\u1ea1o c\u00f4ng c\u00f3 khi \u1ea9m \u01b0\u1edbt, hao h\u1ee5t th\u00ec \u0111\u00ecnh c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u01b0\u1edbc ph\u00ed\u201d. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Cho Cao Vi\u1ebft N\u1ed9i, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Nam \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7, Tu\u1ea7n th\u00e0nh, H\u01b0\u1edbng thi\u1ec7n, v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng Tr\u00e2n v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang. Th\u0103ng H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m, nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p Ph\u00fa Y\u00ean l\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Khi Th\u01b0\u1eddng Tr\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1edbi Kinh, vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ee5c l\u00fd l\u1ecbch t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi t\u00ean Th\u01b0\u1eddng Tr\u00e2n chua nhi\u1ec1u th\u1ee9 b\u1ecb gi\u00e1ng ph\u1ea1t, b\u00e8n gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho con em h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t, ai mu\u1ed1n theo h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u cho v\u00e0o nh\u00e0 Gi\u00e1m. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t v\u00e0o nh\u00e0 Gi\u00e1m \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, ch\u1ec9 h\u1ea1n c\u00f3 60 ng\u01b0\u1eddi. Vua ngh\u0129 : \u201cD\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea5n t\u00fa tin ch\u1eafc kh\u00f4ng thi\u1ebfu, n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u00e2u n\u1ec7 theo s\u1ed1 ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, s\u1ee3 c\u00f3 h\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5n t\u1edbi ; b\u00e8n sai quy\u1ec1n bi\u1ec7n T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00e1c h\u1ec7 xem ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng s\u00e1ng, nhanh nh\u1eb9n, ch\u0103m h\u1ecdc, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u1ee9 th\u1ef1c \u0111\u1ec1 r\u00f5, r\u1ed3i do quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan h\u1ecdc ch\u00ednh s\u00e1t h\u1ea1ch, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, b\u1ed5 v\u00e0o h\u1ea1ng t\u00f4n h\u1ecdc sinh vi\u00ean((1) T\u1ee9c l\u00e0 h\u1ea1ng h\u1ecdc sinh thu\u1ed9c h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t1). S\u1eafc : t\u1eeb nay ph\u00e0m t\u00f4n sinh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 n\u1ebfu m\u1ed9t l\u1ea7n b\u1ecb h\u1ea1ng li\u1ec7t th\u00ec ph\u1ea1t t\u00f4n b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng, 2 l\u1ea7n 6 th\u00e1ng, 3 l\u1ea7n th\u00ec \u0111u\u1ed5i ngay v\u1ec1, tr\u1ea3 v\u00e0o s\u1ed5 T\u00f4n th\u1ea5t, h\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng c\u0169ng ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng. S\u1eafc l\u1ec7nh n\u00e0y ch\u00e9p \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>S\u1ed1 ng\u1ea1ch c\u01a1 \u0111\u1ed9i l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 Tuy\u00ean Quang c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo ch\u1ec9 m\u1ed9 d\u00e2n \u1edf ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, t\u00e2u xin b\u1ed5 sung. Vua y cho. (H\u00e0 N\u1ed9i, 250 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i L\u1ee5c, Th\u1ea5t, B\u00e1t, C\u1eedu, Th\u1eadp thu\u1ed9c c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i. S\u01a1n T\u00e2y 300 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ea5t, B\u00e1t, C\u1eedu, Th\u1eadp thu\u1ed9c c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng, \u0111\u1ed9i C\u1eedu v\u00e0 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c c\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y. Nam \u0110\u1ecbnh 100 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh. H\u01b0ng Y\u00ean 50 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i L\u1ee5c thu\u1ed9c c\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean. H\u01b0ng Ho\u00e1, 50 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i Ng\u0169 thu\u1ed9c c\u01a1 H\u01b0ng Ho\u00e1. Tuy\u00ean Quang 50 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 c\u1ee1 s\u00fang h\u1ea1ng l\u1edbn, h\u1ea1ng v\u1eeba, h\u1ea1ng nh\u1ecf, n\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf th\u00e0nh ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3. C\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh \u0111\u1ec1u 12 c\u1ed7, c\u00e1c huy\u1ec7n th\u00e0nh \u0111\u1ec1u 8 c\u1ed7, c\u1ed9ng 320 c\u1ed7. Sai H\u00e0 N\u1ed9i \u0111em 93 c\u1ed7 s\u00fang h\u1ed3ng uy b\u1eb1ng gang m\u1edbi \u0111\u00fac, x\u00e9t xem c\u00e1c th\u00e0nh \u1edf ph\u1ee7, huy\u1ec7n n\u00e0o thu\u1ed9c h\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp xong th\u00ec theo l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n m\u00e0 chia \u0111\u1eb7t s\u00fang \u1ea5y. C\u00f2n th\u00ec giao cho c\u00e1c h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh c\u0169ng theo th\u1ebf m\u00e0 chia \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh, huy\u1ec7n th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m \u1edf Kinh ch\u1edf ra s\u1ebd cung c\u1ea5p sau.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea3o, Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi, m\u1ea1o c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng cho thuy\u1ec1n h\u1ed9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t l\u00e0m quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, nh\u1edd mua c\u00e1 s\u1ea5u, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi, th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e9n l\u00fat nh\u1eadn c\u00e1 s\u1ea5u, v\u1eeba m\u1edbi r\u0103n d\u1ea1y nay l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf ! X\u00e9t ra n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 xui khi\u1ebfn (t\u00ean T\u1ea3o l\u00e0m) nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1edfi ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng c\u00f3 t\u00ednh ham mu\u1ed1n l\u1ec7nh l\u1ea1c, n\u00ean c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u01b0u toan chi\u1ec1u l\u00f2ng, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f2n mong \u01a1n khoan th\u1ee9. V\u1eady ph\u1ea1t b\u1ed5ng t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed 1 n\u0103m. C\u00f2n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea3o kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111em \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n khuy\u00ean r\u0103n ho\u00e0ng t\u1eed, l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111em \u00e1c v\u1eadt d\u00e2ng ti\u1ebfn. V\u1ec1 ch\u1ee9c ph\u1eadn \u0111\u00e3 thi\u1ebfu s\u00f3t hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i c\u00f2n c\u1ea5p b\u1eb1ng, t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1eb7t g\u1ecdi quan ch\u1ee9c, c\u00e0ng c\u00e0n b\u1eady l\u1eafm. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u1eed. C\u00e1 s\u1ea5u \u0111\u00e3 ch\u1edf \u0111\u1ebfn kia giao cho Kinh do\u00e3n gi\u1ebft \u0111i. Khi b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea3o b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t b\u1ecb t\u1ed9i m\u00e3n l\u01b0u ((1) T\u1ed9i l\u01b0u n\u1eb7ng nh\u1ea5t, b\u1ecb \u0111\u00e0y 300 d\u1eb7m v\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai.1).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u cho ban v\u0103n v\u00f5.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh tri\u1ec1u ban, v\u0103n \u1edf b\u00ean h\u1eefu, v\u00f5 \u1edf b\u00ean t\u1ea3. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n v\u00f5 d\u1eabu c\u00f3 2 \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng coi nh\u01b0 m\u1ed9t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 h\u01a1n k\u00e9m, c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ee5 \u00fd r\u1eb1ng khinh hay tr\u1ecdng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1ec1 nghi l\u1ec5 \u1edf tri\u1ec1u, v\u0103n \u0111\u1ee9ng \u1edf h\u00e0ng b\u00ean h\u1eefu, v\u00f5 \u0111\u1ee9ng \u1edf h\u00e0ng b\u00ean t\u1ea3 v\u1eabn ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec5. V\u1eady ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay ph\u00e0m quan v\u0103n \u0111\u1ec1u x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3, quan v\u00f5 \u0111\u1ec1u x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf b\u00ean h\u1eefu, cho h\u1ee3p \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1eddi c\u1ed5, b\u1ed9 L\u1ec5 ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i th\u00f4ng d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft c\u1ea3\u201d. R\u1ed3i \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n V\u0169 Hi\u1ec3n \u1edf b\u00ean t\u1ea3 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh \u1edf b\u00ean h\u1eefu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec7n V\u0169 Hi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Cho C\u1ea9m y Thi\u00ean h\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Kh\u00e1nh v\u1ec1 th\u0103m m\u1eb9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cCha Kh\u00e1nh l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh, ra tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, r\u1ea5t \u0111 \u00e1 n g th\u01b0\u01a1ng. Nay Kh\u00e1nh v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0 y\u1ebfu xin v\u1ec1 th\u0103m,\u00a0 v\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng ta nh\u1edb \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i trung ti\u1ebft\u201d<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfn, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh v\u1ec1 Kinh. Chu\u1ea9n cho L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, quy\u1ec1n ki\u00eam l\u0129nh c\u1ea3 \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh. Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ed3 H\u1ef1u chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c trong h\u1ea1t, duy c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i m\u1edbi ph\u1ea3i h\u1ed9i b\u00e0n. B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu, t\u1ee9c th\u00ec b\u1ea9m l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>B\u1eafc K\u1ef3 \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u01b0a l\u1ee5t m\u1ea5y tu\u1ea7n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean b\u1ed9i, \u0111\u00ea, b\u1ed1i((1) B\u1ed1i : \u0111\u00ea quai.1) nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n s\u1ea1t l\u1edf, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t quan d\u00e2n sang h\u1ed9, may \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Hi\u1ec7n b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed3i b\u1ed5, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u00f3 l\u1ee5t sau n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u1ea5u r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n l\u00ean. \u0110\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean ta s\u1ebd x\u00e9t c\u00f4ng h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i\u201d<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 Tr\u1ea7n B\u00e1 V\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1 l\u0129nh kho tr\u1ea5n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi coi kho, ph\u00e1t ra th\u00ec v\u01a1i, \u0111ong v\u00e0o th\u00ec \u0111\u1ea7y b\u1ecb Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu tham h\u1eb7c, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam th\u1ea5y sai ph\u00e1i nhanh nh\u1eb9n, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, l\u1ea1i s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea1m s\u1ed5ng tr\u1ed1n, b\u00e8n t\u00e2u thanh minh cho V\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea7n B\u00e1 V\u01b0\u1ee3ng chuy\u00ean gi\u1eef kho t\u00e0ng, \u0111\u00e3 20 n\u0103m, Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 th\u1ea5y h\u1eafn l\u00e0m \u0111au kh\u1ed5 d\u00e2n m\u1edbi ph\u1ea3i tham h\u1eb7c. H\u1eafn quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, ch\u1ec9 v\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 tang ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u1ec7t, n\u00ean cho ch\u1ec9 ph\u1ea3i c\u00e1ch b\u00e3i, c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u1ea7m r\u1ed3i. Quan B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean xin cho h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, ta c\u0169ng g\u1eafng theo l\u1eddi xin, \u0111\u1ec3 cho h\u1eafn t\u1ef1 bi\u1ebft s\u1eeda \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu h\u1eafn qu\u1ea3 bi\u1ebft c\u1ea3m \u01a1n, ngh\u0129 c\u1ed1 g\u1eafng, g\u1eb7p vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng nh\u1eadn bi\u1ebft cho \u0111\u00fang ho\u1eb7c t\u1ef1 \u0111em c\u00e1c th\u1ee7 h\u1ea1 m\u1ea1o hi\u1ec3m trinh s\u00e1t l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9 ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m, ho\u1eb7c t\u1ef1 s\u1eafm thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n \u0111i tu\u1ea7n s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n gi\u1eb7c bi\u1ec3n m\u1edbi l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u1ec7t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec h\u1eadu th\u01b0\u1edfng m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u0169 khuy\u1ebfn kh\u00edch l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi\u00a0 ?<\/p>\n<p>\u201cNay\u00a0 x\u00e9t t\u1eadp t\u00e2u th\u1ea5y n\u00f3i V\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m s\u1ed5ng tr\u1ed1n, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nh\u1edd s\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ed9 bi\u1ec1n v\u00e0 l\u00ednh kho, r\u1ed3i nh\u1eadn l\u00e0 c\u00f4ng m\u00ecnh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1eafc c\u1ea7u, l\u1ee3p x\u01b0\u1edfng, v\u00e1t phu, ch\u1edf g\u1ea1o c\u0169ng l\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u00e1ng ghi! N\u1ebfu l\u1ea1m cho quan ch\u1ee9c th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7u c\u1ea1nh \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn th\u00eam, tr\u00f4ng \u0111\u00f3 l\u1ea1i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 ng\u0103n c\u1ea3n cho c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady l\u1ea1i giao Tr\u1ea7n B\u00e1 V\u01b0\u1ee3ng cho quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c sai ph\u00e1i, \u0111\u1ec3 h\u1eafn ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1eeb nay n\u1ebfu h\u1eafn bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng c\u00f3 c\u00f4ng lao, x\u00e9t ra th\u1ef1c \u0111\u00e1ng t\u01b0\u1edfng l\u1ee5c, th\u00ec m\u1edbi chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 v\u1ecb xin nh\u1ea3m\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u1ef1ng \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c ki\u1ec3u m\u1eabu v\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ebf t\u1ef1. K\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 Xu\u00e2n t\u1ebf. (\u0110\u00e0n l\u1eadp \u1edf c\u00f5i t\u00e2y ph\u00eda ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00e1i b\u1eafc. Ph\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t : vu\u00f4ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, cao 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c ; tr\u00ean c\u00f3 h\u00e0ng bao lan cao 9 t\u1ea5c. Ph\u1ea7n th\u1ee9 hai : vu\u00f4ng 10 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, cao 1 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, \u0111\u1ec1u x\u00e2y g\u1ea1ch. C\u00e1c ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc sau t\u1ea3 h\u1eefu c\u1ee7a hai ph\u1ea7n \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec1m b\u1eadc, b\u00ean t\u1ea3 h\u01a1i l\u00f9i v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, c\u00f3 \u0111\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i h\u1ed1 \u0111\u1ec3 ch\u00f4n \u0111\u1ed3 l\u1ec5. D\u01b0\u1edbi ph\u1ea7n th\u1ee9 2 c\u00f3 n\u1ec1n vu\u00f4ng 21 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, chung quanh tr\u1ed3ng tre xanh, trong tr\u1ed3ng nh\u1eefng c\u00e2y c\u00f3 \u00edch. Tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t v\u00e0 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu m\u1ed7i ph\u00eda \u0111\u1ec1u c\u00f3 1 c\u1eeda, hai b\u00ean c\u1eeda \u0111\u1ec1u x\u00e2y c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng tr\u1ee5, cao 6 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, v\u00e1t 10 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, sung l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u00e0n th\u1edd, mi\u1ec5n tr\u1eeb dao d\u1ecbch v\u00e0 \u0111i l\u00ednh. H\u00e0ng n\u0103m l\u1ea5y ng\u00e0y M\u1eadu v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n m\u00f9a thu l\u00e0m nh\u1eefng ng\u00e0y t\u1ebf th\u1ea7n X\u00e3 T\u1eafc ((1) X\u00e3 : t\u1ebf Th\u1ea7n \u0111\u1ea5t. T\u1eafc : t\u1ebf Th\u1ea7n n\u00f4ng.1), kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc \u1edf Kinh \u0111\u00f4. \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ebf t\u1ef1 th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng qu\u1ea7n t\u1ef1 ((2) Qu\u1ea7n t\u1ef1 : s\u1ef1 th\u1edd c\u00fang v\u00e0o vi\u1ec7c to ho\u1eb7c b\u1eadc trung tr\u1edf xu\u1ed1ng ngang v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu nh\u01b0 th\u1edd th\u1ea7n L\u1eeda, mi\u1ebfu th\u1edd Ti\u00ean y, \u0111\u1ec1n Hi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1n Chi\u00eau Trung\u2026.(theo H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh).2). L\u1ec5 d\u00f9ng tr\u00e2u, l\u1ee3n, x\u00f4i, r\u01b0\u1ee3u, hoa qu\u1ea3)<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 8, vua b\u00e0n mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0 ra ch\u1ed7 kh\u00e1c v\u00e0 x\u00e2y c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00e0o ao \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ho\u00e0ng th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 d\u1eddi qu\u00e2n x\u01b0\u1edfng ra hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu b\u1edd ph\u00eda nam ao. \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u00eam khuya c\u00f2n \u0111\u1ed1c th\u00fac bi\u1ec1n binh l\u00e0m, r\u1ed3i \u0111\u00e1nh b\u1eady l\u00e0m cho c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, h\u1ea1 l\u1ec7nh l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 giao cho b\u1ed9 Binh nghi\u00eam x\u1eed. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban l\u1eddi d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n l\u00e0 ch\u1ed7 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u h\u1ed9i, thi\u00ean h\u1ea1 quan chi\u00eam, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m th\u00ec x\u00e2y d\u1ef1ng, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i s\u1eeda sang b\u1edd ao \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi kh\u1edfi c\u00f4ng, b\u00e8n sai c\u00e1c bi\u1ec1n binh ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh m\u1edbi xong, l\u1ea1i k\u1ebf \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y, bi\u1ec1n binh c\u1ee7a ta ch\u01b0a k\u1ecbp ngh\u1ec9 vai, r\u1ea5t l\u00e0 \u00e1i ng\u1ea1i. Ph\u00e0m l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u1ed5 t\u00e2m b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 c\u1ee7a ta ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp m\u00e0 l\u00e0m phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn s\u1ee9c qu\u00e2n. V\u00ec th\u1ebf n\u00ean ph\u1ea3i h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, v\u00e0 ph\u00e1i c\u00e1c y sinh ph\u00e1t thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u1ed9. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e0ng n\u00ean d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd, th\u1ebf m\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, n\u1eeda \u0111\u00eam c\u00f2n tr\u00e1ch bi\u1ec1n binh kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00e1nh \u0111au m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u00e1i ph\u00e9p. Ta \u0111\u00e3 ph\u00ea b\u1ea3o, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0ng \u0111\u00e3 c\u00f3 vi\u00ean ch\u1ee9c h\u00e8n k\u00e9m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1ee9c b\u1ea3o r\u00f5 th\u00eam. V\u1eady t\u1eeb c\u00e1c ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u1ea3n vi\u00ean, \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t l\u00f2ng ta : ph\u1ea3i v\u1ed7 v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t h\u1ecd h\u01a1n n\u1eefa. V\u1ec1 gi\u1edd kh\u1eafc l\u00e0m hay ngh\u1ec9, chu\u1ea9n cho m\u1ed7i ng\u00e0y l\u00e0m t\u1eeb bu\u1ed5i s\u1edbm \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd Ng\u1ecd th\u00ec ngh\u1ec9, bu\u1ed5i chi\u1ec1u t\u1eeb gi\u1eefa gi\u1edd M\u00f9i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn t\u1ed1i th\u00ec ngh\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1c tr\u00e1ch qu\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ecdn Kinh\u00a0 do\u00e3n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cB\u00e2y gi\u1edd c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00ed nhi\u1ec1u, nh\u00e2n l\u00fac vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 r\u1ed7i n\u00ean thu\u00ea d\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 cho c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c xong. L\u00f2ng ta th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. V\u1ea3, Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u phong ho\u00e1 v\u1ed1n gi\u1eef l\u00f2ng t\u00f4n vua, th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. M\u1ed9t khi nghe th\u1ea5y m\u1ec7nh l\u1ec7nh ban xu\u1ed1ng, h\u1ecd \u0111\u1ec1u nh\u01b0 con \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c cho cha. Ta ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng v\u1eabn t\u1edbi xem, kh\u00f4ng th\u1ea5y h\u1ecd c\u00f3 v\u1ebb nh\u1ecdc m\u1ec7t, n\u00ean gia \u01a1n l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 2.000 quan ti\u1ec1n. V\u1ec1 gi\u1edd kh\u1eafc l\u00e0m hay ngh\u1ec9, c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi binh l\u00ednh, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng n\u00e0y cho v\u1ec1\u201d. T\u1edbi khi m\u00e3n h\u1ea1n, c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a xong, d\u00e2n \u0111\u1ec1u xin l\u01b0u l\u1ea1i m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y n\u1eefa \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho xong c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua khen. R\u1ed3i ra ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m, vua v\u1eddi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n phu \u0111\u1ebfn b\u1ea3o : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3 m\u00e0 bi\u1ebft s\u1ed1t s\u1eafng v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. Nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u00faa m\u00f9a s\u1eafp ch\u00edn, n\u1ebfu s\u1edbm m\u01b0a l\u1ee5t s\u1ee3 h\u1ea1i th\u00f3c l\u00faa c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, may m\u00e0 tu\u1ea7n nay t\u1ea1nh r\u00e1o, ta r\u1ea5t vui m\u1eebng. Nay th\u1ea5y m\u00e2y k\u00e9o \u0111en k\u00edn, l\u0169 ng\u01b0\u1eddi n\u00ean v\u1ec1 mau \u0111\u1ec3 g\u1eb7t, n\u1ebfu ch\u1eadm th\u00ec m\u01b0a l\u1ee5t \u0111\u1ebfn n\u01a1i\u201d. B\u00e8n cho v\u1ec1 ngay ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, c\u00f3 ai c\u00f2n l\u0129nh l\u1ee3i ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0 ai c\u00f2n gi\u1eef c\u00e1c cu\u1ed1c s\u1ecdt c\u00f4ng \u0111\u1ec1u cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1eabn u\u1ea5t mu\u1ed1n t\u1ef1 s\u00e1t. Vua ra l\u1ec7nh giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u00e0 b\u00e0n x\u1eed ngay, \u0111\u00e1ng kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ed3, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 T\u0129nh Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf Thanh Hoa l\u1ea1i l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e3 ph\u00e1i m\u1ed9t \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh \u1edf c\u01a1 Trung Th\u1ee7y v\u00e0 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00d4 L\u00ea t\u1edbi t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. V\u1ea3 l\u1ea1i, Th\u1ee7y binh \u1edf t\u1ec9nh ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, m\u00e0 thuy\u1ec1n m\u00e0nh chia \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 l\u1ea1i l\u00e0 s\u1ed1 \u00edt. V\u1eady xin tr\u00edch l\u1ea5y 2, 3 \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 Trung Th\u1ee7y m\u00e0 qu\u00ea thu\u1ed9c v\u1ec1 huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n, Thi\u00ean L\u1ed9c \u1edf trong h\u1ea1t l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam cho 2, 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n n\u1eefa, \u0111\u1ec3 l\u1ec7 thu\u1ed9c theo \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n v\u00e0 b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 ph\u1ea7n bi\u1ec3n kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111\u1eadu l\u1ea1i, hu\u1ed1ng chi tr\u1edf ra B\u1eafc, c\u00f3 Thanh, Ngh\u1ec7, tr\u1edf v\u00e0o Nam c\u00f3 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, th\u00ec c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00f4ng h\u1eb9p, thuy\u1ec1n qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1eadu. V\u1eady ch\u1ec9 n\u00ean s\u1ee9c cho b\u1ed9 bi\u1ec1n tu\u1ea7n ph\u00f2ng tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n th\u00ec th\u00f4i. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 xin \u1ea5y b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00ec th\u1ea5y ph\u1ea7n bi\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, h\u1eb1ng n\u0103m gi\u1eb7c bi\u1ec3n nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u00f3 ra, quan qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, th\u01b0\u1eddng v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i, b\u00e8n c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u1edf Phi\u00ean ty b\u00e0n t\u00ednh, d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n v\u1ec1 binh, thuy\u1ec1n, \u0111\u1ecba th\u1ebf, c\u00f3 3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n (Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t, ch\u1ec9 c\u00f3 1 c\u01a1 T\u1ea3 Th\u1ee7y, binh s\u1ed1 h\u01a1n 360 ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay t\u1edbi k\u1ef3 \u0111i\u1ec3m binh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 theo s\u1ed1 d\u1ef1 ch\u1ec9nh thuy\u1ec1n m\u00e0nh, \u0111\u1ec3 ch\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng, c\u00f2n \u0111\u1ec3 \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. G\u1eb7p khi c\u00f3 l\u1ec7nh sai ph\u00e1i 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 d\u00f9ng l\u00e0m tay c\u1ea7m l\u00e1i v\u00e0 l\u00e0m Th\u1ee7y th\u1ee7 ; c\u00f2n c\u1ea7m s\u00fang, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ed9 binh, kh\u00f4ng th\u1ea1o ngh\u1ec1 thuy\u1ec1n, h\u1ec5 g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 ch\u1eb3ng bi\u1ebft thi th\u1ed1 ra sao. D\u1eabu gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1eafng h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng h\u1ed3 c\u00f2n d\u00e1m \u1edf ngo\u00e0i ch\u1ed7 m\u1eb7t bi\u1ec3n m\u00f4ng m\u00eanh, c\u00e1c \u0111\u1ea3o h\u1ebbo l\u00e1nh, m\u00e0 li\u1ec1u ch\u1ebft tranh ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0\u00a0 ? \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t kh\u00f4ng ti\u1ec7n v\u1ec1 vi\u1ec7c binh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 s\u1ed1 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n, ch\u1ec9 c\u00f3 10 chi\u1ebfc \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, 5 chi\u1ebfc \u00d4 thuy\u1ec1n v\u00e0 5 chi\u1ebfc L\u00ea thuy\u1ec1n ; m\u00e0 thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i th\u00ec c\u00f3 l\u1ec7 ph\u1ea3i theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i. H\u1eb1ng n\u0103m \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 c\u00f3 d\u0103m ba chi\u1ebfc \u00d4 thuy\u1ec1n m\u00e0 th\u00f4i, h\u1ea1ng thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u1ea5y m\u00e0 ch\u1ecdi v\u1edbi thuy\u1ec1n gi\u1eb7c th\u00ec th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, hu\u1ed1ng h\u1ed3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea3o kh\u00ed v\u00e0 binh tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi v\u1edbi quan thuy\u1ec1n, nh\u01b0ng thuy\u1ec1n gi\u1eb7c th\u00ec bu\u1ed3m nh\u1eb9 ch\u1ea1y nhanh, th\u1ef1c ra l\u1ea1i h\u01a1n quan thuy\u1ec1n. N\u1ebfu ph\u00e1i \u0111em h\u1ebft s\u1ed1 thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i ra, th\u00ec s\u1ee9c thuy\u1ec1n l\u1ea1i ch\u1eadm m\u00e0 n\u1eb7ng, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c gi\u00f3 m\u00e0 ti\u1ebfn nhanh \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 hai kh\u00f4ng ti\u1ec7n v\u1ec1 thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 t\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 hai h\u00f2n \u0111\u1ea3o : Bi\u1ec7n S\u01a1n v\u00e0 V\u00e2n S\u01a1n, l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c t\u1ea5t qua l\u1ea1i, Bi\u1ec7n S\u01a1n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i, ph\u00e1i qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng lo. C\u00f2n V\u00e2n S\u01a1n c\u00e1ch Bi\u1ec7n S\u01a1n d\u1eabu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng thuy\u1ec1n \u0111i thu\u1eadn gi\u00f3 th\u00ec m\u1ea5t 3 kh\u1eafc, ng\u01b0\u1ee3c gi\u00f3 th\u00ec \u0111\u1ebfn 5, 6 kh\u1eafc m\u1edbi t\u1edbi. N\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 nh\u1ecf nh\u01b0 \u1edf t\u1ea5n s\u1edf Bi\u1ec7n S\u01a1n, \u0111\u00e2u d\u00e1m v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi s\u00f3ng bi\u1ec3n m\u00e0 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft ! T\u1edbi khi ph\u1ea3i \u0111i m\u1ea5t n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eadt v\u1eadt m\u1edbi b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean t\u1ec9nh, m\u00e0 t\u1ec9nh c\u00f3 sai ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n, c\u00f2n ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng theo Th\u1ee7y tri\u1ec1u, \u0111\u1ee3i thu\u1eadn d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, ch\u00f3ng th\u00ec 2, 3 ng\u00e0y, ch\u1eadm th\u00ec 6, 7 ho\u1eb7c 10 ng\u00e0y, m\u1edbi ra \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u00e0i kh\u01a1i. Trong l\u00fac k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng tu\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u00e2u c\u00f3 ch\u1ecbu ng\u1ed3i y\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ebft ? M\u1ed9t khi tr\u00f4ng th\u1ea5y b\u00f3ng d\u00e1ng quan thuy\u1ec1n t\u1ee9c th\u00ec nh\u1ed5 neo tr\u1ed1n ra xa kh\u01a1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. D\u1eabu c\u00f3 b\u1ed9 bi\u1ec1n gi\u1ecfi \u0111\u00e1nh Th\u1ee7y, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 3, kh\u00f4ng ti\u1ec7n v\u1ec1 \u0111\u1ecba th\u1ebf).<\/p>\n<p>X\u00e9t ra n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 bi\u1ec1n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, thuy\u1ec1n \u1ea5y s\u1ee9c bu\u1ed3m m\u1ea1nh ngang v\u1edbi thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh. N\u1ebfu trang b\u1ecb s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0o th\u00ec s\u1ee9c l\u1ea1i g\u1ea5p 2 g\u1ea5p 5.V\u1eady s\u1eafc cho b\u1ed9 C\u00f4ng l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1ea5p cho 5 chi\u1ebfc \u0111\u1eb7t \u1edf n\u01a1i t\u1ea5n s\u1edf c\u1eeda B\u1ea1ng. H\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, \u0111\u1ea9y xu\u1ed1ng, ch\u1edf ra c\u1eeda Bi\u1ec7n S\u01a1n, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i. V\u1ec1 ph\u1ea7n t\u1ec9nh th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng hai ph\u00e1i u\u1ef7 c\u00e1n vi\u00ean \u0111em binh l\u01b0\u01a1ng s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u0111i \u0111\u1ebfn thay phi\u00ean ng\u1ed3i \u1edf thuy\u1ec1n \u1ea5y ra kh\u01a1i tu\u1ea7n ti\u1ec5u. L\u1ea1i v\u00e1t th\u00eam 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch l\u1edbn \u1edf c\u1eeda B\u1ea1ch C\u00e2u, c\u1eeda H\u00e0n, c\u1eeda B\u1ea1ng, m\u1ed7i chi\u1ebfc 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i v\u00e0 12 Th\u1ee7y th\u1ee7 ; ph\u00e1i th\u00eam 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 12 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u t\u1edbi c\u1eeda Bi\u1ec7n, li\u1ec7u \u0111em thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n s\u00fang \u1ed1ng ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea5y. Thuy\u1ec1n phu \u0103n m\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0m thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 v\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ph\u00f3ng ra ngo\u00e0i kh\u01a1i, qua l\u1ea1i b\u00ean ngo\u00e0i c\u00e1c \u0111\u1ea3o. N\u1ebfu g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, m\u1ed9t m\u1eb7t tu\u1ef3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ec5u, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1t hi\u1ec7u th\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 thuy\u1ec1n quan \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u k\u00edp \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i v\u00e0 Th\u1ee7y th\u1ee7 c\u1ee7a thuy\u1ec1n t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u00e3 v\u00e1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, m\u1ed7i n\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 7 th\u00ec th\u00f4i. L\u1ea1i xin s\u1eafc cho b\u1ed9 Binh l\u1ef1a b\u1ed5 v\u00e0o ng\u1ea1ch thi\u1ebfu \u1edf c\u01a1 H\u1eefu Th\u1ee7y \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTrong t\u1eadp tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00fang v\u1edbi c\u01a1 nghi. \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c kh\u00e1, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. Nh\u1eefng vi\u1ec7c xin \u1ea5y \u0111i\u1ec1u chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh, duy m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u1ed5 l\u1ef1a qu\u00e2n Th\u1ee7y th\u00ec giao b\u1ed9 Binh b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng\u201d. Sau \u0111\u00f3 chu\u1ea9n cho tr\u00edch l\u1ea5y 1 v\u1ec7 \u1edf danh s\u00e1ch thu\u1ed9c t\u1ec9nh Thanh Hoa, l\u00e0m c\u01a1 H\u1eefu Th\u1ee7y \u1edf Thanh Hoa chuy\u00ean ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c. R\u1ed3i s\u1ee9c kh\u1eafp cho thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u1ed9 l\u00ednh l\u1eadp c\u01a1 H\u1eefu Th\u1ee7y, kh\u00f4ng k\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n h\u1ea1t hay kh\u00e1c h\u1ea1t h\u1ec5 ai m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 25 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u1ed5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u1ed5 cai \u0111\u1ed9i. N\u1ebfu \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, d\u1ed3n th\u00e0nh 1 c\u01a1 th\u00ec b\u1ed5 qu\u1ea3n c\u01a1. H\u1ea1n trong m\u1ed9t n\u0103m m\u1ed9 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1. C\u00f2n v\u1ec7 binh \u0111\u00e3 tr\u00edch ra l\u1ea1i cho r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i sai b\u1ed9 C\u00f4ng tr\u00edch c\u1ea5p cho 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch nhanh nh\u1eb9n \u1edf Kinh, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c r\u1ed3i \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, chu\u1ea9n cho l\u00e0m thuy\u1ec1n ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh Thanh Hoa, vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u1ebf m\u00e0 c\u01a1 H\u1eefu Th\u1ee7y c\u00f2n thi\u1ebfu, h\u1ecfi b\u1ed9 Binh n\u00ean l\u1ea5y binh \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u l\u00ednh \u1edf Kinh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n v\u00e1t l\u00ednh tinh nhu\u1ec7. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng binh s\u0129 c\u1ed1t \u1edf ch\u1ebf ng\u1ef1 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i Kinh binh c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng c\u1eady m\u00e0 tinh binh kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long, Kinh binh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, m\u1ed9t khi c\u00f3 gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, \u0111em tinh binh \u0111i \u0111\u00e1nh c\u0169ng \u0111\u1ee7 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c V\u00e0nh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh] ph\u00e1i Kinh binh ra nh\u01b0ng v\u00ec l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng r\u1ee5t r\u00e8, c\u0169ng b\u1ecb b\u1ea5t l\u1ee3i. Xem \u0111\u00f3 th\u00ec bi\u1ebft c\u1ed1t \u1edf s\u1eed d\u00f9ng ra sao m\u00e0 th\u00f4i ?<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Tuy\u1ec3n phong H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd c\u01a1 H\u1eefu Th\u1ee7y Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 th\u1ee7 2 kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n ki\u1ec3m thu di\u00eam ti\u00eau m\u1edbi ch\u1ebf \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5. Vi\u1ec7c\u00a0 ph\u00e1t gi\u00e1c, qu\u1ea3n l\u00fd Lang trung l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh S\u0129, c\u00f3 d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e9t nghi\u1ec7m b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, kh\u00f4ng bi\u1ebft so\u00e1t l\u1ea1i, b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u \u1edf l\u1ea1i, kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho ch\u1ed1ng c\u00e3i.<\/p>\n<p>Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh Tr\u1ea7n Kh\u1eafc Thi\u1ec7n l\u00e0m th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, h\u01b0u tr\u00ed, gia l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u1ef9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ef1u ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 H\u1ef1u l\u00e0 l\u00e3o th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ef1u, truy t\u1eb7ng l\u00e0 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u1ef9, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t, ban th\u00eam cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 20 t\u1ea5m v\u1ea3i, 300 quan ti\u1ec1n v\u00e0 ban 1 tu\u1ea7n t\u1ebf. Con H\u1ef1u l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Du, tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf ra l\u1ec7nh cho \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau n\u00e0y tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh s\u1ebd do b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, ngh\u0129 xin \u0111\u1ed5i l\u1ea1i t\u00ean c\u00e1c l\u00e0ng \u1ea5p m\u1edbi l\u1eadp, d\u00f9ng \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng h\u1ee3p nghi, truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf. S\u1eafc : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, n\u00ean k\u00eau th\u1eb3ng, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng t\u1eadp t\u1ea5u, c\u00f2n th\u00ec ph\u1ea3i do th\u00e0nh t\u00e2u l\u00ean cho h\u1ee3p s\u1ef1 th\u1ec3.<\/p>\n<p>B\u1ecdn th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n \u00fd v\u00e2ng l\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Gia \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb tr\u00f9ng tr\u00ecnh \u1edf l\u1ea1i, h\u01a1n 3, 4 th\u00e1ng ch\u01b0a v\u1ec1. Vua sai c\u00e1ch ch\u1ee9c b\u1eaft x\u00edch l\u1ea1i giao b\u1ed9 Binh ngh\u1ecb t\u1ed9i nghi\u00eam ng\u1eb7t, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00f3ng g\u00f4ng m\u1ed9t th\u00e1ng, khi m\u00e3n h\u1ea1n, b\u1ecb \u0111\u00e1nh 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9. Qu\u1ea3n vi\u00ean l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh v\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n b\u1ea3o b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i. R\u1ed3i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e2u, gi\u1ea5y c\u1ea5p c\u1ee7a b\u1ed9 n\u00ean ghi r\u00f5 k\u1ef3 h\u1ea1n h\u00e0nh tr\u00ecnh. Khi xong vi\u1ec7c, g\u1ea7n th\u00ec h\u1ea1n d\u0103m ba ng\u00e0y, xa c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ec1 Kinh t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi ngay. N\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec chu\u1ea9n cho vi\u00ean cai qu\u1ea3n v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean m\u00e0 h\u1eb7c t\u00e2u, n\u1ebfu v\u00ec t\u01b0 t\u00ecnh \u1ea9n gi\u1ea5u s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>H\u1eefu Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Vua d\u1ee5 sai quan th\u00e0nh x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Quan th\u00e0nh tham h\u1eb7c t\u00e2u n\u00f3i Lung u\u1ec3 o\u1ea3i l\u1ec1 m\u1ec1 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh l\u1eadp t\u1ee9c cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u00e1t gi\u00e1c ra vi\u1ec7c Lung l\u00e9n sai binh l\u00ednh t\u00e1n luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec3 b\u00f9 v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu \u1edf trong kho, cu\u1ed1i c\u00f9ng Lung b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Cho hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed C\u01b0 l\u00e0m hi\u1ec7p l\u00fd T\u00e0o v\u1ee5.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n mu\u1ed1n x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh b\u1eb1ng g\u1ea1ch v\u00e0 d\u1ef1ng ch\u00f9a th\u1edd ph\u1eadt \u0111\u1ec3 th\u1edd m\u1eb9, nh\u01b0ng c\u00f2n s\u1ee3 ti\u1ebfng t\u0103m, d\u00f9ng d\u1eb1ng ch\u01b0a qu\u1ea3 quy\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e0o th\u1ea7n l\u00e0m t\u1edd t\u01b0, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eb7t th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ec1u th\u1ebf c\u1ea3 ; v\u00e0 hi\u1ebfu v\u1edbi m\u1eb9 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, ch\u1ec9 x\u00e9t v\u1ec1 t\u00ecnh l\u00fd, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i nghi ng\u1ea1i. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, cho ph\u00e9p c\u1ee9 l\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u01b0 h\u1ecfi quan \u1edf th\u00e0nh l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 qu\u00e2n, l\u0129nh T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ch\u1ebft. Truy t\u1eb7ng T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7, Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, Qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Uy Ngh\u1ecb. Ban cho 10 c\u00e2y g\u1ea5m m\u00e0u, 10 t\u1ea5m nhi\u1ec5u m\u00e0u, 3.000 quan ti\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ban m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y an t\u00e1ng l\u1ea1i cho m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf n\u1eefa.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111\u00f3, s\u1eafc cho hai v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t v\u00e0 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh, v\u1ec7 Minh ngh\u0129a r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, chia b\u1ed5 v\u00e0o 6 c\u01a1 T\u0129nh man, c\u00f2n l\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u1edf c\u01a1 An thu\u1eadn th\u00ec c\u1ee9 cho l\u01b0u l\u1ea1i li\u1ec7u b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 sai, T\u1ea3 thu\u1eadn, \u0111\u1ee3i sau khi an t\u00e1ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t xong th\u00ec v\u1ec1 Kinh. B\u1ecdn thu\u1ed9c binh, vi\u00ean t\u1eed, h\u00e0o m\u1ee5c c\u1ee7a Duy\u1ec7t th\u00ec sung b\u1ed5 v\u00e0o ch\u00e2n khuy\u1ebft trong c\u01a1 \u0111\u1ed9i \u1edf th\u00e0nh, ai mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n th\u00ec giao s\u1edf t\u1ea1i ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u1ef1 v\u00e0o \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00e2n tay tai m\u1eaft c\u1ee7a ta, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, h\u1ecdp m\u1ecdi tr\u00ed kh\u00f4n l\u1ea1i l\u00e0m n\u00ean b\u1ee9c th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ed5 l\u1eabn cho nhau th\u00ec sao x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 giao ph\u00f3\u00a0 ? T\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c giao cho b\u00e0n lu\u1eadn ai n\u1ea5y ph\u1ea3i theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u t\u1eeb d\u01b0\u1edbi tr\u1edf l\u00ean, theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 n\u00f3i, m\u1ed9t ni\u1ec1m gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng trung ch\u00ednh, ch\u1edb c\u00f3 tr\u00f4ng nhau ho\u1eb7c a dua ho\u1eb7c \u0111un \u0111\u1ea9y v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 c\u1edb m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn d\u1ef1 \u1edf to\u00e0 c\u00f4ng, n\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, th\u00ec n\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f4ng c\u1ed9ng, c\u00f9ng nhau b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n k\u1ef9 c\u00e0ng, r\u1ed3i sau m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn d\u1ecb \u0111\u1ed3ng th\u00ec c\u0169ng c\u1ee9 ghi c\u1ea3 v\u00e0o trong t\u1eadp t\u1ea5u, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, kh\u00f4ng n\u00ean \u1ed3 \u1ea1t ph\u1ee5 ho\u1ea1 ; c\u00f2n vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u1ee9 hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 b\u00e0n t\u00e2u, ch\u1edb n\u00ean ch\u1edd \u0111\u1ee3i th\u00e0nh ra ch\u1eadm tr\u1ec5. L\u1ea1i n\u1eefa khi c\u00f3 ch\u1ec9 sai ph\u00e1i b\u00e0n ngay t\u1ee9c th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, h\u1ea1n l\u00e0 5 ng\u00e0y ; c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 10 ng\u00e0y. N\u1ebfu c\u00f3 kh\u00f3 kh\u0103n, m\u1edbi chu\u1ea9n cho xin gia h\u1ea1n\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi k\u1ef9 trong h\u1ea1t m\u00ecnh xem c\u00f3 ai hi\u1ec3u v\u1ec1 ngh\u1ec1 vi\u1ebft, ch\u1eef vi\u1ebft gi\u00e0 d\u1eb7n, ch\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 l\u00e0 c\u00f3 t\u00ean \u1edf s\u1ed5 d\u00e2n hay kh\u00f4ng, t\u1ee9c th\u00ec c\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u1ebfn Kinh, do b\u1ed9 s\u00e1t h\u1ea1ch t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u cho l\u1ee5c d\u1ee5ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u00eam l\u1ec7 c\u1ea5m v\u00e0i c\u1eeda cung th\u00e0nh.<\/p>\n<p>(C\u1eeda ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ed7 vua ra ng\u1ef1 \u0111\u1ec3 nghe tri\u1ec1u ch\u00ednh, m\u1edbi chu\u1ea9n cho N\u1ed9i gi\u00e1m theo h\u1ea7u ra v\u00e0o, sau khi lui ch\u1ea7u, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. N\u1ed9i gi\u00e1m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c do c\u1eeda \u1ea5y ra v\u00e0o n\u1eefa ; r\u1ed3i ph\u00e1i C\u1ea9m y Hi\u1ec7u u\u00fd, ho\u1eb7c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi ; th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean canh gi\u1eef. C\u1eeda T\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec7n \u1ea5y ban ng\u00e0y, theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, m\u1edf ra, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, canh m\u1ed9t sau khi b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, tan canh m\u1edbi m\u1edf. Ban \u0111\u00eam, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ec9 truy\u1ec1n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf c\u1eeda ; nh\u01b0ng ph\u00e1i m\u1ed9t C\u1ea9m y \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 5 l\u00ednh thay phi\u00ean canh gi\u1eef. C\u00f2n Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng ban, tu\u1ea7n tra kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn th\u00ec c\u00f9ng t\u1ed9i nh\u01b0 nhau).<\/p>\n<p>Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u xin th\u1eed luy\u1ec7n b\u1ea1c \u1edf c\u00e1c m\u1ecf thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang, c\u00f9ng 2 m\u1ecf C\u1ea3m L\u1ea1c v\u00e0 Khi\u1ebfu N\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u1ea5y s\u1eafc b\u1ea1c kh\u00e1 t\u1ed1t, v\u1eady chu\u1ea9n cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n th\u00ec \u0103n 9 l\u1ea1ng b\u1ea1c r\u00f2ng. Hai m\u1ecf Nh\u00e2n S\u01a1n v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 nh\u00ec c\u1ee9 10 l\u1ea1ng ch\u1ec9 \u0103n 8 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. S\u1eafc cho 2 t\u1ec9nh t\u1eeb nay h\u1ec5 d\u00e2n h\u1ea1t \u0111em n\u1ed9p b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n \u0111\u00fang nh\u01b0 h\u1ea1ng \u1ea5y, th\u00ec chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 t\u00ednh thu ; n\u1ebfu h\u01a1i k\u00e9m th\u00ec c\u1ee9 l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc, theo l\u1ec7 10 l\u1ea1ng \u0103n 8 l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m b\u1edbt qu\u1ea3n ph\u1ee7 v\u00e0 \u00e1n th\u00e0nh \u1edf 2 ph\u1ee7 T\u0129nh Gia v\u00e0 Di\u1ec5n Ch\u00e2u \u1edf Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, 2 ph\u1ee7 \u0111\u00e3 x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1eb7t ra qu\u1ea3n ph\u1ee7 v\u00e0 \u00e1n th\u00e0nh m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1i ch\u1ee9c h\u00e0m Th\u1ea7n s\u00e1ch V\u1ec7 u\u00fd m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u1ea3n ph\u1ee7 v\u00e0 \u00e1n th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 ph\u00e1i v\u1ec7 n\u00e0o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n th\u00fa th\u00ec ch\u1ec9 giao cho 1 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef, chuy\u00ean vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ; c\u00f2n m\u1ecdi vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng thu\u1ebf kho\u00e1, \u0111\u00e3 c\u00f3 Tri ph\u1ee7 v\u00e0 ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng tri, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n v\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c can d\u1ef1.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean v\u1eabn c\u1ee9 theo s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0m 2 ban, nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, t\u1eeb nay l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110an Qu\u1ebf, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An, v\u00ec ch\u1ed3ng ch\u1ea5t can ph\u1ea1m nhi\u1ec1u \u00e1n, b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 5 c\u1ea5p. Vua sai l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho v\u1ec1 tu\u1ef3 thu\u1ed9c b\u1ed9, ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m, 2 k\u1ef3 v\u1ec1 th\u00e1ng 6 v\u00e0 th\u00e1ng 12, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1eeda s\u1ed5 s\u00e1ch v\u1ec1 thu\u1ebf kho\u00e1 \u0111inh, \u0111i\u1ec1n, ti\u1ec1n, th\u00f3c v\u00e0 c\u00e1c s\u1ea3n v\u1eadt, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ch\u1eadm tr\u1ec5. V\u1eady xin b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau t\u1edbi hai k\u1ef3 \u1ea5y c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch theo th\u1ee9 t\u1ef1 r\u1ed3i nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng sau th\u00ec ph\u00e1i \u1eb7\u00ea l\u00ean, nh\u1eefng t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u01a1i g\u1ea7n nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 8, nh\u1eefng t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1eddng xa l\u1eafm nh\u01b0 : H\u00e0 Ti\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 25 ; c\u00f2n t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u h\u1ea1n \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n hi\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1edf B\u1ed9. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00fang h\u1ea1n th\u00ec b\u1ecb tham h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 gi\u00f3 b\u00e3o. \u0110\u00ea x\u00e3 B\u1ea1ch Sam v\u00e0 Ho\u00e0 Kh\u00ea (2 x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean) thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i b\u1ecb v\u1ee1.<\/p>\n<p>Quan \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia phi t\u00e2u l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng b\u1ed7ng l\u00ean to, th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra t\u00ecnh h\u00ecnh nguy hi\u1ec3m, r\u1ed3i l\u1ea1i\u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u1ebf l\u00e0 nguy m\u00e0 l\u1ea1i y\u00ean, ta \u0111\u00e3 ph\u00ea b\u1ea3o c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n l\u00ean. Nay, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3 th\u01b0\u1edbc d\u1eabu c\u00f3 m\u01b0a to gi\u00f3 d\u1eef c\u0169ng kh\u00f4ng nguy hi\u1ec3m nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, c\u1edb sao v\u1ee5t ch\u1ed1c x\u1ea9y ra nh\u01b0 th\u1ebf ? H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do \u0110\u00ea ch\u00ednh v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, nh\u00e2n th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec, n\u00ean v\u1ed9i tr\u1ec5 n\u1ea3i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ng\u00e0y \u0111\u00eam\u00a0 \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0m \u0111\u00ea \u1ea5y \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng gi\u1eef, m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i v\u00ec sao l\u00e3ng m\u00e0 sinh tai v\u1ea1 ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5 cho gi\u00f3 m\u01b0a kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u01b0\u01a1ng chi v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2ng \u0111\u00ea, ta ng\u00e0y \u0111\u00eam lo ngh\u0129 \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 trong m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t t\u1ed1i. \u0110\u00e3 \u0111\u1eb7t nha m\u00f4n \u0111\u00ea ch\u00ednh \u0111\u1ec3 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, l\u1ea1i kh\u00f4ng qu\u1ea3n ti\u1ebfc ph\u00ed nh\u1ecf \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u00ean \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho b\u1ed3i \u0111\u1eafp c\u00e1c \u0111\u00ea l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u cao b\u1ed9i v\u00e0 d\u00e0y th\u00eam \u0111\u1ec3 mong \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n ch\u1eb7t. \u0110\u00ea B\u1ea1ch Sam v\u00e0 Ho\u00e0 Kh\u00ea n\u00e0y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u00ea nh\u1ecf m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c ! V\u1eady h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ed5 cho ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai C\u1ea9m y Cai \u0111\u1ed9i, mang c\u00e2y h\u1ed3ng c\u00f4n, \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m ra \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng b\u1ecdn \u0111\u1ed1c h\u1ed9 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n Xu\u00e2n Gi\u1ea3ng, c\u00f2n quan \u0110\u00ea ch\u00ednh v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u1ea5p r\u1ed3i c\u00e1ch l\u01b0u. Tr\u1eebng ph\u1ea1t th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : \u201cDuy Ti\u00ean v\u00e0 Kim B\u1ea3ng 2 huy\u1ec7n \u1edf trong \u0111\u00ea, nh\u1eefng d\u00e2n b\u1ecb tai n\u1ea1n, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i kh\u00e1m x\u00e9t b\u00e1o tr\u00ecnh kh\u00f4ng kh\u1ecfi k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng tu\u1ea7n ! V\u1eady d\u1ee5 cho B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u ch\u1edf nhi\u1ec1u ti\u1ec1n, g\u1ea1o kh\u00f4ng c\u1ee9 trai, g\u00e1i, gi\u00e0, tr\u1ebb, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o r\u1ea5t ngh\u00e8o th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ngh\u00e8o v\u1eeba th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda\u201d. Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t c\u00e0ng l\u00ean to, ch\u1ed7 v\u1ee1 l\u1ea1i r\u1ed9ng th\u00eam : c\u00e1c huy\u1ec7n b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i c\u1ea3. Vua l\u1ea1i sai B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t chia nhau \u0111i 3 huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Thanh Tr\u00ec v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5ng mi\u1ec1n d\u01b0\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n : Thanh Oai, Ho\u00e0i An, S\u01a1n Minh c\u1ea5p cho kh\u1eafp c\u1ea3 c\u0169ng nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e2y. T\u1eeb t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh ra B\u1eafc ch\u1ed7 n\u00e0o b\u00e1o c\u00f3 n\u1ea1n b\u00e3o c\u0169ng chu\u1ea9n cho tu\u1ef3 theo t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ecb h\u1ea1i n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 ch\u1ea9n c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Khi n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 r\u00fat, vua c\u00f2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh, x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u00e2n gian t\u00e2u l\u00ean. T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c d\u00e2n kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u00e8n sai ph\u00e1t th\u00f3c kho 40.000 h\u1ed9, b\u00e1n ra v\u00e0 cho d\u00e2n ngh\u00e8o vay. L\u1ea1i v\u00ect h\u1ea5y th\u00f3c l\u00faa m\u1ea5t m\u00f9a, n\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00f3c t\u00f4 thu v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u1ea5y, vua chu\u1ea9n cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 Ninh B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft n\u1ed9p n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n, c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda cho ho\u00e3n l\u1ea1i. Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft n\u1ed9p c\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u1ecdng thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho tri\u1ec3n h\u1ea1n ph\u1ea3i n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Th\u1ea3ng, nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0, l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0o th\u1ea7n, t\u00e2u n\u00f3i:<\/p>\n<p>\u201cTh\u00e0nh h\u1ea1t t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829] \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 4 n\u0103m nay, s\u1ed1 kh\u00e1ch do thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh ch\u1edf \u0111\u1ebfn r\u1ea5t nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 n\u1ed9p thu\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. V\u1eady xin t\u1eeb nay h\u1ec5 thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, khi m\u1edbi v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean thuy\u1ec1n l\u00e0 bao nhi\u00eau, l\u00e0m th\u00e0nh 3 quy\u1ec3n s\u1ed5 \u0111i\u1ec3m m\u1ee5c, chua r\u00f5 h\u1ecd, t\u00ean, qu\u00ea qu\u00e1n : m\u1ed9t quy\u1ec3n n\u1ed9p quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, 1 quy\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u1edf th\u00e0nh, 1 quy\u1ec3n \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. T\u1edbi ng\u00e0y thuy\u1ec1n v\u1ec1, l\u1ea1i xem s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a v\u1ec1 l\u00e0 bao nhi\u00eau, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111i\u1ec3m m\u1ee5c, do s\u1edf t\u1ea1i sao ra \u0111\u01b0a cho vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 d\u00f9ng l\u00e0m b\u1eb1ng m\u00e0 x\u00e9t nghi\u1ec7m r\u1ed3i cho \u0111i. C\u00f2n nh\u1eefng kh\u00e1ch \u1edf l\u1ea1i th\u00ec ra l\u1ec7nh cho b\u1ecdn bang tr\u01b0\u1edfng, l\u00fd tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i, ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1edbi h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c r\u1ed3i h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5 h\u00e0ng bang, theo l\u1ec7 thu thu\u1ebf. R\u1ed3i c\u1ee9 th\u1eddi th\u01b0\u1eddng xem x\u00e9t, h\u1ec5 th\u1ea5y c\u00f2n s\u00f3t th\u00ec b\u00e1o ngay quan tr\u00ean ti\u1ebfp t\u1ee5c ghi v\u00e0o s\u1ed5. N\u1ebfu d\u00e1m d\u1ee5ng t\u00ecnh dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt \u201c\u1ea9n l\u1eadu d\u00e2n \u0111inh\u201d m\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecdn t\u1ed5ng m\u1ee5c s\u01a1 s\u00f3t kh\u00f4ng xem x\u00e9t, c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u00e9p t\u1ed9i\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La sai s\u1ee9 sang b\u00e1o tang v\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 2 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y.<\/p>\n<p>Khi s\u1ee9 \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 cho ti\u1ebfn \u0111i hay b\u1eaft d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 t\u00ecnh ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u00e1ng gi\u1ec1ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng t\u1ed1t, ta \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a th\u01b0 tr\u00e1ch h\u1ecfi, r\u1ea5t l\u00e0 x\u00e1c \u0111\u00e1ng thi\u1ebft th\u1ef1c, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5y Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1p. Nay l\u1ea1i ch\u1ec9 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1o ph\u00f3, trong \u0111\u00f3 \u00fd h\u01b0\u1edbng th\u1ebf n\u00e0o, h\u00e1 n\u00ean b\u1ecf qua kh\u00f4ng h\u1ecfi ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ng\u00e0y ti\u1ebfp s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, t\u1ee9c th\u00ec u\u1ef7 cho t\u00e0o th\u1ea7n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean tr\u00e1ch h\u1ecfi s\u1ee9 gi\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 qu\u00e2n tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec sao t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay ch\u01b0a th\u00f4ng b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u1ed9i ngh\u1ecb s\u00e1ch l\u1eadp c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, v\u00e0 t\u00ean quan v\u00f5 ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 S\u0169ng Sam \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i hay ch\u01b0a. Hai vi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c c\u00e1o tang l\u00e0 c\u1edb sao ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u0169 Ch\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1ecfi s\u1ee9 gi\u1ea3, s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng kho t\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, d\u00e2n ch\u01b0a \u1edf y\u00ean ch\u01b0a ti\u1ec7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1eadp, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ean S\u0169ng Sam \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c r\u1ed3i, v\u1ea3 l\u1ea1i, v\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 2 trong n\u01b0\u1edbc v\u1eeba\u00a0 ch\u1ebft, vua Xi\u00eam lo ngh\u0129 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc sai s\u1ee9 sang b\u00e1o tang, c\u00f2n 2 vi\u1ec7c kia ch\u01b0a k\u1ecbp nh\u1eafc \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>L\u0169 Qu\u1ebf c\u1ee9 theo l\u1eddi \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1eabn bi\u1ebft k\u1ebb kia ch\u1eb3ng qua n\u00f3i nh\u00fan \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1eb9p l\u00f2ng \u0111\u1ea5y th\u00f4i ! Ch\u1ec9 ngh\u0129 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y hi\u1ec7n \u0111ang c\u00f3 tang, g\u1eb7p nhi\u1ec1u tai n\u1ea1n, t\u00ecnh c\u0169ng kh\u00e1 th\u01b0\u01a1ng ; v\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i tr\u00e1ch\u201d. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n cho s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0o Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9c sung l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9, Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n To\u1ea3n sung l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9, sang vi\u1ebfng. Khi b\u00e1i t\u1eeb \u0111\u1ec3 \u0111i, vua tri\u1ec7u v\u00e0o b\u1ea3o : \u201cS\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chuy\u00ean \u0111\u1ed1i, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, n\u00ean h\u1ecfi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ec1 t\u1ed9i c\u1ee7a t\u00ean S\u0169ng Sam. Trong khi b\u00e0n lu\u1eadn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1ea5y ngh\u0129a m\u00e0 tr\u00e1ch. N\u1ebfu h\u1ecd bi\u1ebft nh\u1eadn l\u1ed7i th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0 l\u00e0m tr\u00f2n s\u1ee9 m\u1ec7nh, kh\u00f4ng nh\u1ee5c \u0111\u1ebfn m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a vua, r\u1ed3i kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00e1ch b\u1ecf qu\u00e1 kh\u1eaft khe \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y th\u1ec3 di\u1ec7n cho n\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t ty V\u0103n h\u00e0n thu\u1ed9c D\u01b0\u1ee1ng Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng (ty c\u00f3 30 ng\u01b0\u1eddi, cho m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch sung b\u1ed5).<\/p>\n<p>D\u1ef1ng qu\u00e2n s\u00e1 th\u1ee7 h\u1ed9 \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch t\u1ea1i c\u00e1c c\u1eeda ch\u00ednh \u0111\u00f4ng, t\u00e2y nam, ch\u00ednh t\u00e2y v\u00e0 ch\u00ednh b\u1eafc Kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf v\u1ea1n Tr\u00e0 C\u1ed5 thu\u1ed9c V\u1ea1n Ninh, d\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Chung \u00e1 Ph\u00e1t c\u00f9ng t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o b\u1ecb b\u1ed9 bi\u1ec1n nh\u00e0 Thanh tu\u1ea7n ti\u1ec5u t\u1ea7m n\u00e3, ph\u1ea3i tr\u1ed1n mi\u1ec1n bi\u1ec3n B\u1ea1ch Long V\u1ef9 v\u00e0 Tr\u00fac S\u01a1n, Qu\u1ea3ng th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai \u0110\u00f4ng Ch\u00e0ng. Hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a gi\u1eb7c ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n ta xung k\u00edch, Nguy\u1ec5n B\u1ea3o \u0111i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nh\u1ecf ch\u1ea1y tho\u00e1t. Qu\u1ea3ng v\u1eaby c\u1edd cho qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n, l\u1ea1i bao v\u00e2y c\u1ea3 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu. Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh th\u1ed5 m\u1ee5c V\u00e2n \u0110\u1ed3n, nh\u1ea3y sang thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, ch\u00e9m t\u00ean \u00e1 Ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc. Binh d\u00f5ng, th\u1eeba k\u1ebf, ch\u00e9m lu\u00f4n 15 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng 9 t\u00ean, c\u00f2n c\u00e1c t\u00ean gi\u1eb7c kh\u00e1c nh\u1ea3y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft. T\u1edd tr\u1ea1ng t\u00e2u b\u00e0y vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea \u0110\u1ea1o Quang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y xin \u0111em binh ra bi\u1ec3n b\u1eaft gi\u1eb7c, nay qu\u1ea3 bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n tr\u00fang c\u01a1 nghi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn th\u1eafng n\u00e0y, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c th\u1ef1c l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc. Ta r\u1ea5t khen. V\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u00e1ng c\u1ea5p \u0111\u00e3 ghi \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean Qu\u1ea3ng nay cho khai ph\u1ee5c h\u1ebft c\u1ea3. Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Th\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec quen mui th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, nay \u0111i \u0111\u1ea7u tr\u1ed5 s\u1ee9c ch\u00e9m t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c th\u00ec c\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i. V\u1eady chu\u1ea9n cho khoan mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c. C\u00f2n c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn n\u00e0y th\u00ec th\u01b0\u1edfng chung cho 1.000 quan ti\u1ec1n. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh r\u00fat binh v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Cho bi\u1ec1n binh \u1edf \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 \u1edf hai \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang nh\u1ea5t, Ng\u00e2n sang nh\u1ecb thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh th\u0103m nh\u00e0. H\u1ea1n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i sang n\u0103m ph\u1ea3i t\u1ec1 t\u1ef1u v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh. R\u1ed3i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u1ee9 ba n\u0103m v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 m\u1ed9t l\u1ea7n, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 Th\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c t\u1ec9nh, \u1edf ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Cho Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n quy\u1ec1n l\u0129nh \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho V\u0169 Th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean h\u00e0m, v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c qu\u1ea3n vi\u00ean c\u1ee7a th\u00e2n binh, c\u1ea5m binh v\u00e0 tinh binh \u1edf Kinh x\u00e9t c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, xem ai \u0111\u00e3 c\u00f3 tu\u1ed5i nh\u01b0ng h\u01a1i th\u00f4ng s\u1ef1 l\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c th\u1ee7 ng\u1ef1 th\u00ec l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, do b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, x\u00e9t ch\u1ed7 n\u00e0o thi\u1ebfu s\u1ebd l\u1ef1a b\u1ed5.<\/p>\n<p>C\u1ea5p thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n cho bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang (t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 24 ph\u00e1t, bi\u1ec1n binh v\u1ec7 C\u1ea9m y, v\u1ec7 Loan gi\u00e1 dinh V\u0169 l\u00e2m, dinh Long v\u00f5, dinh H\u1ed5 oai, dinh Th\u1ea7n c\u01a1, dinh Ti\u1ec1n phong, v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, c\u00e1c b\u1ea3o ((1) C\u00e1c b\u1ea3o : t\u1ee9c l\u00e0 Trung b\u1ea3o Trung qu\u00e2n, Ti\u1ec1n b\u1ea3o Ti\u1ec1n qu\u00e2n, T\u1ea3 b\u1ea3o T\u1ea3 qu\u00e2n, H\u1eefu b\u1ea3o H\u1eefu qu\u00e2n, H\u1eadu b\u1ea3o H\u1eadu qu\u00e2n (Tham kh\u1ea3o : Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Nam H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n s\u1ef1 l\u1ec7, quy\u1ec3n 138 Binh b\u1ed9).1) v\u00e0 \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 12 ph\u00e1t).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXXIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, \u0111\u1eb7t l\u1ec7 v\u1ec1 l\u1ec5 \u0111\u00f3n xu\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n nu\u00f4i t\u1eb1m, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 m\u00e0 thi h\u00e0nh. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u00e2u \u0111\u1ea5t v\u00e0 Mang th\u1ea7n, b\u1ea3n \u00fd l\u00e0 mu\u1ed1n ch\u0103m s\u00f3c vi\u1ec7c g\u1ed1c khuy\u1ebfn kh\u00edch ngh\u1ec1 n\u00f4ng, \u1edf Kinh \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng n\u00ean thi h\u00e0nh m\u1ed9t th\u1ec3 cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec5 \u0111\u1eddi c\u1ed5. V\u1eady b\u1ed9 L\u1ec5 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c quan b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e8n tham kh\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh xem x\u00e9t l\u1ec5 \u0111\u00f3n xu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u1ef1c l\u1ec7, ngh\u0129 xin l\u1ea5y ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n, th\u00e1ng 12, n\u0103m nay b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1eed h\u00e0nh. Vua y theo.<\/p>\n<p>(1. H\u1eb1ng n\u0103m, nh\u1eb1m ng\u00e0y Th\u00ecn sau ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, Tr\u1ea5n quan s\u1edf t\u1ea1i sai ty Chi\u00eam h\u1eadu h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u1ee5c C\u00f4ng t\u01b0\u1ee3ng l\u1ea5y \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Tu\u1ebf \u0111\u1ee9c ((1) Tu\u1ebf \u0111\u1ee9c : \u0111\u1ee9c th\u1ea7n (th\u1ea7n t\u1ed1t, tr\u00e1i v\u1edbi hung th\u1ea7n) trong m\u1ed9t n\u0103m, th\u00ed d\u1ee5 n\u0103m Gi\u00e1p, n\u0103m K\u1ef7, \u0111\u1ee9c th\u1ea7n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p t\u1ee9c l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng ; n\u0103m \u1ea5t, n\u0103m Canh, \u0111\u1ee9c th\u1ea7n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Canh, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y; n\u0103m B\u00ednh, n\u0103m T\u00e2n, \u0111\u1ee9c th\u1ea7n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u00ednh t\u1ee9c l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng nam ; n\u0103m \u0110inh, n\u0103m Nh\u00e2m, \u0111\u1ee9c th\u1ea7n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2m, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc ; n\u0103m M\u1eadu, n\u0103m Qu\u00fd, \u0111\u1ee9c th\u1ea7n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng M\u1eadu, t\u1ee9c l\u00e0 trung \u01b0\u01a1ng (theo Hi\u1ec7p k\u1ef7 bi\u1ec7n ph\u01b0\u01a1ng th\u01b0 d\u1eabn trong T\u1eeb nguy\u00ean).1), n\u1eb7n m\u1ed9t con tr\u00e2u \u0111\u1ea5t v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb Mang th\u1ea7n, c\u00f2n c\u1ed1t trong v\u00e0 h\u00ecnh ngo\u00e0i l\u00e0m theo th\u1ec3 th\u1ee9c trong Kinh.<\/p>\n<p>2. Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 l\u1eadp xu\u00e2n ch\u1ecdn n\u01a1i l\u1eadp \u0111\u00e0n, tr\u00f4ng h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch ph\u00eda \u0111\u00f4ng t\u1ec9nh th\u00e0nh ho\u1eb7c tr\u1ea5n th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft l\u1eadp xu\u00e2n m\u1ed9t ng\u00e0y, \u0111\u1ec3 tr\u00e2u \u0111\u1ea5t, Mang th\u1ea7n \u1edf \u0111\u00e0n \u1ea5y v\u00e0 \u0111\u1eb7t \u00e1n \u1edf s\u1ea3nh th\u1ef1. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, Tr\u1ea5n quan d\u1eabn c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9i m\u0169 m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, \u0111em tr\u00e2u \u0111\u1ea5t v\u00e0 Mang th\u1ea7n t\u1edbi \u0111\u00e0n l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u00f3n xu\u00e2n. R\u1ed3i l\u1ea1i mang v\u1ec1 dinh th\u1ef1, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, tr\u1ea5n quan \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n c\u1ea7m roi \u0111\u00e1nh con tr\u00e2u \u0111\u1ea5t \u1ea5y 3 c\u00e1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c c\u00e0y ru\u1ed9ng, \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1edf trong c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng. T\u1eeb \u0111\u1ea5y, h\u1eb1ng n\u0103m, khi l\u1ec5 \u0111\u00f3n xu\u00e2n \u0111\u00e3 xong, th\u00ec \u0111em tr\u00e2u \u0111\u1ea5t v\u00e0 Mang th\u1ea7n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ch\u00f4n \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t s\u1ea1ch s\u1ebd).<\/p>\n<p>D\u00f9ng T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng Nguy\u1ec5n Th\u1ea3ng l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, th\u0103ng Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u00e0 th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, h\u1ed9i h\u00e0m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cx\u00e3 Nga My (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Hi\u1ec7p Ho\u00e0) v\u00e0 th\u00f4n Ng\u1ecdc Long (thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u01b0 N\u00f4ng) l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u hai t\u1ec9nh gi\u00e1p nhau, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, xin cho \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng l\u1eabn v\u1edbi nhau\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, th\u1ef1 Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung doanh Th\u1ed1ng ch\u1ebf. Th\u0103ng : Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, v\u1eabn l\u0129nh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c vi\u1ec7n, c\u00e1c \u0111\u1ed9i c\u00e1c th\u1ef1 : Th\u1ecb v\u1ec7, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Kim sang, D\u1ef1c v\u00f5, Ho\u00e0 thanh, T\u00e0i hoa v\u00e0 Thanh b\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, coi qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y. Th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00ean V\u1ec7 u\u00fd, ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c ty D\u1ef1c b\u1ea3o, L\u00fd thi\u1ec7n. Cho th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 Th\u1ee7y thu\u1ed9c Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, V\u1ec7 u\u00fd sung L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y, l\u00ean th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 sung L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Thanh Hoa.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb xin cho nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean h\u1eadu b\u1ed5 v\u00ec b\u1ecb gi\u00e1ng ho\u1eb7c ph\u1ea3i \u0111i\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1 b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng nghe, s\u1eafc t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng tru\u1ea5t, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i khuy\u1ebft m\u1edbi \u0111\u1ec1 b\u1ed5 ; n\u1ebfu trong n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft cho ph\u00e9p l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u k\u1ec3 r\u00f5, nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ch\u1ec9, kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho t\u00e1 b\u1ed5.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t. \u1edf vi\u1ec7n \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c t\u1ea3, h\u1eefu \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, ngang v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ee5c b\u1ed9, t\u1ea3 h\u1eefu Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed ngang v\u1edbi Tham tri L\u1ee5c b\u1ed9. Nh\u1eefng thu\u1ed9c vi\u00ean trong vi\u1ec7n nh\u01b0 L\u1ee5c khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung v\u00e0 Th\u1eadp l\u1ee5c \u0111\u1ea1o ((1) Xem 16 \u0111\u1ea1o s\u1ebd tr\u00ecnh \u1edf ph\u1ea7n c\u01b0\u1edbc ch\u00fa d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y.1) Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed, tr\u1eadt \u0111\u1ec1u Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m l\u1ee5c s\u1ef1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m ; Th\u01b0 l\u1ea1i Ch\u00e1nh b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u 20 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng ty \u0110\u00e0i hi\u1ebfn ((1) \u0110\u00e0i hi\u1ebfn : ch\u1ec9 to\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed c\u00f3 nh\u1eefng quan ch\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c can ng\u0103n, \u0111\u00e0n h\u1eb7c.1) c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong ho\u00e1 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n cho r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 c\u00f3, tr\u1ea3i c\u00e1c \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Minh, Thanh, \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 m\u1eb7t, t\u00ean g\u1ecdi kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau nh\u01b0ng c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 \u0111\u00e0n h\u1eb7c. X\u00e9t h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a B\u1eafc tri\u1ec1u quy ch\u1ebf v\u1ec1 ch\u1ee9c \u0111\u00e0i hi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Thanh m\u1edbi \u0111\u1ee7. Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta t\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ri\u00eang kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Thanh. V\u1eady xin cho d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, \u0111i\u1ec1u g\u00ec n\u00ean l\u00e0m th\u00ec d\u00f9ng. R\u1ed3i k\u1ec3 r\u00f5 t\u1eebng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>(1. V\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5 chia nhau \u0111\u1ec3 gi\u1eef : t\u1ea3 h\u1eefu \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed gi\u1eef vi\u1ec7c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c quan, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam phong ho\u00e1 \u0111\u00fang ph\u00e9p t\u1eafc. T\u1ea3 h\u1eefu Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed xem x\u00e9t l\u00e0m vi\u1ec7c trong vi\u1ec7n v\u00e0 l\u00e0 ph\u00f3 ph\u1ee5 c\u1ee7a t\u1ea3 h\u1eefu \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e0n h\u1eb7c vi\u1ec7c tr\u00e1i. C\u00e1c ng\u00f4n quan \u1edf khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ea5y. L\u1ee5c s\u1ef1 th\u00ec thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng, gi\u1eef c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c bao phong ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u00e0 v\u0103n th\u01b0. Ch\u00e1nh b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh s\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c, vi\u1ec7c h\u1ecfng n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebft th\u1ef1c th\u1ea5y r\u00f5 th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y. \u0110\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean l\u00e0m, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1ed5i, th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 b\u00e0y t\u1ecf l\u00ean. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt quan tr\u1ecdng, cho ph\u00e9p t\u00e2u b\u00e0y s\u1ef1 th\u1ef1c, ni\u00eam\u00a0 phong k\u00edn d\u00e2ng l\u00ean. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u1edd ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u c\u1ee7a nha m\u00f4n c\u00e1c b\u1ed9, c\u00e1c vi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng ch\u1ec9 v\u00e0 chi\u1ebfu th\u01b0 ban xu\u1ed1ng, n\u1ebfu vi\u1ec7c g\u00ec qu\u1ea3 th\u1ef1c ch\u01b0a ti\u1ec7n thi h\u00e0nh th\u00ec c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u m\u00ecnh \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u00e2u b\u00e0y th\u1eb3ng th\u1eafn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. G\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ea1i t\u1ef1 hay trung t\u1ef1 ((2) \u0110\u1ea1i t\u1ef1 : l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf to. Trung t\u1ef1 : l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf v\u1eeba.2), n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t nh\u01b0 l\u00e0m th\u1ecbt con sinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea1ch s\u1ebd, kh\u00f4ng\u00a0 cung c\u1ea5p mu\u00f4ng sinh v\u00e0 l\u1ee5a c\u00fang, tr\u00e1i l\u1ec7nh c\u1ea5m gi\u1edbi trong k\u1ef3, ph\u1ea3i gi\u1eef chay t\u1ecbnh, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ebfn \u1edf nh\u00e0 trai gi\u1edbi, l\u1ed7i nghi th\u1ee9c l\u00e0m l\u1ec5, v\u00f4 c\u1ed1 b\u1ecf v\u1eafng kh\u00f4ng d\u1ef1 : \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1eb7c. Ch\u1ed7 tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfn h\u01b0\u1edfng, trong s\u1ed1 quan ch\u1ee9c l\u1edbn b\u00e9, c\u00f3 ai l\u1ea5n v\u01b0\u1ee3t ban th\u1ee9, n\u00f3i n\u0103ng \u1ed3n \u00e0o, uy nghi kh\u00f4ng nghi\u00eam t\u00fac \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u00e2n qu\u1ed1c th\u00edch c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf trong kinh ho\u1eb7c ngo\u00e0i tr\u1ea5n, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e9p, d\u1ed1i tr\u00e1, b\u01b0ng b\u00edt, chuy\u00ean quy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>C\u00e1c quan ch\u1ee9c trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i tr\u1ea5n c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng l\u00e0 tham hay li\u00eam, t\u1ed1t hay x\u1ea5u : \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p xem x\u00e9t ph\u00e2n bi\u1ec7t, t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed v\u00e0 b\u1ed5 d\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c nha m\u00f4n trong ngo\u00e0i, d\u00e2ng l\u00ean h\u1ec5 th\u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m v\u00ec c\u00f4ng t\u00e2m : \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb7c t\u00e2u.<\/p>\n<p>Thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 ng\u1ea5m ng\u1ea7m ch\u1ea1y v\u1ea1y \u0111\u00fat l\u00f3t g\u1eedi g\u1eafm c\u0169ng ph\u1ea3i h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u00e3 h\u1eb7c t\u00e2u, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ea1ch r\u00f5 s\u1ef1 th\u1ef1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe h\u01a1i b\u1eaft b\u00f3ng, v\u00ec hi\u1ec1m ri\u00eang m\u00e0 c\u00e0n b\u1eady b\u1edbi chuy\u1ec7n ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn tr\u1ecb th\u1ec3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o k\u00eau nh\u1ea3m nh\u00ed.<\/p>\n<p>Ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung \u1edf L\u1ee5c khoa gi\u1eef vi\u1ec7c soi x\u00e9t gian phi t\u1ec7 h\u1ea1i, tra c\u1ee9u vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, tr\u00e1i ph\u00e9p.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1ea1o, gi\u1eef vi\u1ec7c x\u00e9t h\u1ea1ch ph\u00e9p t\u1eafc l\u00e0m quan, tr\u00ecnh b\u00e0y d\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khoa ki\u1ec3m so\u00e1t L\u1ea1i b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n v\u00e0 Th\u00e1i y vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>H\u1ed9 khoa ki\u1ec3m so\u00e1t H\u1ed9 b\u1ed9, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, T\u00e0o ch\u00ednh, Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 N\u1ed9i t\u1ea1ng.<\/p>\n<p>L\u1ec5 khoa ki\u1ec3m so\u00e1t L\u1ec5 b\u1ed9, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Binh khoa ki\u1ec3m so\u00e1t Binh b\u1ed9, Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1, Kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c v\u00e0 2 kho s\u00fang \u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>H\u00ecnh khoa ki\u1ec3m so\u00e1t H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>C\u00f4ng khoa ki\u1ec3m so\u00e1t C\u00f4ng b\u1ed9, V\u0169 kh\u1ed1, V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>N\u1ebfu g\u1eb7p nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, tr\u00e1i ph\u00e9p, l\u1ea7m l\u1eabn v\u00e0 nh\u1eefng t\u1ec7 quan l\u1ea1i do b\u1ecdn nha l\u1ea1i gian gi\u1ea3o \u0111\u1ed5i tr\u1eafng thay \u0111en \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ea1ch r\u00f5 s\u1ef1 th\u1ef1c m\u00e0 h\u1eb7c t\u1ea5u.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o kinh k\u1ef3 ki\u1ec3m x\u00e9t N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[C\u00e1c gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed] c\u00e1c \u0111\u1ea1o Nam \u2013 Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, An \u2013 Bi\u00ean, Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An \u2013 H\u00e0, B\u00ecnh \u2013 Tr\u1ecb, An \u2013 T\u0129nh, Thanh Hoa, H\u00e0 \u2013 Ninh, \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean, H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean, S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, Ninh \u2013 Th\u00e1i v\u00e0 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ki\u1ec3m x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o m\u00ecnh, n\u1ebfu quan l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ea1ch ra nh\u1eefng t\u1ec7 tham \u00f4, ch\u1eadm tr\u1ec5, tr\u00e1i ph\u00e9p, th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 tham h\u1eb7c. Ph\u00e0m quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh th\u1ea5y ai kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e1p \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p h\u1eb7c t\u00e2u. Khoa v\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u0169ng h\u1eb7c t\u00e2u l\u1eabn nhau. Khi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n ho\u1eb7c ki\u1ebfn ngh\u1ecb v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh tr\u1ecb th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u00eam phong k\u00edn \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c \u0111\u1ea1o Nam \u2013 Ng\u00e3i, Ninh \u2013 Th\u00e1i th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u1ea1i khoa. C\u00e1c \u0111\u1ea1o Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean, L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi H\u1ed9 khoa. C\u00e1c \u0111\u1ea1o An \u2013 Bi\u00ean, H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u1ec5 khoa. C\u00e1c \u0111\u1ea1o An \u2013 H\u00e0, Thanh Hoa, S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Binh khoa. C\u00e1c \u0111\u1ea1o B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, An \u2013 T\u0129nh th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi H\u00ecnh khoa. C\u00e1c \u0111\u1ea1o Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, B\u00ecnh \u2013 Tr\u1ecb, H\u00e0 \u2013 Ninh th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi C\u00f4ng khoa. C\u00e1c \u0111\u1ea1o n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo L\u1ee5c khoa m\u00e0 chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c nha m\u00f4n Ng\u1ef1 s\u1eed \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u00f9ng v\u1edbi C\u1ea5p s\u1ef1 trung (\u1edf L\u1ee5c khoa) xem x\u00e9t m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>2. V\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m : Ph\u00e0m \u0111\u1eb7t l\u1ec5 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, r\u01b0\u1edbc vua ra ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng, th\u00ec m\u1ed9t vi\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee9ng \u1edf b\u00ean \u0111\u00f4ng tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, h\u1ea7u v\u1ec1 l\u1ec5 nghi, ch\u1ed7 b\u1ec7 s\u01a1n son th\u00ec d\u00f9ng 2 ng\u01b0\u1eddi khoa \u0111\u1ea1o, ch\u1ed7 s\u00e2n r\u1ed3ng th\u00ec 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u chia nhau \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i ban \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, xem x\u00e9t l\u1ec5 nghi. N\u1ebfu \u0111\u1eb7t l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, th\u00ec tr\u00ean \u0111i\u1ec7n 2 ng\u01b0\u1eddi, d\u01b0\u1edbi s\u00e2n 2 ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng \u0111\u1ec1u chia \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t l\u1ec5 nghi.<\/p>\n<p>G\u1eb7p c\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ebf t\u1ef1, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, th\u00ec Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i h\u1ea7u h\u1ea1 v\u1ec1 l\u1ec5 nghi, ch\u1ed7 b\u1ed3i t\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ec5, th\u00ec khoa \u0111\u1ea1o chia nhau \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t l\u1ec5 nghi.<\/p>\n<p>G\u1eb7p c\u00e1c ti\u1ebft Kh\u00e1nh h\u1ea1 cung T\u1eeb Th\u1ecd, th\u00ec 4 ng\u01b0\u1eddi khoa \u0111\u1ea1o chia nhau \u0111\u1ee9ng \u1edf ngo\u00e0i ban \u0111\u00f4ng t\u00e2y tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n trong c\u1eeda Ti\u00ean Th\u1ecd \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t l\u1ec5 nghi.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u00e0y vua ra ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nghe tri\u1ec1u ch\u00ednh, th\u00ec 4 ng\u01b0\u1eddi khoa \u0111\u1ea1o, chia ra \u0111\u1ee9ng \u1edf t\u1ea3 h\u1eefu tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, 2 ng\u01b0\u1eddi b\u00ean h\u1eefu sung v\u00e0o ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, 2 ng\u01b0\u1eddi b\u00ean t\u1ea3 theo d\u00f5i ghi ch\u00fa c\u00e1c vi\u1ec7c do c\u00e1c nha t\u00e2u l\u00ean. Khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i th\u00ec \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1, s\u1ef1 ghi ch\u00fa c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. H\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111em b\u1ea3n th\u1ea3o ghi ch\u00fa tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng quan nhu\u1eadn s\u1eafc l\u1ea1i, cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp, r\u1ed3i c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean \u0111\u00f3ng d\u1ea5u c\u1ee7a Vi\u1ec7n, giao cho S\u1eed qu\u00e1n thu gi\u1eef.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9, v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f3 t\u00e2u vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p theo ban th\u1ee9 d\u1ef1 th\u00ednh, n\u1eafm t\u1eebng vi\u1ec7c m\u00e0 ghi ch\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 c\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m tham h\u1eb7c. Ph\u00e0m khi v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c th\u00ec Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u1ee5c b\u1ed9, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 nh\u00e2n vi\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ban l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00fac tr\u1ef1c ; khoa \u0111\u1ea1o th\u00ec m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t vi\u00ean lu\u00e2n phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c, v\u00e0o ng\u00e0y ch\u1eb5n c\u0169ng theo l\u1ec7 ty vi\u00ean c\u00e1c nha m\u00f4n d\u00e2ng th\u1ebb b\u00e0i.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m khi d\u00f9ng \u1ea5n b\u1ea3o t\u1ec9, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng quan, \u0111\u01b0\u1eddng phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi N\u1ed9i c\u00e1c, c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, c\u00f2n vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111i theo t\u00fac tr\u1ef1c n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c m\u00e0 tham h\u1eb7c.V\u1ec1 s\u1ed1 gi\u1ea5y t\u1edd d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ec1u ghi c\u1ea3 \u0111\u01b0a tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng quan thu x\u00e9t.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m \u00e1n ki\u1ec7n v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00ecnh c\u00f3 ch\u1ec9 giao xu\u1ed1ng ty Tam ph\u00e1p ((1) T\u1ee9c l\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.1) h\u1ed9i b\u00e0n v\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m s\u1ed5 \u00e1n Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m v\u1ec1 m\u00f9a thu (\u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n) h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi H\u00ecnh b\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u1edf trong s\u1ed5 Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ebfn, v\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m \u1edf Kinh b\u1ecb \u00e1n ch\u00e9m hay \u00e1n th\u1eaft c\u1ed5 ngay, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, do vi\u1ec7n duy\u1ec7t l\u1ea1i, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n Ph\u01b0\u1edbc t\u1ea5u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m \u00e1n t\u1ed9i t\u00f9 x\u1eed t\u1eed do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean th\u00ec sau khi b\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng tr\u00ecnh phi\u1ebfn ngh\u0129, do vi\u1ec7n duy\u1ec7t l\u1ea1i, trong \u0111\u00f3 qu\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh l\u00fd g\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i, th\u00ec ch\u00e9p v\u00e0o phi\u1ebfn, n\u00f3i r\u00f5, giao cho b\u1ed9 theo l\u1eddi ch\u1ec9 ph\u00ea m\u00e0 thi h\u00e0nh. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p, th\u00ec tr\u00edch ra t\u00e2u l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i ngh\u1ecb, Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n cho thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u00ecnh b\u1ed9 H\u1eefu tham tri l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0m \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 b\u1ecdn Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng Hi\u1ec7u ((1) Hi\u1ec7u\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : nguy\u00ean th\u01b0 v\u00ec ki\u00eang ch\u1eef Hi\u1ec7u\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0111\u1ed3ng \u00e2m t\u00ean hu\u00fd vua tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, n\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 C\u00e1o\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 .1) 6 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m L\u1ee5c khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung, b\u1ecdn Tri ph\u1ee7 Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ee3p 16 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho h\u1eefu ty ch\u1ebf \u1ea5n b\u1ea1c cho vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 cho T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0 \u1ea5n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng cho khoa \u0111\u1ea1o r\u1ed3i ban c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m bu\u1ed3i \u0111\u1ea7u, h\u00e3y c\u00f2n l\u1ea1 tai l\u1ea1 m\u1eaft. V\u1eady d\u1ee5 cho Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ch\u1ec9 b\u1ea3o cho c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean trong vi\u1ec7n, khi\u1ebfn cho th\u00f4ng thu\u1ed9c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10, s\u1ebd thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTheo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec quan Kinh t\u1eeb T\u1ee9, Ng\u0169 ph\u1ea9m, t\u1ea5t ph\u1ea3i li\u1ec7t th\u00e0nh \u0111\u01a1n r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u00ean son c\u1ee7a vua m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban th\u1ee9 m\u00e0 t\u00e2u vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n n\u00f3i can ng\u0103n. C\u1ed5 nh\u00e2n v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n d\u00e2ng l\u1eddi \u0111\u00e0n h\u1eb7c \u1edf ngay ch\u1ed7 b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng vua ng\u1ef1, t\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ee9c s\u1ef1 \u0111\u00e0i th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 theo ph\u1ea9m tr\u1eadt cao, th\u1ea5p n\u1eefa, v\u1eady nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ch\u1ee9c khoa \u0111\u1ea1o hi\u1ec7n nay \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho theo ban th\u1ee9 v\u00e0o h\u1ea7u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u01a1n t\u00e2u n\u1eefa, t\u1eeb nay c\u1ee9 \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn l\u0129nh L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, ki\u00eam coi qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u0129nh C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u1eabn ki\u00eam coi qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1 ; T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m th\u1ef1 Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ; H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 H\u1eefu tham tri. Th\u0103ng Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 l\u00e0m th\u1ef1 Binh b\u1ed9 H\u1eefu tham tri. \u0110i\u1ec1u H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh, ki\u00eam \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 khanh l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c. Th\u0103ng \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 khanh, ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh. Cho th\u1ef1 Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 th\u1ef1 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5. Th\u0103ng H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c. Th\u0103ng H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, Th\u1eeba Thi\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n. Cho H\u00e0n l\u00e2m Ki\u1ec3m th\u1ea3o l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9, th\u1eeb\u1ef1 Th\u1eeba Thi\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c, Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i ; Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, Ho\u00e0ng V\u0103n Minh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i v\u1ec1 cung ch\u1ee9c \u1edf S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean.<\/p>\n<p>D\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i Y\u00ean.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 3 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh, th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea l\u1ea1i v\u1ec1 cung ch\u1ee9c v\u1edbi nguy\u00ean h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh. \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3 \u0111\u1ec1u quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ty \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i th\u00ec cho b\u1ea9m l\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c m\u00e0 m\u00ecnh thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng H\u1eefu Ch\u1ea5t tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u. D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd sung L\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, sung L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh ki\u00eam coi qu\u1ea3n Th\u1ee7y s\u01b0.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Th\u1ea7n s\u00e1ch gi\u00e1m qu\u00e2n. N\u0103m dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch do qu\u1ea3n vi\u00ean chuy\u00ean coi. C\u00f2n \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng b\u1ea1c c\u1ee7a nguy\u00ean gi\u00e1m Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 \u1ea5n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a ch\u1ee9c gi\u00e1m qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ec1u thu hu\u1ef7 \u0111i.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Ng\u0169 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ch\u01b0\u1edfng doanh, th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u1ea5n v\u1ee5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0m Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, v\u1eabn ki\u00eam coi qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng Hoa danh s\u00e1ch ((1) Hoa danh s\u00e1ch : s\u1ed5 ghi con c\u00e1i quan t\u1eeb nh\u1ea5t, nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean.1) v\u00e0 gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng binh ((2) Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng binh : m\u1ed9t h\u1ea1ng l\u00ednh l\u1ea5y t\u1eeb con c\u00e1c quan v\u00f5 m\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00ean.2). Th\u1ef1 trung qu\u00e2n \u1ea5n v\u1ee5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1. \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n \u1ea5n v\u1ee5 l\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd, th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1. \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1. H\u1eefu qu\u00e2n Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng, gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng b\u1ea1c cho Ng\u0169 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7, m\u1ed7i ph\u1ee7 m\u1ed9t c\u00e1i.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch Ngh\u1ec7 An \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 b\u1ecdn l\u00ednh Ninh Thi\u1ec7n l\u00e0m ph\u1ea3n, n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng thay, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ; kh\u00f4ng ng\u1edd n\u01a1i \u1ea5y, lam ch\u01b0\u1edbng r\u1ea5t r\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u1ea3m nhi\u1ec5m kh\u00e1 nhi\u1ec1u r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Nay ph\u1ee7 h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n h\u00e1 n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng m\u00e3i \u1edf \u0111\u1ea5y. V\u1eady 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, thu\u1ed9c c\u01a1\u00a0 Tr\u1ea5n an ph\u1ea3i \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn giao cho Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n qu\u1ea3n l\u0129nh, \u0111\u00f3ng gi\u1eef. C\u00f2n bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ee9c th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ed1m \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 2 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u00e0o Duy Nh\u1eabm, d\u00f2ng d\u00f5i Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, Ho\u1eb1ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n<p>\u1edf Kinh s\u01b0 m\u01b0a l\u1ee5t to, vua sai Kinh do\u00e3n chia \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n, kh\u00e1m xem nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ecb tai n\u1ea1n \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n cho. Khi v\u1ec1 Kinh do\u00e3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc l\u1ee5t d\u1eabu kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng r\u1ed3i r\u00fat ngay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y h\u1eedng t\u1ea1nh, l\u00faa m\u00e1 t\u1ed1t b\u1eadt l\u00ean. Duy m\u1ed9t v\u00e0i nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ven s\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed5, \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1t ch\u1ea9n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTai n\u1ea1n nh\u1eb9, \u01a1n ra kh\u1eafp, ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng lo ph\u1ea3i xi\u00eau gi\u1ea1t. Ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng \u0111\u00f4i ch\u00fat\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Nam c\u0169ng b\u1ecb b\u00e3o v\u00e0 l\u1ee5t. Nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vua sai c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng quan v\u0103n v\u00f5 b\u1ecb l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh l\u00e0m v\u0103n b\u1eb1ng \u1edf b\u1ed9 c\u1ea5p cho. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ea5p cho).<\/p>\n<p>Ban nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly cho c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh m\u1eadt t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n H\u01b0ng Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf \u0111\u1ed9ng Phong Thu thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1, r\u1ed3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u1ee7 L\u00e2m An nh\u00e0 Thanh l\u1ea7m nghe t\u00ean \u0110i\u00eau Do\u00e3n An g\u00e2y ra vi\u1ec7c r\u1eafc r\u1ed1i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. Khi Do\u00e3n An \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft [nh\u00e0 Thanh] l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd h\u1eafn l\u00e0 \u0110i\u00eau Th\u1ebf L\u00fd l\u00e0m tr\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng M\u00e3nh Thoa v\u00e0 M\u00e3nh Th\u00edch (t\u1ee9c 2 \u0111\u1ed9ng Phong Thu v\u00e0 B\u00ecnh L\u01b0). Th\u1ebf L\u00fd c\u00f2n n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd Long \u0110\u1ecbnh X\u01b0\u01a1ng (ch\u1ed3ng c\u00f4 c\u1ee7a Do\u00e3n An) ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u Qu\u1ea3ng L\u0103ng nh\u00e0 Thanh, ch\u01b0a d\u00e1m v\u1ec1. Huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Th\u1ee7y nh\u00e0 Thanh c\u0169ng th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng Phong Thu \u0111\u00f2i thu\u1ebf n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed9p. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m sinh s\u1ef1. \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cC\u1ed1t n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m b\u00ed m\u1eadt d\u00f2 x\u00e9t. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thay ban cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i. (H\u1eb1ng n\u0103m, chia l\u00e0m 4 ban : ban th\u1ee9 nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 200 bi\u1ec1n binh, ph\u00e1i \u0111i ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 3. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 6 th\u00ec ban th\u1ee9 hai, 3 dinh Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5 v\u00e0 H\u1ed5 oai, c\u00f9ng m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 200 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn thay. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 9, th\u00ec ban th\u1ee9 ba c\u00e1c v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c Th\u1ea7n s\u00e1ch 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn thay. L\u1ea1i\u00a0 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 12, ban th\u1ee9 t\u01b0, c\u00e1c b\u1ea3o thu\u1ed9c c\u00e1c qu\u00e2n ((1) T\u1ee9c l\u00e0 Trung b\u1ea3o Trung qu\u00e2n, Ti\u1ec1n b\u1ea3o Ti\u1ec1n qu\u00e2n, T\u1ea3 b\u1ea3o T\u1ea3 qu\u00e2n, H\u1eefu b\u1ea3o H\u1eefu qu\u00e2n, H\u1eadu b\u1ea3o H\u1eadu qu\u00e2n.1) c\u0169ng 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 100 bi\u1ec1n binh, \u0111\u1ebfn thay. Bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n c\u01a1 t\u1eeb th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111i 30 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 n\u0103m sau, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111i 20 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn s\u00fang \u1ed1ng. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u0129nh c\u1edd v\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh v\u00e0 h\u1ee3p ph\u00f9 ((2) Ph\u00f9 ti\u1ebft l\u00e0m b\u1eb1ng tre tr\u00ean vi\u1ebft ch\u1eef, m\u1ed7i b\u00ean c\u1ea7m m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ec3 l\u00e0m tin, khi h\u1ee3p l\u1ea1i th\u1ea5y \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.2) \u0111\u01b0a \u0111i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y th\u00ec \u0111\u00ecnh ch\u1ec9).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng Ho\u00e0ng Giang \u1edf b\u00ean t\u1ea3 t\u1ec9nh th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f4 m\u1ea1nh, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u00e0o s\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u1ec3 r\u00fat b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc. M\u00f9a xu\u00e2n n\u00e0y m\u01b0a l\u1ee5t, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u0169 d\u00e0i h\u01a1n 190 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0\u1ee3n v\u00f2ng nh\u01b0 h\u00ecnh c\u00e1nh cung, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 s\u1ea1t l\u1edf. V\u1eady xin \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t r\u00fat xu\u1ed1ng th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam 2 b\u00ean c\u1eeda s\u00f4ng m\u1edbi, m\u1ed7i b\u00ean 3, 4 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 thu l\u1ea5y d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i \u0111\u1eafp m\u1ecf k\u00e8 \u1edf ch\u1ed7 s\u1ee5t l\u1edf ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u1eefng \u00e1n Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m v\u1ec1 m\u00f9a thu \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ed5 \u00e1n Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 nh\u1eb1m cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed9 ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u00e1n n\u00e0o, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 v\u00e0o l\u00fac tr\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7, m\u1edbi l\u1ee5c \u0111\u01b0a t\u1edbi, th\u00ec l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 \u00e1n Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m. Nay ngh\u0129 : c\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u1ee9 l\u1ee5c t\u1ee5c ph\u00e1t \u0111\u1ec7, ph\u00ed nhi\u1ec1u c\u00f4ng ch\u1ea1y tr\u1ea1m, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng kh\u1ecfi sinh th\u00eam r\u1eafc r\u1ed1i. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, h\u1ec5 g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m \u00e1n, th\u00ec b\u1ed9 H\u00ecnh c\u1ee9 nh\u1eb1m th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 6 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc kh\u1ea9n x\u00e9t c\u00e1c \u00e1n do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean Ph\u01b0\u1edbc l\u1ea1i, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ec3u theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t xa hay g\u1ea7n, t\u00ednh ng\u00e0y m\u00e0 l\u1ee5c ph\u00e1t \u0111i, c\u1ea7n t\u1edbi\u00a0 cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 th\u00ec \u0111\u00e3 ph\u00e1t \u0111\u1ebfn r\u1ed3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm ra ngo\u00e0i th\u00e1ng. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c \u00e1n \u0111\u00e3 l\u1ee5c ph\u00e1t \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m n\u00e0y n\u00ean ghi xin x\u00e9t l\u1ea1i th\u00ec bi\u00ean ngay v\u00e0o s\u1ed5 v\u00e0 ph\u00e1t \u0111\u1ec7 s\u1edbm, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 7 th\u00ec t\u1edbi b\u1ed9 ; c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm, qu\u00e1 h\u1ea1n. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 \u00e1n n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 6 m\u1edbi k\u1ebft \u0111\u1ec7 v\u00e2ysau ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 m\u1edbi l\u1ee5c ph\u00e1t \u0111\u1ebfn th\u00ec cho \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m \u00e1n v\u1ec1 m\u00f9a n\u0103m sau r\u1ed3i t\u01b0 cho b\u1ed9 gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch n\u1eefa\u201d. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n B\u1ea3o, t\u00ean ph\u1ec9 tr\u1ed1n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a Thanh ph\u1ec9 l\u1ebbn v\u00e0o v\u1ee5ng C\u00e1t, x\u00e3 Ch\u00e2n Ch\u00e2n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Hoa Phong). Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Kho\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khuy\u1ebfn, n\u1ea5p \u1edf b\u00ean b\u1edd, b\u1eafn ra, ph\u1ec9 b\u00e8n r\u00fat lui. Thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111i \u0111\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c tin thuy\u1ec1n ph\u1ec9 \u0111\u00e3 ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn v\u1ee5ng H\u1ed9i, v\u00e0 v\u1ee5ng T\u01b0 (thu\u1ed9c h\u1ea3i ph\u1eadn \u0110\u1ed3 S\u01a1n, t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng). Qu\u1ea3ng li\u1ec1n ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng ti\u1ebfn l\u00ean. Ph\u1ec9 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn b\u1edd \u0111\u1ea3o Ch\u00e2n Ch\u00e2n ngo\u00e0i bi\u1ec3n tranh nhau \u0111\u00e0o khoai, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n B\u00f9i Do\u00e3n T\u1ea1 c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Khuy\u1ebfn \u0111em l\u00ednh d\u00f5ng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft : T\u1ea1 b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft, l\u00ednh d\u00f5ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft. Gi\u1eb7c b\u00e8n ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t ch\u00e1y nh\u00e0 d\u00e2n, c\u01b0\u1edbp h\u1ebft s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf trong \u0111\u1ed3n r\u1ed3i \u0111i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai nh\u00e0 vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc th\u1eafng tr\u1eadn v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ef1 ph\u00f2ng, \u0111\u1ec3 b\u1ecdn ph\u1ec9 nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra ! \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 : Qu\u1ea3ng tuy c\u00f3 \u1edf trong chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y, song kh\u00f4ng g\u1eb7p thuy\u1ec1n ph\u1ec9 \u0111i qua h\u1ea1t m\u00ecnh. C\u00f2n b\u1ecdn B\u00f9i Do\u00e3n T\u1ea1 kh\u00f4ng b\u00e1o quan qu\u00e2n, l\u1ea1i v\u1ed9i \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c th\u00ec t\u1ed9i \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9. V\u1eady h\u00e3y x\u1eed nh\u1eb9, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khuy\u1ebfn th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. B\u00f9i Do\u00e3n T\u1ea1 c\u1eed \u0111\u1ed9ng khinh su\u1ea5t, c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i b\u1ecf m\u00ecnh, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t, ki\u1ebfm c\u1edb th\u1ee5t l\u00f9i, v\u1eady n\u00ean gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t l\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p cho 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p cho 3 quan ti\u1ec1n. V\u1ea3, b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i \u0111\u00e0o khoai \u0111\u1ec3 \u0103n, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn qu\u00e1 l\u1eafm kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec c\u00e1 trong \u0111\u00e1y n\u1ed3i, kh\u00f3 g\u00ec c\u00e1i vi\u1ec7c ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang n\u00f3 ! V\u1eady sai L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u1ee9c kh\u1eafc h\u1ecdp nhi\u1ec1u binh thuy\u1ec1n h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111i n\u00e3 b\u1eaft. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ch\u1ecdn ngay 1 vi\u00ean L\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ea7y sinh l\u1ef1c, chia nhau ng\u1ed3i thuy\u1ec1n \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ec ho\u00e3n m\u1ed9t kh\u1eafc n\u00e0o\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd v\u1eeba g\u1eb7p t\u1edd s\u1edb xin \u0111i tr\u1eadn c\u1ee7a C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng \u0111\u1ebfn. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ed ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng khen, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh b\u1ec1 b\u1ed9n, ta \u0111\u00e3 sai l\u1ef1a m\u1ed9t vi\u00ean L\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 tin c\u1eady \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c. N\u1ebfu b\u1ea5t ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n y\u1ebfu th\u00ec cho chu\u1ea9n m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n k\u00edp \u0111i, li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u1ea3 dinh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Qu\u00fd ch\u1ebft. Vua ban cho 3 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00e2n x\u1eed s\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c sai l\u1ea7m c\u1ee7a thu\u1ed9c vi\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf c\u00e1c nha t\u1ea1i Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh s\u1ef1 c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1edbn, vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a tr\u01b0\u1edfng quan v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. N\u1ebfu vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f3 sai l\u1ea7m, m\u00e0 c\u1ee9 ph\u00e2n x\u1eed m\u1ed9t lo\u1ea1t nh\u01b0 nhau, e ch\u01b0a \u0111\u1ee7 r\u00f5 r\u1ec7t tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. B\u1ed9 H\u00ecnh ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n ngh\u0129 cho k\u1ef9, vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch c\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng quan th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb cho thu\u1ed9c vi\u00ean, vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch c\u1ee9 thu\u1ed9c vi\u00ean th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb cho tr\u01b0\u1edfng quan. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb th\u1ee7 ph\u1ea1m v\u00e0 k\u1ebb t\u00f2ng ph\u1ea1m theo th\u1ee9 b\u1eadc m\u00e0 gi\u1ea3m t\u1ed9i \u0111i, th\u00ec li\u1ec7t k\u00ea ra t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 vua bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh 4 \u0111i\u1ec1u, vua l\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>1. B\u00e0n b\u1ea1c n\u00ean ti\u00eau hay kh\u00f4ng, ph\u00e1n \u0111o\u00e1n vi\u1ec7c ph\u1ea3i hay tr\u00e1i : Ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec do tr\u01b0\u1edfng quan x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, m\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, th\u00ec cho ki\u1ebfn ngh\u1ecb ri\u00eang, \u0111\u1eb7t v\u00e0o trong t\u1eadp t\u1ea5u, n\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m a dua \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea7m l\u1eabn, th\u00ec ph\u1ea3i k\u1ec3 tr\u01b0\u1edfng quan l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e1 nh\u1ecb th\u1ee7 l\u0129nh ((1) T\u00e1 nh\u1ecb th\u1ee7 l\u0129nh : ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 gi\u00fap vi\u1ec7c th\u1ee7 l\u0129nh, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ec9 h\u1ea1ng B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0\u00a0 l\u1ea1i ho\u1eb7c V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i gi\u00fap vi\u1ec7c c\u00e1c quan \u1edf trong Kinh, nh\u01b0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 L\u1ee5c s\u1ef1 ho\u1eb7c c\u00e1c quan \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00e1c huy\u1ec7n nh\u01b0 kinh l\u1ecbch v\u00e0 l\u1ea1i m\u1ee5c (xem ch\u1ed7 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y).1) \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m nh\u1eb9 theo lu\u1eadt ph\u00e1p. Nh\u1eefng thu\u1ed9c vi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n kh\u00f4ng tham d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>2. K\u00ea c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t s\u1ef1 vi\u1ec7c : Ph\u00e0m c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c. N\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea7m l\u1eabn m\u00e0 vi\u1ec7c do l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, th\u00ec ph\u1ea3i k\u1ec3 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn vi\u00ean th\u1ee7 l\u0129nh d\u1ef1 l\u00e0m, th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi t\u00e1 nh\u1ecb, l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng quan. Vi\u1ec7c do th\u1ee7 l\u0129nh, ph\u1ea3i k\u1ec3 th\u1ee7 l\u0129nh chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n d\u1ef1 l\u00e0m, th\u1ee9 hai n\u1eefa \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi t\u00e1 nh\u1ecb, l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng quan. Vi\u1ec7c do ng\u01b0\u1eddi t\u00e1 nh\u1ecb, th\u00ec ph\u1ea3i k\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e1 nh\u1ecb chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m th\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn th\u1ee7 l\u0129nh, l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng quan.<\/p>\n<p>3. K\u00ea c\u1ee9u s\u1ed1 m\u1ee5c kh\u1ea3o x\u00e9t h\u1ecd, t\u00ean, vi\u1ebft k\u1ef9, ch\u00e9p r\u00f5 : Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n. N\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea7m l\u1eabn th\u00ec ph\u1ea3i k\u1ec3 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m ; v\u00e0 th\u1ee7 l\u0129nh v\u00e0 t\u00e1 nh\u1ecb \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m nh\u1eb9 theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Duy tr\u01b0\u1edfng quan c\u00f9ng th\u1ee7 l\u0129nh v\u00e0 t\u00e1 nh\u1ecb kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u00e0m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>4. Ph\u00e2n x\u1eed l\u1ea7m l\u1eabn : Ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, nh\u01b0 qu\u00e2n c\u01a1, ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng v.v\u2026 N\u1ebfu sai l\u1ea7m do tr\u01b0\u1edfng quan, th\u00ec tr\u01b0\u1edfng quan l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m, c\u00f2n t\u00e1 nh\u1ecb, th\u1ee7 l\u0129nh v\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt gi\u1ea3m nh\u1eb9 \u0111i. N\u1ebfu sai l\u1ea7m do t\u00e1 nh\u1ecb th\u00ec t\u00e1 nh\u1ecb l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m th\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u1ee7 l\u0129nh, th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng quan. N\u1ebfu sai l\u1ea7m do th\u1ee7 l\u0129nh th\u00ec th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn t\u00e1 nh\u1ecb, l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edfng quan. N\u1ebfu sai l\u1ea7m do \u0111i\u1ec3n th\u00ec l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m c\u00f2n th\u1ee7 l\u0129nh, t\u00e1 nh\u1ecb v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng quan \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u lu\u1eadt gi\u1ea3m nh\u1eb9 \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan, t\u00e1 nh\u1ecb, th\u1ee7 l\u0129nh, l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n t\u1ea1i c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf trong v\u00e0 ngo\u00e0i tr\u1ea5n, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ecbnh r\u00f5. V\u1eady xin chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c danh l\u1ef1a chia 4 b\u1eadc, nh\u01b0 : \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7n, c\u00e1c t\u1ef1, \u1edf Kinh th\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, Tham tri, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, Th\u1ecb lang, T\u1ef1 khanh, Thi\u1ebfu khanh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng quan. Lang trung, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec1u l\u00e0 T\u00e1 nh\u1ecb. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u01b0, T\u01b0 v\u1ee5, L\u1ee5c s\u1ef1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 Th\u1ee7 l\u0129nh. T\u1eeb B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, Tri ph\u1ee7, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u1ec1u l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng quan ; Th\u00f4ng ph\u00e1n, Tri s\u1ef1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 T\u00e1 nh\u1ecb, Kinh l\u1ecbch l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u1ec1u l\u00e0 Th\u1ee7 l\u0129nh, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i th\u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, c\u00f2n quan ch\u1ee9c c\u00e1c nha kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u1eadc \u1ea5y, c\u0169ng chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u1ef1a t\u00ednh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed. Khi l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa \u0111\u00e3 x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 \u1ed5n tho\u1ea3, c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh, duy c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec sai tr\u00e1i, t\u1ea5t ph\u1ea3i k\u1ec3 tr\u01b0\u1edfng quan l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u00ean ph\u00e2n ch\u00e2u Kh\u00e2m ch\u00e2u nh\u00e0 Thanh, \u0111\u01b0a th\u01b0 cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean n\u00f3i gi\u1eb7c bi\u1ec3n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u00f3 b\u1ecdn thuy\u1ec1n bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n Kim Ph\u00e1t, t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u00f4ng, xu\u1ea5t c\u1ee7a ra bi\u1ec3n n\u00e3 b\u1eaft, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ea5p chi\u1ebfu cho ph\u00e9p kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1edd c\u00f5i, c\u1ee9 vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, mong r\u1eb1ng b\u00ean ta x\u00e9t r\u00f5 kh\u00f4ng n\u00ean ng\u0103n tr\u1edf nhau.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng cho l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 bi\u00ean ph\u00f2ng, b\u00e8n t\u00e2u r\u00f5 l\u00ean, xin ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea3i ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc ta, d\u1eabu gi\u00e1p li\u1ec1n v\u1edbi nh\u00e0 Thanh, nh\u01b0ng b\u1edd c\u00f5i \u0111\u00e3 c\u00f3 ranh gi\u1edbi r\u00f5 r\u00e0ng sao l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u00ed ph\u1ecfng b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u00f4i b\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n, h\u1ea3i ph\u1eadn m\u00ecnh m\u00e0 ch\u1eb7n b\u1eaft, th\u00ec gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u00e2u ? H\u00e1 n\u00ean t\u00ednh s\u1eb5n \u0111\u1ebfn b\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a nhau \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ee9c cho th\u1ed5 Tri ch\u00e2u \u1edf V\u1ea1n Ninh ph\u1ea3i chi\u1ebfu theo b\u1ea3n th\u01b0 Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1p c\u1ee7a b\u1ed9 g\u1eedi \u0111\u1ebfn m\u00e0 vi\u1ebft tinh t\u1ea3 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00ec c\u1ee9 t\u1ef1 \u0111i tr\u1ea3 l\u1eddi quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o chi\u1ec1u theo l\u1eddi xin c\u1ee7a h\u1ecd. C\u1ee9 vi\u1ec7c m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u tr\u00ecnh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u1ed9t m\u1eb7t thi h\u00e0nh c\u0169ng ch\u1eb3ng h\u1ea1i g\u00ec ch\u1ee9\u00a0 kh\u00f4ng n\u00ean loanh quanh k\u00eau xin \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, ch\u1ec9 th\u00eam ch\u1eadm tr\u1ec5 ra th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Ph\u1ee5 D\u1ef1c \u1edf t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 s\u00e2u c\u1eafn h\u1ea1i l\u00faa\u00a0 (c\u1eafn su\u1ed1t ru\u1ed9t c\u00e2y l\u00faa). Vua sai quan t\u1ec9nh t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft v\u00e0 ch\u00f4n \u0111i.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n H\u1ef1u T\u0103ng, c\u00f4ng t\u00ednh Ch\u00e1nh chi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf T\u1eeb t\u1ebf ty gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang Nguy\u00ean mi\u1ebfu ((1) Nguy\u00ean mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Nguy\u1ec5n Kim, Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.1). L\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c chi v\u1ec1 h\u1ecd c\u00f4ng t\u00ednh.<\/p>\n<p>Tam ph\u00e1p ty h\u1ed9i th\u1ea9m b\u00e0n x\u1eed nh\u1eefng \u0111\u01a1n kh\u1ed1ng c\u00e1o, c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ebfn b\u1ed9 H\u00ecnh, b\u00e8n xin kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t v\u00e0 ngh\u0129 x\u1eed ph\u1ea1t k\u1ebb nguy\u00ean kh\u1ed1ng b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u00e1nh roi. Vua xu\u1ed1ng l\u1ec7nh truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf v\u00e0 s\u1eafc cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 tr\u1ea7n t\u00ecnh kh\u1ed1ng t\u1ed1 vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 d\u00ednh \u0111\u1ebfn Tam ph\u00e1p ty, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed9i ngh\u1ecb x\u1eed ngay.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0o th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i x\u00e9t nh\u00e0 con nu\u00f4i nguy\u00ean T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn, th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ee9a 10 t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u00f3ng s\u1eb5n \u1ea5n qu\u1ed1c gia t\u00edn b\u1ea3o v\u00e0 10 t\u1edd \u0111\u00f3ng s\u1eb5n \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, do b\u1ecd d\u00e2ng n\u1ed9p. Vua sai b\u1eaft b\u1ecdn nguy\u00ean \u0111i\u1ec3n th\u1ee7 l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Doanh giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, c\u00f2n nh\u1eefng gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u00f3ng d\u1ea5u s\u1eb5n \u1ea5y thu l\u1ea5y ti\u00eau hu\u1ef7 \u0111i. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u00e1t gi\u00e1c ra h\u01a1n 1.070 t\u1ea5m g\u1ed7 t\u00e1u v\u00e0 g\u1ed7 d\u1ea7u m\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 tr\u1eef ri\u00eang. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1ea5y g\u1ed7, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1ee9c r\u00f5 l\u00e0 ph\u1ea3i d\u00e8 d\u1eb7t t\u1ec9nh gi\u1ea3m, d\u1eabu \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n c\u00f4ng c\u0169ng c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u00ecnh ho\u00e3n. Th\u1ebf m\u00e0, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ri\u00eang sai qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed1n l\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 g\u1ed7 nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t t\u1ed1i m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, \u1edf th\u00e0nh h\u00e1 kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nghe th\u1ea5y vi\u1ec7c \u1ea5y ? T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m hao c\u1ee7a c\u00f4ng, ph\u00ed s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi, sung l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang\u00a0 ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf h\u00e3y chi\u1ebfu s\u1ed1 g\u1ed7 hi\u1ec7n th\u1ea5y, ghi v\u00e0o s\u1ed5, gi\u1eef l\u1ea1i ; r\u1ed3i \u0111em b\u1ecdn th\u1ee7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Duy\u1ec7t l\u00e0 qu\u1ea3n su\u1ea5t ba v\u1ec7 : T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb, v\u00e0 Minh ngh\u0129a (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u00f2i nh\u01b0ng ch\u01b0a v\u1ec1) tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 v\u1ecb dung t\u00fang m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o. L\u1ea1i x\u00e9t nh\u1eefng thuy\u1ec1n v\u00e0 binh kh\u00ed m\u00e0 Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 t\u1ef1 l\u00e0m l\u1eadu kh\u00f4ng ghi s\u1ed5, \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t ngh\u1ecb x\u1eed m\u1ed9t th\u1ec3, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d. \u0110\u1eb7t l\u1ec7 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c h\u1ea1t xin v\u1ea5n an vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i vua \u0111\u1ebfn gi\u1edd, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea7y t\u00f4i, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 s\u1ef1 xa c\u00e1ch, d\u1eabu \u0111\u1ebfn vi\u00ean quan nh\u1ecf, c\u00f3 vi\u1ec7c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecfi han. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, nh\u00e2n v\u00ec ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng v\u00e0o ch\u1ea7u th\u0103m, l\u00f2ng ta th\u1ef1c r\u1ea5t ngh\u0129 ng\u1ee3i. Hu\u1ed1ng chi h\u1ecd nh\u1eadn ch\u1ee9c tr\u00e1ch quan tr\u1ecdng, vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m hay n\u00ean \u0111\u1ed5i, c\u00f3 l\u1ee3i hay c\u00f3 h\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u00e0o t\u00e2u, m\u1edbi x\u1ee9ng ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u00e3 giao cho, h\u00e1 ch\u1ec9 k\u1ec3 tr\u00ean gi\u1ea5y t\u1edd s\u1ed5 s\u00e1ch m\u00e0 th\u00f4i \u01b0\u00a0 ? V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 xin v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u th\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 m\u00e0 tu\u00e2n h\u00e0nh. L\u1ea1i n\u1eefa, h\u1eb1ng n\u0103m 4 th\u00e1ng m\u1ea1nh chu\u1ea9n cho b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 g\u1eb7p khi ti\u1ec7n th\u00ec l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u xin v\u00e0o v\u1ea5n an m\u1ed9t l\u1ea7n. N\u1ebfu trong h\u1ea1t ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, qu\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 l\u1ee3i h\u1ea1i cho ch\u00ed c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t h\u1ec5 ai c\u00f3 t\u00e0i th\u1ef1c gi\u1ecfi, ti\u1ebfng t\u0103m v\u1ed1n t\u1ed1t, m\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u y\u00eau m\u1ebfn suy t\u00f4n ; ho\u1eb7c ai kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e1p, l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u t\u1ec7 h\u1ea1i \u0111\u1ec3 m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, l\u00e0m cho qu\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ee5c th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y. C\u00f2n B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t th\u00ec chu\u1ea9n cho, h\u1eb1ng n\u0103m v\u1ec1 2 th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n, tr\u1ecdng\u00a0 thu, l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u xin v\u00e0o v\u1ea5n an m\u1ed9t l\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ebfn c\u00e1c vi\u00ean b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 v\u00e0 l\u00e3nh binh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ecnh ti\u1ebft t\u1ed1t hay x\u1ea5u, nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n l\u1ee3i hay h\u1ea1i, nh\u01b0 \u0111\u00e3 k\u1ec3 tr\u00ean, c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, c\u1ed1t n\u00ean bi\u1ebft \u0111\u00edch th\u1ef1c, th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe h\u01a1i b\u1eaft b\u00f3ng m\u00e0 b\u00e0n n\u00f3i x\u1eb1ng b\u1eady. Khi vi\u1ebft t\u1eadp t\u1ea5u ph\u1ea3i ch\u00ednh tay vi\u1ebft l\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 b\u00ed m\u1eadt. N\u1ebfu T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0 quan v\u00f5, kh\u00f4ng vi\u1ebft l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn vi\u1ebft thay, r\u1ed3i n\u00f3i r\u00f5 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft thay \u1edf trong t\u1eadp t\u1ea5u. L\u1ea1i nh\u01b0 t\u1edbi k\u1ef3 d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea7n, ch\u1ec9 v\u1ea5n an theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng th\u00ec n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n, ph\u1ee5 \u0111\u1ec7 theo ch\u01b0\u01a1ng s\u1edf, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u1eed ri\u00eang, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 kh\u00f3 nh\u1ecdc cho ch\u1ea1y tr\u1ea1m. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu, b\u1ea5t t\u1ea5t c\u00e2u n\u1ec7 v\u1ec1 h\u1ea1n 4 th\u00e1ng m\u1ea1nh ho\u1eb7c m\u00f9a xu\u00e2n hay m\u00f9a thu, chu\u1ea9n cho vi\u1ebft th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u m\u00e0 gi\u1eed \u0111\u1ec7 ngay, ho\u1eb7c sai con em ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 th\u00e2n t\u00edn \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Kinh, do n\u01a1i th\u1ecb v\u1ec7 tr\u00ecnh l\u00ean vua xem. N\u1ebfu b\u1ed1, \u00e1n c\u00f3 t\u1eadp t\u1ea5u gi\u1eed \u0111i th\u00ec \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 ph\u1ea3i chi\u1ec3u theo nguy\u00ean t\u1eadp, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ec7 l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, l\u00e0m kh\u00f3 kh\u0103n ng\u0103n tr\u1edf. N\u1ebfu, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 mang l\u00f2ng ri\u00eang t\u01b0, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi tham h\u1eb7c, v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n hu\u1ef7 b\u1ecf t\u1eadp t\u1ea5u c\u1ee7a b\u1ed1, \u00e1n th\u00ec s\u1ebd kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i d\u1ed1i vua, quy\u1ebft kh\u00f4ng khoan th\u1ee9.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u00e2y l\u00e0 do ta mu\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5 n\u1ed7i u\u1ea9n kh\u00fac c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0 th\u1ea5u h\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c quan, khi\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean tr\u00ean. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i d\u1eabu \u1edf n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3, m\u00e0 t\u00e2u b\u00e0y b\u00e0n b\u1ea1c, c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edbi lui h\u1ea7u ch\u1ea7u s\u1edbm t\u1ed1i kh\u00f4ng ? Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vua t\u00f4i c\u00f9ng chung m\u1ed9t th\u1ec3, chia vui s\u1ebb bu\u1ed3n h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t l\u1eafm \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i sai ch\u1ebf kho\u00e1 v\u00e0 ch\u00eca cho c\u00e1c h\u1ed9p \u0111\u1ef1ng t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean \u1edf Ngh\u1ec7 An (\u0111\u1ed3n \u1edf x\u1ee9 L\u00e0ng Mon, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng, Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, sai em l\u00e0 Chi\u00eau Th\u0103ng \u0111em d\u00e2n ra \u1edf \u0111\u1ea5t T\u1ea1 Kh\u00e1ch. Th\u0103ng b\u1ecb b\u1ea3o m\u1ee5c \u1edf Ph\u1ed1 Kh\u00e2m, d\u1ed7 \u0111\u01b0a sang Xi\u00eam. Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y l\u00e0m lo, b\u00e8n c\u00f9ng vi\u00ean ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh b\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh, xin qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 li\u1ec1n ph\u00e1i 100 bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n \u00e1p (T\u1ea1 Kh\u00e1ch \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Khung, Ph\u1ed1 Kh\u00e2m \u1edf ph\u00eda nam s\u00f4ng Khung, \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t). Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam d\u1eabu quen l\u00e0m c\u00e1i vi\u1ec7c ph\u1ec9nh g\u1ea1t, d\u1ee5 d\u1ed7 khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta l\u00eca nhau \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u1edf gi\u1eefa ki\u1ebfm l\u1ee3i. Song Chi\u00eau Th\u0103ng n\u1ebfu qu\u1ea3 kh\u00f4ng ph\u1ea3n b\u1ed9i anh n\u00f3 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam kia c\u00f2n xen v\u00e0o ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf n\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u1edf tr\u00f2 kh\u00f4n kh\u00e9o \u0111\u01b0\u1ee3c? T\u00f3m l\u1ea1i, Th\u0103ng t\u00e2m \u0111\u1ecba kh\u00f4ng t\u1ed1t, kh\u00f4ng ai d\u1ed7 d\u00e0nh c\u0169ng \u0111i, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00fat c\u1ea3 t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n b\u1ea3o cho hai ph\u1ee7 vi\u00ean n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean d\u00e2n, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u \u1edf y\u00ean l\u00e0m \u0103n. N\u1ebfu c\u00f3 x\u1ea3y vi\u1ec7c kh\u00f4ng t\u1ed1t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed ch\u1edb n\u00ean nghi ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i xem \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, ch\u1ecdn l\u1ea5y ch\u1ed7 t\u1ed1t, d\u1ef1ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m bi\u1ec1n binh, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean, cho quan qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng, l\u01b0\u01a1ng binh do 2 ph\u1ee7 chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn c\u1ea5p. L\u1ea1i \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 Kh\u00e2m, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n nh\u1ecf, l\u1ea5y th\u1ed5 binh \u0111\u1ec3 gi\u1eef. H\u1ec5 c\u00f3 c\u00e1c Man U B\u00f4n, Hi\u1ec3m M\u00e3, L\u1ea1t Nh\u1ea5t v\u00e0 Xu\u00e2n Th\u00f4n, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb g\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea3i ng\u0103n ch\u1eb7n ngay l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ph\u00e9p\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i h\u00f4m ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam sang qua s\u00f4ng, xua \u0111u\u1ed5i c\u01b0 d\u00e2n \u1edf T\u1ea1 Kh\u00e1ch r\u1ed3i \u0111i. Chi\u00eau Th\u0103ng c\u0169ng c\u00f3 th\u01b0 g\u1eedi v\u1ec1 do\u1ea1 n\u1ea1t 2 ph\u1ee7. D\u00e2n Man s\u1ee3 h\u00e3i n\u00e1o \u0111\u1ed9ng. Quang C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam 300 bi\u1ec1n binh ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i, nh\u01b0ng do\u1ea1 n\u1ea1t d\u1ed7 ri\u00eang nhau, v\u1eabn l\u00e0 th\u00f3i quen c\u1ee7a d\u00e2n Man \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 do \u00fd ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam th\u1ebf m\u00e0 2 ph\u1ee7 thu\u1ed9c h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 v\u1ed9i H\u1ecfang s\u1ee3, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u00fat nh\u00e1t ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u00e1i vi\u00ean ch\u1ec9 n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng gi\u1eef chia nhau \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, ch\u1edb c\u00f3 hoang mang \u0111\u1ec3 d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i r\u1ed1i lo\u1ea1n. \u0110\u1ee3i sau 1 th\u00e1ng, n\u1ebfu ch\u01b0a y\u00ean th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i l\u00ednh thay phi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef, ch\u1edb \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e2u \u1edf n\u01a1i lam ch\u01b0\u1edbng\u201d.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, \u0111\u1ed7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Hu\u00e2n thu\u1ed9c B\u00ecnh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng ti\u1ebft tr\u1eddi \u0111\u00e3 sang cu\u1ed1i thu, v\u1ec1 Kinh ch\u01b0a ti\u1ec7n, v\u1eady d\u1ee5 cho ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng x\u00e9t xem c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a kho, th\u1ee9 n\u00e0o c\u1ed3ng k\u1ec1nh m\u00e0 n\u1eb7ng, th\u00ec cho \u0111\u1ec3 v\u00e0o kho \u1edf t\u1ec9nh, th\u1ee9 n\u00e0o nh\u1eb9 v\u00e0 ti\u1ec7n v\u1eadn t\u1ea3i, th\u00ec v\u00e1t ng\u1ef1a tr\u1ea1m ch\u1edf \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn s\u00f4ng An T\u00e2n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec c\u1ee9 theo \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y ch\u1edf \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u0111\u00e0i m\u00e0 ch\u1ee9a, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng l\u00e0m m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee1 nh\u1ecf ch\u1ea1y nhanh (d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc ngang 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 10 m\u00e1i ch\u00e8o), \u0111\u1ec3 \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng ph\u00f2ng khi d\u00f9ng \u0111\u1ec3 chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f4ng.<\/p>\n<p>S\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh : cho Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e0n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i Phong l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean, \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y ; Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh ; th\u0103ng Tr\u1ecbnh Quang Khanh, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, nguy\u00ean th\u1ef1\u00a0 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh r\u1ed9ng tha cho kh\u1ecfi gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p c\u00f3 ghi \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 t\u00ean. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c, Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111i l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Th\u0103ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1, \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang, l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean, cho Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3 nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i quy\u1ec1n th\u1ef1 c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 : Ph\u1ea1m Ph\u1ed5, H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An, Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh ; V\u0169 Tu\u1ea5n Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u1ed3 S\u1ef9 L\u00e2m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ecb, th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Ho\u00e0 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng. Th\u0103ng Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5, l\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1. Cho Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Ho\u00e1, quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 n\u1eefa. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 V\u0169 \u0110\u0129nh, Lang trung b\u1ed9 Binh, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An. V\u1eddi L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u00eam, \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n S\u1ef9 B\u1ea3ng, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh, v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t, \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb c\u00e1ch nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n, \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n, d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay khoan mi\u1ec5n 1 c\u1ea5p. B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd, \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u, nay ph\u1ea3i th\u00f4i ch\u1ee9c c\u0169 v\u1ec1 Kinh, l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf b\u1ed9.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Ninh Khang, tr\u1ea5n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u00ecnh Tu\u1ea5n ng\u1ea7m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n n\u00f3i nhi\u1ec1u c\u00e2u tr\u00e1i ph\u00e9p. Theo th\u1ed5 t\u1ee5c, c\u1ee9 \u0111\u1ea7u n\u0103m ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u v\u1ee9t qu\u1ea7n \u00e1o c\u0169 xu\u1ed1ng s\u00f4ng, r\u1ed3i kh\u1ea5n th\u1ea7m r\u1eb1ng bao nhi\u00eau tai n\u1ea1n \u0111\u1ec1u tr\u00f4i theo n\u01b0\u1edbc. Ri\u00eang Tu\u1ea5n th\u00ec l\u1ea5y thoi m\u1ef1c n\u00e9m xu\u1ed1ng v\u00e0 kh\u1ea5n r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ec9 mu\u1ed1n theo t\u1ee5c, vi\u1ebft v\u00e0o l\u00e1 c\u00e2y l\u00e0 ti\u1ec7n\u201d. Tu\u1ea5n l\u1ea1i t\u1eebng th\u01b0 t\u1eeb b\u00ed m\u1eadt k\u1ebft giao v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam. Th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Ki\u1ec7u Ho\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1ed1 c\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 b\u1eaft h\u1ecfi, Tu\u1ea5n \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i, b\u00e8n gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng ch\u00f9a Kh\u1ea3i T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cC\u1ed1 cung ch\u1ed7 sinh Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta t\u1ea1i x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n, t\u1eeb khi tr\u1ea3i qua binh bi\u1ebfn m\u1ea5t c\u1ea3 di ch\u1ec9. Sau khi c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 y\u00ean, t\u00ecm h\u1ecfi kh\u00f4ng ra m\u1ed7i khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m kh\u00f4ng ngu\u00f4i ! Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 sinh ta \u1edf nh\u00e0 c\u0169 c\u1ee7a T\u1ed1ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng phu nh\u00e2n t\u1ea1i ngo\u1ea1i th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1eady sai quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm h\u1ecfi xem\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00ecm h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c di ch\u1ec9 \u1edf l\u00e2n T\u00e2n L\u1ed9c, v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e2n T\u00e2n L\u1ed9c \u1edf ph\u00eda h\u1eefu th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, khi tr\u01b0\u1edbc, ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ta \u0111i theo Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta v\u00e0o Nam, t\u1eebng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i \u1ea5y. Th\u1ef1c l\u00e0 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t : \u201cC\u1ea7u v\u1ed3ng tr\u00f4i \u1edf b\u1ebfn hoa\u201d ((1) C\u1ea7u v\u1ed3ng tr\u00f4i \u1edf b\u1ebfn hoa : do \u0111i\u1ec3n m\u1eb9 Thi\u1ebfu Hi\u1ec7u l\u00e0 N\u1eef Ngung \u1edf \u0111\u1eddi Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, c\u00f3 sao l\u1edbn nh\u01b0 c\u1ea7u v\u1ed3ng sa xu\u1ed1ng, tr\u00f4i \u1edf b\u1ebfn Hoa Ch\u1eed. N\u1eef Ngung m\u1ed9ng th\u1ea5y giao ti\u1ebfp v\u1edbi sao \u1ea5y, c\u1ea3m m\u00e0 sinh ra Thi\u1ebfu Hi\u1ec7u (Theo B\u1ed9i v\u0103n v\u1eadn ph\u1ee7).1) ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t qu\u00fd ph\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc c\u00e0ng n\u00ean gi\u1eef m\u00e3i d\u1ea5u t\u00edch, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch sau n\u00e0y. V\u1eady n\u00ean x\u00e2y d\u1ef1ng ng\u00f4i ch\u00f9a \u1edf ngay ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea5y, g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00f9a Kh\u1ea3i T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ghi s\u1ef1 t\u1ed1t l\u00e0nh to t\u00e1t ch\u1ee9ng t\u1ecf n\u01a1i ph\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai l\u1ea5y c\u1ee7a kho 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, giao quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, theo c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng, g\u1ecdi th\u1ee3 x\u00e2y d\u1ef1ng. L\u1ea1i sai m\u1ed9 c\u00e1c s\u01b0 \u0111\u1ebfn \u1edf, h\u1ea1n l\u00e0 20 ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00f3 ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 sung c\u1ea5p. (Ph\u00e0m g\u1eb7p ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 : ng\u00e0y Tr\u1eeb t\u1ecbch ((1) Tr\u1eeb t\u1ecbch : 30 t\u1ebft.1) tr\u1ed3ng c\u00e2y n\u00eau, t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, t\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng((2) \u0110oan d\u01b0\u01a1ng : m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 5.2) ti\u1ebft Tam nguy\u00ean ((3) Tam nguy\u00ean : r\u1eb1m th\u00e1ng gi\u00eang, r\u1eb1m th\u00e1ng 7 v\u00e0 r\u1eb1m th\u00e1ng 10.3), ng\u00e0y s\u00f3c ((4) S\u00f3c : ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t \u0111\u1ea7u th\u00e1ng.4), ng\u00e0y v\u1ecdng ((5) V\u1ecdng : ng\u00e0y r\u1eb1m.5) \u0111\u1ec1u d\u00e2ng c\u00fang \u0111\u1ed3 chay v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng n\u1ebfn).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXX<\/a>IV<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn, cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tu\u1ed5i gi\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i b\u00ed t\u1ea5t l\u00ean \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y m\u01b0a r\u00e9t m\u1ea5y ng\u00e0y li\u1ec1n b\u00e8n cho \u0111\u00f2i b\u1ecdn ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0o d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa \u1edf trong cung m\u00ecnh c\u00f2n th\u1ea5y r\u00e9t, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c khanh tu\u1ed5i gi\u00e0 l\u00e0m sao ch\u1ecbu n\u1ed5i khi \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau nh\u1eefng ng\u00e0y r\u00e9t l\u1eafm, cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ef1 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, n\u1ebfu v\u00e0o ch\u1ea7u cho \u0111i gi\u1ea7y t\u1ea5t, \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda t\u1ea3 h\u1eefu T\u00fac m\u00f4n r\u00fat gi\u00e0y \u0111i t\u1ea5t l\u00ean \u0111i\u1ec7n cho \u0111\u1ee1 r\u00e9t. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng c\u0169ng th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n ph\u1ee7 L\u00e2m Thao l\u00e0 Ph\u1ea1m Nh\u1eef Qu\u00e1 coi vi\u1ec7c s\u1eeda ph\u1ee7 th\u00e0nh, nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng, y\u00eau s\u00e1ch, h\u1ed1i l\u1ed9 \u0103n ch\u1eb7n ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea. T\u1ec9nh x\u1eed \u00e1n ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o h\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1eafp th\u00e0nh c\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 sau. L\u1ea1i ngh\u0129 gi\u00e1 g\u1ea1o hi\u1ec7n nay h\u01a1i k\u00e9m n\u00ean d\u00f9ng c\u00e1ch thu\u00ea m\u01b0\u1edbn l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 thay s\u1ef1 ph\u00e1t ch\u1ea9n, khi\u1ebfn d\u00e2n vui v\u1ebb \u0111i l\u00e0m, nh\u01b0 con \u0111\u1ebfn l\u00e0m cho cha th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00f3ng xong. Nh\u1eef Qu\u00e1 \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng lo t\u00ednh cho \u1ed5n tho\u1ea3, g\u1ea7n m\u1ed9t n\u0103m r\u1ed3i c\u00f2n ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh, l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng ki\u1ebfm l\u1ee3i ri\u00eang, b\u1ecb d\u00e2n ki\u1ec7n sao c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed nh\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u1ea3 dinh. Th\u0103ng V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n c\u01a1 H\u1eadu v\u1ec7 l\u00e0 Phan V\u0103n Song l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m H\u1eefu d\u1ef1c. Th\u1ef1c th\u1ee5 th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, v\u1ec7 Trang v\u00f5, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i ph\u1ea3i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i ; khi v\u1ec1, ch\u1ebft \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0. Vua nghe tin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 T\u0129nh Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p can t\u1ed9i, b\u1ecb c\u1ea5t ch\u1ee9c. Gi\u00e1p h\u1eb7c t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa V\u0169 Xu\u00e2n Nghi v\u00e0 ph\u1ee7 \u0110\u1ed3ng tri V\u0169 \u0110\u0103ng D\u01b0\u01a1ng \u0111i kh\u00e1m nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t, r\u1ed3i tr\u00ecnh b\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c. B\u1ecdn Xu\u00e2n Nghi l\u1ea1i \u0111em nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i ri\u00eang c\u1ee7a Danh Gi\u00e1p t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n S\u1ef9 B\u1ea3ng, nh\u1edd thay m\u00ecnh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p l\u00e0m ch\u1ee9c quan to \u1edf ch\u1ed1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. B\u1ecdn V\u0169 Xu\u00e2n Nghi \u0111\u00e3 bi\u1ebft lo vi\u1ec7c, l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, m\u00e3i \u0111\u1ebfn khi Danh Gi\u00e1p l\u00ean ti\u1ebfng tham h\u1eb7c m\u1edbi \u0111em s\u1ef1 t\u00ecnh vi\u1ec7c c\u0169 t\u1ed1 c\u00e1o. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 b\u1edbi m\u00f3c c\u00e1o gi\u00e1c l\u1eabn nhau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng. Trong \u0111\u00f3 ph\u1ea3i hay tr\u00e1i, \u0111\u01b0\u1ee3c hay h\u1ecfng \u0111\u1ec1u ch\u01b0a bi\u1ebft. Nay ph\u00e1i th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh mang c\u1edd, bi\u1ec3n, \u0111em theo ty thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 l\u00ednh tr\u1ea5n ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, \u0111\u00f2i \u0111\u1ee7 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng, tra x\u00e9t t\u01b0\u1eddng t\u1eadn l\u00e0m \u00e1n t\u00e2u l\u00ean. Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p, V\u0169 Xu\u00e2n Nghi v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0103ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n S\u1ef9 B\u1ea3ng ph\u1ea3i tri\u1ec7t l\u01b0u nguy\u00ean ch\u1ee9c cho t\u1ea1m l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ty B\u1ed1 ch\u00ednh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An, h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1ea5n v\u1ee5\u201d. \u0110\u1ebfn l\u00fac th\u00e0nh \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, Gi\u00e1p b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, sung l\u00e0m l\u00ednh gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Xu\u00e2n Nghi v\u00e0 \u0110\u0103ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ; Nguy\u1ec5n S\u1ef9 B\u1ea3ng v\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c tham h\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng t\u01b0 v\u1ecb bao che, ph\u1ea3i ph\u1ea1t gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>S\u1edf \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng, s\u00f3ng \u0111\u00e3 y\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u0103ng : \u201cM\u00f9a thu n\u0103m nay, nhi\u1ec1u m\u01b0a h\u01a1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, m\u1ee9c n\u01b0\u1edbc th\u1ef1c to g\u1ea5p b\u1ed9i, l\u1ea1i th\u00eam gi\u00f3 b\u00e3o d\u1ed3n d\u1eadp, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u00ea nh\u1ecf thu\u1ed9c B\u1ea1ch Sam v\u00e0 Ho\u00e0 Kh\u00ea b\u1ecb v\u1ee1. Ai ch\u1eb3ng b\u1ea3o v\u1ec1 ph\u1ea7n nh\u00e2n s\u1ef1, s\u01a1 s\u00f3t v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1eeba th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u l\u1edbn nh\u1ecf m\u1ecdi h\u1ea1t nhi\u1ec1u ch\u1ed7 nguy hi\u1ec3m t\u01b0\u1edfng nguy l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, \u0111\u00f3 h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u1ef1c nh\u1edd \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ea7n linh gi\u00fap cho ? V\u1eady ph\u00e1t h\u01b0\u01a1ng l\u1ee5a trong kho N\u1ed9i ph\u1ee7 giao cho nha \u0110\u00ea ch\u00ednh s\u1eeda l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf th\u1ea7n s\u00f4ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c gi\u1eef vi\u1ec7c h\u1ed9 \u0111\u00ea chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u00e9t c\u00f4ng lao \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Cho nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m V\u0169 kh\u1ed1 ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch, T\u01b0 v\u1ee5 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u l\u00e0m N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>L\u00e0m nha th\u1ef1 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ph\u01b0\u1eddng B\u1ea3o Ho\u00e0 \u1edf ph\u00eda tr\u00ean ho\u00e0ng th\u00e0nh, l\u00e0m c\u00f4ng th\u1ef1 T\u1ea3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed nh\u01b0 ki\u1ec3u dinh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ee5c b\u1ed9, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n l\u00e0m nh\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i ; c\u00e1c thu\u1ed9c ty dinh T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0m nh\u01b0 ki\u1ec3u dinh Tham tri L\u1ee5c b\u1ed9, chung quanh \u0111\u1ec1u x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u c\u00f3 1 c\u1eeda. D\u00e3y nh\u00e0 c\u00e1c khoa c\u00e1c \u0111\u1ea1o chung quanh c\u0169ng x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u c\u00f3 2 c\u1eeda. Duy T\u1ea3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd li\u1ec7u. H\u1eefu \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, H\u1eefu ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec1u l\u00e0 ki\u00eam h\u00e0m c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u00e2y nha th\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh cho s\u00e1u t\u1ec9nh : Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n chia \u0111\u1eb7t 6 t\u1ec9nh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 L\u00e3nh binh \u0111\u1ec3 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch coi qu\u1ea3n b\u1ed9 binh. B\u1ed1n t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t quan Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd chu\u1ea9n cho c\u00e1c L\u00e3nh binh hi\u1ec7n c\u00f3, Ngh\u1ec7 An th\u00ec chuy\u00ean coi c\u00e1c v\u1ec7 : Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u1ea5n v\u00f5, Trung v\u00f5, Tr\u00e1ng v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch Ti\u1ec1n dinh ; v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh ; H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n ; Nam \u0110\u1ecbnh th\u00ec chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 thu\u1ed9c K\u00ednh ti\u1ec7p Ti\u1ec1n qu\u00e2n, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u0129nh c\u1ea3 Nam \u0110\u1ecbnh Th\u1ee7y s\u01b0 ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. S\u01a1n T\u00e2y th\u00ec chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n ; B\u1eafc Ninh th\u00ec chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n. T\u1ea5t c\u1ea3 v\u1eabn \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m L\u00e3nh binh quan. C\u00f2n Ngh\u1ec7 An th\u00ec chuy\u00ean c\u00e1c v\u1ec7 : Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, Di\u1ec7u v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5, thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u1ea3 dinh v\u00e0 c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng ; H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec chuy\u00ean coi c\u00e1c c\u01a1 : Thi\u1ec7n v\u00f5, H\u00e0 N\u1ed9i, Nghi\u00eam d\u0169ng v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 ; Nam \u0110\u1ecbnh th\u00ec chuy\u00ean coi c\u00e1c c\u01a1 Tr\u00e1ng uy, Nam \u0110\u1ecbnh, L\u1ea1c d\u0169ng v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec chuy\u00ean coi c\u00e1c c\u01a1 Ch\u00ednh v\u00f5, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 ki\u00eam coi H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y s\u01b0 ; S\u01a1n T\u00e2y th\u00ec chuy\u00ean coi c\u00e1c c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00f9ng thi\u1ec7n ; B\u1eafc Ninh th\u00ec chuy\u00ean coi c\u00e1c c\u01a1 C\u1ef1 uy, B\u1eafc Ninh, B\u1eafc thu\u1eadn v\u00e0 B\u1eafc Ninh t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 ; t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t 8 s\u1edf t\u1ea5n v\u00e0 b\u1ea3o \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh. Ngh\u1ec7 An 2 t\u1ea5n s\u1edf l\u00e0 Sam M\u00e3n t\u1ea5n \u1edf Qu\u1ea3ng huy\u1ec7n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, M\u01b0\u1eddng Then t\u1ea5n \u1edf huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n : \u0111\u1ec1u x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, d\u00f9ng 1 th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 30 th\u1ed5 d\u00e2n coi gi\u1eef 4 \u0111\u1ed3n b\u1ea3o l\u00e0 Man L\u00e2m b\u1ea3o \u1edf huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng ; H\u1ee3p Nhu\u1ebf b\u1ea3o \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh ; Gia V\u1ecb b\u1ea3o v\u00e0 K\u1ef7 S\u00e2m b\u1ea3o \u0111\u1ec1u \u1edf huy\u1ec7n Trung S\u01a1n ; ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n b\u1ea3o th\u00ec tr\u1ed3ng tre v\u00e0 c\u00e2y. Hai \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Man L\u00e2m v\u00e0 H\u1ee3p Nhu\u1ebf \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf t\u1ec9nh v\u00e0 20 bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef. Hai \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, Gia V\u1ecb v\u00e0 K\u1ef7 S\u00e2m \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u1ed9t th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 30 th\u1ed5 d\u00e2n coi gi\u1eef. H\u00e0 T\u0129nh 2 t\u1ea5n s\u1edf l\u00e0 T\u1eeb L\u0129nh t\u1ea5n \u1edf huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa, \u0111\u1ed3n Tr\u1ea1i Ph\u01b0\u1edbc t\u1ea5n \u1edf huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n ; \u0111\u1ec1u \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t d\u00f9ng bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; T\u1eeb L\u0129nh c\u00f3 m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 20 l\u00ednh ; Tr\u1ea1i Ph\u01b0\u1edbc c\u00f3 m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 l\u00ednh.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam nh\u00e2n vi\u00ean v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Ng\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 1 Lang trung, 2 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 4 Ch\u1ee7 s\u1ef1, 3 T\u01b0 v\u1ee5, 6 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 6 C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 33 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, nay th\u00eam 1 T\u01b0 v\u1ee5, 2 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 2 C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, v\u00e0 7 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 l\u0169 Ho\u00e0ng Kh\u1eafc S\u1ee7ng, Ho\u00e0ng Ph\u00f9ng Th\u1ea3n v\u00e0 h\u01a1n 10 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1ebft \u0111i. B\u1ed9 bi\u1ec1n L\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c v\u00e0 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng Qu\u1ea3n ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>D\u1eddi to\u00e0 nh\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m ra n\u01a1i kh\u00e1c (l\u00e0m b\u00ean t\u1ea3 ph\u01b0\u1eddng Nam An trong Kinh th\u00e0nh).<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean t\u1eadp \u00e1n Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea9m m\u00f9a thu sau khi \u0111\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e0m. Vua chu\u1ea9n cho nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i ph\u00e1t ph\u1ed1i sung qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0m l\u00ednh h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi, trong s\u1ed1 \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ph\u00ea cho \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 t\u1eadp \u00e1n m\u00f9a thu n\u0103m nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1edd phi\u1ebfu do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1ef1a t\u00e2u, x\u00e9t \u0111i x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 c\u00e0ng, trong \u1ea5y c\u00f3 t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1eeb 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 \u00e1n can ph\u1ea1m l\u00e0 h\u00e0nh hung, b\u1ebb kho\u00e1 v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c s\u1ef1 t\u00ecnh hung b\u1ea1o, nh\u01b0ng v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i theo lu\u1eadt c\u00f3 \u0111i\u1ec1u khoan gi\u1ea3m r\u00f5 r\u00e0ng. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u00ea cho x\u1eed nh\u1eb9 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha. L\u1ea1i ngh\u0129 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i gi\u00e0, kh\u00ed huy\u1ebft suy y\u1ebfu l\u00e0m sao l\u1ea1i c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c \u1ea5y ? ho\u1eb7c gi\u1ea3 hung h\u00e3n quen t\u00ednh \u0111\u1ebfn gi\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, hay l\u00e0 m\u1ea1o t\u0103ng tu\u1ed5i \u0111\u1ec3 mong vi\u1ec7n l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng. V\u00ed ch\u1eb3ng tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng e k\u1ebb x\u1ea3o tr\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a may h\u01b0\u1edfng l\u1ec7 khoan h\u1ed3ng. V\u1eady b\u1ed9 H\u00ecnh ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chi\u1ebfu theo t\u1eadp \u00e1n t\u01b0 s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u1ea5y xem qu\u1ea3 c\u00f3 gi\u00e0 y\u1ebfu l\u1ecdm kh\u1ecdm, m\u1eb7t v\u00e0 tu\u1ed5i c\u00f9ng ph\u00f9 h\u1ee3p nhau hay l\u00e0 g\u00e2n x\u01b0\u01a1ng h\u00ecnh d\u00e1ng c\u00f2n kho\u1ebb m\u1ea1nh \u0111anh \u00e1c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. T\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1ec1 sau \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n ph\u1ea1m t\u1ed9i gi\u1ed1ng nh\u01b0 lo\u1ea1i \u1ea5y chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u00e0y x\u00e9t nghi\u1ec7m, r\u1ed3i h\u1ed3 s\u01a1 c\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u1edf trong t\u1eadp \u00e1n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 con ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea Duy Ho\u00e1n l\u00e0 L\u00ea Duy Minh b\u1ecb giam h\u01a1n 10 n\u0103m, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i \u00e1n xin ch\u00e9m ngay c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u00e2u ph\u00ea chu\u1ea9n y r\u1ed3i. Nh\u01b0ng vua l\u1ea1i ngh\u0129 : l\u00fac Duy Ho\u00e1n ph\u1ea1m t\u1ed9i, Minh c\u00f2n b\u00e9 d\u1ea1i, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, n\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111em ch\u00e9m, li\u1ec1n truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh s\u1ee9c cho n\u00f3 t\u1ef1 th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft r\u1ed3i c\u1ea5p cho v\u1ea3i l\u1ee5a v\u00e0 quan t\u00e0i \u0111\u1ec3 ch\u00f4n.<\/p>\n<p>Sai L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh hi\u1ec7p c\u00f9ng V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ki\u00eam coi Th\u1ecb v\u1ec7. V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u1ea1i ki\u00eam coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, ty Loan nghi, v\u1ec7 Loan gi\u00e1. L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh ki\u00eam coi \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa ; Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ki\u00eam coi \u0111\u1ed9i Kim sang.<\/p>\n<p>Cho Phan V\u0103n \u0110\u1ed5ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5, \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn L\u01b0u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5, Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u xin v\u1ec1 c\u01b0 tang. Vua cho th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c Tu\u1ea7n ph\u1ee7. \u0110\u1ed5i Lang trung V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung sung l\u00e0m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf c\u00f4ng s\u1edf V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u c\u00e1c \u0111\u1ed1c h\u1ecdc c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh, d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft vua. \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb V\u0169 Vi\u1ebft Cao, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh D\u01b0\u01a1ng Huy Ki\u1ec1u, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u1eafc Ninh L\u00e2m V\u0103n B\u00ednh v\u00e0 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Y\u00ean L\u00ea S\u1ef9 Th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. Th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ph\u01b0\u1edbc Y\u00ean Ph\u1ea1m Gia L\u00e2m v\u00e0 th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc L\u00e2m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. L\u1ea1i c\u00f3 V\u0169 \u0110\u00ecnh Tu\u1ea5n, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u01b0ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng v\u00ec t\u1ed9i tham tang vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m bu\u1ed3m ((1) Bu\u1ed3m : m\u1ea3nh gi\u1ea5y nh\u1ecf t\u00f3m t\u1eaft m\u1ed9t b\u1ea3n \u00e1n ho\u1eb7c m\u1ed9t h\u1ed3 s\u01a1, n\u00eau l\u00ean \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n nh\u1eadn x\u00e9t (nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cphi\u1ebfu\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d).1) ngh\u0129 x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng trong nguy\u00ean \u00e1n c\u00f3 l\u1eddi vua cho ghi xu\u1ed1ng t\u1ed9i gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i. V\u1ec1 sau, Nguy\u1ec5n Khoa Minh \u0111\u1ec1 c\u1eed Tu\u1ea5n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, th\u1ea5y l\u00fd l\u1ecbch c\u1ee7a Tu\u1ea5n vua gh\u00e9t li\u1ec1n c\u00e1ch ch\u1ee9c cho tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n. Quan H\u00ecnh b\u1ed9 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ph\u1ea3i ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 V\u0169 Th\u00fac, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u00e0 T\u0129nh, l\u00fac v\u00e0o ch\u1ea7u kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1eddi, c\u0169ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1ed5 v\u00e0o Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 \u0110\u00e0o Trinh c\u00f3 ch\u1ec9 cho ph\u1ee5c h\u1ed3i nguy\u00ean ch\u1ee9c. Trinh nh\u00e2n say r\u01b0\u1ee3u, n\u00f3i b\u1eeba b\u00e3i b\u1ecb quan Kinh do\u00e3n tham h\u1eb7c c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ed1c h\u1ecdc, tri ph\u1ee7 v\u00e0o ra m\u1eaft, th\u01b0\u1eddng xu\u1ed1ng ch\u1ec9 cho d\u00f9ng l\u00e0m ty vi\u00ean L\u1ee5c b\u1ed9, ta ngh\u0129 : l\u0169 \u1ea5y \u0111\u1ec1u do khoa m\u1ee5c xu\u1ea5t th\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean, song trong l\u0169 \u1ea5y ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi non y\u1ebfu, n\u1ebfu ch\u1eb3ng s\u00e1t h\u1ea1ch k\u1ef9 h\u01a1n, th\u00ec k\u1ebb h\u00e8n k\u00e9m s\u1ebd ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0103n h\u1ea1i l\u1ed9n s\u00f2ng v\u00e0o \u0111\u00e1m th\u1ed5i s\u00e1o. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u1ee5c b\u1ed9 h\u1ebft s\u1ee9c xem x\u00e9t : ai m\u1eabn c\u00e1n th\u00ec cho l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169, ai \u01b0\u01a1n h\u00e8n th\u00ec cho c\u1ee9 th\u1ef1c ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 gi\u00e1ng c\u00e1ch, ai gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng t\u00e2u ngay l\u00ean, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. \u0110\u1eebng b\u1ea3o b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c vua \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1ef1a ch\u1ecdn r\u1ed3i, d\u00f9 kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c c\u0169ng ch\u1eb3ng h\u1eb7c t\u00e2u l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : h\u1ecdc quan m\u1ecdi h\u1ea1t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi cho n\u00ean s\u0129 t\u1eed \u00edt th\u1ea5y t\u1ea5n t\u1edbi. V\u1eady nay truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, gi\u00e1o th\u1ee5 v\u00e0 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb h\u1ecdc th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ebfu s\u00f3t th\u00ec \u0111u\u1ed5i \u0111i h\u1eb7c t\u00e2u \u0111\u1ec3 ru\u1ed3ng b\u1ecf.<\/p>\n<p>Hai c\u1eeda Li\u00eau, L\u00e1c \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh ng\u00e0y d\u1ea7n b\u1ed3i n\u00f4ng. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u b\u00e1o m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc, theo s\u1ed1 \u0111\u00e3 ghi (C\u1eeda Li\u00eau ch\u1ed7 n\u00f4ng l\u00fac n\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, l\u00fac n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c. C\u1eeda L\u00e1c, ch\u1ed7 n\u00f4ng, khi n\u01b0\u1edbc l\u00ean, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 5 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, l\u00fac n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n n\u00f4ng c\u1ea1n, ch\u1eb3ng nh\u1eefng kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i, m\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u00fac m\u01b0a to, l\u1ed1i n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y b\u1ecb ng\u0103n c\u1ea3n \u1edf d\u01b0\u1edbi, th\u00ec \u1ee9 l\u1ea1i \u1edf tr\u00ean. C\u00e1c \u0111\u00ea Kim Quan \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i. V\u1eady n\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch kh\u01a1i n\u1ea1o cho ch\u1ea3y th\u00f4ng\u201d. B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cX\u00e9t \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u1ed1ng c\u00f3 l\u00e0m ra c\u00e1i cu\u1ed1c kh\u01a1i s\u00f4ng. C\u00e1ch l\u00e0m : l\u1ea5y c\u00e1i l\u01b0\u1ee1i cu\u1ed1c b\u1eb1ng s\u1eaft bu\u1ed9c \u1edf sau thuy\u1ec1n cho thuy\u1ec1n \u0111i \u0111i l\u1ea1i l\u1ea1i ch\u1ed7 n\u00f4ng n\u1ea1o v\u00e9t b\u00f9n c\u00e1t. Ph\u00e9p \u0111\u00f3 t\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m\u201d. Vua b\u00e8n sai gi\u00e1m th\u00e0nh su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ebfn \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi t\u1ec9nh ph\u00e1i, l\u00e0m th\u1eed v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c 2, 3 t\u1ea5c, s\u00f3ng bi\u1ec3n \u0111\u00e3 d\u1ed3n v\u00e0o, l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u1ea7y nh\u01b0 c\u0169. Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111\u1ebfn t\u1ea1i ch\u1ed7 h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n th\u1ed5, th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i : C\u1eeda L\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i, duy c\u00f3 c\u1eeda Li\u00eau \u0111i l\u1ea1i h\u01a1i ti\u1ec7n. Nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng n\u00e0y v\u1eabn s\u00e2u, t\u1eeb khi c\u00f3 c\u00e1i b\u00e3i n\u1ed5i l\u00ean ng\u0103n tr\u1edf n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh th\u00e0nh ra c\u1eeda s\u00f4ng L\u1ea1ch Ngang chia ch\u1ea3y ra c\u1eeda L\u00e1c, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u1eeda Li\u00eau d\u1ea7n d\u1ea7n y\u1ebfu \u0111i, b\u00f9n c\u00e1t ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ed3i l\u00ean n\u00f4ng. B\u00e2y gi\u1edd n\u00ean l\u00e0m c\u00e1i m\u1ecf k\u00e8 \u0111\u1ec3 l\u1ea5p L\u1ea1ch Ngang, th\u00ec n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u ch\u1ea3y th\u1eb3ng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea9y b\u1eadt c\u00e1t m\u00e0 th\u00f4ng ra c\u1eeda bi\u1ec3n. C\u00f3 l\u0169 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n 6 ng\u01b0\u1eddi \u1edf b\u1ea3n th\u1ed5, t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u1ef1 b\u1ecf ti\u1ec1n c\u1ee7a v\u00e0 c\u00f4ng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp k\u00e8 t\u00ednh ph\u00ed t\u1ed5n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2.000 quan ti\u1ec1n. Thi\u00eam \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y d\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd, d\u1eabu ch\u01b0a ch\u1eafc sau n\u00e0y c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u hay kh\u00f4ng, nh\u01b0ng h\u00e3y t\u1ea1m theo \u00fd mu\u1ed1n, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng l\u0169 Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng \u01b0a l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n, ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c l\u00e0m, n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u, s\u1ebd l\u1ea1i khen th\u01b0\u1edfng th\u00eam.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c T\u1ebf nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng, ra H\u00e0 N\u1ed9i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9a thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu, quan t\u1ec9nh b\u00e0n xin theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho 30 n\u00e9n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ee9c T\u1ebf v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111i b\u1eaft k\u1ebb gian l\u1eadu, n\u1ebfu d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m nh\u00e2n th\u00ec n\u00ean t\u1ee9c kh\u1eafc b\u00e1o quan, sao \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft th\u1eb3ng ? Nay kh\u00f4ng cho th\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i x\u1eed ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. T\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1ec1 sau, ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i c\u00f4ng sai, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c can thi\u1ec7p vi\u1ec7c ngo\u00e0i, \u0111\u1ec3 ng\u0103n th\u00f3i ki\u00eau b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i s\u0103n v\u1ec1 m\u00f9a thu.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n vua \u0111\u00eam \u0111\u1ed7 \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng An N\u00f4ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh trong \u0111\u1ed9i Kim sang l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh V\u0169 \u0111ang ng\u1ee7 n\u00f3i m\u00ea, qu\u00e2n t\u00fac tr\u1ef1c canh ph\u00f2ng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Ph\u00fa \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1ee7 d\u1eady, k\u00eau to l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u1ea7m \u0129. Vua sai b\u1ecdn B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, H\u00e0 Duy Phi\u00ean tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi vua bi\u1ebft. Khi t\u00e2u l\u00ean vua b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n : \u201cKho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long, ta theo Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn S\u01a1n l\u0103ng. G\u1eb7p h\u00f4m kh\u00ed tr\u1eddi r\u00e9t qu\u00e1, m\u00e0 n\u00fai l\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u1ed5. \u0110\u00eam c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 trong n\u00fai, m\u1eb7c \u00e1o \u0111i b\u00ean c\u00e2y, \u00e1o t\u01a1i s\u1ed9t s\u1ea1t, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1ee7, gi\u1eadt m\u00ecnh tr\u1edf d\u1eady, t\u01b0\u1edfng l\u00e0 h\u1ed5, l\u00ean ti\u1ebfng k\u00eau to, qu\u00e2n gi\u1eef c\u1edd tr\u1ed1ng H\u1ecfang h\u1ed1t, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng li\u00ean thanh. C\u00e1c dinh, c\u00e1c v\u1ec7 ng\u1edd l\u00e0 c\u00f3 bi\u1ebfn, v\u1ed9i d\u00e0n kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u n\u1ed5i tr\u1ed1ng hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o sai g\u1ecdi loa truy\u1ec1n h\u1ecfi nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam huy\u00ean n\u00e1o, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft c\u1ea3. S\u00e1ng ra h\u1ecfi duy\u00ean c\u1edb, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o toan sai ch\u00e9m k\u1ebb k\u00eau c\u00e0n, r\u1ed3i Ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cThi\u00ean h\u1ea1 nay \u0111\u00e3 y\u00ean, n\u00ean d\u00f9ng ph\u00e9p nh\u1eb9\u201d r\u1ed3i cho gi\u1ea3m t\u1ed9i. Nay l\u0169 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Ph\u00fa, n\u00ean x\u1eed nh\u1eb9 th\u00f4i\u201d. Vua li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cTrong qu\u00e2n vi\u1ec7c c\u1ea5m ban \u0111\u00eam k\u1ef7 lu\u1eadt r\u1ea5t nghi\u00eam, hu\u1ed1ng chi ch\u1ed7 loan gi\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng, c\u00e0ng n\u00ean nghi\u00eam t\u00fac y\u00ean t\u0129nh. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i tu\u1ea7n du \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nghi\u00eam ng\u1eb7t ban b\u1ed1 ra r\u1ed3i. V\u1eady m\u00e0 nay c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 \u0111ang \u0111\u00eam l\u00e0m kinh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i x\u1eed tr\u00ed b\u1eb1ng qu\u00e2n lu\u1eadt, nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 vi\u1ec7c huy\u00ean n\u00e1o \u1ea5y ch\u1ec9 \u1edf trong m\u1ed9t thuy\u1ec1n. C\u00f2n ngo\u00e0i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u y\u00ean l\u1eb7ng, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u1ed9ng n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 v\u1ed9i \u0111em ch\u00e9m h\u1ecd ngay trong khi \u0111ang theo \u0111i. V\u1eady gia \u01a1n cho : L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Ph\u00fa tr\u1ea3m giam h\u1eadu, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh V\u0169 ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m n\u00f4 cho quan binh \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh 13 ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong thuy\u1ec1n \u0111eo g\u00f4ng n\u1eb7ng 2 th\u00e1ng, khi h\u1ebft h\u1ea1n \u0111em \u0111\u00e1nh 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, r\u1ed3i \u0111\u01b0a ra dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0m l\u00ednh. Chuy\u00ean qu\u1ea3n Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ng\u1ecd cho c\u00e1ch l\u01b0u, ki\u00eam qu\u1ea3n V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u ; Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u00e2n binh \u0111\u1ea1i vi\u00ean Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, b\u1ecdn tu\u1ea7n tra qu\u1ea3n v\u1ec7 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec v\u00e0 Phan V\u0103n Song \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. \u1ea5y l\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u1ed9i t\u00ecnh cho x\u1eed nh\u1eb9. T\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1ec1 sau, khi vua \u0111i ch\u01a1i n\u1ebfu l\u1ea1i x\u1ea3y vi\u1ec7c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec t\u1ea5t chi\u1ebfu theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111em ch\u00e9m ngay k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i, v\u00e0 c\u0169ng tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e1i l\u00ednh th\u00fa ra 5 t\u1ec9nh l\u1edbn B\u1eafc K\u1ef3 m\u1ed7i t\u1ec9nh bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u 1 v\u1ec7 : Kinh binh nh\u1ecb v\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ed3n th\u00fa H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh ; Ngh\u1ec7 An Th\u1ea7n s\u00e1ch nh\u1ecb v\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ed3n th\u00fa S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh ; Thanh Hoa Th\u1ea7n s\u00e1ch nh\u1ea5t v\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ed3n th\u00fa H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Kinh binh thay phi\u00ean v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang ; Thanh, Ngh\u1ec7 binh thay phi\u00ean v\u00e0o th\u00e1ng 11. C\u00f2n Kinh binh t\u1ee9 v\u1ec7 v\u00e0 Thanh Ngh\u1ec7 binh ng\u0169 v\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111i th\u00fa tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thay phi\u00ean \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thanh, Ngh\u1ec7 \u0111\u00e3 y\u00ean, c\u0169ng cho Kinh binh nh\u1ecb v\u1ec7 r\u00fat v\u1ec1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i th\u00fa thay n\u1eefa.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u00fac qu\u1ea3 \u1ea5n b\u1eb1ng b\u1ea1c 7 th\u00e0nh((1) B\u1ea3y th\u00e0nh : t\u1ef7 l\u1ec7 h\u1ee3p kim : b\u1ea1c c\u00f3 7 ph\u1ea7n, \u0111\u1ed3ng 3 ph\u1ea7n.1) n\u1eb7ng 5.000 l\u1ea1ng, v\u00e0 \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u201cMinh M\u1ec7nh phi long\u201d h\u1ea1ng l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u1ecf.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00fac ti\u1ec1n c\u00f3 hai th\u1ee9 : \u0111\u1ed3ng v\u00e0 k\u1ebdm. D\u00f9ng ti\u1ec1n k\u1ebdm, nh\u1eefng nh\u00e0 gi\u00e0u kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00edch tr\u1eef, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111em v\u1ec1. Ti\u1ec1n \u1ea5y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u01b0u th\u00f4ng ch\u1eb3ng nh\u1eefng l\u1ee3i cho d\u00e2n, m\u00e0 c\u0169ng l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc. \u1ea5y l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i t\u1ef1 nhi\u00ean. N\u1ebfu n\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i n\u0103m h\u01a1i c\u00f3 g\u00e3y n\u00e1t th\u00ec \u0111\u00fac l\u1ea1i ch\u1eb3ng sao. Song, kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng th\u00ec \u1ee9c v\u1ea1n n\u0103m sau l\u00e0m sao m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. Xem nh\u01b0 ti\u1ec1n \u201cng\u0169 th\u00f9\u201d \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n th\u1ebf th\u00ec ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf v\u00f5 kh\u00ed v\u00e0 c\u1edd tr\u1ea1m c\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ea1m nam, b\u1eafc (m\u1ed7i tr\u1ea1m 20 gi\u00e1o d\u00e0i, 10 dao nh\u1ecdn d\u00e0i chu\u00f4i). Duy c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng s\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ea1m c\u00f3 \u00edt, m\u1ed7i tr\u1ea1m 10 gi\u00e1o d\u00e0i, 5 dao nh\u1ecdn d\u00e0i chu\u00f4i, c\u1edd v\u1ea3i v\u00e0ng m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u 1 l\u00e1, d\u00e0i r\u1ed9ng \u0111\u1ec1u 2 th\u01b0\u1edbc, vi\u1ebft t\u00ean tr\u1ea1m b\u1eb1ng ch\u1eef to. Khi \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 c\u1ee7a c\u00f4ng th\u00ec c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi \u1ea5y \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1\u00a0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, nh\u1eefng ch\u1ed7 c\u00f3 th\u1ec3 khai kh\u1ea9u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn m\u1eabu, duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u, d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y quen ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111i bu\u00f4n, kh\u00f4ng th\u00edch l\u00e0m ru\u1ed9ng. V\u1eady xin ph\u1ecfng theo c\u00e1ch l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n x\u01b0a li\u1ec7u ph\u00e1i l\u00ednh th\u00fa, do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, sai \u0111i khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea th\u00ec cho \u0111\u1eafp l\u00ean. \u0110\u1ebfn l\u00fac thu ho\u1ea1ch c\u1ee9 s\u1ed1 th\u00f3c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n, l\u1ea5y 2 ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 v\u00e0o kho, c\u00f2n 1 ph\u1ea7n c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi v\u1ee1 ru\u1ed9ng. Sau khi th\u00e0nh ru\u1ed9ng, m\u1ed9 d\u00e2n l\u0129nh c\u1ea5y, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i xem x\u00e9t. C\u00f4ng Tr\u1ee9 li\u1ec1n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kho\u1ea3ng kho\u00e1t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf ba x\u00e3 L\u01b0u Kh\u00ea, V\u1ecb D\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean H\u01b0ng) v\u00e0 An Phong (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Hoa Phong) c\u1ed9ng 3.500 m\u1eabu. Ngh\u0129 xin \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, d\u00e0i h\u01a1n 2.740 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea5y l\u00ednh th\u00fa t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh c\u01a1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng g\u00f3p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m. Khi \u0111\u00ea \u0111\u1eafp xong li\u1ec7u cho l\u01b0u l\u1ea1i khai kh\u1ea9n. Vua \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n T\u00e1n H\u1ea3i, sai th\u00ed sai th\u1ed5 Tri ch\u00e2u \u1edf V\u1ea1n Ninh l\u00e0 Phan V\u0103n V\u1ecb v\u00e0 th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c Phan V\u0103n B\u00edch \u0111em l\u00ednh th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i tu\u1ea7n th\u00e1m, \u0111\u1ebfn n\u00fai T\u00e2y Tr\u00e0ng, g\u1eb7p t\u00ean gi\u1eb7c th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u00f4ng giao chi\u1ebfn : b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. C\u00f2n 5 thuy\u1ec1n n\u1eefa nh\u1eb1m h\u1ea3i ph\u1eadn nh\u00e0 Thanh ch\u1ea1y tr\u1ed1n. \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua khen, xu\u1ed1ng ch\u1ec9 d\u1ee5 : chu\u1ea9n cho Phan V\u0103n V\u1ecb, Phan V\u0103n B\u00edch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay, nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh [tr\u00f9ng h\u1ecd t\u00ean v\u1edbi Ch\u01b0\u1edfng Trung Qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh] \u0111em binh thuy\u1ec1n h\u1ed9i ti\u1ec5u bi\u1ec3n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u1ed3ng M\u00f4 tr\u00f9ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng ti\u1ebfn. Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u00e0nh li\u1ec1n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf th\u00e2n c\u1ee7a d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc s\u1ed5 d\u00e2n c\u00f3 ch\u00ednh h\u1ed9, kh\u00e1ch h\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng : tr\u00e1ng qu\u00e2n, d\u00e2n, c\u1ed1, c\u00f9ng, \u0111\u00e0o, d\u00e2n \u0111inh gi\u00e0, \u1ed1m. Ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 nh\u00e0 \u1edf hay \u1edf ng\u1ee5 c\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9. V\u1ec1 ch\u00ednh h\u1ed9 th\u00ec tr\u00e1ng h\u1ea1ng, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf 1 quan 6 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng qu\u00e2n 1 quan 4 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng d\u00e2n 1 quan 2 ti\u1ec1n. V\u1ec1 kh\u00e1ch h\u1ed9 : tr\u00e1ng h\u1ea1ng 1 quan 4 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng qu\u00e2n 1 quan 2 ti\u1ec1n, h\u1ea1ng d\u00e2n 1 quan. Ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i ((1) Ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i : t\u1ee9c ti\u1ec1n ph\u00ed t\u1ed5n v\u1ec1 giang l\u1ea1t d\u00f9ng \u0111\u1ec3 x\u00e2u ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng th\u00e0nh t\u1eebng quan.1) m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 1 ti\u1ec1n, d\u00e2n \u0111inh gi\u00e0 \u1ed1m th\u00ec thu m\u1ed9t n\u1eeda. H\u1ea1ng c\u1ed1, c\u00f9ng, \u0111\u00e0o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. Nay t\u01b0\u1edbc b\u1ecf danh hi\u1ec7u ch\u00ednh h\u1ed9 v\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9 g\u1ed9p c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n, d\u00e2n, c\u1ed1, c\u00f9ng, \u0111\u00e0o l\u00e0m tr\u00e1ng h\u1ea1ng. Tr\u00e1ng h\u1ea1ng c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf 1 quan 4 ti\u1ec1n. Kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng, 1 quan 2 ti\u1ec1n. Ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 1 ti\u1ec1n. D\u00e2n \u0111inh gi\u00e0 \u1ed1m thu m\u1ed9t n\u1eeda. Quan vi\u00ean t\u1eed c\u0169ng nh\u01b0 tr\u00e1ng h\u1ea1ng.<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn Long H\u01b0ng thu\u1ed9c V\u0129nh Long, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111i. Quan Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, vua l\u1ea1i sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, th\u1ef1 Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, \u0111\u1ec1u \u0111em binh thuy\u1ec1n h\u1ed9i ti\u1ec5u. Gi\u1eb7c li\u1ec1n ra \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n [t\u1ee9c C\u00f4n \u0110\u1ea3o] thu\u1ed9c Phi\u00ean An, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n, l\u1ea1i l\u00ean b\u1edd \u0111\u1ed1t nh\u00e0, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a. Quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ea1ch t\u00ean Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng m\u00e0 tham h\u1eb7c. Vua chu\u1ea9n cho c\u00e1ch l\u01b0u, h\u1eb9n ng\u00e0y ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua ngh\u0129 : C\u00f4n L\u00f4n th\u1ee7 [\u0111\u1ed3n th\u1ee7 \u1edf C\u00f4n \u0110\u1ea3o] ((2) Th\u1ee7 : m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1 c\u00f3 \u0111\u1eb7t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. Ng\u00e0y nay Nam B\u1ed9 c\u00f2n c\u00f3 t\u00ean \u0111\u1ea5t Th\u1ee7 D\u1ea7u M\u1ed9t, ch\u00ednh l\u00e0 ngh\u0129a ch\u1eef th\u1ee7 n\u00e0y.2) v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean Ph\u00fa Qu\u1ed1c th\u1ee7 ((3) Nh\u01b0 tr\u00ean.3) \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu, d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, th\u1ebf m\u00e0 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1ea9n hi\u1ec7n. Li\u1ec1n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan th\u00e0nh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t 2 ch\u1ed7 th\u1ee7 \u1ea5y, x\u00e2y \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i, li\u1ec7u c\u1ea5p s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi, thuy\u1ec1n b\u00e8, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Nh\u1eefng c\u01b0 d\u00e2n c\u0169ng c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ph\u00f2ng gi\u1eef. L\u1ea1i chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho 5 tr\u1ea5n trong th\u00e0nh h\u1ea1t, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u00e0ng s\u1edf t\u1ea1i ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u s\u1eb5n s\u00e0ng thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00ed gi\u1edbi, n\u1ebfu th\u1ea5y thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n b\u1edd, t\u1ee9c th\u00ec c\u00f9ng nhau ti\u1ebfp \u1ee9ng g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft. R\u1ed3i \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i Ph\u00fa C\u01b0\u1eddng, s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u1edf h\u00f2n D\u1eeba, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n v\u00e0 s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. Quan th\u00e0nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n n\u1ed5i l\u00ean, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c L\u00e3nh binh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, th\u1ebf m\u00e0 h\u01a1n hai th\u00e1ng nay kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o ! Nay Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u hi\u1ec7u, v\u1eady m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen\u201d. Ng\u00f4 V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ngay Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, nh\u1eefng qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh H\u1ea3i Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong t\u1ec9nh h\u1ea1t, s\u00f4ng chia nhi\u1ec1u ng\u1ea3 quanh co kh\u00fac khu\u1ef7u, m\u1ed9t d\u1ea3i bi\u1ec3n \u0111\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng 4 c\u1eeda bi\u1ec3n (Ng\u1ea3i Am, V\u0103n \u00fac, \u0110\u1ed3 S\u01a1n, Tr\u1ef1c C\u00e1t) m\u00e0 c\u1eeda \u0110\u1ed3 S\u01a1n r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh \u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Minh Li\u1ec5n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y, c\u1eaft qu\u00e2n canh gi\u1eef, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n. G\u1eb7p khi c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1edd b\u00e1o t\u1ec9nh ph\u00e1i b\u1eaft, th\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c. V\u1ea3 l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ed3n b\u1ea3o g\u1ea7n ng\u00e3 ba s\u00f4ng, tr\u00ean b\u1edd c\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ea3 \u0111\u1ed3i kho\u1ea3ng kho\u00e1t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n. Sau c\u00f3 m\u1ed9t g\u00f2 \u0111\u1ea5t cao, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng Th\u1ee7y qu\u00e2n s\u01b0. V\u1eady xin li\u1ec7u ph\u00e1t cho 3 chi\u1ebfc v\u1eeba thuy\u1ec1n \u00f4 v\u1eeba thuy\u1ec1n l\u00ea \u0111\u1eb7t x\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u1ea5y, r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c ph\u00f3 qu\u1ea3n, 6 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 200 l\u00ednh t\u1ea3 qu\u00e2n, 100 Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u00f3. N\u1ebfu th\u1ea5y thuy\u1ec1n gi\u1eb7c th\u1ea5p tho\u00e1ng ngo\u00e0i kh\u01a1i t\u1ee9c th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t phi b\u00e1o, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ecfi s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u1ee1 vi\u1ec7c\u201d. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 vi\u00ean Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o xin v\u1ec1 c\u01b0 tang. Quan th\u00e0nh xin chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh n\u0103m Gia Long, v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c h\u1ecdc, tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u00f3 tang, cho v\u1ec1 qu\u00ea lo li\u1ec7u vi\u1ec7c tang trong 12 th\u00e1ng. Vua y cho v\u00e0 ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay, gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u1ee9 theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, v\u00e0 Tam thu\u1ed9c th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh \u1edf Kinh ch\u1ec9 c\u00f3 110 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1. V\u1eady xin l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, c\u00f2n 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec g\u1ed9p v\u1edbi b\u1ecdn ca nhi, 40 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, Nam Ng\u00e3i, B\u00ecnh Ph\u00fa (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 m\u1ed7i h\u1ea1t ph\u1ea3i ch\u1ecdn 10 ca nhi \u0111\u01b0a v\u00e0o Kinh, giao cho Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 t\u1eadp di\u1ec5n) \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tam. V\u1eady 110 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ea1ch c\u0169 \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c, c\u00f2n l\u0169 ca nhi m\u1edbi b\u1ed5 xin chi\u1ebfu theo c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ee9, Ng\u0169, L\u1ee5c, Th\u1ea5t, B\u00e1t m\u1edbi l\u1eadp, h\u00e0ng n\u0103m, nh\u1eb1m n\u0103m k\u1ef3 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng, \u0111\u00f2i g\u1ecdi t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, l\u00e0m l\u1ec5 xong, cho v\u1ec1. L\u1ea1i n\u1eefa nh\u1eefng ca c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, theo \u0111\u00f2i ngh\u1ec1 m\u1ecdn v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i s\u1ea3n m\u00e0 m\u1ed7i l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i \u0111i v\u1ec1, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u00ed t\u1ed5n. V\u1eady xin t\u1eeb nay theo l\u1ec7 g\u1ecdi \u0111\u1ebfn ban th\u1ee9 \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo t\u1eebng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n. Ph\u00e0m t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc, c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 h\u00e1t c\u1eeda \u0111\u00ecnh. T\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam n\u1ebfu qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u00f3 h\u1ed9i, nh\u00f3m h\u1ecdp ph\u01b0\u1eddng ch\u00e8o, ph\u01b0\u1eddng tu\u1ed3ng \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u di\u1ec5n th\u00ec cho ph\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c thu l\u1ea5y hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi (2\/10) trong s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u1ebb th\u01b0\u1edfng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ca h\u00e1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c, duy c\u00f3 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u00edt h\u01a1n th\u00ec l\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi (1\/10)\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u1edf h\u00e0nh cung c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m h\u1ec5 g\u1eb7p 3 ng\u00e0y l\u1ec5 l\u1edbn v\u00e0 ng\u00e0y ban l\u1ecbch, ban chi\u1ebfu c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u00e0y r\u1eb1m, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t \u0111\u1ec1u d\u00f9ng nh\u1eefng nh\u1ea1c c\u1ee5 nh\u1ecf nh\u01b0 \u0111\u00e0n, s\u00e1o, \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 ; c\u00f2n ca v\u0169 tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 d\u00f9ng th\u00ec \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u00e3i m\u00e3i. M\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu, ng\u00e0y \u0111inh t\u1ebf V\u0103n mi\u1ebfu, d\u00f9ng chu\u00f4ng tr\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 nh\u1ea1c c\u1ee5 nh\u1ecf th\u00f4i, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ea5u \u0111\u1ee7 nh\u1ea1c ch\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i n\u1eefa tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n duy\u1ec7t v\u00e0 khi v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ea7u gi\u00f3, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, nay c\u0169ng b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 d\u00e2ng s\u1edb xin theo l\u1ec7 c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n cho m\u1ed9 binh c\u01a1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c h\u1ea1t. H\u1ed9 b\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng bi\u1ec1n binh B\u1eafc Th\u00e0nh, theo l\u1ec7 v\u1eabn c\u00f3 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n, v\u00ec c\u1edb th\u1ed1ng thu\u1ed9c \u1edf th\u00e0nh m\u00e0 chia ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec v\u1eabn l\u00e0 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c. B\u1eb1ng nay \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c b\u1ea3n t\u1ec9nh g\u1ea7n \u1edf qu\u00ea nh\u00e0, kh\u00f4ng nh\u01b0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. Trong \u0111\u00f3 h\u1ea1ng l\u00ednh m\u1ed9 tuy c\u00f3 danh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra c\u00f3 k\u1ebb v\u00ec cha \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa, l\u1ea5y v\u1ee3 sinh ra, r\u1ed3i \u1edf l\u1ea1i qu\u00ea m\u1eb9, c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ebfn \u1edf ng\u1ee5 c\u01b0 \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u00e0 c\u1eeda v\u1ee3 con t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc. Hu\u1ed1ng chi bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Ninh B\u00ecnh v\u00e0o Nam \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n. Nh\u01b0 th\u1ebf xin vi\u1ec7n l\u1ec7 c\u0169 sao \u0111\u01b0\u1ee3c\u00a0 ? V\u1eady xin ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i th\u00fa t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ra B\u1eafc ch\u1ec9 c\u00f3 l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh Man v\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, may qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ea5p cho, c\u00f2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 h\u1ebft.<\/p>\n<p>V\u1eady y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, l\u1ea1i cho r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Kinh binh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i th\u00fa c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n r\u1ed3i, m\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng trong n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u0111\u1ec1u m\u1ed9t lo\u1ea1t n\u1eefa th\u1ebf l\u00e0 l\u1ea1i tr\u00f9ng hai l\u1ea7n. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, nh\u1eefng Kinh binh ph\u00e1i \u0111i l\u01b0u th\u00fa c\u00e1c h\u1ea1t n\u1ebfu v\u00e0o nh\u1eefng th\u00e1ng xu\u00e2n, h\u1ea1, thu \u0111\u00e3 c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u1ebfn th\u00e1ng \u0111\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. Gi\u00e1n ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m sau c\u00f2n \u1edf \u0111\u1ed3n th\u00fa ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i v\u1ec1 th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai hai t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0 s\u1eeda sang \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cPh\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan nhi\u1ec1u ch\u1ed7 n\u00fai cao, l\u00ednh tr\u1ea1m leo tr\u00e8o, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111i l\u1ea1i, c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 kh\u00f3 kh\u0103n tr\u1edf ng\u1ea1i, n\u00ean theo \u0111\u1ecba th\u1ebf s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i. V\u1eady truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t xem \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u00e1 l\u1edbn ng\u0103n tr\u1edf, th\u00ec \u0111\u1ed1t cho n\u00e1t ph\u00e1 b\u1ecf \u0111i, c\u1ed1t r\u1ed9ng t\u1eeb 4 \u2013 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ee7 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ; ch\u1ed7 n\u00e0o v\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u01b0a l\u1ee5t ch\u1ea3y x\u00f3i, l\u00e2u ng\u00e0y tr\u0169ng s\u00e2u, th\u00ec \u0111\u00e1 l\u1ea5p \u0111\u1ea7y, ho\u1eb7c x\u00e2y th\u00e0nh b\u1eadc, cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, r\u1ed3i u\u1ef7 cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, tr\u1ea3 c\u00f4ng \u01b0u h\u1eadu b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, r\u1ed9ng cho th\u1eddi h\u1ea1n, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00edch l\u1ee3i l\u00e2u d\u00e0i\u201d. Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f3 nhi\u1ec1u r\u1eebng n\u00fai, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u00fa d\u1eef l\u00e0m h\u1ea1i, ra l\u1ec7nh cho s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m n\u00e0o nhi\u1ec1u th\u00fa d\u1eef, th\u00ec c\u1ea5p cho 5 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 m\u1ed7i kh\u1ea9u k\u00e8m theo thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ee7 50 ph\u00e1t. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n quan tr\u1ecdng th\u00ec l\u00ednh tr\u1ea1m li\u1ec1n \u0111eo 1, 2 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i, g\u1eb7p th\u00fa d\u1eef, b\u1eafn li\u1ec1n, h\u1ebft \u0111\u1ea1n s\u1ebd l\u1ea1i cho ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u0129nh. M\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ea m\u1ed9t l\u1ea7n. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXXV<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng. B\u1ea5y gi\u1edd m\u01b0a to, nh\u1eefng quan b\u1ed3i t\u1ebf v\u00e0 ch\u1ea5p s\u1ef1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb m\u01b0a \u01b0\u1edbt \u00e1t. T\u1ebf xong, vua th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u1ec1u ngo\u00e0i 70 tu\u1ed5i, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf. N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 ch\u1ecdn sa, \u0111o\u1ea1n trong kho \u0111em th\u01b0\u1edfng, c\u00f3 t\u1ea5m \u0111\u00e3 gi\u1eb7t \u0111i r\u1ed3i. Vua li\u1ec1n sai \u0111\u1ed5i t\u1ea5m kh\u00e1c, m\u00e0 b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cGi\u1eb7t \u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111i ch\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a l\u1ea5y l\u00e0m b\u1ea7n ti\u1ec7n. Ta \u0111\u00e3 2, 3 l\u1ea7n b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t : ph\u00e0m nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan n\u00ean ch\u1ecdn th\u1ee9 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Nay Th\u1ecb lang N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u1ea1i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, r\u1ea5t kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd ta \u01b0u \u0111\u00e3i c\u00e1c quan\u201d. Vua b\u00e8n gi\u00e1ng Ch\u1ea5n 2 c\u1ea5p, nh\u1eefng ch\u1ee7 th\u1ee7 \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t roi.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf c\u00e1c nha B\u1ed9, Vi\u1ec7n, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng v\u00e0o ch\u1ea7u, cho \u0111em theo b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 sai b\u1ea3o. Hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh m\u1ed7i b\u1ed9 3 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed1n b\u1ed9 L\u1ec5, H\u1ed9, H\u00ecnh, C\u00f4ng, v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n 1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho th\u1ebb b\u00e0i b\u1eb1ng s\u1eebng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1ea1i \u1edf c\u1eeda t\u1ea3 h\u1eefu T\u00fac m\u00f4n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 B\u00f9i Ng\u1ecdc Th\u00e0nh l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, gia h\u00e0m T\u1ef1 khanh, theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua cho tri\u1ec7u b\u1ecdn m\u1edbi v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 Tu so\u1ea1n Phan Tr\u01b0\u1edbc, Bi\u00ean tu Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd, Ki\u1ec3m th\u1ea3o Nguy\u1ec5n M\u1eadu Tr\u1ea1ch, 11 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0111\u00e3i l\u1eadu, sai \u1ee9ng ch\u1ebf((1) \u1ee9ng ch\u1ebf : v\u00e2ng theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh nh\u00e0 vua m\u00e0 l\u00e0m ra.1) l\u00e0m b\u00e0i \u201cTi\u1ec1u phu t\u1eeb\u201d ((2) Ti\u1ec1u phu t\u1eeb : b\u00e0i t\u1eeb n\u00f3i v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfm c\u1ee7i.2). Nhi\u1ec1u b\u00e0i kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 tri\u1ec1u, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 Phan Tr\u01b0\u1edbc \u1ee9ng ch\u1ebf, duy c\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0i c\u1ee7a Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i d\u1eabu c\u00f3 xu\u1ea5t v\u1eadn, nh\u01b0ng c\u00f2n kh\u1ea3 quan ; c\u00f2n th\u00ec nh\u01b0 n\u1ebfm s\u00e1p ch\u1eb3ng th\u1ea5y m\u00f9i g\u00ec, ho\u1eb7c \u0111\u1ea7y tr\u00ean gi\u1ea5y nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i nh\u1ea3m, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb vi\u1ebft kh\u00f4ng th\u00e0nh v\u0103n ! V\u1ea3 l\u1ea1i l\u0169 kia l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ed7 thi H\u1ed9i, sai l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 : \u201cH\u1ea1 V\u00e2n \u0111a k\u1ef3 phong\u201d((1) M\u00e2y m\u00f9a h\u1ea1 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ecdn k\u1ef3 l\u1ea1.1), l\u00f2ng ta r\u1ea5t y\u00eau h\u1ecdc tr\u00f2, n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ec3 v\u0103n hay d\u1edf, \u0111\u1ec1u m\u1ed9t lo\u1ea1t th\u01b0\u1edfng cho kim ti\u1ec1n v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n, \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1eb7c \u00e2n m\u00e0 th\u00f4i. Nay c\u1ea5t nh\u1eafc v\u00e0o vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m, \u0111\u00e3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u01b0 h\u1ea1ng ch\u01b0a l\u00e0m quan, m\u1ed9t khi m\u1edbi sai \u1ee9ng ch\u1ebf, v\u1eady m\u00e0 v\u0103n t\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi ch\u1ee9c l\u00e0m ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 vua n\u1eefa ? N\u1ed9i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c r\u00f5 cho l\u0169 Phan Tr\u01b0\u1edbc : t\u1eeb nay n\u00ean \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u xem r\u1ed9ng, c\u1ea7n c\u00f9 m\u00e0i d\u0169a khi\u1ebfn cho \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y th\u00eam ti\u1ebfn t\u1edbi, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i khi ta nh\u00e0n r\u1ed7i, cho v\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1ee9ng ch\u1ebf, m\u1edbi kh\u1ecfi th\u1eb9n l\u00e0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi khoa b\u1ea3ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea7u may \u0111\u1ed7 l\u1ea5y m\u1ed9t t\u00fd, \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u00e0m t\u1ef1 m\u00e3n th\u00ec th\u1ef1c ph\u1ee5 \u00fd b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng t\u00e1c th\u00e0nh c\u1ee7a ta nhi\u1ec1u l\u1eafm !\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o quan Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 binh L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi H\u1ed9i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc ; c\u00f2n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00fang c\u00e1ch. N\u1ebfu v\u00ec \u0111\u1ecba h\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e0 l\u1ea5y b\u1eeba \u0111i, th\u00ec c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ecf v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 ch\u00ed c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ebf \u0111\u00f4 l\u00e0 n\u01a1i v\u0103n v\u1eadt quy t\u1ee5, m\u00e0 sao s\u0129 t\u1eed trong kinh k\u1ef3, s\u1ee9c h\u1ecdc l\u1ea1i k\u00e9m c\u1ecfi, kh\u00f4ng ti\u1ebfn, nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u tinh tu\u00fd, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd c\u1ea3, song v\u00ec s\u0129 t\u1eed ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 gia s\u00e1o, cho n\u00ean d\u1ec5 \u0111\u1ed7 ; c\u00f2n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng h\u1ecdc r\u1ed9ng, ch\u1ec9 v\u00ec v\u0103n th\u1ec3 ch\u01b0a am luy\u1ec7n n\u00ean \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi H\u1ed9i, \u00edt \u0111\u1ed7 \u0111\u00f3 th\u00f4i. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 : ph\u00e9p thi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ec3 v\u0103n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay theo s\u00e1o c\u0169, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eadt t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cPh\u00e9p thi c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c ch\u1ec9 c\u00f3 3 k\u1ef3. Ta l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t k\u1ef3 \u201ct\u1ee9 l\u1ee5c\u201d((2) T\u1ee9 l\u1ee5c : t\u1ee9c l\u00e0 th\u1ec3 v\u0103n bi\u1ec1n ng\u1eabu, m\u1ed7i v\u1ebf c\u00f3 b\u1ed1n ch\u1eef, s\u00e1u ch\u1eef \u0111\u1ed1i nhau.2), nh\u01b0ng v\u0103n l\u00e0m t\u1eeb ch\u1eef \u0111\u1ebfn c\u00e2u \u0111\u1ec1u t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng thi th\u1ed1 ra th\u1ef1c d\u1ee5ng. S\u1ef1 h\u1ecdc c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 ph\u00e1t minh ngh\u0129a l\u00fd, kh\u00f4ng c\u00f3p nh\u1eb7t n\u00f3i theo l\u1eddi c\u0169. C\u1eed nghi\u1ec7p n\u01b0\u1edbc ta x\u01b0a nay ch\u1ec9 c\u1ed1t \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c s\u00e1ch c\u0169, th\u1ea7y l\u1ea5y th\u1ebf d\u1ea1y, tr\u00f2 theo th\u1ebf h\u1ecdc, chuy\u00ean c\u1ea7n thu\u1ed9c l\u00f2ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd m\u1edbi g\u00ec c\u1ea3. \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 th\u00f3i quen theo nhau, cho l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111em d\u00f9ng, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi thi\u1ebfu s\u00f3t. V\u1eady, n\u00ean m\u1ed9t phen s\u1eeda ch\u1eefa, m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 cho d\u00e2n 3 huy\u1ec7n Th\u1eeba Thi\u00ean, ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u b\u00f2 \u0111\u1ec3 t\u1ebf t\u1ef1. H\u1eb1ng n\u0103m, ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u \u0111en, b\u00f2 v\u00e0ng, m\u1ed7i th\u1ee9 450 con ; m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ef1c 300 con, c\u00e1i 150 con. Tr\u00e2u \u0111en, h\u1ea1n nu\u00f4i 4 n\u0103m, m\u1ed7i con tr\u00e2u c\u00e1i \u0111\u1ebb, l\u1ea5y1 con ; b\u00f2 v\u00e0ng h\u1ea1n nu\u00f4i 3 n\u0103m, m\u1ed7i con b\u00f2 c\u00e1i \u0111\u1ebb, c\u0169ng l\u1ea5y 1 con. Th\u1eeba ra cho l\u00e0 c\u1ee7a t\u01b0, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ed3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Nh\u1eefng con tr\u00e2u b\u00f2 \u0111\u1ebb ra, h\u1ea1n nu\u00f4i 6 n\u0103m, v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n m\u1ed7i con c\u00e1i \u0111\u1ebb l\u1ea5y 1 con, thi\u1ebfu c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n. Cho 6 x\u00e3 An \u0110\u00f4, Ph\u1ee5 \u1ed5, Li\u1ec5u C\u1ed1c, M\u1ef9 Xuy\u00ean th\u01b0\u1ee3ng, M\u1ef9 Xuy\u00ean h\u1ea1, An C\u1ef1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 ; 11 x\u00e3 Ph\u00fa \u1ed1c, S\u01a1n C\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng, L\u1ea1i B\u1eb1ng, C\u1ed5 Bi, Hi\u1ec1n S\u0129, Ph\u00f9 Ninh, Th\u01b0\u1ee3ng An, B\u1ed3 \u0110i\u1ec1n, \u0110\u00f4ng L\u00e2m th\u01b0\u1ee3ng, Xu\u00e2n L\u1ed9c, S\u01a1n Qua thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n ; 4 x\u00e3 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n, Ph\u00f9 B\u00e0i, An N\u00f4ng, Th\u1ea7n Ph\u00f9 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vinh : c\u1ee9 2 ng\u01b0\u1eddi nu\u00f4i 1 con \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c vi\u1ec7c sai ph\u00e1i t\u1ea1p d\u1ecbch. Quan huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng tr\u00f4ng nom. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, quan ph\u1ee7 c\u1ee9 s\u1ed1 nu\u00f4i c\u0169, s\u1ed1 m\u1edbi \u0111\u1ebb, s\u1ed1 \u0111\u00e3 d\u00f9ng, s\u1ed1 h\u00e3y c\u00f2n l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. Trong s\u1ed1 n\u1ebfu c\u00f3 con tr\u00e2u b\u00f2 n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec c\u1ee9 t\u00ednh chung m\u1ed7i n\u0103m trong 100 con, m\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u1ebfn 5 con th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu t\u1eeb 6 con tr\u1edf ra th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n theo s\u1ed1 ; v\u00e0 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ng\u1ef1a tr\u1ea1m ch\u1ebft, \u0111em ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i v\u00e0 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi. N\u1ebfu c\u00f3 d\u00e1m cho vay m\u01b0\u1ee3n ri\u00eang th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 cho vay m\u01b0\u1ee3n ri\u00eang s\u00fac v\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 tr\u00e2u b\u00f2 l\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec3 c\u00fang t\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i li\u1ec7u ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng con d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c : 20 con tr\u00e2u \u0111en \u0111\u1ef1c, 20 con b\u00f2 v\u00e0ng \u0111\u1ef1c, giao \u0111\u1ed9i t\u1ec3 sinh t\u1eafm r\u1eeda, ch\u0103n nu\u00f4i, \u0111\u1ebfn k\u1ef3, m\u1ed5 \u0111\u1ec3 t\u1ebf, thi\u1ebfu th\u00ec l\u1ea1i b\u00f9 cho \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>C\u00e1c th\u1ea7n c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cNay ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 ho\u00e0ng n\u1eef \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn tr\u0103m, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t m\u00e0 c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a c\u00f3. V\u1eady xin \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u00e0y, l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng, \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng th\u1ea7n d\u00e2n mong mu\u1ed1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa, tr\u00ean nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t gi\u00fap th\u01b0\u01a1ng, t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ec3 Ph\u01b0\u1edbc, h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 m\u1ed9t tr\u0103m con. Ch\u00ednh h\u1ee3p b\u00e0i th\u01a1 chung t\u1ee9 ((1) Chung t\u1ee9 : th\u01a1 khen h\u1eadu phi v\u1ee3 V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t \u0111\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u con. 1), mong \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 ca l\u00e2n ch\u1ec9 ((2) L\u00e2n ch\u1ec9 : th\u01a1 khen con ch\u00e1u V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c.2), ngay nh\u01b0 th\u1ea7n d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t l\u00e0nh \u1ea5y, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ch\u01b0a c\u00f3. Song t\u1ef1 ta xem ra th\u00ec ch\u01b0a d\u00e1m v\u1ed9i l\u1ea5y l\u00e0m \u0111i\u1ec1u m\u1eebng. Sao v\u1eady ? L\u00e0 v\u00ec, xem nh\u01b0 nh\u00e0 Chu, \u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd, cha l\u00e0 V\u0103n V\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf m\u00e0 trong tr\u0103m con ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 hi\u1ec1n c\u1ea3, hu\u1ed1ng chi tri\u1ec1u ta d\u1eabu c\u00f3 ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh tri\u1ebft r\u00f5 r\u1ec7t, th\u1ef1c h\u01a1n h\u1eb3n V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd. C\u00f2n b\u1ea3n th\u00e2n ta : nh\u00e2n \u0111\u1ee9c nh\u1ecf m\u1ecdn m\u1ecfng manh, \u0111\u00e2u d\u00e1m v\u00ed v\u1edbi V\u0103n V\u01b0\u01a1ng ! \u0110\u00e1ng ph\u1ea3i tu t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u1ee7a t\u00f4ng x\u00e3, h\u00e1 n\u00ean c\u00e0n d\u1ee1 khoe khoang l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh ? K\u00ednh ngh\u0129, ho\u00e0ng t\u1ed5 Hi\u1ec3n t\u00f4ng Hi\u1ebfu minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, con trai con g\u00e1i c\u00f3 146 ng\u01b0\u1eddi, con k\u1ebf t\u1ef1 th\u00ec c\u00f3 V\u0103n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, c\u00f2n c\u00e1c con kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 trai hi\u1ec1n, g\u00e1i thu\u1eadn. \u0110i\u1ec1u \u1ea5y c\u00f3 h\u01a1n h\u1ecd C\u01a1 nh\u00e0 Chu. Ta ch\u1ec9 c\u00f3 k\u00eau kh\u1ea5n tr\u1eddi v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean r\u1ee7 th\u01b0\u01a1ng, gi\u00fap cho ng\u00f4i b\u00e1u d\u00e0i l\u00e2u, tr\u0103m con \u0111\u1ec1u t\u1ed1t, \u0111\u1ec3 n\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c t\u1ed1t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ta r\u1ea5t mong mu\u1ed1n. V\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u00e3 ngh\u0129 b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd thi\u1ebft tha mong \u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i khoe khoang l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh \u0111\u00e2u ? c\u00f2n vi\u1ec7c xin l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng th\u00ec kh\u00f4ng cho, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin nh\u00e0m n\u1eefa. V\u1eady \u0111em ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y v\u00e0 b\u00e0i th\u01a1 ta \u0111\u00e3 l\u00e0m ra kh\u1eafc in ch\u1eef \u0111\u1ecf, ban cho ho\u00e0ng t\u1eed, m\u1ecdi t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ea3n, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u00fd ta\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, l\u00ean th\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Lang trung.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng n\u0103m, k\u00ednh g\u1eb7p 5 l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu ng\u00e0y t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 ng\u00e0y t\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi 8 \u00e1n t\u1ea3 h\u1eefu, c\u00e1c quan th\u1eeba t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m. \u0110\u00f3 l\u00e0 khi ta th\u00e2n h\u00e0nh l\u00e0m l\u1ec5 th\u00ec n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f2n khi ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u1ebf thay th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ea3, ch\u1eb3ng n\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, h\u1eb1ng n\u0103m, 2 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng Xu\u00e2n v\u00e0 Thu, v\u00e0 l\u1ec5 t\u1ebf H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m S\u1eedu, M\u00e3o, T\u1ef5, M\u00f9i, D\u1eadu, H\u1ee3i, ta th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5, th\u00ec ch\u1ed7 b\u00e1i v\u1ecb c\u1ee7a quan th\u1eeba t\u1ebf v\u1eabn \u0111\u1eb7t \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n hai l\u1ec5 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng H\u1ea1 v\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u00e0 l\u1ec5 t\u1ebf H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m T\u00fd, D\u1ea7n, Th\u00ecn, Ng\u1ecd, Th\u00e2n, Tu\u1ea5t c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u00e0y t\u1ebf Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m, theo l\u1ec7, sai quan t\u1ebf thay, th\u00ec c\u00e1c quan th\u1eeba t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng tr\u00ean th\u1ec1m l\u00e0m l\u1ec5. C\u00f2n 4 quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u1eeba t\u1ebf, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, chu\u1ea9n cho c\u1ee9\u00a0 2 quan v\u0103n v\u00e0 2 quan v\u00f5. L\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao, c\u00f3 8 \u00e1n ph\u1ee5. Trong c\u00e1c quan ph\u00e2n hi\u1ebfn d\u00f9ng 4 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, c\u0169ng cho l\u1ea5y hai v\u0103n v\u00e0 hai v\u00f5. C\u00e1c \u00e1n t\u00f2ng t\u1ef1 ((1) Nh\u1eefng v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5, theo h\u01b0\u1edfng trong khi c\u00fang t\u1ebf.1) \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu : v\u1ec1 c\u00e1c quan ph\u00e2n hi\u1ebfn ((2) Ph\u00e2n hi\u1ebfn : ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 t\u1ebf \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, \u0111\u1ed1i l\u1ea1i v\u1edbi \u201cch\u00e1nh hi\u1ebfn\u201d l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ebf.2) theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, b\u00ean t\u1ea3 vu d\u00f9ng quan v\u00f5, b\u00ean h\u1eefu vu d\u00f9ng quan v\u0103n. Nay \u0111\u1eb7t l\u1ea1i : nh\u1eefng \u00e1n th\u00e2n hu\u00e2n d\u00f9ng quan to trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t. C\u00e1c \u00e1n c\u00f4ng th\u1ea7n v\u0103n th\u00ec d\u00f9ng v\u0103n, v\u00f5 th\u00ec d\u00f9ng v\u00f5. L\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, g\u1eb7p nh\u1eefng l\u1ec5 Kh\u00e1nh h\u1ea1 h\u1eb1ng n\u0103m, u\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i n\u00ean ch\u1ecdn ph\u1ee7 huy\u1ec7n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 m\u00e0 ch\u01b0a v\u00e0o ch\u1ea7u th\u00ec sai \u0111i. \u0110\u1ee3i l\u1ec5 Kh\u00e1nh h\u1ea1 xong th\u00ec do quan L\u1ea1i b\u1ed9 \u0111\u01b0a v\u00e0o ra m\u1eaft. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 v\u00e0o ch\u1ea7u th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sai \u0111i. C\u00f2n th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch, kh\u00f4ng n\u00ean sai \u0111i. Duy c\u00f3 L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, ch\u01b0a \u0111\u1eb7t c\u00e1c Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n, cho theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Nam n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng. N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f2n l\u1ea1i, d\u00f4i ra h\u01a1n 1 l\u1ea1ng, b\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u01b0 th\u1ebf h\u1eb3n do l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi coi kho, trong l\u00fac thu thu\u1ebf, c\u00e2n n\u1eb7ng tay, \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ch\u1ed7 \u0103n b\u1edbt, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 c\u1ea3 v\u00e0o kho, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra thi\u1ec7t cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi m\u00e0 l\u1ee3i cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean ? V\u1eady, chu\u1ea9n cho x\u00e9t s\u1ed5 thu\u1ebf n\u0103m nay \u0111\u00e1ng thu bao nhi\u00eau, n\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec \u0111em s\u1ed1 th\u1eeba kia tr\u1eeb \u0111i, b\u1eb1ng th\u1eeba th\u00ec \u0111\u1ec3 tr\u1eeb v\u00e0o s\u1ed5 thu\u1ebf sang n\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Nghi\u00eam v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ea3n gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung ch\u1ea5n Th\u00e1i V\u0103n H\u00e1n v\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, c\u00e1c bi\u1ec1n binh 300 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t can \u00e1n ph\u1ea3i gi\u00e1ng, \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, m\u00e0 c\u00f2n h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf b\u1ed9 th\u00ec chi\u1ec3u l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng T\u00f4n th\u1ea5t, c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5, n\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng theo ph\u1ea9m kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng T\u00f4n th\u1ea5t, s\u1ebd theo l\u1ec7 c\u1ea5p cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u b\u1ed5 : nguy\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 B\u00f9i Danh K\u1ef3, \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Y\u00ean (K\u1ef3 v\u1ec1 ch\u1ecbu tang, h\u1ebft h\u1ea1n, \u0111\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u1ee3i b\u1ed5).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 treo c\u1edd, b\u1eafn s\u00fang \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean (c\u1edd v\u1ea3i v\u00e0ng 1 l\u00e1 r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c. G\u1eb7p nh\u1eefng ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m, m\u1ed3ng m\u1ed9t, th\u00ec treo c\u1edd. \u0110\u1ecbnh 6 n\u0103m thay 1 l\u1ea7n. T\u1eeb nay nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn t\u1eeb Kinh ph\u00e1i \u0111i, qua l\u1ea1i t\u1ea5n s\u1edf, khi \u0111\u1eadu l\u1ea1i, n\u1ebfu tr\u00ean thuy\u1ec1n c\u00f3 treo c\u1edd v\u00e0ng, b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c, th\u00ec tr\u00ean ph\u00e1o \u0111\u00e0i l\u1eadp t\u1ee9c treo c\u1edd v\u00e0ng v\u00e0 b\u1eafn 3 ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c. N\u1ebfu c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn d\u1eabu b\u1eafn s\u00fang nhi\u1ec1u nh\u01b0ng tr\u00ean c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn 3 ph\u00e1t th\u00f4i. C\u00f2n thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf t\u1ea5n s\u1edf l\u00fac b\u1ecf neo hay l\u00fac nh\u1ed5 neo, n\u1ebfu c\u00f3 k\u00e9o c\u1edd, b\u1eafn s\u00fang, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 c\u01a1 hi\u1ec7u g\u00ec s\u00fang b\u1eafn nhi\u1ec1u hay \u00edt, tr\u00ean \u0111\u00e0i c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn 3 ph\u00e1t, kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00e9o c\u1edd).<\/p>\n<p>Vua ban qu\u1ebf\u00a0 Thanh cho qu\u1ea7n th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Th\u0103ng : Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh nguy\u00ean h\u00e0m Th\u1ecb lang l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, l\u00ean th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 Binh ; Tu\u1ea7n ph\u1ee7 S\u01a1n T\u00e2y, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean ; Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i l\u00ean th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 Binh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh ; B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa, v\u1eabn ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn, \u0111\u1ec1u th\u0103ng th\u1ef1 h\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh, v\u1eabn l\u00e0m ch\u1ee9c c\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh x\u01b0a, th\u1ea7n ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u01a1n 200 n\u0103m nay, h\u1eb1ng n\u0103m d\u00e2ng c\u1ed1ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn. Kho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long (1802-1819) m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra quan ch\u1ee9c, vi\u00ean d\u1ecbch, th\u1ea5y th\u1ea5m nhu\u1ea7n tai m\u1eaft, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i Kinh ; n\u1ebfu th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 b\u1eb1ng ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 gi\u00e1o ho\u00e1, d\u00f9ng l\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi Kinh thay th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi H\u1eddi th\u00ec kh\u00f4ng ngo\u00e0i v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m, t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ng\u01b0\u1eddi Kinh v\u1eady. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, thanh danh v\u0103n ho\u00e1 \u0111\u00e3 m\u1edf mang, t\u1ee9c nh\u01b0 ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng \u1edf Ngh\u1ec7 An ; ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra ph\u1ee7, huy\u1ec7n, chia b\u1ed5 quan ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi m\u1edf c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u1ecf th\u1ed5 quan \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u00e2u ra \u0111\u00f3. Th\u1ebf m\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t Thu\u1eadn Th\u00e0nh phong t\u1ee5c v\u1eabn nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169 h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u1ec9 t\u1ea1m r\u00e0ng bu\u1ed9c, e ch\u01b0a h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u chung m\u1ed9t phong t\u1ee5c. V\u1eady xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai quan Kinh m\u1ed9t phen kinh l\u00fd \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng, b\u00e8n sai \u0111i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan tr\u1ea5n, b\u00e0n t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c. Khi Trung \u0111\u1ebfn n\u01a1i, tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Cai \u0111\u1ed9i, th\u1ef1 Ph\u00f3 tr\u1ea5n th\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba \u962e\u6587\u627f [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Phaok_The\">Po Phaok The<\/a>], t\u1ef1 d\u1eabn d\u00e2n th\u1ed5 \u0111\u1ebfn xin bi\u00ean th\u00e0nh s\u1ed5 h\u1ed9 l\u00e0m d\u00e2n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Trung b\u00e8n ngh\u0129 xin \u0111\u1eb7t ra ph\u1ee7 huy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 kh\u00e1c nhau. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n r\u1eb1ng Thu\u1eadn Th\u00e0nh v\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn, x\u01b0a nay nh\u00e2n d\u00e2n v\u1eabn c\u00e0y c\u1ea5y, \u0103n \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n, kh\u00f4ng n\u00ean chia t\u00e1ch n\u1ecd kia, xin c\u1ee9 \u0111\u1ed5i nguy\u00ean tr\u1ea5n l\u00e0m ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn, \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh, Tuy Phong. C\u00f2n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n v\u1eabn \u1edf th\u00ec cho h\u1ee3p v\u00e0o 2 huy\u1ec7n Ho\u00e0 An, An Ph\u01b0\u1edbc ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn li\u1ec7u \u0111\u1ea5t m\u00e0 chia \u0111\u1eb7t. T\u1eeb cu\u1ed1i h\u1ea1t B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ma B\u1ed1, l\u00e0 huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc ; t\u1eeb ph\u00eda nam s\u00f4ng Ma B\u1ed1 \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ti\u1ebfn Giang l\u00e0 huy\u1ec7n Tuy Phong ; t\u1eeb ph\u00eda nam Ti\u1ebfn Giang \u0111\u1ebfn n\u00fai La B\u00f4ng l\u00e0 huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a ; t\u1eeb ph\u00eda nam n\u00fai La B\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi Bi\u00ean Ho\u00e0, l\u00e0 huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh. R\u1ed3i l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Tuy Phong l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn ; 2 huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a, Tuy \u0110\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn. M\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7, 1 Gi\u00e1o th\u1ee5. Tri ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc, Tri ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a. Hai huy\u1ec7n Tuy Phong, Tuy \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 Tri huy\u1ec7n, 1 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. L\u1ea1i tu\u1ef3 theo s\u1ef1 li\u00ean l\u1ea1c c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba gi\u1edbi, huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t t\u1eebng t\u1ed5ng (An Ph\u01b0\u1edbc, Tuy Phong, Ho\u00e0 \u0110a m\u1ed7i huy\u1ec7n 4 t\u1ed5ng : 2 t\u1ed5ng ng\u01b0\u1eddi Kinh, 2 t\u1ed5ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5. Huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh 3 t\u1ed5ng : 2 t\u1ed5ng ng\u01b0\u1eddi Kinh, 1 t\u1ed5ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, m\u1ed7i t\u1ed5ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Cai t\u1ed5ng ; t\u1ed5ng Kinh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Kinh, t\u1ed5ng Th\u1ed5 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5. C\u00f2n thu\u1ebf ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n th\u00ec v\u1eabn cho nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ee3i sau 3 n\u0103m, s\u1ebd g\u1ed9p v\u1edbi thu\u1ebf th\u00e2n, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. S\u1ef1 \u0103n, m\u1eb7c, tang t\u1ebf c\u0169ng v\u1eabn cho theo th\u1ed5 t\u1ee5c, v\u1ec1 sau phong t\u1ee5c d\u00e2n gian \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, th\u00ec ban h\u1ecd cho nh\u01b0 h\u1ecd \u0110\u00e0o, h\u1ecd Mai, h\u1ecd Tr\u00fac, h\u1ecd T\u00f9ng,v\u00e2n v\u00e2n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 t\u1ed9c lo\u1ea1i).<\/p>\n<p>Vua y theo, b\u00e8n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o T\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, ra l\u1ec7nh cho l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn, coi qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ed5ng v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch man Tr\u00e0 N\u01b0\u01a1ng, thu n\u1ed9p thu\u1ebf kho\u00e1. Thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 c\u00e1c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng cho m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u sai chia h\u1ea1t, \u0111\u1eb7t quan t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c chia h\u1ea1t \u0111\u1eb7t quan \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 quy \u0111\u1ecbnh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t thi h\u00e0nh r\u1ed3i, v\u1eady Nam K\u1ef3 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng n\u00ean theo c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 : \u201cM\u1ed9t h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, nh\u01b0 v\u1ed7 v\u1ec1 thu\u1ed9c qu\u1ed1c ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ecdp b\u00e0n cho r\u1eb1ng chia \u0111\u1ea5t, \u0111\u1eb7t quan l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu che \u0111\u1ee1, th\u1ef1c l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf r\u1ea5t hay v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb d\u00e2n, gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, nh\u1eefng vi\u1ec7c m\u01b0u \u00edch l\u1ee3i, tr\u1eeb t\u1ec7 h\u1ea1i, th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u s\u1edd s\u1edd ra r\u1ed3i. C\u00e1c tr\u1ea5n Nam K\u1ef3, \u0111\u1ecba th\u1ebf d\u1eabu c\u00f3 l\u1edbn, nh\u1ecf, xa, g\u1ea7n kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng m\u1ecdi vi\u1ec7c nh\u01b0 qu\u00e2n, d\u00e2n, t\u00e0i ch\u00ednh, thu\u1ebf kh\u00e1o, h\u00ecnh \u00e1n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec B\u1eafc K\u1ef3. Nay chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, thi\u1ebft l\u1eadp quan ch\u1ee9c, c\u00f3 hai ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, chia gi\u1eef c\u00e1c vi\u1ec7c t\u00e0i ch\u00ednh thu\u1ebf kho\u00e1 v\u00e0 h\u00ecnh lu\u1eadt, c\u00f3 L\u00e3nh binh quan cai qu\u1ea3n, quan v\u00f5 v\u00e0 binh l\u00ednh t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, m\u1ecdi vi\u1ec7c m\u1edbi mong s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb3n hoi. C\u00f2n Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh, T\u1ed5ng tr\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c Tr\u1ea5n th\u1ee7, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n, Tham hi\u1ec7p \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ecf \u0111i, v\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ed9t h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh g\u1ea7n th\u00ec li\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 thu\u1ed9c qu\u1ed1c, xa th\u00ec l\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi Xi\u00eam La l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng, m\u00e0 \u0111\u1ea5t Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i r\u1ea5t xung y\u1ebfu. Nh\u01b0ng d\u00e2n c\u01b0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u1ecba l\u1ee3i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf mang, g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, c\u00f3 V\u0129nh Long, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, d\u00e2n gi\u00e0u, h\u01a1n c\u1ea3 m\u1ecdi h\u1ea1t. V\u1eady xin t\u00e1ch l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n V\u0129nh An v\u00e0 V\u0129nh \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c V\u0129nh Long, g\u1ed9p v\u1edbi \u0111\u1ea5t Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, l\u1eadp l\u00e0m t\u1ec9nh An Giang ; \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh qu\u1ea3 \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. Ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi xa, ph\u00f2ng ng\u1eeba gi\u1eb7c ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u giao cho c\u1ea3. \u0110\u00e3 c\u00f3 tr\u1ecdng binh \u0111\u1ec3 m\u1ea1nh v\u1ec1 m\u1eb7t qu\u00e2n s\u1ef1, c\u00f3 nhi\u1ec1u kho t\u00e0ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng l\u00fac c\u1ea7n d\u00f9ng, l\u1ea1i tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang, s\u1eeda vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p k\u1ebb \u0111\u1ecbch, th\u00ec b\u1edd c\u00f5i ta \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng, thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u00e0ng tin theo, n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u1ea1i c\u00e0ng s\u1ee3 ph\u1ee5c\u201d. R\u1ed3i \u0111em nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh k\u00ea r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>I. Chia t\u1ec9nh h\u1ea1t :<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n, Th\u0103ng Hoa v\u00e0 5 huy\u1ec7n Duy\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Ho\u00e0 Vinh, Duy Xuy\u00ean, L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ngh\u0129a : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 T\u01b0 Ngh\u0129a v\u00e0 3 huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, B\u00ecnh S\u01a1n, M\u1ed9 Hoa.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7, An Nh\u00e2n, Ho\u00e0i Nh\u00e2n v\u00e0 5 huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n, Tuy Ph\u01b0\u1edbc, Ph\u00f9 C\u00e1t, Ph\u00f9 M\u1ef9, B\u1ed3ng S\u01a1n. Nguy\u00ean huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n chia l\u00e0m 2 huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n, Tuy Ph\u01b0\u1edbc ; nguy\u00ean huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ly chia l\u00e0m 2 huy\u1ec7n Ph\u00f9 C\u00e1t, Ph\u00f9 M\u1ef9 \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m ph\u1ee7 An Nh\u00e2n. Ba huy\u1ec7n Ph\u00f9 C\u00e1t, Ph\u00f9 M\u1ef9, B\u1ed3ng S\u01a1n, v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0 ph\u1ee7 Ho\u00e0i Nh\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 Tuy An v\u00e0 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n, Tuy Ho\u00e0.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn, Ninh Thu\u1eadn v\u00e0 4 huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a, An Ph\u01b0\u1edbc, Tuy \u0110\u1ecbnh, Tuy Phong.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 : tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 B\u00ecnh Ho\u00e0, th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh, Ninh Ho\u00e0 v\u00e0 4 huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n, V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc, T\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc 2 huy\u1ec7n Hoa Ch\u00e2u v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n, nay g\u1ed9p l\u00e0m huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Phi\u00ean An : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh, T\u00e2n An v\u00e0 5 huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n Long, Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, Thu\u1eadn An, T\u00e2n Ho\u00e0. Nguy\u00ean 4 t\u1ed5ng Th\u1ecbnh H\u1ed9i, Th\u1ecbnh M\u1ee5c, Ho\u00e0 L\u1ea1c, Ho\u00e0 \u0110\u1ed3ng \u1edf huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u00e0o thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, tr\u00edch ra \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n T\u00e2n Ho\u00e0, \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c Phi\u00ean An ; l\u1ea5y 3 huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c, Thu\u1eadn An, T\u00e2n Ho\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 T\u00e2n An ; 2 huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n Long v\u1eabn l\u00e0 ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Long v\u00e0 4 huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh, Ph\u01b0\u1edbc An, B\u00ecnh An, Long Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh V\u0129nh Long : th\u1ed1ng tr\u1ecb 3 ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n, Ho\u1eb1ng An, L\u1ea1c Ho\u00e1 v\u00e0 6 huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh, V\u0129nh T\u1ef1, T\u00e2n Minh, B\u1ea3o An, Tu\u00e2n Ngh\u0129a, Tr\u00e0 Vinh. Ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 nguy\u00ean thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh nay \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c V\u0129nh Long. Nguy\u00ean huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh nay chia l\u00e0m 2 huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh v\u00e0 V\u0129nh Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An v\u00e0 3 huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u01b0ng, Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng, Ki\u1ebfn Ho\u00e0.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh An Giang : th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, Tuy Bi\u00ean v\u00e0 4 huy\u1ec7n V\u0129nh An, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, T\u00e2y Xuy\u00ean. Nguy\u00ean \u0111\u1ea5t Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c v\u00e0 l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n V\u0129nh An, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, \u1edf ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n thu\u1ed9c V\u0129nh Long \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ec9nh An Giang \u1edf m\u00e9 \u0111\u00f4ng s\u00f4ng H\u1eadu Giang \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, l\u1ea5y nh\u1eefng th\u00f4n \u1ea5p m\u1edbi l\u1eadp \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 t\u1ed5ng, l\u1ea1i l\u1ea5y 2\u00a0 t\u1ed5ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o. \u1edf m\u00e9 t\u00e2y s\u00f4ng H\u1eadu Giang \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean, tr\u00edch l\u1ea5y 4 t\u1ed5ng huy\u1ec7n V\u0129nh An cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o. L\u1ea5y 2 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean ; 2 huy\u1ec7n V\u0129nh An, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean : th\u1ed1ng tr\u1ecb ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean v\u00e0 3 huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u, Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang. Ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean nguy\u00ean l\u00e0 ph\u1ee7 An Bi\u00ean \u0111\u1ed5i ra ; huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ed5i ra. V\u1ec1 sau B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 t\u00ean kh\u00e1c l\u00e0 t\u1ec9nh Chi\u00eam, H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 t\u00ean kh\u00e1c l\u00e0 t\u1ec9nh Bi\u00ean.<\/p>\n<p>II. \u0110\u1eb7t quan ch\u1ee9c :<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh t\u1eeb quan h\u00e0m \u0111\u1ebfn ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 B\u1eafc K\u1ef3, duy c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, An \u2013 Bi\u00ean, Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An \u2013 H\u00e0, th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c Tu\u1ea7n ph\u1ee7. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u1ea1i ki\u00eam c\u1ea3 vi\u1ec7c b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. Nam \u2013 Ng\u00e3i, Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, th\u00ec \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9. \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u c\u00f3 1 B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 1 \u00e1n s\u00e1t ; duy t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e3 c\u00f3 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ki\u00eam vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh r\u1ed3i n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 \u00e1n s\u00e1t. Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec d\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c Tu\u1ea7n ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Hai ty B\u1ed1, \u00e1n, m\u1ed7i ty c\u00f3 1 Th\u00f4ng ph\u00e1n v\u00e0 1 Kinh l\u1ecbch. B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, tu\u1ef3 t\u1ec9nh to hay nh\u1ecf m\u00e0 nhi\u1ec1u hay \u00edt kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t 1 L\u00e3nh binh quan, d\u00f9ng quan T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Phi\u00ean An, V\u0129nh Long, An Giang, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t 1 L\u00e3nh binh quan d\u00f9ng quan Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m v\u00e0 1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan, d\u00f9ng quan T\u00f2ng tam ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan Qu\u1ea3ng Nam chuy\u00ean c\u00e1c qu\u1ea3n c\u01a1 Nam tr\u00e1ng, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam, c\u01a1 Nam t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ki\u00eam coi Th\u1ee7y c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan Qu\u1ea3ng Ngh\u0129a chuy\u00ean coi qu\u1ea3n l\u1ee5c c\u01a1 T\u0129nh man, c\u01a1 Ngh\u0129a t\u01b0\u1ee3ng. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi c\u01a1 Ngh\u0129a tr\u00e1ng, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ngh\u0129a, ki\u00eam coi c\u1ea3 Th\u1ee7y c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ngh\u0129a.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh chuy\u00ean coi c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh tr\u00e1ng, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1eddng. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan Ph\u00fa Y\u00ean chuy\u00ean coi c\u01a1 Ph\u00fa tr\u00e1ng, c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean, c\u01a1 Ph\u00fa t\u01b0\u1ee3ng, c\u01a1 An man ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan B\u00ecnh Thu\u1eadn chuy\u00ean coi 2 c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a t\u1ea3, h\u1eefu, c\u01a1 Thu\u1eadn t\u01b0\u1ee3ng. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 Thu\u1eadn tr\u00e1ng, c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan Kh\u00e1nh Ho\u00e0 chuy\u00ean coi c\u01a1 Ho\u00e0 th\u1eafng, c\u01a1 Ho\u00e0 tr\u00e1ng, c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0, ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan Phi\u00ean An chuy\u00ean coi 2 c\u01a1 Phi\u00ean b\u00ecnh t\u1ea3, h\u1eefu, c\u01a1 Phi\u00ean An, c\u01a1 Phi\u00ean v\u00f5, c\u01a1 Phi\u00ean thu\u1eadn, v\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Phi\u00ean An. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean qu\u1ea3n 4 c\u01a1 Phi\u00ean d\u0169ng ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu ; ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 Phi\u00ean An.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan Bi\u00ean Ho\u00e0 chuy\u00ean coi c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng, c\u01a1 Bi\u00ean h\u00e0o, 2 c\u01a1 Bi\u00ean uy t\u1ea3, h\u1eefu, t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Bi\u00ean H\u00e0o, ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan V\u0129nh Long chuy\u00ean coi 2 c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o t\u1ea3, h\u1eefu, 3 c\u01a1 V\u0129nh uy trung, t\u1ea3, h\u1eefu. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi 2 c\u01a1 V\u0129nh nhu\u1ec7 t\u1ea3, h\u1eefu, c\u01a1 V\u0129nh ho\u00e1, ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng chuy\u00ean coi c\u01a1 \u0110\u1ecbnh uy, 3 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh th\u1eafng trung, t\u1ea3, h\u1eefu, ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan An Giang chuy\u00ean coi c\u01a1 An b\u00ecnh, 4 c\u01a1 An ngh\u1ecb ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi c\u01a1 An Giang, c\u01a1 An vi\u1ec5n ki\u00eam qu\u1ea3n c\u1ea3 Th\u1ee7y c\u01a1 An Giang.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh quan H\u00e0 Ti\u00ean chuy\u00ean coi c\u01a1 H\u00e0 \u0111i\u1ec7n, c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean, c\u01a1 H\u00e0 ph\u00fa ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u1ee7y c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>C\u01a1 Nam tr\u00e1ng Qu\u1ea3ng Nam, c\u01a1 Ngh\u0129a tr\u00e1ng Qu\u1ea3ng Ngh\u0129a, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh tr\u00e1ng B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u01a1 Ph\u00fa tr\u00e1ng Ph\u00fa Y\u00ean, c\u01a1 Thu\u1eadn tr\u00e1ng B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u01a1 Ho\u00e0 tr\u00e1ng Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n binh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i ra. Th\u1ee7y c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam, Th\u1ee7y c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f2n thi\u1ebfu, s\u1ebd m\u1ed9. Th\u1ee7y c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i nguy\u00ean l\u00e0 t\u00e1m \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c v\u1ec7 Minh ngh\u0129a \u1edf T\u1ea3 qu\u00e2n d\u1ed3n b\u1ed5 l\u1ea1i, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, nguy\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng \u1edf H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng, nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 B\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed5i ra. Th\u1ee7y c\u01a1 Ph\u00fa An nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i tam Ki\u00ean Th\u1ee7y \u0111\u1ed5i ra. Th\u1ee7y c\u01a1 Ph\u00fa An nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i tam Ki\u00ean Th\u1ee7y \u0111\u1ed5i ra. Hai c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a t\u1ea3, h\u1eefu B\u00ecnh Thu\u1eadn nguy\u00ean l\u00e0 2 c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a nh\u1ea5t, nh\u1ecb \u0111\u1ed5i ra, Th\u1ee7y c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i ng\u0169 Thu\u1eadn Th\u1ee7y \u0111\u1ed5i ra, Th\u1ee7y c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i t\u1ee9 Ho\u00e0 Th\u1ee7y \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0, nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 B\u00ecnh Ho\u00e0 \u0111\u1ed5i ra. Hai c\u01a1 Phi\u00ean An t\u1ea3, h\u1eefu, nguy\u00ean l\u00e0 2 c\u01a1 Phi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ec1n, h\u1eadu \u0111\u1ed5i ra, c\u01a1 Phi\u00ean An nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i tam Tr\u1ea5n binh, \u0111\u1ed9i tam Thanh ch\u00e2u, \u0111\u1ed9i tam V\u0169 t\u00edn, \u0111\u1ed9i Gi\u00e1 nhu\u1ec7, \u0111\u1ed9i Ch\u00e2n nghi, \u0111\u1ed9i Gia b\u00ecnh, \u0111\u1ed9i An c\u00f4ng, \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y sai c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh d\u1ed3n b\u1ed5 l\u1ea1i. C\u01a1 Phi\u00ean v\u00f5, nguy\u00ean l\u00e0 m\u00e3 \u0111\u1ed9i Phan An, c\u01a1 V\u00f5 c\u01b0 d\u1ed3n b\u1ed5, c\u01a1 Phi\u00ean thu\u1eadn, nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i tam, c\u01a1 An thu\u1eadn, thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n, \u0111\u1ed9i th\u1ea5t v\u1ec7 B\u1ea3o th\u00e0nh, \u0111\u1ed9i B\u1ea3o trung d\u1ed3n b\u1ed5. T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Phi\u00ean an nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i l\u1ee5c, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c th\u00e0nh chia t\u00e1ch m\u00e0 b\u1ed5 v\u00e0o, voi tr\u1eadn 40 th\u1edbt. C\u01a1 Phi\u00ean d\u0169ng, nguy\u00ean l\u00e0 trung chi Gia d\u0169ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. T\u1ea3 c\u01a1 Phi\u00ean d\u0169ng nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ea3 chi Gia d\u0169ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. H\u1eefu c\u01a1 Phi\u00ean d\u0169ng nguy\u00ean l\u00e0 ti\u1ec1n chi Gia d\u0169ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. H\u1eadu c\u01a1 Phi\u00ean d\u0169ng nguy\u00ean l\u00e0 h\u1eadu chi Gia d\u0169ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. Th\u1ee7y c\u01a1 Phi\u00ean an nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i ng\u0169 Phi\u00ean v\u00f5 c\u00f9ng c\u01a1 \u0110\u1ecbnh uy h\u1eadu v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh t\u00edn thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf 4 t\u1ed5ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Ho\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c t\u1ec9nh Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc d\u1ed3n b\u1ed5. C\u01a1 Bi\u00ean Ho\u00e0 nguy\u00ean l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Di\u00eam ti\u00eau, Ki\u00ean th\u00e0nh, Hoa ti\u00eau thu\u1ed9c c\u01a1 Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 thu\u1ed9c binh V\u0169 nha thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u1ea5n binh c\u01a1 Bi\u00ean Th\u1ecbnh thu\u1ed9c Bi\u00ean Ho\u00e0 v\u00e0 trung chi Ki\u1ebfn v\u00f5 c\u0169 d\u1ed3n b\u1ed5. C\u01a1 Bi\u00ean uy t\u1ea3 nguy\u00ean l\u00e0 h\u1eefu chi Gia uy \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. H\u1eefu c\u01a1 Bi\u00ean uy nguy\u00ean l\u00e0 h\u1eadu chi Gia uy \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Bi\u00ean Ho\u00e0 nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i t\u1ee9 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh chia b\u1ed5, voi tr\u1eadn 25 th\u1edbt. Th\u1ee7y c\u01a1 Bi\u00ean Ho\u00e0 nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ea3 chi Gia uy \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o t\u1ea3 \u1edf V\u0129nh Long nguy\u00ean l\u00e0 2 c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o h\u1eefu, h\u1eadu qu\u00ea \u1edf huy\u1ec7n B\u1ea3o an d\u1ed3n b\u1ed5. H\u1eefu c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o t\u1ea3, m\u00e0 qu\u00ea \u1edf 2 huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh, T\u00e2n Minh d\u1ed3n b\u1ed5. Ba c\u01a1 V\u0129nh uy trung, t\u1ea3, h\u1eefu, nguy\u00ean l\u00e0 3 c\u01a1 trung, ti\u1ec1n, t\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n \u0111\u1ed5i ra. Hai c\u01a1 V\u0129nh nhu\u1ec7 t\u1ea3, h\u1eefu nguy\u00ean l\u00e0 2 c\u01a1 h\u1eefu, h\u1eadu \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 V\u0129nh ho\u00e1 nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i L\u1ea1c ho\u00e1 ng\u0169 thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i ra, Th\u1ee7y c\u01a1 V\u0129nh Long nguy\u00ean l\u00e0 3 c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o ti\u1ec1n, h\u1eefu, h\u1eadu, qu\u00ea \u1edf hai huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh, T\u00e2n Minh d\u1ed3n b\u1ed5. C\u01a1 \u0110\u1ecbnh uy \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh uy ti\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. Trung c\u01a1 \u0110\u1ecbnh th\u1eafng nguy\u00ean l\u00e0 h\u1eefu chi Gia d\u0169ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. T\u1ea3 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh th\u1eafng nguy\u00ean trung chi Gia uy \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra, h\u1eefu c\u01a1 \u0110\u1ecbnh th\u1eafng nguy\u00ean l\u00e0 ti\u1ec1n chi Gia uy \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. Th\u1ee7y c\u01a1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh uy h\u1eadu v\u00e0 \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh t\u00edn t\u1ee9 d\u1ed3n b\u1ed5. C\u01a1 An b\u00ecnh An Giang nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o trung \u1edf V\u0129nh Long m\u00e0 qu\u00ea \u1edf huy\u1ec7n V\u0129nh An d\u1ed3n b\u1ed5. Ti\u1ec1n c\u01a1 An ngh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 trung chi Gia ngh\u1ecb \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. T\u1ea3 c\u01a1 An ngh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 ti\u1ec1n chi Gia ngh\u1ecb \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. H\u1eefu c\u01a1 An ngh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 h\u1eefu chi Gia ngh\u1ecb \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. H\u1eadu c\u01a1 An ngh\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 h\u1eadu chi Gia ngh\u1ecb \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 An Giang nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 B\u1ea3o bi\u00ean thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i An b\u1ed9, C\u01b0\u1eddng b\u1ed9, H\u00f9ng b\u1ed9, \u0111\u1ed9i D\u0169ng sai nh\u1ea5t ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, \u0111\u1ed9i Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c t\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ed9i An h\u1ea3i nh\u1ea5t d\u1ed3n b\u1ed5. C\u01a1 An vi\u1ec5n nguy\u00ean l\u00e0 c\u01a1 T\u0129nh bi\u00ean \u0111\u1ed3n Uy vi\u1ec5n \u0111\u1ed5i ra. Th\u1ee7y c\u01a1 An Giang nguy\u00ean l\u00e0 trung c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o thu\u1ed9c V\u0129nh Long qu\u00ea \u1edf huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh, v\u00e0 nguy\u00ean Ti\u1ec1n c\u01a1 qu\u00ea \u1edf 2 huy\u1ec7n V\u0129nh An, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, nguy\u00ean H\u1eefu c\u01a1, qu\u00ea \u1edf huy\u1ec7n V\u0129nh An d\u1ed3n b\u1ed5. C\u01a1 H\u00e0 \u0111i\u1ec7n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean nguy\u00ean l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Long quang, Ki\u00ean ngh\u1ecb d\u1ed3n b\u1ed5. C\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean nguy\u00ean l\u00e0 chi Ki\u00ean h\u00f9ng \u0111\u1ed5i ra. C\u01a1 H\u00e0 ph\u00fa nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u00fa c\u01b0\u1eddng, Thanh ch\u00e2u, B\u00ecnh \u0111ao, Ki\u00ean d\u0169ng, C\u01b0\u1eddng ngh\u0129a d\u1ed3n b\u1ed5, Th\u1ee7y c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean, nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ea3 chi Gia ngh\u1ecb \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ed5i ra. C\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ea1i \u0111\u1eb7t 1 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>III. Chia gi\u1eefa ch\u1ee9c v\u1ee5 :<\/p>\n<p>Ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u0169ng nh\u01b0 B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>IV. C\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m :<\/p>\n<p>1. C\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t ki\u00eam h\u1ea1t, c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean \u0111\u1ee9ng ri\u00eang t\u1edd t\u00e2u, c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean h\u1ed9i nhau c\u00f9ng t\u00e2u, c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c tra x\u00e9t \u00e1n ki\u1ec7n, s\u1eeda so\u1ea1n \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh s\u1ed5 s\u00e1ch, v\u00e0 nh\u1eefng khi c\u00f3 \u0111\u1ed9ng truy\u1ec1n h\u1ecbch l\u1ea5y qu\u00e2n trong h\u1ea1t, ho\u1eb7c t\u01b0 b\u00e1o cho h\u1ea1t l\u00e1ng gi\u1ec1ng, \u0111\u1ec1u h\u01a1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 s\u1ef1 th\u1ec3 B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>2. B\u1ed1n ph\u1ee7 An Nh\u00e2n, T\u00e2n An, T\u00e2n Th\u00e0nh, Tuy Bi\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t 7 huy\u1ec7n Tuy Ph\u01b0\u1edbc, Ph\u00f9 C\u00e1t, Ph\u00f9 M\u1ef9, T\u00e2n Ho\u00e0, V\u0129nh Tr\u1ecb, \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, T\u00e2y Xuy\u00ean v\u00e0 2 huy\u1ec7n V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng, T\u00e2n \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c Kh\u00e1nh Ho\u00e0, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i gi\u1ea3n khuy\u1ebft ((1) Gi\u1ea3n khuy\u1ebft : n\u01a1i ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u00edt vi\u1ec7c.1) ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 Tri huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ri\u00eang 1 nha. Nh\u1eefng vi\u00ean Tri ph\u1ee7 qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u00eam l\u00fd ; duy Hoa Ch\u00e2u, Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n thu\u1ed9c Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u00e3 g\u1ed9p l\u00e0 m\u1ed9t huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec1n th\u00ec v\u1eabn do Ph\u1ee7 vi\u00ean ki\u00eam l\u00fd.<\/p>\n<p>3. L\u1ef5 s\u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ec9nh Phi\u00ean An, th\u00ec quan l\u1ea1i c\u00e1c t\u00e0o, c\u00e1c ph\u00f2ng v\u00e0 c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c thu\u1ed9c th\u00e0nh c\u0169 \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>4. Ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 v\u00e0 2 huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a, Tr\u00e0 Vinh m\u1edbi thu\u1ed9c V\u0129nh Long. C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 \u00edt th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7 qu\u1ea3n l\u0129nh ph\u1ee7 h\u1ea1t v\u00e0 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a, c\u00f2n huy\u1ec7n Tr\u00e0 Vinh th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 Tri huy\u1ec7n b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9.<\/p>\n<p>5. T\u1ea5t c\u1ea3 v\u0103n\u00a0 th\u01b0 s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 \u0111\u1ec1u do vi\u00ean quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c t\u00e0o ki\u1ec3m duy\u1ec7t r\u1ed3i giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Bi\u00ean, \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y h\u1ec5 h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 t\u01b0 \u0111i tra c\u1ee9u vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00ec sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a cho \u0111\u1ec3 ch\u1ea5p chi\u1ebfu. C\u00f2n nh\u1eefng th\u1ec3 l\u1ec7 th\u00f4ng h\u00e0nh x\u01b0a nay th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An H\u00e0 tu\u00e2n gi\u1eef.<\/p>\n<p>6. T\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 quan L\u00e3nh binh coi qu\u1ea3n. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u00ean chuy\u00ean qu\u1ea3n \u1edf Kinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ecf. V\u1ec7 binh Kinh t\u01b0\u1ee3ng \u0111i th\u00fa Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>7. C\u00e1c h\u1ea1t Phan An, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 giao th\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y ; nh\u1eefng nh\u00e0, tr\u1ea1m Th\u1ee7y d\u1ecbch \u0111\u1eb7t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i n\u00ean \u0111i l\u1ea1i quan b\u00e1o th\u1ebf n\u00e0o cho vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, th\u00ec do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u00e0m cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>8. C\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n nguy\u00ean c\u00f3 thu\u1ebf th\u00e2n ; nay \u0111\u00e3 sung b\u1ed5 v\u00e0o c\u01a1 binh th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>9. \u0110\u1ed9i\u00a0 L\u1ee5c, thu\u1ed9c Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng binh \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00ecnh nguy\u1ec7n v\u1ec1 Kinh, th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, c\u00f2n th\u00ec x\u00e9t theo qu\u00ea qu\u00e1n, ghi t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 binh. \u0110\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 tr\u1ea5n Phi\u00ean An c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t c\u1ee7a Phi\u00ean An.<\/p>\n<p>Hai \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ecb c\u1ee7a Phan An ; 2 \u0111\u1ed9i Tam, T\u1ee9, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Tam c\u1ee7a Phi\u00ean An.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 c\u0169 g\u1ed9p v\u1edbi \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Ng\u0169 c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 \u1edf tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u0169 g\u1ed9p v\u1edbi \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Th\u1eadp \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. B\u1ed1n \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 L\u1ee5c, Th\u1ea5t, B\u00e1t, C\u1eedu c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb \u1edf An Giang, chia \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 V\u0129nh Long \u0111\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ee7 s\u1ed1, v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 V\u0129nh Long nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ec1u giao cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd s\u1edf t\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 chia cho l\u1ec7 thu\u1ed9c Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 An Giang, m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 \u0111\u1ed9i. Hai \u0111\u1ed9i Gia l\u00e2m \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i M\u1ed9c h\u1ed9, r\u1ed3i cho l\u1ec7 thu\u1ed9c Phi\u00ean An. \u0110\u1ed9i Th\u00f4ng ng\u00f4n \u0111\u1ed5i cho l\u1ec7 thu\u1ed9c An Giang.<\/p>\n<p>10. Ph\u00e0m c\u01a1 binh tri\u1ec7u m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Th\u1ee7y c\u01a1 hai h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh hi\u1ec7n c\u00f2n thi\u1ebfu ; n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 1 \u0111\u1ed9i, th\u00ec cho t\u00e2u xin, th\u01b0\u1edfng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>11. C\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, sang n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, ho\u00e3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u0103m Gi\u00e1p ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] s\u1ebd l\u00e0m.<\/p>\n<p>12. C\u00e1c thu\u1ebf v\u1ec1 ti\u1ec1n, th\u00f3c, s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 t\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u n\u1ed9p v\u00e0o kho \u1edf t\u1ec9nh. C\u00e1c ch\u1ed7 Th\u1ee7y l\u1ee3i, giang tu\u1ea7n, t\u1ed5 ong, l\u01b0\u1edbi c\u00e1 \u0111\u1ec1u do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5u gi\u00e1 ph\u00e1t m\u1ea1i. C\u00f2n c\u00e1c s\u1ea3n v\u1eadt v\u00e0 c\u1ee7a kho h\u1eb1ng n\u0103m, do b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t t\u00ednh xem \u1edf Kinh c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau, s\u1ebd t\u01b0 \u0111i t\u1eebng h\u1ea1t \u0111\u1ec3 thu mua, r\u1ed3i sai ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn t\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111em n\u1ed9p.<\/p>\n<p>13. C\u00e1c kho t\u00e0ng thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 v\u00e0 kho An B\u00ecnh \u1edf Phi\u00ean An v\u1eabn do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean nh\u1eadn gi\u1eef. C\u00f2n kho Ho\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, kho V\u0129nh Vi\u1ec5n t\u1ec9nh V\u0129nh Long, kho \u0110\u1ecbnh An t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u d\u1ee1 \u0111em v\u1ec1 l\u00e0m \u1edf t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>14. Nh\u1eefng quan l\u1ea1i v\u00e0 bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh An Giang m\u1edbi \u0111\u1eb7t, h\u00e3y \u0111\u00f3ng t\u1ea1m \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, \u0111\u1ee3i quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh tr\u00ec th\u00ec t\u00e2u l\u00ean s\u1ebd cho kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng. C\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 ph\u1ee7, huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1eb7t, c\u0169ng do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u1ea5y ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f2n ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu th\u00ec t\u1ec9nh An Giang chi\u1ebfu theo l\u1ec7 t\u1ec9nh l\u1edbn, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho 250 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00ec do b\u1ed9 H\u1ed9 tu\u1ef3 n\u01a1i nhi\u1ec1u hay \u00edt vi\u1ec7c m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n t\u00ednh chi c\u1ea5p.<\/p>\n<p>15. Trong th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 c\u00f3 nha th\u1ef1, c\u00f4ng s\u1ea3nh c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n, Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0o, c\u00e1c c\u1ee5c, c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea1i, c\u00e1c nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a ch\u01b0 qu\u00e2n v\u1edbi c\u00e1c nha, th\u1ef1, tr\u1ea1i, x\u01b0\u1edfng c\u1ee7a l\u1ef5 s\u1edf Phi\u00ean An c\u0169, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1ec3, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean b\u1ecf, \u0111\u1ec1u do c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Bi\u00ean, Long T\u01b0\u1eddng, An H\u00e0 h\u1ed9i ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i n\u1eefa c\u00e1c c\u00f4ng s\u1ea3nh c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u00e1c h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ch\u1ed7 x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf sau h\u00e0nh cung, do b\u1ed9 C\u00f4ng s\u1ebd g\u1eedi ki\u1ec3u m\u1eabu \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ea1i.<\/p>\n<p>16. C\u00e1c t\u1ec9nh Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n t\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y \u0111em c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 m\u00e0 chia ph\u00e1t ra, r\u1ed3i do b\u1ed9 C\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e9t b\u00e0n, s\u1ebd chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh\u00a0 th\u00e0nh ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>17. C\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng b\u1ea1c, \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng r\u1ed3i. C\u00f2n \u1ea5n b\u1ea1c, ki\u1ec1m ng\u00e0 c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ee7a ba t\u00e0o H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh, c\u00f9ng v\u1edbi \u1ea5n \u0111\u1ed3ng, ki\u1ec1m \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a 11 tr\u1ea5n t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ee7a qu\u1ea3n l\u00fd Thu\u1eadn Th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 c\u1ee7a c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u n\u1ed9p v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 hu\u1ef7 \u0111i. Duy c\u00f3 \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00ec giao cho quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An H\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh.<\/p>\n<p>18. Nh\u1eefng ph\u1ee7, huy\u1ec7n m\u1edbi l\u1eadp th\u00ec ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 1 Gi\u00e1o th\u1ee5, huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 d\u1ea1y h\u1ecdc.<\/p>\n<p>19. T\u1eeb sang n\u0103m tr\u1edf \u0111i h\u1ec5 k\u00ednh g\u1eb7p nh\u1eefng ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, th\u00ec c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh Ph\u00fa, An Bi\u00ean, Long T\u01b0\u1eddng, An H\u00e0, c\u00e1c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i, Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t trong ki\u00eam h\u1ea1t, l\u00e0m t\u1edd m\u1eebng, bi\u1ec3u m\u1eebng, c\u00f9ng nhau k\u00fd t\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng, r\u1ed3i l\u1ef1a giao 1 vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec3 m\u1eebng. C\u00f2n u\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c h\u1ea1t Nam \u2013 Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 : 1 l\u1ea7n \u0111i m\u1eebng ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ee3i l\u1ec5 ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n xong, m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf ; 1 l\u1ea7n \u0111i m\u1eebng ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ee3i l\u1ec5 ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng xong, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf. Duy c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec9nh An \u2013 Bi\u00ean, Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An \u2013 H\u00e0, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa h\u01a1n, h\u1eb1ng n\u0103m, u\u1ef7 vi\u00ean \u0111i m\u1eebng ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u0103m sau, khi xong l\u1ec5 c\u00e1c ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, V\u1ea1n th\u1ecd, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i m\u1edbi v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf.<\/p>\n<p>20. Cung ti\u1ebfn v\u1eadt ph\u1ea9m th\u1ed5 s\u1ea3n t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c h\u1ea1t An \u2013 Bi\u00ean, Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An \u2013 H\u00e0, \u0111\u1ec1u x\u00e9t h\u1ea1t m\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i ki\u00eam h\u1ea1t, xem c\u00f3 th\u1ee9c g\u00ec l\u00e0 th\u1ed5 s\u1ea3n th\u00ec theo l\u1ec7, l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng ti\u1ebfn ; duy c\u00f3 c\u00e1c tr\u00e1i c\u00e2y Trung Qu\u1ed1c th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Bi\u00ean ch\u1ecdn mua cung ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>21. S\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9 gi\u1ea3 (n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i), t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La, Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn giao hi\u1ebfu v\u00e0 tri\u1ec1u c\u1ed1ng \u0111\u1ec1u do quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 x\u00e9t xem \u0111i qua nh\u1eefng \u0111\u00e2u, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang theo t\u1eebng kho\u1ea3n m\u00e0 l\u00e0m. S\u1ee9 b\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho ti\u1ebfn Kinh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c s\u1eeda so\u1ea1n binh thuy\u1ec1n chuy\u1ec3n giao nh\u1eefng h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p h\u1ed9 t\u1ed1ng. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n \u0111i l\u1ea1i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c b\u00e0n c\u00f9ng 2 ty B\u1ed1, \u00e1n, l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3. C\u00f4ng v\u0103n, \u0111\u1ee9ng quan h\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c. Khi c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd g\u1eedi Ph\u1eadt l\u0103ng ((1) Ph\u1eadt l\u0103ng : c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c quan to c\u1ee7a Xi\u00eam La.1) n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ; khi c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd g\u1eedi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p ph\u00e1p, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i, \u0111\u1ea7u l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t.<\/p>\n<p>22. Vi\u1ec7c \u00e1p gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m. Gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u1ea1t g\u1ea7n th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. C\u00f2n gi\u1ea3i \u0111i h\u1ea1t xa, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, th\u00ec \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. C\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ch\u1edf t\u00f9, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ph\u00e1i ra cho ty \u00e1n s\u00e1t gi\u1ea3i, v\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n, l\u00e0m gi\u1ea5y t\u01b0 v\u00e0o Kinh, do b\u1ed9 chuy\u1ec3n ph\u00e1t \u0111i. \u1edf b\u1ed9 ph\u00e1t gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam c\u0169ng theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, x\u00e9t v\u1ec1 h\u1ea1t n\u00e0o, giao cho h\u1ea1t \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. Tr\u01b0\u1edbc kia, khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u01b0a xong. Vua ngh\u0129: bu\u1ed5i m\u1edbi ki\u1ebfn thi\u1ebft, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 qu\u00e1 nhi\u1ec1u, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc th\u00ec sai theo t\u1eebng kho\u1ea3n, k\u00ea khai ra, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo l\u00e0m, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp b\u00e0n giao.<\/p>\n<p>1. Nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 vi\u1ec7c quan t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh vi\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh s\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c t\u00e0o ki\u1ec3m duy\u1ec7t, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eebng s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Bi\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn. V\u00e0, nh\u1eefng th\u1ec3\u00a0 l\u1ec7 ban t\u1ed1ng x\u01b0a nay, c\u0169ng s\u1ee9c cho sao l\u1ee5c th\u00e0nh b\u1ea3n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0a giao T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An H\u00e0.<\/p>\n<p>2. Sang n\u0103m, c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt ph\u1ea3i gi\u1ea3i n\u1ed9p, v\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9c hi\u1ec7n nay ph\u1ea3i tr\u01b0ng thu, mua s\u1eafm, h\u1ec5 th\u1ee9 g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m th\u00ec n\u00ean l\u00e0m ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111un \u0111\u1ea9y cho nhau, ph\u1ea3i k\u00ea khai r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c s\u1ed1 m\u1ee5c c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u1edf c\u1ee5c T\u1ea1o t\u00e1c thu\u1ed9c th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i giao quan m\u1edbi ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>3. V\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt, ti\u1ec1n, th\u00f3c, v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf kho c\u1ee7a th\u00e0nh, l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ea r\u00f5 th\u1ef1c s\u1ed1 l\u00e0 bao nhi\u00eau, gi\u1eef ngay ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi coi kho l\u1ea1i ; r\u1ed3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tra x\u00e9t cho \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u0169 kia mong manh bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, t\u00ecm c\u00e1ch che gi\u1ea5u ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh tr\u00e1o. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 b\u00e0n giao.<\/p>\n<p>4. Nh\u1eefng \u00e1n ki\u1ec7n m\u00e0 H\u00ecnh t\u00e0o c\u1ee7a th\u00e0nh hi\u1ec7n \u0111ang x\u00e9t x\u1eed, h\u1ea1n trong n\u0103m nay ph\u1ea3i x\u1eed cho xong, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe ng\u00f3ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u0129nh H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed5i th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i. Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c, l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Qu\u1ea3ng Nam. Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 ; Lang trung Hi\u1ec7p l\u00fd H\u1ed9 t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u, cho h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u0129nh man l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0129nh cho h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh Ph\u00fa ; th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh hi\u1ec7p l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed C\u01b0 \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch cho h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n cho h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan ; Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau \u0111\u1ed5i b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Ph\u00f9ng Huy Gi\u1ea3ng \u0111\u1ed5i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9; Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu V\u0129 cho h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u0103ng nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 h\u00e0m Th\u1ecb lang l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u l\u00ean th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 Binh, l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Gia l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. Cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Long l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan B\u00ecnh Thu\u1eadn, Cai \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Huy\u1ec1n th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u0129 Quang l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u1eadn th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf, gia h\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, qu\u1ea3n l\u00fd bi\u1ec1n binh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean. B\u1ed5 th\u1ef1 Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, bi\u1ec7n l\u00fd Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 Phi\u00ean An. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Phi\u00ean An. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam do nguy\u00ean h\u00e0m, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 : Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh, l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 H\u1ed3 Kim Truy\u1ec1n, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan Bi\u00ean Ho\u00e0. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 : Hi\u1ec7p tr\u1ea5n V\u0129nh Long l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. Cho : Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ee3p th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan V\u0129nh Long ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Trung qu\u00e2n l\u00e0 Th\u00e1i V\u0103n H\u00e1n th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan. \u0110\u1ed5i th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, l\u1ea1i th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tham hi\u1ec7p Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ed5i th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 H\u1ed9\u00a0 l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1 Tham tri Binh b\u1ed9 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang, ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 l\u0129nh \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p.<\/p>\n<p>Th\u0103ng nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 An Giang. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, hi\u1ec7p l\u00fd H\u00ecnh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n L\u00fd l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 An Giang. Cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng\u00a0 th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan An Giang ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan. \u0110\u1ed5i : th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; Tham hi\u1ec7p Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00e1n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9. Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang L\u1ed9c th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan H\u00e0 Ti\u00ean. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n K\u1ef3 Tr\u1ecb l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Phi\u00ean An, theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i. C\u00e1c Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd tr\u01b0\u1edbc kia thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh sai ph\u00e1i, nay cho V\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Bi\u00ean Ho\u00e0 ; V\u0169 Huy C\u1ef1 l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd V\u0129nh Long ; Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ee7a l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Lu\u1eadn l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd An Giang ; L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Lung l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd H\u00e0 Ti\u00ean. Th\u1ef1 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd La S\u0129 H\u00f9ng l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7 t\u1eeb bi\u1ec7t xin \u0111i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh nay \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c t\u1ec9nh, th\u00ec Long T\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng thu\u1ed9c th\u00e0nh nh\u01b0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c ta l\u1ef1a ch\u1ecdn cho g\u00e1nh tr\u1ecdng tr\u00e1ch m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m h\u01a1n n\u1eefa m\u00e0 l\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c, sao cho kh\u1ecfi ph\u1ee5 \u00fd ta tha thi\u1ebft mong ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng tr\u1ecdng y\u1ebfu, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c h\u1ea1t b\u00ean c\u1ea1nh tho\u1ea3 thu\u1eadn c\u00f9ng l\u00e0m, ch\u1edb n\u00ean c\u1ed1 ch\u1ea5p \u00fd ri\u00eang\u201d. Vua nh\u00e2n s\u1eafc cho b\u1ed9 Binh l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ebft : c\u00e1c quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Nam K\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, \u0111\u1ec1u n\u00ean li\u1ec7u sai bi\u1ec1n binh chi\u1ebfu theo t\u1eebng h\u1ea1t m\u00e0 h\u1ed9 t\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Cho \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t Tr\u1ea5n binh Qu\u1ea3ng Nam c\u0169 v\u00e0 \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t Tr\u1ea5n binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u0169 v\u1ec1 t\u1ec9nh. Bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed9i n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc kia tr\u00edch b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i C\u1eedu, \u0111\u1ed9i Th\u1eadp l\u00e0 2 \u0111\u1ed9i thi\u1ebfu \u1edf H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1. Vua cho r\u1eb1ng 2 t\u1ec9nh hi\u1ec7n \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c m\u1edbi n\u00ean ra l\u1ec7nh cho r\u00fat v\u1ec1 c\u1ea3. Nh\u1eefng l\u00ednh thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam g\u1ed9p l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n binh nh\u1ecb, tam, t\u1ee9 \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y b\u1ed5 l\u00e0m c\u01a1 Nam tr\u00e1ng. Nh\u1eefng l\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb g\u1ed9p l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9i nh\u1ecb, tam \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y b\u1ed5 l\u00e0m c\u01a1 Tr\u1ecb tr\u00e1ng. Tr\u1ea5n binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, c\u0169ng cho c\u01a1 B\u00ecnh tr\u00e1ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ed5i b\u1ed5, thu\u1ed9c quy\u1ec1n L\u00e3nh binh quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>V\u1eddi Tr\u01b0\u01a1ng V\u00e2n Ch\u00ednh nguy\u00ean Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Tr\u1ea5n th\u1ee7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, v\u1ec1 Kinh. Ch\u00ednh tu\u1ed5i gi\u00e0, li\u1ec1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, coi qu\u1ea3n v\u1ec7 binh, \u0111\u00f3ng gi\u1eef 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 An H\u1ea3i.<\/p>\n<p>V\u1eddi Lang trung b\u1ed9 Binh, gia h\u00e0m Th\u1ecb lang, l\u0129nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa v\u1ec1 Kinh, l\u1ef1a d\u00f9ng. C\u00e1c t\u00e0o thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb Lang trung tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i ki\u1ec3m k\u00ea b\u00e0n giao c\u00f4ng vi\u1ec7c trong t\u00e0o xong xu\u00f4i m\u1edbi cho v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u0129nh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, d\u1eabu h\u01a1i y\u00ean l\u1eb7ng, song d\u00e2n t\u00ecnh v\u1eabn c\u00f2n s\u1ee3 h\u00e3i. Nay mu\u1ed1n d\u1ef1a v\u00e0o th\u00fa binh \u0111\u1ec3 cho t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng, n\u00ean \u0111\u00e3 li\u1ec7u ph\u00e1i 100 bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn thay \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef v\u00e0 r\u00fat qu\u00e2n \u0111\u00f3ng tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi d\u00e2n 2 ph\u1ee7 nh\u00fat nh\u00e1t d\u01b0\u1eddng \u1ea5y th\u00ec ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn thay \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u0169ng ph\u1ea3i. Duy x\u00e9t ra, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 Xi\u00eam \u0111\u1ebfn Kinh b\u00e1o tang, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t m\u1ec1m d\u1ebbo. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y g\u1eb7p nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1 t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh c\u00f2n kh\u00f4ng xong, \u0111\u00e2u c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh chuy\u1ec7n g\u00e2n h\u1ea5n n\u00e0y kh\u00e1c ? Ch\u1eb3ng qua l\u0169 M\u00e1n U B\u00f4n Hi\u1ec3m M\u00e3 L\u1ea1t m\u01b0\u1ee3n thanh th\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u1ec3 do\u1ea1 n\u1ea1t d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ea5y th\u00f4i. V\u1eady, n\u00ean \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y b\u1ea3o cho d\u00e2n 2 ph\u1ee7 \u1ea5y bi\u1ebft, v\u00e0 s\u1ee9c b\u1ea3o cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 Kh\u00e2m, t\u1eeb nay, \u0111\u00e2u \u0111\u1ea5y gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng Khung, sang ph\u00eda B\u1eafc ; n\u1ebfu c\u00f2n quen th\u00f3i v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u00f3 !\u201d. Sau \u0111\u00f3, qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u1ed1m n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft, c\u00f2n \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean giao cho th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u00fai T\u00e2y Tr\u00e0ng g\u1eb7p gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh li\u1ec1n : gi\u1eb7c ch\u1ea1y, b\u1ecf l\u1ea1i 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u1edd, tr\u1ed1ng, g\u01b0\u01a1m, gi\u00e1o ; li\u1ec1n l\u00ean \u0111\u1ea3o, l\u1ee5c so\u00e1t, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 6 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3ng l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y, th\u1ea5y h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c l\u1ea1i t\u1eeb h\u1ea3i ph\u1eadn nh\u00e0 Thanh k\u00e9o \u0111\u1ebfn, Qu\u1ea3ng l\u00f9a qu\u00e2n ra \u0111\u00e1nh, th\u00ec gi\u1eb7c l\u1ea1i k\u00e9o bu\u1ed3m ch\u1ea1y, \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp tr\u1edf v\u1ec1, Qu\u1ea3ng \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cT\u1ed5 gi\u1eb7c hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1 v\u1ee1, n\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1eadn d\u1eef nghi\u1ebfn r\u0103ng ; n\u1ebfu h\u1ebft h\u1ea1n, l\u1ea1i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, th\u00ec d\u00e2n ven bi\u1ec3n ch\u1eafc s\u1ebd b\u1ecb h\u1ea1i ! V\u1eady tha thi\u1ebft xin cho \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf bi\u1ec3n m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, \u0111\u1ec3 quy\u1ebft d\u00f2 b\u1eaft k\u1ef3 h\u1ebft gi\u1eb7c \u1ea5y m\u1edbi th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n, hai phen giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9a n\u00e0o, \u0111\u1ebfn khi l\u00ean b\u1edd, l\u00f9ng so\u00e1t, c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, \u0111\u00e0n b\u00e0, tr\u1ebb con th\u00f4i ; l\u1ea7n sau th\u00ec kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec c\u1ea3 ! \u0110\u00e1ng l\u1ebd tr\u1eebng tr\u1ecb v\u1ec1 t\u1ed9i b\u1ea5t l\u1ef1c, nh\u01b0ng h\u00e3y khoan dung, truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf, h\u1ea1n cho 20 ng\u00e0y ph\u1ea3i b\u1eaft h\u1ebft to\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y, gi\u1ebft cho k\u1ef3 ti\u1ec7t s\u1ebd li\u1ec7u r\u1ed9ng ban \u00e2n th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu ngo\u00e0i h\u1ea1n kh\u00f4ng qu\u00e9t s\u1ea1ch, th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n nghi\u00eam ng\u1eb7t ngh\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay, nh\u1eefng \u00e1n b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t ngh\u0129 x\u1eed, N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m phi\u1ebfn t\u00e2u ngh\u0129, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u00e2u ph\u00ea, \u00e1n n\u00e0o \u0111\u00e3 tho\u1ea3 h\u1ee3p th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chuy\u1ec3n giao ph\u00ea ph\u00e1t thi h\u00e0nh, ho\u1eb7c c\u00f3 \u00e1n n\u00e0o ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u00eam phong l\u1ea1i, \u0111\u01b0a tr\u1ea3 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o, theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c phong k\u00edn \u0111\u01b0a th\u1eb3ng, sau n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u00e0n h\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00e0 Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng khoa \u0111\u1ea1o c\u00f9ng c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn, th\u00ec c\u1ee9 c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu t\u1ef1 \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang khoa \u0111\u1ea1o th\u00ec khoa \u0111\u1ea1o t\u00e2u ri\u00eang. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 ch\u1ee9c quan gi\u1eef vi\u1ec7c can ng\u0103n \u0111\u00e0n h\u1eb7c, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nghe c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec c\u1ee9 n\u00f3i, nh\u01b0ng c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 th\u1ef1c, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 \u00edch cho vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u00ed ch\u1ec9 c\u1ee9 d\u00e8 ch\u1eebng b\u1eaft b\u00f3ng y\u00eau n\u00ean t\u1ed1t, gh\u00e9t n\u00ean x\u1ea5u, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan ng\u1ef1 s\u1eed l\u1ea1i l\u00e0 c\u00f3 h\u1ea1i cho ch\u00ednh tr\u1ecb !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thi\u1ec7n trong k\u1ef3 thu thu\u1ebf b\u00e1c b\u1ecf ch\u00ea bai v\u1ec1 th\u00f3c c\u1ee7a d\u00e2n, l\u1ea1i sai thu\u1ed9c h\u1ea1 b\u1eaft d\u00e2n l\u00e0m kh\u1ebf kho\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ee3i. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c : Thi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua ph\u00e1i th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n v\u00e0 th\u1ef1 L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o ((1) Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00ec ki\u00eang t\u00ean hu\u00fd vua tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, n\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 D\u01b0\u1ee1ng C\u00e1o.1) \u0111i tra x\u00e9t. \u00e1n x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111em thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf T\u00e2n Gia Ba. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu l\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh l\u1eddi s\u1eafc m\u1ec7nh th\u00ec ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1ecdng qu\u1ed1c th\u1ec3, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ch\u1ec9 c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a nha Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c h\u1ea1t m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o, duy t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n t\u00e2u. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd cho r\u1eb1ng 6 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, c\u0169ng \u1edf bi\u00ean vi\u1ec5n, b\u00e8n \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n t\u00e2u ; t\u1ec9nh An Giang m\u1edbi \u0111\u1eb7t c\u0169ng th\u1ebf. C\u00f2n nh\u1eefng khi gi\u00e1 g\u1ea1o ho\u1eb7c cao v\u1ecdt ho\u1eb7c h\u1ea1 xu\u1ed1ng th\u00ecnh l\u00ecnh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh v\u1eabn quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 ; Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd c\u00f3 ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3 thi\u1ebft tri\u1ec1u, m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u v\u00e0 4 l\u1ea7n th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, s\u1eafp \u0111\u1ebfn ng\u00e0y, quan b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1u t\u00e2u xin tr\u01b0\u1edbc ; nh\u00e2n ngh\u0129 : ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, ng\u00e0y ng\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c vui m\u1eebng, l\u1ec5 n\u00ean thi\u1ebft tri\u1ec1u th\u00ec so\u1ea1n th\u00e0nh nghi ch\u00fa kh\u00e1c tr\u00ecnh ti\u1ebfn, hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ebb, ta bao gi\u1edd c\u0169ng ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n x\u00e9t ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 theo ban th\u1ee9 t\u1ec1 t\u1ef1u t\u1eadp h\u1ee3p, th\u1ebf th\u00ec nghi l\u1ec5 ch\u1ea7u h\u1ea7u, \u0111\u1ee3i g\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u xin ; n\u1ebfu quan gi\u1eef vi\u1ec7c c\u1ee9 c\u00e2u n\u1ec7 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1eef l\u1ec1 l\u1ed1i cho \u0111\u1ee7 m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady ra l\u1ec7nh : t\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u nh\u1eb1m m\u1ed3ng m\u1ed9t v\u00e0 r\u1eb1m h\u1eb1ng th\u00e1ng, nh\u1eefng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u nh\u1eb1m m\u1ed3ng 5, 25, 11, 21 n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u00e0y nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c m\u00e0 thi\u1ebft tri\u1ec1u, th\u00ec quan \u1edf b\u1ed9 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i theo l\u1ed1i c\u0169 l\u00e0m s\u1edb xin nh\u1ea3m. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ee5c nh\u1eefng \u00e1n b\u1ed9 bi\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd th\u1ea5t tr\u1eadn, b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu hay sung qu\u00e2n, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 kia gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec ! Th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea1m v\u00e0o qu\u00e2n lu\u1eadt. N\u1ebfu lu\u1eadn t\u1ed9i ch\u00ednh ph\u00e1p ngay \u0111\u1ec3 r\u0103n l\u00f2ng qu\u00e2n th\u00ec ngay b\u1ea5y gi\u1edd x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p c\u0169ng kh\u00f4ng sao. Nay vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u00e2u m\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ban \u01a1n khoan th\u1ee9, V\u1eady gia \u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb 60 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c tha cho v\u1ec1 l\u00e0ng, mi\u1ec5n sai d\u1ecbch ; 17 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 60 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c tha cho v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 Binh l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c sai khi\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u1ea5y l\u00e0 \u00e2n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00f5 v\u00e0 c\u00e1c t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean tr\u1ed5 s\u1ee9c, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u1edb nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c, th\u00ec quy\u1ebft tr\u1ecb t\u1ed9i theo qu\u00e2n lu\u1eadt, ch\u1ee9 \u01a1n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00f3n xin \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n<p>Vua xem gia ph\u1ea3 T\u00f4n th\u1ea5t th\u1ea5y c\u00f3 chua qu\u00ea \u1edf Gia Mi\u00eau ngo\u1ea1i trang, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cGia Mi\u00eau ngo\u1ea1i trang l\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n nh\u00e0 vua. N\u00f3i l\u00e0 T\u00f4n th\u1ea5t th\u00ec bi\u1ebft ngay qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf \u0111\u00e2u r\u1ed3i. V\u1eady, n\u00ean b\u1ecf \u0111i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, trong s\u1ed5 t\u00f4n nh\u00e2n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc\u2026 ta m\u1edbi sai \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 T\u00f4n th\u1ea5t, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00e0 t\u00f4n qu\u00fd. Th\u1ebf m\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi ta \u201cNguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u00e0 T\u00f4n th\u1ea5t, ch\u1eb3ng bi\u1ebft v\u00ec c\u1edb g\u00ec ?\u201d L\u1ea1i nghe n\u00f3i Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0ng, nh\u00e2n ng\u00e0y gi\u1ed7 b\u1ed1 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch, b\u1ea3o ri\u00eang D\u1ecbch r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean anh v\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc D\u1ecbch, nay v\u0103n t\u1ebf l\u1ea1i x\u01b0ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch, e b\u1ed1 anh ch\u1eb3ng bi\u1ebft anh l\u00e0 ai \u0111\u00e2u !\u201d. Ki\u1ebfn th\u1ee9c l\u0169 \u1ea5y qu\u00ea m\u00f9a h\u1eb9p h\u00f2i l\u1ea1i th\u1ea3 l\u1eddi c\u00e0n b\u1eady, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ch\u00ea c\u01b0\u1eddi ! N\u00e0y d\u00f2ng d\u00f5i th\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, g\u1ecdi l\u00e0 T\u00f4n th\u1ea5t, t\u1ee9c l\u00e0 C\u00f4ng t\u00ednh, C\u00f4ng t\u1ed9c m\u00e0 Kinh Thi \u0111\u00e3 n\u00f3i. Kinh \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng th\u1ef1c \u0111\u1ea5y. Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00f3i n\u0103ng c\u00e0n b\u1eady kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ni\u00ean h\u1ea1n l\u00e0m Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p v\u00e0 t\u00f4n ph\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cD\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, h\u1ec7 th\u1ed1ng r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng. Vi\u1ec7c bi\u00ean ch\u00e9p n\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng. N\u0103m nay l\u00e0m l\u1ea1i t\u00f4n ph\u1ea3, l\u0169 Cao H\u1eefu D\u1ef1c n\u00eau ra \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u sai l\u1ea7m trong ph\u1ea3 Ho\u00e0ng t\u1eed, ph\u1ea3 T\u00f4n th\u1ea5t. V\u1ea3 l\u1ea1i, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 6 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0m l\u1ea1i Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p, 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0m l\u1ea1i t\u00f4n ph\u1ea3. Ni\u00ean h\u1ea1n h\u01a1i r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i, c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i theo ng\u00e0y th\u00e1ng. L\u1ea1i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m kh\u00f4ng chuy\u00ean nh\u1ea5t n\u00ean d\u1ec5 sinh l\u1ed9n x\u1ed9n. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u1ee9 g\u1eb7p nh\u1eefng n\u0103m \u1ea5t, \u0110inh, K\u1ef7, T\u00e2n, Qu\u00fd do T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 t\u00e2u xin, s\u1ebd sai quan \u0111\u1ee9ng l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai s\u1ee9 sang nh\u00e0 Thanh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung Ch\u00e1nh s\u1ee9 ; th\u1ef1 Th\u1eeba Thi\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m H\u1ed3ng l\u00f4 T\u1ef1 khanh, T\u01b0 v\u1ee5 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c sung Gi\u00e1p ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi cho n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3. V\u1eady s\u1eafc sai t\u1eeb nay, h\u1ec5 b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e2ng m\u1ec7nh l\u00e0m c\u00e1c b\u1ea3n c\u00f4ng v\u0103n qu\u1ed1c th\u01b0, sau khi tr\u00ecnh vua xem r\u1ed3i, l\u1ea1i ph\u1ea3i giao cho N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u01b0\u01a1ng phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c ho\u1eb7c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng duy\u1ec7t l\u1ea1i c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o \u1ed5n tho\u1ea3, m\u1edbi cho phong l\u1ea1i, \u0111\u01b0a ra thi h\u00e0nh, cho kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 sai s\u00f3t.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1eeba Thi\u00ean Ph\u1ee7 th\u1eeba ; nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c l\u00e0m quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p phu tr\u1ea1m khi\u00eang v\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a s\u1ee9 b\u1ed9 sang nh\u00e0 Thanh v\u1ec1. (Ph\u00e0m \u0111\u1ed3 ri\u00eang t\u1eeb c\u1eeda \u1ea3i \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i ; Ch\u00e1nh s\u1ee9 5 h\u00f2m ; Gi\u00e1p, \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9 m\u1ed7i vi\u00ean 4 h\u00f2m ; h\u00e0nh nh\u00e2n 8 ng\u01b0\u1eddi, 12 h\u00f2m ; tu\u1ef3 t\u00f9ng 9 ng\u01b0\u1eddi 5 h\u00f2m. T\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i v\u1ec1 Kinh 3 vi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n. Phu khi\u00eang v\u00f5ng, m\u1ed7i vi\u00ean 2 ng\u01b0\u1eddi ; phu khi\u00eang m\u0169 \u00e1o v\u00e0 \u0111\u1ed3 ri\u00eang, m\u1ed7i vi\u00ean 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ea7n ; h\u00e0nh nh\u00e2n 8 vi\u00ean, m\u1ed7i vi\u00ean 2 ng\u01b0\u1eddi phu khi\u00eang v\u00f5ng, chia l\u00e0m hai l\u1ea7n ; \u0111i \u0111\u1ebfn h\u1ea1t n\u00e0o, h\u1ea1t \u1ea5y chi\u1ebfu l\u1ec7, c\u1ea5p cho phu).<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc t\u1eeb nay, m\u1ed7i nh\u00e2n vi\u00ean trong s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc 1 k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 n\u0103m sau, r\u1ed3i s\u1ebd theo k\u1ef3 m\u00e0 chi\u1ebft, c\u1ea5p \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 l\u0129nh thay ; c\u00f2n 1 n\u1eeda \u0111\u1ee3i khi \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, s\u1ebd truy c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, \u0111\u00e3 t\u1eebng ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i s\u1ee9c b\u1ea3o th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u00e0 Thanh t\u00ecm mua t\u1edd b\u00e1o Kinh sao \u0111\u1ec3 d\u00e2ng ti\u1ebfn. N\u0103m \u1ea5y, Lan Ch\u00e2u v\u00e0 H\u1ed3 B\u1eafc nh\u00e0 Thanh c\u00f3 gi\u1eb7c, \u1edf Y\u00ean Kinh, th\u00e1ng gi\u00eang tuy\u1ebft \u0111\u00f3ng d\u00e0y \u0111\u1ebfn 3 th\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft r\u00e9t, th\u1ebf m\u00e0 b\u00e1o Kinh sao kh\u00f4ng \u0111\u0103ng.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i, s\u1eafc cho H\u00e0 N\u1ed9i truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c hi\u1ec7u bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c tai bi\u1ebfn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, d\u1eabu b\u00e1o Kinh sao kh\u00f4ng \u0111\u0103ng, c\u0169ng n\u00ean d\u00f2 h\u1ecfi ghi ch\u00e9p m\u00e0 ti\u1ebfn tr\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i 2 \u0111\u1ed9i T\u00e2n s\u00e0i l\u00e0m S\u00e0i h\u1ed9, \u0111\u1eb7t 1 H\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng. C\u00f2n c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t th\u1eadp m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec1u cho h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf b\u1ed9, s\u1eafc t\u1eeb nay, nh\u1eefng vi\u1ec7c chi thu v\u1ec1 vi\u1ec7c than c\u1ee7i \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng v\u00ec vi\u1ec7c t\u1ef1 ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i 1 t\u1edd phi\u1ebfu, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i, ta theo t\u00e0i m\u00e0 d\u00f9ng, l\u1edbn th\u00ec l\u00e0m r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t, b\u00e9 th\u00ec l\u00e0m rui m\u00e8, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n cho th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ea3, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng do khoa gi\u00e1p xu\u1ea5t th\u00e2n, sao ch\u1eb3ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 nghi\u1ec7p d\u00e0i l\u00e2u sau n\u00e0y, m\u00e0 l\u1ea1i n\u1ee1 t\u1ef1 b\u1ecf h\u1ecfng m\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf ? \u00d4i ! ng\u01b0\u1eddi ta \u0111i h\u1ecdc, l\u00e0 mu\u1ed1n cho m\u00ecnh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c trung v\u1edbi vua, d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng danh cha m\u1eb9 ; n\u1ebfu ch\u1eb3ng bi\u1ebft gi\u1eef \u0111\u1ea1o l\u00e0m quan, m\u1ed9t khi m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i, th\u00ec c\u00f4ng phu m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e8n s\u00e1ch m\u1ed9t s\u1edbm tr\u00f4i theo d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n \u0111\u00f4ng, ch\u1eb3ng nh\u1eefng kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec b\u00e1o \u0111\u00e1p cha m\u1eb9, m\u00e0 d\u00f9 c\u00f3 mu\u1ed1n b\u00e1o \u0111\u1ec1n \u01a1n n\u01b0\u1edbc m\u1ea3y ch\u00fat c\u0169ng kh\u00f4ng sao \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc n\u00fai \u0110\u00f4ng Tr\u00e0ng \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn V\u00e2n \u0110\u1ed3n\u00a0 thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean, c\u00f3 n\u00fai T\u00e2y Hi\u1ec1n. T\u1eeb b\u00ean t\u1ea3 n\u00fai n\u00e0y \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch Long V\u0129 l\u00e0 v\u1ee5ng Ba L\u00e0ng. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 h\u1ecfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ea1 l\u00e3o luy\u1ec7n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i nh\u1eefng n\u01a1i \u1ea5y nh\u00e0 \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, kh\u00f4ng kh\u00e1c trung ch\u00e2u, phong t\u1ee5c h\u01a1i gi\u1ed1ng th\u1eddi c\u1ed1 L\u00ea ; duy t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf, ti\u1ebfn c\u1ed1ng. Gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng. X\u00e9t ra quan qu\u00e2n 2 t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e1nh l\u1ea5y h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c. Ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb thua r\u1ed3i l\u1ea1i k\u1ebft \u0111\u1ea3ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn ngay. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 t\u1ee5 t\u1eadp, sao nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf ? V\u1ea3 l\u1ea1i x\u01b0a gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn \u0110\u1ed3 S\u01a1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t. Nay ch\u1ec9 c\u00f3 k\u1ebf l\u00e0 d\u1ee5 cho n\u00f3 \u0111\u1ebfn. Xin ch\u1ecdn l\u1ea5y 200 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ea1 kh\u00e1 gi\u1ecfi l\u1ed9i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 nhanh nh\u1eb9n \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ef3 binh, l\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh c\u00f9ng nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u1ea7y s\u1ee9c s\u1ed1ng, t\u00e0i b\u01a1i l\u1ed9i, chu\u1ea9n b\u1ecb kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i s\u1eb5n. R\u1ed3i m\u1eadt sai c\u00e1c binh thuy\u1ec1n tu\u1ea7n d\u01b0\u01a1ng r\u00fat v\u1ec1. Qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n ph\u00f2ng b\u1ecb, t\u1ea5t s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u1ebfn. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, quan qu\u00e2n ta s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i ngay tu\u1ef3 c\u01a1 ch\u1eb7n b\u1eaft, s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec xin cho th\u1ea7n th\u00e2n \u0111em Th\u1ee7y s\u01b0, c\u01b0\u1ee1i gi\u00f3, r\u1ebd s\u00f3ng, \u0111\u00e1nh kh\u1eafp s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn t\u1eadn T\u00e2y Hi\u1ec1n v\u00e0 Ba L\u00e0ng, tu\u1ef3 ti\u1ec7n v\u1ed7 y\u00ean, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 ch\u1ee9c quan to \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y l\u0169 gi\u1eb7c ch\u01b0a y\u00ean e n\u1ed7i tro t\u00e0n l\u1ea1i b\u00e9n, cho n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd m\u01b0u toan, mu\u1ed1n cho bi\u00ean gi\u1edbi mi\u1ec1n bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i kh\u00f4ng \u01b0u thu\u1eadn nghe l\u1eddi xin c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. Nh\u01b0ng v\u00ec L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng m\u1edbi xin gia h\u1ea1n \u0111\u1ec3 quy\u1ebft di\u1ec7t ph\u1ec9 \u1ea5y, n\u1ebfu \u0111ang c\u00f2n trong h\u1ea1n, \u0111\u00e3 v\u1ed9i sai r\u00fat v\u1ec1, th\u00ec \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng h\u00e1 ch\u1eb3ng m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 n\u00f3i cho t\u1eafc tr\u00e1ch hay sao ? V\u1eady h\u00e3y \u0111\u1ee3i h\u1ebft h\u1ea1n \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng xin c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3 hay kh\u00f4ng s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 cho ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m, ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ee9 l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f2n nhi\u1ec1u t\u1ed9i nh\u00e2n can \u00e1n tr\u1ed1n \u0111i. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ch\u00ednh th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 t\u00f2ng ph\u1ea1m, xin l\u00e0m theo ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830]. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c \u0111\u1ed1t nh\u00e0, m\u00e0 l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c hay t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ec3 b\u1eaft nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c \u0111\u1ed1t nh\u00e0, c\u0169ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c cho ra th\u00fa theo l\u1ec7 ch\u00ednh, th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, chu\u1ea9n cho h\u1ea1n t\u1eeb th\u00e1ng 11 n\u0103m nay \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 4 sang n\u0103m, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n tr\u1ed1n \u0111i, lu\u1eadt tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng cho th\u00fa, nay n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i, quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, t\u00ecnh nguy\u1ec7n ra th\u00fa, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 c\u00f3 k\u1ebb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u cho c\u1ee9 th\u1ef1c, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed5 \u0111inh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nh\u1eefng quan ch\u1ee9c b\u1ecb c\u00e1ch, m\u00e0 nguy\u00ean l\u00e0 C\u1eed nh\u00e2n, c\u00f3 n\u01a1i bi\u00ean v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u00e1ng, c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i bi\u00ean v\u00e0o h\u1ea1ng ngo\u1ea1i ti\u00eau sai, vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m nh\u1eefng Ti\u1ebfn s\u0129, C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh v\u00e0 T\u00fa t\u00e0i cho \u0111\u1ebfn vi\u00ean t\u1eed, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan m\u00e0 can t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u00e1ng c\u1ea3\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 b\u1ed1n nha xem x\u00e9t nghi\u1ec7m chi thu v\u1ec1 c\u1ee7a c\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, vi\u1ec7c thu chi c\u1ee7a c\u00f4ng, th\u00ec do N\u1ed9i c\u00e1c, Th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 Thanh c\u1ea9n ty h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 x\u00e9t nghi\u1ec7m, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m theo n\u1ebfp c\u0169, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1t gi\u00e1c ch\u1ec9 tr\u00edch. Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, h\u1ec5 l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt ng\u1ef1 d\u1ee5ng th\u00ec v\u1eabn do c\u00e1c nha, N\u1ed9i c\u00e1c, Th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee5 h\u1ed3i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t nghi\u1ec7m ; c\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u0103ng thu th\u00ec \u0111\u1ed5i giao v\u1ec1 2 b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng v\u00e0 \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n ph\u00e1i ty thu\u1ed9c m\u00ecnh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi N\u1ed9i v\u1ee5 c\u00f9ng gi\u00e1m s\u00e1t x\u00e9t nghi\u1ec7m, c\u00f2n \u1ea5n \u201cquan th\u1ea3ng h\u1ed9i ch\u00ed\u201d ((1) Quan th\u1ea3ng h\u1ed9i ch\u00ed : h\u1ed9i c\u00f9ng nhau ghi nh\u1eadn c\u1ee7a c\u00f4ng.1) tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, nay giao b\u1ed9 H\u1ed9 nh\u1eadn gi\u1eef theo l\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c. M\u1ed7i khi l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch chu\u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u1ec1u k\u00fd t\u00ean \u1edf cu\u1ed1i b\u1ea3n s\u1ed5. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 l\u00e0m b\u1eady, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng k\u1ebb vi ph\u1ea1m. N\u1ebfu v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang m\u00e0 dung t\u00fang, ho\u1eb7c v\u00ec s\u01a1 s\u00f3t m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t ra, s\u1ebd ngh\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7, th\u00ec giao cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ki\u00eam coi qu\u1ea3n, cho c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Trong kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a. Vua sai Kinh do\u00e3n l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea3o v\u0169 \u1edf \u0111\u1ec1n Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a linh \u1ee9ng.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t lo cho d\u00e2n, li\u1ec1n ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, sai quan N\u1ed9i c\u00e1c \u0111em \u0111\u1ed1t \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n Long v\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i vua chay t\u1ecbnh th\u00e0nh k\u00ednh l\u1eb7ng l\u1ebd c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf trong cung, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y ; ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u nhu\u1ea7n th\u1ea5m. Vua r\u1ea5t m\u1eebng li\u1ec1n sai Ho\u00e0ng t\u1eed V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng Mi\u00ean Ho\u00e0nh \u0111em h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5a \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n Long v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1. L\u1ea1i l\u00e0m th\u01a1 v\u00e0 b\u00e0i k\u00fd thu\u1eadt r\u00f5 c\u00e1i \u00fd k\u00ednh tr\u1eddi, ch\u0103m s\u00f3c d\u00e2n, kh\u1eafc v\u00e0o bia \u0111\u00e1 d\u1ef1ng \u1edf \u0111\u1ec1n.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Qu\u1ea3ng Nam, m\u1edbi b\u1ed5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, l\u00e9n l\u00fat \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ch\u1ebf t\u00edn b\u00e0i, l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ph\u00e9p. \u0110\u1ebfn khi c\u00f3 l\u1ec7nh g\u1ecdi v\u00e0o Kinh, T\u00e0i l\u1ea1i c\u00e1o \u1ed1m xin ngh\u1ec9, \u0111\u1ec3 t\u1ea9u t\u00e1n c\u1ee7a ri\u00eang. B\u1ea5y gi\u1edd Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n nh\u00e2n \u0111i chuy\u1ebfn sai, d\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, v\u1ec1 t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, \u0111em ty vi\u00ean b\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 l\u00ednh tr\u1ea5n ph\u1ee7 mang c\u1edd bi\u1ec3n \u0111i tra x\u00e9t, g\u1eb7p T\u00e0i \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng, ki\u1ec3m so\u00e1t h\u00f2m ri\u00eang, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu. T\u00e0i s\u1ee3 t\u1ed9i, \u0111\u00e2m \u0111\u1ea7u xu\u1ed1ng s\u00f4ng \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 t\u1eed. B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua ra l\u1ec7nh l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c b\u1eaft giam \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi, x\u1eed t\u1ed9i. Khi th\u00e0nh \u00e1n, T\u00e0i b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf s\u1eaft \u1edf B\u1ed1 S\u01a1n, B\u1eafc Ninh thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1eefu L\u0169ng. M\u1ed7i n\u0103m \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 600 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan vi\u1ebft l\u1eddi ph\u00ea c\u1ee7a nh\u00e0 vua. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Tu\u1ea7n, nguy\u00ean Tri huy\u1ec7n, can \u00e1n, ph\u1ea3i c\u00e1ch, m\u00e0 l\u1eddi vua ph\u00ea trong \u00e1n, ghi l\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i. Vua \u0111\u00e3 sai b\u1ed9 H\u00ecnh tra c\u1ee9u, kh\u00f4ng ra.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e1 l\u1eafm ! Nh\u1eefng k\u1ebb gian d\u1ed1i nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt k\u1ec3 c\u0169ng \u0111a \u0111oan, m\u00e0 tung t\u00edch qu\u1ef7 quy\u1ec7t, b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a ch\u00fang ch\u01b0a d\u1ec5 kh\u00e1m ph\u00e1. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u00e3 5, 6 n\u0103m nay, c\u00f2n t\u00ecm \u0111\u00e2u ra ? V\u1ea3 l\u1ea1i, ta r\u1ea5t th\u1eadn tr\u1ecdng h\u00ecnh ph\u1ea1t m\u1ed7i khi h\u1ea1 s\u1eafc v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u00e1p th\u00ec th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c \u0111\u00e1ng ng\u1edd, ta v\u1eabn th\u01b0\u1eddng gia \u01a1n khoan gi\u1ea3m, nh\u01b0ng e nh\u1eefng k\u1ebb gian tr\u00e1 x\u1ea3o quy\u1ec7t l\u1ee3i d\u1ee5ng \u1edf trong \u0111\u00f3 m\u00e0 g\u00e2y t\u1ec7 h\u1ea1i c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng. Bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111ang c\u00f3 cu\u1ed9c binh c\u00e1ch, m\u1ecdi vi\u1ec7c m\u1edbi d\u1ef1ng, ch\u01b0a r\u1ea3nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ef9 c\u00e0ng nh\u1eefng vi\u1ec7c then ch\u1ed1t c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111em thi h\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng s\u1eb5n \u1ea5n v\u00e0o gi\u1ea5y tr\u1eafng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i d\u00f9ng. Nay n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 v\u00f4 s\u1ef1, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho l\u0169 gian t\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 khoe kh\u00f4n ? Cho n\u00ean ta m\u1edbi ng\u00e0y l\u1ebb ra coi tri\u1ec1u nghe ch\u00ednh s\u1ef1, ng\u00e0y ch\u1eb5n c\u0169ng sai c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb l\u00e0m th\u1ebb ti\u1ebfn tr\u00ecnh, gi\u1edf xem t\u1eebng t\u1edd, tu\u1ef3 vi\u1ec7c ph\u00ea ph\u00e1n, v\u1eabn ch\u1eb3ng bi\u1ebft m\u1ecfi. Ta h\u00e1 ph\u1ea3i vui l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u00e2u ! \u1ea5y l\u00e0 c\u00e1ch g\u00ecn gi\u1eef t\u1eeb ban \u0111\u1ea7u, ng\u0103n ng\u1eeba vi\u1ec7c ch\u01b0a x\u1ea3y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00f3 th\u00f4i. \u0110\u01b0\u1eddng quan \u1edf b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n l\u00e0 tai m\u1eaft c\u1ee7a ta, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 m\u00e0 l\u00e0m, hu\u1ed1ng chi v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00ea theo ch\u1ec9 d\u1ee5, h\u00e1 l\u1ea1i n\u00ean ng\u1ea1i nh\u1ecdc m\u00e0 ph\u00f3 cho thu\u1ed9c vi\u00ean ?\u201d Vua b\u00e8n ban d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, m\u1ecdi nha m\u00f4n c\u00f3 ph\u1ee5ng d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u do ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft t\u1ed1t sao ch\u00e9p ra, r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n thi h\u00e0nh. Nh\u00e2n ngh\u0129 : s\u1eafc ch\u1ec9 ban b\u1ed1, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh th\u1ec3, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u00ednh tay \u1ea5n quan vi\u1ebft m\u1edbi t\u1ecf ra th\u1eadn tr\u1ecdng. N\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u1eafc b\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch, c\u00f3 khi x\u1ea3y t\u1ec7 h\u1ea1i kh\u00e1c, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111un \u0111\u1ea9y l\u1eabn nhau. Th\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng c\u00f2n th\u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. V\u1eady k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, th\u00e1ng 11, h\u1ec5 c\u00f3 bao nhi\u00eau d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf b\u1ed9, vi\u1ec7n v\u00e0 vi\u00ean sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, chi\u1ebfu theo nguy\u00ean phi\u1ebfu, ch\u00ednh m\u00ecnh c\u1ea7m b\u00fat vi\u1ebft v\u00e0o. C\u00f2n c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean t\u1eeb Lang trung tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft thay. Duy c\u00f3 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, coi qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh nha m\u00f4n l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ebft ch\u1eef, th\u00ec cho t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ebft l\u1eddi ph\u00ea theo ch\u1ec9 d\u1ee5, th\u00ec cho ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0m thay\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, B\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129, sau khi ti\u1ebfn tr\u00ecnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, ng\u00e0y h\u00f4m sau, m\u1edbi \u0111\u00f3ng \u1ea5n. Phi\u1ebfu c\u1ee7a B\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n n\u1ebfu phi\u1ebfu c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f3 khi b\u1ecb thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m b\u1eady, \u0111\u1ebfn h\u00f4m sau, quan t\u00fac tr\u1ef1c kh\u00f3 m\u00e0 tra x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng phi\u1ebfu c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c ti\u1ebfn tr\u00ecnh r\u1ed3i, th\u00ec ngay h\u00f4m \u1ea5y, quan t\u00fac tr\u1ef1c xem r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0o ch\u1ed7 2 t\u1edd gi\u00e1p nhau, n\u1ebfu t\u1ea9y xo\u00e1 m\u1ea5y ch\u1eef c\u0169ng ghi r\u00f5 \u1edf cu\u1ed1i t\u1edd gi\u1ea5y r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng, h\u00f4m sau, quan t\u00fac tr\u1ef1c \u0111em \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, sai ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai thu\u1ed9c ty c\u1ee7a L\u1ee5c b\u1ed9 chia \u0111i t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ec3 thanh tra c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a kho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ef1 th\u1ec3 c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec tr\u01b0\u1edbc ; duy c\u00f3 Ngh\u1ec7 An m\u1edbi chia \u0111\u1eb7t th\u00eam H\u00e0 T\u0129nh, kho ti\u1ec1n, th\u00f3c \u1edf th\u00e0nh H\u00e0 Hoa thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u00f3, t\u1eeb th\u00e1ng 11 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 [1831] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn do Ngh\u1ec7 An tr\u00f4ng coi t\u1eeb th\u00e1ng 12 n\u0103m \u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u1ebft n\u0103m nay do H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m ti\u1ebfp. T\u1eeb nay, H\u00e0 T\u0129nh c\u0169ng \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 thanh tra nh\u1eb1m nh\u1eefng n\u0103m S\u1eedu, Th\u00ecn, M\u00f9i, Tu\u1ea5t. \u0110\u1ebfn k\u1ef3, sai 2 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ty c\u1ee7a b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c thanh tra, h\u1ea1n cho 2 th\u00e1ng. Tr\u01b0\u1edbc kia, Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i 6 ng\u01b0\u1eddi, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 4 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n b\u1ea3n thanh tra, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec Tr\u1ea5n th\u1ee7, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n v\u00e0 Tham hi\u1ec7p h\u1ed9i h\u00e0m c\u00f9ng t\u00e2u, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n. V\u1eady h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, h\u1ea1t n\u00e0o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng c\u00f9ng th\u00e0nh, do B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXXVI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed. S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m \u1ea5y, m\u00e2y m\u1edd m\u1ed9t l\u00fac l\u1ea1i s\u00e1ng. C\u00f3 \u0111\u00e1m m\u00e2y l\u01b0\u1ee3n l\u1edd qua l\u1ea1i, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u00f3n m\u1eb7t tr\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1ch c\u1ed5 c\u00f3 n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f4ng ch\u00ed v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ea7u l\u1ecbch s\u1ed1, l\u00e0 h\u1ed9i gia th\u1eddi. \u0110\u00f4ng ch\u00ed v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc d\u00e0y c\u1ee7a th\u00e1nh ch\u00faa. Ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, m\u00e2y m\u1edd r\u00e9t nhi\u1ec1u, l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u00e1m m\u00e2y \u0111\u00f3n m\u1eb7t tr\u1eddi, sang n\u0103m r\u1ea5t t\u1ed1t\u201d. V\u1ea3 l\u1ea1i n\u0103m \u1ea5y th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 th\u00e1ng 12, l\u1eadp xu\u00e2n, xu\u00e2n \u1ea5y, 120 ng\u00e0y. M\u00f9a thu, th\u00eam 1 th\u00e1ng nhu\u1eadn, c\u0169ng 120 ng\u00e0y. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng v\u1ec1 xu\u00e2n, thu r\u1ea5t th\u1ecbnh. Xem \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u. Nh\u01b0ng ta ch\u1ec9 s\u1edbm t\u1ed1i lo ngh\u0129, tu \u0111\u1ee9c, s\u1eeda m\u00ecnh, l\u00e0m h\u1ebft nh\u00e2n \u0111\u1ea1o, ch\u1eb3ng d\u00e1m c\u1eady c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh m\u00e0 t\u1ef1 m\u00e3n. Kho\u1ea3ng n\u0103m Khai Nguy\u00ean [713-741] \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u00f4ng ch\u00ed v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, quan Th\u00e1i s\u1eed cho r\u1eb1ng \u0111\u1ee9c s\u00e1ng c\u1ee7a vua r\u1ea3i kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i c\u1ea3m th\u1ed1ng \u0111\u1ebfn l\u00f2ng tr\u1eddi, li\u1ec1n giao cho c\u00e1c quan l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ta kh\u00f4ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i. \u00d4i ! \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t, l\u1ea1i c\u00e0ng n\u00ean tu \u0111\u1ee9c h\u01a1n n\u1eefa, ch\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y ra khoe khoang l\u00e0m g\u00ec !\u201d Vua b\u00e8n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd m\u00ecnh.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Quan_h%E1%BB%87_Hoa_K%E1%BB%B3_%E2%80%93_Vi%E1%BB%87t_Nam\">Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc Nh\u00e3 Di L\u00fd<\/a> (N\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c g\u1ecdi <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hoa_K%E1%BB%B3\">Hoa K\u1ef3<\/a>, ho\u1eb7c g\u1ecdi l\u00e0 Ma Ly C\u0103n [America], ho\u1eb7c g\u1ecdi l\u00e0 Anh C\u00e1t L\u1ee3i [New England] m\u1edbi \u0111\u1ec1u l\u00e0 bi\u1ec7t hi\u1ec7u n\u01b0\u1edbc \u1ea5y) sai b\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 Ngh\u0129a \u0110\u1ee9c M\u00f4n La B\u00e1ch \u0110\u1ea1i [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Edmund_Roberts\">Edmund Roberts<\/a>], U\u00fd \u0110\u1ee9c Giai T\u00e2m Gia [David Geisinger] (t\u00ean hai ng\u01b0\u1eddi) \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 xin th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n \u1edf c\u1eeda v\u1ee5ng L\u1ea5m thu\u1ed9c Ph\u00fa Y\u00ean. Vua sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, T\u01b0 v\u1ee5 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh, l\u00ean tr\u00ean thuy\u1ec1n th\u1ebft ti\u1ec7c v\u00e0 h\u1ecfi \u00fd h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0m g\u00ec. H\u1ecd n\u00f3i : \u201cCh\u1ec9 \u0111\u1ebfn v\u00ec mu\u1ed1n giao hi\u1ebfu v\u00e0 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng\u201d n\u00f3i n\u0103ng r\u1ea5t cung k\u00ednh. \u0110\u1ebfn l\u00fac d\u1ecbch th\u01b0 ra c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1ec3 th\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh th\u01b0 \u1ea5y. R\u1ed3i cho quan quy\u1ec1n l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c l\u00e0m t\u1edd tr\u1ea3 l\u1eddi. \u0110\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y mu\u1ed1n xin th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 ta kh\u00f4ng ng\u0103n tr\u1edf, nh\u01b0ng ph\u1ea3i tu\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec cho \u0111\u1ed7 \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n, t\u1ea5n s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean b\u1edd l\u00e0m nh\u00e0, v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 k\u1ef7 lu\u1eadt, r\u1ed3i giao th\u01b0 cho h\u1ecd m\u00e0 b\u1ea3o h\u1ecd \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>H\u00e0nh t\u1ea9u b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 C\u1eed nh\u00e2n Tr\u1ea7n C\u00f4ng T\u1ed1n, tr\u01b0\u1edbc theo h\u1ecd m\u1eb9 v\u00e0 qu\u00ea m\u1eb9 \u0111\u1ec3 \u0111i thi. Ng\u00e0y thi H\u1ed9i, \u0111\u00e3 xin \u0111\u1ed5i h\u1ecd, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang ng\u1ea1ch b\u1ed5 d\u1ee5ng do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ef1a ch\u1ecdn, T\u1ed1n l\u1ea1i xin \u0111\u1ed5i l\u1ea1i qu\u00ea qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Vua ch\u00e1n gh\u00e9t v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea7u xin l\u1ea3m nh\u1ea3m, h\u1eb5ng chu\u1ea9n y cho c\u1ea3i ch\u00ednh qu\u00ea qu\u00e1n, nh\u01b0ng \u0111\u00ecnh l\u1ea1i vi\u1ec7c cho \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c. R\u1ed3i \u0111\u01b0a v\u00e0o Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp, h\u1ea1n trong 2 n\u0103m, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ea5n t\u1edbi m\u1edbi cho Gi\u00e1m th\u1ea7n c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 l\u1ef1a d\u00f9ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c s\u0129 t\u1eed trong h\u1ea1t : t\u1eeb nay, \u0111\u1ebfn khoa thi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean, h\u1ecd, qu\u00ea quan \u0111\u1ec3 \u0111i thi ; n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00e0 tr\u1ed9n gi\u1ea3 m\u1ea1o nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, c\u1eed nh\u00e2n, t\u00fa t\u00e0i c\u0169ng \u0111\u1ec1u tru\u1ea5t \u0111i c\u1ea3.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 h\u1ec5 \u0111em n\u1ed9p b\u1ea1c \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 10 l\u1ea1ng \u0111\u1ec1u c\u1ee9 theo \u0111\u0129nh s\u1eb5n c\u1ed1t \u0111\u1ee7 s\u1ed1 h\u1ea1ng m\u00e0 thu. Khi chia ra c\u0169ng th\u1ebf. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1eeba s\u1ed1 l\u1ebb, ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111\u0103ng k\u00fd nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Duy \u0111em b\u1ea1c \u1ea5y ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 v\u1eadt th\u00ec ph\u1ea3i c\u00e2n cho th\u1ef1c \u0111\u00fang, r\u1ed3i giao th\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 gian tham x\u1ebbo x\u00e9n. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Ban \u00e1o tr\u1eadn v\u00e0 th\u1ebb v\u00e0ng c\u00f3 tua r\u1ee7 cho Ng\u0169 qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 V\u0169 l\u00e2m l\u01b0\u1ee1ng d\u1ef1c Th\u1ea7n s\u00e1ch qu\u00e2n ng\u0169 dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ec3 m\u1eb7c v\u00e0 \u0111eo khi \u0111i h\u1ea7u vua.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 v\u1ec1 vi\u1ec7c binh ch\u00ednh. V\u0169 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cH\u1ed9 b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Binh b\u1ed9 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u00f5 vi\u1ec7c trong b\u1ed9. C\u00f2n nh\u01b0 l\u0169 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, m\u1ed7i khi h\u1ecfi \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u0169 \u1ea5y d\u1eabu v\u00ec c\u1edb th\u1ef1c th\u00e0 ch\u1ea5t ph\u00e1c n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u00f9ng, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 l\u00e0m quan, ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ee5 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u00e1 n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t trong \u1edf \u0111\u1eb1ng sau b\u00ean h\u1eefu Kinh th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u00e0i Th\u00e1i B\u00ecnh, nh\u00e2n gi\u00f3 m\u01b0a ng\u1eadp l\u1ee5t, c\u00f3 ch\u1ed7 s\u1ee5t \u0111\u1ed5, vua sai bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u1ea5y s\u1eeda \u0111\u1eafp l\u1ea1i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn xem, vua th\u1ea5y h\u1ecd l\u00e0m kh\u00f3 nh\u1ecdc, d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cX\u00e9t ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp l\u1ea1i kh\u00e1 n\u1eb7ng, th\u00ec m\u1ed7i tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho 20 quan ti\u1ec1n ; c\u00f2n ch\u1ed7 n\u00e0o x\u00e2y b\u00f3 s\u1eeda sang ch\u00fat \u00edt, th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda\u201d.<\/p>\n<p>Chuy\u1ec3n b\u1ed5 : \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111i \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean ; \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u01b0\u1edbc \u0111i \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam v\u1eeba m\u1edbi chia t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t quan, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e3y c\u00f2n b\u1ec1 b\u1ed9n, chu\u1ea9n cho ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 12 th\u00ec phong \u1ea5n, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m th\u00ec m\u1edf \u1ea5n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u1ea9m tr\u1eadt cho Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed v\u00e0 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf ph\u1ee7 Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng (Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed : tr\u01b0\u1edbc tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m nay \u0111\u1ed5i T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m. Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed : tr\u01b0\u1edbc tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, nay \u0111\u1ed5i Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ph\u00e2n x\u1eed nh\u1eefng vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t, \u0111em l\u00ednh t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111i ph\u00e1t ph\u1ed1i, \u0111\u1ec3 l\u00ednh tr\u1ed1n \u0111i v\u00e0 trong h\u00e0ng ng\u0169 c\u00f3 l\u00ednh t\u00e1i ph\u1ea1m nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0103n c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ed1t nh\u00e0, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. (Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u00ednh tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 3 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e1nh 30 roi, c\u1ee9 th\u00eam 2 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam n\u1eb7ng 1 b\u1eadc. Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e1nh 20 roi, c\u1ee9 th\u00eam 3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam n\u1eb7ng 1 b\u1eadc. C\u1ea3 hai, b\u1eaft t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c th\u00f4i).<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ng\u0169 m\u00e0 t\u00e1i ph\u1ea1m v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u01b0 \u0103n c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ed1t nh\u00e0, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ; h\u1ec5 1 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 2 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam n\u1eb7ng 1 b\u1eadc. Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u1ee9 2 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u00eam n\u1eb7ng 1 b\u1eadc. C\u1ea3 hai c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f2n Su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb t\u1ed9i. Vua l\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng k\u00ea danh s\u00e1ch s\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ed1n trong n\u0103m \u1ea5y, v\u00e0 h\u1ecd t\u00ean, ph\u1ea9m h\u00e0m c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t, \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 theo l\u1ec7 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edb n\u00ean theo \u00e1n tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Huy\u00ean h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n v\u1ee5ng. H\u00ecnh b\u1ed9 x\u1eed \u00e1n ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3 ; nh\u01b0ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 cho b\u1ecf g\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTheo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi trong T\u00f4n th\u1ea5t ph\u1ea1m t\u1ed9i, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf g\u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ed7i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9 nh\u01b0 T\u00f4n Th\u1ea5t Huy\u00ean c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m c\u1ea5m, m\u1edd \u00e1m t\u1ef1 l\u00e0m h\u1ecfng m\u00ecnh, sao n\u00ean vin l\u1ec7 x\u1eed nh\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady t\u01b0\u1edbc b\u1ecf h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t, \u0111\u1ed5i theo h\u1ecd m\u1eb9, g\u1ecdi L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean, ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c. Tr\u01b0\u1edfng t\u1ed9c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00e0nh ph\u1ea1t b\u1ed5ng t\u00f4n nh\u00e2n 1 n\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean trong T\u00f4n th\u1ea5t bi\u1ebft : \u201cN\u00e0y, nh\u1eefng con em nh\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 ngo\u00e0i\u00a0 khu\u00f4n ph\u00e9p, b\u1ea1i ho\u1ea1i n\u1ebft na, c\u00f2n b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a \u0111\u1ebfn, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua\u00a0 ? T\u1eeb \u0111\u00e2y, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean r\u0103n b\u1ea3o nhau noi theo \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng, m\u1edbi kh\u00f4ng th\u1eb9n l\u00e0 c\u00e0nh v\u00e0ng l\u00e1 ng\u1ecdc. N\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb cam t\u00e2m sa ng\u00e3 v\u00e0o n\u01a1i h\u00e8n h\u1ea1 nh\u01a1 b\u1ea9n nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u1eed tr\u00ed b\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t. C\u00f2n t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 cha anh kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ea1y b\u1ea3o con em c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb giao cho \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb lu\u00f4n th\u1ec3. Ta l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ec3 thi\u00ean h\u1ea1, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u gi\u1eef m\u1ed9t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng dung th\u1ee9 l\u0169 h\u01b0 h\u1ecfng \u1ea5y, \u0111\u1ec3 c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u00f4ng ngh\u0129a\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, T\u00f4n Th\u1ea5t Huy\u00ean sai ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i, mua thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu, b\u1ecb c\u1eeda \u1ea3i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh kh\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 ch\u1ec9 vua sai b\u1eaft \u0111\u1ec3 tra. N\u1ed9i gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn nh\u00e0 H\u1eefu vu n\u00f3i v\u1edbi h\u1ed9 v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea3o. B\u1ea3o l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00ec. Tr\u00ec \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Huy\u00ean, Huy\u00ean l\u00e9n \u0111em thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng h\u00fat gi\u1ea5u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, vua giao b\u1ed9 H\u00ecnh cho g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o b\u1ea3n \u00e1n. B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y x\u00e9t x\u1eed tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c trong cung c\u1ea5m, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c b\u1eaft k\u1ebb t\u1ed9i ph\u1ea1m, l\u1ea1i d\u00e1m c\u00f9ng nhau \u0111\u01b0a tin \u0111\u1ec3 ti\u1ebft l\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n ph\u00e1t \u0111i coi gi\u1eef c\u1eeda \u0110\u1ecba B\u00ecnh. T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00ec, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea3o \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi h\u1ed9 v\u1ec7, lui l\u00e0m ch\u00e2n nh\u00e0n t\u1ea3n. T\u00f4n Th\u1ea5t Tr\u00ec t\u1ed9i l\u1ea1i n\u1eb7ng h\u01a1n ; v\u1eady v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng t\u00f4n nh\u00e2n b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ed9i gi\u00e1m ti\u1ebfp \u0111\u1ec7 t\u1ea5u s\u1edb c\u1ee7a c\u00e1c nha, kh\u00f4ng k\u1ec3 phong k\u00edn hay \u0111\u1ec3 ng\u1ecf, ch\u1ec9 c\u1ee9 nguy\u00ean phong d\u00e2ng \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi trong \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c g\u00ec. C\u00e1c nha c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i v\u1edbi n\u1ed9i gi\u00e1m v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c d\u00e2ng tr\u00ecnh l\u00ean vua, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m, s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho l\u0169 n\u1ed9i gi\u00e1m, th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt trong n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, h\u1ec5 k\u1ebb n\u00e0o \u0111em ra b\u00e0n t\u00e1n ri\u00eang v\u00e0 ti\u1ebft l\u1ed9 tin t\u1ee9c v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng ; n\u1ebfu vi\u1ec7c \u0111\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1 th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m ngay\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i ch\u01b0 qu\u00e2n v\u00e0 th\u1ef1 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Cam L\u1ed9. (Tr\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo B\u1eafc Th\u00e0nh g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i).<\/p>\n<p>Ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n x\u01b0\u1edfng (tr\u01b0\u1edbc kia ph\u00e1i 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, v\u00e0 50 l\u00ednh \u1edf Trung v\u1ec7, dinh Th\u1ea7n c\u01a1. Nay ph\u00e1i th\u00eam 20 l\u00ednh \u1edf ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 C\u1ea3nh t\u1ea5t).<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c ty, C\u1ea3nh t\u1ea5t, Loan nghi thu\u1ed9c v\u1ec7 Loan gi\u00e1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4.<\/p>\n<p>Vua nghe th\u1ea5y, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o Gia t\u00f4, ta cho l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 l\u0169 ngu m\u1edbi b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, kh\u00f4ng ng\u1edd ngay \u1edf b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ta c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb tin theo, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u1ea1\u201d. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>D\u00e2n \u1edf ph\u01b0\u1eddng Nam D\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u0169ng theo \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd bi\u1ebft h\u1ed1i, \u0111em hu\u1ef7 h\u1ebft c\u00e1c \u1ea3nh, t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 kinh th\u00e1nh, c\u00f2n nh\u00e0 th\u1edd, nh\u00e0 gi\u1ea3ng th\u00ec tri\u1ec7t h\u1ea1, sung c\u00f4ng. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i cho h\u1ecd, nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o Gia t\u00f4 nguy\u00ean t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111em v\u00e0o truy\u1ec1n b\u00e1 \u0111\u00e3 l\u00e2u, d\u00e2n ngu ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i. Th\u1eed ngh\u0129 : c\u00e1i thuy\u1ebft thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, t\u00f3m l\u1ea1i ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u1ec7n hoang \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. H\u01a1n n\u1eefa kh\u00f4ng k\u00ednh th\u1ea7n minh, ch\u1eb3ng th\u1edd ti\u00ean t\u1ed5, r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi ch\u00ednh \u0111\u1ea1o. Th\u1eadm ch\u00ed l\u1eadp ri\u00eang nh\u00e0 gi\u1ea3ng t\u1ee5 t\u1eadp nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1m d\u1ed7 d\u00e2m \u00f4 ph\u1ee5 n\u1eef, l\u1eeba g\u1ea1t l\u1ea5y m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m. Nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00e1i lu\u00e2n l\u00fd, h\u1ea1i phong ho\u00e1, \u0111i\u1ec1u \u1ea5y k\u1ec3 ra c\u00f2n nhi\u1ec1u, th\u1ef1c \u0111\u00e3 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ph\u00e1p lu\u1eadt. \u0110\u1ea1o \u1ea5y l\u1ea1i quy l\u00e0 t\u00e0 thu\u1eadt h\u01a1n \u0111\u1ea1o n\u00e0o h\u1ebft. Trong lu\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i. Tr\u01b0\u1edbc kia, nh\u1eefng x\u00e3 M\u00f4ng Ph\u1ee5 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean t\u1eadp nhi\u1ec5m \u0111\u1ea1o \u1ea5y, v\u1eeba m\u1edbi nh\u00f3m l\u00ean, t\u1ee9c th\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecb. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe, \u0111\u1ed5i theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0nh tr\u00e1nh xa t\u1ed9i l\u1ed7i. Nay d\u00e2n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ed3i t\u00e2m ngh\u0129 l\u1ea1i, theo v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ec7n, ph\u1ea3i n\u00ean, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 gia \u01a1n mi\u1ec5n t\u1ed9i r\u1ed3i. Nh\u00e2n ngh\u0129 : c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ed1 ch\u1ea5p m\u00ea man, tr\u00f4i gi\u1ea1t qu\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1. Song, t\u00ednh gi\u1eef \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u1ebfu bi\u1ebft t\u1ec9nh ng\u1ed9 li\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n. Ph\u1ea3i n\u00ean m\u1ed9t phen khuy\u00ean b\u1ea3o khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u1edbi, \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i \u00fd tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1o d\u1ee5c, sau m\u1edbi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn h\u00ecnh ph\u1ea1t. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00e1 c\u00e1o kh\u1eafp quan, qu\u00e2n, d\u00e2n, th\u1ee9 trong h\u1ea1t. C\u00f3 ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u00f3t theo \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4, nay n\u1ebfu c\u1ea3m ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, bi\u1ebft s\u1ee3, bi\u1ebft h\u1ed1i, th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn b\u00e0y t\u1ecf v\u1edbi quan s\u1edf t\u1ea1i, t\u00ecnh nguy\u1ec7n b\u1ecf \u0111\u1ea1o. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t qu\u1ea3 th\u00e0nh th\u1ef1c th\u00ec sai l\u00e0m ngay t\u1ea1i ch\u1ed7 : b\u01b0\u1edbc qua c\u00e2y th\u1eadp t\u1ef1. R\u1ed3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean vua, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u1eefng nh\u00e0 th\u1edd, nh\u00e0 gi\u1ea3ng, th\u00ec ra l\u1ec7nh cho hu\u1ef7 tri\u1ec7t \u0111i. Bao nhi\u00eau vi\u1ec7c m\u00ea t\u00edn sai l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng x\u00e9t n\u1eefa. Sau phen r\u0103n b\u1ea3o thi\u1ebft tha n\u00e0y, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng ch\u1eeba th\u00f3i c\u0169 c\u00f2n d\u00e1m l\u1ebbn l\u00fat t\u1ee5 t\u1eadp nhau, cam t\u00e2m vi ph\u1ea1m l\u1ec7nh c\u1ea5m, m\u1ed9t khi b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c ra th\u00ec li\u1ec1n tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. L\u1ea1i nghi\u00eam c\u1ea5m l\u0169 v\u00f5 bi\u1ec1n, l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1 s\u1ef1 m\u00e0 n\u1ed9 n\u1ea1t, h\u1ed1ng h\u00e1ch, b\u1eaft c\u00e0n nhi\u1ec5u d\u00e2n. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Kinh \u0111\u00f4 m\u01b0a r\u00e9t m\u1ea5y ng\u00e0y li\u1ec1n. C\u00e1c s\u1edf th\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vi\u1ec7c 5 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 c\u00e1c quan \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111i l\u1ea1i x\u00f4ng pha r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, b\u00e8n ra l\u1ec7nh h\u1ec5 ng\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c, cho c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf b\u1ed9, vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ef3 \u1edf tr\u00ean chi\u1ebfu ch\u1ed7 t\u00e2u vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n chia ban v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : trong c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n tu\u1ed5i ngo\u1ea1i 70, c\u00e0ng n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t. V\u1eady t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu g\u1eb7p m\u01b0a to, gi\u00f3 l\u1edbn ho\u1eb7c ng\u00e0y n\u1eafng d\u1eef, r\u00e9t bu\u1ed1t, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng ta \u01b0u \u0111\u00e3i h\u1ea1ng b\u1ec1 t\u00f4i k\u1ef3 c\u1ef1u\u201d. Li\u1ec1n \u0111\u00f3, ban cho Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng 1 \u00e1o c\u1ea9m b\u00e0o m\u00e0u t\u00eda v\u00e0 b\u1ea3o : \u201cG\u1eb7p ti\u1ebft \u0111\u00f4ng gi\u00e1 r\u00e9t, ngh\u0129 khanh tu\u1ed5i gi\u00e0, ta \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho \u00e1o n\u00e0y, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng r\u00e9t d\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra ng\u1ef1 ch\u1ea7u cho v\u1eddi Kinh do\u00e3n \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cM\u1ea5y h\u00f4m nay, tr\u1eddi m\u01b0a, vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng ra sao ?\u201d. Quang t\u00e2u : \u201cRu\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng cao th\u1ea5p \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc l\u00e0m, vi\u1ec7c n\u00f4ng r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a c\u00e0y c\u1ea5y, n\u1ebfu ch\u1ec9 m\u01b0a nh\u1ecf th\u00ec l\u1ee3i cho ru\u1ed9ng th\u1ea5p, m\u00e0 ru\u1ed9ng cao l\u1ea1i e ch\u01b0a \u0111\u1ee7 nhu\u1ea7n th\u1ea5m ; n\u1ebfu m\u01b0a to th\u00ec l\u1ee3i cho ru\u1ed9ng cao m\u00e0 ru\u1ed9ng tr\u0169ng l\u1ea1i lo ng\u1eadp l\u1ee5t. V\u1ea5t v\u1ea3, kh\u00f3 nh\u1ecdc, nh\u00e0 n\u00f4ng v\u1eabn th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady ! m\u00e0 l\u00f2ng ta tha thi\u1ebft coi tr\u1ecdng ngh\u1ec1 n\u00f4ng n\u00ean th\u01b0\u1eddng c\u1ea7u m\u01b0a, mong t\u1ea1nh, ch\u01b0a h\u1ec1 xao l\u00e3ng ch\u00fat n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Thanh Hoa c\u00f3 s\u1edb b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o xu\u1ed1ng mau. B\u1ed9 H\u1ed9 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua m\u1eebng c\u1ea7m b\u00fat ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay gi\u00e1 g\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u00e2u r\u1ebb b\u1eb1ng h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i. \u0110\u1ee7 bi\u1ebft d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c no \u1ea5m r\u1ed3i, xi\u1ebft bao vui v\u1ebb\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 : B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i. Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u00eam th\u0103ng l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c \u0111i th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Th\u0103ng th\u1ef1 Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u1ea7n l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, \u0111i th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. D\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1eef l\u00e0m Lang trung.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam Ng\u00e3i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u1ea5t ch\u1ee9c. Ch\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i d\u00e2n trong h\u1ea1t m\u00ecnh l\u00e0m v\u1ee3 l\u1ebd, t\u01b0 v\u1ecb cho anh ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 l\u1ebd \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u01b0\u1edbc t\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i ng\u1ea1ch. Hi\u1ec3n \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 v\u1edbi nguy\u00ean Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng hay tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng nhau h\u1ecdp b\u00e0n \u1edf nh\u00e0 b\u1ebfp. Kh\u00e2m sai Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t nh\u00e2n \u0111i kh\u00e1m v\u1ee5 \u00e1n C\u00f4ng T\u00e0i lu\u00f4n d\u1ecbp ph\u00e1t gi\u00e1c ra vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111em t\u00e2u l\u00ean. Vua giao b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb t\u1ed9i. Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Hi\u1ec3n, \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c : Ch\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng b\u1ed5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh ; Hi\u1ec3n gi\u00e1ng b\u1ed5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng Nam Ng\u00e3i ; Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>V\u1eddi \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n S\u1ef9 B\u1ea3ng v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Sau \u0111\u00f3, vua cho r\u1eb1ng B\u1ea3ng trong khi l\u00e0m quan, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea1m l\u1ed7i, l\u1ea7n l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u1ebfn 7 c\u1ea5p, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00ednh su\u1ed1t nh\u1eefng c\u1ea5p \u0111\u00e3 gi\u00e1ng, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Sai N\u1ed9i c\u00e1c s\u00e1t h\u1ea1ch t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean ch\u0103m ch\u1ec9 hay l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, r\u1ed3i l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho : h\u1ea1ng b\u00ecnh, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169 ; h\u1ea1ng th\u1ee9, \u0111\u00ecnh l\u1ea1i m\u1ed9t n\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ; h\u1ea1ng li\u1ec7t, gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Tr\u1ebb ch\u0103n tr\u00e2u \u1edf Bi\u00ean Ho\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i m\u0169 c\u1ed5 b\u1eb1ng v\u00e0ng (n\u1eb7ng h\u01a1n 5 l\u1ea1ng, 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n), \u0111em \u0111\u1eadp ra \u0111\u1ec3 chia nhau. Quan t\u1ec9nh thu l\u1ea1i, \u0111em d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u1ea5y m\u1ea3nh v\u00e0ng c\u00f3 kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef nh\u1ecf l\u00e0 th\u1ee9 ch\u1eef \u201cphi\u00ean\u201d vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u0169 n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u1ed5 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh, l\u0169 m\u1ee5c \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng bi\u1ebft, t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1eadp v\u1ee1 khi\u1ebfn \u0111\u1ed3 v\u1eadt m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0m ghi, th\u1ef1c kh\u00e1 ti\u1ebfc !\u201d. Ra l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i m\u0169 \u1ea5y 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea7n v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m, h\u01b0u tr\u00ed, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung Th\u1ee7y c\u1ee7a Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ec5 \u1eb5m con trai, con g\u00e1i c\u1ee7a nh\u00e0 vua v\u00e0 con trai con g\u00e1i c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00f9ng v\u1edbi con tr\u00e1i con g\u00e1i c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, nh\u00e2n ng\u00e0y \u0111\u1ea7y tu\u1ed5i t\u00f4i, v\u00e0o ra m\u1eaft vua, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833].<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed5 s\u00e1ch ti\u00eau \u0111i hay c\u00f2n l\u1ea1i \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 theo l\u1ec7 v\u1eabn do b\u1ed9 H\u1ed9 ki\u1ec3m tra, m\u00e0 k\u1ef3 thanh ta, thay \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef, c\u0169ng do b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 s\u1ee9c cho nha c\u0169 l\u1ef1a b\u1ed5. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay noi theo nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 ch\u1ed7 r\u1ea5t tr\u1edf ng\u1ea1i. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thay \u0111\u1ed5i, giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ee9ng l\u00e0m\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nguy\u00ean to\u00e0n h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh, h\u1ea1ng gi\u1ea3n binh quen th\u00f3i h\u01b0 l\u1eadu : c\u00f3 khi 5 n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, c\u00f3 khi 3 n\u0103m hay 1 n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i m\u00e0 trong \u0111\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea1i thu\u00ea m\u01b0\u1edbn ng\u01b0\u1eddi thay trong v\u00f2ng 1 n\u0103m, thay \u0111\u1ed5i chia phi\u00ean \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u00e0y m\u1edbi thu\u1ed9c ti\u1ebft m\u1ee5c chi\u00eang tr\u1ed1ng, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i 1 l\u0169 bu\u00f4n \u0111ay, b\u00e1n rau \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ed9ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, th\u00ec nh\u1eefng ph\u00e9p ti\u1ebfn, l\u00f9i, \u0111i \u0111\u1ee9ng, \u0111\u00e2m, \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec1u l\u1edd m\u1edd c\u1ea3, n\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c ! Ng\u00f4 T\u1eed c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u1edf d\u0129 b\u1ecb thua v\u00ec \u1edf ch\u1ed7 b\u1ea5t ti\u1ec7n, ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ebf\u201d. V\u1eady xin : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111i l\u00ednh n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecdn con nh\u00e0 \u0111a \u0111inh, gi\u00e0u m\u1ea1nh s\u1ee9c l\u1ef1c, tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 50 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3i v\u1ec1. N\u1ebfu c\u00f2n theo th\u00f3i thu\u00ea m\u01b0\u1ee3n nh\u01b0 c\u0169, c\u00f3 t\u00ean kh\u00f4ng th\u1ef1c, ho\u1eb7c l\u00e0m kho\u00e1n \u01b0\u1edbc ri\u00eang, t\u1ef1 \u00fd thay \u0111\u1ed5i cho nhau th\u00ec l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, h\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i n\u1eb7ng. Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh vin v\u00e0o kho\u00e1n \u01b0\u1edbc t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf v\u1ec1, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i theo lu\u1eadt \u0111\u00e0o ng\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a C\u00f4ng Tr\u1ee9 r\u1ea5t ph\u1ea3i. N\u00e0y, binh l\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o qu\u00e2n l\u00ednh, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u1edf l\u00e2u trong h\u00e0ng ng\u0169, \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n t\u1eadp th\u00f4ng th\u1ea1o g\u1eb7p vi\u1ec7c m\u1edbi mong l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafc l\u1ef1c. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u1eefng th\u00f3i t\u1ec7 h\u1ea1i \u1ea5y, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nghi\u00eam c\u1ea5m, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00f3i quen \u1ea5y. Ta t\u01b0\u1edfng ch\u1eb3ng nh\u1eefng ri\u00eang m\u1ed9t h\u1ea1t \u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi l\u0169 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y quen th\u00f3i, n\u00f3i theo l\u1eabn nhau m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 t\u00e2m xem \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh ra c\u00e1o th\u1ecb cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t t\u1eeb nay n\u00ean s\u1eeda b\u1ecf v\u1ebft x\u1ea5u, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1eeba s\u1ebd nghi\u00eam tr\u1ecb c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 ng\u1ea1ch c\u00e1c thuy\u1ec1n cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. \u0110em h\u1ebft s\u1ed1 thuy\u1ec1n \u1edf to\u00e0n h\u1ea1t th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc chia c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh. C\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u1eef \u201cGia\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201d\u00a0\u00a0 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i kh\u1eafc theo t\u00ean t\u1ec9nh. V\u00ed d\u1ee5 : Gia an \u0111\u1ed5i Chi\u00eau \u00e2n, Gia t\u0129nh \u0111\u1ed5i V\u0129nh t\u0129nh\u2026 Ngo\u00e0i ra, theo \u0111\u00f3 m\u00e0 suy.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch cho t\u1ec9nh Phi\u00ean An : Phi\u00ean An hi\u1ec7u thuy\u1ec1n 3 chi\u1ebfc v\u00e0 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n nh\u1ecf k\u00e8m theo 3 chi\u1ebfc. Thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n L\u00ea, thuy\u1ec1n \u00d4, thuy\u1ec1n Chu, thuy\u1ec1n Sai v\u00e0 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n m\u1ed7i th\u1ee9 10 chi\u1ebfc, c\u1ed9ng 61 chi\u1ebfc. L\u1ea1i thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch 1 chi\u1ebfc n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch cho t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 : hi\u1ec7n thuy\u1ec1n Bi\u00ean an 1 chi\u1ebfc v\u00e0 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n nh\u1ecf k\u00e8m theo 1 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n L\u00ea, thuy\u1ec1n \u00d4, thuy\u1ec1n Chu m\u1ed7i th\u1ee9 10 chi\u1ebfc ; c\u1ed9ng 37 chi\u1ebfc v\u00e0 thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch 2 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch cho t\u1ec9nh V\u0129nh Long : hi\u1ec7u thuy\u1ec1n V\u0129nh an, V\u0129nh t\u0129nh, m\u1ed7i th\u1ee9 1 chi\u1ebfc, v\u00e0 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n nh\u1ecf k\u00e8m theo 2 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n L\u00ea, thuy\u1ec1n \u00d4 m\u1ed7i th\u1ee9 10 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Chu, thuy\u1ec1n Sai, m\u1ed7i th\u1ee9 20 chi\u1ebfc ; c\u1ed9ng 69 chi\u1ebfc. C\u00f2n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Uy vi\u1ec5n do vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng chi\u1ebfu trong s\u1ed1 thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch \u1edf V\u0129nh Long li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng chia c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch cho t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : hi\u1ec7u thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh t\u0129nh 1 chi\u1ebfc v\u00e0 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n nh\u1ecf k\u00e8m theo 1 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n L\u00ea, thuy\u1ec1n \u00d4, thuy\u1ec1n Chu, m\u1ed7i th\u1ee9 10 chi\u1ebfc ; c\u1ed9ng 31 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch cho t\u1ec9nh An Giang : hi\u1ec7u thuy\u1ec1n An t\u0129nh 1 chi\u1ebfc v\u00e0 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n nh\u1ecf k\u00e8m theo 1 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, thuy\u1ec1n L\u00ea m\u1ed7i th\u1ee9 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n Chu, thuy\u1ec1n Sai m\u1ed7i th\u1ee9 10 chi\u1ebfc ; c\u1ed9ng 32 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ng\u1ea1ch cho t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean : thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i 5 chi\u1ebfc v\u00e0 k\u00e8m theo thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n nh\u1ecf 5 chi\u1ebfc ; thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, thuy\u1ec1n L\u00ea m\u1ed7i th\u1ee9 5 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n Chu 10 chi\u1ebfc ; c\u1ed9ng 30 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Kim th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ng\u00e2n th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>V\u00ec s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f3 \u00edt, n\u00ean b\u1ecf \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Gi\u00e1o th\u1ee5 gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf tr\u01b0\u1eddng t\u1ec9nh. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c h\u1ecdc t\u1eadp, kh\u1ea3o, h\u1ea1ch v\u1eabn theo l\u1ec7, l\u00e0m nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a. Gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u1eaft. Vua sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1t 10.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra cho d\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n vay c\u0169ng cho. Huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch, l\u00e2y ch\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi. Ra l\u1ec7nh cho l\u1eadp \u0111\u00e0n t\u1ebf k\u1ef3 y\u00ean. Sau \u0111\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Chu\u1ea9n cho theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9i t\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c 3 quan ti\u1ec1n\u00a0 c\u00f2n \u0111\u1ec1u 2 quan, tr\u1ebb con 1 quan).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c cung c\u1ea5p s\u00e1p v\u00e0ng, d\u1ea7u v\u00e0 chi\u1ebfu cho c\u00e1c n\u01a1i trung t\u1ef1 ((1) Trung t\u1ef1 : l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng, ti\u00ean n\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i\u20261) v\u00e0 qu\u1ea7n t\u1ef1 ((2) Qu\u1ea7n t\u1ef1 : l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf c\u00e1c mi\u1ebfu, nh\u01b0 mi\u1ebfu Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n, mi\u1ebfu Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n\u2026 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec1n nh\u01b0 \u0111\u1ec1n Quan c\u00f4ng, \u0111\u1ec1n th\u1ea7n c\u1eeda T\u01b0 Hi\u1ec1n\u20262). \u1edf mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng : m\u1ed7i n\u0103m n\u1ebfn s\u00e1p 45 c\u00e2n 12 l\u1ea1ng (do c\u1ee7a c\u00f4ng chi ra th\u1ef1c s\u1ef1. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng th\u1ebf), d\u1ea7u 311 c\u00e2n, 1 l\u1ea1ng tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 47 quan 4 ti\u1ec1n (n\u0103m n\u00e0o c\u00f3 th\u00e1ng nhu\u1eadn th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng th\u1ebf) ; c\u00e1c h\u1ea1ng chi\u1ebfu 32 \u0111\u00f4i (3 n\u0103m 1 l\u1ea7n l\u0129nh. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng th\u1ebf).<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu \u201cPhong b\u00e1\u201d ((1) Phong b\u00e1 : th\u1ea7n gi\u00f3.1) : s\u00e1p 5 c\u00e2n 6 l\u1ea1ng 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 5 ph\u00e2n ; d\u1ea7u 18 c\u00e2n 11 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 12 quan 3 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 4 \u0111\u00f4i 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu \u201cV\u0169 s\u01b0 ((2) V\u0169 s\u01b0 : th\u1ea7n m\u01b0a.2) : s\u00e1p 5 c\u00e2n 6 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 98 c\u00e2n 5 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 11 quan, 9 ti\u1ec1n, 12 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 10 \u0111\u00f4i 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu \u201cNam h\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng\u201d : s\u00e1p 8 c\u00e2n 11 l\u1ea1ng, d\u1ea7u 99 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng, tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 12 quan 40 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 5 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu \u0110\u00f4 th\u00e0nh ho\u00e0ng : s\u00e1p 7 c\u00e2n 5 l\u1ea1ng, d\u1ea7u 70 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng, tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 10 quan 7 ti\u1ec1n, 20 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 12 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng : s\u00e1p 19 c\u00e2n 10 l\u1ea1ng, d\u1ea7u 21 c\u00e2n 14 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 3 quan, 3 ti\u1ec1n, 20 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 14 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n Quan c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ec1n Thi\u00ean phi : d\u1ea7u 154 c\u00e2n, 14 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 23 quan, 6 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 8 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>Ba \u0111\u1ec1n S\u01a1n th\u1ea7n n\u00fai Kh\u1ea3i V\u1eadn ((3) N\u00fai Kh\u1ea3i V\u1eadn : t\u1ee9c n\u00fai l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng C\u01a1 (l\u0103ng Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf) \u1edf x\u00e3 La Kh\u00ea, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Th\u1eeba Thi\u00ean (theo \u0110\u1ea1i Nam Nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed, quy\u1ec3n I, Kinh s\u01b0, t\u1edd 22a, 26a).3), n\u00fai H\u01b0ng Nghi\u1ec7p ((4) N\u00fai H\u01b0ng Nghi\u1ec7p : t\u1ee9c n\u00fai l\u0103ng C\u01a1 Th\u00e1nh (l\u0103ng H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu khang Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf) \u1edf x\u00e3 C\u01b0 Ch\u00e1nh, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, Th\u1eeba Thi\u00ean (theo s\u00e1ch d\u1eabn tr\u00ean, t\u1edd 22a, 28a).4) v\u00e0 n\u00fai Thi\u00ean Th\u1ee5 ((5) N\u00fai Thi\u00ean Th\u1ee5 : t\u1ee9c n\u00fai l\u0103ng Gia Long \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ecbnh M\u00f4n huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 (theo s\u00e1ch d\u1eabn tr\u00ean, t\u1edd 22a, 28b).5) : s\u00e1p 5 c\u00e2n 13 l\u1ea1ng ; chi\u1ebfu 6 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n th\u1ea7n H\u00e0 b\u00e1 : s\u00e1p 15 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu H\u1ecfa th\u1ea7n : s\u00e1p 11 l\u1ea1ng, 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 5 ph\u00e2n ; d\u1ea7u 77 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 11 quan, 8 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 3 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n th\u1ea7n H\u1ecfa ph\u00e1o : s\u00e1p 11 l\u1ea1ng, 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 5 ph\u00e2n ; d\u1ea7u 77 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 11 quan, 8 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 3 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n th\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung : s\u00e1p 15 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; d\u1ea7u 77 c\u00e2n 7 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 11 quan, 8 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 1 \u0111\u00f4i 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>L\u0103ng T\u1ea9m nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng : s\u00e1p 11 c\u00e2n, 3 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 156 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 23 quan, 8 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 24 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u0103ng t\u1ea9m Anh Du\u1ec7 ((1) L\u0103ng Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh.1) : s\u00e1p 15 c\u00e2n, 4 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; d\u1ea7u 155 c\u00e2n, 12 l\u1ea1ng, tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 23 quan, 7 ti\u1ec1n, 20 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 8 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n Tri\u1ec3n Th\u00e2n : s\u00e1p 14 c\u00e2n, 14 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 156 c\u00e2n, 3 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 23 quan, 8 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 22 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n Quy Qu\u1ed1c c\u00f4ng : s\u00e1p 3 c\u00e2n, 13 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 77 c\u00e2n, 14 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 11 quan, 8 ti\u1ec1n, 40 \u0111\u1ed3ng, chi\u1ebfu 5 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n Hoa Qu\u1ed1c c\u00f4ng : s\u00e1p 16 c\u00e2n, 4 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 80 c\u00e2n 1 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 12 quan, 2 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 10 \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n th\u1edd hai b\u00e0 cung t\u1ea7n H\u1ed3, Ph\u1ea1m : s\u00e1p 39 c\u00e2n, 13 l\u1ea1ng, 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; d\u1ea7u 156 c\u00e2n, 6 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 25 quan, 2 ti\u1ec1n ; chi\u1ebfu 24 \u0111\u00f4i<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n : s\u00e1p 14 c\u00e2n 6 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 274 c\u00e2n, 1 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 41 quan, 7 ti\u1ec1n, 40 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 42 \u0111\u00f4i, 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n : s\u00e1p 4 c\u00e2n 15 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 156 c\u00e2n, 10 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 23 quan, 8 ti\u1ec1n, 40 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 7 \u0111\u00f4i 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfu Trung ti\u1ebft c\u00f4ng th\u1ea7n : s\u00e1p 7 c\u00e2n, 15 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 153 c\u00e2n, 10 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 23 quan, 8 ti\u1ec1n, 40 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 8 \u0111\u00f4i 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0n \u00c2n T\u1ef1 : s\u00e1p 5 c\u00e2n, 8 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 1 c\u00e2n, 12 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 2 ti\u1ec1n, 40 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1n An Ninh b\u00e1 : s\u00e1p 2 c\u00e2n 5 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 14 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n, 1 ti\u1ec1n 20 \u0111\u1ed3ng ; chi\u1ebfu 2 \u0111\u00f4i, 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0n t\u1ebf th\u1ea7n d\u1ecbch l\u1ec7 : s\u00e1p 6 c\u00e2n 10 l\u1ea1ng ; d\u1ea7u 8 c\u00e2n 12 l\u1ea1ng ; tr\u1eeb c\u1ea5p th\u00e0nh ti\u1ec1n 1 quan, 3 ti\u1ec1n, 20 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng v\u1ec1 b\u1ed9 cung ch\u1ee9c, v\u1eabn gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c Kinh th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng \u0111\u01b0\u01a1ng say r\u01b0\u1ee3u, l\u00ean \u0111i\u1ec7n, t\u00e2u th\u01b0a th\u1ea5t th\u1ed1, b\u1ecb vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t tham h\u1eb7c. Vua giao b\u1ed9 Binh ngh\u0129 x\u1eed, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n \u0111\u1ed5i ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c quan phong hi\u1ebfn ((2) Phong hi\u1ebfn : t\u1ee9c l\u00e0 quan Ng\u1ef1 s\u1eed \u1edf vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, gi\u1eef vi\u1ec7c tham h\u1eb7c v\u00e0 can ng\u0103n..2), \u0111\u1ec3 l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m can gi\u00e1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1edbi h\u01a1i x\u1ee9ng ch\u1ee9c, th\u1ef1c n\u00ean h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. V\u1eady l\u0169 nguy\u00ean th\u1ef1 Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o, v\u00e0 nguy\u00ean T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u01b0u 7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5 ; l\u0169 nguy\u00ean th\u1ef1 T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u00e2n v\u00e0 nguy\u00ean T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh 15 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho \u0103n l\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTa xem B\u1eafc s\u1eed th\u1ea5y \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, \u0111\u1eddi Minh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c can ng\u0103n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 n\u1ecbnh h\u00f3t ti\u1ec3u nh\u00e2n, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u00fd thi\u00ean l\u1ec7ch trong s\u1ef1 y\u00eau, gh\u00e9t, b\u00eanh v\u1ef1c k\u1ebb v\u1ec1 phe v\u1edbi m\u00ecnh, c\u00f4ng k\u00edch ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0103n c\u00e1nh \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb b\u1ecdn quy\u1ec1n qu\u00fd nh\u1eed m\u1ed3i, ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn, h\u1ebft s\u1ee9c b\u00e0i x\u00edch ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7m quy\u1ec1n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ea1t \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a ch\u00fang. Th\u1eadt \u0111\u00e1ng than ! \u0111\u00e1ng gi\u1eadn ! Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u0169ng t\u1ea1i \u1edf ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tuy\u1ec3n b\u1ed5 c\u00e1c th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u00e3 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u1ed9 L\u1ea1i tuy\u1ec3n b\u1ed5 th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu, nh\u01b0ng ch\u1ec9 l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00eau van ch\u1ea1y v\u1ea1y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u01b0 b\u00e1o cho \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ebft, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed9 th\u00ec b\u1ed5 cho ch\u1ed7 t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi \u1edf b\u1ed9 kh\u00e1c th\u00ec b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i xa x\u00f4i, e c\u00f3 s\u1ef1 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u c\u1ea1nh !\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111em vi\u1ec7c n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. B\u1ea5y gi\u1edd n\u0103m b\u1ed9 H\u1ed9, L\u1ec5, Binh, H\u00ecnh, C\u00f4ng b\u00e8n c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean t\u00e2u xin. Vua xu\u1ed1ng s\u1eafc cho b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Vua b\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n cho r\u1eb1ng th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch tuy l\u00e0 quan ngo\u00e0i, tr\u1eadt nh\u1ecf, nh\u01b0ng h\u1ecd c\u00f3 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1eeba h\u00e0nh l\u00e0m c\u00e1c s\u1ef1 v\u1ee5 v\u0103n \u00e1n, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1edf trong h\u1ea1t, th\u00ec h\u1ecd c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, hay kh\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1ed9t t\u1ec9nh. V\u1eady n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1eadp th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, d\u00f9ng l\u00e0m quy t\u1eafc nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh cho b\u1ed9 tuy\u1ec3n b\u1ed5 tu\u00e2n theo. Nay xin ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y t\u01b0 cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i x\u00e9t xem trong h\u00e0ng quan th\u1ea5t, b\u00e1t ph\u1ea9m thu\u1ed9c ty m\u00ecnh, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 l\u1ec7 th\u00e2m ni\u00ean v\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, th\u00ec k\u00ea r\u00f5 b\u00e1o l\u00ean. G\u1eb7p c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, t\u1ee9c th\u00ec tu\u1ef3 n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, \u00edt vi\u1ec7c theo th\u1ee9 t\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi sau m\u00e0 \u0111\u1ec1 r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed5. N\u1ebfu ph\u1ea3i b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft t\u1eeb 2, 3 n\u01a1i tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 m\u00e0 thu\u1ed9c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, s\u1ebd li\u1ec7u ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 ngh\u1ecb b\u1ed5 ; c\u00f2n nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf Kinh th\u00ec truy\u1ec1n cho nh\u00f3m h\u1ecdp t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 r\u00fat th\u0103m r\u1ed3i sau \u0111\u1ec1 b\u1ed5 sung v\u00e0o n\u01a1i thi\u1ebfu. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00eau ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu, c\u00f2n vi\u1ec7c t\u01b0 \u0111i t\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n b\u1ed5 th\u00ec c\u1ed1t \u1edf c\u00e1c quan tr\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e2n nh\u1eafc. N\u1ebfu gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng t\u00e2m th\u00ec k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ed9n s\u00f2ng v\u00e0o \u0111\u00e1m th\u1ed5i s\u00e1o, m\u00e0 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u, t\u01b0\u1edfng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ho\u1eb7c \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 bao g\u1ed3m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft!\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1ea1n b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 h\u1ebft, m\u00e0 l\u0169 gi\u1eb7c xa ch\u1ea1y cao bay, ch\u01b0a s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1eady xin cam ch\u1ecbu v\u1ec1 t\u1ed9i kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec. Duy hi\u1ec7n nay h\u1ea3i ph\u1eadn H\u1ea3i Nam c\u00f3 thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c nh\u00e0 Thanh \u0111ang \u0111i t\u1ea7m n\u00e3 nghi\u00eam ng\u1eb7t \u1edf Long M\u00f4n ; l\u1ea1i c\u00f3 \u0110\u00f4 ph\u1ee7 [nh\u00e0 Thanh] ph\u00f2ng gi\u1eef ng\u0103n ch\u1eb7n. Th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00f9ng qu\u1eabn, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n s\u1ebd l\u1ea1i l\u00e9n \u0111\u1ebfn. V\u1eady xin gia h\u1ea1n cho l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n 1 th\u00e1ng n\u1eefa, \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 c\u01a1 ti\u1ec5u di\u1ec7t b\u1ecdn ph\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, h\u1ea1n cho b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o ! \u0110\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean giao b\u1ed9 nghi\u00eam ng\u1eb7t ngh\u1ecb x\u1eed, nh\u01b0ng ngh\u0129 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1ea9n hi\u1ec7n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 bi\u1ec3n c\u1ea3 m\u00f4ng m\u00eanh, l\u1eafm h\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ea3o, t\u00ecnh h\u00ecnh k\u1ec3 c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3. V\u1eady h\u00e3y gia \u00e2n gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. V\u1ea3, l\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y, sau b\u1ecb \u0111\u00e1nh, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u1ea1y xa ; n\u1ebfu qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng l\u00e2u, e th\u1ea5t s\u00e1ch. Kh\u00e1 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng v\u00e0 binh thuy\u1ec1n do H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i. N\u1ebfu gi\u1eb7c kia c\u00f2n tr\u1edf l\u1ea1i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i \u0111\u00e1nh th\u1eadt d\u1eef, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u00f3 t\u00e2u n\u00f3i, c\u0169ng mu\u1ed1n cho b\u1edd c\u00f5i mi\u1ec1n bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh ; nh\u01b0ng nay \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1ea5y c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i m\u1ed9t \u00edt, tr\u1ed1n ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i bi\u1ec3n kh\u01a1i, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i xa t\u00ecm \u0111\u1ec3 nh\u1ecdc qu\u00e2n s\u0129. N\u1ebfu sau n\u00e0y gi\u1eb7c c\u00f3 l\u00e9n l\u00fat, \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ec5u tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sai Ti\u1ec1n Th\u1ee7y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Phan V\u0103n M\u1eabn, H\u1eadu Th\u1ee7y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Khoan, H\u1eefu Th\u1ee7y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t \u0111em theo m\u1ea5y vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, Phan Huy Ch\u00fa v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p chia nhau \u0111i 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn Ph\u1ea5n b\u1eb1ng, Tho\u1ea1i long v\u00e0 An d\u01b0\u1ee1ng \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf Giang L\u01b0u Ba ((1) T\u1ee9c Gia-c\u00e1c-ta, th\u1ee7 \u0111\u00f4 n\u01b0\u1edbc In\u0111\u00f4n\u00eaxia ng\u00e0y nay.1). C\u00f2n V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb gi\u00e1ng nhi\u1ec1u c\u1ea5p, nay gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m C\u1ea9m y v\u1ec7 Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111i theo ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n nh\u01b0 \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, \u0110\u00e3i chi\u1ebfu, v\u00e2n v\u00e2n, l\u00e0 h\u00e0m ch\u1ee9c B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00ean \u0111\u0103ng v\u00e0o b\u1ea3n \u201cT\u1ea5n th\u00e2n l\u1ee5c\u201d, nay xin chi\u1ec3u theo l\u1ec7 th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c nha, r\u00fat b\u1ecf \u0111i !\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o : \u201cH\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 ch\u1ee9c quan thanh y\u1ebfu, b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m d\u1eabu nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecb d\u00f9ng to, ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c nha kh\u00e1c. N\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh hai h\u1ea1ng khuy\u1ebft n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ea5n v\u00e0 \u1edf th\u1ee7 thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m n\u01a1i n\u00e0o nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u00e8 ra v\u00e0o ho\u1eb7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e0 n\u01a1i c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n g\u1ecdi l\u00e0 n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c. B\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n xin ch\u1ed7 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u00e0 b\u1ecf ch\u1ee9c hi\u1ec7p th\u1ee7 ; n\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i, hay ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n trong l\u00e0ng, do t\u1ec9nh c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng, l\u1ec7 thu\u1ed9c vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua y theo. L\u1ea1i ch\u1ecdn ra 39 s\u1edf l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c m\u00e0 n\u1eb7ng n\u1ec1 h\u01a1n c\u1ea3, chu\u1ea9n cho vi\u00ean coi gi\u1eef, \u0111\u01b0\u1ee3c theo ph\u1ea9m h\u00e0m chi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. (Th\u1eeba Thi\u00ean 2 s\u1edf : Thu\u1eadn An, V\u00e2n H\u1ea3i ; Qu\u1ea3ng Nam 4 s\u1edf : \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0110\u1ea1i Chi\u00eam, Chi\u00ean \u0110\u00e0n, Thu B\u1ed3n; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 1 s\u1edf : \u0110\u1ea1i C\u1ed5 Lu\u1ef9 ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 3 s\u1edf : Th\u1ecb N\u1ea1i, An D\u1ee5, Ph\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7u; Ph\u00fa Y\u00ean 2 s\u1edf : C\u00f9 M\u00f4ng, V\u1ee5ng L\u1ea5m ; Kh\u00e1nh Ho\u00e0 3 s\u1edf : C\u00f9 Hu\u00e2n, V\u00e2n Phong, B\u00ecnh Nguy\u00ean ; B\u00ecnh Thu\u1eadn 3 s\u1edf : Phan Rang, V\u1ecb N\u00ea, Ma V\u0103n ; Phi\u00ean An 2 s\u1edf : Kim D\u1eef, Ph\u00fa Qu\u1ed1c ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 3 s\u1edf : Nh\u1eadt L\u1ec7, Linh Giang, Ti\u1ebfn Giang ; H\u00e0 T\u0129nh 2 s\u1edf : Lu\u1eadt, Kh\u1ea9u ; Ngh\u1ec7 An 4 s\u1edf : L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n, Quy H\u1ee3p, H\u1ed9i, C\u1eddn ; Thanh Hoa 2 s\u1edf : Bi\u1ec7n S\u01a1n, Tri\u1ec1u T\u1ea5n ; Nam \u0110\u1ecbnh 1 s\u1edf : Li\u00eau L\u00e1c ; H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 2 s\u1edf : \u0110\u1ed3 S\u01a1n, Tr\u1ef1c C\u00e1t ; Qu\u1ea3ng Y\u00ean 2 s\u1edf : Hoa Phong, Ti\u00ean Y\u00ean).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 thay ban, b\u00e0n giao nhau gi\u1eefa c\u00e1c bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng ((1) M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng : kho g\u1ed71).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, nay 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i. Vi\u1ec7c coi qu\u1ea3n b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ee7a \u0111\u01b0\u01a1ng ban : ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u00e0y ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u00f2n gi\u1eef kho th\u00ec g\u1ed7 chi hay thu bao nhi\u00eau, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd. \u0110\u1ebfn khi m\u00e3n ban, ph\u1ea3i bi\u00ean r\u00f5 s\u1ed1 chi, thu hi\u1ec7n t\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 ph\u1ea3i th\u1ecb th\u1ef1c, r\u1ed3i \u0111\u00f3ng d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd v\u00e0o, giao cho ban, sau chi\u1ebfu s\u1ed5 nh\u1eadn l\u1ea5y. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh l\u1ec7 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 di chuy\u1ec3n g\u1ed7, l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u1ea5y tr\u1ed9m, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho tr\u00ecnh b\u00e1o \u0111\u1ec3 x\u00e9t tr\u1ecb. N\u1ebfu a dua gi\u1ea5u gi\u1ebfm, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb c\u00f9ng t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u tra x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u1ee5t thi\u1ebfu th\u00f3c g\u1ea1o Kinh th\u01b0\u01a1ng((2) Kinh th\u01b0\u01a1ng : kho \u1edf Kinh \u0111\u00f4.2). Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. H\u1ecd cho r\u1eb1ng \u00e1n \u1ea5y, t\u00ecnh l\u00fd c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ngo\u1eaft ng\u00e9o, v\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c x\u1ea3y \u0111\u00e3 h\u01a1n 3 n\u0103m, giam c\u1ea7m \u0111\u1ebfn h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 trong s\u1ed1 y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u00e3 ch\u1ebft, c\u00f3 k\u1ebb c\u00f2n tr\u1ed1n xa, hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, mu\u1ed1n b\u1ed5 c\u1ee9u l\u1ea1i, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 tra x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch x\u00e1c. Xin c\u1ee9 theo l\u1ec7, ph\u00e0m s\u1ed1 tang h\u1ee5t thi\u1ebfu t\u1eeb 1.000 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec kh\u00e9p ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7 v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u00e3 l\u1ea5y tr\u1ed9m. Khi \u0111\u1ee7 tang ch\u1ee9ng r\u00e0nh r\u00e0nh, cung khai x\u00e1c th\u1ef1c, k\u1ebb n\u1eb7ng th\u00ec n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, k\u1ebb t\u1ed9i h\u01a1i nh\u1eb9 v\u00e0 k\u1ebb x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft kh\u00e1c n\u1eefa th\u00ec chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng m\u00e0 gi\u1ea3m t\u1ed9i cho.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKho t\u00e0ng v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng s\u1edf l\u00e0 n\u01a1i d\u1ed3n ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, h\u00e0ng v\u1ea1n l\u1ea7n b\u1ecb ph\u00e1 \u00e1n ! Ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra nghi\u00eam ch\u1ec9 tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng. V\u1ee5 \u00e1n thi\u1ebfu h\u1ee5t th\u00f3c g\u1ea1o n\u00e0y nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1edd t\u1ed1i, kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e1p lu\u1eadt. X\u00e9t ra \u0111\u1ec1u b\u1edfi t\u00ean ch\u1ee7 th\u1ee7 c\u0169 l\u00e2u nay li\u00ean k\u1ebft nhau quen th\u00f3i l\u00e0m gian, m\u00e0 t\u00ean ch\u1ee7 th\u1ee7 m\u1edbi l\u1ea1i cho l\u00e0 t\u1ed9i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u1edf trong khua m\u00faa l\u00e0m b\u1eady, chia nhau ch\u1ea5m m\u00fat. H\u1ea1ng gian gi\u1ea3o \u1ea5y l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Nh\u01b0 v\u1eady bu\u1ed9c ph\u1ea3i nghi\u00eam tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi k\u1ebb sau n\u00e0y. V\u1eady 2 t\u00ean ph\u1ea1m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phi\u1ebfm v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed9t, \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh kho v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch m\u00e0 d\u00e1m b\u00e1n tr\u1ed9m g\u1ea1o kho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Tang v\u1eadt kh\u00e1 nhi\u1ec1u, cung ch\u1ee9ng c\u0169ng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i sang n\u0103m sau khi tha giam c\u1ea5m s\u1ebd ch\u00e9m ngay. B\u1ecdn \u0110o\u00e0n C\u00f4ng Thi\u1ec7n, 4 t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u kh\u00e9p t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, ho\u1eb7c t\u1ed9i \u0111\u1ed3, ho\u1eb7c t\u1ed9i l\u01b0u, ho\u1eb7c ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh, ho\u1eb7c ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng, ho\u1eb7c ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch tu\u1ed9t, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c tha b\u1ed5ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. V\u1ea3 l\u1ea1i v\u1ee5 \u00e1n n\u00e0y can ph\u1ea1m c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 200 t\u00ean giam c\u1ea7m \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft trong giam c\u1ea5m, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 x\u00e9t x\u1eed v\u1ee5 \u00e1n n\u1ebfu ph\u1ea3i giam ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ebfn 50 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec c\u1ea7n trong 2 th\u00e1ng ph\u1ea3i mau ch\u00f3ng k\u1ebft \u00e1n. N\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n m\u1eafc m\u00edu, th\u00ec ph\u1ea3i xin ch\u1ec9 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho nh\u1eefng k\u1ebb nh\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o l\u0129nh t\u1ea1m tha, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u1ecfi \u0111\u00ecnh tr\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng l\u1ef5 s\u1edf t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng m\u00e0 b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 trung \u0111\u1ed9 m\u00e0 hi\u1ec3m tr\u1edf \u0111\u1ec3 d\u1eddi t\u1ec9nh th\u00e0nh, cho m\u1ea1nh s\u1ef1 ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf b\u1edd c\u00f5i, b\u00e8n s\u1eafc sai quan t\u1ec9nh ch\u1ecdn xem ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t n\u00e0o \u0111\u1eb9p th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cXem kh\u1eafp trong t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t n\u00e0o t\u1ed1t, m\u00e0 l\u1ef5 s\u1edf c\u0169, \u0111\u1ea5t cao, n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt, th\u1ea5y \u1ed5n ti\u1ec7n h\u01a1n c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa xem \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf s\u00f4ng n\u00fai ti\u1ec7n l\u1ee3i, v\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ec9nh ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, c\u1ed1t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0 h\u01a1n, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m c\u00e1i hi\u1ec3m tr\u1edf v\u00f4 h\u00ecnh r\u1ed3i. V\u1eady, nh\u00e2n c\u0169 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chi\u1ebfu theo c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1ed3 b\u1ea3n c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111\u01b0a cho, tu\u1ef3 th\u1ebf \u0111o \u0111\u1ea1c, n\u00eau l\u00ean, d\u1ef1 t\u00ednh nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u1eadt li\u1ec7u, r\u1ed3i t\u00e2u tr\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 gi\u1ea3m mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n cho c\u00e1c c\u1ee5c, c\u00f4ng t\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n to\u00e0n ph\u1ea7n ; c\u00f2n qu\u00ea \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i v\u00e0o Kinh ho\u1eb7c \u0111i l\u00e0m \u1edf t\u1ec9nh, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc chia l\u00e0m t\u1eebng th\u00e0nh m\u00e0 tha gi\u1ea3m (c\u1ee9 theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong c\u1ee5c, chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb 6 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u1ea3 c\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n ;\u00a0 h\u01a1n 5 th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha 9 ph\u1ea7n 10 ; h\u01a1n 4 th\u00e0nh, tha 8 ph\u1ea7n 10 ; h\u01a1n 3 th\u00e0nh, tha 7 ph\u1ea7n 10, h\u01a1n 2 th\u00e0nh tha 6 ph\u1ea7n 10 ; h\u01a1n 1 th\u00e0nh tha 5 ph\u1ea7n 10 ; kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1 th\u00e0nh tha 4 ph\u1ea7n 10).<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e3ng \u0111\u00ea thu\u1ed9c huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean, H\u00e0 N\u1ed9i (t\u1eeb D\u01b0\u1ee1ng Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng C\u1ed5 d\u00e0i h\u01a1n 10.000 tr\u01b0\u1ee3ng) m\u00f9a thu n\u0103m nay v\u1ee1 4 \u0111o\u1ea1n, c\u00f2n \u0111\u1ec1u s\u1ee5t l\u1edf, kh\u00f4ng ra h\u00ecnh th\u1ec3 \u0111\u00ea n\u1eefa.V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u00ea n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp l\u00ean l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng Giang. Duy b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u00ea t\u01b0 Th\u1ea7n Quy, b\u1ecf \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u01b0a l\u1ee5t, ph\u00eda tr\u00ean t\u1eeb c\u00e1c huy\u1ec7n Thanh Oai, S\u01a1n Minh, Ho\u00e0i An, Thanh Tr\u00ec, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Ph\u00fa Xuy\u00ean, n\u01b0\u1edbc m\u01b0a \u1edf \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng H\u00e1t M\u00f4n, tr\u00e0n qua Ph\u00f9 Giang \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng ; ph\u00eda d\u01b0\u1edbi th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 do c\u1eeda s\u00f4ng \u0110i\u1ec7p tr\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft m\u00eanh m\u00f4ng, kh\u00f4ng b\u1edd b\u1ebfn. M\u1ed7i khi gi\u00f3 tung, s\u00f3ng v\u1ed7, ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec s\u00f4ng l\u1edbn, b\u1edfi th\u1ebf n\u00ean \u0111\u00ea kh\u00f3 ch\u1ed1ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1ee9 l\u1eddi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ebfn k\u00eau r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf trong huy\u1ec7n th\u1ea5p tr\u0169ng, d\u1eabu \u0111\u00ea kh\u00f4ng v\u1ee1 m\u00e0 th\u00e1ng 7 th\u00e1ng 8 n\u1ebfu m\u01b0a lu\u00f4n th\u00ec ru\u1ed9ng l\u00faa m\u00f9a c\u0169ng b\u1ecb tr\u00e0n ng\u1eadp. V\u1eady mong ph\u00e1 b\u1ecf \u0111\u00ea \u1ea5y, ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u1ee1 t\u1ed1n s\u1ee9c d\u00e2n, m\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m, n\u01b0\u1edbc l\u00ean, c\u00e1t b\u1ed3i, ru\u1ed9ng d\u1ea7n m\u1ea7u m\u1ee1, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 mong thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n. Duy ch\u1ed7 v\u1ee1 \u1edf l\u00e0ng B\u1ea1ch Sam s\u00e2u r\u1ed9ng qu\u00e1, th\u1ebf kh\u00f3 h\u00e0n kh\u1ea9u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay xin cho \u0111\u1eafp ri\u00eang c\u00e1i \u0111\u00ea nh\u1ecf b\u00ean trong, d\u00e0i 80 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u00faa chi\u00eam\u201d. X\u00e9t l\u1eddi l\u1ebd t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, c\u0169ng l\u00e0 thi\u1ebft th\u1ef1c.\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. H\u1ecd \u0111\u1ec1u xin nay h\u00e3y l\u00e0m theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u1ee3i sau m\u1ed9t tr\u1eadn l\u1ee5t, xem s\u1ef1 th\u1ec3 th\u1ebf n\u00e0o s\u1ebd t\u00ednh k\u1ebf hay v\u1ec1 sau. R\u1ed3i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, tu\u1ef3 th\u1ebf \u0111\u1eafp cao \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp \u1edf ngo\u00e0i ; l\u1ea1i x\u00e2y nhi\u1ec1u c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 cho n\u01b0\u1edbc \u1edf trong tho\u00e1t ra. Vua y theo.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cHuy\u1ec7n Duy Ti\u00ean v\u00e0 Kim B\u1ea3ng, \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1ec9 c\u00e1ch nhau 1 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, t\u1edbi m\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t, n\u01b0\u1edbc c\u0169ng ng\u1eadp \u0111\u1ebfn. \u0110\u00ea huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecf, th\u00ec \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea Kim B\u1ea3ng (tr\u00ean t\u1eeb x\u00e3 Th\u1ecbnh \u0110\u1ea1i, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u1ea1c Tr\u01b0\u1eddng), c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eafp n\u1eefa\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m nh\u1eefng v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ea5p cho c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a ty B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf Kinh \u0111\u00f4 m\u01b0a d\u1ea7m h\u00e0ng tu\u1ea7n, r\u00e9t bu\u1ed1t, h\u00f4m \u1ea5y h\u1eedng t\u1ea1nh, \u1ea5m \u00e1p.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u1ea5y l\u00e0m m\u1eebng r\u1ee1. Vua c\u0169ng vui v\u1ebb l\u1eafm.<\/p>\n<p>Ban m\u0169 \u00e1o Ng\u0169 ph\u1ea9m th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u cho l\u0169 T\u00f4n th\u1ea5t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf 2 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n h\u1ed9 l\u0103ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i t\u00ean g\u1ecdi c\u00e1c tri\u1ec1u ph\u1ee5c (Ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng : m\u0169 b\u00ecnh thi\u00ean, g\u1ecdi l\u00e0 m\u0169 b\u00ecnh \u0111\u00ednh ; tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean : \u00e1o b\u00e0o t\u1ee9 linh, g\u1ecdi l\u00e0 \u00e1o mang bao ; c\u00e1c quan th\u1ecb v\u1ec7 : \u00e1o long ch\u1ea5n, tay h\u1eb9p g\u1ecdi l\u00e0 \u00e1o m\u00e3ng lan).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean d\u1ecbch thu\u1ed9c ty \u1edf b\u1ed9 C\u00f4ng (Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi ; B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>D\u00f9ng nguy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n \u201cb\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p qu\u1ed1c\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 d\u00e2n h\u1ea1t S\u01a1n T\u00e2y \u0111em vi\u1ec7c tham tang \u0111\u01b0a \u0111\u01a1n ki\u1ec7n. Vua giao cho h\u1ed9 \u0111\u1ed1c l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u x\u00e9t, kh\u00f4ng c\u00f3 tang ch\u1ee9ng g\u00ec.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n v\u1eddi L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0o ra m\u1eaft v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c nhanh nh\u1eb9n gi\u1ecfi giang, \u0111\u00e3 hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u00f5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 \u0111\u01a1n ti\u1ec3u d\u00e2n ki\u1ec7n b\u1eady, ta c\u0169ng tin r\u1eb1ng ch\u1eafc ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y ; nh\u01b0ng ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 ph\u00e9p c\u00f4ng, ch\u1eb3ng t\u01b0 v\u1ecb ai, n\u00ean sai H\u1ed3 H\u1ef1u x\u00e9t ngay. Nay \u0111\u00e3 x\u00e9t ra \u0111\u01a1n \u1ea5y l\u00e0 vu kh\u1ed1ng, t\u00e2m t\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 t\u1ecf r\u00f5. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n v\u00ec n\u01b0\u1edbc, n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, ch\u1edb v\u00ec c\u1edb \u0111i\u00eau toa, ngang ng\u1ea1nh c\u1ee7a k\u1ebb x\u1ea5u, m\u00e0 cho r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan, l\u1eafm ch\u1ed7 g\u1eadp gh\u1ec1nh, r\u1ed3i \u0111em l\u00f2ng ch\u00e1n ng\u00e1n ch\u00f9n l\u1ea1i, m\u1ed9t m\u1ef1c d\u1ef1a d\u1eabm h\u00f9n theo th\u00ec ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra ph\u1ee5 \u01a1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1eafm sao ?\u201d. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 H\u00ecnh truy\u1ec1n ch\u1ec9 r\u1eeda oan vi\u1ec7c \u0111\u00f3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng. Sau \u0111\u00f3 b\u1ed5 C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng H\u1ef1u x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee5 \u00e1n \u1ea5y, kh\u00f4ng c\u00f3 cong queo dung t\u00fang, r\u1ea5t khen v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y ta khen \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0 ch\u1ec9 gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng v\u00ec c\u1edb c\u1ed1t \u0111\u1ec3 c\u1ee9u g\u1ee1 cho quan l\u1ea1i. T\u1eeb nay, n\u00ean m\u1ed9t ni\u1ec1m trung tr\u1ef1c, gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng ph\u00e1 b\u1ecf t\u00ecnh di\u1ec7n, ch\u1edb th\u1ea5y l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c khen r\u1ed3i c\u00f3 khi l\u1ea1i gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn quan l\u1ea1i b\u00eanh nhau, th\u00ec ph\u1ee5 l\u00f2ng ta u\u1ef7 th\u00e1c v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n kh\u1ecfi s\u1ef1 soi x\u00e9t c\u1ee7a ta \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7, b\u00e1i bi\u1ec7t. Vua g\u1ecdi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cAn Giang l\u00e0 t\u1ec9nh m\u1edbi \u0111\u1eb7t, trong th\u00ec tr\u1ea5n th\u1ee7, v\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean ((1) \u0110\u00e2y ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p.1), ngo\u00e0i th\u00ec kh\u1ed1ng ch\u1ebf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, s\u1ef1 th\u1ec3 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. Ng\u01b0\u01a1i nay cai tr\u1ecb \u0111\u1ea5t \u1ea5y, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u00e2n, d\u00e2n, tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i c\u00f9ng th\u00e0nh tr\u00ec v\u00e0 kho t\u00e0ng \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c lo li\u1ec7u \u0111\u1ec3 phu ph\u1ec9 \u00fd ta mong ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u00f9ng bi\u1ec3n \u0110\u1ed3 S\u01a1n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nghe n\u00f3i v\u1eabn c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u1ea9n hi\u1ec7n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai 5 chi\u1ebfc ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i thuy\u1ec1n do Kinh \u0111\u00f4 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u00e3 cho trang b\u1ecb s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi, l\u1ef1a ph\u00e1i bi\u1ec1n binh, ra c\u1eeda bi\u1ec3n Bi\u1ec7n S\u01a1n, th\u1ea3 neo \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c l\u1ebbn \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00f3ng ra kh\u01a1i, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ng\u00f5 h\u1ea7u c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5. \u0110\u1ee3i sang n\u0103m, xong vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, s\u1ebd l\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda B\u1ea1ng, sai qu\u00e2n canh gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u\u00a0 c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng t\u1ecf ra s\u1ed1t s\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, nh\u01b0ng nay \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa m\u00f9a \u0111\u00f4ng, gi\u00f3 b\u1eafc th\u1ed5i ho\u00e0i, n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n ch\u1ea3y xu\u00f4i v\u1ec1 ph\u00eda nam. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c d\u1eabu c\u00f3 \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf v\u00f9ng bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, song c\u0169ng qua l\u1ea1i theo chi\u1ec1u gi\u00f3, ch\u1ee9 \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a n\u00e0y, \u0111\u00e2u d\u00e1m h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda nam v\u01b0\u1ee3t qua h\u1ea3i ph\u1eadn h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 kh\u00f4ng lo \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 ? Hu\u1ed1ng chi t\u00e0u thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n d\u1ea7u d\u00e3i gi\u00f3 m\u01b0a, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. C\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y th\u00ec s\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 ch\u1ed7 k\u00e9m l\u00e0 h\u00e3y c\u00f2n qu\u00e1 s\u1edbm ! V\u1eady n\u00ean ch\u1ecdn ngay ch\u1ed7 t\u1ed1t \u0111\u1ec3 y\u00ean c\u00e1c thuy\u1ec1n \u1ea5y, cho bi\u1ec1n binh c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 sang n\u0103m, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c n\u1ebfu c\u00f3 quen th\u00f3i \u0111\u1ebfn, s\u1ebd l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111i, ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXXVII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Nh\u00e2m th\u00ecn, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12. Gi\u00e1 g\u1ea1o t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u01a1i cao. Ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh l\u1ea5y 14.000 h\u1ed9c th\u00f3c t\u1eeb n\u0103m Gia Long ra b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1 cho d\u00e2n. Vi\u1ec7c ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 mua \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u0169ng cho l\u1ea5y s\u1ed1 th\u00f3c \u1ea5y, t\u00ednh gi\u00e1 h\u1ea1, tr\u1eeb ti\u1ec1n \u0111i.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ee9c, L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eaft thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ed3 h\u00e0ng ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh, vi\u1ec7c \u1ea5y ph\u00e1t gi\u00e1c. \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i. Vua cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n do ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m l\u00ednh binh Tuy\u00ean Quang ; Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu ki\u00ean thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed3ng B\u00e1 Huy\u00ean, th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Ho\u00e0ng S\u0129 Quang, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u00f4n h\u1ea1 l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u01b0ng Tr\u00ed c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Tr\u00e2m, l\u00ean \u0111\u1ebfn s\u01a1n ph\u1eadn Thanh Ch\u01b0\u01a1ng m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft \u0111i. Quang v\u00ec s\u01a1 s\u00f3t trong vi\u1ec7c coi x\u00e9t, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00ec gi\u00e0, \u1ed1m xin v\u1ec1 h\u01b0u. Vua kh\u00f4ng cho, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i d\u1eabu tu\u1ed5i gi\u00e0 nh\u01b0ng kh\u00ed l\u1ef1c ch\u01b0a suy y\u1ebfu n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i ph\u00e9p thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i theo d\u00f9ng v\u0103n th\u1ec3 t\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng, c\u00e2u n\u1ec7 \u1edf khu\u00f4n s\u00e1o th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ec1 th\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2, b\u00e8n sai L\u1ee5c b\u1ed9 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh qua ba k\u1ef3 thi b\u1eb1ng kinh ngh\u0129a, th\u01a1 ph\u00fa, v\u00e0 v\u0103n s\u00e1ch. C\u00e1ch th\u1ee9c v\u0103n th\u1ec3 n\u00ean d\u00f9ng th\u1ec3 n\u00e0o s\u1ebd b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u khoa thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m Gi\u00e1p ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834]. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, cho l\u00e0 \u201cth\u1ec3 v\u0103n b\u00e1t c\u1ed5\u201d ((1) B\u00e1t c\u1ed5 : th\u1ec3 v\u0103n t\u00e1m v\u1ec1 \u0111\u1ed1i nhau, t\u1ee9c l\u00e0 kinh ngh\u0129a.1) g\u00f3p t\u1ee9, \u0111\u1eb7t l\u1eddi tinh anh t\u1ecf r\u00f5, t\u1eeb nh\u00e0 Minh tr\u1edf \u0111i, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 c\u00e1i th\u01b0\u1edbc ng\u1ecdc \u0111o t\u00e0i. Th\u01a1 lu\u1eadt ng\u0169 ng\u00f4n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 t\u1eeb \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u1ec1, nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng m\u1edbi d\u00f9ng \u0111\u1ec3 thi h\u1ecdc tr\u00f2. C\u00f2n th\u1ec3 ph\u00fa, c\u0169ng thu\u1ed9c v\u1ec1 lo\u1ea1i c\u1ed5 thi, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ec3 th\u01a1 lu\u1eadt, \u0111\u1ec3 thi l\u1ea5y k\u1ebb s\u0129. C\u00e1c \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, Minh, Thanh, \u0111\u1ec1u noi theo. Th\u01a1, l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd gi\u00e3i t\u00ecnh v\u00e0 t\u00e0i tr\u00ed s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd. V\u0103n s\u00e1ch t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ebfn gi\u1edd \u0111\u1ec1u d\u00f9ng, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i cao, h\u1ecdc r\u1ed9ng. Ba v\u0103n th\u1ec3 \u0111\u00f3, c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 th\u00ec n\u1eafm l\u1ea5y \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u00e0nh thi c\u1eed, ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean th\u00ec d\u1ef1a theo \u0111\u1ec3 r\u00e8n l\u1ef1a t\u00e0i n\u0103ng. K\u1ec3 ra l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a n\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 qu\u00fd ho\u00e1.<\/p>\n<p>V\u1eady xin quy \u0111\u1ecbnh : k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, d\u00f9ng b\u00e0i kinh ngh\u0129a t\u00e1m v\u1ebf ; thi H\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1ed7i b\u00e0i h\u1ea1n t\u1eeb 250 ch\u1eef tr\u1edf ra ; thi H\u1ed9i 300 ch\u1eef tr\u1edf ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ng\u1eafn qu\u00e1. (C\u00e1ch\u00a0 th\u1ee9c ch\u1ee7 ch\u1ed1t c\u1ee7a kinh ngh\u0129a l\u00e0 : ph\u00e1 \u0111\u1ec1, th\u1eeba \u0111\u1ec1, kh\u1edfi gi\u1ea3ng, \u0111\u1ec1 t\u1ecb, xu\u1ea5t t\u1ecb, h\u1eadu t\u1ecb, th\u00fac t\u1ecb, ti\u1ec3u k\u1ebft c\u1ee5c. Ngo\u00e0i ra l\u1ea1i c\u00f3 hai phi\u1ebfn l\u00e0 : ba v\u1ebf ((2) Ba v\u1ebf : ti\u1ec1n c\u1ed5, h\u1eadu c\u1ed5, trung c\u1ed5.2) v\u00e0 hai ti\u1ec7t ((3) Hai ti\u1ec7t : hai v\u1ebf \u0111\u1ed1i t\u1eebng c\u00e2u ng\u1eafn m\u1ed9t.3) r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1ec3 c\u00e1ch. Nh\u01b0ng c\u1ed1t ph\u1ea3i theo \u0111\u1ec1 b\u1ed1 c\u1ee5c, t\u1ea1o \u00fd x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, su\u1ed1t b\u00e0i t\u1eeb n\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u00e2u, sao cho \u0111\u00fang ph\u00e9p \u201ckhia, th\u1eeba, chuy\u1ec3n h\u1ee3p\u201d).<\/p>\n<p>K\u1ef3 th\u1ee9 hai, d\u00f9ng th\u01a1, ph\u00fa. Thi H\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng th\u01a1 lu\u1eadt th\u1ea5t ng\u00f4n ; thi H\u1ed9i d\u00f9ng th\u01a1 ng\u0169 ng\u00f4n b\u00e0i lu\u1eadt. Ph\u00fa, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ph\u00fa lu\u1eadt. Thi H\u01b0\u01a1ng h\u1ea1n 250 ch\u1eef tr\u1edf ra, th\u00ec h\u1ed9i 300 ch\u1eef tr\u1edf ra. (Ph\u00e9p l\u00e0m th\u01a1 ng\u0169 ng\u00f4n b\u00e0i lu\u1eadt ; c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 theo \u0111\u1ea7u b\u00e0i m\u00e0 di\u1ec5n t\u1ea3, su\u1ed1t b\u00e0i chia l\u00e0m kh\u1edfi gi\u1ea3i, trung gi\u1ea3i, k\u1ebft gi\u1ea3i ; khai, th\u1eeba, chuy\u1ec3n, h\u1ee3p, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00fang ph\u00e9p. Ph\u00e9p l\u00e0m ph\u00fa lu\u1eadt : c\u1ed1t y\u1ebfu b\u00e0y r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y thi\u1ebft th\u1ef1c, b\u1ed1 c\u1ee5c theo \u0111\u1ea7u b\u00e0i. C\u00e2u \u0111\u1ea7u m\u1edf b\u1eb1ng nh\u1eefng ch\u1eef \u201cnguy\u00ean ph\u00f9\u201d, \u201cn\u00e3i nh\u01b0\u1ee3c\u201d. \u201cnh\u01b0\u1ee3c ph\u00f9\u201d, ho\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00f9ng tu\u1ef3 \u00fd. Trong b\u00e0i ch\u1ed7 chuy\u1ec3n th\u1ec3 v\u0103n, v\u00e0 v\u1ea7n n\u1ecd \u0111\u1ed5i sang v\u1ea7n kia, th\u00ec d\u00f9ng 1, 2 ch\u1eef ho\u1eb7c d\u00f9ng 3, 4 ch\u1eef, ho\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00f9ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Cu\u1ed1i b\u00e0i ho\u1eb7c d\u00f9ng ch\u1eef : \u201cca vi\u1ebft\u201d, \u201ch\u1ec7 vi\u1ebft\u201d, \u201ctung vi\u1ebft\u201d hay kh\u00f4ng d\u00f9ng, nh\u01b0ng c\u1ed1t sao t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1ea1i \u00fd c\u1ea3 b\u00e0i cho \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdn gh\u1ebd v\u00e0 c\u00f3 \u00fd du d\u01b0\u01a1ng ng\u00e2n d\u00e0i kh\u00f4ng d\u1ee9t\u2026 ho\u1eb7c x\u01b0ng t\u1ee5ng ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng c\u00e1i th\u1ecbnh \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u).<\/p>\n<p>K\u1ef3 th\u1ee9 ba, d\u00f9ng v\u0103n s\u00e1ch (ph\u1ecfng theo th\u1ec3 v\u0103n s\u00e1ch c\u1ee7a nh\u00e0 Minh, nh\u00e0 Thanh thi tr\u1ea1ng nguy\u00ean) ; \u0111\u1ea7u b\u00e0i thi H\u01b0\u01a1ng h\u1ea1n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 300 ch\u1eef, thi H\u1ed9i h\u1ea1n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 500 ch\u1eef. B\u00e0i l\u00e0m thi H\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1n 1.000 ch\u1eef tr\u1edf ra ; thi H\u1ed9i, h\u1ea1n 1.600 ch\u1eef tr\u1edf ra. Thi H\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y theo \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, 3 h\u1ea1ng ; thi H\u1ed9i l\u1ea5y theo ph\u00e2n s\u1ed1, nhi\u1ec1u hay \u00edt \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m ; c\u00f2n l\u1ed1i v\u0103n t\u1ee9 l\u1ee5c \u0111\u00e3 v\u00e2ng l\u1ec7nh r\u00fat b\u1edbt \u0111i nh\u01b0ng chi\u1ebfu, c\u00e1o, ti\u00ean, bi\u1ec3u, l\u00e0 th\u1ee9 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n \u0111\u1ec3 th\u00f9 ph\u1ee5ng, c\u0169ng c\u00f3 quan h\u1ec7. V\u1eady xin thi H\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 k\u1ef3 Ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1ch, d\u00f9ng t\u1ee9 l\u1ee5c theo th\u1ec3 v\u0103n th\u00f9 ph\u1ee5ng \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ecdc t\u1eadp cho quen, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u1ea3 l\u1ed1i t\u1eeb h\u00e0n. \u0110\u1ebfn sang n\u0103m h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch v\u00e0 vi\u1ec7c tu\u1ebf c\u1ed1ng, h\u1ecdc sinh, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u00ecnh ho\u00e3n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 s\u0129 t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean t\u00e2m luy\u1ec7n t\u1eadp, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y \u0111i thi.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u cho nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh : tr\u00ean m\u1eb7t quy\u1ec3n thi, nh\u1eefng ch\u1eef \u0111\u1ec1 \u201c\u0111\u1ec7 nh\u1ea5t tr\u01b0\u1eddng\u201d, \u201c\u0111\u1ec7 nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng\u201d, \u201c\u0111\u1ec7 tam tr\u01b0\u1eddng\u201d, th\u00ec do d\u1ea5u g\u1ed7 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng, s\u0129 t\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft l\u1ea5y. Trong quy\u1ec3n c\u00f3 bao nhi\u00eau ch\u1eef x\u00f3a, s\u00f3t, m\u00f3c, \u0111\u1ed5i c\u0169ng ph\u1ea3i ghi r\u00f5 v\u00e0o cu\u1ed1i quy\u1ec3n thi \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 gian d\u1ed1i.<\/p>\n<p>Ban 12 b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u cho ty vi\u00ean \u1edf Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 k\u00ednh v\u00e2ng ch\u1ec9 d\u1ee5 h\u1ea1n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m h\u01b0ng c\u00f4ng x\u00e2y th\u00e0nh, ph\u1ee5 qu\u00e1ch ngo\u00e0i th\u00e0nh c\u0169ng n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t s\u1eeda \u0111\u1eafp ; nh\u01b0ng ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea5y, m\u1ed3 m\u1ea3 v\u00f4 th\u1eeba nh\u1eadn, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2.200 ng\u00f4i. V\u1eady xin chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ch\u00f4n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i ng\u00f4i c\u1ea5p cho 1 quan ti\u1ec1n, 10 th\u01b0\u1edbc v\u1ea3i, sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1ed1c \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng m\u1ed3 m\u1ea3 \u1ea5y, b\u1ecf hoang \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a ! Nay n\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho d\u00e2n, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi h\u1ecd l\u00e0m qua loa xong vi\u1ec7c, l\u00f2ng ta th\u1ef1c ch\u1eb3ng n\u1ee1 ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho l\u1ea5y ti\u1ec1n kho, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u00f4i 2 quan ti\u1ec1n, s\u1ee9c mua ti\u1ec3u v\u00e0 v\u1ea3i, r\u1ed3i ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t s\u1ea1ch s\u1ebd, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng nom vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t v\u00e0 ban \u01a1n cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n cho x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng v\u00e0 ch\u1eefa thuy\u1ec1n. M\u1edbi t\u00e2n t\u1ea1o h\u1ea1ng nh\u1ea5t, c\u1ea5p ti\u1ec1n 200 quan ; h\u1ea1ng nh\u00ec 150 quan ; h\u1ea1ng ba 100 quan ; h\u1ea1ng t\u01b0 50 quan. R\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m m\u1edbi l\u00e0m : c\u1ee9 6 n\u0103m 1 l\u1ea7n s\u1eeda \u00edt, chi\u1ebfu theo nguy\u00ean s\u1ed1 tr\u1eeb \u0111i, c\u1ea5p cho s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e0 3 ph\u1ea7n 10 ; l\u1ea1i 6 n\u0103m 1 l\u1ea7n, s\u1eeda nhi\u1ec1u, c\u1ea5p cho s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e0 5 ph\u1ea7n 10. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u1ea5p cho n\u1eefa.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c tr\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n qu\u1ea7n \u00e1o, nay xin th\u00f4i, kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea9m h\u00e0m b\u1ed5ng l\u1ed9c, th\u00ec l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n may \u00e1o xu\u00e2n c\u0169ng th\u00f4i, kh\u00f4ng cho n\u1eefa, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833]. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch, th\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vin \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng th\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cCon ch\u00e1u c\u1ee7a ta ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, v\u1eady n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m cho ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00f4ng t\u1eed, \u0111\u1ec3 c\u1ee9 theo gi\u1eef m\u00e3i m\u00e3i. Ta xem tri\u1ec1u Th\u00e1i t\u1ed5 nh\u00e0 Minh, ban \u0111\u1ea7u, c\u00f3 b\u00e0n c\u1ea5p cho th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0 30.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 3 v\u1ea1n kho\u1ea3nh \u0111i\u1ec1n trang ((1) Ba v\u1ea1n kho\u1ea3nh : 3.000.000 m\u1eabu Trung Qu\u1ed1c (m\u1ed7i kho\u1ea3nh g\u1ed3m 100 m\u1eabu).1). R\u1ed3i con ch\u00e1u ng\u00e0y nhi\u1ec1u, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ea1c 1 v\u1ea1n l\u1ea1ng, ru\u1ed9ng 1 v\u1ea1n kho\u1ea3nh. T\u1eeb gi\u1eefa ch\u1eebng v\u1ec1 sau, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a qu\u1ed1c th\u00e2n b\u1eb1ng n\u1eeda c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1, chia c\u1ea5p kh\u00f4ng kh\u1eafp, m\u00e0 c\u00e1c th\u00e2n nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u00e0 vua c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb v\u01b0\u1ee3t quy ch\u1ebf, vi ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, \u0111\u1ebfn m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ed7i, ta th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m r\u0103n\u201d. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd quan b\u1ed9 H\u1ed9 tra x\u00e9t th\u1ec3 l\u1ec7 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ban c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng r\u1ed3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh t\u1eebng \u0111i\u1ec1u, n\u00ean th\u00eam, n\u00ean b\u1edbt, li\u1ec7t k\u00ea, t\u00e2u l\u00ean. (Ho\u00e0ng t\u1eed, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m : ti\u1ec1n 1.000 quan, g\u1ea1o 1.000 ph\u01b0\u01a1ng, nay xin th\u00eam m\u1ed7i th\u1ee9 200 n\u1eefa. Con trai, con g\u00e1i vua v\u00e0 con trai con g\u00e1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, xin t\u00ednh tu\u1ed5i m\u00e0 chia c\u1ea5p. Ho\u00e0ng t\u1eed : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 300 ; nay \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 150 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 11 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 17 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 200 quan, g\u1ea1o 150 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 18 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 29 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 300 quan, g\u1ea1o 300 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 30 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 400 quan, g\u1ea1o 300 ph\u01b0\u01a1ng. Ho\u00e0ng n\u1eef : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ec1n 300 quan, g\u1ea1o 240 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 200 c\u1ea3. Nay \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 120 quan, g\u1ea1o 60 ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb 11 \u0111\u1ebfn 21 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 180 quan, g\u1ea1o 120 ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb 22 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 300 quan, g\u1ea1o 240 ph\u01b0\u01a1ng, d\u1eabu l\u1ea5y ch\u1ed3ng r\u1ed3i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam. Ch\u00e1u trai vua : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 150 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 60 ph\u01b0\u01a1ng ; nay \u0111\u1ecbnh t\u1eeb 3 tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 11 \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 120 quan, g\u1ea1o 70 ph\u01b0\u01a1ng; t\u1eeb 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 130 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng. Ch\u00e1u g\u00e1i vua : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng nh\u01b0 ch\u00e1u trai vua ; nay \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb 2 \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 110 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng th\u00ec b\u1edbt \u0111i c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda. Ho\u00e0ng th\u00e2n c\u00f4ng : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 3.000 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 2.000 ph\u01b0\u01a1ng ; nay xin theo nh\u01b0 l\u1ec7 ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, l\u1ec7 ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 1.200 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 1.200 ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa : y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 300 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 240 ph\u01b0\u01a1ng. C\u00f4ng t\u1eed : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 150 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 60 ph\u01b0\u01a1ng ; nay \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb 3 \u0111\u1ebfn 10 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 11 \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 110 quan, g\u1ea1o 60 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 120 quan, g\u1ea1o 80 ph\u01b0\u01a1ng. Duy c\u00e1c ph\u00e1i T\u0129nh C\u01a1, T\u00edn Ki\u00ean, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 200 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 150 ph\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c ph\u00e1i Thi\u1ec7n Khu\u00ea, Thi\u1ec7n Ch\u1ec9 : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 300 quan, g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 220 ph\u01b0\u01a1ng ; nay l\u1ec7 m\u1edbi c\u0169ng theo \u0111\u00f3 chi c\u1ea5p. C\u00f4ng n\u1eef : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00f4ng t\u1eed ; nay \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb 3 \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 90 quan , g\u1ea1o 70 ph\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng th\u00ec chi\u1ebft \u0111i, c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda. C\u00e1c con c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa : l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con tr\u01b0\u1edfng, ti\u1ec1n 140 quan, g\u1ea1o 50 ph\u01b0\u01a1ng ; kh\u00f4ng con trai, c\u00f3 con g\u00e1i c\u0169ng th\u1ebf. Nay \u0111\u1ecbnh con trai c\u0169ng nh\u01b0 con g\u00e1i c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa ho\u1eb7c c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa, ch\u1ec9 cho 1 ng\u01b0\u1eddi con tr\u01b0\u1edfng, t\u1eeb 5 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ec1n 60 quan, g\u1ea1o 40 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m cho c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n, ta xem x\u00e9t k\u1ef9 th\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng h\u1ee3p l\u00fd. V\u1eady chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i. Duy trong \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0 b\u1edfi l\u00fac ta m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, mu\u1ed1n t\u1ecf ra d\u1ed1c l\u00f2ng th\u00e2n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, n\u00ean c\u00f3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u01b0u c\u1ea5p theo l\u1ec7 ngo\u00e0i. Nay ngh\u0129 l\u1ea1i, c\u0169ng bi\u1ebft th\u1ebf l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng. \u0110\u00fang l\u00fd ra n\u00ean y l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 c\u00e1c em v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong cho t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ebfn 11 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f2n 9 ng\u01b0\u1eddi. Ta y\u00eau m\u1ebfn anh em, c\u00e0ng l\u00e2u l\u1ea1i c\u00e0ng tha thi\u1ebft. Nay n\u1ebfu b\u1edbt \u0111i, th\u1ef1c ch\u1eb3ng n\u1ee1. V\u1eady gia \u00e2n \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ec3 theo l\u1ec7 c\u0169. Sau n\u00e0y, n\u1ebfu ai \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc ph\u1ea9m th\u00e2n c\u00f4ng, th\u00ec s\u1ebd chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ho\u00e0g t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c phong c\u00f4ng t\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 1.000 quan, g\u1ea1o 1.000 ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam c\u00e0n b\u1eady. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00f2n th\u00e2n h\u01a1n c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, h\u00e1 c\u00f3 lo g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau d\u00f9ng, ch\u1ec9 lo kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u1ee9c, kh\u00f4ng tu nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 gi\u1eef ti\u1ebfng t\u1ed1t m\u00e3i m\u00e3i th\u00f4i. C\u1ea7n g\u00ec l\u1ea1i c\u00f2n ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u01b0u \u0111\u00e3i b\u1eb1ng b\u1ed5ng l\u1ed9c. V\u1eady nh\u1eefng ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 c\u0169ng \u0111\u1ee7 r\u1ed3i, kh\u00f4ng n\u00ean th\u00eam n\u1eefa. V\u00e0 c\u00f4ng t\u1eed Thi\u1ec7n Khu\u00ea l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng Thi\u1ec7n Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, sau n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng t\u1eed kh\u00e1c. V\u1eady gia \u00e2n h\u1eb1ng n\u0103m cho ti\u1ec1n 300 quan, g\u1ea1o 200 ph\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng : \u201cHi\u1ec7n nay, kho t\u00e0ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u00edch tr\u1eef\u00a0 th\u1ef1c th\u1eeba th\u00e3i, ch\u1eb3ng c\u00f3 thi\u1ebfu g\u00ec, h\u00e1 l\u1ea1i ti\u1ebfc g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi con em th\u00e2n thi\u1ebft ? Ch\u1ec9 ngh\u0129 : l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng vui v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i m\u1edbi l\u00e0 b\u1edbt lo xa. N\u1ebfu ngay b\u00e2y gi\u1edd, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb th\u00e2n, k\u1ebb s\u01a1 m\u00e0 h\u1ea1n ch\u1ebf th\u00ec tr\u0103m \u0111\u1eddi v\u1ec1 sau, d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u m\u00e3i ra, e \u0111\u1ebfn khi c\u00e1c vua n\u1ed1i d\u00f5i sau n\u00e0y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n v\u00e0 t\u00f4n l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ef1c vin v\u00e0o l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c tu\u1ef3 \u00fd cho h\u1eadu th\u00eam, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u0103ng kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ea3m th\u00ec bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u cho c\u00f9ng ? B\u1ea5y gi\u1edd l\u1ee1 g\u1eb7p l\u00fac kho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec x\u1eed tr\u00ed b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o cho \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh v\u1ec1 sau ? L\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i r\u00fat b\u1edbt \u0111i nhi\u1ec1u qu\u00e1 ! V\u1eady ng\u00e0y nay n\u1ebfu l\u00e0m qu\u00e1 th\u1eeba, \u0111\u1ec3 cho con ch\u00e1u l\u1ea1i ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd l\u0169 ng\u01b0\u01a1i kh\u00e9o lo cho con ch\u00e1u. Ta n\u1eeda \u0111\u00eam suy ngh\u0129, th\u1ef1c kh\u00f3 b\u1ecf qua, n\u00ean bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00fai theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 m\u1ed9t phen quy \u0111\u1ecbnh \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i g\u1ea1t \u00e2n t\u00ecnh, d\u1ee9t l\u00f2ng y\u00eau, qu\u1ea3 quy\u1ebft m\u00e0 l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed7 kh\u1ed5 t\u00e2m, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 c\u1ee7a ta, ch\u1eb3ng nh\u1eefng lo t\u00ednh cho l\u0169 ng\u01b0\u01a1i, m\u00e0 c\u0169ng m\u01b0u toan cho c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1eddi sau n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t m\u1ed7i n\u0103m, ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 30 ph\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i t\u1eeb 70 tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n 6 quan, g\u1ea1o 6 ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee5 n\u1eef b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua ng\u00e0y th\u00eam ph\u1ed3n th\u1ecbnh cho n\u00ean l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng ph\u1ea3i m\u1ed9t phen ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, c\u1ed1t \u1edf ch\u1ed7 v\u1eeba ph\u1ea3i c\u00f4ng b\u1eb1ng, khi\u1ebfn cho sau n\u00e0y d\u1eabu kh\u00f4ng th\u00eam, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 chi c\u1ea5p \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd ti\u1ebfc \u01a1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111\u00e2u. L\u0169 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00ean ph\u1ea5n kh\u1edfi c\u1ed1 g\u1eafng, n\u1ebfu c\u1ee9 h\u1ecdc h\u00e0nh th\u00e0nh \u0111\u1ea1t, n\u1ed5i b\u1eadt t\u00e0i n\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eefu d\u1ee5ng cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ch\u1eafc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd li\u1ec7u d\u00f9ng, th\u00ec \u01a1n vua l\u1ed9c n\u01b0\u1edbc, \u01b0u h\u1eadu g\u1ea5p m\u1ea5y, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u01b0\u1eddng \u1ea5y th\u00f4i ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng T\u00f4n th\u1ea5t n\u1eef \u1edf chi xa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng. V\u1edbi l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng k\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i, v\u1ed7 nu\u00f4i tr\u1ebb nh\u1ecf, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ra \u01a1n, v\u1eady \u0111\u1eb7c \u00e2n cho 9 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i Ho\u00e0 T\u0129nh Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 2 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u00ednh, 4 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t D\u1ecbch, 2 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00ecnh, 1 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u00e0m, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, khi \u0111\u00e3 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m cho [c\u00e1c v\u1ee3 vua \u1edf] N\u1ed9i cung.<\/p>\n<p>Hi\u1ec1n t\u00e2n : m\u1ed7i n\u0103m 350 quan ti\u1ec1n, 160 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ti\u1ec7p d\u01b0 : m\u1ed7i n\u0103m 300 quan ti\u1ec1n, 120 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. M\u1ef9 nh\u00e2n : m\u1ed7i n\u0103m 280 quan ti\u1ec1n, 72 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. T\u00e0i nh\u00e2n : m\u1ed7i n\u0103m 260 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f2n l\u1ec7 c\u1ea5p d\u1ea7u v\u00e0 n\u1ebfn th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>Cho Ph\u01b0\u1edbc Long h\u1ea7u T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0129nh, Th\u00e1i B\u00ecnh h\u1ea7u T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1ec7 Chung \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, nh\u01b0ng tr\u1eadt c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u1edf d\u01b0\u1edbi T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m. \u0110\u00f3 v\u00ec vua ngh\u0129 r\u1eb1ng : V\u0129nh l\u00e0 k\u1ebf th\u1eeba t\u1eadp t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng, L\u1ec7 Chung l\u00e0 k\u1ebf th\u1eeba t\u1eadp t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f4ng, n\u00ean m\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng t\u00ecnh c\u1ea5p b\u1ed5ng, h\u1eadu \u0111\u00e3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u01a1n.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t nguy\u00ean T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 gi\u1ea5u ri\u00eang 1 th\u1edbt voi. B\u1ed9 Binh x\u00e9t r\u00f5, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVoi tr\u1eadn kh\u00f4ng nh\u01b0 tr\u00e2u ng\u1ef1a, t\u01b0 gia sao \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i ri\u00eang. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u01b0\u01a1ng b\u01b0\u1edbng, t\u1ef1 ph\u1ee5, c\u1eady c\u00f4ng ki\u00eau r\u00f4ng, thi\u00ean l\u1ec7ch, nghe theo l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ti\u1ec3u nh\u00e2n, li\u1ec1u l\u0129nh d\u00e1m l\u00e0m, th\u1ef1c c\u00f3 can ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt. C\u00e1c t\u00e0o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 bi\u1ebft c\u1ea3 s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u1ebfu v\u00ec s\u1ee3 quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u00e8 n\u00e9n, kh\u00f4ng th\u1ec3 can ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u k\u00edn d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ee9 sao l\u1ea1i cam l\u00f2ng h\u00f9a theo, m\u1ed9t lo\u1ea1t b\u01b0ng m\u1ed3m n\u00edn l\u1eb7ng ? \u0110\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i, song v\u00ec Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, n\u00ean cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb t\u1ed9i. C\u00e1c t\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n r\u1ed9ng tha, nh\u01b0ng ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. B\u1edfi th\u1ebf Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i, \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh, Duy\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng T\u1ea5n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho m\u1ed9t th\u1edbt voi t\u1eeb kho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long \u0111\u1ec1u \u0111em n\u1ed9p tr\u1ea3 c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh b\u1ecb \u1ed1m ph\u1ea3i th\u00f4i vi\u1ec7c. Vua cho Gi\u00e1o th\u1ee5 T\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hi\u1ec3n th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>H\u1ea3i ph\u1eadn \u0110\u1ed3 S\u01a1n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u0111i qua th\u1eb3ng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u xin ch\u1ecdn l\u1ea5y 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u00e0i cho c\u00e1c th\u1ee7 h\u1ea1 mang theo kh\u00ed gi\u1edbi, gi\u1ea3 l\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n, k\u00e9o c\u1ea3 ra bi\u1ec3n. Gi\u1eb7c th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, c\u0169ng d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng th\u00ec ch\u00ednh th\u1ea7n xin th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t t\u00e2y Hi\u1ec1n, Ba L\u00e0ng di\u1ec7t h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c. V\u1ea3 l\u1ea1i th\u1ee7 h\u1ea1 \u1ea5y qu\u00e1 n\u1eeda l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam \u0110\u1ecbnh, xin theo s\u1ed5 \u0111inh, \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch coi gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i 2 t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u1ea1, h\u00e1 l\u1ea1i tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn m\u00e0 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh kh\u00e1c m\u1edbi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c hay sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 l\u00e0 vi\u00ean quan to, l\u1ea1i c\u00f2n d\u00f9ng m\u1ed9t h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng l\u00e0m th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd, hu\u1ed1ng chi trong \u0111\u00e1m \u1ea5y, ch\u1eafc \u0111\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb l\u00fd l\u1ecbch kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i tr\u00e0 tr\u1ed9n m\u1eadp m\u1edd \u0111\u1ec3 c\u1ea7u may ki\u1ebfm ch\u00e1c hay sao ? V\u1eady c\u00e1c vi\u1ec7c xin l\u1ea5y th\u1ee7 h\u1ea1 kh\u00f4ng cho l\u00e0m. N\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft t\u00ecm c\u00e1ch d\u1eb9p gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng, thuy\u1ec1n t\u01b0, c\u1ed1t ng\u01b0\u01a1i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u00f4ng, ta c\u0169ng ch\u1eb3ng \u1edf xa m\u00e0 ng\u0103n c\u1ea3n. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng n\u00ean th\u1ec9nh c\u1ea7u nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u1eb3ng h\u1ee3p l\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ebd b\u1ecb giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u00e9t \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho c\u00e1c quan h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1ef1 T\u00f2ng tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft, th\u00ec cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb gi\u00e1ng hay b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 h\u01b0\u1edfng l\u1ec7 \u1ea5y. Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u00ec \u0111i tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 cho v\u1ec1 qu\u00ea, c\u1ea5p n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng th\u00ec chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda [ti\u1ec1n tu\u1ea5t]. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 ch\u1ecbu tang ho\u1eb7c ngh\u1ec9 gi\u1ea3 h\u1ea1n, r\u1ed3i ch\u1ebft \u0111i, th\u00ec t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u0169ng cho do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 t\u1ea5u \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m nh\u1eefng v\u00e0ng \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 v\u1eadt th\u00ec vi\u00ean gi\u00e1m tu h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, ph\u1ea3i th\u1eed v\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i giao cho th\u1ee3 l\u00e0m. Khi l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ed3 r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u1ea3i x\u00e9t nghi\u1ec7m l\u1ea1i, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 c\u0169. N\u1ebfu kh\u00f4ng xem x\u00e9t, \u0111\u1ec3 th\u1ee3 xoay x\u1edf l\u00e0m v\u00e0ng k\u00e9m \u0111i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed, b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>C\u1ea5p \u1ea5n tr\u00f2n b\u1eb1ng s\u1eebng cho c\u00e1c t\u1ec9nh Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean (m\u1eb7t \u1ea5n kh\u1eafc t\u00ean t\u1ec9nh. V\u00ed d\u1ee5 t\u1ec9nh Phi\u00ean An, th\u00ec kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cPhi\u00ean An\u201d. C\u00f2n nh\u1eefng l\u00fac ph\u00e1t \u1ed1ng tr\u1ea1m ((1) \u1ed1ng tr\u1ea1m : \u1ed1ng \u0111\u1ef1ng c\u00f4ng v\u0103n, do c\u00e1c tr\u1ea1m cho ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7.1) th\u00ec l\u00e0m theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Vua c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Vua b\u1ea3o h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cTa \u0111\u00e3 t\u1eebng x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t to\u00e0 Kinh di\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i ngh\u0129a s\u00e1ch b\u00e0n b\u1ea1c s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u01b0a nay. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t l\u00e0 b\u1ed5 \u00edch. C\u00f2n nh\u01b0 Th\u1ea7n t\u00f4n [1573-1619] nh\u00e0 Minh b\u00e0n kinh s\u00e1ch v\u0103n ngh\u0129a kh\u00f3, \u1ea5y l\u00e0 l\u1ed1i h\u1ecdc t\u1ea7m ch\u01b0\u01a1ng tr\u00edch c\u00fa c\u1ee7a th\u1ea7y \u0111\u1ed3, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed1i h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. Vua \u0110\u1ea1o Quang [1821-1850] nh\u00e0 Thanh \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00f3i r\u1eb1ng : Kho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Kh\u00e1nh [1796-1820] c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1ea3ng quan nh\u00e2n b\u00e0n \u0111o\u1ea1n v\u0103n trong kinh s\u00e1ch, c\u00f3 ng\u1ee5 \u00fd ch\u00ea bai [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh] b\u00e8n b\u1ecb cho r\u1eb1ng : gi\u1ea3ng quan c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0 gi\u00fap vua tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, m\u00e0 l\u1ea1i ng\u1ea7m ch\u1ee9a b\u1ee5ng x\u1ea5u, ch\u00ea bai ch\u00ednh tr\u1ecb, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u01b0\u00a0 th\u1ebf. T\u1eeb \u0111\u00f3 to\u00e0 Kinh di\u00ean ph\u1ea3i ph\u1ebf b\u1ecf. \u00d4i ! gi\u1ea3ng quan d\u1eabu c\u00f3 l\u00f2ng x\u1ea5u, nh\u01b0ng v\u1ec1 ph\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn, c\u1ed1t ph\u1ea3i t\u1ef1 ch\u1ecdn ra sao m\u00e0 th\u00f4i, h\u00e1 n\u00ean v\u00ec m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y, m\u00e0 b\u1ecf to\u00e0 Kinh di\u00ean, kh\u00f4ng gi\u1ea3ng s\u00e1ch n\u1eefa ? Ta th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ebf, th\u00e2n \u00e1i qu\u1ea7n th\u1ea7n coi nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ec3, bi\u1ebft g\u00ec th\u00ec c\u1ee9 n\u00f3i, \u0111\u00e3 n\u00f3i th\u00ec c\u1ee9 n\u00f3i h\u1ebft, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac gi\u1ea3ng lu\u1eadn \u1edf to\u00e0 Kinh di\u00ean r\u1ed3i m\u1edbi ki\u1ebfm l\u1eddi ph\u00fang th\u1ee9 nh\u01b0 k\u1ebb \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, \u0111\u00e1ng b\u1ec9 kia \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, xem H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n tri\u1ec1u Thanh, th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ee9c g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u00e2n c\u01a1 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ta mu\u1ed1n c\u0169ng ph\u1ecfng theo m\u00e0 l\u00e0m, song c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u00e2n c\u01a1 th\u00ec t\u1ef1a h\u1ed3 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 b\u00e0n t\u00ednh m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 nh\u01b0 vi\u1ec7n Khu m\u1eadt \u0111\u1eddi T\u1ed1ng. Nay n\u00ean tham b\u00e1c c\u1ed5 kim x\u01b0a, tu\u1ef3 nghi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, g\u1ecdi l\u00e0 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, l\u00e0 l\u1ea5y ngh\u0129a r\u1eb1ng vi\u1ec7n \u1ea5y gi\u1eef vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt v\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 qu\u1ed1c s\u1ef1. R\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u00e0y thay phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u01a1 m\u1eadt, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c \u1ea5y l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 b\u00e0n. Trong th\u00ec N\u1ed9i c\u00e1c \u1edf b\u00ean t\u1ea3, vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt \u1edf b\u00ean h\u1eefu, ngo\u00e0i th\u00ec v\u00f5 c\u00f3 Ng\u0169 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7, v\u0103n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u1ee5c b\u1ed9 : t\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, trong ngo\u00e0i gi\u00fap nhau. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c L\u1ee5c b\u1ed9 l\u00e0m ch\u01b0a \u0111\u00fang, th\u00ec N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ea1ch ra, nh\u1eefng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ebd th\u00ec C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n h\u1ea1ch ra, khi\u1ebfn cho r\u00e0ng r\u1ecbt l\u1eabn nhau m\u1edbi mong \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh tr\u1ecb. N\u1ebfu m\u1ed7i khi c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a ta \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n th\u1ea3y \u0111\u1ec1u k\u00fd t\u00ean ph\u1ee5ng ngh\u0129, ng\u00e0y ng\u00e0y \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea3 c\u00f2n r\u1ea3nh \u0111\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ee9c v\u1ee5 ? N\u1ebfu m\u1ed9t m\u00ecnh N\u1ed9i c\u00e1c ph\u1ee5ng ch\u1ec9 th\u00ec vi\u1ec7c l\u1edbn vi\u1ec7c nh\u1ecf \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u00e0m h\u1ebft, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra ri\u00eang c\u1ea7m nhi\u1ec1u quy\u1ec1n qu\u00e1 sao ? N\u00e0y, l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p \u0111\u1ed9, n\u1ebfu kh\u00f4ng ng\u0103n ch\u1eb7n d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u00ec sau gi\u1eef sao \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng sinh ra m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1ea1i ? Ta c\u00f9ng c\u00e1c khanh m\u1ed9t l\u00f2ng m\u1ed9t \u0111\u1ee9c, v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ng\u0103n c\u00e1ch, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n t\u00ednh k\u1ebf cho ng\u00e0y sau\u201d. Vua b\u00e8n s\u1eafc sai b\u1ed9 L\u1ec5 tra r\u00f5 H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Minh, nh\u00e0 Thanh ti\u1ebfn tr\u00ecnh vua coi.<\/p>\n<p>Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1t, \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u00ec kh\u00f4ng soi x\u00e9t \u0111\u1ec3 trong ty c\u00f3 h\u1ea1ng l\u1ea1i vi\u00ean m\u1ecdt d\u00e2n, n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i. Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ea1t l\u1ea1i can t\u1ed9i cho t\u00ean k\u1ebb c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed5i t\u1edd cung khai ban \u0111\u1ea7u, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o ty Ch\u1ebf t\u1ea1o.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i t\u1ea1o v\u00e0 Ch\u1ebf t\u1ea1o li\u00ean quan v\u1edbi nhau m\u00e0 chia l\u00e0m 2 nha th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 c\u00e1ch tr\u1edf, b\u00e8n sai b\u1ed9 C\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, ngh\u0129 c\u00e1ch h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, li\u1ec7u \u0111\u1eb7t nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ee9c d\u1ecbch v\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Quan b\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng vi\u00ean d\u1ecbch 2 nha \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 3 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 45 ng\u01b0\u1eddi ; nay xin \u0111\u1eb7t th\u00eam : Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 m\u1ed7i ch\u1ee9c 3 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u quy c\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ed5 ng\u1ea1ch ty Ch\u1ebf t\u1ea1o. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do nguy\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed1c s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng s\u1edf V\u0169 kh\u1ed1 cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t. Ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c chi, l\u0129nh \u0111\u1ed3 v\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u01a1n, h\u00e0ng, s\u1ed5 s\u00e1ch, th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 l\u00e0m. Nguy\u00ean 2 nha m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu t\u00ednh chung c\u1ea3 l\u00e0 h\u01a1n 250 quan, nay xin c\u1ee9 chi c\u1ea5p nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cS\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o v\u00e0 ty Ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u00e3 h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 b\u1eadn r\u1ed9n, c\u1edb sao trong t\u1eadp t\u1ea5u v\u1eabn th\u1ea5y quan l\u1ea1i c\u00f2n nhi\u1ec1u v\u00e0 nhu ph\u00ed kh\u00f4ng gi\u1ea3m, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 l\u0169 \u0111\u01b0\u1eddng quan L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh c\u00f3 b\u1ee5ng thi\u00ean l\u1ec7ch, bao che c\u1ea7u may c\u00e0n b\u1eady, v\u00ed th\u1eed quan \u0110\u00f4 s\u00e1t h\u1eb7c l\u00e0 theo \u00fd ri\u00eang qu\u00ean vi\u1ec7c c\u00f4ng, quan b\u1ed9 H\u00ecnh cho l\u00e0 t\u00e2u xin m\u1eadp m\u1edd, th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1eed ngh\u0129 xem c\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i c\u00e1i l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y ? Th\u1ef1c ra, ng\u01b0\u01a1i L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, mu\u1ed1n t\u1ecf l\u00f2ng r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c h\u1ea1 y\u00eau, ng\u1ea1i vi\u1ec7c, tr\u00e0n l\u1ea1i, s\u1ee3 ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i ! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu v\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1ed9t ni\u1ec1m h\u00f9a theo ch\u1eb3ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u g\u00ec ! Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ee5 l\u00f2ng ta \u0111\u00e3 u\u1ef7 th\u00e1c! V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf t\u1ea5t c\u1ea3. Sau khi nghe ta d\u1ea1y b\u1ea3o l\u1ea7n n\u00e0y ph\u1ea3i n\u00ean bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch, bi\u1ebft ph\u1ea5n kh\u1edfi, c\u00e0ng c\u1ed1 g\u1eafng, c\u00e0ng ch\u0103m ch\u1ec9, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u00f3n \u01a1n \u0111o\u00e1i th\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u00e0nh ch\u1ecbu th\u1ea5p h\u00e8n, kh\u00f4ng v\u01b0\u01a1n l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i ch\u1ef1c l\u00e0m theo \u00fd ri\u00eang, th\u00ec l\u00e0 t\u1ef1 l\u00e0m kh\u1ed5 m\u00ecnh. Nh\u01b0 v\u1eady t\u1ea5t b\u1ecb c\u00f4ng lu\u1eadn ph\u00e1n x\u00e9t, quy\u1ebft kh\u00f3 u\u1ed1n cong ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 thay cho \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay chi\u1ebfu trong t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u00e3 b\u00e0n, chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m b\u1edbt : Ch\u1ee7 s\u1ef1, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 10 ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 100 quan ; c\u00f2n ngo\u00e0i ra cho l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t 7 ph\u00e2n ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (ph\u00e0m nh\u1eefng huy\u1ec7n trong ph\u1ee7 h\u1ea1t thu\u1ed9c \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd ho\u1eb7c th\u1ed1ng h\u1ea1t th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ee7). B\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng m\u1ecdi ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong c\u00e1c h\u1ea1t, c\u00f3 ph\u1ee7 \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 \u0110\u1ed3ng tri, c\u00f3 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam Huy\u1ec7n th\u1eeba, c\u00f3 ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd \u0111\u1ebfn 2 huy\u1ec7n, c\u0169ng c\u00f3 ph\u1ee7 kh\u00f4ng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n n\u00e0o, c\u00f3 huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd th\u00eam 1 huy\u1ec7n n\u1eefa. Nh\u1eefng huy\u1ec7n do ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd, c\u00f3 huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t Huy\u1ec7n th\u1eeba, c\u00f3 huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n, c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Th\u1ebf th\u00ec n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra nh\u1ea5t tr\u00ed. V\u1eady xin ph\u00e0m nh\u1eefng ph\u1ee7 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ((1) T\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft : \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m r\u00e2t quan tr\u1ecdng xung y\u1ebfu, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng n\u1ec1.1) ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft ((2) Y\u1ebfu khuy\u1ebft : \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m kh\u00e1 tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00e1 n\u1eb7ng.2), ph\u1ee7 n\u00e0o c\u00f3 2 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Tri ph\u1ee7, ki\u00eam l\u00fd 1 huy\u1ec7n, th\u1ed1ng h\u1ea1t 1 huy\u1ec7n ; ph\u1ee7 n\u00e0o c\u00f3 3 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t, c\u0169ng \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd 1 huy\u1ec7n, th\u1ed1ng h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n ; ph\u1ee7 n\u00e0o c\u00f3 4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7, 1 \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ki\u00eam l\u00fd 1 huy\u1ec7n, th\u1ed1ng h\u1ea1t 1 huy\u1ec7n ; ph\u1ee7 n\u00e0o c\u00f3 5, 6, 7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7 v\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ki\u00eam l\u00fd m\u1ed9t huy\u1ec7n, c\u00f2n nh\u1eefng huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t n\u1ebfu 5 huy\u1ec7n th\u00ec Tri ph\u1ee7 th\u1ed1ng h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 th\u1ed1ng h\u1ea1t 1 huy\u1ec7n ; n\u1ebfu 6 huy\u1ec7n th\u00ec Tri ph\u1ee7 v\u00e0 \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u1ed1ng h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n. N\u1ebfu 7 huy\u1ec7n th\u00ec Tri ph\u1ee7 th\u1ed1ng h\u1ea1t 3 huy\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 th\u1ed1ng h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n. Ph\u00e0m ph\u1ee7 n\u00e0o th\u1ed1ng h\u1ea1t \u0111\u1ebfn 2, 3 huy\u1ec7n th\u00ec m\u1ed7i huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 Huy\u1ec7n th\u1eeba, n\u1ebfu th\u1ed1ng h\u1ea1t ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t huy\u1ec7n th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1eb7t th\u00eam Huy\u1ec7n th\u1eeba n\u1eefa. C\u00f2n ph\u1ee7 n\u00e0o l\u00e0 trung khuy\u1ebft ((1) Trung khuy\u1ebft : \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m tr\u1ecdng y\u1ebfu v\u1eeba, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng v\u1eeba, kh\u00f4ng n\u1eb7ng qu\u00e1, kh\u00f4ng nh\u1eb9 qu\u00e1.1) hay gi\u1ea3n khuy\u1ebft ((2) Gi\u1ea3n khuy\u1ebft : \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng m\u1ea5y, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 \u00edt v\u00e0 gi\u1ea3n \u0111\u01a1n.2) kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd m\u1ed9t huy\u1ec7n ; c\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed1ng h\u1ea1t. M\u00e0 huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111\u1eb7t Huy\u1ec7n th\u1eeba. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt \u0111i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 huy\u1ec7n nhi\u1ec1u vi\u1ec7c hay huy\u1ec7n \u00edt vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 Tri huy\u1ec7n, m\u00e0 b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba. Duy c\u00f3 4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00edt, xin \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7, v\u1eabn ki\u00eam l\u00fd 2 huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n v\u00e0 H\u1eadu L\u1ed9c, th\u1ed1ng h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n Nga S\u01a1n v\u00e0 Ho\u1eb1ng Ho\u00e1. Huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1eadu L\u1ed9c \u0111\u1eb7t 1 Huy\u1ec7n th\u1eeba. T\u1ed1ng S\u01a1n l\u00e0 qu\u00fd huy\u1ec7n ((3) Qu\u00fd huy\u1ec7n : v\u00ec T\u1ed1ng S\u01a1n l\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n nh\u00e0 Nguy\u1ec5n n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 Nguy\u1ec5n t\u00f4n l\u00e0m huy\u1ec7n qu\u00fd.3), c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ec3 th\u1ed1ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng c\u00e1c huy\u1ec7n kh\u00e1c \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u1ee7 vi\u00ean ki\u00eam l\u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n vi\u00ean n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 3 huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Ph\u00fa Vinh v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n l\u00e0 nh\u1eefng kinh huy\u1ec7n ((4) Kinh huy\u1ec7n : nh\u1eefng huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi Kinh \u0111\u00f4.4) d\u00f9 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n kh\u00e1c, nh\u01b0ng nay \u0111\u00e3 v\u00e2ng ch\u1ec9 s\u1eeda \u0111\u1ecbnh c\u0169ng xin m\u1ed9t lo\u1ea1t b\u1ecf b\u1edbt Huy\u1ec7n th\u1eeba. V\u1eady \u0111em nh\u1eefng vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i, \u0111\u1eb7t l\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m k\u1ec3 r\u00f5 t\u1eebng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean :<\/p>\n<p>1. Ph\u1ee7 y\u1ebfu khuy\u1ebft thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 2 huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7 : Tri ph\u1ee7 Di\u1ec5n Ch\u00e2u, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u.<\/p>\n<p>2. Nh\u1eefng ph\u1ee7 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft, thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 3 huy\u1ec7n , \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng v\u00e0 huy\u1ec7n V\u0129nh Thu\u1eadn. Tri ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Thanh Tr\u00ec v\u00e0 huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean. Tri ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n v\u00e0 huy\u1ec7n Duy\u00ean H\u00e0. Tri ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng An, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o v\u00e0 huy\u1ec7n C\u1ea9m Gi\u00e0ng.<\/p>\n<p>3. Nh\u1eefng ph\u1ee7 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft c\u00f3 4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t, \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7, 1 \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 : Tri ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n S\u01a1n Minh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ho\u00e0i An ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Thanh Oai. Tri ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Nam Ch\u00e2n ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean. Tri ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Quan, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Tho\u1ea1i Anh ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ph\u1ee5 D\u1ef1c, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh C\u00f4i. Tri ph\u1ee7 Ninh Giang, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1i, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n T\u1ee9 K\u1ef3 ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Thanh Mi\u1ec7n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Gia L\u1ed9c. Tri ph\u1ee7 Nam S\u00e1ch, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ch\u00ed Linh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Thanh L\u00e2m ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Thanh H\u00e0, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ti\u00ean Minh. Tri ph\u1ee7 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Kim Hoa ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Vi\u1ec7t Y\u00ean, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Hi\u1ec7p Ho\u00e0. Tri ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n An S\u01a1n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u1ea5t. Tri ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Oai ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ti\u00ean Phong, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Minh Ngh\u0129a, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n B\u1ea5t B\u1ea1t. Tri ph\u1ee7 Y\u00ean Kh\u00e1nh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Y\u00ean Kh\u00e1nh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Gia Vi\u1ec5n ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Y\u00ean M\u00f4, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Kim S\u01a1n.<\/p>\n<p>4. Nh\u1eefng ph\u1ee7 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft, thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 5 huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7, 1 \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7. Tri ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean v\u00e0 huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Nam Xang, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u1ee5c. Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0169 Ti\u00ean, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u01b0 Tr\u00ec v\u00e0 huy\u1ec7n Thanh Quan, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i. Tri ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Thi\u00ean Thi v\u00e0 huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ti\u00ean L\u1eef. Tri ph\u1ee7 Thu\u1eadn An ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Si\u00eau Lo\u1ea1i, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Gia B\u00ecnh v\u00e0 huy\u1ec7n Lang T\u00e0i ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0103n Giang, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Gia L\u00e2m. Tri ph\u1ee7 T\u1eeb S\u01a1n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Y\u00ean Phong v\u00e0 huy\u1ec7n Ti\u00ean Du ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n V\u00f5 Gi\u00e0ng. Tri ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n L\u1eadp Th\u1ea1ch v\u00e0 huy\u1ec7n Tam D\u01b0\u01a1ng ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n An L\u00e3ng th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n An L\u1ea1c.<\/p>\n<p>5. Nh\u1eefng ph\u1ee7 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft v\u00e0 ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft, thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 \u0111\u1ebfn 6, 7 huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7, 1 \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7. Tri ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ee1n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n B\u1ea3o L\u1ed9c v\u00e0 huy\u1ec7n L\u1ee5c Ng\u1ea1n ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n H\u1eefu L\u0169ng v\u00e0 huy\u1ec7n Y\u00ean D\u0169ng. Tri ph\u1ee7 Kinh M\u00f4n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Gi\u00e1p S\u01a1n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Kim Th\u00e0nh, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u00e0 huy\u1ec7n Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng ; \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n An D\u01b0\u01a1ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Nghi D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 huy\u1ec7n An L\u00e3o.<\/p>\n<p>6. Nh\u1eefng ph\u1ee7 trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft, \u0111\u1eb7t 1 Tri ph\u1ee7 : Tri ph\u1ee7 Th\u0103ng Hoa ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean v\u00e0 huy\u1ec7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng. Tri ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ho\u00e0 Vinh. Tri ph\u1ee7 T\u01b0 Ngh\u0129a ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n B\u00ecnh S\u01a1n v\u00e0 huy\u1ec7n M\u1ed9 Hoa. Tri ph\u1ee7 Ho\u00e0i Nh\u00e2n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ph\u00f9 C\u00e1t, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u00f9 M\u1ef9 v\u00e0 huy\u1ec7n B\u1ed3ng S\u01a1n. Tri ph\u1ee7 An Nh\u00e2n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Tuy Ph\u01b0\u1edbc. Tri ph\u1ee7 Tuy An ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Tuy Ho\u00e0. Tri ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh. Tri ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Tuy Phong. Tri ph\u1ee7 Ninh Ho\u00e0 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n T\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Tri ph\u1ee7 Duy\u00ean Kh\u00e1nh, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng. Tri ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2n Long, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng. Tri ph\u1ee7 T\u00e2n An, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Thu\u1eadn An, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c v\u00e0 huy\u1ec7n T\u00e2n Ho\u00e0. Tri ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Long ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n B\u00ecnh An, Ph\u01b0\u1edbc An v\u00e0 Long Th\u00e0nh. Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n V\u0129nh Tr\u1ecb. Tri ph\u1ee7 Ho\u1eb1ng An, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2n Minh, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n B\u1ea3o An. Tri ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Tr\u00e0 Vinh. Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u01b0ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng v\u00e0 Ki\u1ebfn Ho\u00e0. Tri ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0129nh An, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh. Tri ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean. Tri ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n L\u1ec7 Th\u1ee7y, B\u1ed1 Tr\u1ea1ch v\u00e0 B\u00ecnh Ch\u00e1nh. Tri ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Minh Linh th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng v\u00e0 huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng. Tri ph\u1ee7 Anh S\u01a1n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n H\u01b0ng Nguy\u00ean, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ed9c. Tri ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n, H\u1ed9i Nguy\u00ean v\u00e0 V\u0129nh Ho\u00e0. Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Hoa ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0. Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n La S\u01a1n, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n Nghi Xu\u00e2n, Thi\u00ean L\u1ed9c v\u00e0 H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n. Tri ph\u1ee7 T\u0129nh Gia ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Ng\u1ecdc S\u01a1n, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng X\u01b0\u01a1ng v\u00e0 huy\u1ec7n N\u00f4ng C\u1ed1ng. Tri ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Tho\u1ea1i Nguy\u00ean, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng S\u01a1n, An \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh L\u1ed9c, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u00e0 C\u1ea9m Th\u1ee7y. Tri ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u1ecd Xu\u00e2n. Tri ph\u1ee7 Ngh\u0129a H\u01b0ng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Thi\u00ean B\u1ea3n, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i An, \u00fd Y\u00ean v\u00e0 Phong Doanh. Tri ph\u1ee7 L\u00e2m Thao ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n S\u01a1n Vi, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n Thanh Ba, Ho\u00e0 Kh\u00ea v\u00e0 H\u1ea1 Hoa. Tri ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2y Quan, th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh, H\u00f9ng Quan, S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o. C\u00f2n nh\u1eefng ph\u1ee7 \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f9ng ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean v\u00e0 huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean, huy\u1ec7n Tuy Ho\u00e0 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tuy An v\u00e0 3 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, C\u1ea9m Th\u1ee7y thu\u1ed9c ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 ch\u01b0a c\u00f3 quan th\u1ed1ng tr\u1ecb \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>7. Vi\u1ec7c nh\u1eadn gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n ph\u1ee7 n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 Tri ph\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1eb7t Tri huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1ec1u nh\u1eadn gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c. Ph\u1ee7 n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam 1 c\u00e1i d\u1ea5u \u0111\u1ed3ng c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef : \u201cm\u1ed7 ph\u1ee7 ph\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u1ed3 k\u00fd\u201d ((1) Con d\u1ea5u c\u1ee7a ph\u00e2n ph\u1ee7 \u1edf ph\u1ee7 X.1), v\u00e0 1 c\u00e1i tri\u1ec7n g\u1ed7 do \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 gi\u1eef. Nh\u1eefng huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd c\u00f3 \u0111\u1eb7t Huy\u1ec7n th\u1eeba th\u00ec \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a huy\u1ec7n do Huy\u1ec7n th\u1eeba gi\u1eef. G\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh v\u1edbi vi\u00ean Tri ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u1ea5y.<\/p>\n<p>8. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, x\u1eed ki\u1ec7n, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, th\u00ec Huy\u1ec7n th\u1eeba c\u00e1c huy\u1ec7n do ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd, theo vi\u00ean Tri ph\u1ee7 c\u00f9ng l\u00e0m, c\u00f2n Tri huy\u1ec7n c\u00e1c huy\u1ec7n do ph\u1ee7 th\u1ed1ng h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 m\u00ecnh chi\u1ebfu th\u1ec3 l\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c. Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 thu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 b\u1eaft l\u00ednh th\u00ec do huy\u1ec7n gi\u1ea3i l\u00ean t\u1ec9nh, r\u1ed3i ph\u1ea3i \u0111em s\u1ed5 \u0111\u00f3ng thu s\u1ed1 \u0111\u00e1ng b\u1eaft v\u00e0 s\u1ed1 hi\u1ec7n gi\u1ea3i n\u1ed9p t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh cho vi\u00ean Tri ph\u1ee7 bi\u1ebft. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec vi\u00ean Tri ph\u1ee7 \u0111\u1ed1c th\u00fac ngay. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch quan l\u1ea1i\u00a0 n\u1ebfu c\u00f2n b\u1ecf thi\u1ebfu kho\u1ea3n n\u00e0o th\u00ec vi\u00ean ph\u1ee7 c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean huy\u1ec7n s\u1ebd b\u1ecb ngh\u1ecb x\u1eed c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u00ec vi\u00ean huy\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ed9 \u0111\u00ea v\u00e0 b\u00e1o ngay cho vi\u00ean ph\u1ee7 g\u00f3p s\u1ee9c trong vi\u1ec7c \u0111\u1eafp gi\u1eef. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecfng vi\u1ec7c th\u00ec vi\u00ean ph\u1ee7 c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean huy\u1ec7n s\u1ebd b\u1ecb ngh\u0129 x\u1eed c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u0103n \u00e1n n\u1ebfu c\u00f3 v\u1ee5 n\u00e0o \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed l\u1ea1i th\u00ec do ph\u1ee7 th\u1ea9m duy\u1ec7t r\u1ed3i \u0111\u1ec7 l\u00ean t\u1ec9nh. V\u1ee5 \u00e1n n\u00e0o do vi\u00ean huy\u1ec7n ph\u00e2n x\u1eed m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a ph\u1ee5c th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y k\u00eau ph\u1ee7 x\u00e9t l\u1ea1i : n\u1ebfu c\u00f2n ch\u01b0a ph\u1ee5c, m\u1edbi cho ph\u00e9p ch\u1ed1ng \u00e1n l\u00ean t\u1ec9nh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc. C\u00f2n nh\u1eefng \u00e1n do \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 tra x\u00e9t v\u00e0 ph\u00e2n x\u1eed n\u1ebfu ch\u01b0a ph\u1ee5c t\u00ecnh th\u00ec cho k\u00eau l\u00ean t\u1ec9nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 Tri ph\u1ee7 xin x\u00e9t x\u1eed l\u1ea1i.<\/p>\n<p>9. Nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec Tri ph\u1ee7 v\u00e0 \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e1o cho nhau. Duy c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i ho\u1eb7c c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt v\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1, th\u00ec n\u00ean h\u1ecdp m\u1eb7t, b\u00e0n c\u00e1ch l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia r\u1ebd, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>10. Nh\u1eefng huy\u1ec7n do ph\u1ee7 th\u1ed1ng h\u1ea1t, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i to v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec vi\u00ean huy\u1ec7n m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o t\u1ec9nh, m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o ph\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 cho vi\u00ean ph\u1ee7 chuy\u1ec3n tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u1ee1 vi\u1ec7c. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c g\u00ec t\u1eeb tr\u00ean xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, th\u00ec do t\u1ec9nh xu\u1ed1ng ph\u1ee7 r\u1ed3i xu\u1ed1ng huy\u1ec7n ; vi\u1ec7c g\u00ec t\u1eeb d\u01b0\u1edbi l\u00ean tr\u00ean th\u00ec do huy\u1ec7n l\u00ean ph\u1ee7 r\u1ed3i l\u00ean t\u1ec9nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1i chi\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc.<\/p>\n<p>11. Nh\u1eefng vi\u00ean qu\u1ea3n ph\u1ee7 c\u00e1c ph\u1ee7 c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean Tri ph\u1ee7 c\u00f9ng \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 th\u00e0nh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 th\u00ec \u1edf ri\u00eang ch\u1ed7 l\u1ef5 s\u1edf kh\u00e1c. Vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng trong c\u1ea3 m\u1ed9t ph\u1ee7 l\u00e0 chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee7a vi\u00ean qu\u1ea3n ph\u1ee7. C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 qu\u1ea3n h\u1ea1t n\u1ebfu x\u1ea3y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, h\u1ec5 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o th\u00ec qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u1ecfng vi\u1ec7c, s\u1ebd b\u1ecb ngh\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>Vua y theo v\u00e0 b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 nha c\u00f3 c\u00e1c huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd, n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ef1a cho vi\u00ean Tri ph\u1ee7 \u0111\u00f3ng \u1edf n\u01a1i xung y\u1ebfu v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 li\u00ean l\u1ea1c \u0111\u1ec3 coi c\u1ea3 nh\u1eefng huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 ti\u1ec7n l\u1ee3i. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan tr\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec c\u1ee9 vi\u1ec7c theo s\u1ef1 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh, \u0111\u1eebng ng\u1ea1i v\u00ec vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y r\u1ed3i, d\u00f9 c\u00f3 s\u1ef1 ch\u01b0a ti\u1ec7n, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ea5p l\u1ec7 t\u00e2u n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ec9nh ki\u00eam h\u1ea1t, \u0111\u1ecba th\u1ebf xa kh\u01a1i, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00e0nh \u0111\u00e0n, \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng tuy \u0111\u00e3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng d\u01b0 \u0111\u1ea3ng ch\u01b0a h\u1ebft, th\u1ebf m\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, ch\u1ec9 v\u1ebbn v\u1eb9n 2 c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Th\u00e1i h\u00f9ng. V\u1eady xin li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i to\u00e0n s\u1ed1 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 binh thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Ninh v\u00e0 2 th\u1edbt voi mang \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh [Th\u00e1i Nguy\u00ean], m\u1ed7i n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i phi\u00ean. Vua y cho.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 l\u1ea1i cao v\u1ecdt ! Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 : chi\u1ebfu theo ho\u00e1 v\u1eadt trong h\u1ea1t m\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua, chu\u1ea9n cho tr\u1ea3 b\u1eb1ng th\u00f3c v\u1edbi gi\u00e1 h\u1ea1.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean th\u1ef1 Tr\u1ea5n ph\u1ee7 Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec n\u00ean c\u00f3 ch\u1ec9 ph\u1ea1t c\u00e1ch l\u01b0u v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n bu\u1ed9c ph\u1ea3i d\u1eb9p y\u00ean. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd chung quy v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec c\u1ea3. Vua giao vi\u1ec7c \u1ea5y xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed. H\u1eefu Th\u0103ng ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n<p>C\u1ea5m d\u00e2n gian kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, n\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ec3 l\u1ec7 mua b\u00e1n g\u1ed7 lim. N\u1ebfu c\u00f3 ai \u0111\u00e3 mua tr\u1eef t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc th\u00ec cho \u0111em n\u1ed9p quan v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 ti\u1ec1n. N\u1ebfu g\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u00e0nh nh\u00e0 c\u1eeda, \u0111\u1ed3 v\u1eadt t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec h\u1ea1ng ch\u1ee9c d\u1ecbch b\u1eady b\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 s\u00e1ch nhi\u1ec5u. K\u1ebb n\u00e0o tr\u00e1i l\u1ec7nh s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i theo lu\u1eadt l\u1eeba \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n Phan V\u0103n Thu\u00fd v\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, d\u00e2ng 2 con ng\u1ef1a t\u1ed1t. Vua \u0111\u1eb7t t\u00ean 1 con l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Th\u00f4ng, 1 con l\u00e0 T\u01b0\u1eddng Y\u00ean \u0111\u1ec1u cho sung v\u00e0o vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 ch\u0103n nu\u00f4i theo l\u1ec7nh ng\u1ef1a c\u1ee7a vua. Th\u01b0\u1edfng cho l\u0169 Thu\u00fd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 cu\u1ed1n sa nh\u1ecf.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 qu\u00e2n t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eeda sang x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh tr\u00ec l\u1ea1i nhi\u1ec1u, v\u1eady xin ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111i th\u00fa\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i \u0111\u1ebfn H\u01b0ng Y\u00ean 300 bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i x\u00e2y th\u00e0nh xong, l\u1ea1i cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ban c\u00e1o s\u1eafc cho c\u00e1c quan.<\/p>\n<p>N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c v\u1ec1 gi\u1ea5y v\u00e0 c\u00e1o s\u1eafc v\u00e0 tr\u1ee5c c\u00e1c b\u1ea3n c\u00e1o s\u1eafc, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp thi h\u00e0nh ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i, k\u00ea r\u00f5 t\u1eebng kho\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i sai c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. H\u1ecd xin : ph\u00e0m quan ch\u1ee9c trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, v\u0103n t\u1eeb T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, v\u00f5 t\u1eeb Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 v\u00e0 Tri huy\u1ec7n \u1edf kinh huy\u1ec7n l\u00e0 Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m v\u0103n giai, c\u00f9ng v\u1edbi Tri huy\u1ec7n c\u00e1c huy\u1ec7n l\u00e0 T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m v\u0103n giai \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ea5p cho c\u00e1o s\u1eafc. C\u00f2n ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u c\u1ea5p chi\u1ebfu v\u0103n. Nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, c\u00f3 c\u00e1i theo l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 c\u00e1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec1u xin k\u00ea r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>A \u2013 Xin theo nguy\u00ean ngh\u0129 8 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n<p>1. Ph\u00e0m quan vi\u00ean l\u1edbn, nh\u1ecf, trong, ngo\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 hay th\u0103ng th\u1ee5, quan trong Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 ra ngo\u00e0i hay quan ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ea5p cho c\u00e1o s\u1eafc.<\/p>\n<p>2. Ng\u00e0y c\u00e1o s\u1eafc thi h\u00e0nh, vi\u00ean quan n\u00e0o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 hay th\u0103ng th\u1ee5 th\u00ec chi\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ea5p cho. C\u00f2n nh\u1eefng quan vi\u00ean hi\u1ec7n t\u1ea1i, m\u00e0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, th\u00ec \u0111\u1ec1u do quan tr\u00ean cai qu\u1ea3n l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, k\u00ea t\u1eebng lo\u1ea1i, b\u00ean v\u0103n do L\u1ea1i b\u1ed9, b\u00ean v\u00f5 do Binh b\u1ed9, s\u00e1t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i s\u1ebd c\u1ea5p cho \u0111\u1ea1o c\u00e1o s\u1eafc theo hi\u1ec7n h\u00e0m. Vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 gia h\u00e0m, \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu v\u0103n th\u0103ng th\u1ef1 gia h\u00e0m r\u1ed3i, c\u0169ng c\u1ee9 theo nguy\u00ean ph\u1ea9m c\u1ea5p cho m\u1ed9t \u0111\u1ea1o c\u00e1o s\u1eafc, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, s\u1ebd c\u1ea5p cho c\u00e1o s\u1eafc theo h\u00e0m m\u1edbi. Vi\u00ean n\u00e0o hi\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u01b0u \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu v\u0103n gi\u00e1ng l\u01b0u r\u1ed3i th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea5p cho c\u00e1o s\u1eafc, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c d\u1ee9t kho\u00e1t, s\u1ebd truy c\u1ea5p theo.<\/p>\n<p>3. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, ho\u1eb7c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ho\u1eb7c ph\u1ea3i t\u1ed9i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, xin v\u1eabn c\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc vi\u1ebft chi\u1ebfu v\u0103n khai ph\u1ee5c b\u1ed5 d\u00f9ng c\u1ea5p cho ; \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c cho th\u0103ng b\u1ed5 ho\u1eb7c \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 quan kh\u00e1c b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c h\u00e0m hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e0m c\u00e1o s\u1eafc c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>4. H\u00e0ng v\u0103n v\u00e0 h\u00e0ng v\u00f5, t\u1eeb nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, \u0111\u1ebfn ng\u0169 ph\u1ea9m. C\u00f4ng th\u1ee9c l\u00f2ng c\u00e1o s\u1eafc, d\u00f9ng ch\u1eef \u201cch\u1ebf vi\u1ebft\u201d (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 )\u00a0 ; l\u1ee5c ph\u1ea9m th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201cs\u1eafc vi\u1ebft (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ).<\/p>\n<p>5. Nh\u1eefng quan n\u00e0o hi\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u01b0u sau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i v\u00e0 d\u01b0\u1edbi t\u00ean v\u1eabn c\u00f2n ghi l\u00e0 \u201cgi\u00e1ng l\u01b0u\u201d, th\u00ec c\u1ea5p cho chi\u1ebfu v\u0103n v\u1eabn theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c d\u1ee9t kho\u00e1t m\u1edbi vi\u1ebft c\u00e1o s\u1eafc theo h\u00e0m ph\u1ea9m hi\u1ec7n c\u00f3, c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>6. Quan \u1edf ch\u1ee9c n\u00e0y sung l\u00e0m ch\u1ee9c kh\u00e1c, \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu v\u0103n sung l\u0129nh, th\u00ec c\u1ee9 theo nguy\u00ean h\u00e0m ch\u1ee9c c\u0169 c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o nguy\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u ho\u1eb7c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c ch\u01b0a n\u00ean c\u1ea5p cho c\u00e1o s\u1eafc th\u00ec \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00e1c r\u1ed3i s\u1ebd c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>7. Th\u1ed5 ty T\u1ee9 ph\u1ea9m c\u00e1c h\u1ea1t d\u00f9ng gi\u1ea5y r\u1ed3ng bay, ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00f9ng gi\u1ea5y l\u1ec7nh h\u1ed9i, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 vi\u1ebft chi\u1ebfu v\u0103n c\u1ea5p cho, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m c\u00e1o s\u1eafc.<\/p>\n<p>8. Sau khi c\u1ea5p cho c\u00e1o s\u1eafc, vi\u00ean n\u00e0o b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u ho\u1eb7c gi\u00e1ng l\u01b0u, th\u00ec do b\u1ed9 ki\u1ec3m tra thu l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i khi n\u00e0o vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c s\u1ebd c\u1ea5p tr\u1ea3, vi\u00ean n\u00e0o b\u1ecb t\u1eeb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u1edf l\u00ean th\u00ec thu h\u1ed3i ti\u00eau hu\u1ef7 \u0111i.<\/p>\n<p>B \u2013 V\u00e2ng m\u1ec7nh ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1eeda l\u1ea1i 8 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n<p>1. M\u1eabu gi\u1ea5y : quan Nh\u1ea5t ph\u1ea9m, d\u00f9ng gi\u1ea5y r\u1eafc kim nh\u0169 h\u1ea1ng nh\u1ea5t d\u1ecdc 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, ngang 4 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd con r\u1ed3ng to, m\u00e2y d\u00e0y, b\u1ed1n b\u1ec1 chung quanh v\u1ebd v\u1ea9y r\u1ed3ng, m\u1eb7t sau v\u1ebd t\u1ee9\u00a0 linh. Quan Nh\u1ecb ph\u1ea9m d\u00f9ng gi\u1ea5y r\u1eafc ng\u00e2n nh\u0169, \u0111i\u1ec3m v\u00e0ng, h\u1ea1ng nh\u00ec, d\u1ecdc 1 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, ngang 4 th\u01b0\u1edbc ; m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd m\u1ed9t con r\u1ed3ng l\u1edbn, m\u00e2y k\u00edn, b\u1ed1n b\u1ec1 xung quanh v\u1ebd m\u00e2y li\u1ec1n ; m\u1eb7t sau v\u1ebd con l\u00e2n v\u00e0 con ph\u01b0\u1ee3ng. Quan Tam ph\u1ea9m, d\u00f9ng gi\u1ea5y r\u1eafc ng\u00e2n nh\u0169, \u0111i\u1ec3m v\u00e0ng, h\u1ea1ng b\u1ea1, d\u1ecdc 1 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, ngang 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, tr\u00ean m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd 1 con r\u1ed3ng to lo\u00e1ng tho\u00e1ng m\u00e2y, b\u1ed1n b\u1ec1 chung quanh v\u1ebd hoa d\u00e2y, sau v\u1ebd tranh c\u1ed5. Quan T\u1ee9 ph\u1ea9m, d\u00f9ng gi\u1ea5y r\u1eafc ng\u00e2n nh\u0169, h\u1ea1ng t\u01b0, d\u1ecdc 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, ngang 3 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, m\u1eb7t v\u1ebd r\u1ed3ng m\u00e2y, b\u1ed1n b\u1ec1 chung quanh v\u1ebd hoa d\u00e2y. Quan Ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n \u1edf kinh huy\u1ec7n l\u00e0 Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m v\u00e0 Tri huy\u1ec7n c\u00e1c huy\u1ec7n l\u00e0 T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, d\u00f9ng gi\u1ea5y r\u1eafc ng\u00e2n nh\u0169, h\u1ea1ng 5, d\u1ecdc 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, ngang 3 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, tr\u00ean m\u1eb7t gi\u1ea5y v\u1ebd giao long v\u00e0 m\u00e2y, b\u1ed1n b\u1ec1 chung quanh v\u1ebd hoa d\u00e2y.<\/p>\n<p>2. \u0110\u1ea7u tr\u1ee5c : quan Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb ph\u1ea9m, d\u00f9ng tr\u1ee5c b\u1eb1ng \u0111\u1ed3i m\u1ed3i ; Tam, T\u1ee9 ph\u1ea9m, tr\u1ee5c b\u1eb1ng ng\u00e0 voi ; Ng\u0169 ph\u1ea9m c\u00f9ng \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf kinh huy\u1ec7n l\u00e0 Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m v\u00e0 Tri huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n, l\u00e0 T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, tr\u1ee5c b\u1eb1ng s\u1eebng tr\u00e2u tr\u1eafng.<\/p>\n<p>3. Ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i \u1edf Kinh hay \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh ho\u1eb7c n\u00ean c\u1ea5p chi\u1ebfu v\u0103n ho\u1eb7c n\u00ean sao l\u1ee5c l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 ho\u1eb7c n\u00ean c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n hay v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 tu\u1ef3 vi\u1ec7c l\u00e0m \u1ed5n tho\u1ea3.<\/p>\n<p>4. Nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 gia h\u00e0m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh ng\u1ea1ch, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p cho chi\u1ebfu v\u0103n. C\u00f2n nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng l\u01b0u, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu theo c\u1ea5p b\u1ecb gi\u00e1ng, l\u00e0m v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1ea5p cho. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c t\u1eebng ph\u1ea7n, hay \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c t\u1ea5t c\u1ea3 th\u00ec l\u1ea1i c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng khai ph\u1ee5c v\u00e0 c\u1ea5p tr\u1ea3 v\u0103n b\u1eb1ng c\u0169, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u00e0m ri\u00eang chi\u1ebfu v\u0103n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c m\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, th\u00ec nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1eadp \u1ea5m v\u00e0 cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu trong v\u0103n b\u1eb1ng b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>5. Nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec7u b\u1ed5, ph\u1ea9m tr\u1eadt ngang nhau, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 quan trong Kinh hay ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u v\u1eabn c\u1ea5p cho chi\u1ebfu v\u0103n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1edbi, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea1i c\u1ea5p s\u1eafc.<\/p>\n<p>6. Nh\u1eefng quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c r\u1ed3i th\u00ec c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p, l\u00e0m chi\u1ebfu v\u0103n kh\u00e1c, c\u0169ng n\u00ean c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec3 cho h\u1ee3p s\u1ef1 th\u1ec3.<\/p>\n<p>7. Ng\u00e0y thi h\u00e0nh c\u00e1o s\u1eafc : ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c m\u00e0 ch\u01b0a t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean h\u00e0m, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, \u0111\u1ee3i khai ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 nguy\u00ean h\u00e0m, m\u1edbi c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc.<\/p>\n<p>8. Con ch\u00e1u c\u00e1c quan v\u0103n, v\u00f5 nh\u1edd \u01a1n vua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ch\u1ee9c h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m, \u1ea5m th\u1ee5 th\u00ec v\u0103n t\u1eeb Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1 h\u00e0m ho\u1eb7c gia h\u00e0m, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho chi\u1ebfu v\u0103n. Duy h\u00e0ng v\u0103n t\u1eeb T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, h\u00e0ng v\u00f5 t\u1eeb Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m c\u1ea5p cho c\u00e1o s\u1eafc. Vi\u00ean n\u00e0o, l\u00fac m\u1edbi b\u1ed5 quan ch\u1ee9c m\u00e0 ph\u1ea9m tr\u1eadt b\u1eb1ng nhau, ho\u1eb7c h\u01a1i k\u00e9m, th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea5p cho chi\u1ebfu v\u0103n. Duy c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 h\u01a1i cao h\u01a1n ch\u1ee9c t\u1eadp \u1ea5m, m\u1edbi chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m c\u1ea5p cho c\u00e1o s\u1eafc. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00e1c, m\u00e0 ch\u1ee9c h\u00e0m t\u1eadp \u1ea5m theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef theo, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>L\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i v\u00f5 giai t\u1eeb Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc. V\u1ec1 nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec7u b\u1ed5, vua \u0111\u1ed5i l\u00e0 do b\u1ed9 l\u1ee5c ch\u1ec9, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u00e0m chi\u1ebfu v\u0103n c\u1ea5p cho, c\u00f2n m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Th\u00e2n v\u00ec b\u1ecb gi\u00e1ng lu\u00f4n nhi\u1ec1u c\u1ea5p, xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, nay b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Long v\u00f5 Trung v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u0169 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd C\u1ea9m y, chuy\u00ean coi m\u1ecdi \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n Tr\u1ea5n ph\u1ee7 ty ; L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, do nguy\u00ean h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, cai qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o v\u00e0 c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ban cho t\u1ec9nh An Giang c\u00e1i ch\u1eadu s\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111o l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc m\u01b0a.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh ph\u1ea7n vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u1ea3 l\u0129nh l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n thu\u1ed9c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y ty vi\u00ean trong N\u1ed9i c\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ed1ng thu\u1ed9c nhau, n\u00ean nhi\u1ec1u khi vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, b\u00e8n sai \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u00e0 l\u0169 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n li\u1ec7u chia ra t\u1eebng t\u00e0o, t\u1eebng c\u1ee5c, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ty vi\u00ean \u1edf l\u1ee5c b\u1ed9, chia ra t\u00e1 nh\u1ecb, th\u1ee7 l\u0129nh v\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, h\u1ec5 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ed7i th\u00ec s\u1ef1 ph\u00e2n x\u1eed c\u1ee9 theo th\u1ee9 b\u1eadc l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3m xu\u1ed1ng cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho 2 t\u00e0o Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o v\u00e0 K\u00fd ch\u00fa m\u1ed7i t\u00e0o m\u1ed9t Th\u1ecb \u0111\u1ed9c ; 2 t\u00e0o \u0110\u1ed3 th\u01b0 v\u00e0 Bi\u1ec3u b\u1ea1, m\u1ed7i t\u00e0o 1 Th\u1eeba ch\u1ec9, m\u1ed7i t\u00e0o 1 Tu so\u1ea1n ; 2 t\u00e0o Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o v\u00e0 K\u00fd ch\u00fa, m\u1ed7i t\u00e0o 1 Bi\u00ean tu ; 2 t\u00e0o \u0110\u1ed3 th\u01b0 v\u00e0 Bi\u1ec3u b\u1ea1, m\u1ed7i t\u00e0o 1 Ki\u1ec3m th\u1ea3o v\u00e0 m\u1ed7i t\u00e0o 2 \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, \u0110\u00e3i chi\u1ebfu. Th\u1ecb \u0111\u1ed9c v\u00e0 Th\u1eeba ch\u1ec9 ngang v\u1edbi Lang trung l\u00e0 T\u1ee9 nh\u1ecb L\u1ee5c b\u1ed9 ; Tu so\u1ea1n, Bi\u00ean tu v\u00e0 Ki\u1ec3m th\u1ea3o ngang v\u1edbi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 l\u00e0 th\u1ee7 l\u0129nh L\u1ee5c b\u1ed9 ; \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 v\u00e0 \u0110\u00e3i chi\u1ebfu ngang v\u1edbi B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, l\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a L\u1ee5c b\u1ed9. Ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, t\u00e1 l\u0129nh s\u1ee9c cho l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n tu\u00e2n l\u00e0m, r\u1ed3i theo th\u1ee9 t\u1ef1 x\u00e9t k\u1ef9, chuy\u1ec3n tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng quan r\u1ed3i vi\u1ebft r\u00f5 d\u00e2ng l\u00ean vua. Vi\u1ec7c l\u00e0m n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ed7i th\u00ec theo l\u1ec7 \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed l\u1ee5c b\u1ed9, c\u1ee9 theo th\u1ee9 b\u1eadc, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, v\u00e0 x\u00e9t l\u1ea7m l\u1ed7i \u1ea5y b\u1edfi \u0111\u00e2u, m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1eaft t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u0169 cung ph\u1ee5ng, do \u0111\u01b0\u1eddng quan, tu\u1ef3 vi\u1ec7c, sai bi\u00ean, vi\u1ebft, kh\u00f4ng c\u1ea7n chia b\u1ed5 v\u00e0o h\u1eb3n t\u00e0o n\u00e0o. N\u1ebfu h\u1ecd c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ed7i th\u00ec c\u0169ng x\u1eed theo l\u1ec7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n. V\u00e0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u1ee9ng tr\u1ef1c, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, 6 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o, th\u00ec \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1edf ph\u00f2ng t\u00fac tr\u1ef1c. Ph\u00e0m bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng do c\u00e1c nha d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n b\u00e1o \u0111\u1ebfn th\u00ec trong ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, ph\u1ea3i c\u00f9ng nhau h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng m\u00e0 nh\u1eadn l\u00e0m. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c, c\u0169ng c\u1ee9 bu\u1ed5i s\u1edbm, l\u1eadu h\u1ed3 2 l\u1ea7n chuy\u1ec3n, t\u1ec1 t\u1ef1u \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, 10 l\u1ea7n chuy\u1ec3n th\u00ec lui v\u1ec1. Bu\u1ed5i chi\u1ec1u l\u1eadu h\u1ed3 4 l\u1ea7n chuy\u1ec3n th\u00ec \u0111\u1ebfn, ch\u1eadp t\u1ed1i, \u0111\u1ea7u canh m\u1ed9t hai kh\u1eafc, th\u00ec lui v\u1ec1 ; t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u00f9ng l\u00e0m v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1edb g\u00ec m\u00e0 b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn 5, 6 ng\u00e0y, th\u00ec li\u1ec1n b\u1ecb v\u1ea1ch t\u00ean tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u0169 quan \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc K\u1ef3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia \u0111\u1ec1u b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u0169 Quy\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i xin tr\u00edch ra nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea c\u0169, \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa, c\u00f4ng tr\u00ecnh nh\u1ecf th\u00ec h\u01a1n 46.500 tr\u01b0\u1ee3ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1eafp cao, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1eafp n\u00e0y, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u00e0o moi ru\u1ed9t \u0111\u00ea ra r\u1ed3i \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ea7y v\u00e0 \u0111\u1ea7m n\u1ec7n, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn, n\u1ebfu chi\u1ebfu theo l\u1ec7, b\u1eaft d\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp, e kh\u00f3 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c xong s\u1edbm, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo. Khi s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua b\u00e1c \u0111i, tr\u1ea3 v\u1ec1 v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra \u0111\u00ea, b\u1ed1i, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cho d\u00e2n. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u1ecb h\u00e0 ch\u1eb3ng hay h\u1ebft l\u00f2ng coi gi\u1eef, m\u00f9a thu n\u00e0y \u0111\u1ec3 cho c\u00e1i \u0111\u00ea nh\u1ecf \u1edf huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean, r\u00fat c\u1ee5c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c. Ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch l\u01b0u c\u1ed1t mong c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m c\u00f4ng hi\u1ec7u sau n\u00e0y, n\u00ean s\u1eafc cho t\u00ecm c\u00e1ch h\u00e0n kh\u1ea9u cho k\u00edn ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec. L\u1ed7i \u1ea5y \u0111\u00e3 kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i ! Nay l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c l\u00e0m nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea v\u1edbi c\u00f4ng tr\u00ecnh nh\u1ecf h\u00e0m h\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean, h\u00f2ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i cho sau n\u00e0y ti\u00eau t\u1ed1n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5 c\u00f4ng vi\u1ec7c. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m. V\u1eady giao xu\u1ed1ng cho 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh ngh\u1ecb x\u1eed\u201d. Sau l\u0169 Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn cho \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0m \u0111\u00ea, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng sung gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0110\u00ea ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Chuy\u00ean ch\u1edf 30.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ra Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua sai ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c b\u00e0i ng\u00e0 \u201cPh\u1ee5ng ch\u1ec9 do d\u1ecbch\u201d ((1) Ph\u1ee5ng ch\u1ec9 do d\u1ecbch : v\u00e2ng ch\u1ec9 vua, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m.1) (t\u1eeb s\u1ed1 1 \u0111\u1ebfn s\u1ed1 10). Ph\u00e0m ai l\u00e0m vi\u1ec7c sai ph\u00e1i b\u1ea5t k\u1ef3 th\u00ec c\u1ea5p cho. L\u1ea1i s\u1eafc sai b\u1ed9 Binh chi\u1ec3u theo y th\u1ee9c, sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a cho c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Vi\u00ean An Ph\u1ee7 \u1ed1c nha l\u00e0 S\u00f4 \u0110\u1ed9t L\u1ee5c C\u1ed1, \u1edf ph\u1ee7 Ph\u1ee7 L\u1eadt, n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, nh\u00e2n vua Phi\u00ean ((2) Vua Phi\u00ean : \u0111\u00e2y ch\u1ec9 vua Ch\u00e2n L\u1ea1p.2) g\u1ecdi v\u1ec1 Nam Vang v\u00e0 u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay ch\u1ee9c \u1ea5y, L\u1ee5c C\u1ed1 trong l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, \u0111em b\u1ed9 thu\u1ed9c h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n sang Xi\u00eam. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u0129nh b\u1ea3o h\u1ed9 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n li\u1ec1n sai bi\u1ec1n binh gi\u00fap s\u1ee9c Phi\u00ean m\u1ee5c, Phi\u00ean binh c\u00f9ng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Nguy\u00ean quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf nghe b\u00e1o \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 bi\u1ec1n binh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u1ea1i l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba \u0111\u1ea7u n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p li\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1ea5t Xi\u00eam, m\u1ed9t khi n\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u1ea3n b\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111i ch\u1ec9 nh\u1ea5c ch\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ebfn Xi\u00eam ngay. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee9 theo Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u00e2u b\u00e1o, ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111u\u1ed5i c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp ; nay l\u1ea1i nghe b\u00e1o qu\u1ea3 nhi\u00ean ch\u1eb3ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n, vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u01a1 nghi v\u00e0 khi\u1ebfn cho l\u0169 nh\u00e3i nh\u00e9p c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00f2m th\u1ea5y t\u00ecnh h\u00ecnh h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a ta ! N\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1ed1c nha Chi\u1ebft Ma tr\u1ed1n \u0111i, nay l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua t\u00f4i n\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ho\u00e0 h\u1ee3p, th\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ecfi c\u0169ng \u0111\u1ee7 bi\u1ebft. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u00eam vi\u1ec7c b\u1ea3o h\u1ed9, c\u00e0ng n\u00ean th\u00f4ng th\u1ea1o h\u1ebft c\u1ea3 t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi. Ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7, ta \u0111\u00e3 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y b\u1ea3o r\u00f5 t\u1eadn m\u1eb7t, ch\u1eafc ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 l\u0129nh \u00fd c\u1ea3 r\u1ed3i. Nay l\u0169 ng\u01b0\u01a1i L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn m\u1ec1m d\u1ebbo \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00f2ng thu\u1ed9c qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng ch\u1ebf ng\u1ef1 n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng th\u00ec n\u00ean c\u00f9ng l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c l\u00e0m cho \u0111\u00fang s\u1ef1 c\u01a1, kh\u00f4ng n\u00ean khinh su\u1ea5t nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec n\u00ean l\u00e0m, th\u00ec \u0111\u1eebng ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c. L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc kia, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i v\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh r\u00f4ng r\u1ee1 l\u00e0m li\u1ec1u, kh\u00f4ng gi\u1eef th\u1ec3 di\u1ec7n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y t\u1ed9i l\u1ed7i. G\u01b0\u01a1ng c\u0169 c\u00f2n s\u1edd s\u1edd \u0111\u1ea5y. Hai ng\u01b0\u01a1i c\u00e0ng n\u00ean t\u1ec9nh t\u00e1o v\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng h\u01a1n n\u1eefa. L\u1ea1i n\u00ean ng\u0103n c\u1ea5m thu\u1ed9c vi\u00ean, th\u00e2n th\u00edch l\u00ednh tr\u00e1ng, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd t\u1ea1 s\u1ef1, s\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n man. N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi, th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e0m, sau h\u1ed1i sao k\u1ecbp. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo ! Th\u1ec1m vua d\u00f9 xa mu\u00f4n d\u1eb7m nh\u01b0ng \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi \u1edf ngay gang t\u1ea5c, kh\u00f3 che \u0111\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111i th\u0103m s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p m\u01b0a, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho bi\u1ec1n binh theo h\u1ea7u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. K\u1ecbp l\u00fac xe h\u1ed3i loan, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y g\u1eb7p m\u01b0a m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 \u1ea5y l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n xem x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1t \u0111i ch\u01a1i\u201d.<\/p>\n<p>Tuy\u1ec3n d\u00e2n v\u1ea1n ((1) V\u1ea1n : l\u00e0ng nh\u1eefng d\u00e2n l\u00e0m ngh\u1ec1 ch\u1edf thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi.1) Th\u1ee7y c\u01a1 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 sung l\u00e0m l\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 2 l\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u01a1 binh \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc tr\u00edch ra l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y c\u01a1, sai s\u1edf t\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u1ed5n tho\u1ea3 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ea3n t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ec1u giao b\u1ed9 Binh h\u1ed9i b\u00e0n ; b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m s\u1ed1 \u0111inh c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng c\u00e1c v\u1ea1n : tr\u00e1ng h\u1ea1ng t\u1eeb 21 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean cho l\u00e0m s\u1ed5 ph\u01b0\u1eddng ri\u00eang, t\u1eeb 20 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 7 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec v\u1eabn cho gi\u1eef t\u00ean ph\u01b0\u1eddng c\u0169, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o s\u1ed5 c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u1ed7 thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 tuy\u1ec3n l\u00ednh. S\u00e1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u1ec7 tuy\u1ec3n th\u00ec c\u0169ng s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o s\u1ed5 x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i, v\u1eabn gi\u1eef t\u00ean ph\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ee3i v\u1ec1 sau, s\u1ed1 \u0111inh t\u0103ng th\u00eam \u0111\u1ee7 l\u1ec7 s\u1ebd tuy\u1ec3n l\u00ednh. N\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00ean x\u00e3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i g\u1ecdi t\u00ean ph\u01b0\u1eddng th\u00ec b\u1ecf t\u00ean ph\u01b0\u1eddng \u0111i g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o d\u00e2n x\u00e3, c\u00f9ng ch\u1ecbu ra l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch. C\u00f2n c\u00e1c ti\u1ec1n thu\u1ebf nh\u01b0 thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 g\u1ea1o c\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f3 theo t\u1eebng h\u1ea1ng m\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f3p. C\u00f2n thu\u1ebf Th\u1ee7y s\u1ea3n\u00a0 th\u00ec \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu c\u1ee7a c\u00e1c nha \u1edf Kinh \u0111\u00f4 (b\u1ed9 L\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p h\u01a1n 578 quan ti\u1ec1n, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 550 quan. B\u1ed9 H\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 677 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 600 quan. B\u1ed9 L\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 528 quan nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 500 quan. B\u1ed9 Binh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 702 quan nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 600 quan. B\u1ed9 H\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 609 quan nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 550 quan. B\u1ed9 C\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 444 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 500 quan. \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 150 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 100 quan. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 81 quan, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 40 quan. Quang l\u1ed9c t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 63 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 40 quan. Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 336 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 150 quan. N\u1ed9i t\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 198 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 70 quan. Kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 36 quan, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 20 quan. Kho s\u00fang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 20 quan. Ty B\u01b0u ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 61 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 50 quan. N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 320 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 200 quan. N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 120 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 90 quan. V\u0169 kh\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc h\u01a1n 249 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 150 quan. T\u00e0o ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 106 quan nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 30 quan. Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 61 quan nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 30 quan. \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 Th\u00e1i y vi\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7, nay chu\u1ea9n c\u1ea5p cho \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n 150 quan, N\u1ed9i c\u00e1c 80 quan, Th\u00e1i y vi\u1ec7n 30 quan. Tam ph\u00e1p ty C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 34 quan, nay n\u00ean b\u1ecf \u0111i, nh\u01b0ng tr\u00edch trong s\u1ed5 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 m\u00e0 c\u1ea5p cho \u0111\u1ec3 ti\u00eau d\u00f9ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tr\u1eeb hao cho s\u1eaft ch\u00edn r\u00e8n l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng (S\u1eaft ch\u00edn Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh: c\u1ee9 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111inh th\u00e0nh \u0111\u1ed3, hao m\u1ea5t 32 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh ra \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 \u0111\u1ed3 s\u1eaft hao m\u1ea5t 49 c\u00e2n. S\u1eaft ch\u00edn c\u1ee7a Phi\u00ean An, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 Ng\u01b0u Giang : c\u1ee9 100 c\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111inh, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 s\u1eaft, hao m\u1ea5t 32 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh ra \u0111inh thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed3 s\u1eaft hao m\u1ea5t 40 c\u00e2n. S\u1eaft ch\u00edn H\u00e0 Sung c\u1ee9 100 c\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111inh, th\u00e0nh \u0111\u1ed3, hao m\u1ea5t 24 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111inh thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed3 s\u1eaft, hao m\u1ea5t 34 c\u00e2n ; \u0111\u00e1nh \u0111inh \u0111\u00f3ng xe tr\u00ean b\u1ed9, xe n\u01b0\u1edbc, l\u00f2ng s\u00fang, c\u1ed1t s\u1eaft, l\u01b0\u1ee1i s\u1eaft, hao m\u1ea5t 41 c\u00e2n ; \u0111\u00e1nh b\u00e1nh l\u00e1i thuy\u1ec1n, dao \u0111\u1ea7u c\u00e1n c\u1edd, \u0111\u00e1 m\u00e1y \u0111\u00e1nh l\u1eeda theo s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng hao m\u1ea5t 56 c\u00e2n ; \u0111\u00e1nh ra m\u1ecf neo hao 47 c\u00e2n. S\u1eaft ch\u00edn Ngh\u1ec7 An : c\u1ee9 m\u1ed7i 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111inh, th\u00e0nh \u0111\u1ed3, hao 40 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh \u0111inh thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed3 s\u1eaft hao 49 c\u00e2n. S\u1eaft ch\u00ednh Thanh Hoa, B\u00ecnh Thu\u1eadn : m\u1ed7i 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111anh th\u00e0nh \u0111\u1ed3, hao 19 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111inh thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, hao 27c\u00e2n. S\u1eaft ch\u00edn S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng : m\u1ed7i 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111inh hao m\u1ea5t 10 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111\u1ed3 s\u1eaft v\u00e0 \u0111inh thuy\u1ec1n hao m\u1ea5t 17 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, hao m\u1ea5t 23 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh d\u00e2y neo hao m\u1ea5t 49 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t th\u00ec \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c giao cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ; \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y giao l\u1eabn cho nhau \u0111\u1ec3 quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c. T\u1ec9nh n\u00e0o, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng ho\u1eb7c B\u1ed1 ch\u00ednh h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 quan ph\u00f2ng v\u00e0 c\u00f3 chuy\u00ean \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh th\u00ec cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, ho\u1eb7c \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng t\u1ec9nh quy\u1ec1n nh\u1eadn, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u ngay l\u00ean \u0111\u1ee3i vi\u00ean k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Sai quan \u0111\u1ebfn thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Cho th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang sung ch\u1ee9c \u0110\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n nghe \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch trong N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eadn r\u1ed9n v\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, b\u00e8n ra l\u1ec7nh \u0111\u1ee3i sau khi thanh tra, n\u1ebfu kh\u00f4ng sa s\u1ea3y thi\u1ebfu s\u00f3t g\u00ec th\u00ec li\u1ec1n chia b\u1ed5 \u0111i nha kh\u00e1c, cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng 1 th\u1ee9. R\u1ed3i l\u1ea1i l\u1ef1a ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e1c nha, theo th\u1ee9 t\u1ef1, \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 v\u00e0o.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y gi\u1ed7 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5, c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn l\u1ec5, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a s\u1eb5n l\u1ec5 ph\u1ee5c. V\u00ec v\u1ed9i v\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ea5t l\u1ec5. \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u1ea1ch t\u00ean, tham h\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t. Vua xu\u1ed1ng s\u1eafc : t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n, v\u00f5, ai c\u00f3 m\u0169 \u00e1o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban th\u1ee9 v\u00e0o l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh t\u1ef5 l\u00e0m l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng s\u1eafc, t\u1eeb nay h\u1ec5 g\u1eb7p k\u1ef3 t\u1ebf Giao, t\u1ebf Mi\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng l\u1ec5 tr\u1ecdng th\u1ec3, th\u00ec quan v\u0103n t\u1eeb Ng\u0169 ph\u1ea9m quan v\u00f5 t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban th\u1ee9 v\u00e0o b\u1ed3i t\u1ebf. V\u0103n t\u1eeb L\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb Ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng ch\u1ea5p s\u1ef1 th\u00ec \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 \u1edf 2 b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng xe vua \u0111i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n v\u00e0 \u0111\u01b0a. C\u00e1c T\u00f4n th\u1ea5t h\u1ecdc sinh c\u0169ng qu\u1ef3 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u00f3n, theo l\u1ec5 nghi ; c\u00f2n khi \u1edf tri\u1ec1u h\u1ea1 th\u00ec \u0111\u1ee9ng v\u00e0o cu\u1ed1i ban c\u00e1c quan v\u00f5 \u0111\u1ec3 l\u1ea1y. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha, d\u1ed3n l\u00e0m l\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e1n x\u1eed ph\u1ea3i l\u00e0m l\u00ednh, th\u00ec l\u00fac m\u1edbi b\u1ed5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng Cao B\u1eb1ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5. Trong d\u00e2n 4 ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o. Vua \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan trong b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng. Nh\u01b0ng d\u00e2n \u1ea5y cho r\u1eb1ng N\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c xi\u00eau gi\u1ea1t sang. V\u1eady xin cho t\u00ean kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i bi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi Di l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Kinh, li\u1ec1n cho \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, v\u1eabn ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t c\u00f3 m\u1eb9 ch\u1ebft, xin v\u1ec1 l\u00e0ng l\u00e0m ma, vua y cho.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb nay nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean can \u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch \u0111i\u1ec7u m\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, m\u1ed9t khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf n\u01a1i l\u00e0m quan tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1t gi\u00e1c ra, \u0111ang \u0111em ph\u00e2n x\u1eed, n\u1ebfu \u00e1n sau n\u1eb7ng h\u01a1n \u00e1n tr\u01b0\u1edbc, hay c\u0169ng b\u1eb1ng th\u1ebf, th\u00ec mi\u1ec5n cho theo \u00e1n sau, n\u1ebfu nh\u1eb9 h\u01a1n \u00e1n tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec mi\u1ec5n cho.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf v\u00e0ng C\u1ed5 \u0110\u1ea1o \u1edf B\u1eb1ng Th\u00e0nh thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean (thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 11 l\u1ea1ng v\u00e0ng 5 tu\u1ed5i).<\/p>\n<p>T\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u01b0\u1eddng \u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, n\u0103m ngo\u00e1i, c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o h\u1ecdp nhau \u1edf \u0110\u1ed3 S\u01a1n (thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng) \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Bi (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean) c\u00f9ng nhau suy t\u00f4n t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Duy \u0110\u1ed9 l\u00e0m minh ch\u1ee7 : \u0111\u00fac \u1ea5n ngu\u1ef5, \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c ngu\u1ef5, t\u00ean \u0110\u1ed9 t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 L\u00ea Ho\u00e0ng, t\u00ean Th\u01b0\u1eddng x\u01b0ng l\u00e0 Trung qu\u00e2n, t\u00ean B\u1ea3o x\u01b0ng l\u00e0 H\u1eadu qu\u00e2n, m\u01b0u toan l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, t\u00ean Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ed9 bi\u1ec1n H\u01b0ng Y\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec l\u0169 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c n\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111i l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp, l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ea5t, n\u00ean s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft \u0111i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lan tr\u00e0n r\u1ed9ng ra. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00ecm c\u00e1ch d\u00f2 b\u1eaft cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 L\u00ea Duy \u0110\u1ed9, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi ; c\u00f2n nh\u1eefng quan qu\u00e2n l\u00ednh tr\u00e1ng H\u01b0ng Y\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cGi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft qu\u00e1, nh\u00e2n d\u00e2n thi\u1ebfu \u0103n, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn ch\u1ebft \u0111\u00f3i. V\u1ea3, v\u1ec1 ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i, c\u00f3 ph\u00e1t ch\u1ea9n, c\u00f3 b\u00e1n r\u1ebb th\u00f3c g\u1ea1o, ho\u1eb7c cho vay th\u00f3c g\u1ea1o, nh\u01b0ng b\u00e1n th\u00ec nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng ti\u1ec1n mua, cho vay th\u00ec l\u00fac n\u1ed9p tr\u1ea3, b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch m\u1ecdt gi\u00e0 d\u1ec5 l\u00e0m b\u1eady. V\u1eady quy\u1ec1n nghi c\u1ea5p c\u1ee9u, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1ch ph\u00e1t ch\u1ea9n l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3, xin cho ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, n\u1ebfu th\u1ea5y t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f3 h\u1ea1i sao ch\u1eb3ng t\u00e2u ngay t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00f3ng h\u00f2m \u1ea5n ((1) T\u1ee9c l\u00e0 kho\u1ea3ng t\u1eeb ng\u00e0y 25 th\u00e1ng ch\u1ea1p, vua quan ngh\u1ec9 vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb \u0103n t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n.1) r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. V\u1ea3, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i so v\u1edbi H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f2n h\u01a1i r\u1ebb h\u01a1n, th\u1ebf m\u00e0 v\u1ed9i n\u00f3i l\u00e0 d\u00e2n c\u00f3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n n\u00f3i cho to chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u1eddi. Hu\u1ed1ng chi ph\u00e1t ch\u1ea9n l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u c\u1ea5p trong l\u00fac c\u1ea7n k\u00edp nh\u01b0 b\u1ecb l\u1eeda s\u00e9m m\u00e0y, ch\u1ee9 l\u00fac ch\u01b0a kh\u1ea9n c\u1ea5p l\u1eafm, th\u00ec ch\u01b0a n\u00ean khinh su\u1ea5t n\u00f3i \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu theo \u00fd mu\u1ed1n nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i, th\u00ec nh\u1eefng t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, Ninh B\u00ecnh s\u1ebd l\u1ea1i ra sao ? \u0110em s\u1ed1 c\u1ee7a c\u1ea3i c\u00f3 h\u1ea1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e1n gi\u00e1 r\u1ebb v\u00e0 cho vay, l\u1ea1i c\u00f2n x\u00e1 mi\u1ec5n ho\u1eb7c cho tri\u1ec3n h\u1ea1n ch\u1eadm, \u0111\u00e3 th\u1ea5y l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 chi ra, kh\u00f4ng c\u00f3 thu v\u00e0o. Nay l\u1ea1i v\u1ed9i mu\u1ed1n l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n, th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p h\u01a1n n\u1eefa, th\u00ec s\u1ebd l\u1ea1i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ? Ta t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, h\u1ec5 g\u1eb7p nh\u1eefng khi tai bi\u1ebfn, ho\u1ea1n n\u1ea1n th\u00ec vi\u1ec7c ch\u1ea9n c\u1ea5p cho d\u00e2n ngh\u00e8o d\u00f9 c\u00f3 t\u1ed1n k\u00e9m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc c\u1ee7a, duy ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee9u hoang v\u1eeba b\u00e1n r\u1ebb v\u1eeba cho vay, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. N\u1ebfu lo b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch x\u1ebbo x\u00e9n ch\u1ea5m m\u00fat, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n, th\u00ec n\u00ean nh\u1ed5 t\u1eadn g\u1ed1c, l\u1ea5p t\u1eadn ngu\u1ed3n, nghi\u00eam ng\u1eb7t ng\u0103n c\u1ea5m h\u01a1n n\u1eefa, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u l\u1ea1i l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m kh\u00f3 m\u00e0 ch\u1ec9 chuy\u00ean b\u00e0n ph\u00e1t ch\u1ea9n ? Th\u1eed ngh\u0129 xem 1 v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n to\u00e0n t\u1ec9nh kh\u00f4ng ? Sao ch\u1eb3ng ngh\u0129 nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i m\u00e2u thu\u1eabn \u1ea5y ? N\u1ebfu b\u1ea3o cho vay \u0111\u1ec3 sinh m\u1ed1i t\u1ec7, th\u00ec ph\u00e1t ch\u1ea9n ch\u1eafc \u0111\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7, ta e c\u00e1i n\u1ea1n k\u1ebb gian tr\u00e1 gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u1ea1i c\u00e0ng t\u1ec7 h\u01a1n n\u1eefa ! Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan to, coi gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i ch\u1eb3ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c k\u1ebf d\u00e2n sinh, \u0111em b\u00e0n t\u00ednh g\u1ea3y con t\u00ednh, l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd n\u00e2ng cao h\u1ea1 th\u1ea5p, n\u00e0i xin c\u00e0n d\u1ee1 ! Th\u1ef1c ch\u1eb3ng bi\u1ebft \u00fd nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 ra sao ! V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y khai \u1ea5n ((1) T\u1ee9c l\u00e0 ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng gi\u00eang, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi m\u1edf h\u00f2m \u1ea5n, l\u00e0m vi\u1ec7c.1) sang n\u0103m, li\u1ec1n cho l\u1ea5y 15.000 h\u1ed9c th\u00f3c theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5 \u0111inh kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c, \u0111\u1ec1u cho vay 1 h\u1ed9c th\u00f3c, c\u00f2n th\u00ec \u0111em ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c t\u1ec9nh An Giang do c\u00e1c vi\u00ean b\u1ea3o h\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n c\u01b0 khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u01a1n 20 n\u0103m nay, ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf. N\u0103m nay quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i xem x\u00e9t th\u00ec 41 x\u00e3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, l\u00fd \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, \u0111inh s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1.100 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c 9 th\u1eeda v\u00e0 15 th\u00f4n, ph\u1ed1 m\u1edbi l\u1eadp, \u0111inh s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng ch\u00e2n n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c 5 th\u1eeda. Sau khi chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, th\u00ec l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ec9nh An Giang. V\u1eady xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t cho ng\u1ea1ch thu\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : nh\u1eefng th\u00f4n v\u00e0 ph\u1ed1 m\u1edbi l\u1eadp, sinh s\u1ed1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i, chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n t\u00f4 thu\u1ebf 3 n\u0103m. C\u00f2n nh\u1eefng\u00a0 th\u00f4n x\u00e3 l\u1eadp tr\u01b0\u1edbc th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb sang n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n, nh\u01b0ng cho ho\u00e3n t\u00f4 ru\u1ed9ng m\u1ed9t n\u0103m n\u1eefa.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng H\u1eadu Giang, \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, l\u1ea5y c\u00e1c th\u00f4n \u1ea5p m\u1edbi l\u1eadp \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0m 1 t\u1ed5ng, l\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y 2 t\u1ed5ng c\u1ee7a huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o. \u1edf ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng H\u1eadu Giang, \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean, tr\u00edch l\u1ea5y 4 t\u1ed5ng c\u1ee7a huy\u1ec7n V\u0129nh An cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o. Nay x\u00e9t 3 t\u1ed5ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, \u0111\u1ec1u \u1edf b\u00ean t\u00e2y s\u00f4ng H\u1eadu Giang, 4 t\u1ed5ng c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u \u1edf b\u00ean \u0111\u00f4ng s\u00f4ng H\u1eadu Giang, v\u1eady xin \u0111\u1ed5i l\u1ea1i cho h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u00f4ng t\u00e2y\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 thu\u1ed9c Phi\u00ean An l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng xung y\u1ebfu, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh li\u1ec7u ph\u00e1i 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh hi\u1ec7p s\u1ee9c v\u1edbi qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o c\u00f9ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i sai t\u1ec9nh An Giang ph\u00e1i 1 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef : h\u1ea1n 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean, 1 qu\u1ea3n c\u01a1, 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh Nam Vang, h\u1ea1n 6 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ecf l\u1ec7 n\u1eef nh\u1ea1c h\u00e1t th\u1edd.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed7i n\u0103m g\u1eb7p 2 l\u1ec5 \u0111\u1ea3n \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, ti\u1ebft Tr\u1eeb t\u1ecbch, ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 t\u1ebft m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 5, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 c\u0169 h\u00e1t x\u01b0\u1edbng. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec7n v\u00e0 mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 t\u00f4n nghi\u00eam, c\u1ed1t ph\u1ea3i m\u01b0\u01a1i ph\u1ea7n t\u0129nh t\u00fac, v\u1eady t\u1eeb nay h\u1ec5 g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ban n\u1eef nh\u1ea1c l\u00ean h\u00e1t th\u1edd v\u00e0 c\u0169ng n\u00ean t\u01b0\u1edbc b\u1ecf c\u1ea3 \u0111\u1ed9i n\u1eef ti\u1ec3u h\u1ea7u do ng\u1ea1ch c\u0169 \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u00fac m\u1edbi chia \u0111\u1eb7t 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u00ednh c\u01a1, To\u00e1n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. Sai d\u1ecbch thu\u1ed9c ty \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam v\u00e0 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chi\u00eam \u0111\u1ec1u b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 ph\u00e1i vi\u00ean \u1edf huy\u1ec7n V\u0129nh Thu\u1ea7n nh\u00e0 Thanh, v\u01b0\u1ee3t t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 L\u01b0\u01a1ng M\u00e3, b\u1eaft t\u1ed9i nh\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ea5y t\u01b0 b\u00e1o. L\u0169 D\u01b0\u01a1ng Tam \u0111\u1ec3 cho c\u1ee9 \u0111i, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean vua bi\u1ebft. \u0110\u1ebfn khi Th\u00f4ng ph\u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Di\u00eau v\u00ec l\u00e0 u\u1ef7 vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 Kinh m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1ed1 c\u00e1o. Vua giao b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n xong d\u00e2ng l\u00ean. Nguy\u1ec5n Huy Chi\u00eam v\u00ec chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c h\u00ecnh, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u1ec1 b\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. D\u01b0\u01a1ng Tam b\u1ecb gi\u00e1ng xu\u1ed1ng h\u00e0m Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00ec s\u01a1 su\u1ea5t trong vi\u1ec7c coi x\u00e9t, ph\u1ea3i ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t ty B\u01b0u truy\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh Phi\u00ean An (T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 12 ng\u01b0\u1eddi. Ty n\u00e0y thu\u1ed9c vi\u00ean \u00e1n s\u00e1t ki\u00eam coi. Ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1edb t\u1ea5u, c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Phi\u00ean An, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec7 v\u1ec1 Kinh, n\u1ebfu g\u1eb7p s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n ph\u1ea3i phi \u0111\u1ec7 th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i ph\u00e1t tr\u00e1t \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng ; c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0m tr\u00e1t giao ty B\u01b0u truy\u1ec1n ti\u1ebfp nh\u1eadn. Vi\u1ec7c kh\u1ea9n v\u1eeba th\u00ec trong m\u1ed9t ng\u00e0y nh\u1eb1m gi\u1edd M\u00e3o v\u00e0 gi\u1edd D\u1eadu, \u0111\u1ec7 \u0111i. Vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec 3 ng\u00e0y 1 chuy\u1ebfn, \u0111\u1ed5i tr\u00e1t c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean giao tr\u1ea1m Phi\u00ean T\u00e2n chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7. C\u00f2n nh\u01b0 \u1ed1ng tr\u1ea1m b\u1ed9 Binh \u1edf Kinh ph\u00e1t \u0111i, m\u1ed9t khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i tr\u00e1t ngay chi\u1ebfu theo t\u1ec9nh h\u1ea1t m\u00e0 ph\u00e1t \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 l\u1ec7 h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 n\u1eeda th\u00e1ng v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd Phi\u00ean An v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ty B\u01b0u truy\u1ec1n, c\u00f2n vi\u1ec7c l\u1ea5y ng\u1ef1a ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 b\u00e1o tin th\u00ec cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c 2 t\u1ec9nh l\u00e0m theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>B\u1ecf l\u1ec7 c\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t v\u1ec1 s\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t hay x\u1ea5u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed1c su\u1ea5t l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 x\u00e9t xem th\u00e0nh t\u00edch, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n quan l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 s\u1eafc sai \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n h\u1ecdc ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u0103ng, gi\u00e1ng, t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 thanh tr\u1eebng v\u00e0 nhi\u1ec7m d\u1ee5ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u00e0m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t x\u1ea5u, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp s\u00e1ch b\u00e0n th\u01b0\u1edfng hay ph\u1ea1t, l\u00e0 do c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 \u1edf b\u1ed9 b\u00e0n xin, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd ta. V\u1ea3, vi\u1ec7c x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u1eabn h\u1ea1n 3 n\u0103m m\u00e0 vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u0103n \u00e1n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1edf trong k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y cu\u1ed1i n\u0103m \u0111\u1ec3 x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1ed1t, x\u1ea5u th\u00ec l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u00eam phi\u1ec1n v\u00e0 l\u1ea1i ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 hai b\u00ean kh\u1ea5p kh\u1ec3nh kh\u00f4ng \u0103n nh\u1ecbp. V\u1ea3 x\u01b0a nay b\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ea5y h\u01a1n b\u00f9 k\u00e9m th\u00ec c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c 10 v\u1ee5 \u00e1n, l\u00e0m t\u1ed1t, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 1 c\u00e1i \u00e1n l\u00e0m x\u1ea5u, th\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e1 nghi\u00eam ! V\u1eady sai c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y khai \u1ea5n sang n\u0103m, h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n r\u00f5, \u0111em h\u1ed3 s\u01a1 vi\u1ec7c l\u00e0m h\u00ecnh ng\u1ee5c t\u1ed1t hay x\u1ea5u d\u1ed3n c\u1ea3 v\u00e0o k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 3 n\u0103m t\u00ednh su\u1ed1t chia h\u1ea1ng ra, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. H\u01a1n b\u00f9 k\u00e9m, c\u0169ng n\u00ean chi\u1ebft trung m\u00e0 b\u00e0n x\u00e9t, cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00edch \u0111\u00e1ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0103n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 3 n\u0103m r\u1ed3i, \u1edf Kinh th\u00ec c\u00e1c quan ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n c\u00e1c nha c\u1ee7a B\u1ed9, c\u1ee7a Vi\u1ec7n, c\u00e1c quan ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n dinh. \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1ef1 tr\u1ea1ng trong ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00ecnh l\u00e0m b\u1ea3n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ec1u do tr\u00ean cai qu\u1ea3n x\u00e9t h\u1ea1ch v\u1ec1 c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i, c\u1ee9 th\u1ef1c l\u00e0m s\u1ed5. Ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e0n b\u1ea1c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng t\u00e2u tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 (1832). C\u00f2n nh\u1eefng\u00a0 vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c n\u0103m th\u1ee9 12 [1831] \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t hay x\u1ea5u \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u1eadp th\u00e0nh h\u1ed3 s\u01a1, kh\u00f4ng thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u1ea5m h\u00fat v\u1ee5ng thu\u1ed1c phi\u1ec7n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ch\u1ebf ra, \u0111\u00e3 m\u1eafc ph\u1ea3i b\u1ea3 \u0111\u1ed9c nghi\u1ec7n ng\u1eadp r\u1ed3i th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ee9t b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1eadm ch\u00ed ru\u1ed9t h\u00e9o, gan kh\u00f4, khuynh gia, b\u1ea1i s\u1ea3n ! Thu\u1ed1c phi\u1ec7n n\u00f3 l\u00e0m m\u00ea m\u1ea9n l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ng\u0103n c\u1ea5m c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n d\u00e2n h\u00fat v\u1ee5ng v\u00e0 mua l\u1eadu thu\u1ed1c phi\u1ec7n. L\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5m. \u0110\u00f3 th\u1ef1c c\u1ed1t mu\u1ed1n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1nh, kh\u00f3 ph\u1ea1m, ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ti\u00eam nhi\u1ec5m thu\u1ed1c nh\u01a1. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y x\u1ea3y ra c\u00e1i \u00e1n Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i, L\u00ea V\u0103n Huy\u00ean vi ph\u1ea1m l\u1ec7nh c\u1ea5m, h\u00fat v\u1ee5ng thu\u1ed1c phi\u1ec7n. L\u0169 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan ch\u1ee9c, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ed1 ph\u1ea1m nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ee7 bi\u1ebft thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c m\u00ea ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng k\u1ebb say \u0111\u1eafm \u0111\u00e3 l\u00e2u e ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 tr\u1eeb h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i c\u1ed1 t\u1eadt \u1ea5y. V\u1ea3, khi th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u00e1n \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb nghi\u00eam ph\u1ea1t, ai n\u1ea5y ph\u1ea3i n\u00ean tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u00e0 s\u1ee3, coi \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng. Nay l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 d\u1ee5 : t\u1eeb Ho\u00e0ng th\u00e2n, qu\u1ed1c th\u00edch cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u n\u00ean kh\u00e9o t\u1ef1 gi\u1eef g\u00ecn, r\u0103n k\u1ef9 l\u00e1nh xa \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho th\u00e2n danh \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u00f2n d\u00e1m vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1eaft t\u1ed9i, kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ea3o th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 l\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0 ch\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n tu\u1ea5n t\u00fa, d\u0129nh ng\u1ed9, d\u1ec5 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i h\u1ecd \u0111ua nhau h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n, bu\u00f4ng tu\u1ed3ng x\u01b0\u1edbng ca, c\u1edd b\u1ea1c, l\u1ea5y l\u00e0m phong l\u01b0u. N\u1ebfu nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng th\u00f4i, th\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf s\u1ebd \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0 l\u00e0m tr\u1ed9m, l\u00e0m c\u01b0\u1edbp, c\u00f2n ph\u1ee5 n\u1eef th\u00ec s\u1ebd quen th\u00f3i tr\u00ean b\u1ed9c trong d\u00e2u, l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! N\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng \u0111\u00e3 chuy\u00ean ngh\u1ec1 ph\u00f3ng t\u00fang du \u0111\u00e3ng th\u00ec c\u00f2n tr\u00e1ch v\u1ee3 kh\u00f4ng trinh ti\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa ? Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu ch\u1ecbu r\u00e1o ri\u1ebft d\u1ea1y b\u1ea3o khuy\u00ean r\u0103n, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn bi\u1ebft chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng, b\u1ecf h\u1eb3n th\u00f3i x\u1ea5u, s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb l\u01b0u t\u1ee5c l\u00f4i cu\u1ed1n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXXVIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] (Thanh, \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 13).<\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ban ti\u1ec1n thay y\u1ebfn ti\u1ec7c cho qu\u1ea7n th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Tr\u01b0\u1edbc kia ban cho b\u1ea1c l\u1ea1ng, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1ed5i c\u1ea5p b\u1eb1ng kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long ; ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 m\u1ecdi t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng : kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 1 \u0111\u1ed3ng, ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed3ng. Quan Kinh, Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed3ng ; T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m : ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 9 \u0111\u1ed3ng ; Ch\u00e1nh nh\u1ea5t ph\u1ea9m : ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 8 \u0111\u1ed3ng ; T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m : ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 6 \u0111\u1ed3ng ; Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m : ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 5 \u0111\u1ed3ng ; T\u00f2ng tam ph\u1ea9m : ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 4 \u0111\u1ed3ng ; Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m : ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 3 \u0111\u1ed3ng ; T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m : ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 2 \u0111\u1ed3ng ; sung N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0nh t\u1ea9u, T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng : ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111\u1ec1u 1 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Vua sai 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh xem c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ai v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 ph\u1ea1m l\u1ea7m l\u1ed7i, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t, th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u cho khoan gi\u1ea3m ho\u1eb7c tha h\u1eb3n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng hai t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 3 huy\u1ec7n Y\u00ean Kh\u00e1nh, Y\u00ean M\u00f4, Gia Vi\u1ec5n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, gi\u00e1 g\u1ea1o qu\u00e1 cao, nh\u00e2n d\u00e2n thi\u1ebfu \u0103n, vua b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013\u00a0 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, m\u1ed7i t\u1ec9nh ph\u00e1t th\u00f3c kho 50.000 h\u1ed9c, h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u ph\u00e1t th\u00f3c kho 15.000 h\u1ed9c, \u0111\u1ec1u theo trong s\u1ed5 \u0111inh cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi vay 1 h\u1ed9c, ai mu\u1ed1n xin \u0111ong th\u00ec b\u00e1n r\u1ebb cho ; n\u1ebfu c\u00f3 th\u1eeba th\u00ec cho ph\u00e9p li\u1ec7u c\u1ea5p cho nh\u1eefng c\u00f9ng d\u00e2n trong h\u1ea1t, h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng k\u00eau v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho 100 tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1ed7i tr\u1ea1m ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 6 th\u00e1ng. (Th\u1eeba Thi\u00ean 6 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Nam 7 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 5 tr\u1ea1m, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 6 tr\u1ea1m, Ph\u00fa Y\u00ean 6 tr\u1ea1m, Kh\u00e1nh H\u00f2a 11 tr\u1ea1m, B\u00ecnh Thu\u1eadn 16 tr\u1ea1m, Bi\u00ean H\u00f2a 5 tr\u1ea1m, Phi\u00ean An 4 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 4 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 6 tr\u1ea1m, H\u00e0 T\u0129nh 6 tr\u1ea1m, Ngh\u1ec7 An 5 tr\u1ea1m, Thanh Hoa 5 tr\u1ea1m, Ninh B\u00ecnh 2 tr\u1ea1m, H\u00e0 N\u1ed9i 6 tr\u1ea1m. Duy 1 tr\u1ea1m Ninh \u0110a, m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 40 quan, g\u1ea1o 25 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00e1c tr\u1ea1m kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng. M\u00f9a h\u1ea1 \u00e2n th\u01b0\u1edfng c\u0169ng th\u1ebf).<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng l\u00e0 Mi\u00ean Nghi, Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 An Kh\u00e1nh c\u00f4ng l\u00e0 Quang v\u00e0 T\u1eeb S\u01a1n c\u00f4ng l\u00e0 M\u00e3o, v\u00ec trong 3 ng\u00e0y T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m quy\u1ec1n \u0111i t\u1ebf c\u00e1c mi\u1ebfu, v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c, li\u00ean danh d\u00e2ng s\u1edb l\u00ean xin l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y th\u01b0\u1eddng, ta d\u1ea1y con em, ch\u1eafc l\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u0169 \u1ea5y quen t\u00ednh dong ch\u01a1i, g\u1eb7p vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng bi\u1ebft kinh s\u1ee3, ta l\u00e0 cha anh, th\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i l\u1ed7i d\u1ea1y b\u1ea3o kh\u00f4ng nghi\u00eam\u201d. Vua b\u00e8n giao cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 b\u00e0n x\u00e9t th\u00ec \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng v\u00e0 An Kh\u00e1nh c\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m, c\u00f2n T\u1eeb S\u01a1n c\u00f4ng v\u00ec tr\u1ec5 kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c t\u1ebf, ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 4 n\u0103m. Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng tham h\u1eb7c v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i. Th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i : v\u00ec g\u1eb7p ng\u00e0y t\u1ebft, ch\u01b0a k\u1ecbp d\u00e2ng tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTa \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ee5 b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t : h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 l\u00e0 ng\u00e0y t\u1ebft. V\u1eady m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i l\u00f3t mi\u1ec7ng b\u1eb1ng c\u1edb \u0111\u00f3 th\u00ec c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ? B\u1ed9 v\u00e0 Vi\u1ec7n \u0111\u00e1ng l\u1ebd c\u00f3 l\u1ed7i \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng ngh\u0129 : n\u1ebfu nay giao xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t, th\u00ec t\u1ef1a h\u1ed3 con em ta c\u00f3 l\u1ed7i m\u00e0 gi\u1eadn l\u00e2y \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh, n\u00ean h\u1eb5ng t\u1ea1m tha. T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, n\u1ebfu ai c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ed7i th\u00ec [B\u1ed9 v\u00e0 Vi\u1ec7n] n\u00ean t\u1ee9c kh\u1eafc ch\u1ec9 t\u00ean m\u00e0 tham h\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm ch\u1ea1p quanh co nghe ng\u00f3ng.<\/p>\n<p>M\u1ed9t chi\u1ebfc qu\u00e2n thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n c\u1ee7a t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng nh\u00e0 Thanh, v\u00ec b\u1ecb gi\u00f3 b\u00e3o, tr\u00f4i gi\u1ea1t sang v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f4ng sai, ch\u1eb3ng v\u00ed nh\u01b0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n g\u1eb7p n\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. V\u1eady ra l\u1ec7nh c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 300 quan, g\u1ea1o tr\u1eafng 300 ph\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i sai Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, y\u00ean \u1ee7i v\u00e0 \u0111em tr\u00e2u, r\u01b0\u1ee3u th\u1ebft \u0111\u00e3i \u01b0u h\u1eadu. Thuy\u1ec1n \u1ea5y c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o h\u01b0 h\u1ecfng, th\u00ec s\u1eeda ch\u1eefa gi\u00fap. L\u1ea1i nghe n\u00f3i nh\u1eefng binh kh\u00ed v\u00e0 nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111em theo, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, b\u00e8n sai \u0111em t\u1eb7ng 40 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 40 kh\u1ea9u s\u00fang tr\u01b0\u1eddng k\u00e8m theo thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng T\u00e2y nh\u00e0 Thanh \u0111\u01b0a th\u01b0 sang t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1ecbch \u1edf Y\u00ean Kinh ch\u01b0a \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, v\u1eady t\u1ea1m \u0111em l\u1ecbch \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y c\u1ea5p thay\u201d. Quan th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u1eb3ng bi\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ra sao, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ecbch ghi ch\u00ednh s\u00f3c \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta ! Th\u1eadt \u0111\u00e1ng t\u1ee9c c\u01b0\u1eddi ! H\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u00ednh s\u00f3c ? Quy\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eadn. Ph\u1ea3i t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111i !\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i ph\u00e9p d\u00f9ng ng\u1ecdc Th\u1ed5 khu\u00ea ((1) Th\u1ed5 khu\u00ea : Ng\u1ecdc d\u00e0i 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, c\u1ed5 nh\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111o b\u00f3ng m\u1eb7t tr\u1eddi.1) \u0111\u1ec3 \u0111o b\u00f3ng m\u1eb7t tr\u1eddi, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u1edf Trung Qu\u1ed1c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 \u1edf n\u01b0\u1edbc ta : ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, m\u1eb7t tr\u1eddi \u1edf ph\u00eda nam th\u00ec b\u00f3ng x\u1ebf v\u1ec1 b\u1eafc ; ng\u00e0y H\u1ea1 ch\u00ed, m\u1eb7t tr\u1eddi \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, th\u00ec b\u00f3ng v\u1ec1 nam, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch. L\u1ea1i nh\u01b0 ph\u00e9p \u0111ong th\u00ec th\u00f3c c\u00f3 h\u1ed9t l\u1edbn h\u1ed9t nh\u1ecf, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, so s\u00e1nh th\u1ef1c kh\u00f3 th\u00edch \u0111\u00e1ng. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng qua l\u00e0ng D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n, th\u1ea5y l\u00faa t\u1ed1t, b\u00e8n cho v\u1eddi \u00f4ng gi\u00e0 l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi y\u00ean \u1ee7i v\u00e0 ban cho 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u00fac m\u1edbi chia \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh, h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf ph\u00eda nam Kinh th\u00e0nh, nay \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea1o r\u1ebb, l\u00faa t\u1ed1t, g\u1eb7p ng\u00e0y Khai xu\u00e2n c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, ta xem l\u1eddi t\u00e2u l\u1ea5y l\u00e0m m\u1eebng l\u1eafm !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh, thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 huy\u1ec7n Ti\u1ec1n H\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i m\u1edbi l\u1eadp, l\u00e0ng m\u1ea1c n\u01a1i \u0111\u00f4ng, n\u01a1i th\u01b0a, ch\u01b0a ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5. V\u1eady xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn kh\u00f3a sau, sinh s\u1ea3n ng\u00e0y th\u00eam \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, s\u1ebd l\u00e0m theo l\u1ec7 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKh\u00f3a tuy\u1ec3n duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng t\u1eeb Kinh ra, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng s\u1edf, theo l\u1ec7 ph\u00e1i 150 kinh binh \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng ; khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam 150 l\u00ednh th\u00fa n\u1eefa, c\u1ed9ng l\u00e0 300 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u \u1edf tr\u01b0\u1eddng s\u1edf. V\u1eady xin t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111i qua \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 50 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3n \u0111\u01b0a theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00ecnh ; khi v\u1ec1 c\u0169ng th\u1ebf. C\u00f2n c\u00e1i l\u1ec7 kinh binh \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng th\u00ec b\u1ecf \u0111i. Khi quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng s\u1edf r\u1ed3i, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i ngay 300 l\u00ednh h\u00e0ng t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 t\u00f9y t\u00f2ng sai khi\u1ebfn\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m b\u1edbt ng\u1ea1ch thu\u1ebf cho nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn ; l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn n\u1eb7ng h\u01a1n Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec th\u1ea5y d\u00e2n ngh\u00e8o, h\u00e0ng cao, \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, n\u00ean vua \u0111\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn c\u00f3 \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Tri\u1ec1u Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p th\u1ebb t\u00edn b\u00e0i b\u1eb1ng ng\u00e0 cho c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 : B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed7 Tu\u1ea5n \u0110\u1ea1i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa l\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y, \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, th\u1ef1 H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n b\u1ed5 \u0111i \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang, \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ecb th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c b\u1ed5 \u0111i \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng, th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m b\u1ed5 \u0111i \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Cho : Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 ki\u00eam cai qu\u1ea3n \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean x\u00e9t xem t\u1eeb khi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ebfn nay, v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 ph\u00e1t \u0111\u1ea1t kh\u00f4ng, h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 th\u00eam nhi\u1ec1u kh\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng s\u0129 t\u1eed \u1edf t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc kia theo h\u1ecdc \u1edf t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb khi c\u00f3 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc chuy\u00ean tr\u00e1ch d\u1ea1y d\u1ed7, h\u1ecdc tr\u00f2 ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cT\u1ec9nh \u1ea5y \u1edf v\u1ec1 ven bi\u1ec3n, v\u0103n phong m\u1edbi nh\u00f3m l\u00ean, r\u1ea5t n\u00ean d\u1ed1c l\u00f2ng b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng cho l\u0169 \u00e1o xanh c\u1eafp s\u00e1ch ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u00e0i ; v\u1eady cho c\u1ee9 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cEm c\u1ee7a Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng, Tuy\u00ean \u00fay \u0111\u1ed3ng tri \u1edf ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean l\u00e0 H\u1ea1t S\u00e0 B\u00fat v\u00e0 Th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 Ph\u00eca M\u01b0\u1eddng Ch\u00e2n c\u00f3 l\u00f2ng tr\u00e1o tr\u1edf, ng\u1ea7m mu\u1ed1n theo n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, qu\u00e2n d\u00e2n x\u1ee9 \u1ea5y ch\u1eb3ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1edd n\u00f3 ! Th\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1eadt sai \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng H\u1ea1t S\u00e0 B\u00fat m\u01b0\u1ee3n c\u1edb kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111i. V\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1edbi quy ph\u1ee5, xa c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u1ea5t Xi\u00eam. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf b\u1edd b\u00ean Nam s\u00f4ng Khung th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam hay \u0111\u1ebfn d\u1ee5 d\u1ed7. C\u00e1i th\u00f3i man di ch\u1ec9 l\u00e0m theo h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a k\u1ebb th\u1ed5 m\u1ee5c. Nay Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng gi\u00e0 y\u1ebfu h\u00e8n k\u00e9m, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chi\u00eau Th\u0103ng \u0111em d\u00e2n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, ch\u1eb3ng ai ng\u0103n c\u1ea5m n\u1ed5i. Nay H\u1ea1t S\u00e0 B\u00fat, Ph\u00eca M\u01b0\u1eddng Ch\u00e2n \u0111\u00e3 thay l\u00f2ng \u0111\u1ed5i d\u1ea1, n\u1ebfu ta ch\u1eb3ng s\u1edbm tr\u1eeb \u0111i, th\u00ec e kh\u00f3 gi\u1eef y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u1eef l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh t\u00ean Ph\u00eca M\u01b0\u1eddng Ch\u00e2n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, r\u1ed3i ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n l\u00e0 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111i, n\u00f3i phao l\u00ean l\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n canh ph\u00f2ng, \u0111\u1ec3 b\u00ed m\u1eadt n\u00e3 b\u1eaft H\u1ea1t S\u00e0 B\u00fat gi\u1ea3i v\u1ec1 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 k\u00edn r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 l\u0169 th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00f2n d\u00e1m ng\u1ea5m ng\u1ea7m nghe ng\u00f3ng, tr\u00e1o tr\u1edf hai l\u00f2ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt c\u0169ng \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Nay n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 t\u1ea1m b\u1ee3, th\u00ec k\u1ebb kh\u00e1c tr\u00f4ng \u0111\u00f3 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, sau n\u00e0y x\u1ea3y vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1ed1n m\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em t\u00ean Ph\u00eca M\u01b0\u1eddng Ch\u00e2n giam l\u1ea1i, r\u1ed3i m\u1eadt s\u1ee9c cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n t\u00f9y c\u01a1 b\u1eaft gi\u1ea3i H\u1ea1t S\u00e0 B\u00fat, tra t\u1ea5n, n\u1ebfu th\u1ea5y qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ef1c t\u00ecnh l\u00e0m ph\u1ea3n th\u00ec li\u1ec1n ngh\u0129 x\u1eed nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n Tuy\u00ean \u00fay \u0111\u1ed3ng tri Ch\u01b0\u01a1ng C\u01b0\u01a1ng c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t xem n\u1ebfu qu\u00e1 gi\u00e0 y\u1ebfu th\u00ec t\u00e2u xin b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u, r\u1ed3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi nhanh nh\u1eb9n thay l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ea1t S\u00e0 B\u00fat. Ra l\u1ec7nh \u0111em c\u00f9ng tra h\u1ecfi v\u1edbi Ph\u00eca M\u01b0\u1eddng Ch\u00e2n, ch\u00fang \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i, r\u1ed3i \u0111em gi\u1ebft \u0111i c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng hai ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, Tr\u1ea5n T\u0129nh, \u0111\u1ecba gi\u1edbi gi\u00e1p b\u1edd s\u00f4ng Khung, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng ti\u1ec7n b\u1eb1ng thuy\u1ec1n b\u00e8, b\u00e8n sai quan t\u1ec9nh ch\u1ecdn ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 s\u00f4ng ng\u00f2i th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Khung th\u00ec \u0111\u00f3ng l\u1ea5y s\u00e1u chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00f4ng sai \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. Quan t\u1ec9nh xin v\u00e1t l\u00ednh th\u1ee3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 Ti\u1ec3u Kh\u00ea, b\u1edd B\u1ea1c Phi\u1ec7t (ch\u1ed7 Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng \u1edf thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u00e0 N\u1ed9i c\u00f3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u201c\u0110\u1ea1i \u0111\u1ecbch\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh, \u0111i bu\u00f4n kh\u00f4ng th\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1, v\u1eady xin li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng m\u1ea5t t\u00edch, cho mi\u1ec1n thu\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, nghe n\u00f3i c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh hay \u0111em c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 l\u0129nh b\u00e0i b\u1ed5 r\u1ed3i ch\u1edf tr\u1ed9m g\u1ea1o v\u1ec1 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m h\u00ecnh d\u1ea1ng thuy\u1ec1n kh\u00e1c tr\u1edf l\u1ea1i, ch\u1ef1c mong mi\u1ec5n thu\u1ebf. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u00e1nh l\u1edbi, gian gi\u1ea3o c\u1ee7a con bu\u00f4n ! Sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 m\u1ea5t t\u00edch m\u00e0 xin mi\u1ec1n thu\u1ebf ? Thuy\u1ec1n \u1ea5y, c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh, b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf c\u1ea3ng h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ee3i khi n\u00f3 tr\u1edf l\u1ea1i s\u1ebd x\u00e9t x\u1eed. Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ph\u1ea3i ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng v\u00e0 truy\u1ec1n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, xin ch\u1ecbu thu\u1ebf c\u1ea3ng, ch\u1ec9 cho \u0111i bu\u00f4n \u1edf trong n\u01b0\u1edbc ta th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 Trung Qu\u1ed1c ho\u1eb7c \u0111i T\u00e2n Gia Ba. N\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n n\u00e0o l\u00e9n l\u00fat \u0111i v\u1ec1, kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i, th\u00ec tr\u00e1ch c\u1ee9 ngay ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh, m\u00e0 thu thu\u1ebf, l\u1ea1i s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i nghi\u00eam ng\u1eb7t!\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh th\u00ecn, l\u00e0m l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng. H\u00f4m \u1ea5y, s\u1ea5m d\u1eady \u1edf ph\u00eda nam. T\u00f2a Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 d\u1eabn s\u00e1ch Qu\u1ea3n Khuy n\u00f3i : \u201cS\u1ea5m m\u00f9a xu\u00e2n d\u1eady \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nam, n\u0103m \u1ea5y c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n nh\u1ecf\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cM\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang c\u00f3 s\u1ea5m, th\u00ec d\u00e2n \u0111\u00f3i !\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng Nam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0y d\u1eb7n l\u1eafm, cho n\u00ean d\u01b0\u01a1ng kh\u00ed kh\u00f4ng ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, d\u1ec5 b\u1ed1c l\u00ean. M\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 s\u1ea5m, n\u1eefa l\u00e0 m\u00f9a xu\u00e2n ? V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00f2n m\u1ea5y ng\u00e0y n\u1eefa \u0111\u1ebfn ti\u1ebft \u201cKinh ch\u1eadp\u201d, th\u00ec ng\u00e0y h\u00f4m nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u1eddi h\u1eadu r\u1ed3i, c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m l\u1ea1 n\u1eefa ? X\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i : \u201cTrong tr\u0103m d\u1eb7m, ch\u1ed7 c\u00f3 s\u1ea5m, ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ea5m\u201d, hu\u1ed1ng h\u1ed3 kh\u00ed h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng Nam l\u1ea1i kh\u00e1c h\u1eb3n. Ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch c\u1ed5, m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111o\u00e1n theo kh\u00ed h\u1eadu th\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u00e1ch l\u00e0m l\u1ea7m c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, m\u00e0 ch\u00ednh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea7m m\u00ecnh ! Duy kh\u00ed m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u00e0 r\u00e9t nhi\u1ec1u th\u00ec m\u00f9a h\u00e8 ch\u1eb3ng kh\u1ecfi n\u00f3ng nhi\u1ec1u, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5, th\u00e1ng 6, c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n ch\u00fat \u00edt, c\u0169ng l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng th\u00f4i. \u0110\u1ecdc s\u00e1ch qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 bi\u1ebft suy x\u00e9t cho th\u1ea5u ngh\u0129a l\u00fd. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ki\u1ebfn th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n, sao \u0111\u1ee7 n\u00f3i \u0111i\u1ec1m hay, \u0111i\u1ec1m d\u1edf ?\u201d.<\/p>\n<p>Sai dinh Ti\u1ec1n phong \u0111i th\u00fa H\u00e0 N\u1ed9i, v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb \u0111i th\u00fa Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf t\u1ec9nh An Giang : tr\u1ea1m V\u0129nh Giai g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ea1m Giang T\u00e2n, tr\u1ea1m V\u0129nh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 tr\u1ea1m Giang \u0110\u1ecbnh, tr\u1ea1m V\u0129nh L\u1ed9c l\u00e0 tr\u1ea1m Giang L\u1ed9c, tr\u1ea1m V\u0129nh H\u00f2a l\u00e0 tr\u1ea1m Giang H\u00f2a, tr\u1ea1m An Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 tr\u1ea1m Giang Ph\u01b0\u1edbc. L\u00e0m l\u1ea1i c\u00e1i th\u1ebb tr\u1ea1m c\u1ea5p cho. (B\u1ed1n tr\u1ea1m V\u0129nh Giai, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh L\u1ed9c, V\u0129nh H\u00f2a, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long. An Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 tr\u1ea1m m\u1edbi \u0111\u1eb7t).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ecf s\u1eaft M\u00e3nh S\u00e1 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y thu\u1ebf 120 c\u00e2n s\u1eaft, ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng xin \u0111\u1ed5i n\u1ed9p b\u1eb1ng 6 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d. Vua y cho sai v\u00e0 sai trong 1 n\u0103m, s\u1ebd x\u00e9t l\u1ea1i, n\u1ebfu s\u1eaft c\u00f3 h\u01a1i nhi\u1ec1u l\u00ean th\u00ec t\u00e2u xin t\u0103ng thu\u1ebf ngay\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u1ee9c Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 tri s\u1ef1 \u1edf c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e0m Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 tri t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0ng ph\u1ea9m h\u00e0m v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 v\u00ec c\u1edb tr\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ee9c Tri s\u1ef1 c\u00e1c nha ph\u1ee7, huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Tha cho l\u0169 quan ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i, vua \u0111\u00e3 sai th\u1ea3 l\u0169 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh 10 ng\u01b0\u1eddi cho v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, h\u1eb9n \u0111\u1ebfn sang xu\u00e2n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7, truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa ngh\u0129 l\u0169 ng\u01b0\u01a1i b\u1ecb giam \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay g\u1ea7n h\u1ebft n\u0103m, b\u1ea5t gi\u00e1c ta l\u1ea1i \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, cho n\u00ean th\u1ea3 cho v\u1ec1 xum h\u1ecdp v\u1edbi gia quy\u1ebfn trong v\u00e0i ng\u00e0y th\u00f4i, ch\u1ee9 h\u00e1 th\u00e8m l\u00e0m theo Th\u00e1i T\u00f4n nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00e2u ? N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e9n l\u00fat tr\u1ed1n tr\u00e1nh th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb nghi\u00eam tr\u1ecb theo lu\u1eadt ph\u00e1p. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u0169 ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i. N\u1ebfu \u0111\u00fang h\u1eb9n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn r\u1ed3i theo \u00e1n tr\u01b0\u1edbc ph\u00e2n x\u1eed, ta c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o u\u1ed1n cong ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 tha \u0111\u00e2u\u201d. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd b\u1ecdn Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u1ec1u y h\u1ea1n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Quan b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa v\u1ed1n l\u1ea5y s\u1ef1 tin th\u1ef1c \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eafc r\u1eb1ng l\u0169 \u1ea5y kh\u00f4ng d\u1ed1i ta \u0111\u00e2u. Nay qu\u1ea3 th\u1ef1c th\u1ebf\u201d. Vua b\u00e8n tha cho, ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>N\u00fai Tru\u00e2n S\u01a1n (thu\u1ed9c th\u00f4n Th\u1ee7y D\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n Ph\u00fa Vinh) \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean s\u1ee5t \u01b0\u1edbc 300 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : C\u00e1c c\u1ed9t c\u1edd \u1edf Kinh th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1eb1ng n\u0103m g\u1eb7p ch\u00ednh nh\u1eadt v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, ng\u00e0y gi\u1ed7 19 th\u00e1ng 12 v\u1edbi ch\u00ednh nh\u1eadt, m\u1ecdi ng\u00e0y gi\u1ed7 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n treo c\u1edd. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i.<\/p>\n<p>Cho nh\u1eefng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang trong s\u00e1u b\u1ed9 v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u1edf vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t h\u1ec5 l\u00e0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0103n ti\u1ec7c.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o, li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n gi\u1eb7c Thanh, ra v\u00e0o \u1edf v\u00f9ng bi\u1ec3n Hoa Phong, V\u00e2n \u0110\u1ed3n. Vi\u00ean th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf V\u1ea1n Ninh l\u00e0 Phan Huy B\u00edch, \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i tu\u1ea7n th\u00e1m, g\u1eb7p gi\u1eb7c, gi\u1eb7c v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba lui. [B\u1ecdn B\u00edch] \u0111u\u1ed5i 1 ng\u00e0y 1 \u0111\u00eam, \u0111\u1ebfn b\u00e3i V\u1ee5 Th\u1ee7y (thu\u1ed9c h\u1ea3i ph\u1eadn H\u1ea3i Nam, ph\u1ee7 Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u nh\u00e0 Thanh), \u0111\u00e1nh \u0111\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c 1 c\u00e1i thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Thanh l\u00e0 Ng\u00f4 \u00e1 Tam v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Phan \u00e1 B\u00e1t. C\u00f2n t\u00ean B\u1ea3o nh\u1ea3y l\u00ean b\u1edd, ch\u1ec9 k\u1ecbp m\u1ed9t m\u00ecnh tr\u1ed1n tho\u00e1t. C\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00e1c ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecb quan qu\u00e2n nh\u00e0 Thanh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng Phan Huy B\u00edch T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 v\u00e0 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y b\u1ecb d\u1ed3n \u0111\u1ebfn b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng, \u0111\u1ec1u do s\u1ee9c qu\u00e2n h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, quan nh\u00e0 Thanh nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1eb3ng hay l\u0169 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u1edf nh\u1eefng thuy\u1ec1n g\u1eb7p n\u1ea1n c\u00f3 nghe bi\u1ebft kh\u00f4ng !\u201d. Vua li\u1ec1n sai ty thu\u1ed9c \u1edf b\u1ed9, \u0111i ra v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n d\u00f2 h\u1ecfi.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Phan Huy B\u00edch l\u1ea1i s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n B\u1ea3o, \u0111em n\u1ed9p. Gi\u1eb7c bi\u1ec3n y\u00ean h\u1ebft. Vua xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng, cho Phan Huy B\u00edch Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m thi\u00ean h\u1ed9, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai quan t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng d\u1ed3n 3 \u0111\u1ed9i tr\u1ea5n binh trong t\u1ec9nh l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t c\u01a1 T\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng v\u00e0 m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t sung b\u1ed5 theo th\u1ee9 t\u1ef1 t\u1eebng \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i h\u1ea1n l\u00e0 50 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : H\u1eb1ng n\u0103m, g\u1eb7p ti\u1ebft Thi\u00ean th\u1ee5, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5. N\u1ed9i gi\u00e1m d\u1ef1 v\u00e0o ch\u1ea5p s\u1ef1. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, m\u1ecdi t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ec1u theo v\u00e0o l\u1ec5. C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n b\u1ed3i t\u1ebf.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu t\u00fd, duy\u1ec7t binh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a tr\u0103m quan, c\u1ed1t y\u1ebfu \u1edf H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n. Nay H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n ch\u01b0a l\u00e0m xong, v\u1eady xin t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5, th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 vi\u1ebft sao chi\u1ebfu ch\u1ec9, giao cho \u0111i cung ch\u1ee9c ; \u0111\u1ee3i khi H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n ban h\u00e0nh, s\u1ebd chi\u1ebfu l\u1ec7 l\u00e0m c\u00e1o s\u1eafc c\u1ea5p sau\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n nh\u1eadn \u0111\u1ed3 l\u1ec5 bi\u1ebfu. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, vua sai tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u1ea5t ch\u1ee9c, r\u1ed3i \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u00e1i T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, c\u1ea7m c\u1edd bi\u1ec3n, \u0111em theo Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea B\u00ecnh Trung v\u00e0 ty thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u00ecnh c\u00f9ng v\u1edbi tr\u1ea5n ph\u1ee7 \u0111i \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m nh\u1eefng quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh, ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u1ea5p, hay b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 Binh, b\u1ed9 L\u1ea1i c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m t\u1edd chi\u1ebfu nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 v\u1ec1 t\u00ean h\u00fay c\u00e1c mi\u1ebfu : 1 ch\u1eef, b\u00ean t\u1ea3 b\u1ed9 ng\u1ecdc, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef ho\u00e0n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ; 1 ch\u1eef tr\u00ean th\u1ea3o \u0111\u1ea7u, d\u01b0\u1edbi li\u00ean ch\u1eef n\u00f4m, trong ch\u1eef gi\u1ea3n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : \u0111\u1ec1u cho l\u00fac \u0111\u1ecdc, th\u00ec tr\u00e1nh \u00e2m, l\u00fac vi\u1ebft th\u00ec th\u00eam n\u00e9t ; c\u00f2n t\u00ean ng\u01b0\u1eddi, t\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1o d\u00f9ng. Nay ngh\u0129 : nguy\u00ean hai ch\u1eef \u1ea5y, trong c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 th\u01b0\u1eddng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u00e2u n\u1ec7 theo \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ec5 sai l\u1ea7m, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi can ph\u1ea1m ph\u00e1p t\u1eafc. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u00ean ng\u01b0\u1eddi t\u00ean \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e3 cho \u0111\u1ed5i tr\u00e1nh, c\u0169ng \u0111\u1ee7 r\u00f5 \u00fd k\u00ednh c\u1ea9n r\u1ed3i, v\u1eady trong ch\u1ed7 gi\u1ea5y m\u1ef1c ch\u1edb n\u00ean qu\u00e1 \u01b0 c\u00e2u ch\u1ea5p. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m nh\u1eefng l\u00fac vi\u1ebft h\u1ec5 g\u1eb7p 2 ch\u1eef Ho\u00e0n, Lan \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ebft th\u00eam n\u00e9t, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 l\u00fac \u0111\u1ecdc th\u00ec tr\u00e1nh \u00e2m, c\u00f2n khi g\u1ecdi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi, t\u00ean \u0111\u1ea5t th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u1ea5m.<\/p>\n<p>T\u00ean h\u00fay \u0111\u1ee9c Ti\u00ean s\u01b0 Kh\u1ed5ng T\u1eed, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho l\u00fac \u0111\u1ecdc th\u00ec \u0111\u1ecdc l\u00e0 K\u1ef3, l\u00fac vi\u1ebft th\u00ec vi\u1ebft l\u00e0 Kh\u00e2u : \u1ea5y l\u00e0 \u00fd s\u00e2u xa c\u1ee7a ta t\u00f4n s\u01b0 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o. V\u1ea3, ch\u1eef h\u00fay \u1ea5y \u0111\u00e3 ch\u00ednh th\u1ee9c d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c l\u1ec5 l\u1edbn t\u1ebf Giao, ch\u1eb3ng hay n\u00ean thay \u0111\u1ed5i m\u1eb7t ch\u1eef, th\u00ec ngo\u00e0i ra t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 c\u00f2n n\u00ean th\u00eam n\u00e9t l\u00e0m g\u00ec ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi vi\u1ebft, h\u1ec5 g\u1eb7p ch\u1eef Kh\u00e2u\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 th\u00ec chu\u1ea9n cho vi\u1ebft \u0111\u00fang m\u1eb7t ch\u1eef, khi \u0111\u1ecdc th\u00ec tr\u00e1nh \u00e2m nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi l\u00e0m l\u1ec7nh l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, g\u1eb7p c\u00e1c ng\u00e0y t\u1ebft, \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n theo l\u1ec7, c\u00f3 \u0111\u1ed1t \u0111\u00e8n, nh\u01b0ng \u00e1nh s\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xa. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ta nh\u1edb trong Kinh Thi c\u00f3 n\u00f3i : \u201cCh\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam, \u0111\u00ecnh li\u1ec7u v\u1eabn s\u00e1ng\u201d, th\u00ec c\u00e1i t\u00ean g\u1ecdi \u0111\u00ecnh li\u1ec7u th\u1ef1c c\u00f3 \u1edf trong kinh s\u00e1ch. H\u00f4m n\u1ecd, sai \u0111\u1eb7t hai c\u00e2y \u0111\u00ecnh li\u1ec7u c\u0169ng \u0111\u1ee7 s\u00e1ng kh\u1eafp trong ngo\u00e0i. V\u1eady l\u1ec7 \u0111\u1ed1t \u0111\u00e8n t\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh d\u1ea7n, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung v\u00e0 c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n. \u0110i\u1ec1u 10.000 kinh binh l\u00e0m vi\u1ec7c. Sai th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, chia coi m\u1ecdi vi\u1ec7c. Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu v\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa theo gi\u00fap vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Khi m\u1edbi trung h\u01b0ng, x\u00e2y \u0111\u1eafp cung th\u00e0nh, ho\u00e0ng th\u00e0nh, d\u1ef1ng l\u00e0m cung \u0111i\u1ec7n. M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc cung th\u00e0nh, ch\u00ednh gi\u1eefa l\u00e0 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, hai c\u1eeda t\u1ea3 h\u1eefu l\u00e0 T\u1ea3 T\u00fac v\u00e0 H\u1eefu T\u00fac. M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng th\u00e0nh, ch\u00ednh gi\u1eefa l\u00e0 \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean, hai c\u1eeda t\u1ea3 h\u1eefu l\u00e0 T\u1ea3 \u0110oan v\u00e0 H\u1eefu \u0110oan. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd d\u1eddi \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, h\u01a1i d\u00e9 v\u1ec1 ph\u00eda nam, \u0111\u1ed3 s\u1ed9 v\u00e0 r\u1ed9ng l\u1edbn. D\u01b0\u1edbi th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n \u1ea5y l\u00e0m b\u1ec7 \u0111\u1ecf, d\u01b0\u1edbi b\u1ec7 \u0111\u1ecf l\u00e0 long tr\u00ec, d\u01b0\u1edbi long tr\u00ec l\u00e0 h\u1ed3 Th\u00e1i D\u1ecbch, c\u00f3 x\u00e2y c\u00e1i c\u1ea7u \u1edf gi\u1eefa. Hai \u0111\u1ea7u c\u1ea7u \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u1eeda ng\u0103n (C\u1ed9t \u0111\u1ed3ng tr\u1ee5, ch\u1ea1m hoa b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf k\u1ebdm tr\u1eafng, pha ch\u1ebf 4 ph\u1ea7n \u0111\u1ed3ng, 6 ph\u1ea7n k\u1ebdm).<\/p>\n<p>C\u00f2n \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc cung th\u00e0nh, ch\u1ed7 ch\u00ednh gi\u1eefa x\u00e2y c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung (1 c\u1eeda gi\u1eefa, 1 c\u1eeda t\u1ea3 v\u00e0 1 c\u1eeda h\u1eefu). Hai b\u00ean ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung, l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu h\u00e0nh lang, th\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ea3 h\u1eefu gi\u1ea3i v\u0169 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Th\u1ec1m \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung c\u00e1ch h\u01a1n 2 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00ec \u0111\u1ebfn th\u1ec1m ph\u00eda b\u1eafc \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t c\u1eeda ng\u0103n : b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 c\u1eeda Nh\u1eadt Tinh, b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 c\u1eeda Nguy\u1ec7t Hoa (sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 Nguy\u1ec7t Anh).<\/p>\n<p>M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0ng th\u00e0nh, ch\u1ed7 ch\u00ednh gi\u1eefa d\u1ef1ng c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n (gi\u1eefa 1 c\u1eeda, 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu m\u1ed7i b\u00ean 2 c\u1eeda, t\u1ea5t c\u1ea3 5 c\u1eeda). C\u1eeda gi\u1eefa v\u00e0 2 c\u1eeda gi\u00e1p 2 b\u00ean, tr\u00ean c\u1eeda c\u00f3 g\u00e1c d\u1ea7m ngang th\u1eb3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 58 c\u00e1i d\u1ea7m ngang b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf v\u00e0 k\u1ebdm tr\u1eafng, pha ch\u1ebf 3 ph\u1ea7n \u0111\u1ed3ng, 7 ph\u1ea7n k\u1ebdm, 12 c\u00e1i d\u1ea7m th\u1eb3ng pha ch\u1ebf 4 ph\u1ea7n \u0111\u1ed3ng, 6 ph\u1ea7n k\u1ebdm, \u0111\u1ec1u 3 t\u1ea5c b\u1ec1 m\u1eb7t, 2 t\u1ea5c b\u1ec1 d\u00e0y. Hai c\u1eeda b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, x\u00e2y l\u00e0m 2 c\u1eeda quy\u1ebft). Ph\u00eda tr\u00ean c\u1eeda, l\u00e0m l\u1ea7u Ng\u0169 ph\u01b0\u1ee3ng, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda c\u00f3 h\u1ed3, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Ngo\u1ea1i Kim Th\u1ee7y Tr\u00ec ; tr\u00ean h\u1ed3 x\u00e2y c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y (gi\u1eefa v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu m\u1ed7i ch\u1ed7 1 c\u00e1i). \u1edf \u0111an b\u1ec7, long tr\u00ec, h\u1ed3 Th\u00e1i D\u1ecbch, c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y v\u00e0 t\u1ea7ng tr\u00ean c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e2u l\u01a1n (\u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u1ea1ch hoa b\u1eb1ng l\u01b0u ly c\u00e1c m\u00e0u). Ki\u1ec3u m\u1eabu t\u00f4n nghi\u00eam, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : Vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn, n\u00ean mu\u1ed1n t\u00ecm c\u00e1ch l\u00e0m d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c l\u1ef1c qu\u00e2n l\u00ednh, b\u00e8n \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u1eddi h\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 ngh\u1ec9 ng\u01a1i : m\u1ed7i ng\u00e0y l\u00e0m t\u1eeb s\u00e1ng s\u1edbm \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd Ng\u1ecd ((1) Kho\u1ea3ng 11 gi\u1edd.1) th\u00ec ngh\u1ec9 ; \u0111\u1ea7u gi\u1edd M\u00f9i ((2) Kho\u1ea3ng 14 gi\u1edd.2) l\u00e0m, ch\u1eadp t\u1ed1i ngh\u1ec9. L\u1ea1i ph\u00e1i 5 ng\u01b0\u1eddi trong Th\u00e1i y vi\u1ec7n \u0111em thu\u1ed1c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m, c\u00f3 ai \u0111au \u1ed1m th\u00ec ch\u1eefa cho.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu : \u201cX\u01b0a nay vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00f4 th\u00e0nh \u0111\u1ec1u l\u00e0m h\u01b0\u1edbng nam c\u00f3 ph\u1ea3i kh\u00f4ng ?\u201d. M\u1eadu th\u01b0a : \u201cV\u00e2ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng h\u01b0\u1edbng v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1eef t\u00fd, ng\u1ecd, th\u00ec c\u0169ng qu\u00fd, \u0111inh, nh\u00e2m, hay c\u00e0n, t\u1ed1n, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng nam\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cN\u0103m nay l\u00e0 n\u0103m Qu\u00fd t\u1ef5, h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng l\u00e0 h\u01b0\u1edbng \u201cs\u00e1t\u201d, m\u00e0 h\u01b0\u1edbng nam l\u00e0 h\u01b0\u1edbng l\u1ee3i, vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh n\u00ean l\u00e0m \u0111i. C\u00e2u n\u1ec7 v\u1ec1 s\u1ef1 ki\u00eang k\u1ef5, l\u00e0 c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a nh\u00e0 thu\u1eadt s\u1ed1, ta r\u1ea5t kh\u00f4ng tin, nh\u01b0ng vi\u1ec7c s\u1eeda sang th\u00e0nh tr\u00ec l\u00e0 k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u00ec theo l\u00e0nh, tr\u00e1nh d\u1eef c\u0169ng kh\u00f4ng sao !\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 k\u1ebb l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u00e2y n\u1ebfn b\u1eb1ng b\u1ea1c \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh. Tr\u1ef1c ban l\u00e0 l\u0169 T\u00f4n Th\u1ea5t Chung \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi. H\u1ed9 l\u0103ng Trung v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o v\u00e0 Ti\u1ec1n v\u1ec7 V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Cung c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch th\u1ee9c, \u0111\u1ee3i x\u00e9t. Sau \u0111\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed9m l\u00e9n b\u1ecf tang v\u1eadt \u1edf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Qu\u00e2n Trung v\u1ec7 nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em n\u1ed9p. C\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi can ch\u1ee9ng, b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch, tra t\u1ea5n m\u00e3i v\u1eabn ch\u01b0a nh\u1eadn. Vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh giam gi\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t, c\u00f2n th\u00ec th\u1ea3 ra c\u1ea3.<\/p>\n<p>T\u00ean ph\u1ea3n th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 \u1ed1c nha C\u1ed1 \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, c\u1ea7u vi\u1ec7n qu\u00e2n Xi\u00eam sang khu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ph\u1ee7 Ph\u1ee7 L\u1eadt. Vua Phi\u00ean l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u00e2n sai qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft. \u1ed1c nha C\u1ed1 l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i. N\u1eb7c Ch\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 b\u00e1o cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Giang ki\u00eam l\u0129nh b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng. Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i \u0111\u1ed9ng binh \u0111ao, h\u00e3y n\u00ean sai \u0111\u01b0a th\u01b0 nh\u1edd n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam b\u1eaft tr\u1ecb cho v\u00e0 tr\u00e1ch h\u1ecfi vi\u00ean ph\u1ee7 m\u1ee5c ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n v\u1ec1 c\u1edb ch\u1ee9a ch\u1ea5p k\u1ebb ph\u1ea3n th\u1ea7n ; \u0111\u1ee3i xem h\u1eafn x\u1eed tr\u00ed ra sao, r\u1ed3i sau s\u1ebd l\u00e0m cho th\u1ecfa \u0111\u00e1ng. S\u1edb t\u00e2u l\u00ean, Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cVi\u1ec7c \u1ea5y quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 \u00fd vua Xi\u00eam, ch\u1eb3ng qua do l\u0169 quan \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi tham c\u1ee7a, g\u00e2y v\u1ea1, nghe theo ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111ang tr\u1ed1n, nh\u1eefng mong c\u01b0\u1edbp b\u1eaft nh\u00e2n kh\u1ea9u m\u00e0 th\u00f4i. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m th\u1ebf, ph\u1ea3i l\u1eafm !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh ; b\u1ed5 T\u01b0 v\u1ee5 V\u0169 kh\u1ed1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb th\u00e1ng 8, th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, d\u00e2n \u0111\u00f3i B\u1eafc K\u1ef3, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o Thanh Hoa ki\u1ebfm \u0103n, c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. T\u00ecnh c\u1ea3nh \u1ea5y, ch\u00ednh m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y, th\u1eadt kh\u00f4ng \u0111ang t\u00e2m ! V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u00e0y cho l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 thay ph\u00e1t ch\u1ea9n, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i. B\u1edd h\u00e0o ngo\u00e0i th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1i c\u1ea7u \u0111\u00e1 \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan ch\u01b0a t\u1eebng x\u00e2y \u0111\u1eafp, c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u00e1 n\u00fai kh\u00e1 nhi\u1ec1u. V\u1eady xin quy\u1ec1n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t s\u1edf D\u01b0\u1ee1ng t\u1ebf l\u1edbn, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c d\u00e2n xi\u00eau l\u1ea1i, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh, thu\u00ea \u0111i l\u1ea5y \u0111\u00e1. V\u00e0 \u0111\u1ed3n Th\u1ee7y b\u1ea3o b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y x\u00f3i, n\u00ean \u0111\u00e0o c\u1ea3ng s\u00f4ng (t\u1eeb 2 x\u00e3 Ph\u00fa C\u1ed1c, Th\u1ecd H\u1ea1c \u0111\u1ebfn x\u00e3 Nam Ng\u1ea1n ra s\u00f4ng l\u1edbn, d\u00e0i 574 tr\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 7 th\u01b0\u1edbc) \u0111\u1ec3 d\u1eddi \u0111\u1ed3n Th\u1ee7y b\u1ea3o, l\u00e0m ra ch\u1ed7 kh\u00e1c. V\u1eady xin thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng lu\u00f4n th\u1ec3, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 c\u00e1i n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0m v\u00e0 sai ph\u00e1t ti\u1ec1n kho 1.000 quan, g\u1ea1o 2.000 ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1t ch\u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u00e0n b\u00e0, con tr\u1ebb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0n t\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 k\u00eau than v\u00e0o \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf th\u1ee9 hai \u0111\u00e3 kh\u1eafc in xong (t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 [1831] \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 13 [1832], th\u01a1 c\u1ed5 th\u1ec3 v\u00e0 kim th\u1ec3, g\u1ed3m 10 quy\u1ec3n, c\u1ed9ng 613 b\u00e0i, 2 quy\u1ec3n m\u1ee5c l\u1ee5c). Th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n v\u00e0 h\u1ed9i bi\u1ec7n c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ee3 l\u00e0m. Sau \u0111\u00f3, sai in ra, c\u1ea5p cho : c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf b\u1ed9, \u1edf vi\u1ec7n, \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, c\u00e1c quan Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m trong Kinh, c\u00e1c quan t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c quan h\u1ecdc ch\u00ednh \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c [T\u1ea3 tr\u1ef1c k\u1ef3 v\u00e0 H\u1eefu tr\u1ef1c k\u1ef3] v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTa nghe n\u00f3i t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 k\u00e9n t\u1eb1m tr\u1eafng, to h\u01a1n k\u00e9n th\u01b0\u1eddng, ch\u1eb3ng hay s\u1ea3n \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o, hay t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c \u0111em sang ? B\u1ed9 H\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u01b0 ra mua l\u1ea5y 1, 2 c\u00e2n th\u1eed xem th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTa xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 nh\u00e0 ch\u0103n t\u1eb1m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c, th\u1ea5y \u1edf d\u01b0\u1edbi nh\u00e0 \u0111\u00e0o s\u00e2u xu\u1ed1ng h\u01a1n 5 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed1t c\u1ee7i g\u1ed7 \u1edf tr\u00ean, \u0111\u1ec3 s\u01b0\u1edfi cho t\u1eb1m. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ch\u0103n t\u1eb1m, khi v\u00e0o nh\u00e0 t\u1eb1m, th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u01a1n, r\u00e9t th\u00ec s\u01b0\u1edfi l\u1eeda, n\u00f3ng th\u00ec b\u1ecf l\u1eeda, l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m m\u1ee9c \u0111\u1ed9. Ng\u1ea1n ng\u1eef c\u00f3 c\u00e2u : \u201cK\u00edn nh\u01b0 bu\u1ed3ng t\u1eb1m\u201d v\u00e0 ki\u00eang v\u00eda van v\u1edbi l\u1eddi n\u00f3i x\u00fai, nh\u01b0ng ta \u1edf trong cung, c\u00f3 cho nu\u00f4i t\u1eb1m, ch\u1eb3ng ki\u00eang c\u1eef g\u00ec, m\u00e0 t\u1eb1m v\u1eabn r\u1ea5t t\u1ed1t, th\u00ec l\u1eddi ng\u1ea1n ng\u1eef \u1ea5y ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng tin. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u01a1 t\u1eb1m c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, \u1edf H\u1ed3 Nam t\u1ed1t nh\u1ea5t. K\u00e9n t\u1eb1m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng t\u1ed1t, duy c\u00e1ch chu\u1ed9i t\u01a1 ch\u01b0a kh\u00e9o, cho n\u00ean s\u1eafc t\u01a1 k\u00e9m t\u01b0\u01a1i v\u00e0 nh\u0169n \u0111\u00f3 th\u00f4i. B\u1edfi th\u1ebf, x\u01b0a kia c\u00f3 g\u00e1i gi\u1eb7t l\u1ee5a chuy\u00ean l\u00e0m ngh\u1ec1 chu\u1ed9i t\u01a1\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u01b0\u1eddng v\u00e0 L\u00ea Quang Ch\u00fang, nh\u00e2n \u0111i c\u00f4ng sai nh\u1eadn \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 do b\u1ecdn gian th\u01b0\u01a1ng Gia \u0110\u1ecbnh kh\u1ea5n kh\u1ee9a, r\u1ed3i v\u00ec ch\u00fang m\u00e0 xin vi\u1ec7c. Vi\u1ec7c \u1ea5y ph\u00e1t gi\u00e1c, vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn th\u1ecb v\u1ec7 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ta v\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n r\u0103n b\u1ea3o, th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u01b0\u1eddng c\u00f2n d\u00e1m tham lam, m\u1eaft kh\u00f4ng tr\u00f4ng th\u1ea5y ph\u00e1p lu\u1eadt, tuy tang v\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tay, nh\u01b0ng b\u1ebb cong ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 xoay x\u1ecfa m\u01b0u toan, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady bu\u1ed9c ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c sau n\u00e0y : Ho\u00e0ng V\u0103n T\u01b0\u1eddng v\u00e0 L\u00ea Quang Ch\u00fang \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau m\u00f9a thu, s\u1ebd x\u1eed quy\u1ebft.<\/p>\n<p>Sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Nhi\u00eau c\u01b0\u1ee1i thuy\u1ec1n \u201cB\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng\u201d l\u1edbn, sang T\u00e2n Gia Ba l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u1edf khu r\u1eebng \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n vi\u00ean tr\u00f2n nh\u01b0 h\u00f2n \u0111\u1ea1n, \u0111em n\u1ea5u ch\u1ea3y ra ch\u1ea5t l\u1ecfng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i th\u00e0nh kh\u1ed1i, \u0111em th\u00ed nghi\u1ec7m th\u1ea5y n\u00f3 kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 lo\u1ea1i ng\u0169 kim. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh \u0111\u00e0o s\u00e2u \u0111\u1ebfn 7, 8 th\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 th\u1ea5y nh\u1eefng h\u00f2n \u0111\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u00e1c m\u00e0u \u0111\u1ecf, v\u00e0ng, \u0111en, tr\u1eafng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTrong kho\u1ea3ng m\u1edd m\u1ecbt, v\u1eadt g\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f3. Ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea5y 5 s\u1eafc c\u0169ng l\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 ng\u0169 h\u00e0nh. \u0110\u00f3 h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i kh\u00ed tinh hoa ng\u01b0ng l\u1ea1i, k\u1ebft th\u00e0nh ra th\u1ebf, r\u1ed3i c\u00f3 l\u1ebd s\u1ebd h\u00f3a ra ng\u0169 kim, c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng ! Nh\u1eefng h\u00f2n \u0111\u1ea1n \u1ea5y ch\u1ea5t d\u1eabu r\u1eafn, nh\u01b0ng s\u1ee9c n\u00f3 nh\u1eb9, kh\u00f4ng \u0111i xa \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c binh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cBinh ch\u1ebf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi ; m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 20 kh\u1ea9u s\u00fang d\u00e0i, 20 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 4 c\u00e1n c\u1edd. Th\u1ebf l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ec7 500 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ebfn 40 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u1edd. Xem binh ch\u1ebf c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, 2.000 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 2 l\u00e1 c\u1edd ; binh ch\u1ebf nh\u00e0 Thanh, c\u0169ng 1 v\u1ec7 ch\u1ec9 c\u00f3 4 l\u00e1 c\u1edd, ch\u1ee9 ch\u01b0a c\u00f3 n\u01b0\u1edbc n\u00e0o nhi\u1ec1u c\u1edd \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf ! S\u00fang \u0111\u1ec3 b\u1eafn, gi\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2m, \u0111\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft trong vi\u1ec7c d\u1ee5ng binh, c\u00f2n c\u1edd ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 huy l\u00fac lui, l\u00fac ti\u1ebfn, nhi\u1ec1u c\u00f3 \u00edch g\u00ec ! B\u1ed9 Binh ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ghi nh\u1edb : m\u1ed7i \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 c\u1ea5p cho 2 c\u1edd th\u00f4i, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTa xem binh l\u00ednh nh\u00e0 Thanh, qu\u00e1 n\u1eeda l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, s\u1ed1 t\u1ea1i ng\u0169 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. C\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y nh\u01b0 Anh C\u00e1t L\u1ee3i l\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh nh\u1ea5t, m\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 5, 6 v\u1ea1n. S\u1ed1 qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta hi\u1ec7n c\u00f3 t\u00ean \u1edf trong s\u1ed5 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, nay \u0111ang l\u00fac thi\u00ean h\u1ea1 thanh b\u00ecnh, ta mu\u1ed1n m\u1ed9t phen s\u00e1ng l\u1eadp ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, cho qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Nh\u01b0ng v\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f2n c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c qu\u00e2n n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd t\u1eeb t\u1eeb b\u00e0n t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cK\u1ebb \u0111\u1ee9ng nguy\u00ean \u0111\u01a1n t\u1ed1 gi\u00e1c v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1eadu \u0111inh \u00edt c\u00f3 x\u00e1c th\u1ef1c, c\u00f2n nh\u1eefng d\u00e2n b\u1ecb t\u1ed1 c\u00f3 khi v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i tr\u1ed1n tr\u00e1nh, d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh xi\u00eau gi\u1ea1t ! Nay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh xin th\u00f4ng s\u1ee9c kh\u1eafp c\u00e1c h\u1ea1t : ai c\u00f3 mu\u1ed1n t\u1ed1 gi\u00e1c vi\u1ec7c l\u1eadu \u0111inh, th\u00ec cho \u0111\u01b0a \u0111\u01a1n trong h\u1ea1n tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t ; n\u1ebfu tuy\u1ec3n xong m\u1edbi t\u1ed1 c\u00e1o, th\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t n\u1eefa v\u00e0 chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u00e1i l\u1ec7nh tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i t\u1ed9i l\u1eadu \u0111inh, trong lu\u1eadt \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c bao gi\u1edd. Duy l\u0169 c\u00f4n \u0111\u1ed3 h\u01b0 h\u1ecfng, tr\u1ea3 th\u00f9, b\u00e1o o\u00e1n, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y s\u1ef1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111e d\u1ecda l\u00e0ng x\u00f3m, cho n\u00ean \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c m\u00e0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 vu. V\u0103n \u00e1n h\u00e3y c\u00f2n nhan nh\u1ea3n ra \u0111\u00f3. Th\u00f3i \u1ea5y th\u1eadt \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Nay c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh, n\u00ean truy\u1ec1n cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 : s\u1ee9c kh\u1eafp h\u1ea1t m\u00ecnh, l\u00e0ng n\u00e0o c\u00f3 \u1ea9n l\u1eadu, cho c\u1ee9 th\u1ef1c b\u00e0y t\u1ecf ; r\u1ed3i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng tuy\u1ec3n l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c tra x\u00e9t, h\u1ec5 k\u1ebb n\u00e0o t\u1ed1 c\u00e1o kh\u00f4ng th\u1ef1c, th\u00ec k\u1ebft t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n. N\u1ebfu k\u1ef3 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t \u0111\u00e3 xong, trong s\u1ed1 l\u00ednh, s\u1ed1 ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, n\u1ed9i 1 n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khi\u1ebfu n\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ec3 l\u0169 \u0111i\u00eau ngoan kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 khua m\u00faa, m\u00e0 d\u00e2n ta m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng y\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ch\u1ee9c Tri b\u1ea1 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u00e2n binh, tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc, T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m) ; ch\u1ee9c Tri b\u1ea1 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh, tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc, Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m) ; ch\u1ee9c Tri b\u1ea1 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tinh binh, tr\u1eadt Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc, T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m). T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u00e2n binh, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tinh binh \u0111\u1ec1u b\u1edbt \u0111i. M\u1ed7i \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i. H\u1ec5 Tri b\u1ea1 c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i m\u00e0 c\u1ea7n m\u1eabn, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, t\u00e2u xin cho l\u00e0m th\u00ed sai. S\u1ed5 ng\u1ea1ch \u0110i\u1ec3n ty : v\u1ec1 Th\u00e2n binh, l\u00fac m\u1edbi th\u00ed sai, Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ; l\u1ea1i th\u00ed sai Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u00e3n h\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi th\u00ed sai Tri b\u1ea1. V\u1ec1 c\u1ea5m binh, l\u00fac m\u1edbi th\u00ed sai, T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u00e3n h\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ; l\u1ea1i th\u00ed sai T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, m\u00e3n h\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi th\u00ed sai Tri b\u1ea1. K\u1ef3 h\u1ea1n th\u00ed sai \u0111\u1ec1u 6 n\u0103m, m\u00e3n h\u1ea1n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, Cao Vi\u1ebft Bi\u1ec7n, Qu\u00e1ch \u0110\u00ecnh Chi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n d\u00f2 b\u1eaft, \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, xin l\u1ea1i r\u1ed9ng cho m\u1ed9t h\u1ea1n 6 th\u00e1ng n\u1eefa, \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 d\u00f2 b\u1eaft\u201d. Vua \u01b0ng cho.<\/p>\n<p>H\u1ed3 H\u1ef1u l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cth\u1ed5 Tri ch\u00e2u M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, nay C\u00f4ng Tr\u1ecdng xin giam l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh 1 n\u0103m, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u1ee7y cho th\u00e2n thu\u1ed9c d\u00f2 b\u1eaft l\u0169 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ee5ng H\u00f3a, thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, m\u00e0 nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u00e3 quen th\u1ee7y th\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea5t. N\u1ebfu \u1ee7y cho vi\u1ec7c d\u00f2 x\u00e9t, th\u00ec nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1eafn v\u00ec t\u00ecnh th\u00e2n, s\u1ebd s\u1ed1t s\u1eafng ra s\u1ee9c l\u00f9ng t\u00ecm, c\u00f3 khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 t\u1ed9i ph\u1ea1m \u1ea5y \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n ; n\u1ebfu h\u1ebft n\u0103m kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd ph\u00e1t v\u00e3ng h\u1eafn \u0111i, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cL\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y r\u1ea5t ph\u1ea3i. L\u0169 Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u1ea5t C\u00f4ng \u0111\u1ec1u ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n, \u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u1ed3 H\u1ef1u h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a xong ! N\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang th\u00ec ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y c\u00f4ng b\u00f9 t\u1ed9i. N\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00f3i su\u00f4ng, th\u00ec t\u1ed9i l\u1ea1i th\u00eam t\u1ed9i \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>Truy khai ph\u1ee5c cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean \u0110\u1ea3n l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang (\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, \u0110\u1ea3n ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 gi\u00e1 g\u1ea1o xu\u1ed1ng mau, nh\u01b0ng trong t\u1eadp t\u1ea5u kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a d\u00e2n gian.<\/p>\n<p>Vua xem t\u1ea5u, ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n t\u00ecnh ra sao ? Ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1eef n\u00f3i \u0111\u1ebfn, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 quan l\u00e0m v\u00ec, v\u0103n chi\u1ebfu l\u1ec7 !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb Kinh k\u1ef3 ra B\u1eafc, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chia h\u1ea1t, \u0111\u1eb7t quan, c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau m\u1ed9 thu\u1ed9c binh \u0111\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n sai khi\u1ebfn. T\u1eeb Kinh k\u1ef3 tr\u1edf v\u00e0o Nam, c\u00e1c t\u1ec9nh nay \u0111\u00e3 chia h\u1ea1t \u0111\u1eb7t quan, xin c\u0169ng n\u00ean cho theo c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 v\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 thu\u1ed9c binh \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c ; c\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n, sao n\u00ean vin \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 ? V\u1eady nh\u1eefng vi\u00ean \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh n\u00e0o t\u1eeb B\u1eafc K\u1ef3 th\u1eb3ng \u0111i\u1ec7u v\u00e0o m\u00e0 c\u00f3 thu\u1ed9c binh th\u00ec cho \u0111em theo, c\u00f2n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i B\u00ecnh Thu\u1eadn, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 chia l\u00e0m hai ban, b\u1ed1n ban ho\u1eb7c n\u0103m ban, r\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t ; v\u1eady xin chia l\u00e0m ba ban\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>C\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung l\u00e0m \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 kh\u00e9o \u0111\u1eb9p, th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 300 quan ti\u1ec1n ; sai 2 Hi\u1ec7u \u00fay, 2 Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y, 4 th\u1ecb v\u1ec7, 6 h\u1ed9 v\u1ec7, 4 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u1ec7 C\u1ea9m y, 10 binh l\u00ednh ; 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 6 binh l\u00ednh ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m \u0111eo s\u00fang, m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i ban, thay nhau coi gi\u1eef.<\/p>\n<p>Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf \u0111\u00fac d\u1ea5u ki\u1ec1m cho th\u1ee7 h\u1ed9 vi\u00ean coi gi\u1eef c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n v\u00e0 coi gi\u1eef c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. C\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh c\u00f9ng c\u1eeda Th\u1ee7y quan \u0110\u00f4ng th\u00e0nh v\u00e0 c\u1eeda Th\u1ee7y quan T\u00e2y th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 ch\u1eef \u201cTh\u1ee7 h\u1ed9\u201d\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i d\u1ea5u ki\u1ec1m m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t cho (\u0111\u1ec1u b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng). D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Phan Phu l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTheo t\u1eadp t\u1ea5u ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i, ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh t\u1ec9nh Phi\u00ean An ki\u00eam l\u00fd T\u00e2n Long, th\u1ed1ng tr\u1ecb B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, v\u1ea3 l\u1ea1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng \u1edf chung quanh t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, bu\u00f4n b\u00e1n s\u1ea7m u\u1ea5t, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i xung y\u1ebfu. V\u1eady xin n\u00ean \u0111\u1ed5i ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh ki\u00eam l\u00fd B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, th\u1ed1ng tr\u1ecb T\u00e2n Long, c\u00f2n ch\u1ed7 l\u1ef5 s\u1edf B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh h\u01a1i xa, nay T\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ee7, n\u00ean \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 l\u1ef5 \u1edf ngay nguy\u00ean ch\u1ed7 tr\u1ea5n Phi\u00ean An \u0111\u00f3ng tr\u01b0\u1edbc, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i\u201d. Vua y l\u1eddi t\u1ea5u.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh (th\u00e0nh m\u1edf 4 c\u1eeda ti\u1ec1n, h\u1eadu, t\u1ea3, h\u1eefu, m\u1ed7i m\u1eb7t \u0111\u1ec1u d\u00e0i 140 tr\u01b0\u1ee3ng). Tr\u01b0\u1edbc kia khi chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00f9ng v\u1edbi Gi\u00e1m th\u00e0nh ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 x\u00e3 Trung Ti\u1ebft, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0, \u0111\u1ecba th\u1ebf cao r\u00e1o r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u00fai C\u1ea3m S\u01a1n, l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng d\u00e0i ch\u1ea3y quanh ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, v\u00f2ng sang b\u00ean t\u1ea3, tr\u00ean th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng N\u1ea1i Giang, d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng ra c\u1eeda Lu\u1eadt. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t khu \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb9p. H\u1ecd b\u00e8n xin \u0111\u00f3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ea5y, duy c\u00f3 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng h\u01a1i m\u1eb7n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u ph\u1ea3i \u0111\u00e0o gi\u1ebfng \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i, r\u1ed3i cho thi h\u00e0nh. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd l\u1ea5y 3.000 qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf 2 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 \u2013 T\u0129nh, \u1ee7y cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 tr\u00f4ng coi m\u1ecdi vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f2n cao. Vua chu\u1ea9n cho l\u1ea1i l\u1ea5y 15.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho b\u00e1n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc K\u1ef3, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, lu\u00f4n b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f3i k\u00e9m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i \u0111i ki\u1ebfm \u0103n kh\u1eafp \u0111\u00f4ng t\u00e2y, th\u1ebf m\u00e0 s\u1edf t\u1ea1i y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. \u00fd h\u1eb3n g\u1eb7p lo\u1ea1n \u1edf cu\u1ed1i \u0111\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea, nh\u00e2n t\u00e2m phong t\u1ee5c \u0111\u00e3 th\u1ed1i n\u00e1t qu\u00e1 l\u1eafm, cho n\u00ean l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi ng\u1ea5m ng\u1ea7m xui khi\u1ebfn, \u0111\u1ed5i b\u1ecf th\u00f3i b\u1ea1c tr\u1edf l\u1ea1i phong t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh ch\u0103ng ?\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng k\u00fd t\u00e2u l\u00ean n\u00f3i : \u201cHai t\u1ec9nh Phi\u00ean An, An Giang, n\u01a1i th\u00ec xe thuy\u1ec1n t\u1ee5 h\u1ecdp, n\u01a1i th\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf xung y\u1ebfu, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Th\u1ebf m\u00e0 c\u01a1 binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eadp luy\u1ec7n th\u00e0nh th\u1ea1o ! V\u1eady xin l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 v\u1ec7 Kinh binh \u0111\u1ebfn th\u00fa, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 l\u00fac ho\u00e3n l\u00fac c\u1ea5p c\u00f3 qu\u00e2n nanh vu\u1ed1t gi\u00fap \u0111\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t Nam K\u1ef3 v\u1ed1n g\u1ecdi c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 trung ngh\u0129a, d\u1eabu n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ph\u01b0\u01a1ng xa \u0111\u00e2u c\u0169ng nghe bi\u1ebft, t\u1eeb l\u00fac d\u1ea5y qu\u00e2n \u1edf \u0110\u00f4ng Th\u1ed5 \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u1ea5y l\u1ea1i d\u01b0 \u0111\u1ed3, \u0111\u1ec1u nh\u1edd s\u1ee9c gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n Nam K\u1ef3 c\u1ea3. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a c\u00f3 l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4ng nh\u1edb ngh\u0129 \u0111\u1ebfn. Hu\u1ed1ng chi do s\u1ef1 b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng ung dung c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta, ch\u1eafc nh\u00e2n d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111\u1ee9c vui h\u00f2a \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m r\u1ed3i. H\u1ecd m\u1ed9t l\u00f2ng nghi nh\u1edb, ch\u1eb3ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean. Ch\u1ec9 hi\u1ec1m n\u1ed7i vi\u00ean quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, chuy\u00ean coi gi\u1eef \u1edf ngo\u00e0i nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u0103n d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb3ng bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng v\u1ed7 v\u1ec1 nu\u00f4i d\u1ea1y cho ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 th\u00f3i d\u00e2n d\u1ea7n \u0111\u1ebfn ki\u00eau b\u1ea1c, binh b\u1ecb c\u0169ng g\u1ea7n nh\u01b0 tr\u1ec5 tr\u00e0ng. L\u1ed7i \u1ea5y c\u00f2n \u0111\u1ed5 cho ai \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ta \u0111o\u00e1i tr\u00f4ng v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam, qu\u1eb7n l\u00f2ng m\u01b0u t\u00ednh nh\u1eefng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu. Nay l\u00e0 l\u00fac m\u1edbi chia h\u1ea1t, \u0111\u1eb7t quan, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ng\u0103n n\u1eafp, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t th\u00fa binh, ta \u0111\u00e3 t\u00ednh k\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i thi\u1ebft tha xin n\u1eefa. Duy ta ngh\u0129 : c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp lan tr\u00e0n ; sau khi chia t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t quan ng\u00e0y d\u1ea7n y\u00ean \u1ed5n. Hi\u1ec7n nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u00fa c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn, ch\u1ec9 c\u00f3 2 v\u1ec7 Kinh binh l\u00e0 \u0111\u1ee7 tr\u1ea5n \u00e1p ; hu\u1ed1ng chi c\u00e1c h\u1ea1t Nam K\u1ef3, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 B\u1eafc K\u1ef3, m\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n l\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edt. N\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u1edd r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tr\u00f4ng c\u1eady, th\u00ec m\u1ed9t hai v\u1ec7 qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, sao \u0111\u1ee7 d\u00f9ng l\u00e0m nanh vu\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c ? C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi do ta k\u00e9n ch\u1ecdn c\u1eed ra ch\u00ednh m\u00ecnh g\u00e1nh v\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00ean ch\u1ea5n ch\u1ec9nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0 nghi\u00eam ch\u1ea5p quan v\u00f5 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m m\u1ed9t ch\u00fat g\u00ec kh\u00f3 ch\u1ecbu phi\u1ec1n l\u1ee5y \u0111\u1ec3 cho s\u1ee9c qu\u00e2n c\u00f3 th\u1eeba, thao di\u1ec5n th\u00e0nh th\u1ee5c, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c. Sau n\u00e0y, n\u1ebfu c\u1ea7n ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec ta s\u1ebd ban ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ngay, n\u00e0o c\u00f3 mu\u1ed9n g\u00ec !\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cKho ch\u1ee9a \u0111\u0169i ta v\u00e0 v\u1ea3i tr\u1eafng hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y ph\u00e8. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u1edf d\u00e2n gian gi\u00e1 \u0111\u0169i v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ea1i h\u01a1i cao. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c h\u1ea1t : nh\u1eefng thu\u1ebf \u0111\u0169i, v\u1ea3i ph\u1ea3i n\u1ed9p v\u1ec1 n\u0103m nay v\u00e0 s\u1ed1 c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u gia \u01a1n chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo s\u1ed1 \u0111inh \u0111\u1ec1u n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ; n\u1ebfu ai mu\u1ed1n n\u1ed9p b\u1eb1ng \u0111\u0169i, v\u1ea3i c\u0169ng cho\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng \u0111i Qu\u1ea3ng Nam, th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng \u0111i Thanh Hoa. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y t\u1ebft Thanh minh, B\u1eb1ng \u0111\u1ebfn 2 l\u0103ng V\u0129nh Di\u1ec5n ((1) V\u0129nh Di\u1ec5n : l\u0103ng v\u1ee3 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc T\u1ea7n (Hi\u1ebfu v\u0103n) \u1edf x\u00e3 Chi\u00eam S\u01a1n, huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam.1) v\u00e0 V\u0129nh Di\u00ean ((2) V\u0129nh Di\u00ean : l\u0103ng v\u1ee3 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Chu (Hi\u1ebfu chi\u00eau), c\u00f9ng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m tr\u00ean.2), T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn 2 l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean v\u00e0 V\u0129nh Nguy\u00ean, kh\u00e2m m\u1ea1ng l\u00e0m l\u1ec5. V\u1ec1 sau, c\u1ee9 theo th\u1ebf l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p ph\u00e1t bi\u1ec3n b\u00e0i cho c\u00e1c thuy\u1ec1n, t\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec \u0111\u00f3ng d\u1ea5u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t ; t\u1ec9nh n\u00e0o theo l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f3 ho\u1eb7c c\u00f2n khuy\u1ebft T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng m\u00e0 chi\u1ebfu c\u1ea5p. C\u00f2n thu\u1ebf l\u1ec7 v\u1eabn do ty B\u1ed1 ch\u00ednh chuy\u00ean l\u00e0m. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua \u0111i xem x\u00e9t ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n, th\u1ea5y tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e1i x\u01b0\u1edfng l\u00e0m t\u1ea1m, n\u00ean b\u1ea3o \u0110\u1ed5ng l\u00fd Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, ta theo \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u0111i ch\u01a1i s\u01a1n l\u0103ng, tr\u00ean l\u0103ng c\u00f3 c\u00e1i nh\u00e0 r\u1ea1p l\u1ee3p c\u1ecf th\u00ecnh l\u00ecnh \u0111\u1ed5, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00e8 ch\u1ebft. \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o v\u00e0 ta \u0111\u1ec1u \u1edf trong c\u00e1i r\u1ea1p \u1ea5y, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng can chi, d\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ea7n linh gi\u00fap \u0111\u1ee1. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o khoan dung nh\u00e2n t\u1eeb, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u1ebfn. Gi\u00e1 ph\u1ea3i ta th\u00ec ta quy\u1ebft kh\u00f4ng tha th\u1ee9. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed7 ta kh\u00f4ng b\u1eb1ng Ho\u00e0ng kh\u1ea3o. Ta l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ea7n \u0111i thuy\u1ec1n, thuy\u1ec1n m\u1eafc c\u1ea1n, mui thuy\u1ec1n g\u1eaby s\u1ee5t xu\u1ed1ng, b\u1ed7ng nghe c\u00f3 ti\u1ebfng r\u0103ng r\u1eafc, ta \u0111\u1ee9ng l\u00ean ngo\u1ea3nh l\u1ea1i, th\u00ec ra c\u00e1i v\u00e1n ng\u1ed3i, \u0111\u00e3 v\u1ee1. Vi\u1ec7c \u1ea5y d\u1eabu l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean, xong c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh tr\u1eddi ; v\u00ec th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng lo xa \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng qu\u00e1 lo, c\u0169ng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 n\u00ean vui \u0111\u1ea1o tr\u1eddi, y\u00ean s\u1ed1 m\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec n\u00ean gi\u1eef g\u00ecn nh\u01b0 l\u1ed9i trong n\u01b0\u1edbc s\u00e2u, \u0111i tr\u00ean v\u00e1n m\u1ecfng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu, m\u00e0 trong h\u1ea1t, g\u1ea1o k\u00e9m d\u00e2n kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n. V\u1eady xin tri\u1ec3n h\u1ea1n cho \u0111\u1ebfn v\u1ee5 chi\u00eam, s\u1ebd thu c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ec3\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u00f3c \u1edf kho c\u00f2n ph\u1ea3i b\u1ecf ra \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n v\u00e0 cho d\u00e2n vay, n\u1eefa l\u00e0 \u1edf trong d\u00e2n gian ? V\u1eady chu\u1ea9n y cho l\u00e0m theo l\u1eddi xin\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u1ea5n th\u1ee7 S\u01a1n Nam, gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c thu s\u1ed1 thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu, \u0111\u1ebfn nay b\u1ea3n \u00e1n thanh tra x\u00e9t ra. C\u1eadn ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p v\u00e0 d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f2n ghi gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, c\u1ed9ng l\u00e0 7 c\u1ea5p. B\u1ed9 Binh \u0111em \u0111\u1ee7 l\u00fd do t\u00e2u l\u00ean. C\u1eadn b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 3 huy\u1ec7n An H\u00f3a, Ph\u1ee5ng H\u00f3a v\u00e0 L\u1ea1c Th\u1ed5 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t r\u1eebng n\u00fai, thung l\u0169ng, ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a v\u00e0 Thanh Hoa, r\u1ea5t d\u1ec5 cho b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea9n n\u00e1u. Th\u1ebf m\u00e0 l\u00ednh t\u1ec9nh c\u00f2n \u00edt, sai ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. V\u1eady xin ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n th\u00fa\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 qu\u00e2n t\u1ea1i ng\u0169 c\u1ee7a t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i c\u00f3 2 \u0111\u1ed9i do H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, sao \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i ? Song nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u xin \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 \u00fd d\u1ef1 b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y ra vi\u1ec7c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng tr\u00edch th\u00eam l\u1ea5y 3 \u0111\u1ed9i l\u00ednh \u1edf c\u01a1 Thi\u1ec7n v\u00f5 \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00ec l\u00ednh 2 c\u01a1 H\u1eefu v\u00e0 H\u1eadu \u1edf t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh b\u1ecf tr\u1ed1n nhi\u1ec1u, chu\u1ea9n cho H\u1eefu c\u01a1 c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i 86 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i : nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u00ec, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 43 ng\u01b0\u1eddi ; H\u1eadu c\u01a1 106 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i : nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u00ec, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 53 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. V\u00e0 s\u1ebd m\u1ed9 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u1ea1ch\u201d (c\u01a1 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n ti\u1ebfp v\u1ec1 l\u1ec7 chi l\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi T\u00f4n th\u1ea5t. Ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean trong T\u00f4n th\u1ea5t t\u1eeb Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, v\u1eabn chi\u1ebfu ph\u1ea9m h\u00e0m c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, T\u00f2ng l\u1ee5c \u0111\u1ebfn T\u00f2ng c\u1eedu, ngang v\u1edbi th\u1ecb v\u1ec7, h\u1ed9 v\u1ec7 : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ec1n 24 quan, g\u1ea1o 24 ph\u01b0\u01a1ng ; ti\u1ec1n \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n th\u00ec chi\u1ebfu theo ph\u1ea7m c\u1ea5p m\u00e0 chi, l\u0129nh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng ai sung v\u00e0o t\u1ea3 h\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf ty, tuy kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea9m c\u1ea5p, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m c\u0169ng chi ti\u1ec1n 21 quan, g\u1ea1o 21 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi ch\u1ee9c nh\u00e0n t\u1ea3n. Vua y theo.<\/p>\n<p>Quan b\u1ed9 H\u1ed9 l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cChi h\u1ecd xa, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i nh\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Hi\u1ec7p, thu\u1ed9c d\u00f2ng d\u00f5i ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Hu\u1ec7, xin cho \u0103n n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i nh\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Hi\u1ec7p v\u00e0 ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Hu\u1ec7, \u0111\u1ec1u can \u00e1n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch h\u1ea1ng n\u1eb7ng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i to v\u1edbi t\u00f4ng mi\u1ebfu v\u00e0 x\u00e3 t\u1eafc ! Ph\u00e1i h\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00fang h\u00e1 n\u00ean cho d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t n\u1eefa ?\u201d. Li\u1ec1n ra l\u1ec7nh cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5 h\u1ecd m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 2 ph\u00e1i \u1ea5y, c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p c\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, th\u00f4i kh\u00f4ng cho n\u1eefa. R\u1ed3i sao l\u1ee5c l\u1eddi chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0a cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (4 m\u1eb7t th\u00e0nh : m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp r\u1ed9ng th\u00eam 33 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 m\u1eb7t h\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng th\u00eam 16 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t sau \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169).<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n T\u00fa thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i ngh\u0129 : vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn, T\u00fa kh\u00f3 m\u00e0 ki\u00eam l\u00e0m c\u1ea3. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai Trung qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111i tr\u00f4ng coi. Cho th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Trung qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh An Giang l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu, t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng tr\u00e1ng. C\u00f2n \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, th\u1ebf \u0111\u1ea5t h\u1ebbo l\u00e1nh ch\u1eadt h\u1eb9p, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i. Sai Gi\u00e1m th\u00e0nh theo Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n c\u00f9ng \u0111i xem \u0111\u1ea5t ch\u1ecdn l\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o cao r\u00e1o, ch\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 Ti\u1ec1n Giang, H\u1eadu Giang, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c trung \u0111\u1ed9, th\u00ec l\u1eadp l\u00e0m t\u1ec9nh th\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 2 n\u01a1i : m\u1ed9t l\u00e0 \u1edf th\u00f4n Long S\u01a1n, m\u1ed9t l\u00e0 \u1edf th\u00f4n Ki\u1ebfn Long v\u00e0 th\u00f4n T\u00fa \u0110i\u1ec1n (ba th\u00f4n Long S\u01a1n, Ki\u1ebfn Long, T\u00fa \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean) v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t, t\u00e2u l\u00ean. H\u1ecd cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh An Giang ph\u00eda t\u00e2y li\u1ec1n v\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p, ph\u00eda nam ph\u1ea3i ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 Xi\u00eam La. S\u1ef1 kh\u1ed1ng ch\u1ebf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u00e0 quan h\u1ec7 \u1edf vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh n\u00e0y. Theo b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u00ec th\u00f4n Ki\u1ebfn Long v\u00e0 th\u00f4n T\u00fa \u0110i\u1ec1n \u1edf v\u00e0o gi\u1eefa t\u1ec9nh, \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u01a1i th\u1ea5p. Nh\u00e2n d\u00e2n tuy \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng g\u00f3p nh\u01b0ng \u0110\u00f4ng \u2013 B\u1eafc \u0111i Nam Vang h\u01a1n 31.000 tr\u01b0\u1ee3ng, T\u00e2y \u2013 Nam \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean h\u01a1n 28.000 tr\u01b0\u1ee3ng. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n ti\u1ebfp \u1ee9ng, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00e1ch tr\u1edf xa kh\u01a1i ! C\u00f2n Long S\u01a1n th\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u01b0\u1ee3ng du, \u0111\u1ecba th\u1ebf cao r\u1ed9ng l\u1ea1i th\u00eam c\u00f3 Ti\u1ec1n Giang, H\u1eadu Giang nh\u01b0 v\u1ea1t \u00e1o v\u00e0 \u0111ai l\u01b0ng \u00f4m th\u1eaft l\u1ea5y. Th\u1ef1c l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf h\u1eefu h\u00ecnh. D\u1eabu ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u1edf \u00edt, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 h\u01a1i xa nh\u01b0ng T\u00e2y \u2013 Nam \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean h\u01a1n 19.000 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u00f4ng \u2013 B\u1eafc \u0111i Nam Vang h\u01a1n 23.000 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long h\u01a1n 25.000 tr\u01b0\u1ee3ng. D\u00f9ng \u0111\u00f3 l\u00e0m n\u01a1i \u0111i l\u1ea1i ti\u1ebfp \u1ee9ng th\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e0ng. N\u1ebfu \u0111\u00f3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ea5y, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i h\u00ecnh th\u1eafng \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf bi\u00ean gi\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n, sai b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u01b0a b\u1ea3n \u0111\u1ed3, c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, v\u00ec s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 \u00edt. Sai \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1o th\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 Ph\u00fa B\u00ecnh. Nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 ph\u1ee7 Th\u00f4ng H\u00f3a thu\u1ed9c t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u theo h\u1ecdc t\u1eadp \u1edf \u0111\u00f3. Nguy\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110\u1ed3ng \u0111i\u1ec1u \u0111i \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXXXIX<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2, duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf 6 t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3. Vua sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea, L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o, Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n, L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u1ed9c, th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh, ki\u00eam Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb thu\u1ed9c V\u0169 l\u00e2m dinh H\u1eefu d\u1ef1c l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tri, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1, chia nhau \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y (huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a ph\u1ee5 v\u1ec1 Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n T\u00e2y, s\u00e1u huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng, Duy Ti\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Ph\u00fa Xuy\u00ean, S\u01a1n Minh, Ho\u00e0i An thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i, v\u00ec m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ecb l\u1ee5t, d\u00e2n c\u01b0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ea3n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, n\u00ean ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd duy\u1ec7t tuy\u1ec3n). \u0110\u1ebfn l\u00fac t\u1ed5ng s\u00e1ch d\u00e2n l\u00ean, s\u1ed1 \u0111inh tr\u1ed9i h\u01a1n 10.000 ng\u01b0\u1eddi (n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] nh\u00e2n s\u1ed1 trong s\u1ed5 \u0111inh c\u00f3 200.730 ng\u01b0\u1eddi, k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n n\u00e0y tr\u1ed9i ra 16.110 ng\u01b0\u1eddi). Vua ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ghi c\u00f4ng, ban th\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 ki\u00eam l\u0129nh c\u1ea3 ty Thanh c\u1ea9n (tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng N\u1ed9i gi\u00e1m l\u00e0 Chu Ph\u01b0\u1edbc N\u0103ng ki\u00eam qu\u1ea3n).<\/p>\n<p>L\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, t\u00e2u xin ch\u1ecdn b\u1ed5 V\u0169 kh\u1ed1 th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o Khoa Minh r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c nha \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u00e0o nha N\u1ed9i v\u1ee5 hay nha V\u0169 kh\u1ed1 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 t\u1ed9i m\u00e0 tr\u1ed1n. Sao h\u1ecd ch\u1eb3ng ngh\u0129 : c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u0103m, th\u00ec \u0111i \u0111\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i ? V\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ecd ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u01a1i b\u1eddi, r\u1ed3i do \u0111\u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ee5c kho\u00e9t c\u1ee7a c\u00f4ng, th\u00ec mu\u1ed1n kh\u1ecfi t\u1ed9i sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Tr\u01b0\u1edbc kia Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh th\u01b0\u1eddng n\u00f3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ec1u ch\u1eb3ng kh\u1ecfi t\u1ed9i. Nh\u01b0ng th\u1eed ngh\u0129 : Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e0 l\u00fac \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 hay \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u00e1nh v\u1edbi b\u1ea1c r\u00f2ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho chi\u1ebft tr\u1eeb \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf. L\u1ea1i v\u00ec b\u1ea1c kh\u1ed1i c\u00f3 khi l\u1eabn l\u1ed9n c\u1ea3 ch\u00ec v\u00e0 s\u1eaft, cho n\u00ean cho d\u00f9ng phi\u1ebfn m\u1ecfng. Nay, s\u1ed1 b\u1ea1c do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ed9p thu\u1ebf c\u00f3 xen c\u1ea3 b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n, l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u00fac th\u00e0nh phi\u1ebfn m\u1ecfng, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i kh\u1ecfi hao th\u00eam, th\u1ebf l\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng th\u1ed5 ng\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 thoi d\u00e0y th\u00ec n\u00ean tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t, hai thoi m\u00e0 ch\u1eb7t ra ho\u1eb7c \u0111\u1eadp b\u1eb9t, x\u00e9t nghi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ea5y pha l\u1eabn ch\u1ea5t kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u cho nh\u1eadp kho, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00fac l\u1ea1i l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Cho : nguy\u00ean th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m, v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kho Kinh th\u00e0nh. (B\u01b0u v\u1ec1 ch\u1ecbu tang, h\u1ebft h\u1ea1n, v\u00e0o Kinh h\u1eadu b\u1ed5).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n \u1edf t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng cao\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u1ec9nh lu\u00f4n b\u1ecb b\u00e3o, l\u1ee5t, l\u00faa m\u00e1 thi\u1ec7t h\u1ea1i kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Ta xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u0103m h\u1ecfi, l\u1ea1i \u0111em th\u00f3c kho h\u00e0ng m\u1ea5y v\u1ea1n, \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n, b\u00e1n r\u1ebb v\u00e0 cho vay, t\u01b0\u1edfng nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o t\u00fang c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ea1m s\u1ed1ng y\u00ean m\u00e0 l\u00e0m \u0103n r\u1ed3i. Nay h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xi\u00eau gi\u1ea1t \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 n\u00ean y\u00ean l\u1eb7ng ng\u1ed3i nh\u00ecn ? V\u1eady h\u00e3y l\u1ea5y 1.000 quan ti\u1ec1n, 2.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t cho ngay !\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 B\u00f9i Tu\u1ea5n Tuy\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An. Th\u0103ng Gi\u00e1o th\u1ee5 Th\u0103ng Hoa l\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 Trinh l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Gi\u00e1o th\u1ee5 Qu\u1ea3ng Ninh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fd \u0110\u1ee9c l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long, Gi\u00e1o th\u1ee5 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Ngh\u0129a l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Huy\u1ec7n th\u1eeba An \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thuy\u00ean l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Ban l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m cho con trai, con g\u00e1i H\u00f2a T\u0129nh Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng (2 con trai : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m 36 quan ti\u1ec1n, 24 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; 9 con g\u00e1i : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m 24 quan ti\u1ec1n, 24 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ed3n Ng\u1ea3i Am, V\u0103n \u00fac, \u0110\u1ed3 S\u01a1n, Ph\u01b0\u01a1ng Ch\u1eed v\u00e0 \u0110\u1ed3n S\u01a1n, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1ea1m quy\u1ec1n cho Ph\u00f3 t\u1ed5ng v\u00e0 th\u1ed5 h\u00e0o s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111em theo \u01b0\u1edbc 30, 40 th\u1ee7 h\u1ea1 kh\u00f4ng ch\u1eebng. H\u1eb1ng n\u0103m, l\u00e0m s\u1ed5 danh s\u00e1ch, ch\u1ec9 ghi t\u00ean su\u00f4ng th\u00f4i. Nay xin x\u00e9t xem \u0111\u1ed3n n\u00e0o xung y\u1ebfu, th\u00ec li\u1ec7u sai bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u00e0 b\u1ecf h\u1ebft c\u00e1c t\u00ean th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 ch\u1ee9c s\u1eafc c\u1ee7a h\u1ecd \u0111i !\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Nam Ch\u00e2n, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2 huy\u1ec7n Nam Ch\u00e2n v\u00e0 Ch\u00e2n Ninh. \u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Ngh\u0129a H\u01b0ng, ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n xin cho \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng m\u1ed9t Tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Nam Ch\u00e2n ; m\u1ed9t \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean. Nh\u1eefng huy\u1ec7t th\u1ed1ng h\u1ea1t \u0111\u00f3 m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Tri huy\u1ec7n. \u1edf ph\u1ee7 Ngh\u0129a H\u01b0ng, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Tri ph\u1ee7, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Thi\u00ean B\u1ea3n, th\u1ed1ng h\u1ea1t ba huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i An, \u00fd Y\u00ean v\u00e0 Phong Doanh, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Tri huy\u1ec7n. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 Nam Ch\u00e2n l\u00e0 huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng r\u00e3i, 14 t\u1ed5ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0111\u00f3, s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i huy\u1ec7n kh\u00e1c. V\u1eady xin chia l\u00e0m 2 huy\u1ec7n Nam Ch\u00e2n v\u00e0 Ch\u00e2n Ninh m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb. V\u1ea3 l\u1ea1i ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng \u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ed7 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft((1) T\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m r\u1ea5t quan tr\u1ecdng xung y\u1ebfu : \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, d\u00e2n \u0111\u00f4ng, vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, t\u1eeb thu\u1ebf kh\u00f3a, tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u0111\u1ebfn ki\u1ec7n t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u n\u1eb7ng n\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p.1) nay \u0111\u00e3 ki\u00eam l\u00fd 1 huy\u1ec7n l\u1ea1i th\u1ed1ng h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n, v\u1eady huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd l\u00e0 huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y \u0111\u00f3, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean Huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c. \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd M\u1ef9 L\u1ed9c n\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh t\u1ec9nh. C\u00f2n huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean \u0111\u1ea5t gi\u00e1p c\u00e1c huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u1ee5c v\u00e0 Nam Xang thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i, xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m ki\u00eam l\u00fd Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, th\u1ed1ng h\u1ea1t M\u1ef9 L\u1ed9c, Ngh\u0129a H\u01b0ng d\u1eabu l\u00e0 ph\u1ee7 trung khuy\u1ebft ((2) Trung khuy\u1ebft : \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m xung y\u1ebfu v\u1eeba, c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e0nh ch\u00ednh v\u00e0 tu\u1ea7n ph\u00f2ng v.v\u2026 \u0111\u1ec1u v\u1eeba v\u1eeba, kh\u00f4ng n\u1eb7ng qu\u00e1.2), m\u00e0 ph\u1ee7 c\u00f3 4 huy\u1ec7n, \u0111inh \u0111i\u1ec1n c\u00f3 nhi\u1ec1u, l\u1ea1i gi\u00e1p gi\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu, th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t Tri ph\u1ee7 th\u00ec kh\u00f3 tr\u00f4ng nom xu\u1ec3. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd Thi\u00ean B\u1ea3n, th\u1ed1ng h\u1ea1t \u0110\u1ea1i An, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd \u00fd Y\u00ean, th\u1ed1ng h\u1ea1t Phong Doanh. Nh\u1eefng huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Tri huy\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean t\u1ea5n s\u1edf Nha T\u00f9 \u1edf t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 Nha Phu.<\/p>\n<p>B\u1ecf ch\u1ee9c Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf B\u00ecnh Xuy\u00ean th\u1ee7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean ; B\u00ecnh Xuy\u00ean \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u00e3 c\u00f3 vi\u00ean huy\u1ec7n, n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0111i.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh (th\u00e0nh m\u1edf 4 c\u1eeda \u0110\u00f4ng nam, T\u00e2y nam, \u0110\u00f4ng b\u1eafc, T\u00e2y b\u1eafc). L\u1ea5y bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh \u1ea5y v\u00e0 \u0111i\u1ec1u bi\u1ec1n binh B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam tr\u00f4ng coi m\u1ecdi vi\u1ec7c. Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Th\u1ea7n s\u00e1ch Ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Tr\u1ea1ch sung ch\u1ee9c Gi\u00e1m tu. L\u1ea1i v\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, ti\u1ec1n c\u1ee7a t\u1ed1n nhi\u1ec1u, n\u00ean ph\u1ea3i th\u00eam th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n Du v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ecdp s\u1ee9c c\u00f9ng b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n, xin b\u00e0y vi\u1ec7c cho l\u00e0m, tr\u1ea3 c\u00f4ng \u0111\u1ec3 thay ph\u00e1t ch\u1ea9n : nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i kh\u1ecfe, th\u00ec thu\u00ea g\u00e1nh g\u1ea1ch \u0111\u00e1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y y\u1ebfu th\u00ec li\u1ec7u ph\u00e1t ch\u1ea9n b\u1eb1ng s\u1ed1 th\u00f3c c\u00f2n th\u1eeba sau khi \u0111\u00e3 b\u00e1n r\u1ebb ho\u1eb7c cho vay\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t giao v\u00e0 nh\u1eadn \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng (t\u1ec9nh n\u00e0o g\u1ed3m c\u00f3 c\u1ea3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u1edf c\u00f9ng t\u1ec9nh h\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c giao cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, n\u1ebfu T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c khuy\u1ebft th\u00ec giao cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7. H\u1ea1t n\u00e0o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u1ef1 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, c\u00f9ng B\u1ed1, \u00e1n \u1edf c\u00f9ng t\u1ec9nh th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft, th\u00ec \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, n\u1ebfu B\u1ed1 ch\u00ednh c\u0169ng khuy\u1ebft, th\u00ec giao cho \u00e1n s\u00e1t. H\u1ea1t n\u00e0o Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh, ho\u1eb7c B\u1ed1 ch\u00ednh th\u1ef1 l\u00fd, h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7, c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t \u1edf c\u00f9ng t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 h\u1ea1t n\u00e0o ch\u1ec9 chuy\u00ean \u0111\u1eb7t B\u1ed1 ch\u00ednh, kh\u00f4ng c\u00f3 Tu\u1ea7n ph\u1ee7, n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec7 giao cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i quan m\u1edbi ti\u1ebfp nh\u1eadn, ho\u1eb7c quan tr\u01b0\u1edbc \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, s\u1ebd giao tr\u1ea3 l\u1ea1i ngay).<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ef1u l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh th\u00e0nh V\u0129nh Long, nguy\u00ean \u0111\u1eb7t kho\u1ea3ng gi\u1eefa 2 huy\u1ec7n V\u0129nh An v\u00e0 V\u0129nh B\u00ecnh ; b\u00ean T\u00e2y th\u00e0nh l\u00e0 \u0111\u1ecba gi\u1edbi thu\u1ed9c t\u1ed5ng B\u00ecnh An v\u00e0 huy\u1ec7n V\u0129nh An ; n\u0103m tr\u01b0\u1edbc chia \u0111\u1ea1t t\u1ec9nh h\u1ea1t, tr\u00edch ra cho s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o An Giang. V\u1eady xin n\u00ean \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh\u201d. Vua chu\u1ea9n y. C\u00f2n tr\u1ea1m Giang T\u00e2n (\u1edf th\u00f4n T\u00e2y B\u1ea3o, t\u1ed5ng B\u00ecnh An) l\u1ea1i l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 V\u0129nh Giai, cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ean t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n xi\u00eau c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh d\u1eaft d\u00edu nhau \u0111i ki\u1ebfm \u0103n c\u00f3 \u0111\u1ebfn 500, 600 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u00ecnh g\u1ea7y nh\u01b0 h\u1ea1c, s\u1eafc xanh nh\u01b0 rau\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng, sai l\u1ea5y \u1edf kho ra 500 quan ti\u1ec1n, 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, theo nh\u1eadt k\u1ef3 m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n cho.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t m\u00e3o t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 3 ng\u00e0y b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng d\u00e2ng l\u00ean. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nh\u1eefng ng\u00e0y trai gi\u1edbi, ta th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng \u0103n t\u1ecfi, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00f9ng th\u1ecbt, nh\u01b0ng ngh\u0129 r\u01b0\u1ee3u th\u00ec t\u00e1n kh\u00ed, ng\u0169 v\u1ecb v\u00ec cay \u0111\u1eafng, \u0103n v\u00e0o tinh th\u1ea7n d\u1ec5 sinh l\u1edd m\u1edd, ki\u00eang l\u00e0 ph\u1ea3i ; c\u00f2n th\u1ecbt th\u00ec v\u1ecb ngon l\u00e0nh, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 b\u1ed5 d\u01b0\u1ee1ng cho ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng c\u00e1c th\u1ee9 kia ; n\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c ki\u00eang c\u1eef, ch\u1eb3ng c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u00e0 ch\u00f9a \u0103n chay sao ? B\u1ed9 L\u1ec5 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00ea c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTheo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e0m g\u1eb7p nh\u1eefng ng\u00e0y trai gi\u1edbi th\u00ec c\u1ea5m ch\u1ee3 b\u00faa kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1t sinh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5y kh\u00f4ng s\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c h\u00e0ng m\u1ed5 th\u1ecbt s\u1eb5n cung c\u1ea5p cho ng\u1ef1 thi\u1ec7n mua \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u01a1m. Ng\u00e0y trai gi\u1edbi m\u00e0 c\u1ea5m m\u1ed5 th\u1ecbt, l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd ngh\u0129a ki\u00eang s\u00e1t sinh. C\u00f2n ng\u1ef1 thi\u1ec7n n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea7n d\u00f9ng l\u00e0m m\u00f3n \u0103n, th\u00ec cho m\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y c\u1ea5m, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng sao. N\u1ebfu l\u00e0m nh\u01b0 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, ch\u1eb3ng h\u00f3a ra ph\u00e1 s\u1ef1 ki\u00eang c\u1eef hay sao ?\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5y l\u00e0m l\u1ec5 xong vua v\u1eddi Phan Huy Th\u1ef1c, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1ebf Giao l\u00e0 l\u1ec5 l\u1edbn, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eadm ? H\u1ec5 g\u1eb7p ng\u00e0y t\u1ebf, n\u1ebfu l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y xu\u00e2n ph\u00e2n th\u00ec nh\u1eb1m kh\u1eafc th\u1ee9 6 canh 5, n\u1ebfu l\u00e0 sau ng\u00e0y xu\u00e2n ph\u00e2n th\u00ec nh\u1eb1m kh\u1eafc th\u1ee9 4 canh 5 ti\u1ebfn t\u00e2u. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i\u201d. L\u1ea1i sai ch\u1ebf bi\u1ec3n \u0111\u1ed3ng ghi r\u00f5 n\u0103m, th\u00e1ng tr\u1ed3ng c\u00e1c c\u00e2y th\u00f4ng \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao v\u00e0 t\u1ea5c th\u01b0\u1edbc cao, l\u1edbn c\u1ee7a ch\u00fang, r\u1ed3i treo \u1edf tr\u00ean c\u00e0nh, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n x\u00e9t nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh t\u1ef5, ti\u1ebft Thanh minh.<\/p>\n<p>Vua th\u00e2n h\u00e0nh r\u01b0\u1edbc xe Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 ((1) L\u0103ng Gia Long.1) l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i y\u1ebft. Vua b\u00e8n \u0111i xem c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u00ecnh c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 voi ng\u1ef1a \u0111\u1ee9ng th\u00e0nh h\u00e0ng l\u1ed1i, th\u1ea5y ch\u1ea5t \u0111\u00e1 r\u1eafn \u0111\u1eb9p, ch\u1ea1m tr\u1ed5 t\u1ec9 m\u1ec9 kh\u00e9o l\u00e9o, li\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 \u0111\u00e1 ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u00e0y ti\u1ebft Thanh minh, ta k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh, l\u1ec5 xong, cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u \u0103n y\u1ebfn \u1edf hai b\u00ean gi\u1ea3i v\u0169. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c noi theo t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a h\u1ee3p \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5. V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u0103ng t\u1ea9m l\u00e0 ch\u1ed7 m\u00e0 ta g\u1eedi l\u00f2ng t\u01b0\u1edfng nh\u1edb \u01a1n s\u00e2u, ch\u00ednh l\u00e0 tha thi\u1ebft, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i con l\u1ea1i \u0103n u\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u1ea5y l\u00e0m ngon sao ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u00ean cho \u0103n \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean giang tr\u1ea1m H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 giang tr\u1ea1m Ti\u00ean An. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng giang tr\u1ea1m Ki\u00ean Giang l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, t\u1eeb khi \u0111\u00e0o xong s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, th\u00ec tr\u1ea1m \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ea1m n\u1eefa, n\u00ean b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>Vi\u00ean Tuy\u00ean \u00fay \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng, sai ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 90 l\u1ea1ng b\u1ea1c r\u00f2ng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, xin n\u1ed9p theo l\u1ec7 thu\u1ebf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n). Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean \u1edf n\u01a1i xa c\u00e1ch hoang vu, nguy\u00ean thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta. Tr\u01b0\u1edbc v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam b\u1ee9c b\u00e1ch, \u00e9p bu\u1ed9c, d\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u00f3 ph\u1ea3i b\u1ecf \u0111i, \u0111\u1ebfn\u00a0 ng\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh. Ta \u0111\u00e3 t\u1eebng ho\u00e3n cho s\u1ed1 thu\u1ebf b\u1ea1c m\u1ed9t l\u1ea7n, cho h\u1ecd theo l\u1ec7 ti\u1ebfn c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169, khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00e2n xi\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau t\u1eadp tr\u1edf v\u1ec1, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c 450 ng\u01b0\u1eddi (nguy\u00ean s\u1ed1 c\u00f3 h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi), c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y. Hu\u1ed1ng sau khi d\u1eddi \u0111\u1ed5i, c\u00f2n ch\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t c\u0169 h\u1ebft c\u1ea3, n\u1ebfu v\u1ed9i theo l\u1ec7 thu thu\u1ebf, l\u00f2ng ta th\u1ef1c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1eady, l\u1ea1i cho mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m n\u1eefa, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a ta, m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn xem ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, th\u1ea5y m\u00e1i hi\u00ean th\u1ea5p, b\u1ea3o \u0110\u1ed5ng l\u00fd \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ec3 tri\u1ec1u c\u1eadn ph\u1ea3i n\u00ean cao l\u1edbn r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1eb9p m\u1eaft ; nay l\u00e0m m\u00e1i hi\u00ean \u1ea5y, b\u1ea3o l\u00e0 \u0111\u1ec3 che m\u01b0a gi\u00f3, th\u00ec vi\u1ec7c che m\u01b0a gi\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, m\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd n\u01a1i tri\u1ec1u c\u1eadn th\u00ec l\u00e0 vi\u1ec7c to, l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00e1c g\u00ec ti\u1ebfc con d\u00ea, m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ecdng l\u1ec5 ?\u201d. Li\u1ec1n sai ph\u00e1 \u0111i.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c : \u201cCh\u00e2n t\u01b0\u1eddng c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n n\u00ean d\u00f9ng g\u1ea1ch v\u1ee1, c\u00f2n g\u1ea1ch l\u00e0nh th\u00ec n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 x\u00e2y b\u00f3. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c ti\u1ebft ki\u1ec7m. V\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u00e0y nay d\u1eabu x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea1i \u0111o\u1ea1n, nh\u01b0ng ch\u1ec9 th\u00eam c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i \u0110\u1ea1i Cung m\u00f4n l\u00e0m ch\u1ed7 ra v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft th\u00f4i, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u00e2n c\u0169 s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i n\u00e0o c\u00f3 ph\u1ea3i b\u00e0y vi\u1ec7c th\u1ed5 m\u1ed9c \u0111\u1ec3 t\u1ed1n ph\u00ed ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u00e2u ?\u201d. R\u1ed3i sai th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho c\u00e1c th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed9t n\u1eeda th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n h\u1ea1t V\u0129nh T\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u00e9p ng\u01b0\u1eddi trong l\u00e0ng ph\u1ea3i kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u l\u1ea1y v\u00e0 tung h\u00f4, n\u00f3i c\u00e0n r\u1ee1, kh\u00f4ng ki\u00eang s\u1ee3 g\u00ec. Quan t\u1ec9nh l\u00e0m \u00e1n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai gi\u1ebft \u0111i, nh\u00e2n th\u1ebf b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 hi\u1ebfu ngh\u0129a v\u00e0 gi\u1eef l\u00f2ng t\u00f4n th\u00e2n, th\u1ebf m\u00e0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y x\u1ea3y ra c\u00e1i \u00e1n n\u00f3i c\u00e0n, \u0111\u00e3 t\u1eebng kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i l\u01b0u v\u00e0 b\u1eaft \u0111i sung qu\u00e2n. Nay l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ee9a ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u00e0n r\u1ee1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u00e1i th\u00f3i v\u00f4 l\u1ec5, mu\u1ed1n ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh quen r\u1ed3i. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi quan tr\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ch\u1eb3ng bi\u1ebft l\u1ea5y l\u1ec5 gi\u00e1o h\u00f3a d\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n quen th\u00f3i ngu ngoan d\u1ec5 sa l\u01b0\u1edbi t\u1ed9i. Th\u1ebf ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n c\u00f2n \u0111\u1ed5 cho ai n\u1eefa ? V\u1eady, n\u00ean th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh Phi\u00ean An, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng khai h\u00f3a, d\u1eabn \u0111\u1ea1o nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, c\u1ed1t khi\u1ebfn cho d\u00e2n b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5c x\u1ea5u, tr\u1edf l\u1ea1i thu\u1ea7n phong m\u1ef9 t\u1ee5c ch\u1eb3ng ph\u1ea1m v\u00e0o ph\u00e9p c\u1ee7a ta, m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi \u00fd ta \u1ee7y nhi\u1ec7m, tr\u00e1ch th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ch\u1ec9 2 c\u00e1i v\u1ea1c \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n, b\u1ea3o c\u00e1c quan \u1edf b\u00ean r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i v\u1ea1c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i \u0111\u1ec9nh. \u0110\u1ec9nh c\u00f3 ba ch\u00e2n. Ng\u00e0y x\u01b0a, c\u00f3 n\u1ea5u quan \u0111\u1ea1i phu \u1edf \u0111\u1ea5t A ((1) Vua Hy V\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc T\u1ec1, n\u1ea5u \u0111\u1ea1i phu \u0111\u1ea5t A trong c\u00e1i \u0111\u1ec9nh, v\u1ecb \u0111\u1ea1i phu \u1ea5y l\u00e0m quan \u0111\u1ec3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, s\u1ed1 d\u00e2n gi\u1ea3m s\u00fat.1) trong c\u00e1i \u0111\u1ec9nh, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00fac \u0111\u1ec9nh l\u00e0 khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ee3 ph\u00e1p m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m, \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 mong kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u00ecnh ph\u1ea1t, ng\u1ee5 \u00fd r\u1ea5t nh\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 b\u00e0y ch\u01a1i\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho N\u1ed9i c\u00e1c : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng ng\u00e0y, bu\u1ed5i chi\u1ec1u, c\u1ee9 gi\u1ecdt l\u1eadu xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 6 kh\u1eafc, th\u00ec thu l\u1ea1i \u201cl\u1ee5c \u0111\u1ea7u b\u00e0i\u201d. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>L\u00ea Duy D\u01b0\u1ee1ng, ng\u01b0\u1eddi V\u0129nh L\u1ed9c, Thanh Hoa, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n Kim S\u01a1n, t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, ng\u1ea7m m\u01b0u n\u1ed5i lo\u1ea1n. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u sai th\u1ef1 Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf H\u1eefu c\u01a1 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf Ti\u1ec1n c\u01a1 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, \u0111em qu\u00e2n \u0111i truy n\u00e3, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 ph\u1ec9 h\u01a1n 20 t\u00ean v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8, kh\u00ed gi\u1edbi.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 l\u00ean \u1edf Gia Vi\u1ec5n. T\u1ec9nh sai bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft. Ch\u00fang ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 Thanh Hoa ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng d\u00f2 la t\u1ea7m n\u00e3, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. L\u1ea1i sai Thanh Hoa \u0111i\u1ec1u 300 bi\u1ec1n binh \u0111i theo Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Chuy\u1ec3n v\u1eadn g\u1ea1o kho \u1edf Kinh ra c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, g\u1ea1o k\u00e9m, d\u00e2n \u0111\u00f3i, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban \u01a1n ph\u00e1t ch\u1ea9n, ph\u00ed t\u1ed5n bao nhi\u00eau c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc ! C\u00e1c kho s\u1edf t\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 ph\u00e1t ra kh\u00f4ng c\u00f3 thu v\u00e0o, m\u00e0 kho \u1edf Kinh th\u00ec ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y. L\u1ea5y ch\u1ed7 th\u1eeba b\u00f9 cho ch\u1ed7 thi\u1ebfu \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ch\u00ednh s\u00e1ch v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1t ngay 20.000 h\u1ed9c th\u00f3c xay th\u00e0nh 20.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, giao cho c\u00e1c thuy\u1ec1n Thanh Hoa, Nam \u0110\u1ecbnh ch\u1edf \u0111\u00e1 v\u00e0o Kinh, khi v\u1ec1 l\u0129nh g\u1ea1o ch\u1edf cho Thanh Hoa 4.000 ph\u01b0\u01a1ng, Ninh B\u00ecnh 3.000 ph\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean 6.000 ph\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 N\u1ed9i 7.000 ph\u01b0\u01a1ng, do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1 cho d\u00e2n. C\u00f2n trong \u0111\u00e1m d\u00e2n \u0111\u00f3i xi\u00eau gi\u1ea1t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, y\u1ebfu, m\u1ed3 c\u00f4i, th\u01a1 \u1ea5u, t\u00e0n t\u1eadt, kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u00eau v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u1ea5y ngay g\u1ea1o \u1ea5y ph\u00e1t ch\u1ea9n cho. L\u1ea1i ngh\u0129 : vi\u1ec7c c\u1ee9u t\u1ebf kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5, v\u1eady sai xay th\u00f3c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ch\u1edf \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, ch\u1edb \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n m\u1edbi \u0111i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5 v\u1ec1 nghi ti\u1ebft : \u0111em b\u1ea3n t\u1ea5u theo ng\u1ef1 gi\u00e1, b\u00e0y \u0111\u1eb7t xe ki\u1ec7u v\u00e0 m\u1edf \u0111\u00f3ng c\u1eeda cung. (Ph\u00e0m khi vua \u0111i ch\u01a1i, n\u1ebfu theo l\u1ec7, ph\u1ea3i \u0111em theo \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o\u201d v\u00e0 m\u1ecdi h\u00f2m \u1ea5n kh\u00e1c th\u00ec N\u1ed9i c\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 m\u1ed9t, hai ng\u00e0y d\u1ef1 b\u1ecb l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u xin. Chi\u1ec1u h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, ty Loan nghi b\u00e0y s\u1eb5n m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1n v\u00e0ng \u1edf tr\u00ean th\u1ec1m, gian gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i long \u0111\u00ecnh \u1edf l\u1ed1i \u0111i gi\u1eefa s\u00e2n d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y, vi\u00ean N\u1ed9i gi\u00e1m m\u0169 \u00e1o ch\u1ec9nh t\u1ec1, b\u01b0ng h\u00f2m \u1ea5n \u0111\u1eb7t tr\u00ean \u00e1n v\u00e0ng. M\u1ed9t vi\u00ean \u201cth\u1ec9nh b\u1ea3o\u201d((1) Th\u1ec9nh b\u1ea3o : x\u01b0a vua cho \u0111em \u1ea5n \u0111i theo.1) \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ed9i m\u0169 ra s\u00e2n l\u1ea1y 5 l\u1ea1y, 2 thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111i theo \u1ea5n, c\u0169ng m\u0169 \u00e1o ch\u1ec9nh t\u1ec1 b\u01b0ng h\u00f2m \u1ea5n \u0111\u1eb7t l\u00ean long \u0111\u00ecnh. Vi\u00ean gi\u1eef c\u1eeda cung li\u1ec1n m\u1edf c\u1eeda gi\u1eefa. Long \u0111\u00ecnh t\u1eeb c\u1eeda gi\u1eefa ra ng\u1ef1 \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ee3i xa gi\u00e1 ; ty Loan nghi \u0111em xe vua \u0111\u1eb7t \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m gian gi\u1eefa. C\u1eeda gi\u1eefa t\u1ea1m \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. R\u01b0\u1edbc vua ra ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n. C\u00e1c c\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c canh ph\u00f2ng. Vua l\u00ean ng\u1ef1 t\u1ecda. C\u1eeda gi\u1eefa l\u1ea1i m\u1edf. M\u1ed9t vi\u00ean trong v\u1ec7 Loan gi\u00e1, \u0111\u1ed9i m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea7u h\u1ed5, c\u1ea7m thanh kim \u0111ao, do c\u1eeda h\u1eefu cung m\u00f4n \u0111i ra, \u0111\u1ee9ng \u1edf tr\u00ean th\u1ec1m m\u1ed9t gian b\u00ean h\u1eefu, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, truy\u1ec1n l\u1ec7nh d\u00e0n b\u00e0y xe loan. Ty Loan nghi \u0111em xe vua t\u1eeb th\u1ec1m gi\u1eefa l\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf gian gi\u1eefa trong \u0111i\u1ec7n ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. Vi\u00ean quan truy\u1ec1n l\u1ec7nh b\u00e0y xa gi\u00e1, \u0111i v\u00e0o qu\u1ef3 t\u00e2u, xin vua l\u00ean xe. Khi ra \u0111i nh\u1eefng vi\u00ean th\u1ec9nh b\u1ea3o, t\u00f9y b\u1ea3o((2) T\u00f9y b\u1ea3o\u00a0 : \u0111i theo \u1ea5n.2) \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c c\u0169ng m\u0169 \u00e1o theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>N\u1ebfu \u0111i ch\u01a1i g\u1ea7n theo l\u1ec7, ch\u1ec9 xin \u0111em theo h\u00f2m \u1ea5n \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\u201d v\u00e0 h\u00f2m \u1ea5n \u201cV\u0103n l\u00fd m\u1eadt s\u00e1t\u201d th\u00ec c\u1ee9 theo th\u01b0\u1eddng, do quan N\u1ed9i gi\u00e1m t\u00e2u xin \u0111em \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, nh\u1eefng khi g\u1eb7p c\u00f3 l\u1ec5 l\u1edbn, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u00e0y kh\u00e1nh h\u1ea1 thi\u1ebft tri\u1ec1u, \u0111\u1ebfn gi\u1edd \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, quan gi\u1eef vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, trong nghi\u00eam t\u00fac, ngo\u00e0i s\u1eeda so\u1ea1n. Ty Loan nghi li\u1ec1n do nh\u00e0 gi\u1ea3i v\u0169 b\u00ean h\u1eefu, \u0111em xe vua theo l\u1ec7, d\u00e0n b\u00e0y, r\u01b0\u1edbc vua l\u00ean \u0111i\u1ec7n, ng\u1ef1 tr\u00ean ngai, c\u1eeda gi\u1eefa li\u1ec1n m\u1edf. R\u1ed3i c\u1ee9 theo l\u1ec7, truy\u1ec1n b\u00e0y xa gi\u00e1, r\u01b0\u1edbc vua l\u00ean xe, \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1ec5 nghi).<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf c\u00e1c c\u00e2y k\u00edch b\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a kia, \u1edf c\u00e1c c\u1eeda \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0y b\u1ed9 \u0111\u1ed3 k\u00edch g\u1ecdi l\u00e0 m\u00f4n k\u00edch. B\u1ed9 Binh ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean\u201d. Quan b\u1ed9 Binh li\u1ec1n k\u00ea c\u1ee9u quy ch\u1ebf c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ec1u T\u1ed1ng, Minh, Thanh, ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh t\u00e2u xin : \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Th\u00e1i mi\u1ebfu, c\u1eeda Th\u1ebf mi\u1ebfu, c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung, c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n, \u0111\u1ec1u b\u00e0y 12 c\u00e1i k\u00edch : \u0111\u00f4ng t\u00e2y m\u1ed7i b\u00ean 6 c\u00e1i, k\u00edch l\u00e0m m\u0169i s\u1eaft nh\u1ecdn, c\u00e1n g\u1ed7 (d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c) s\u01a1n son, c\u1eafm v\u00e0o gi\u00e1 g\u1ed7, do b\u1ed9 C\u00f4ng b\u1ea3o th\u1ee3 l\u00e0m, r\u1ed3i giao bi\u1ec1n binh th\u1ee7 h\u1ed9 ng\u00e0y \u0111\u00eam d\u00e0n b\u00e0y [\u1edf c\u00e1c c\u1eeda n\u00f3i tr\u00ean] \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng cho nghi\u00eam t\u00fac\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a. B\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 v\u1eeba \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf Thanh Hoa v\u1ec1, vua h\u1ecfi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c m\u01b0a n\u1eafng, th\u1ecb v\u1ec7 \u1ea5y t\u00e2u r\u1eb1ng m\u01b0a lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u01b0a xu\u00e2n, ta mong h\u1eb1ng ng\u00e0y th\u1ebf m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng t\u00e2u ng\u00e0y l\u00ean, th\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1i \u00fd ch\u0103m lo vi\u1ec7c d\u00e2n c\u1ee7a ta. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 h\u1ecfi : t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ra B\u1eafc, m\u01b0a ra sao ? V\u00e0 truy\u1ec1n d\u1ee5 : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m g\u1eb7p m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu c\u00e0y c\u1ea5y h\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a th\u00ec t\u00e2u l\u00ean ngay\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh t\u1ec9nh V\u0129nh Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ee3p v\u00ec l\u00ednh \u1edf c\u01a1 V\u0129nh uy trung l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecf tr\u1ed1n, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111i\u1ec3m binh, kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u0169. B\u1ecb T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o t\u00e2u h\u1eb7c. H\u1ee3p ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng h\u00e0m Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 h\u01b0u. D\u00f9ng th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, dinh V\u0169 l\u00e2m H\u1eefu d\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh t\u1ec9nh V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>Th\u0103ng T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh d\u00e2ng l\u1eadp t\u1ea5u v\u1ea5n an, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng \u0111\u00e1ng thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ed9 n\u00e0o t\u01b0 l\u00e0m, th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 theo l\u1ec7 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1eef ch\u00e2u ph\u00ea b\u00ecnh y\u00ean v\u00e0 l\u1eddi hu\u1ea5n th\u1ecb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ec1u do quan t\u00fac tr\u1ef1c k\u00ednh duy\u1ec7t, sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a \u0111i, k\u00e8m theo c\u1ea3 c\u00e1i \u1ed1ng s\u1edb n\u1eefa. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7 (tr\u01b0\u1edbc do b\u1ed9 L\u1ec5 k\u00ednh c\u1ea9n sao l\u1ee5c t\u01b0 \u0111i).<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 cho c\u00e1c t\u1ec9nh : Ph\u00e0m trong t\u1eadp t\u1ea5u v\u1ea5n an, h\u1ec5 c\u00f3 ch\u1eef ch\u00e2u ph\u00ea l\u00e0 \u201cm\u1eadt t\u1eadp\u201d \u0111\u01b0a ra, th\u00ec tu\u00e2n l\u1ec7nh l\u00e0m xong, c\u0169ng do n\u01a1i th\u1ecb v\u1ec7 n\u1ed9p l\u1ea1i. C\u00f2n b\u1ea3n s\u1edb t\u1ea5u th\u00ec n\u00f3i r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 duy\u00ean do l\u00e0m xong, n\u1ed9p l\u1ea1i, duy trong s\u1edb kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i r\u00f5 ch\u00e2u ph\u00ea vi\u1ec7c g\u00ec. N\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 m\u1eadt t\u1eadp ph\u00e1t \u0111\u1ec7, th\u00ec n\u00ean k\u00e8m theo \u1edf cu\u1ed1i t\u1eadp n\u00eau r\u00f5 \u0111\u1ea1i \u00fd nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u00e0m s\u1edb kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb v\u1ea5n an, kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c quan l\u1ea1i, n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng v\u1eabn ph\u1ea3i ph\u00ea v\u00e0o t\u1edd s\u1edb m\u00e0 qu\u1edf tr\u00e1ch nghi\u00eam ng\u1eb7t !<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c t\u1ec9nh d\u00e2ng t\u1eadp s\u1edb v\u1ea5n an, nh\u01b0 : b\u1ecdn T\u00f4 Tr\u00e2n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ph\u00fa An, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c quan, m\u00e0 ba hoa \u0111\u1ea7y r\u1eaby to\u00e0n l\u1eddi h\u00e3o huy\u1ec1n, ch\u1eef ngh\u0129a l\u1ea1i k\u00e9m trang nh\u00e3. \u00d4i ! b\u1ec1 t\u00f4i th\u1edd vua c\u0169ng nh\u01b0 con th\u1edd cha, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ea5y m\u1ed9t l\u1eddi ra t\u1ef1 \u0111\u00e1y l\u00f2ng, l\u1ea1i ch\u1ec9 n\u00f3i nh\u1eefng l\u1eddi v\u0103n s\u1ee9c chi\u1ebfu l\u1ec7 ! V\u0103n th\u1ea7n c\u00f2n th\u1ebf, hu\u1ed1ng h\u1ed3 v\u00f5 th\u1ea7n ? Th\u1ea3o n\u00e0o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, l\u1eddi v\u0103n th\u00f4 b\u1ec9, c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c h\u00e0nh h\u00ecnh c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cM\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t tr\u1ecdng, c\u1ea7n ph\u1ea3i xem \u0111i x\u00e9t l\u1ea1i, c\u1ea9n th\u1eadn r\u00f5 r\u00e0ng. T\u1eeb nay vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, theo l\u1ec7, t\u00e2u tr\u00ecnh v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3i c\u00e1c ph\u1ea1m nh\u00e2n ra kh\u1ecfi nh\u00e0 giam, \u0111em ch\u00e9m, ng\u00e0y h\u00e0nh h\u00ecnh, n\u1ebfu ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 quan ch\u1ee9c, th\u00ec sai \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 H\u00ecnh ; ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 d\u00e2n, th\u00ec sai vi\u00ean thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u00ecnh, ho\u1eb7c Kinh do\u00e3n, hay qu\u1ea3n v\u1ec7 Th\u00e2n binh, C\u1ea5m binh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng coi x\u00e9t, \u0111em theo bi\u1ec1n binh, gi\u1ea3i ph\u1ea1m nh\u00e2n ra ph\u00e1p tr\u01b0\u1eddng ; ch\u00e9m xong, l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn t\u00e2u l\u00ean vua bi\u1ebft. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u00e0 Thanh, tr\u01b0\u1edbc khi h\u00e0nh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u v\u00e0o m\u1eb7t t\u00ean t\u1eed t\u00f9 \u1ea5y ; ch\u00e9m r\u1ed3i vi\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t l\u1ea1i \u0111i\u1ec3m th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ea5m \u0111\u1ecf \u1edf m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 \u0111\u1ec3 sau kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ng\u1edd v\u1ef1c thay \u0111\u1ed5i bu\u00f4ng tha n\u1eefa. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd th\u1eadn tr\u1ecdng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc truy\u1ec1n : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n \u00e1n : phi\u1ebfn c\u1ee7a B\u1ed9 th\u00ec Vi\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc l\u1ea1i ; l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 v\u00e0 phi\u1ebfn c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec Vi\u1ec7n c\u0169ng Ph\u01b0\u1edbc l\u1ea1i. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 th\u1ec3 l\u1ec7 bi\u1ec1n binh canh c\u1eeda \u0111i\u1ec7n v\u00e0 gi\u1eef then kh\u00f3a (v\u1ec1 c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung, ph\u00eda trong c\u1eeda th\u00ec 2 Cai \u0111\u1ed9i, 2 Hi\u1ec7u \u00fay thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y, 4 th\u1ecb v\u1ec7, 6 h\u1ed9 v\u1ec7, 4 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y, 10 l\u00ednh coi gi\u1eef v\u00e0 \u0111\u00f3ng c\u1eeda, m\u1edf c\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u00eam ; ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda \u0110\u1ea1i M\u00f4n \u0111\u1ebfn hai c\u1eeda Nh\u1eadt Tinh, Nguy\u1ec7t Hoa \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m sau \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a th\u00ec 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1ea5n th\u1ee7, 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 20 l\u00ednh coi gi\u1eef. \u0110i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a th\u00ec 2 ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 C\u1ea3nh t\u1ea5t coi gi\u1eef nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. \u1edf b\u1ec7 \u0111\u1ecf s\u00e2n r\u1ed3ng c\u1ea7u trung \u0111\u1ea1o, h\u1ed3 Th\u00e1i D\u1ecbch th\u00ec 4 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5 v\u00e0 H\u1ed5 oai ph\u00e2n ph\u00e1i coi gi\u1eef. T\u1ea7ng tr\u00ean Ng\u1ecd M\u00f4n th\u00ec 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 10 l\u00ednh H\u1ed9 v\u1ec7 coi gi\u1eef b\u1ea3o t\u1ecda tr\u00ean l\u1ea7u v\u00e0 coi gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi. L\u1ea1i ri\u00eang sai 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m v\u00e0 40 bi\u1ec1n binh theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 kh\u00ed gi\u1edbi, thay ban coi gi\u1eef. N\u0103m c\u1eeda t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi Ng\u1ecd M\u00f4n th\u00ec\u00a0 2 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m, 30 bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef, ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u1edf c\u1eeda \u0111\u00f3ng c\u1eeda, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ed5i phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 dinh V\u0169 l\u00e2m coi qu\u1ea3n c\u1ea3 t\u1ea7ng tr\u00ean v\u00e0 t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n. Ch\u00eca kh\u00f3a c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung giao cho quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u1eb1m phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c c\u1ea7m gi\u1eef. Ch\u00eca kh\u00f3a c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n giao cho vi\u00ean th\u1ee7 h\u1ed9 qu\u1ea3n v\u1ec7 coi gi\u1eef. T\u1ed1i \u0111\u1ebfn, ra v\u00e0o ph\u1ea3i c\u00f3 b\u00e0i h\u1ed3ng hi\u1ec7u c\u1eeda \u0111\u1ec3 nghi\u1ec7m th\u1ef1c m\u1edbi cho \u0111i, s\u00e1ng s\u1edbm l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn tr\u00ecnh vua. C\u00f2n t\u1edd phi\u1ebfn c\u00f3 ni\u00eam phong t\u00e2u tr\u00ecnh v\u1ec1 c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung th\u00ec do c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 canh gi\u1eef c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean. T\u1edd phi\u1ebfn v\u1ec1 c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n th\u00ec do vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean ; r\u1ed3i \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ki\u1ec1m th\u1ee7 h\u1ed9. Nh\u1eefng khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i th\u00ec ch\u00eca kh\u00f3a c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung, c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n v\u00e0 c\u00e1c c\u1eeda Ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ec1u giao vi\u00ean quan to l\u01b0u th\u1ee7 Kinh th\u00e0nh nh\u1eadn gi\u1eef. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c x\u00e9t nghi\u1ec7m ra v\u00e0o v\u00e0 l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn t\u00e2u tr\u00ecnh \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh \u0111\u1eaft v\u1ecdt l\u00ean, th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u00eam t\u00e2u xin ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n gian \u0111\u1ec3 li\u1ec7u ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u ch\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n cho \u0111i v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc K\u1ef3 b\u1ed7ng g\u1eb7p tai bi\u1ebfn, ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n, l\u00f2ng nh\u1eefng \u0111au \u0111\u1edbn ! \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh nh\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1t ch\u1ea9n v\u00e0 cho vay nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n kh\u00f4ng ti\u1ebfc ch\u00fat n\u00e0o. Duy c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ea1t B\u1eafc Ninh, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ta ph\u1ea5p ph\u1ecfng lo ngh\u0129. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, n\u00ean d\u00f2 x\u00e9t d\u00e2n gian, n\u1ebfu qu\u1ea3 \u0111\u00f3i k\u00e9m, th\u00ec chu\u1ea9n cho h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan t\u1ec9nh, l\u1ea5y ra 30.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho, t\u00f9y ti\u1ec7n b\u00e1n r\u1ebb ho\u1eb7c cho vay. N\u1ebfu th\u1ea5y d\u00e2n c\u00f2n c\u00f3 th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u ngay r\u1ed3i v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh ch\u1ee9 \u0111\u1eebng cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ea5u tr\u00ecnh r\u1ed3i, b\u00e8n r\u00f4ng r\u1ee1 l\u00e0m c\u00e0n th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i ch\u1eb3ng nh\u1ecf !\u201d.<\/p>\n<p>L\u0169 \u0110\u1ee9c sau khi \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i t\u00e2u v\u1ec1 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n gian d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3i k\u00e9m, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t n\u00e0y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00fang thi\u1ebfu c\u0169ng c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. L\u1ea1i n\u1eefa nh\u1eefng d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf t\u1ec9nh b\u00ean ph\u1ea3i xi\u00eau gi\u1ea1t \u0111i ki\u1ebfm \u0103n c\u0169ng nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho l\u1ea5y ra 20.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1 cho d\u00e2n. Ai mu\u1ed1n vay c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i cho l\u1ea5y ra 1.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n cho nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau \u0111\u1ebfn \u0103n xin.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa, Nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng Th\u1ecb v\u1ec7 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng sung hi\u1ec7p l\u0129nh Th\u1ecb v\u1ec7 c\u00f9ng v\u1edbi L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh v\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i thay phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>Cho L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o l\u00e0m L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c V\u1ecbnh th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Sai quan l\u00e0m Ng\u1ecdc ph\u1ea3. Cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c sung l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i ; th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i, l\u1ea1i s\u1eeda T\u00f4n ph\u1ea3 cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn l\u00e0m T\u1ed5ng to\u1ea3n tu ; th\u1ef1 C\u1ea5p s\u1ef1 trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang sung ch\u1ee9c To\u1ea3n tu.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng t\u1eeb Thanh Hoa v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Vua v\u1eddi v\u00e0o \u0111\u1ec3 h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u00e2n \u0111\u00f3i. T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n v\u00e0 cho vay s\u1eafp h\u1ebft !\u201d.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n d\u1ee5 H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t V\u0169 Tu\u1ea5n, l\u1ea5y \u1edf kho ra 1.000 quan ti\u1ec1n, 2.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n. V\u1eeba l\u00fac \u1ea5y, c\u00f3 s\u1edb c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng ng\u00f2i c\u00f2n n\u1eb7ng n\u1ec1, m\u00e0 s\u1ed1 d\u00e2n xi\u00eau c\u00f3 g\u1ea7n 10.000 ng\u01b0\u1eddi ; ch\u1ecdn l\u1ea5y h\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 4.000 ng\u01b0\u1eddi nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o t\u00fang trong t\u1ec9nh c\u00f3 ai \u0111\u1ebfn xin l\u00e0m m\u01b0\u1edbn th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 ph\u00e1t cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, g\u1ea1o 1 uy\u1ec3n).<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 d\u00e2n kia ai ch\u1eb3ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu cho \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 nh\u1edd th\u00f3c kho m\u00e0 \u0103n th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u00f3ng xong, m\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o l\u01b0u th\u00f4ng, nh\u00e2n d\u00e2n c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch l\u1edbn cho vi\u1ec7c qu\u1ed1c k\u1ebf d\u00e2n sinh, c\u1ed1t \u1edf l\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00f3 ! V\u1ea3 l\u1ea1i Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n, l\u0169 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ec3 theo \u00fd ta, ch\u1ea9n c\u1ea5p d\u00e2n \u0111\u00f3i, nu\u00f4i s\u1ed1ng h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00ean vi\u1ec7c c\u1ee9u ch\u1eefa c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean do 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh \u0111\u01b0a v\u00e0o ra m\u1eaft, trong thanh \u0111\u01a1n \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00ea vi\u00ean n\u00e0o n\u00ean b\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0o th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean l\u00e0m ri\u00eang l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh (t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, ch\u1ec9 theo l\u1eddi ph\u00ea trong thanh \u0111\u01a1n, chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m).<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, l\u00ean ph\u00e1o \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i, nh\u00ecn b\u00e3i c\u00e1t b\u1ed3i b\u1edd bi\u1ec3n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e1o \u0111\u00e0i n\u00e0y b\u1ec1n h\u01a1n th\u00e0nh v\u00e0ng, h\u00e0o n\u00f3ng, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc trong c\u1ea3ng ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam s\u00e2u, thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i c\u00e0ng ti\u1ec7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec1u nh\u1edd anh linh c\u1ee7a th\u1ea7n Nam H\u1ea3i\u201d. Li\u1ec1n sai b\u1ed9 L\u1ec5 nh\u00e2n ng\u00e0y Xu\u00e2n t\u1ebf, \u0111em h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5a trong kho ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng bi\u1ec1n binh l\u00e0m c\u00e1i r\u1ea1p ngh\u1ec9 m\u00e1t, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd d\u1ec5 coi ; v\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 50 quan ti\u1ec1n. Vi\u00ean coi l\u00e0m l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho 1 cu\u1ed1n sa. Sau \u0111\u00f3, vua v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>H\u01a1n 10 t\u00ean t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u1edf Tr\u1ea5n Ninh \u00e2m m\u01b0u tr\u1ed1n \u0111i l\u00e0m ph\u1ea3n. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Tr\u1ea5n An, \u0111\u00f3ng gi\u1eef l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n, d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1eaft giam l\u1ea1i. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 nghe b\u00e1o, li\u1ec1n sai qu\u00e2n g\u1ea5p \u0111\u1ebfn b\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 tra x\u00e9t, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia qu\u00e2n Ninh Thi\u1ec7n l\u00e0m ph\u1ea3n \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u01a1 \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu ch\u1ebft, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc th\u1eadt \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. Nay l\u0169 \u1ea5y c\u00f2n d\u00e1m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c b\u1edfi t\u1eeb ngo\u00e0i g\u00e2y n\u00ean \u0111\u00e1ng gh\u00e9t bi\u1ebft bao ! Khi chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu c\u00f2n ch\u01b0a gi\u1ea3i \u0111i, th\u00ec truy\u1ec1n cho Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n \u0111em ch\u00fang ch\u00e9m ngay, b\u00eau \u0111\u1ea7u t\u1ea1i ch\u1ed7, \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c m\u01b0u toan l\u00e0m ph\u1ea3n gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o t\u1ec9nh chuy\u1ec3n t\u00e2u, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em \u0111\u1ee9a ph\u1ea3n ngh\u1ecbch ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eadm, e sinh bi\u1ebfn ch\u0103ng\u201d. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n bi\u1ebft k\u1ecbp th\u1eddi ph\u00e1t gi\u00e1c m\u01b0u gian, tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u00e1c m\u1edbi ch\u1edbm n\u1ea3y, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra to chuy\u1ec7n, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady chu\u1ea9n cho th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5, l\u1ea5y th\u00f3c g\u1ea1o kho ra ph\u00e1t ch\u1ea9n v\u00e0 cho vay, c\u00f2n th\u1eeba h\u01a1n 6.500 h\u1ed9c th\u00f3c. Hi\u1ec7n nay d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n \u1edf trong t\u1ec9nh th\u00e0nh c\u00f2n nhi\u1ec1u, v\u1eady xay ra g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i m\u1ea5t m\u00f9a, nh\u00e2n d\u00e2n thi\u1ebfu \u0103n, n\u00ean \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o l\u1ea5y th\u00f3c kho ra cho vay v\u00e0 b\u00e1n r\u1ebb, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u00f4ng k\u00eau v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ea5t ch\u1ed1n n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u00e2n, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn nay c\u00f2n nhi\u1ec1u d\u00e2n \u0111\u00f3i d\u1eaft d\u00edu xin \u0103n, m\u1edbi t\u00e2u \u0111i k\u00eau l\u1ea1i ? V\u1eady \u0111em ngay s\u1ed1 th\u00f3c c\u00f2n l\u1ea1i, xay ra g\u1ea1o m\u00e0 ph\u00e1t cho d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn xem ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ed7 ch\u00ednh gi\u1eefa c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung c\u00f3 kh\u1eafc b\u00e0i th\u01a1 trong c\u00f3 c\u00e2u : M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111em c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 cung ph\u1ee5ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ((1) Nguy\u00ean v\u0103n : \u201cNh\u1ea5t nh\u00e2n th\u1ee5 m\u1ec7nh tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, thi\u00ean h\u1ea1 nguy\u00ean phi ph\u1ee5ng nh\u1ea5t nh\u00e2n\u201d.1). T\u1ee9 th\u01a1 r\u1ea5t tinh vi v\u00e0 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd. \u00fd n\u00f3i vua nh\u1eadn l\u0129nh m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean lo l\u1eafng ch\u0103m nom m\u1ecdi vi\u1ec7c, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean ch\u1ed7, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u1ea5y m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 cung ph\u1ee5ng ri\u00eang m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi hay sao ? Nay x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t phen, c\u0169ng v\u00ec ch\u1ed7 vua \u1edf l\u00e0 n\u01a1i tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta tr\u00f4ng v\u00e0o, n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i l\u00e0m, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd xa x\u1ec9 t\u1ef1 ph\u1ee5ng. Ng\u00e0y x\u01b0a, c\u00f3 vua \u1edf nh\u00e0 tranh th\u1ec1m \u0111\u1ea5t, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u00ednh ti\u1ebft ki\u1ec7m ; song \u1edf th\u1eddi x\u01b0a th\u00ec n\u00ean, ch\u1ee9 \u0111\u1eddi nay th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i c\u00f3 vua th\u01b0\u1eddng m\u1eb7c \u00e1o gi\u1eb7t l\u1ea1i ((2) Ng\u1ee5y Hi\u1ebfu V\u0103n \u0111\u1ebf t\u00ednh ti\u1ebft ki\u1ec7m, th\u01b0\u1eddng m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u00e3 gi\u1eb7t l\u1ea1i (theo B\u1eafc s\u1eed d\u1eabn trong B\u1ed9i v\u0103n v\u1eadn ph\u1ee7, quy\u1ec3n 92, t\u1edd 29 a).2) c\u00f3 quan khanh \u0111\u1ea1i phu c\u01b0\u1ee1i xe tr\u00e2u ((3) Th\u01b0\u1eddng C\u1ea3nh n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 tuy l\u00e0m quan to nh\u01b0ng thanh b\u1ea1ch, v\u1eabn \u0111i xe tr\u00e2u (theo B\u1eafc s\u1eed d\u1eabn trong B\u1ed9i v\u0103n v\u1eadn ph\u1ee7, quy\u1ec3n 21, t\u1edd 30 a).<\/p>\n<p>3) \u0111\u1ec1u l\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m nh\u1ecf m\u1ecdn m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1ee9 c\u00f3 \u00edch g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n sinh qu\u1ed1c k\u1ebf ? L\u1ea1i nh\u01b0 vua \u0110\u1ea1o Quang nh\u00e0 Thanh xe loan kh\u00f4ng s\u01a1n son th\u1ebfp v\u00e0ng, m\u00e0 b\u1ecdc b\u1eb1ng v\u1ea3i, thay \u0111\u1ed5i lu\u00f4n lu\u00f4n, r\u1ea5t l\u00e0 phi\u1ec1n ph\u00ed, ta r\u1ea5t kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 gi\u00e1 c\u1ea3 v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c b\u00e1n g\u1ed7 lim \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An (gi\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed7 lim Ngh\u1ec7, h\u1ea1ng t\u1ed1t d\u00e0i 17 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 t\u1ea5c, gi\u00e1 ti\u1ec1n 13 quan, 3 ti\u1ec1n 8 \u0111\u1ed3ng ; h\u1ea1ng x\u1ea5u 7 quan 8 ti\u1ec1n 52 \u0111\u1ed3ng. H\u1ea1ng t\u1ed1t d\u00e0i 15 th\u01b0\u1edbc, ngang 1 th\u01b0\u1edbc, gi\u00e1 15 quan ; h\u1ea1ng x\u1ea5u 5 quan. Lim Thanh h\u1ea1ng t\u1ed1t d\u00e0i 10 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 t\u1ea5c, gi\u00e1 5 quan ; d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 t\u1ea5c, gi\u00e1 4 quan ; d\u00e0i 8 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 t\u1ea5c, gi\u00e1 3 quan 5 ti\u1ec1n ; d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 t\u1ea5c, gi\u00e1 2 quan 5 ti\u1ec1n ; d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 t\u1ea5c, gi\u00e1 2 quan ; d\u00e0i 5 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 t\u1ea5c, gi\u00e1 1 quan 5 ti\u1ec1n. V\u00e1n lim Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : h\u1ea1ng t\u1ed1t, d\u00e0i 15 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t 6 t\u1ea5c, d\u00e0y 1 t\u1ea5c, gi\u00e1 2 quan 1 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng ; h\u1ea1ng x\u1ea5u 2 quan 25 \u0111\u1ed3ng. C\u00e0nh v\u00e0 b\u1eafp lim Ngh\u1ec7 d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 t\u1ea5c gi\u00e1 2 quan 7 ti\u1ec1n ; d\u00e0i 4 th\u01b0\u1edbc ngang 8 t\u1ea5c, gi\u00e1 1 quan 2 ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 mua g\u1ed7 lim d\u00e0i t\u1eeb 11 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, theo gi\u00e1 lim Ngh\u1ec7 An, d\u00e0i t\u1eeb 10 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf xu\u1ed1ng theo gi\u00e1 lim Thanh Hoa. V\u00e1n lim th\u00ec theo gi\u00e1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. D\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 ai mu\u1ed1n \u0111em b\u00e1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc 4 ph\u1ea7n 10 b\u1eb1ng ti\u1ec1n ho\u1eb7c th\u00f3c.<\/p>\n<p>V\u00e0, g\u1ed7 lim trong 10 ph\u1ea7n chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng, n\u1ebfu b\u00e1n trong 100 c\u00e2y, h\u1ea1ng nh\u1ea5t t\u1eeb 11 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh t\u1eeb 7 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 1 th\u01b0\u1edbc : 40 c\u00e2y. T\u1ed1t x\u1ea5u \u0111\u1ec1u theo gi\u00e1 lim Ngh\u1ec7 An tr\u00ean \u0111\u00e2y m\u00e0 t\u00ednh chi\u1ebft \u0111i. H\u1ea1ng nh\u00ec, d\u00e0i t\u1eeb 8 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 10 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh t\u1eeb 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 9 t\u1ea5c ; h\u1ea1ng ba d\u00e0i t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh t\u1eeb 5 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 8 t\u1ea5c : m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 30 c\u00e2y. T\u1ed1t, x\u1ea5u \u0111\u1ec1u theo gi\u00e1 lim Thanh Hoa tr\u00ean \u0111\u00e2y m\u00e0 t\u00ednh chi\u1ebft \u0111i. C\u00f2n d\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 5 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 5 t\u1ea5c : n\u1ebfu c\u00f3 mua b\u00e1n th\u00ec c\u0169ng coi nh\u01b0 lo\u1ea1i c\u00e0nh v\u00e0 b\u1eafp lim, s\u1ebd theo gi\u00e1 c\u00e0nh, b\u1eafp lim Ngh\u1ec7 An tr\u00ean \u0111\u00e2y m\u00e0 t\u00ednh chi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 ph\u00e1t ph\u1ed1i nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ed9i sung qu\u00e2n, t\u1ed9i l\u01b0u, \u0111\u00e0y \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 ; nh\u01b0ng nay chia h\u1ea1t \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh, t\u00ean \u0111\u1ea5t c\u00f3 h\u01a1i \u0111\u1ed5i kh\u00e1c, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 l\u1ea1i xa g\u1ea7n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, ch\u1ed7 \u0111\u00e0y t\u00f9 ph\u1ea1m xin chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, theo \u0111\u1ea5y ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1eeda \u0111\u1ed5i khi\u1ebfn cho th\u00edch \u0111\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh :<\/p>\n<p>(1. T\u00f9 ph\u1ea1m sung qu\u00e2n ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : Ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec l\u1ea5y th\u00fa s\u1edf Ai Lao ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 l\u00e0m n\u01a1i ph\u1ee5 c\u1eadn ; l\u1ea5y H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0m n\u01a1i c\u1eadn bi\u00ean ; l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0m n\u01a1i vi\u1ec5n bi\u00ean ; l\u1ea5y Cao B\u1eb1ng v\u00e0 \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n H\u00e0, ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129 t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a c\u00f9ng v\u1edbi ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc, l\u1ea5y \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i ven bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i ven bi\u00ean gi\u1edbi B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i ven bi\u00ean gi\u1edbi Ph\u00fa Y\u00ean, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i ven bi\u00ean gi\u1edbi Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0m n\u01a1i ph\u1ee5 c\u1eadn ; B\u00ecnh Thu\u1eadn, Phi\u00ean An, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long l\u00e0m n\u01a1i c\u1eadn bi\u00ean ; An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m n\u01a1i vi\u1ec5n bi\u00ean ; s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c \u0111\u1ea5t m\u1edbi, Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0m n\u01a1i c\u1ef1c bi\u00ean lam ch\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>2. T\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb t\u1ea1m l\u01b0u, ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : Th\u1eeba Thi\u00ean : l\u1ea5y Bi\u00ean H\u00f2a, Phi\u00ean An l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : l\u1ea5y B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Bi\u00ean H\u00f2a, Phi\u00ean An l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : l\u1ea5y Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Bi\u00ean H\u00f2a, Phi\u00ean An l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An : l\u1ea5y Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Thanh Hoa : l\u1ea5y B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean : l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean : l\u1ea5y H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng : l\u1ea5y Ngh\u1ec7 An l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Qu\u1ea3ng Nam : l\u1ea5y H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Cao B\u1eb1ng l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : l\u1ea5y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : l\u1ea5y S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Ph\u00fa Y\u00ean : l\u1ea5y H\u01b0ng Y\u00ean, Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Kh\u00e1nh H\u00f2a : l\u1ea5y Thanh Hoa l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u01b0ng Y\u00ean, Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. B\u00ecnh Thu\u1eadn : l\u1ea5y Ngh\u1ec7 An l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Thanh Hoa l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. Bi\u00ean H\u00f2a, Phi\u00ean An : l\u1ea5y H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Ngh\u1ec7 An l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Thanh Hoa l\u00e0m3.000 d\u1eb7m. \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long : l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y\u00a0 Ngh\u1ec7 An l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m. An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean : l\u1ea5y B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 2.000 d\u1eb7m ; l\u1ea5y Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m 2.500 d\u1eb7m ; l\u1ea5y H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m 3.000 d\u1eb7m).<\/p>\n<p>T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 gi\u1eef vi\u1ec7c Kh\u1edfi c\u01b0 tr\u00fa v\u00e0 x\u00e9t h\u1ea1ch c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c nha, n\u1ebfu ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5 s\u1edb s\u00e1ch, e vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u1eb3ng kh\u1ecfi sai s\u00f3t. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng b\u1ea3n th\u1ea3o ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a vua, c\u00e1c b\u1ea3n phi\u1ebfn ngh\u0129 c\u1ee7a c\u00e1c nha v\u00e0 c\u00e1c ph\u00f3 b\u1ea3n v\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u0103n \u00e1n c\u1ee7a trong Kinh ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5 cho \u0111\u00f3ng \u1ea5n th\u00ec do N\u1ed9i c\u00e1c chuy\u1ec3n giao, sao l\u1ee5c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tra c\u1ee9u\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung v\u00f5 thu\u1ed9c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ti\u1ec1n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong b\u1ecdn l\u00ednh Ninh Thi\u1ec7n l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00f3 8 t\u00ean qu\u00ea \u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc ; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u00e3 theo qu\u00ea qu\u00e1n, t\u01b0 b\u1eaft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u00e2u c\u1ea3 !\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u0169 l\u00e0m ph\u1ea3n \u1ea5y t\u1ef1 \u0111\u1eb7t m\u00ecnh ra ngo\u00e0i v\u00f2ng \u0111\u1ee9c h\u00f3a, th\u00ec kh\u00f3 tho\u00e1t kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi. Nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu ch\u1ebft, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. C\u00f2n 1, 2 t\u00ean ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u1ea9n l\u00fat \u0111\u1ec3 t\u1ea1m h\u01b0\u1edfng s\u1ed1ng th\u1eeba ? Ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ea5p \u1edf ng\u00f2i r\u00e3nh c\u1ea3 r\u1ed3i ! V\u1eady \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c l\u00f9ng b\u1eaft n\u00e0y !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef 2 c\u1eeda \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n v\u00e0 H\u1ea3i S\u01a1n. M\u1ed7i th\u00e1ng ph\u00e1i 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh, th\u00ec 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1ea5y v\u00e0 30 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u1edf \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n ; c\u00f2n 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 19 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u1edf \u1ea3i H\u1ea3i S\u01a1n, \u0111\u1ec1u do ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay coi qu\u1ea3n. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : m\u1ed7i c\u1eeda \u1ea3i \u0111\u1ec1u ph\u00e1i l\u00ednh canh ri\u00eang : \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n c\u00f3 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh ; \u1ea3i H\u1ea3i S\u01a1n c\u00f3 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 20 bi\u1ec1n binh).<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean m\u1ecdi tr\u1ea5n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o th\u00e0nh, nh\u1eefng thuy\u1ec1n d\u00e2n\u00a0 \u0111i bu\u00f4n \u1edf Nam Vang \u0111\u1ec1u do th\u00e0nh \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, c\u1ea5p gi\u1ea5y ph\u00ea l\u00e0m b\u1eb1ng. Nay \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t, d\u00e2n bu\u00f4n \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 th\u1ed1ng thu\u1ed9c, v\u1eady xin tr\u1ea3 v\u1ec1 s\u1edf t\u1ea1i kh\u00e1m x\u00e9t l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XC \u2013 90<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, Ngh\u1ec7 An c\u00f3 m\u01b0a, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n. Quan t\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ebfn khi b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 h\u1ecfi, m\u1edbi c\u00f3 s\u1edb b\u00e1o.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa xem s\u1edb t\u00e2u, trong l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i l\u1eafm ! Nh\u01b0ng ch\u1ec9 hi\u1ec1m h\u01a1i ch\u1eadm th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng sai, \u0111i qua H\u00e0 T\u0129nh, nghe ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i ch\u1ed7 t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u1edbi \u0111\u1eafp, n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, \u0103n u\u1ed1ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n, c\u00f4ng tr\u00ecnh gian kh\u1ed5 ; khi v\u1ec1 T\u01b0\u1eddng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cX\u00e2y \u0111\u1eafp t\u1ec9nh th\u00e0nh, th\u1ef1c mong b\u1ec1n v\u1eefng mu\u00f4n \u0111\u1eddi ; hu\u1ed1ng chi ti\u00eau t\u1ed1n ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o k\u1ec3 h\u00e0ng m\u1ea5y v\u1ea1n, qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m l\u1ef1c d\u1ecbch k\u1ec3 c\u00f3 m\u1ea5y ngh\u00ecn. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i l\u00e0m l\u1ea5y th\u00f4i, sao l\u1ea1i khinh th\u01b0\u1eddng l\u00e0m c\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c ? N\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi T\u01b0\u1eddng n\u00f3i, th\u00ec ra c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ho\u1eb7c v\u00ec v\u1ea5p v\u00e0o l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i l\u1ea1i, ho\u1eb7c v\u00ec coi nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1edf m\u00e1i ngo\u00e0i, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn m\u00e0 n\u00ean th\u1ebf ch\u0103ng ? T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, sao kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y ?\u201d. Li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1eaft ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i ngay.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u00ecnh th\u1ebf ch\u1ed7 t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1ea5y kh\u00e1 \u0111\u1eb9p. N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u1eabu m\u1eb7n, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc gi\u1ebfng ng\u1ecdt, su\u1ed1t t\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u00e2u h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1eddng, cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00ec t\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, b\u1ecb giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u1eed nghi\u00eam ng\u1eb7t : \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Nh\u01b0ng vua cho r\u1eb1ng T\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 v\u00ec th\u1ea5y nghe kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c ; n\u1ebfu l\u00e0m t\u1ed9i n\u1eb7ng, e sau n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i. V\u1eady, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, l\u01b0u. R\u1ed3i s\u1eafc cho N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n ch\u1ec9 d\u1ee5 kh\u1eafp c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean sai \u0111i c\u00f4ng sai : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 th\u1ea5y \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 l\u1ee3i hay h\u1ea1i, th\u00ec cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm. N\u1ebfu ai n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3m d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec s\u1ebd khen th\u01b0\u1edfng ; ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u nh\u1ea3m nh\u1eefng vi\u1ec7c nghe h\u01a1i, b\u1eaft b\u00f3ng m\u00e0 th\u00f4i !<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y cu\u1ed1i xu\u00e2n n\u1eafng n\u00f3ng ; b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai \u0111\u1ed5i gi\u1edd l\u00e0m cho nh\u1eefng th\u1ee3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung, c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n : m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ee9 s\u00e1ng s\u1edbm th\u00ec l\u00e0m, gi\u1eefa gi\u1edd T\u1ef5 th\u00ec ngh\u1ec9, gi\u1eefa gi\u1edd M\u00f9i l\u1ea1i l\u00e0m, ch\u1eadp t\u1ed1i th\u00ec ngh\u1ec9. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua b\u1ea3o vi\u00ean \u0110\u1ed5ng l\u00fd L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cTa th\u01b0\u01a1ng y\u00eau qu\u00e2n s\u0129, mu\u1ed1n gi\u1eef s\u1ee9c kh\u1ecfe cho h\u1ecd, khi\u1ebfn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb nh\u01b0 con \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c cho cha, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i qu\u00e1 th\u00fac gi\u1ee5c!\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cC\u00e1c th\u00e1nh tri\u1ec1u ta truy\u1ec1n n\u1ed1i \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u01b0ng l\u00fac m\u1edbi khai s\u00e1ng ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m th\u00e0nh tr\u00ec cung khuy\u1ebft. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta trung h\u01b0ng, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng Kinh th\u00e0nh. Ta n\u1ed1i ch\u00ed noi vi\u1ec7c, l\u1ea1i s\u1eeda sang th\u00eam, \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi, cho n\u00ean kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi m\u1ed9t phen ph\u1ea3i ch\u1ecbu kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d. Li\u1ec1n sai th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00f3 m\u1ed9t n\u1eeda th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 tri\u1ec1u c\u1ed1ng cho n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : k\u1ef3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng, nh\u1eb1m v\u00e0o th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e1ng 6 \u0111\u1ebfn Kinh ; nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn An Giang, th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec3 k\u1ecbp chi\u00eam b\u00e1i ng\u00e0y ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Chu\u1ea9n cho 1 ch\u00e1nh s\u1ee9, 1 ph\u00f3 s\u1ee9, 1 th\u00f4ng ng\u00f4n v\u00e0 4 l\u00ednh theo h\u1ea7u, c\u1ed9ng l\u00e0 7 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng 1 vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh \u0111i b\u1ea1n t\u1ed1ng, theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m ti\u1ebfn Kinh ; c\u00f2n th\u00ec \u1edf l\u1ea1i n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ee3i ban th\u01b0\u1edfng).<\/p>\n<p>Cho T\u01b0 v\u1ee5 th\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9 l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 Binh, theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An \u2013 H\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh B\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00e0nh Nam Vang. H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y do ch\u1ee9c th\u1ef1 T\u01b0 v\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Binh t\u00e0o th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169, nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam g\u1eb7p n\u1ea1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, bi\u00ean ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng. Vua sai v\u1eddi v\u1ec1 Kinh, h\u1ecfi l\u1ea1i. Ch\u1ec9 t\u1ea5u \u0111\u1ed1i r\u1ea5t t\u01b0\u1eddng t\u1eadn. Vua khen, li\u1ec1n cho th\u1ef1c th\u1ee5 T\u01b0 v\u1ee5, th\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 15 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd l\u0169 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng cho Ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi lanh l\u1eb9n, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1ea1i am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi, xin b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y. Vua y cho.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh H\u00f2a \u00edt m\u01b0a, l\u00faa \u0111\u1ed3ng b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i. Vua sai c\u00e1c quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t, t\u00e2u l\u00ean, li\u1ec7u cho mi\u1ec5n t\u00f4.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c khoa, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c th\u1ee3, theo y m\u1eabu m\u1edbi, \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u201cMinh M\u1ec7nh phi long\u201d. (C\u00e1ch pha ch\u1ebf \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 1.200 l\u1ea1ng, k\u1ebdm 300 l\u1ea1ng, b\u1ea1c 3.500 l\u1ea1ng, luy\u1ec7n th\u00e0nh b\u1ea1c 7 th\u00e0nh, c\u1ed9ng 5.000 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb k\u00edn t\u00e2u xin : ph\u00e0m trong t\u1ed5ng, x\u00e3 n\u00e0o, c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1eb7c tr\u1ed1n, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f2i chu\u1ed9c m\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, l\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edfng bi\u1ebft r\u00f5, nh\u01b0ng kh\u00f4ng t\u1ed1 gi\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed. Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho th\u1eed l\u00e0m \u1edf t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh 3 n\u0103m nay. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 6 n\u0103m r\u1ed3i, th\u1ebf m\u00e0 quan s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 quan b\u1ed9 H\u00ecnh v\u1eabn kh\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u, c\u00f2n c\u1ee9 theo th\u1ebf x\u1eed \u0111o\u00e1n, th\u1ef1c e qu\u00e1 n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng l\u1ed1i l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ed1t ph\u1ea3i khoan h\u00f2a nh\u00e2n h\u1eadu, ch\u1eb3ng n\u00ean chuy\u00ean d\u00f9ng nghi\u00eam kh\u1eafc ; duy c\u00f3 vi\u1ec7c r\u0103n k\u1ebb gian, ph\u1ea1t k\u1ebb \u00e1c, th\u00ec bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u1ea5y h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 gi\u00fap ch\u00ednh s\u1ef1 khoan nh\u00e2n. B\u1edfi th\u1ebf, lu\u1eadt l\u1ec7 ch\u00e9p r\u00f5 t\u1eebng ch\u01b0\u01a1ng, t\u1eebng \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1ee7 l\u00e0m ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 noi theo. Ta t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u1eabn th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u00e2m th\u1eadn tr\u1ecdng c\u00e0ng h\u01a1n, c\u00f3 khi khoan nh\u00e2n, c\u00f3 khi nghi\u00eam kh\u1eafc, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ef1a d\u00f9ng, c\u1ed1t ph\u1ea3i c\u00e2n nh\u1eafc t\u00f9y theo \u00e1n t\u00ecnh n\u1eb7ng hay nh\u1eb9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eafc K\u1ef3 v\u00ec sau cu\u1ed9c bi\u1ebfn lo\u1ea1n cu\u1ed1i th\u1eddi L\u00ea, phong t\u1ee5c ng\u00e0y c\u00e0ng ki\u00eau b\u1ea1c, m\u00e0 t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i t\u1ec7 h\u01a1n c\u1ea3. Nh\u1eefng k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n gian ngoan b\u1ea1c \u00e1c, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, gi\u00fap s\u1ee9c l\u1eabn nhau, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1ea9n n\u1ea5p trong h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n. T\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng xem x\u00e9t tr\u00ecnh b\u00e1o, l\u1ea1i c\u00f2n ch\u1ee9a ch\u1ea5p nu\u00f4i d\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, theo l\u1eddi t\u00e2u xin c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u1eed l\u00e0m. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ph\u00e9p l\u00e0m t\u1ea1m th\u1eddi \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa sai l\u1ea7m v\u00e0 t\u1ec7 h\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i ! G\u1ea7n \u0111\u00e2y, d\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 d\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c h\u00f3a c\u1ee7a nh\u00e0 vua, m\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh c\u0169ng \u0111\u1ec1u im l\u1eb7ng, n\u00ean \u0111\u1ed5i theo ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 x\u1eed tr\u1ecb. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u00e2u tr\u00ecnh c\u1ee7a vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, th\u00edch h\u1ee3p \u00fd ta ; v\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng nha m\u00f4n x\u1eed \u00e1n \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ec5 g\u1eb7p \u00e1n n\u00e0o nh\u01b0 lo\u1ea1i n\u00e0y, ch\u1eb3ng h\u1ea1n : th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u1ea3ng gian \u00e1c, ho\u1eb7c c\u00f9ng m\u01b0u l\u00e0m, hay chia l\u1ea5y tang v\u1eadt, th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 ch\u00ednh ph\u1ea1m, kh\u00f4ng cho gi\u1ea3m b\u1edbt. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh m\u00e0 v\u1eabn ch\u1ee9a ch\u1ea5p ho\u1eb7c bi\u1ebft t\u1ed9i m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tra b\u1eaft kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c, \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed tr\u1ecb, ch\u1edb n\u00ean vin v\u00e0o l\u1eddi ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. Sau\u00a0 l\u1ea7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i n\u00e0y, nh\u1eefng l\u0169 t\u1ed5ng l\u00fd h\u01b0 h\u1ecfng n\u1ebfu d\u00e1m b\u1ea3o r\u1eb1ng l\u01b0\u1edbi ph\u00e1p lu\u1eadt h\u00e3y c\u00f2n th\u01b0a th\u1edbt, m\u00e0 v\u1eabn coi th\u01b0\u1eddng c\u1ee9 dung t\u00fang gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e0nh th\u00ec s\u1ebd l\u1ea1i theo l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc, x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng c\u0169ng ch\u1eb3ng sao. \u00d4i ! Ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 c\u00e1i c\u00e2n c\u00f4ng b\u1eb1ng c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, ta l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u00e2n, r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng, ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, n\u1eafm c\u1ea3 hai b\u00ean, so l\u1ea5y \u0111\u00fang gi\u1eefa, c\u1ed1t sao tr\u1ecdng vi\u1ec7c thi h\u00e0nh ph\u00e1p lu\u1eadt v\u1eabn c\u00f3 \u00fd khoan h\u00f2a nh\u00e2n h\u1eadu. V\u1eady n\u00ean \u0111em l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y th\u00f4ng c\u00e1o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i Phong ch\u1ebft. Th\u0103ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng l\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, d\u00e2n kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 \u0111em th\u00f3c b\u00e1n r\u1ebb, ho\u1eb7c cho vay, ho\u1eb7c ph\u00e1t ch\u1ea9n r\u1ed3i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u1ea5t \u1edf li\u1ec1n nhau, \u0111i l\u1ea1i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u00f3i th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm \u0103n th\u00ec nh\u1eefng khu d\u00f9 kh\u00f4ng m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef cho th\u1eeba th\u00e3i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ee9u ch\u1eefa. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean : ng\u00e0y n\u00e0o ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean x\u00e9t xem m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u00e0o h\u00e0o \u1edf trong h\u1ea1t m\u00ecnh, kh\u00f4ng k\u1ec3 vi\u1ec7c \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u1ea7n k\u00edp hay kh\u00f4ng, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 \u0111\u00f3ng v\u00e0 nung g\u1ea1ch ng\u00f3i, khu\u00e2n \u0111\u00e1, g\u00e1nh \u0111\u1ea5t, ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eafp x\u1ebfp cho l\u00e0m \u0111\u1ec3 thay ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00ec b\u1ecf ngay c\u1ee7a kho m\u00e0 l\u00e0m thu\u00ea theo gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ng\u00e0y tr\u1ea3 g\u1ea1o 1 uy\u1ec3n, ti\u1ec1n 20 \u0111\u1ed3ng), \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u00faa chi\u00eam ch\u00edn th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c quan \u0110\u00ea ch\u00ednh : x\u00e9t xem c\u00e1c \u0111\u00ea l\u1edbn, nh\u1ecf \u1edf trong h\u1ea1t, h\u1ec5 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean s\u1eeda ch\u1eefa b\u1ed3i \u0111\u1eafp, th\u00ec c\u0169ng cho ph\u00e9p l\u1ea5y ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o xu\u1ed1ng ch\u00f3ng v\u00e0 n\u00f3i g\u1ea7n \u0111\u00e2y, d\u00e2n \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 27.000 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ecdn h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y y\u1ebfu m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n cho. Ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o hi\u1ec7n \u0111\u00e3 g\u1ea7n h\u1ebft, m\u00e0 ng\u00e0y l\u00faa ch\u00edn \u0111\u1ee3i h\u00e3y c\u00f2n l\u00e2u, e kh\u00f3 kh\u1ecfi ch\u1ebft r\u1ea5p n\u01a1i ng\u00f2i l\u1ea1ch !\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 xem s\u1edb t\u1ea5u, gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 h\u1ea1, ta h\u01a1i h\u1ea3 l\u00f2ng. Duy d\u00e2n ta, n\u1ea1n \u0111\u00f3i ch\u01b0a kh\u1ecfi, ta r\u1ea5t \u00e1y n\u00e1y, \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec3 thay ph\u00e1t ch\u1ea9n r\u1ed3i. Nh\u1eefng k\u1ebb m\u1ea1nh kh\u1ecfe, ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1, c\u00f2n l\u0169 g\u1ea7y y\u1ebfu th\u00ec n\u00ean ph\u00e1t th\u00eam cho ti\u1ec1n 1.000 quan, g\u1ea1o 2.000 ph\u01b0\u01a1ng, theo nh\u00e2n kh\u1ea9u m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n cho. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec ng\u00e0y g\u1eb7t l\u00faa m\u1edbi h\u00e3y c\u00f2n l\u00e2u, n\u00ean l\u1ea1i d\u1ee5 sai li\u1ec7u th\u00eam ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 \u0111em s\u1ed1 th\u00f3c b\u00e1n r\u1ebb v\u00e0 cho vay c\u00f2n th\u1eeba xay ra g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n \u0111\u00f3i. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u00e1t ch\u1ea9n, \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i, l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb m\u1ed3m \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1eadm mi\u1ebfng g\u1ea1o \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u1ee9ng !\u201d. L\u1ea1i \u0111em s\u1ed1 th\u00f3c ph\u00e1t ch\u1ea9n v\u00e0 cho vay b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0 h\u01a1n 23.700 h\u1ed9c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh g\u1ea1o k\u00e9m, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 ban \u01a1n, cho l\u1ea5y 50.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho, chi\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5, m\u00e0 b\u00e1n r\u1ebb cho v\u00e0 vay, v\u00e0 \u0111em s\u1ed1 th\u1eeba ph\u00e1t cho d\u00e2n ngh\u00e8o, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng. \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u00e2n, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c theo d\u1ee5 thi h\u00e0nh, khi\u1ebfn th\u00f3c g\u1ea1o l\u01b0u th\u00f4ng, c\u1ee9u c\u1ea5p cho d\u00e2n, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u00e1n v\u00e0 cho vay m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda. \u00d4i ! Th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, gi\u00fap k\u1ebb thi\u1ebfu, nhanh ng\u00e0y n\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n s\u1edbm ng\u00e0y \u1ea5y. Sao l\u1ea1i l\u00e0m ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf ! D\u00e2n \u0111\u00f3i s\u1edf d\u0129 kh\u00f4ng s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ai ? V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c giao \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 x\u00e9t x\u1eed, c\u00f2n s\u1ed1 th\u00f3c b\u00e1n v\u00e0 cho vay c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u00f3 v\u1eabn cho l\u00e0m theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn l\u00fac s\u1ed1 th\u00f3c ph\u00e1t ch\u1ea9n n\u1ebfu h\u1ebft s\u1ea1ch, m\u00e0 d\u00e2n t\u00ecnh v\u1eabn c\u00f2n qu\u1eabn qu\u00e1ch, th\u00ec n\u00ean \u0111em th\u00eam g\u1ea1o kho m\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i, chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n, 10 th\u01b0\u1edbc v\u1ea3i, sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i mai t\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean : m\u1ed7i t\u1ec9nh b\u1ecf ra 10.000 quan ti\u1ec1n kho, h\u1ec5 d\u00e2n ngh\u00e8o n\u00e0o \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t ch\u1ea9n g\u1ea1o th\u00ec \u0111em s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y theo kh\u1ea9u ph\u1ea7n, li\u1ec7u ph\u00e1t cho, \u1edf ngay t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ed7ng g\u1eb7p b\u00e3o l\u1ee5t, \u0111\u1ed3ng l\u00faa nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i. Ta th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y ra vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 t\u00e2m lo l\u1eafng, t\u1eebng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi ; th\u1ebf m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1eb5n s\u00e0ng c\u1ee9u ch\u1eefa v\u00e0 s\u1edbm t\u00e2u b\u00e0y, \u0111\u00e3 t\u1ecf ra kh\u00f4ng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng v\u1edbi d\u00e2n s\u1ef1 r\u1ed3i ! Xu\u00e2n n\u0103m nay, ta \u0111\u00e3 th\u1ea5u r\u00f5 gian kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, l\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u00f3c kho m\u00e0 b\u00e1n r\u1ebb ho\u1eb7c cho vay, ho\u1eb7c ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh l\u1ea1i l\u00e0m ch\u1eadm tr\u1ec5, \u0111\u00e3 v\u00e0i th\u00e1ng nay, d\u00e2n \u0111\u00f3i v\u1eabn ch\u01b0a t\u01b0\u01a1i t\u1ec9nh, l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb ch\u1ebft \u0111\u00f3i n\u1eefa ! Nghe nh\u1eefng t\u00ecnh h\u00ecnh b\u00e1ch thi\u1ebft, bao xi\u1ebft x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng ! V\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m l\u00e2u, tr\u01a1 x\u01b0\u01a1ng, d\u00f9 c\u00f3 thu\u1ed1c hay c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp ch\u1eefa. \u0110\u00f3 h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n d\u00e2n kh\u00f4ng s\u1edbm li\u1ec7u l\u00fd, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra nh\u01b0 th\u1ebf hay sao ? \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00e1ch l\u01b0u, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u1eed n\u1eefa. C\u00f2n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m, H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e1n, B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh Tr\u1ecbnh Quang Kh\u00e1nh, \u00e1n s\u00e1t Ng\u1ee5y Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, \u0111\u1ec1u giao b\u1ed9 x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u1ec9nh Thanh Hoa m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u00e0m cho d\u00e2n ngh\u00e8o t\u1ec9nh kh\u00e1c d\u1eaft c\u00f5ng tr\u1ebb \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10.000 ng\u01b0\u1eddi. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft th\u1ec3 theo \u00fd ta, t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc s\u1eb5n s\u00e0ng m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u00e2u ra \u0111\u1ea5y. D\u00e2n \u0111\u00f3i nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c sinh s\u1ed1ng, m\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c l\u00e0m th\u1eadt c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u1ea3 quan. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n d\u1eabu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng t\u00e0i n\u0103ng. V\u1eady giao b\u1ed9 theo \u01b0u h\u1ea1ng b\u00e0n th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, ki\u00eam l\u0129nh B\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i: \u201cB\u1ecdn Thi\u1ec1u Ma l\u00e0 b\u1ed9 thu\u1ed9c c\u1ee7a b\u1ecdn th\u1ea7n \u1ed1c nha C\u1ed1 \u1edf n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p t\u1eeb B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n tr\u1ed1n v\u1ec1, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t h\u1ecfi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00f3 n\u00f3i : \u201cNghe n\u00f3i t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri, \u0111em 3.000 qu\u00e2n ra S\u1ed1c Ch\u00e2m N\u1eb7c g\u1ea7n \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n\u201d. B\u00e2y gi\u1edd nh\u00e2n d\u1ecbp Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f3 ti\u1ebft th\u01b0\u1edfng xu\u00e2n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n thuy\u1ec1n \u0111i tr\u1ea5n \u00e1p r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 ho\u1eb7c l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00f4 c\u1ed1 H\u1ecfang s\u1ee3 m\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch ph\u00f2ng b\u1ecb, hay l\u00e0 v\u00ec t\u00ean \u1ed1c nha C\u1ed1 sai n\u00f3 l\u1ebbn v\u1ec1, \u0111\u1ebfn l\u00fac b\u1ecb b\u1eaft n\u00f3 b\u00e8n \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng l\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf, c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng. N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i nghe \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng x\u00f3 ch\u1ee3 c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng chuy\u1ec7n \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady n\u00ean l\u1ea5y b\u00ecnh t\u0129nh m\u00e0 tr\u1ea5n \u00e1p, ch\u1edb n\u00ean r\u1ed1i r\u00edt hoang mang \u0111\u1ec3 k\u1ebb \u0111\u1ecbch d\u00f2m bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00f4ng s\u00e2u c\u1ee7a m\u00ecnh. C\u00f2n to\u00e1n bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e0n \u00e1p, sau m\u1ed9t tu\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 ngay\u201d.<\/p>\n<p>D\u1eddi kho ti\u1ec1n N\u1ed9i t\u1ea1ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kho th\u00f3c \u1edf Kinh. Kho \u1ea5y \u1edf b\u00ean h\u1eefu ph\u00eda trong Ho\u00e0ng th\u00e0nh, ph\u00eda nam gi\u00e1p H\u01b0ng mi\u1ebfu, ph\u00eda b\u1eafc g\u1ea7n T\u1eeb cung ; m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c thu v\u00e0o ph\u00e1t ra, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n ra v\u00e0o \u1ed3n \u00e0o. B\u1ed9 H\u1ed9 cho l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, t\u00e2u xin d\u1eddi ra \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng ph\u00eda trong t\u01b0\u1eddng khu kho th\u00f3c. C\u00f2n 3 kho l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 V\u0129nh An, V\u0129nh Th\u00e0nh, V\u0129nh Ph\u00fa, n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt kho V\u0129nh An, ch\u1ec9 x\u00e2y 2 kho V\u0129nh Th\u00e0nh v\u00e0 V\u0129nh Ph\u00fa (m\u1ed7i kho 33 gian 2 ch\u00e1i, c\u1ee9 3 gian l\u00e0m 1 ng\u0103n). T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecb lang coi qu\u1ea3n, b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c N\u1ed9i t\u1ea1ng gi\u00e1m \u0111\u1ed1c.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 h\u1ecfi bi\u1ebft r\u1eb1ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u0169 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 : V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t H\u1ed3 V\u0103n Tri\u1ec7u, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh ngh\u0129a Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Kh\u00f4i, d\u1ef1a th\u1ebf c\u1ee7a Duy\u1ec7t, \u0111em bi\u1ec1n binh l\u00ean r\u1eebng ch\u1eb7t g\u1ed7, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u1ea5y v\u00e1n g\u1ed7 : c\u00f3 k\u1ebb b\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, c\u00f3 k\u1ebb \u0111em \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ri\u00eang\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u0169 Kh\u00f4i, r\u1ed3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ty \u00e1n s\u00e1t, tra k\u1ef9, x\u00e9t x\u1eed r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u00f9ng d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u1eb7c l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf ba huy\u1ec7n l\u00e0 : T\u00e2n Minh, B\u1ea3o An thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long v\u00e0 Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, v\u00ec 3 huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, d\u00e2n \u0111\u00f4ng, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean vua cho \u0111\u1eb7t th\u00eam Huy\u1ec7n th\u1eeba.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng m\u1eb7t bi\u1ec3n, t\u1eeb quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh ; nay \u0111\u00e3 ph\u00e1i vi\u00ean L\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh \u0111em bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh v\u00e0 h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi phu thuy\u1ec1n \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf B\u1ea1ch C\u00e2u, H\u00e3n B\u1ea1ng c\u00f9ng 12 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn Bi\u1ec7n S\u01a1n, t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, nay \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean thi th\u1ed1 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 cho l\u0169 gi\u1eb7c bi\u1ec3n y\u00ean l\u1eb7ng l\u00e2u d\u00e0i, ta s\u1ebd li\u1ec7u khen th\u01b0\u1edfng h\u01a1n n\u1eefa. N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n m\u1ed9t ch\u1ed7, l\u00e0m t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng, hay l\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u1eeba c\u01a1 n\u1ed5i l\u00ean th\u00ec l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n kia e kh\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 thu nh\u1eadp th\u00f3c t\u00f4 m\u1ed9t n\u0103m c\u1ea3 t\u1ec9nh ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1.000 h\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng. V\u1eady xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu thu\u1ebf h\u1eb1ng n\u0103m, chi\u1ebfu theo trong h\u1ea1t c\u00f3 2 huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang, c\u1ee9 m\u1ed7i h\u1ed9c th\u00f3c t\u00f4 ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00ec l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u00e1n cho t\u1ec9nh v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn l\u00e0 2 h\u1ed9c n\u1eefa. C\u00f2n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n ; \u0111\u1ee3i khi th\u00f3c kho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, s\u1ebd l\u1ea1i ph\u00e1t b\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vua cho r\u1eb1ng th\u1ee7 s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c, d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac m\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng hay \u1ea9n hi\u1ec7n, b\u00e8n d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 cho nghi\u00eam c\u1ea9n. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee5ng \u0110\u1ed9i \u1edf ph\u00eda nam th\u1ee7 s\u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c ; su\u1ed1t b\u1ed1n m\u00f9a, t\u00e1m h\u01b0\u1edbng gi\u00f3, thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c, trong \u1ea5y c\u00f3 b\u00e3i c\u00e1t ph\u1eb3ng r\u1ed9ng 50, 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng ra bi\u1ec3n, \u0111\u1eb1ng sau li\u1ec1n v\u1edbi r\u1eebng r\u1eadm, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ed1i nhau c\u00f3 n\u00fai \u0110\u1ed9i S\u01a1n v\u00e0 n\u00fai H\u1ea1nh S\u01a1n. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, l\u1ea5y hai tr\u00e1i n\u00fai \u1ea5y l\u00e0m ch\u1ed7 r\u00ecnh v\u00e0 tr\u00f4ng ng\u00f3.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y \u0111\u1eafp, cho \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c (chung quanh x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u00e1 n\u00fai, tr\u00ean d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u0103n ph\u00f2ng cho l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u00f3ng) tr\u00ean \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t 4 kh\u1ea9u H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 8 kh\u1ea9u qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, ph\u00e1i 50 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i l\u1ea5y th\u00eam d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ee5 v\u00e0o vi\u1ec7c canh gi\u1eef, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. D\u00f9ng vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0111\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay \u0111\u1ee9ng cai qu\u1ea3n, cho m\u1ed9 th\u00eam l\u00ednh \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>Xu\u00e2n B\u00edch l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh l\u1ef5 : \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, \u0111\u1eb1ng sau h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, h\u1eefu l\u00e0 nam, t\u1ea3 l\u00e0 b\u1eafc. S\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y, ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng Giang Th\u00e0nh, ngang qua ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Kim D\u1eef, \u0111\u1ed5 v\u00e0o bi\u1ec3n. Nay n\u1ebfu xoay l\u00e0m h\u01b0\u1edbng nam, th\u00ec s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf \u1edf v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, m\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng Giang Th\u00e0nh v\u00f2ng quanh \u1edf b\u00ean h\u1eefu, r\u1ed3i ch\u1ea7u v\u1ec1 \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i h\u00ecnh th\u1ebf danh th\u1eafng. V\u1eady, xin ra l\u1ec7nh cho vi\u00ean gi\u00e1m th\u00e0nh coi l\u1ea1i, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ti\u1ebfn tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 tu\u00e2n l\u00e0m\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua cho v\u1eddi \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Gia v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Phan Phu l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>M\u1edbi \u0111\u1eb7t t\u00ean cung C\u00e0n Th\u00e0nh v\u00e0 Kh\u00f4n Th\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long [1802-1819], x\u00e2y d\u1ef1ng \u0110\u1ea1i n\u1ed9i ; \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng n\u0103m Minh M\u1ec7nh [1802-1840] c\u0169ng c\u00f3 l\u00e0m th\u00eam : ph\u00e0m c\u00e1c \u0111i\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea7u, c\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t t\u00ean \u0111\u1eb9p, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1eb7t t\u00ean cung. N\u0103m nay, quy m\u00f4 x\u00e2y d\u1ef1ng to t\u00e1t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, n\u00ean c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi cho c\u00e1c cung \u0111\u1ec3 ch\u1ed7 vua \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng. V\u1eady, t\u1eeb \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a tr\u1edf ra \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 cung C\u00e0n Th\u00e0nh, \u0111\u1eb1ng sau l\u00e0 cung Kh\u00f4n Th\u00e1i. T\u1eeb \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a v\u00e0 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ed1i \u0111i\u1ec7n hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ebfn h\u00e0nh lang gi\u1ea3i v\u0169, \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e1c, chung quanh \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 cung C\u00e0n Th\u00e0nh. C\u00e1c \u0111i\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n, v\u0169 \u1edf \u0111\u1eb1ng sau \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c cung Kh\u00f4n Th\u00e1i. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t l\u00e2u d\u00e0i v\u00f4 c\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean cung v\u00e0 ni\u00ean hi\u1ec7u, ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecbu kh\u1ea3o c\u1ee9u, c\u00f3 khi \u0111\u1eb7t tr\u00f9ng v\u1edbi ng\u1ee5y hi\u1ec7u, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tra r\u00f5 t\u00ean hi\u1ec7u cung \u0111i\u1ec7n su\u1ed1t t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ec3 t\u00e2u ta nghe\u201d. Quy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cK\u00ea c\u1ee9u trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 x\u01b0a, c\u00f3 nh\u1eefng cung nh\u01b0 Tr\u01b0\u1eddng B\u1ea1c v\u00e0 V\u1ecb \u01af\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u hay theo d\u00f9ng. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 Thanh m\u1edbi c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ean kh\u00e1c nh\u01b0 Trung H\u00f2a, B\u1ea3o H\u00f2a v\u00e0 C\u1ea7n Ch\u00ednh\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cCh\u1eef \u201ccung\u201d \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00ean hay c\u00f2n th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi kh\u00e1c r\u1ed3i. \u0110i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a b\u00e2y gi\u1edd v\u1eabn c\u1ee9 g\u1ecdi t\u00ean nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec7n t\u00ean g\u1ecdi C\u1ea7n Ch\u00ednh, l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd nh\u00e0 vua ch\u0103m lo ch\u00ednh s\u1ef1. Trung H\u00f2a c\u0169ng do Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ((1) Ch\u1ec9 Gia Long, sinh ra Minh M\u1ec7nh.1) ta \u0111\u1eb7t t\u00ean h\u00e1 n\u00ean thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t c\u00e1ch khinh su\u1ea5t ?\u201d. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi \u0111\u1eb7t t\u00ean hai cung. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean cung m\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u00e0 C\u00e0n Th\u00e0nh l\u1ea5y ngh\u0129a ch\u1eef \u201cth\u00e0nh\u201d bao qu\u00e1t r\u1ea5t r\u1ed9ng, nh\u01b0 th\u00e0nh nh\u00e2n, th\u00e0nh v\u1eadt, th\u00e0nh vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1\u2026 hai ch\u1eef \u201cKh\u00f4n Th\u00e1i\u201d c\u0169ng hay. Chia ra m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 C\u00e0n Th\u00e0nh, Kh\u00f4n Th\u00e1i, h\u1ee3p l\u1ea1i m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec l\u00e0 C\u00e0n Kh\u00f4n th\u00e0nh th\u00e1i. Ch\u1eef t\u00ean \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1eb9p h\u01a1n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Phong t\u01b0\u1edbc, \u1ea5p cho c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, tr\u1eddi cho h\u00f9ng t\u00e0i, tr\u00ed kh\u00f4n t\u1ed9t b\u1eadc, tr\u1ea3 th\u00f9, r\u1eeda h\u1eadn \u0111\u00e3 thu c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec1n Nam l\u1ea1i l\u1ea5y c\u1ea3 mi\u1ec1n B\u1eafc : th\u1ef1c l\u00e0 trung h\u01b0ng m\u00e0 ki\u00eam s\u00e1ng nghi\u1ec7p. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u00ednh ng\u00e0i ngang d\u1ecdc chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n c\u00f3 khi sai t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ee5c \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 v\u1eabn do m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ng\u00e0i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. H\u01a1n 20 n\u0103m d\u1ef1ng l\u00ean \u0111\u1ebf nghi\u1ec7p. B\u1ed1n bi\u1ec3n tr\u0103m h\u1ecd, nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c an ninh, s\u00e1nh v\u1edbi Thi\u1ebfu Khang v\u00e0 Quang V\u0169 ng\u00e0i th\u1ef1c tr\u1ed9i h\u01a1n. B\u1ea7y t\u00f4i c\u1ee7a ng\u00e0i h\u1ebft l\u00f2ng gi\u00fap r\u1eadp ; ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh k\u1ebb ch\u1ed1ng c\u1ef1 ho\u1eb7c tr\u1ecb k\u1ebb khinh nh\u1eddn, ho\u1eb7c ch\u00e9m t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ho\u1eb7c b\u1eaft tr\u00f9m ph\u1ec9. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1edf mang \u0111\u1ea5t \u0111ai, b\u1edd c\u00f5i, ra s\u1ee9c qu\u00ean nh\u1ecdc ; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eed ti\u1ebft \u1edf ch\u1ed1n chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, qu\u00ean m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i tr\u1eadn \u0111\u1ecba ; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ebfm tr\u1ea3i \u0111\u1ee7 m\u00f9i nguy hi\u1ec3m gian nan, s\u1ed1ng ch\u1ebft ch\u1eb3ng thay l\u00f2ng \u0111\u1ed5i d\u1ea1. \u0110\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 y\u00ean h\u1eb3n, c\u00f4ng lao c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng ng\u1eddi. Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta noi theo t\u1ee5c c\u0169 nh\u00e0 \u0110inh, nh\u00e0 L\u00ea tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 nhi\u1ec1u quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m phong t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, t\u01b0\u1edbc b\u00e1, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0103n l\u1ed9c, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i t\u00ean g\u1ecdi \u0111\u1eb9p m\u00e0 th\u00f4i, cho n\u00ean \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan ch\u1ee9c th\u1ebf t\u1eadp, phong c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 s\u1ef1 khen th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i mu\u1ed1n b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc Tam \u0111\u1ea1i ((2) Ba tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i : H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu.2) x\u01b0a, vinh phong cho n\u0103m t\u01b0\u1edbc((3) C\u00f4ng, h\u1ea7u, b\u00e1, t\u1eed, nam.3), nh\u01b0ng ti\u1ebfc r\u1eb1ng ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m ! Ta n\u1ed1i Ph\u01b0\u1edbc x\u01b0a, k\u00ednh theo ch\u00ed tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ea5n h\u01b0ng l\u1ec5, nh\u1ea1c, s\u1eeda sang vi\u1ec7c binh, vi\u1ec7c h\u00ecnh, chia \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i y\u00ean l\u1eb7ng, x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh l\u0169y, c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00e0nh tr\u00ec, tr\u0103m vi\u1ec7c c\u1eed h\u00e0nh, \u0111\u1ec1u mong \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 thi\u1ec7n m\u1ef9. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 h\u01a1i r\u1ed7i, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1n c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i c\u00f4ng lao \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 li\u1ec7t nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n qu\u00e1 c\u1ed1 v\u00e0o h\u00e0ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u00ecnh, ban cho t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0103n l\u1ed9c t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 y\u00ean \u1ee7i \u0111\u01b0\u1ee3c vong h\u1ed3n h\u1ecd r\u1ed3i. Nay nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n c\u00f2n \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u01b0 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u00f4ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00fay, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u1ebb vang \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi trung h\u01b0ng. V\u1eady phong cho Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0m L\u01b0\u01a1ng T\u00e0i h\u1ea7u, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m V\u0129nh Thu\u1eadn h\u1ea7u, Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Th\u1ea7n s\u00e1ch qu\u00e2n Ti\u1ec1n dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf c\u00f4ng to, r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady phong Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0m L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng b\u00e1, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m An L\u01b0\u01a1ng b\u00e1, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0m Qu\u1ea3ng C\u00f4ng b\u00e1.<\/p>\n<p>V\u0169 l\u00e2m dinh T\u1ea3 d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u1ea7m qu\u00e2n l\u00e2u n\u0103m, r\u00f5 r\u1ec7t c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 c\u00f4ng lao. V\u1eady phong Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m Ho\u00e0ng Trung t\u1eed, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m Di\u00ean H\u1ef1u t\u1eed, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m Hi\u1ec7u Thu\u1eadn t\u1eed.<\/p>\n<p>V\u0169 l\u00e2m dinh H\u1eefu d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, theo \u0111\u00f2i l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao. V\u1eady phong l\u00e0m V\u1eadn H\u1ed9i nam.<\/p>\n<p>C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 truy phong l\u00e0m Ho\u00e0i Qu\u1ed1c c\u00f4ng, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 l\u00e0 vinh quang \u1edf n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i. Song c\u00f4ng nhi\u1ec1u th\u00ec th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u, \u0111\u00e1ng n\u00ean \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c. T\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 con d\u1eabu h\u01b0 h\u1ecfng nh\u01b0ng \u0111\u00e3 \u1ed1m ch\u1ebft r\u1ed3i, c\u0169ng truy t\u1eb7ng quan ch\u1ee9c r\u1ed3i. Nay c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u c\u1ee7a V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0 Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 \u00fay V\u00f5 M\u1ef9 ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7p nh\u00e0, n\u1ed1i ch\u1ee9c th\u1ebf t\u1eadp. V\u1eady \u0111\u1ed5i phong l\u00e0m Ho\u00e0i b\u00e1, \u0111\u1ec3 n\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea5t \u0103n l\u1ed9c c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c ban c\u1ea5p s\u1eafc \u1ea5n \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n, t\u00e2u, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. C\u00f2n c\u00f4ng th\u1ea7n kh\u00e1c \u0111\u00e3 ch\u1ebft c\u0169ng nhi\u1ec1u, sau s\u1ebd truy phong, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vinh s\u1ee7ng \u0111\u1ebfn khi s\u00f4ng c\u1ea1n n\u00fai m\u00f2n\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c s\u1ef1 nghi v\u1ec1 vi\u1ec7c m\u1edbi phong cho c\u00e1c quan, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1eebng \u0111i\u1ec1u l\u00ean. Vua cho theo l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>(1. C\u00e1o tr\u1ee5c : t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, t\u01b0\u1edbc b\u00e1 : d\u00f9ng l\u1ee5a T\u00e0u v\u00e0ng 8 s\u1ee3i ; t\u01b0\u1edbc t\u1eed, t\u01b0\u1edbc nam : d\u00f9ng l\u1ee5a ta v\u00e0ng 8 s\u1ee3i, chung quanh \u0111\u1ec1u th\u00eau ; \u1ea5n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, n\u00fam th\u1eb3ng, d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0. \u1ea5n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u : vu\u00f4ng 1 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n, 2 ly, d\u00e0y 2 ph\u00e2n 7 ly ; d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 vu\u00f4ng 5 ph\u00e2n 4 ly. \u1ea5n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbc b\u00e1 : vu\u00f4ng 1 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n 3 ly, d\u00e0y 2 ph\u00e2n 3 ly ; d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 vu\u00f4ng 5 ph\u00e2n. \u1ea5n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbc t\u1eed : vu\u00f4ng 1 t\u1ea5c 4 ly, d\u00e0y 2 ph\u00e2n 2 ly ; d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 vu\u00f4ng 4 ph\u00e2n 5 ly. \u1ea5n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbc nam : vu\u00f4ng 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n 5 ly, d\u00e0y 2 ph\u00e2n 1 ly ; d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 vu\u00f4ng 4 ph\u00e2n 1 ly. M\u1eb7t \u1ea5n kh\u1eafc ch\u1eef tri\u1ec7n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng t\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u00e0 t\u01b0\u1edbc phong. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 \u1ea5n kh\u1eafc n\u0103m ch\u1eef \u201cL\u01b0\u01a1ng T\u00e0i h\u1ea7u chi \u1ea5n\u201d ; ki\u1ec1m ng\u00e0 kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cL\u01b0\u01a1ng T\u00e0i\u201d c\u00e1c t\u01b0\u1edbc kh\u00e1c c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 suy ra. Duy \u1ea5n Ho\u00e0i b\u00e1 th\u00ec kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef : \u201cHo\u00e0i b\u00e1 chi \u1ea5n\u201d, ki\u1ec1m ng\u00e0 kh\u1eafc hai ch\u1eef \u201cHo\u00e0i b\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>2. L\u1ec5 t\u00edch phong : Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh do b\u1ed9 L\u1ea1i t\u1ef1 ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh t\u00e2u xin sai quan b\u01b0ng s\u1eafc \u1ea5n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean phong. L\u00e0m l\u1ec5 xong, \u0111\u1ec1u l\u00e0m t\u1eeb bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>3. Nh\u1eefng vi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc : T\u1eeb ng\u00f4i th\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ec1u v\u1eabn theo ph\u1ea9m tr\u1eadt, ch\u1ee9 kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u01b0\u1edbc phong c\u1ea5p b\u1eadc cao th\u1ea5p. C\u00f2n nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, c\u00f4ng v\u0103n th\u00ec trong v\u0103n b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ec1 quan ch\u1ee9c hi\u1ec7n l\u00e0m, sau m\u1edbi \u0111\u1ec1 t\u01b0\u1edbc phong h\u1ecd t\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ea3n ch\u1ee9c. Vi\u1ec7c t\u01b0 th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ec1 t\u01b0\u1edbc phong sau \u0111\u1ebfn quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m v\u00e0 h\u1ecd t\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n t\u01b0\u1edbc phong.<\/p>\n<p>4. S\u1ed1 th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong : Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong c\u00f4ng, th\u00ec n\u0103m \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc : con t\u1eadp t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u, ch\u00e1u t\u1eadp t\u01b0\u1edbc b\u00e1, ch\u1eaft t\u1eadp t\u01b0\u1edbc t\u1eed, ch\u00fat t\u1eadp t\u01b0\u1edbc nam, ch\u00edt (ch\u00e1u s\u00e1u \u0111\u1eddi) t\u1eadp C\u1ea9m y Hi\u1ec7u \u00fay. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong h\u1ea7u th\u00ec b\u1ed1n \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc: con t\u1eadp t\u01b0\u1edbc b\u00e1, ch\u00e1u t\u1eadp t\u01b0\u1edbc t\u1eed, ch\u1eaft t\u1eadp t\u01b0\u1edbc nam, ch\u00fat t\u1eadp t\u01b0\u1edbc C\u1ea9m y Hi\u1ec7u \u00fay. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong b\u00e1 th\u00ec ba \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc : con t\u1eadp t\u01b0\u1edbc t\u1eed, ch\u00e1u t\u1eadp t\u01b0\u1edbc nam, ch\u1eaft t\u1eadp t\u01b0\u1edbc C\u1ea9m y Hi\u1ec7u \u00fay. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eed th\u00ec hai \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc : con t\u1eadp t\u01b0\u1edbc nam, ch\u00e1u t\u1eadp C\u1ea9m y Hi\u1ec7u \u00fay. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong nam th\u00ec m\u1ed9t \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc : con t\u1eadp C\u1ea9m y Hi\u1ec7u \u00fay. Ph\u00e0m nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, sau khi ch\u1ebft, con tr\u01b0\u1edfng d\u00f2ng \u0111\u00edch \u0111\u00e3 t\u1eeb 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, do b\u1ed9 Binh x\u00e9t th\u1ef1c th\u1ea5y x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng th\u00ec t\u00e2u cho t\u1eadp t\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec s\u1ebd ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n trong c\u00e1c con th\u1ee9 m\u00e0 cho. N\u1ebfu t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u h\u01b0 h\u1ecfng, m\u00e0 h\u00e0ng ch\u00e1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ea5n t\u00fa, n\u1ebft na th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ee7 tu\u1ed5i, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng hay th\u1ee9, c\u0169ng cho x\u00e9t th\u1ef1c, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua s\u1eafp cho phong t\u01b0\u1edbc, sai N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ea r\u00f5 t\u00ean c\u00e1c huy\u1ec7n, c\u00e1c x\u00e3 d\u00e2ng l\u00ean ng\u1ef1 l\u00e3m. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u ta \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u1ee7a nh\u00e0 L\u00ea, nh\u01b0ng n\u1ed1i theo ch\u00ednh th\u1ed1ng, c\u0169ng n\u00ean ch\u1ecdn m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 phong cho con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i \u00fd nh\u00e0 Chu phong n\u01b0\u1edbc K\u1ef7, n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb Thu\u1eadn H\u00f3a tr\u1edf v\u00e0o Nam, x\u01b0a l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh, nay l\u00e0 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. \u0110\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, h\u00e1 n\u00ean l\u00e0m tuy\u1ec7t s\u1ef1 th\u1edd c\u00fang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi hay sao ? V\u1eady c\u0169ng n\u00ean theo l\u1ec7, phong cho m\u1ed9t ch\u1ed7, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed3n t\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Tu\u00e2n v\u1ec1 ch\u1ecbu tang. D\u00f9ng L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111i s\u00e1ch nhi\u1ec5u t\u00e0i v\u1eadt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, b\u1ecb d\u00e2n trong t\u1ec9nh ki\u1ec7n. Vua ra l\u1ec7nh l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0o Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Cho \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa l\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Y\u00ean, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Cho H\u00ecnh khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Tri ph\u1ee7 Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110\u00e0o \u0110\u00ecnh B\u1ea3o l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u00e0 N\u1ed9i ; Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u1eadp th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u1ebfu c\u00f3 n\u1ed9p l\u1ea1i t\u1edd s\u1edb c\u00f3 ch\u1eef ch\u00e2u ph\u00ea, c\u0169ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u00e3 theo ch\u1ec9 d\u1ee5 l\u00e0m r\u1ed3i, ho\u1eb7c t\u00e2u l\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i g\u00f3i t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1eadp tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i phong k\u00edn \u0111\u01b0a n\u1ed9p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n ng\u00e0y \u0111\u00f3ng b\u1ea3o \u1ea5n (Ph\u00e0m c\u00e1c c\u00e1o, s\u1eafc v\u00e0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 v\u1ec1 quan v\u0103n, th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t l\u00e0m. N\u1ebfu vi\u00ean quan n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c n\u00ean x\u00e9t, th\u00ec h\u1ea1n trong 5 ng\u00e0y ; vi\u00ean n\u00e0o c\u00f3 gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c hay b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c ph\u1ea3i x\u00e9t, v\u1ec1 c\u00e1c nha \u1edf Kinh h\u1ea1n 10 ng\u00e0y. \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean th\u00ec 20 ng\u00e0y, c\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c h\u1ea1n cho 15 ng\u00e0y. \u1edf Nam K\u1ef3, c\u00e1c t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean h\u1ea1n cho 30 ng\u00e0y, c\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u h\u1ea1n cho 25 ng\u00e0y. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7, tra x\u00e9t, vi\u1ebft tinh t\u01b0\u1eddng, l\u00e0m xong c\u00e1o s\u1eafc, t\u00e2u xin \u0111\u00f3ng \u1ea5n. V\u1ec1 h\u00e0ng v\u00f5, th\u00ec do b\u1ed9 Binh x\u00e9t l\u00e0m, c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y, t\u01b0 sang b\u1ed9 L\u1ea1i vi\u1ebft r\u00f5, \u0111\u00f3ng \u1ea5n h\u1ea1n cho 5 ng\u00e0y. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1eddi vua ph\u00ea v\u00e0o ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng n\u00ean ai c\u1ea5p ph\u00e1t b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef son ph\u00ea, l\u1eadp t\u1ee9c vi\u1ebft tinh t\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3ng \u1ea5n cho thi h\u00e0nh. C\u00f2n c\u00e1c phi\u1ebfn, theo l\u1ec7 do tay \u1ea5n quan ph\u1ea3i vi\u1ebft, v\u1eabn l\u1ea5y 3 ng\u00e0y l\u00e0m h\u1ea1n. N\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m th\u00ec vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c h\u1eb7c t\u00e2u, chi\u1ebfu l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm chi\u1ebfu, ch\u1ebf m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i).<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp t\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam ra n\u01a1i kh\u00e1c. Th\u00e0nh c\u0169 \u1edf x\u00e3 Thanh Chi\u00eam, \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1eadt h\u1eb9p v\u00e0 th\u1ea5p. Vua ngh\u0129 n\u00ean d\u1eddi \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai vi\u00ean gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i xem \u0111\u1ecba th\u1ebf, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1ed7 \u1edf x\u00e3 La Qua (Thanh Chi\u00eam v\u00e0 La Qua \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc) \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 trung \u0111\u1ed9, l\u1ea1i g\u1ea7n s\u00f4ng, chuy\u00ean ch\u1edf ti\u1ec7n l\u1ee3i. L\u1ea1i sai H\u1eadu qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay xem l\u1ea1i c\u0169ng cho t\u1ed1t. Vua li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, thu\u00ea 6.000 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng x\u00e2y th\u00e0nh l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c to l\u1edbn, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai V\u0169 l\u00e2m T\u1ea3 d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, \u0111i tr\u00f4ng nom m\u1ecdi vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn khi ho\u00e0n th\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n \u0111\u1ebfn l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3, k\u1ef7 l\u1ee5c, ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Sai V\u0169 l\u00e2m H\u1eefu d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a T\u1ea3 d\u1ef1c.<\/p>\n<p>T\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi anh em th\u1ed5 ti x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5) l\u00e0 l\u0169 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng l\u00e0m lo\u1ea1n.<\/p>\n<p>L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con L\u00ea Duy Ho\u00e1n. T\u1eeb khi Duy Ho\u00e1n b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft, L\u01b0\u01a1ng m\u1edbi l\u00ean 3 tu\u1ed5i, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ea1 l\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean (ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ng\u1ecdc S\u01a1n, Thanh Hoa, h\u1ecd \u0110\u1ed7, t\u00ean Tr\u1ecdng Xuy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea Duy Ho\u00e1n m\u1ea1o x\u01b0ng l\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean) \u0111em L\u01b0\u01a1ng tr\u1ed1n v\u00e0o x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m. B\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng v\u00e0 anh em Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, c\u00f9ng em nh\u00e0 ch\u00fa l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, ch\u00e1u l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t Nham ch\u1ee9a ch\u1ea5p nu\u00f4i L\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i khua \u0111\u1ed9ng, d\u1ee5 d\u1ed7 d\u00e2n Man, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf nh\u1eefng mi\u1ec1n r\u1eebng r\u00fa thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, Thanh Hoa, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u1ec3 m\u01b0u toan l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. N\u0103m ngo\u00e1i, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, vua \u0111\u00e3 nghi\u00eam ng\u1eb7t ra h\u1ea1n cho c\u00e1c s\u1edf t\u1ea1i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u l\u00f9ng b\u1eaft, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 li\u1ec1n suy t\u00f4n L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m minh ch\u1ee7, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ho\u00e0ng t\u00f4n nh\u00e0 L\u00ea, \u0111\u00fac \u1ea5n ng\u1ee5y, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ng\u1ee5y : Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u00e0m ng\u1ee5y Th\u1ed1ng t\u01b0\u1eddng (Duy L\u01b0\u01a1ng \u1edf x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u do T\u1ea5t C\u00f4ng cai qu\u1ea3n), T\u1ea5t T\u1ebf l\u00e0m ng\u1ee5y Ti\u1ec1n qu\u00e2n, T\u1ea5t T\u1ea1i l\u00e0m ng\u1ee5y H\u1eadu qu\u00e2n, T\u1ea5t Nham l\u00e0m ng\u1ee5y T\u1ea3 qu\u00e2n, Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh (ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Trung Ho\u00e0ng, huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5) l\u00e0m ng\u1ee5y Trung qu\u00e2n, Cao Vi\u1ebft Bi\u1ec7n (ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 An Ch\u00ed, huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5) l\u00e0m ng\u1ee5y H\u1eefu qu\u00e2n, L\u00ea Duy Nhi\u00ean l\u00e0m ng\u1ee5y Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Quang (ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Phong Doanh, Nam \u0110\u1ecbnh) l\u00e0m ng\u1ee5y Th\u1ed1ng l\u0129nh, L\u00ea V\u0103n L\u00e2n (ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An, H\u01b0ng Y\u00ean) l\u00e0m ng\u1ee5y \u0110i\u1ec1u b\u00e1t, Qu\u00e1ch \u0110\u00ecnh Ch\u00ed (ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y) l\u00e0m ng\u1ee5y Thi\u00ean h\u00f9ng qu\u00e2n, l\u00f9a th\u1ed5 d\u00e2n 3 huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ee5ng H\u00f3a v\u00e0 An H\u00f3a l\u00e0m qu\u00e2n l\u00ednh. C\u00e1c t\u00f9 s\u1ed5ng v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e2n c\u1eadn c\u0169ng theo nhi\u1ec1u, qu\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ebfn v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra \u1edf x\u00e3 Nh\u01b0\u1ee3ng L\u00e3o (thu\u1ed9c huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y). B\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c t\u1ec9nh nh\u01b0 th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n h\u00f9ng S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eadu Du ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Ti\u1ec1n ch\u1ea5n H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eadu \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u b\u1ea5t l\u1ee3i, nhi\u1ec1u qu\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong, M\u1eadu r\u00fat ch\u1ea1y, Du c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 c\u01a1 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn \u1edf \u0111\u1ed3n Chi N\u00ea (thu\u1ed9c huy\u1ec7n An H\u00f3a) \u0111\u01b0\u1ee3c tin, d\u00f9ng th\u1ed5 binh l\u00e0m qu\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n. V\u1eeba \u0111\u1ebfn b\u1ebfn C\u1ed5 T\u1ef1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nh\u01b0\u1ee3ng L\u00e3o) b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u1ee5t \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, th\u1ed5 binh li\u1ec1n ch\u1ea1y sang qu\u00e2n gi\u1eb7c, b\u1eafn l\u1ea1i qu\u00e2n ta, vi\u00ean th\u00ed sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u1ea3o tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft, \u0110\u1ee9c Lu\u1eadn b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, qu\u00e2n \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1. Gi\u1eb7c v\u1eeba th\u1eafng, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Chi N\u00ea. Th\u1ed5 binh \u1edf sau \u0111\u1ed3n, m\u1edf c\u1eeda, \u0111\u01b0a v\u00e0o. Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean c\u00f9ng h\u01a1n 10 l\u00ednh Kinh ch\u1ea1y tho\u00e1t. Gi\u1eb7c li\u1ec1n chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n Chi N\u00ea.<\/p>\n<p>Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u li\u1ec1n ph\u00e1i L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111em Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cRa g\u00ec l\u0169 tanh h\u00f4i nh\u1ecf m\u1ecdn \u1ea5y ! Th\u1ebf m\u00e0 qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o m\u1edbi tho\u1ea1t giao phong, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thua ch\u1ea1y ! V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 s\u1ee9c b\u1ea3o nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ea5y ng\u00e0y, c\u0103n c\u1ee9 tin b\u00e1o v\u1ec1 v\u1ee5 \u00e1n L\u00ea Duy D\u01b0\u1ee1ng, ta l\u1ea1i qu\u1edf tr\u00e1ch r\u00e1o ri\u1ebft ! Ch\u1eb3ng ng\u1edd l\u0169 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t d\u01b0\u1eddng ch\u1eb3ng nghe bi\u1ebft chuy\u1ec7n g\u00ec kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn l\u00fac sai ph\u00e1i, l\u1ea1i ch\u1eb3ng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 h\u1ecfng c\u00f4ng vi\u1ec7c ! Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00f3 th\u1eadt kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng v\u00e0 H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. H\u1ed3 H\u1ef1u tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn t\u00f9 s\u1ed5ng v\u1eabn l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf hang n\u00fai, nay c\u00e1i m\u1ea7m c\u00f2n s\u00f3t \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00f3 ra, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u1ed3 H\u1ef1u ch\u01b0a l\u00e0m tr\u1ecdn. V\u1eady H\u1ed3 H\u1ef1u n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u1ed1t sao b\u1eaft gi\u1ebft k\u1ef3 h\u1ebft b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1ea5y. N\u1ebfu l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 ch\u00fang n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, c\u1ea9n c\u1ea7u t\u1eafc tr\u00e1ch, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c \u1ea5y lan r\u1ed9ng th\u00ec c\u1ee9 H\u1ed3 H\u1ef1u h\u1ecfi t\u1ed9i \u0111\u00f3 ! Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u n\u00ean gi\u1ee5c s\u1ed1 bi\u1ec1n binh Thanh Hoa ph\u1ea3i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i t\u1ee9c t\u1ed1c ti\u1ebfn ngay. Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng c\u0169ng ch\u1ecdn 500, 600 bi\u1ec1n binh c\u00f2n d\u1ed3i d\u00e0o sinh l\u1ef1c c\u00f9ng \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1eadu Duy \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; Ph\u1ea1m V\u0103n B\u1ea3o truy t\u1eb7ng Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u1edf Thanh Hoa, 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 300 qu\u00e2n ; \u1edf Ngh\u1ec7 An 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 500 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 binh \u1edf Chi N\u00ea t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, tr\u1ed5 s\u1ee9c trong vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u, ch\u01b0a t\u1eebng l\u1ed9 ra s\u1ef1 t\u00ecnh g\u00ec kh\u00e1c ; nay qu\u00e2n gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, qu\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p gi\u1eb7c th\u00ec gi\u1edf gi\u00e1o, qu\u00e2n gi\u1eef \u0111\u1ed3n th\u00ec m\u1edf c\u1eeda \u0111\u01b0a gi\u1eb7c ! T\u00e2m \u0111\u1ecba ph\u1ea3n ngh\u1ecbch c\u1ee7a l\u0169 \u1ea5y ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0y m\u00e0 c\u00f3. Ng\u01b0\u01a1i thi\u1ebft tha b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi xem chuy\u1ebfn n\u00e0y, nh\u1eefng \u0111\u1ee9a quay c\u1ed5 c\u1eafn l\u1ea1i \u1ea5y l\u00e0 do th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u1ea5p \u1ee7 l\u00f2ng x\u1ea5u, xui khi\u1ebfn ng\u1ea5m ng\u1ea7m, hay l\u00e0 th\u1ed5 binh v\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c d\u1ee5 d\u1ed7 m\u00e0 n\u1ea3y m\u01b0u toan kia kh\u00e1c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u xin nghi\u00eam tr\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch kh\u00e1c. Trong \u0111\u00e1m th\u1ed5 t\u01b0 n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u1ed5 s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec c\u0169ng n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00fac m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o qu\u00e2n ta b\u1ecb thua \u1edf Nh\u01b0\u1ee3ng L\u00e3o, li\u1ec1n ph\u00e1i \u1ee7y L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c \u0111em h\u01a1n 900 bi\u1ec1n binh, 2 th\u1edbt voi \u0111i ti\u1ec5u. L\u1ea1i truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111em s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111i theo, r\u1ed3i t\u00e2u xin c\u1ea5p cho \u0111\u1ea1n thu\u1ed1c v\u00e0 ti\u1ec1n, g\u1ea1o, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u1ec9 c\u1ed1t t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 l\u00ednh d\u00f5ng ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, nhanh ch\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u00ec d\u1eabu m\u1ed9t ng\u00e0y ph\u00ed \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn v\u00e0ng c\u0169ng c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chi\u00eau s\u1ed1 binh \u0111inh, th\u1ee7 h\u1ea1, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111i tr\u1eadn nay c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng : ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n c\u0169ng theo s\u1ed1 c\u1ea5p cho. L\u1ea1i cho l\u1ea5y v\u00e0i ngh\u00ecn l\u1ea1ng b\u1ea1c trong kho \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 l\u0129nh binh, kh\u00f4ng k\u1ec3 qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Kinh hay ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 h\u1ec5 ai b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u00ec li\u1ec1n \u0111em s\u1ed1 b\u1ea1c \u1ea5y th\u01b0\u1edfng cho\u201d.<\/p>\n<p>Sai : th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh, ki\u00eam l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111i theo H\u1ed3 H\u1ef1u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh ; th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa. L\u0169 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc kia ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i duy\u1ec7t binh tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u00e0 N\u1ed9i, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 xong xu\u00f4i nay g\u1eb7p Ninh B\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, cho n\u00ean ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ngay. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : Ch\u1ecdn trong s\u1ed1 l\u00ednh c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 do b\u1ed9 Binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i v\u00e0 trong s\u1ed1 l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh do H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 ph\u00e1i, l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh kh\u1ecfe, tinh nhu\u1ec7, m\u1ed7i \u0111\u0103ng 100 ng\u01b0\u1eddi, cho theo Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 \u0110\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 r\u00fat nh\u1eefng bi\u1ec1n binh m\u00e0 Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5, r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y 1.000 qu\u00e2n trong t\u1ec9nh c\u00f2n sung s\u1ee9c, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf ban hay \u0111\u00e3 h\u1ea1 ban ph\u1ea3i ch\u0103m hu\u1ea5n luy\u1ec7n th\u00eam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u1ef3 ra qu\u00e2n. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng thay T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh H\u00e0 T\u0129nh; c\u00f2n \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh giao cho Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng quy\u1ec1n gi\u1eef. L\u1ea1i sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1ed5 oai Trung v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh U\u1ea9n \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, ra Thanh Hoa qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c v\u1ec7 binh, h\u1eb1ng ng\u00e0y thao di\u1ec5n, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua \u0111i xem ch\u1ed7 th\u1ee3 x\u00e2y Ng\u1ecd M\u00f4n. \u0110\u1ed5ng l\u00fd L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh \u0111\u00e0o ao, th\u1ea5y c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a, V\u0103n V\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4, sai l\u1ea5y \u00e1o quan ch\u00f4n l\u1ea1i cho, ta d\u1eabu ch\u1eb3ng d\u00e1m s\u00e1nh v\u1edbi V\u0103n V\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 cho x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 b\u1ed9c l\u1ed9 ?\u201d. Li\u1ec1n sai c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i, \u0111em ch\u00f4n ra ch\u1ed7 kh\u00e1c.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u1eddi th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u1ec1 Kinh. B\u1ed5 Nguy\u1ec5n T\u1eed C\u01b0 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh. \u0110i\u1ec1u : th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long ; Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 L\u00ea B\u1ec9nh Trung th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Thi\u1ebft l\u1eadp c\u1eeda \u1ea3i \u1edf n\u00fai Ho\u00e0nh S\u01a1n (Ho\u00e0nh S\u01a1n tr\u00ean li\u1ec1n n\u00fai cao d\u01b0\u1edbi gi\u00e1p bi\u1ec3n l\u1edbn, \u1edf kho\u1ea3ng ti\u1ebfp gi\u00e1p gi\u1eefa hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh. C\u1eeda \u1ea3i \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai, chung quanh x\u00e2y t\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng \u0111\u00e1 n\u00fai, d\u00e0i 11 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, cao 5 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc m\u1edf 1 c\u1eeda, b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu c\u00f3 t\u01b0\u1eddng ng\u0103n, x\u00e2y theo th\u1ebf n\u00fai ; b\u00ean t\u1ea3 d\u00e0i 36 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00ean h\u1eefu d\u00e0i 39 tr\u01b0\u1ee3ng ; c\u00f3 ch\u1ed7 cao 3, 4 th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ch\u1ed7 cao 5, 6 th\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1eebng. Trong d\u1ef1ng m\u1ed9t tr\u1ea1i l\u00ednh 3 gian \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea5y 300 bi\u1ec1n binh \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00f3). Sai th\u1ef1 Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c. Khi Ph\u00fa \u0111i, vua d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay Nam, B\u1eafc m\u1ed9t nh\u00e0, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng v\u00f4 s\u1ef1, trong c\u00f3 c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, V\u0169 Th\u1eafng l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ee7 c\u1eady r\u1ed3i. C\u00f2n c\u1eeda \u1ea3i Ho\u00e0nh S\u01a1n n\u00e0y l\u1eadp n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi qu\u00e2n gian, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed3n ph\u00e2n ph\u00f2ng \u0111\u00f3 th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 h\u00ecnh th\u1ebf, tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c l\u00e0m, c\u1ed1t sao \u0111\u1ee1 t\u1ed1n\u201d. Sau \u0111\u00f3 v\u00ec th\u1ea5y b\u1ed9 C\u00f4ng nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, b\u00e8n sai th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n chuy\u00ean coi m\u1ecdi vi\u1ec7c, m\u00e0 v\u1eddi Ph\u00fa v\u1ec1. M\u1ed9t th\u00e1ng l\u00e0m xong, ph\u00e1i 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 20 l\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>D\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i do b\u1ed9 sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng quan \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ef1 tay vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1ea5n. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>Cho con trai th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00fac l\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 hai l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng Gia, ch\u00e1u Ho\u00e0i Qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0i b\u00e1 V\u00f5 M\u1ef9, l\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 ba l\u00e0 Uy\u1ec3n Di\u1ec5m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u00f4ng cha l\u0169 kia \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao r\u1ef1c r\u1ee1 cho n\u00ean thu d\u00f9ng con ch\u00e1u h\u1ecd khi\u1ebfn cho c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc v\u1edbi n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 : s\u00ednh l\u1ec5 n\u00ean t\u00f9y theo s\u1edf n\u0103ng, ch\u1edb n\u00ean qu\u00e1 xa x\u1ec9\u201d. L\u1ea1i ph\u00e1n : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, khi c\u00f4ng ch\u00faa l\u1ea5y ch\u1ed3ng, vua \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9, r\u1ed3i l\u1ea1i sai quan truy\u1ec1n ban m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y s\u1eafp c\u01b0\u1edbi, l\u1ea1i do T\u01b0 thi\u00ean gi\u00e1m ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh, t\u00e2u l\u00ean. Kh\u00e2m sai t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u1ee7 h\u00f4n, \u0111em ng\u00e0y c\u01b0\u1edbi c\u00e1o mi\u1ebfu. T\u1edbi ng\u00e0y r\u01b0\u1edbc d\u00e2u, l\u0169 quan \u0111\u01b0a c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i t\u1eeb. Vi\u1ec7c g\u1ea3 ch\u1ed3ng cho c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i m\u00e0 l\u1ea1i sai quan truy\u1ec1n m\u1ec7nh, c\u0169ng l\u00e0 nghi v\u0103n th\u00eam th\u1eeba. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu l\u00e0 n\u01a1i t\u00f4n nghi\u00eam, n\u1ebfu s\u1ef1 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng m\u1edbi n\u00ean k\u00ednh c\u1ea7u, c\u00f2n vi\u1ec7c con g\u00e1i l\u1ea5y ch\u1ed3ng c\u0169ng l\u00e0 l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng, h\u00e1 n\u00ean d\u00f9ng nh\u00e0m ? Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea3 ch\u1ed3ng cho con g\u00e1i nh\u1eefng nghi ti\u1ebft \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch. Quan t\u1ec9nh xin l\u1ea5y ti\u1ec1n kho mua thu\u1ed1c ch\u1eefa b\u1ec7nh cho d\u00e2n. B\u1ed9 H\u1ed9 Ph\u01b0\u1edbc t\u1ea5u, cho r\u1eb1ng : Nh\u1eefng d\u00e2n \u1edf quanh t\u1ec9nh c\u00f3 1, 2 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m nhi\u1ec5m l\u00e2y th\u00ec ch\u1eefa ch\u1ea1y c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 mu\u1ed1n ch\u1eefa c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cKh\u00f4ng sao, th\u1ea5y d\u00e2n \u1ed1m \u0111au, h\u00e1 l\u1ea1i ng\u1ed3i nh\u00ecn m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ee9u ?\u201d. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n y nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin. Sau \u0111\u00f3 h\u01a1n th\u00e1ng, b\u1ec7nh d\u1ecbch \u0111\u00e3 lui.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, th\u1ee7 s\u1edf thu\u1ed9c t\u1ec9nh, s\u1ed1 qu\u00e2n qu\u00e1 \u00edt, m\u00e0 danh hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 g\u1ecdi l\u1ea1i r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p. V\u1eady xin \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh : trong \u0111\u00f3 c\u00f3 2 t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf l\u00e0 C\u1ea7n Gi\u1edd v\u00e0 C\u00f4n L\u00f4n, s\u1ed1 qu\u00e2n nhi\u1ec1u h\u01a1n m\u00e0 vi\u1ec7c x\u00e9t h\u1ecfi thuy\u1ec1n t\u00e0u, canh ph\u00f2ng b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu, v\u1eady ba thuy\u1ec1n B\u00ecnh nh\u1ea5t, B\u00ecnh nh\u1ecb, B\u00ecnh tam thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i B\u00ecnh h\u1ea3i, \u1edf t\u1ea5n s\u1edf C\u1ea7n Gi\u1edd, xin \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u0111\u1ed9i Phi\u00ean h\u1ea3i. Ba thuy\u1ec1n Ti\u1ec7p nh\u1ea5t, Ti\u1ec7p nh\u1ecb, Ti\u1ec7p tam thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i T\u00e2n hi\u1ec7p \u1edf th\u1ee7 s\u1edf C\u00f4n L\u00f4n xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i An h\u1ea3i. M\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, theo vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 sai ph\u00e1i. C\u00f2n ba thuy\u1ec1n Th\u1eafng nh\u1ea5t, Th\u1eafng nh\u1ecb, Th\u1eafng tam thu\u1ed9c t\u1ea5n s\u1edf S\u00f2i R\u1ea1p ; ba thuy\u1ec1n H\u00f9ng nh\u1ea5t, H\u00f9ng nh\u1ecb, H\u00f9ng tam thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i B\u00ecnh h\u1ea3i, \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u0110\u1ed3ng Ninh v\u00e0 \u0111\u1ed9i H\u00f9ng ng\u1ef1 \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Quang H\u00f3a ; ba thuy\u1ec1n To\u00e0n nh\u1ea5t, To\u00e0n nh\u1ecb, To\u00e0n tam thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i To\u00e0n ng\u1ef1 \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Phi\u00ean Thu\u1eadn ; hai thuy\u1ec1n H\u00f9ng d\u0169ng, B\u00ecnh man \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Quang Phong ; m\u1ed9t thuy\u1ec1n thu\u1ed9c 3 \u0111\u1ed9i Ki\u00ean th\u00e0nh, Ki\u00ean th\u00e0nh nh\u1ea5t, H\u00f9ng du nh\u1ea5t \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Quang Uy ; m\u1ed9t thuy\u1ec1n thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i Ki\u00ean th\u00e0nh \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Ki\u00ean Uy v\u00e0 \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng ngh\u0129a \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Quang Ph\u1ee5c \u0111\u1ec1u theo t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a t\u1ea5n binh v\u00e0 th\u1ee7 binh. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 cai qu\u1ea3n. C\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ed9i v\u00e0 hi\u1ec7u thuy\u1ec1n ng\u1ea1ch c\u0169 \u0111\u1ec1u x\u00f3a b\u1ecf\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, anh em m\u1ed9t nh\u00e0, c\u1eady th\u1ebf n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf ch\u1ee9a ch\u1ea5p L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n \u0111\u1ec1u do d\u00e2n l\u00e0ng S\u01a1n \u00c2m c\u1ed1 \u00fd che \u0111\u1eady. V\u1eady xin sai \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi t\u1ec9nh Thanh Hoa do \u0111\u01b0\u1eddng mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u. \u0110\u1ed1t h\u1ebft c\u1ee7a \u0103n c\u1ee7a \u0111\u1ec3 c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0ng S\u01a1n \u00c2m, b\u1eaft h\u1ebft d\u00e2n \u0111inh l\u00e0ng \u1ea5y, c\u00e0y s\u00e2n, cu\u1ed1c l\u1ed7 khi\u1ebfn cho qu\u00e2n gi\u1eb7c m\u1ea5t ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a th\u00ec kh\u00f3 m\u00e0 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia Qu\u00e1ch T\u1ea5t Th\u00fac gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf, c\u1eady th\u1ebf b\u1ec1n v\u1eefng, nh\u01b0ng sau bi\u1ebft h\u1ed1i, ra th\u00fa, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, l\u1ea1i cho l\u00e0m quan. C\u00f2n con h\u1eafn l\u00e0 T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1eddi ch\u1ecbu \u01a1n n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng h\u1eadu. N\u00e0o ng\u1edd l\u00f2ng lang d\u1ea1 s\u00f3i, \u0111\u1ebfn ch\u1ebft n\u1ebft ch\u1eb3ng ch\u1eeba, qu\u00ean \u01a1n, c\u1eafn tr\u1ea3, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y d\u1eaby. Ch\u00fang n\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng t\u1ef1 l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i. Kh\u00f4ng th\u1ec3 dung tha, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m l\u1ee5y \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u00f4ng cha n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : d\u00e2n x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u1eafc kh\u00f4ng l\u1ebd l\u1ea1i theo gi\u1eb7c l\u00e0m ph\u1ea3n t\u1ea5t c\u1ea3. V\u1eady sai H\u1ed9 ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u ch\u1ec9 b\u1ea3o cho h\u00e0o m\u1ee5c v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c th\u00ec cho \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh ho\u1eb7c c\u1eeda qu\u00e2n khai r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n ngay. N\u1ebfu ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em nhau b\u1eaft gi\u1eb7c gi\u1ea3i quan th\u00ec d\u1eabu tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u1ed9i ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1eb7c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 h\u1ebft, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n r\u1ed9ng r\u00e3i n\u1eefa. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, khi qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec ng\u1ecdc, \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u tan, h\u1ed1i c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp !\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 kh\u1eafp c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111em l\u00ednh th\u1ed5 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi mang l\u1ee5y l\u00e0 v\u1ec1 b\u00e8 v\u1edbi k\u1ebb \u00e1c. L\u1ea1i treo gi\u1ea3i tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1eaft hay gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho ch\u1ee9c quan Ng\u0169 ph\u1ea9m ; b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea Duy Nhi\u00ean v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho ch\u1ee9c quan L\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>Sai vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111i Ninh B\u00ecnh, theo H\u1ed3 H\u1ef1u, ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Nhu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, nh\u01b0ng c\u00f2n \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean. Vua cho r\u1eb1ng Nhu\u1eadn ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, th\u00f4ng th\u1ea1o t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi, cho n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 l\u0169 C\u1ea9m y H\u00e0nh t\u1ea9u Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Th\u1ee7 10 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho \u0111i. R\u1ed3i sai mang theo 20 kh\u1ea9u s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, k\u00e8m theo thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cQuan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn noi theo t\u1ee5c c\u0169 nh\u00e0 \u0110inh, nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00ean g\u1ecdi \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 t\u00edch phong \u0111\u1eddi x\u01b0a. Ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 ph\u00e0m nh\u1eefng b\u1eb1ng s\u1eafc quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng ch\u1eef \u201ch\u1ea7u, b\u00e1, t\u1eed, nam\u201d \u0111i, nh\u01b0ng ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eefng chi\u1ebfu s\u1eafc c\u1ee7a c\u00e1c quan vi\u00ean, n\u1ebfu nh\u1ea5t thi\u1ebft b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1ea5p chi\u1ebfu s\u1eafc kh\u00e1c th\u00ec c\u0169ng r\u1ed1i r\u1eafm th\u00eam nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u0111\u1ea5y. V\u1eady sai hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Hai b\u1ed9 b\u00e0n xin : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m nh\u1eefng quan ch\u1ee9c v\u0103n, v\u00f5, vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 th\u1ee5 m\u00e0 ph\u1ea9m tr\u1eadt \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o s\u1eafc v\u00e0 ph\u1ea9m h\u00e0m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u00ec v\u1eabn theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, k\u00ednh v\u00e2ng sao l\u1ee5c l\u1eddi ch\u1ec9, \u0111\u1ee3i sau c\u00e1o s\u1eafc thi h\u00e0nh, s\u1ebd l\u00e0m theo l\u1eddi \u0111\u00e3 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh. Vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 th\u1ee5 m\u00e0 ph\u1ea9m tr\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o s\u1eafc v\u00e0 l\u00e0 th\u0103ng th\u1ef1 hay gi\u00e1ng b\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ec1u vi\u1ebft chi\u1ebfu v\u0103n c\u1ea5p cho, nh\u01b0ng b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng ch\u1eef \u201ch\u1ea7u, b\u00e1, t\u1eed, nam\u201d. C\u00f2n nh\u1eefng b\u1eb1ng s\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n n\u1ed9p l\u1ea1i, c\u1ea5p l\u1ea1i, duy t\u1ea5t c\u1ea3 v\u0103n th\u01b0, \u1ea5n tri\u1ec7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 theo danh hi\u1ec7u t\u01b0\u1edbc c\u0169. Nh\u1eefng th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0 bia ch\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c quan vi\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ebft cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c bia \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n, ch\u00f9a, \u0111\u00ecnh, mi\u1ebfu, c\u1ea7u, qu\u00e1n h\u1ec5 ai c\u00f3 \u0111\u1ec1 kh\u1eafc theo t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00f3a \u0111i. N\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed theo \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt gi\u1ea3 m\u1ea1o quan ch\u1ee9c. L\u1ea1i n\u1eefa, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng h\u00e0m, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 x\u01b0ng l\u00e0 t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng h\u1ecd m\u1ed7, t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u h\u1ecd m\u1ed7 v\u00e0 ph\u1ee7 qu\u00e2n h\u1ecd m\u1ed7, xin c\u0169ng \u0111\u1ed5i l\u00e0 ph\u1ee7 qu\u00e2n h\u1ecd m\u1ed7, t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 m\u1ed7 m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 h\u1ecd m\u1ed7, t\u00ean t\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0n b\u1eady x\u01b0ng th\u00eam nh\u1eefng ch\u1eef m\u1ed7 qu\u00fd c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n, nh\u00e2n b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cNay so\u1ea1n ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p, t\u00f4n ph\u1ea3 ph\u00e0m nh\u1eefng v\u1ecb tr\u01b0\u1edbc kia x\u01b0ng l\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng, n\u00ean tra xem d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ch\u1ee9c h\u00e0m g\u00ec kh\u00e1c th\u00ec vi\u1ebft thay v\u00e0o, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c h\u00e0m g\u00ec, th\u00ec vi\u1ebft l\u00e0 \u201c\u0111\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng\u201d ; c\u00f2n h\u1ea7u, b\u00e1, t\u1eed, nam th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh An Giang. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 \u0111\u1ea5t th\u00e0nh m\u1edbi, b\u00ean t\u1ea3 g\u1ea7n s\u00f4ng d\u00e0i, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb1ng sau v\u00e0 b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec1u l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm. Tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ch\u1eb7t c\u00e2y ph\u00e1t r\u1eebng, r\u1ed3i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1edfi c\u00f4ng. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u00ean h\u1eefu n\u00ean \u0111\u00e0o th\u1ee7y \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp th\u00e0nh qu\u00e1ch, n\u1ec1n h\u00e0nh cung, nh\u00e0 kho, dinh th\u1ef1 v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ed7 cho sau n\u00e0y nh\u00e2n d\u00e2n d\u1ef1ng nh\u00e0 \u1edf chung quanh. Nh\u01b0ng c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0y kh\u00f3 kh\u0103n to l\u1edbn, xin m\u01b0\u1edbn m\u1ed9t ph\u1ea7n ba d\u00e2n \u1edf 4 huy\u1ec7n V\u0129nh An, V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, T\u00e2y Xuy\u00ean thu\u1ed9c b\u1ea3n h\u1ea1t, v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n hai d\u00e2n 2 huy\u1ec7n V\u0129nh B\u00ecnh thu\u1ed9c V\u0129nh Long v\u00e0 Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng g\u00f3p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : \u201cTh\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, n\u00ean xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i gia t\u00e2m \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u00e0m nhanh, cho kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u01b0a l\u1ee5t kh\u00f3 l\u00e0m\u201d. L\u0169 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i b\u00e0n khai th\u1ee7y \u0111\u1ea1o t\u1eeb s\u00f4ng Ti\u1ec1n Giang \u1edf T\u00e2n Th\u00e0nh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng H\u1eadu Giang \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c h\u01a1n 3.800 tr\u01b0\u1ee3ng ; xin m\u01b0\u1edbn th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n hai d\u00e2n 5 huy\u1ec7n V\u0129nh Tr\u1ecb, T\u00e2n Minh, B\u1ea3o An thu\u1ed9c V\u0129nh Long v\u00e0 Ki\u1ebfn H\u01b0ng, Ki\u00ean H\u00f2a thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t cho c\u00e1c h\u1ecdc quan t\u1ed1t hay x\u1ea5u. L\u0169 Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u01b0u, V\u0169 Danh Th\u1ea1c d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ecdc quan t\u1ed1t x\u1ea5u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 trong h\u1ea1t thi H\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed7 nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. Nh\u01b0ng x\u00e9t : tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc t\u1ea1i h\u1ecdc quan h\u1ea1t m\u00ecnh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc \u1edf h\u1ecdc quan h\u1ea1t kh\u00e1c, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc th\u1ea7y d\u1ea1y t\u01b0 \u1edf gia \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i l\u1ea5y s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ed7 nhi\u1ec1u m\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi \u0111\u1ebfn khoa thi, h\u1ecdc tr\u00f2 n\u1ed9p quy\u1ec3n, \u1edf m\u1eb7t quy\u1ec3n d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 \u0111\u1ec1 \u201ccung khai tam \u0111\u1ea1i\u201d, ph\u1ea3i chua th\u00eam l\u00e0 h\u1ecdc \u1edf \u0111\u00e2u. N\u1ebfu h\u1ecdc tr\u00f2, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kh\u1ea3o kh\u00f3a m\u1edbi \u0111i kh\u1ea3o v\u00e0 \u0111i h\u1ea1ch 1, 2 l\u1ea7n do h\u1ecdc quan \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn b\u1eeba l\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u00e3 th\u1ee5 nghi\u1ec7p. N\u1ebfu h\u1ecdc quan d\u1eb7n ng\u1ea7m h\u1ecdc tr\u00f2 hay l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 nghe l\u1eddi h\u1ecdc quan xui b\u1ea3o m\u00e0 m\u1ea1o mu\u1ed9i chua li\u1ec1n, m\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra th\u00ec c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb nghi\u00eam tr\u1ecb. \u0110\u1ebfn l\u00fac b\u00e0n vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 n\u00e0o theo h\u1ecdc quan h\u1ea1t m\u00ecnh th\u00ec h\u1ecdc quan b\u1ea3n h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ecdc h\u1ecdc quan h\u1ea1t kh\u00e1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 h\u1ecdc quan h\u1ea1t kh\u00e1c. H\u1ecdc tr\u00f2 trong h\u1ea1t d\u1eabu c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7, m\u00e0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ecdc quan \u1ea5y th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u00e0n x\u1eed. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng n\u01a1i v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi nh\u00f3m l\u00ean, s\u1ef1 \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00f2n kh\u00f3, m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u1ee9 theo m\u1ed9t l\u1ec7, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang. V\u1eady xin ph\u00e0m nh\u1eefng h\u1ea1t n\u00e0o, khoa tr\u01b0\u1edbc h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi, \u1edf huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf ph\u1ee7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 20 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 t\u1eeb khi h\u1ecdc quan \u0111\u1ebfn cung ch\u1ee9c, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 1 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, l\u1ea1i g\u1eb7p khoa thi, do m\u00ecnh d\u1ea1y h\u1ecdc, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 C\u1eed nh\u00e2n hay T\u00fa t\u00e0i, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u00e0n th\u01b0\u1edfng g\u1ea5p \u0111\u00f4i ; d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7, m\u00e0 s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi g\u1ea5p \u0111\u00f4i khoa tr\u01b0\u1edbc th\u00ec khi b\u00e0n x\u1eed c\u0169ng cho gi\u1ea3m ph\u1ea1t xu\u1ed1ng m\u1ed9t n\u1eeda\u201d. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ec5. H\u1ecd b\u00e0n xin : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 n\u1ed9p quy\u1ec3n thi, \u1edf m\u1eb7t quy\u1ec3n d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 t\u00ean, v\u1ec1 b\u00ean h\u1eefu, chua t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, x\u00e3 ; v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3, chua tu\u1ed5i v\u00e0 theo h\u1ecdc \u1edf \u0111\u00e2u. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 h\u1ecdc t\u01b0 \u1edf gia \u0111\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u1ec1u chua m\u1ea5y ch\u1eef \u201cnguy\u00ean t\u01b0 th\u1ee5c\u201d. N\u1ebfu theo h\u1ecdc h\u1ecdc quan b\u1ea3n h\u1ea1t hay h\u1ea1t kh\u00e1c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec chua r\u00f5 theo h\u1ecdc h\u1ecdc quan h\u1ea1t n\u00e0o, ho\u1eb7c h\u1ecd t\u00ean gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. N\u1ebfu ch\u01b0a h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, th\u00ec c\u1ee9 chua l\u00e0 \u201cnguy\u00ean t\u01b0 th\u1ee5c\u201d. L\u1ea1i n\u1eefa, h\u1ea1t n\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u00edt v\u0103n h\u1ecdc, m\u00e0 h\u1ecdc quan h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, \u0111\u1ebfn khoa thi, trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p quy\u1ec3n tr\u1eafng hay vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 quy\u1ec3n, h\u1ecdc quan \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n th\u01b0\u1edfng g\u1ea5p \u0111\u00f4i. H\u1ea1t n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ai \u0111\u1ed7, m\u00e0 s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi g\u1ea5p \u0111\u00f4i khoa tr\u01b0\u1edbc, x\u00e9t ra ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec khi \u0111i h\u1ea1ch, l\u1ea5y phi\u1ebfm nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1eafng quy\u1ec3n, hay kh\u00f4ng vi\u1ebft \u0111\u1ee7 quy\u1ec3n th\u00ec h\u1ecdc quan m\u1edbi ngh\u1ecb x\u1eed gi\u1ea3m xu\u1ed1ng m\u1ed9t n\u1eeda. C\u00f3 h\u1ea1t n\u00e0o s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi \u00edt, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7, th\u00ec h\u1ecdc quan v\u1eabn b\u1ecb theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, b\u00e0n x\u1eed ; n\u1ebfu h\u1ecdc tr\u00f2 b\u1ecf quy\u1ec3n tr\u1eafng hay vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00e0i th\u00ec h\u1ecdc quan b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng th\u00eam b\u1eadc n\u1eefa. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc\u201d. Vua \u01b0ng thu\u1eadn v\u00e0 chu\u1ea9n cho k\u1ec3 t\u1eeb khoa thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m Gi\u00e1p ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u1ed1c nha B\u1ed3 N\u00f4 S\u01a1n Li\u00eam M\u1ed9c \u1edf ph\u1ee7 Ch\u00e2n Ni\u00eam, chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 10 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Phi\u00ean, xin \u0111\u1eb7t cho t\u00ean c\u01a1 binh, ban ch\u1ee9c h\u00e0m v\u00e0 h\u1ecd t\u00ean, \u0111\u1ee3i sau khi t\u1ec9nh th\u00e0nh d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, s\u1ebd cho c\u1ee9 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c.<\/p>\n<p>Vua \u01b0ng cho v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u01a1 An Bi\u00ean, ban t\u00ean cho \u1ed1c nha B\u1ed3 N\u00f4 S\u01a1n Li\u00eam M\u1ed9c l\u00e0 Li\u00eam M\u1ed9c, cho l\u00e0m\u00a0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 nh\u01b0 \u1ed1c nha B\u1ed3 N\u00f4 M\u00f4 cho t\u00ean l\u00e0 Phi\u00ean M\u00f4, \u1ed1c nha T\u1ed1t cho t\u00ean l\u00e0 Phi\u00ean T\u1ed1t, B\u1ed3n Nha Bi\u1ec7n cho t\u00ean l\u00e0 Phi\u00ean Bi\u1ec7n, B\u1ed3n Nha S\u1ed1c cho t\u00ean l\u00e0 Phi\u00ean D\u1ee5c, B\u1ed3n Nha L\u1ee5c cho t\u00ean l\u00e0 Phi\u00ean L\u1ee5c, B\u1ed3n Nha M\u1ecbch cho t\u00ean l\u00e0 Phi\u00ean M\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e1ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i n\u00e0o, do quan t\u1ec9nh s\u1eafp x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 t\u00e2u l\u00ean s\u1ebd chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5. C\u00f2n t\u00ean h\u1ecd c\u01a1 binh th\u00ec l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi ch\u1eef : H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, Tri\u1ec7u, Ng\u1ee5y, Y\u00ean, H\u00e0n, T\u1ec1, L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n, T\u00f9y \u0111\u1eb7t cho. Sau \u0111\u00f3 cho Li\u00eam M\u1ed9c chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m h\u00e0m m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng. Qu\u00e2n chia l\u00e0m 5 ban. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf ban, h\u00e0ng th\u00e1ng c\u1ea5p g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>L\u0169 \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i xin tr\u00edch l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 l\u00ednh trong 3 \u0111\u1ed9i C\u01b0\u1eddng b\u1ed9, An b\u1ed9 v\u00e0 H\u00f9ng b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n sai ph\u00e1i c\u1ee7a vua Ch\u00e2n L\u1ea1p ph\u00e1i (3 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kinh, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u1ed9 l\u00e0m l\u00ednh \u1ee9ng tr\u1ef1c ch\u1ea1y tr\u1ea1m ; g\u1ea7n \u0111\u00e2y, d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i Ng\u0169, L\u1ee5c, Th\u1ea5t thu\u1ed9c c\u01a1 An Giang).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng 3 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \u1ea5y s\u1ed1 ng\u1ea1ch c\u00f2n thi\u1ebfu ; xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai m\u1ed9 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, r\u1ed3i c\u1ea5p 2 \u0111\u1ed9i cho vua Phi\u00ean, c\u00f2n 1 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh, r\u1ed3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho thay phi\u00ean nhau. Ng\u1ea1ch l\u00ednh v\u1eabn thu\u1ed9c trong s\u1ed1 qu\u00e2n c\u01a1 An Giang.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u00f3 t\u00ean th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 Ph\u00f9 Chi\u00eam ng\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u0129nh l\u00f9a d\u00e2n 12 h\u1ed9 tr\u1ed1n sang Qu\u1ea1ch M\u00e3 Lai (t\u00ean \u0111\u1ea5t, \u1edf b\u00e3i n\u1ed5i thu\u1ed9c trung l\u01b0u s\u00f4ng Khung, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, g\u1ea7n k\u1ec1 \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 Kh\u00e2m). Tuy\u00ean \u00fay \u0110\u1ed3ng tri l\u00e0 Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cL\u1ea1c Bi\u00ean l\u00e0 d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5, \u0111\u1ea5t g\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ee9ng n\u00fai n\u00e0y tr\u00f4ng n\u00fai n\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc kia, Thi\u00eau Th\u0103ng \u0111em c\u1ea3 gia quy\u1ebfn sang Xi\u00eam, nay Ph\u00f9 Chi\u00eam l\u1ea1i \u0111em d\u00e2n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. \u0110\u00e1ng l\u00fd ra n\u00ean sai qu\u00e2n tr\u1ea5n \u00e1p, \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n, song v\u00ec th\u1eddi ti\u1ebft s\u1eafp v\u00e0o h\u00e8, kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ecbnh, qu\u00e2n ta n\u1ebfu ph\u1ea3i \u0111i th\u00fa xa kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi b\u1ecb c\u1ea3m m\u1ea1o. Th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 phi s\u1ee9c cho vi\u00ean Tri ph\u1ee7 h\u1ebft l\u00f2ng y\u00ean \u1ee7i chi\u00eau an, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 \u0111i s\u1ebd l\u1ea1i quay v\u1ec1. L\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ed9ng t\u0129nh, \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u1ee7y L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi do \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t\u00a0 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn Ninh B\u00ecnh) nh\u1eb1m ra Thi\u00ean Quan h\u1ed9i ti\u1ec5u. V\u1ea3 t\u00ean L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, nay v\u00ec c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 l\u00f9ng qu\u00e1 ri\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ea5t dung th\u00e2n, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i tr\u1ed1n v\u1ec1 S\u01a1n \u00c2m, k\u00eau g\u1ecdi t\u1ee5 t\u1eadp. Nay nh\u00e2n l\u00fac d\u00e2n \u0111\u00f3i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xi\u00eau gi\u1ea1t, ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i v\u00ec b\u1ed9 bi\u1ec1n h\u00e8n k\u00e9m b\u1ecb ch\u00fang l\u1ea5n \u00e1p, n\u00ean m\u1edbi r\u00f4ng r\u1ee1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! C\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ea7n li\u1ec7u t\u00ednh, th\u00ec r\u00fat c\u1ee5c ch\u00fang n\u00f3 kh\u00f4ng d\u00e1m d\u1eddi kh\u1ecfi n\u00fai, s\u1edbm mu\u1ed9n Thanh Hoa h\u1ee3p qu\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh, ch\u00fang s\u1ebd b\u1ecb tan v\u1ee1 ngay, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i lo l\u1eafng.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xu\u1ed1ng ch\u1ec9 r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb n\u00f3i nh\u1eefng l\u1eddi khinh th\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd c\u00e0ng h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m \u0111\u00e0i \u0111\u1ed1t l\u1eeda b\u00e1o tin \u1edf 2 c\u1eeda bi\u1ec3n Chu M\u00e3i v\u00e0 T\u01b0 Dung. Sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 B\u1ed3ng Lai (thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam), t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n 8 vi\u1ec7c :<\/p>\n<p>1. Xin ban th\u01a1 Ng\u1ef1 ch\u1ebf cho k\u1ebb s\u0129 v\u00e0 th\u1ee9 d\u00e2n ;<\/p>\n<p>2. Xin cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 bi k\u00fd ;<\/p>\n<p>3. Xin l\u00e0m l\u1ea1i ph\u00e9p t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1n \u0111\u1eddi c\u1eadn c\u1ed5, quy ru\u1ed9ng cho d\u00e2n cho h\u1ea1n ;<\/p>\n<p>4. Xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ph\u00e9p phong ki\u1ebfn \u0111\u1eddi c\u1eadn c\u1ed5, d\u00f9ng tr\u1ecdng th\u1ea7n h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t chia tr\u1ecb c\u00e1c t\u1ec9nh ;<\/p>\n<p>5. Xin l\u1eadp s\u1edf b\u00e1n th\u00f3c cho d\u00e2n v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ebb, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c n\u00f4ng quan ((1) Vi\u00ean quan c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 tr\u00f4ng nom, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p.1) ;<\/p>\n<p>6. Xin \u0111\u1eb7t th\u00eam t\u1ed5ng gi\u00e1o ((2) Ch\u1ee9c h\u1ecdc quan h\u00e0ng t\u1ed5ng.2) ;<\/p>\n<p>7. Xin l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u1edf hai b\u00ean \u0111\u00ea s\u00f4ng cho \u0111\u1ec1u v\u00e0 c\u00f3 h\u1ea1n ;<\/p>\n<p>8. Xin c\u1ea5p ti\u1ec1n cho ch\u00f4n nh\u1eefng x\u00e1c ch\u1ebft tr\u00f4i \u1edf c\u00e1c s\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tam ph\u00e1p ty \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean d\u00e2n m\u1ecdn l\u1ea1i d\u00e1m b\u00e0n c\u00e0n \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ! Trong 8 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi c\u00f3p nh\u1eb7t ph\u00f9 phi\u1ebfm, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u n\u00e0o kh\u1ea3 th\u1ee7 ! C\u00f2n nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u xin cho tr\u1ecdng th\u1ea7n chia tr\u1ecb v\u00e0 cho l\u1eadp bi k\u00fd, th\u00ec l\u00e0 bi\u1ebfn lo\u1ea1n ph\u00e1p \u0111\u1ed9 c\u00f3 s\u1eb5n, h\u00f2ng k\u1ebft \u00e2n ri\u00eang, l\u1ea1i c\u00e0ng t\u1ecf ra \u0111i\u00ean r\u1ed3 c\u00e0n b\u1eady qu\u00e1 l\u1eafm ! Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy r\u1ed9ng m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1eaft c\u1ecf, ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfm c\u1ee7i, nh\u01b0ng l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c ph\u1ea3i tr\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t e r\u1ed1i lo\u1ea1n qu\u1ed1c tr\u1ecb !\u201d. Li\u1ec1n giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>S\u1ed1 ng\u1ea1ch hai c\u01a1 Th\u1ee7y s\u01b0 Ngh\u1ec7 An h\u00e3y c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5, sai quan t\u1ec9nh x\u00e9t xem s\u1ed5 \u0111inh trong h\u1ea1t : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t l\u1ea1i v\u1ec1 v\u00e0 nh\u1eefng d\u00e2n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb tuy\u1ec3n l\u00e0m l\u00ednh, th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1, tuy\u1ec3n l\u1ef1a \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t sung b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh 2 c\u01a1 \u1ea5y. Vi\u1ec7c xong, s\u1eafp x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i trong t\u1ec9nh, t\u1eeb n\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long [1802], tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng ; sau \u0111\u00f3 s\u1ed5 \u0111inh, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadu \u0111inh \u1edf ngo\u00e0i th\u00eam v\u00e0o, ho\u1eb7c d\u00e2n \u0111inh \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i khai th\u00eam v\u00e0o. Nay theo l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1, th\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00e0ng th\u1eeba s\u1ed1. V\u1eady xin c\u0169ng cho tuy\u1ec3n l\u00ednh theo m\u1ed9t lo\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u01b0ng thu\u1eadn, nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho s\u1ed1 l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u0111\u00f3, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 500 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec \u0111\u1eb7t t\u00ean c\u01a1 kh\u00e1c \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 1, 2 \u0111\u1ed9i, th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m c\u01a1 An v\u0169 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 c\u01a1.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : Ngh\u1ec7 An l\u00e0 t\u1ec9nh to, vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, m\u00e0 bi\u1ec1n binh ch\u1ec9 c\u00f3 2 ho\u1eb7c 4 ban, kh\u00f4ng ch\u1eebng e c\u00f3 l\u00fac kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i. V\u1eady \u0111\u1eb7t hai : c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch, chia l\u00e0m 2 ban, 1 ban l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf ng\u0169, 1 ban cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i, l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n t\u1eadp h\u1ee3p th\u00ec kh\u00f4ng bu\u1ed9c theo l\u1ec7 \u1ea5y. Duy c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 Trung th\u1ee7y, An v\u0169, An t\u01b0\u1ee3ng, An thu\u1eadn v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u00edt m\u01b0a, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ea3o v\u0169, m\u01b0a to, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00faa \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac tr\u1ed5 b\u00f4ng, ph\u01a1i m\u00e0u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i n\u1eafng d\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y, ta r\u1ea5t lo. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin m\u01b0a, c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, l\u00f2ng ta vui m\u1eebng y\u00ean \u1ee7i xi\u1ebft bao ! T\u1ea1 Quang C\u1ef1, ch\u1ed7 t\u00ean trong s\u1ed5 hi\u1ec7n c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1 m\u1eb7t l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n C\u01b0\u1eddng, t\u00ecm ra quy\u1ec3n s\u1ed5 kh\u1edfi ng\u1ee5y \u0111em d\u00e2ng.<\/p>\n<p>Vua xem h\u1ed3i l\u00e2u, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng b\u1ed9i ngh\u1ecbch, v\u00f4 \u0111\u1ea1o, r\u1ed3i th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng tru di\u1ec7t theo l\u1ebd tr\u1eddi. Ch\u00fang nh\u01b0 c\u00e1 n\u1eb1m trong ch\u1eadu, ch\u1ec9 ch\u1edd \u0111em m\u1ed5. D\u00e2n ta v\u1ed1n \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng tri l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00fang l\u1eeba d\u1ed1i m\u00ea ho\u1eb7c. Trong \u0111\u00e1m gian ph\u1ec9, ch\u1eafc c\u00f3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n vu kh\u1ed1ng v\u00ec hi\u1ec1m th\u00f9 ho\u1eb7c v\u00ec t\u1ea1 s\u1ef1 \u0111\u1ec3 s\u00e1ch nhi\u1ec5u ti\u1ec1n t\u00e0i. T\u00ecnh tr\u1ea1ng qu\u1ef7 qu\u00e1i ch\u01b0a th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ! N\u1ebfu tin v\u00e0o gi\u1ea5y t\u1edd bi\u00ean t\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang m\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1t cho l\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, r\u1ed3i nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u1ea9m tra t\u1ea5t c\u1ea3, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng oan l\u00e2y \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i, m\u00e0 k\u1ebb b\u1ecb vu c\u00e1o nh\u00e2n \u0111\u00f3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, t\u1ee9c l\u00e0 l\u1ea1i sa v\u00e0o k\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang n\u00f3. V\u1eady d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh \u0111em nguy\u00ean c\u00e1o c\u00f9ng tang v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111i\u1ec1u tra v\u1edbi c\u00f4ng t\u00e2m, c\u1ed1t x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u00ecnh. C\u00f2n c\u00e1c t\u00ean li\u00ean can trong s\u1ed5 n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u1eebng can \u00e1n, c\u00f3 ti\u1ebfng x\u1ea5u l\u00e2u ng\u00e0y, m\u1edbi \u0111em b\u1eaft h\u1ecfi ; c\u00f2n n\u1ebfu x\u00e9t qu\u1ea3 l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n th\u00ec giao v\u1ec1 d\u00e2n b\u1ea3o qu\u1ea3n cho h\u1ecd y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra tri\u1ec1u, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi vua Nghi\u00eau vua Thu\u1ea5n c\u00f2n c\u00f3 t\u1ee9 hung((1) T\u1ee9 hung : 4 ng\u01b0\u1eddi hung \u00e1c th\u1eddi vua Nghi\u00eau l\u00e0 Hoan \u0110\u00e2u, Cung C\u00f4ng, C\u1ed5n v\u00e0 Tam Mi\u00eau.1) hu\u1ed1ng chi ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9c b\u1ea1c ? \u0110\u00e1m gi\u1eb7c Ninh B\u00ecnh, ta kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m lo, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo \u1ea5y l\u00e0 lo d\u00e2n ta \u0111\u00f3i k\u00e9m th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, v\u00e2y \u0111\u00e1nh ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan r\u1ea5t g\u1ea5p. V\u1eeba \u0111\u00fang l\u00fac, L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u00e3ng Phong \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba lui. [H\u1eefu L\u1ec5] \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i ph\u1ee7 th\u00e0nh. Gi\u1eb7c gi\u1ea3i v\u00e2y, x\u00fam l\u1ea1i ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00e3nh binh qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0169 Th\u1ebf Gi\u1edbi, Tri ph\u1ee7 \u0110\u00e0o V\u0103n Huy\u00ean v\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Chuy\u00ean m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh c\u00f9ng h\u1ed9i ti\u1ec5u. Chuy\u00ean b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft. H\u1eefu L\u1ec5 g\u1ea5p v\u1eaby qu\u00e2n \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i : m\u00ecnh b\u1ecb nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn. Qu\u00e2n ta b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c gi\u1ebft ch\u1ebft 1 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 nhi\u1ec1u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u00e8n lui ch\u1ea1y v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u1eadn r\u1eebng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng (t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5). Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 ch\u1ec9 l\u0129nh c\u00f3 400 bi\u1ec1n binh m\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi h\u01a1n m\u1ea5y ngh\u00ecn gi\u1eb7c, th\u1ebf m\u00e0 xung phong \u0111\u1ed9t tr\u1eadn, bu\u1ed9c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, cu\u1ed1i c\u00f9ng gi\u1ea3i v\u00e2y cho Thi\u00ean Quan, th\u1eadt \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng ! V\u1eady th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed9t c\u1ea5p, ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long, l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ee9 10 \u0111\u1ed3ng. Quan qu\u00e2n trong th\u00e0nh Thi\u00ean Quan kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ed1ng gi\u1eef, k\u1ecbp khi vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i bi\u1ebft t\u1eeb th\u00e0nh ra h\u1ed9i ti\u1ec5u, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady, V\u0169 Th\u1ebf Gi\u1edbi th\u0103ng Qu\u1ea3n c\u01a1, \u0110\u00e0o V\u0103n Huy\u00ean gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. Quan qu\u00e2n gi\u1eef th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ea1o quan qu\u00e2n c\u1ee7a H\u1eefu L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 500 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan. Binh \u0111inh ch\u1ebft tr\u1eadn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ed5 quan Qu\u00e1ch C\u00f4ng Chuy\u00ean, khi nguy c\u1ea5p \u1ea5y, ra tr\u1eadn, thi\u1ec7t m\u00ecnh, th\u00ec trong h\u00e0ng th\u1ed5 ty v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng t\u1eeb \u0111\u00e2y s\u1ebd kh\u00f4ng \u00edt. V\u1eady truy t\u1eb7ng l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tra l\u1ee5c d\u1ee5ng con c\u00e1i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c kia d\u00e1m l\u00eca s\u00e0o huy\u1ec7t v\u00e2y \u0111\u00e1nh ph\u1ee7 th\u00e0nh, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ef1 ch\u00fang \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 t\u00ecm c\u00e1i ch\u1ebft \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d. Qu\u00e2n ta n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, \u0111u\u1ed5i theo di\u1ec7t gi\u1eb7c. H\u1ed3 H\u1ef1u n\u00ean c\u1ea5p t\u1ed1c do \u0111\u01b0\u1eddng t\u00e2y, Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 do \u0111\u01b0\u1eddng nam, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng do \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111em binh v\u00e0 voi, ti\u1ebfn l\u1ea5y Chi N\u00ea. Chi N\u00ea h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, th\u00ec chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, c\u1ea7n b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng b\u1ecf v\u00e0o xe t\u00f9, gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, ho\u1eb7c c\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecf h\u00f2m, mang \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung khuy\u1ebft, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan qu\u00e2n th\u1ed5 d\u00f5ng : ai n\u1ea5y n\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch \u0111\u1ecbch l\u1ea1i v\u1edbi k\u1ebb ch\u1ed1ng l\u1ea1i vua, di\u1ec7t gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc khi \u0103n b\u1eefa s\u1edbm, c\u00f3 c\u00f4ng to th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong t\u01b0\u1edbc tr\u1eadt. K\u1ebb n\u00e0o n\u1ebfu co ro kh\u00f4ng ch\u1ecbu ti\u1ebfn th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u00e2n lu\u1eadt. Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng, khi h\u00e0nh qu\u00e2n l\u00ean cao, nh\u00ecn xa, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh, b\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u1ea5p cho c\u00e1c L\u00e3nh binh \u1edf 3 l\u1ed9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>Sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 tin b\u00e1o kh\u1ea9n c\u1ea5p v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean ; vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec 5 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o, cho r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi b\u1ecdn \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ee9c, \u0110inh Th\u1ebf S\u1ea3ng, \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecbnh, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ti\u1ebfn \u1edf x\u00e3 Th\u1ea1ch Bi (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5), (Th\u1ebf \u0110\u1ee9c, Th\u1ebf S\u1ea3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u1ee7a Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i). Th\u1ebf \u0110\u1ee9c x\u01b0ng l\u00e0 ng\u1ee5y \u0110i\u1ec1u b\u00e1t, Bi qu\u1eadn c\u00f4ng ; Th\u1ebf S\u1ea3ng x\u01b0ng l\u00e0 ng\u1ee5y \u0110\u1ed1c l\u00e3nh ; C\u00f4ng Tr\u1ecbnh x\u01b0ng l\u00e0 ng\u1ee5y Th\u1ed1ng l\u0129nh ; C\u00f4ng Ti\u1ebfn x\u01b0ng l\u00e0 ng\u1ee5y \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn, c\u1ea3 b\u1ecdn \u0111\u1ee9ng ri\u00eang l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ea3ng, g\u00e2y th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c v\u1edbi Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng. Ch\u00fang \u0111em 2.000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c nh\u0169ng nhi\u1ec5u ch\u00e2u \u0110\u00e0 B\u1eafc thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n V\u1ea1n B\u1edd. Vi\u00ean th\u00ed sai th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Xa V\u0103n Qu\u1ebf thua ch\u1ea1y. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n v\u00e0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m \u0111em vi\u1ec7c th\u00f4ng b\u00e1o cho H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u. H\u1ef1u tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 ch\u1ec9, b\u1ea3o \u0111i Ninh B\u00ecnh b\u1eaft gi\u1eb7c, khi s\u1eafp xu\u1ea5t ph\u00e1t th\u00ec v\u1eeba c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e1o \u0111\u1ebfn, b\u00e8n t\u00e2u xin \u0111\u00ecnh l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n [vi\u1ec7c bi\u00ean], ch\u1edd cho d\u1eb9p y\u00ean \u0110\u00e0 B\u1eafc r\u1ed3i s\u1ebd \u0111i.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cM\u1ed9t h\u1ea1t S\u01a1n T\u00e2y gi\u00e1p li\u1ec1n v\u1edbi r\u1eebng H\u01b0ng H\u00f3a v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. Nay gi\u1eb7c d\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u1ed5i d\u1eady, th\u00ec c\u00e1i t\u00ecnh h\u00ecnh li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi nhau h\u1eb3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y. Quan l\u1ea1i th\u00ec tr\u01a1 nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7, tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 sau khi vi\u1ec7c x\u1ea3y, l\u1ea1i b\u1ed1i r\u1ed1i hoang mang ! Ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e2n nh\u1eafc n\u1eb7ng nh\u1eb9, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp tr\u01b0\u1edbc. Nay l\u1ea1i c\u00f2n l\u00f3t mi\u1ec7ng b\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0110\u00e0 B\u1eafc \u1ea5y ! Ta c\u0169ng kh\u00f4ng \u00e9p ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i \u0111i. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c quan qu\u00e2n H\u01b0ng H\u00f3a ; ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eadp t\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc \u1ea5y \u0111i. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c lan th\u00eam m\u00e3i, th\u00ec l\u1ed7i t\u1ea1i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea5y ! C\u00f2n vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Ninh B\u00ecnh, th\u00ec T\u00e2y l\u1ed9, giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c ; Nam l\u1ed9, giao Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 ; \u0110\u00f4ng l\u1ed9, giao Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn c\u0169ng \u0111\u1ed5i ph\u00e1i theo \u0110\u00f4ng l\u1ed9 m\u00e0 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u0110\u1ea1o n\u00e0o h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng \u0111\u1ea7u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng ; \u0111\u1ea1o n\u00e0o s\u1ee3 h\u00e3i ch\u00f9n kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i. Trong khi h\u00e0nh qu\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u00e1c vi\u00ean L\u00e3nh binh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u vua, do Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec7 l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, r\u1ea5t s\u1ee3 tr\u0103m h\u1ecd v\u00f4 t\u1ed9i m\u1eafc v\u00e0o v\u00f2ng t\u00ean \u0111\u1ea1n. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n khi l\u00e2m tr\u1eadn, n\u00ean l\u1edbn ti\u1ebfng k\u00eau g\u1ecdi khi\u1ebfn cho qu\u00e2n gi\u1eb7c qu\u0103ng gi\u00e1o, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, mi\u1ec5n cho t\u1ed9i ch\u1ebft, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng n\u00ean tham c\u00f4ng, gi\u1ebft b\u1eeba. Nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u00fang m\u1ed9t ni\u1ec1m m\u00ea mu\u1ed9i, gian ngoan, ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e1 xe th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u1ea9u th\u1ea3 dung tha t\u1ecf \u00fd trong s\u1ef1 h\u00ecnh ph\u1ea1t c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta r\u0103n ch\u1eeba, m\u00e0 c\u00f2n ng\u1ee5 \u00fd m\u1edf l\u01b0\u1edbi [cho d\u1ec5 tho\u00e1t n\u1eefa].<\/p>\n<p>Sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u00e2n \u0111em 1.000 bi\u1ec1n binh, 5 th\u1edbt voi chi\u1ebfn c\u1ea5p t\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Ninh B\u00ecnh, t\u1eeb xa l\u00e0m thanh th\u1ebf c\u1ee9u vi\u1ec7n. L\u1ea1i sai H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111em 700 bi\u1ec1n binh, 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t h\u1ed9i ti\u1ec5u. Giai nh\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, m\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m c\u1ed1 \u00fd nu\u00f4i qu\u00e2n gian, kh\u00f4ng c\u00f2n bi\u1ebft uy l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nay ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta c\u00f3 \u0111\u1ee9c l\u1edbn hi\u1ebfu sinh, ch\u01b0a n\u1ee1 kh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt h\u1ebft c\u1ea3 : \u0111\u00e3 treo gi\u1ea3i tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u0169 l\u00f2ng d\u00e2n, l\u1ea1i \u00e2n c\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o cho ch\u00fang kh\u1ecfi m\u00ea ho\u1eb7c che l\u1ea5p. N\u1ebfu ch\u00fang c\u1ee9 m\u00ea mu\u1ed9i theo gi\u1eb7c, th\u00ec l\u1eddi H\u1ed3 H\u1ef1u tr\u01b0\u1edbc kia xin c\u00e0y s\u00e2n ph\u00e1 t\u1ed5 c\u0169ng \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i l\u00e0m. Duy h\u1ecfi th\u1ed5 nh\u00e2n th\u00ec ra S\u01a1n \u00c2m l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n ven n\u00fai. Nay \u0111i ti\u1ec5u, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh nhanh, th\u00ec ph\u1ea3i m\u1ea1o hi\u1ec3m l\u00ean cao, binh ph\u00e1p r\u1ea5t k\u1ef5 ; mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh thong th\u1ea3, th\u00ec x\u00f4ng pha lam s\u01a1n ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 \u1edf l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n !\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u01b0\u1eddi d\u00e2n S\u01a1n \u00c2m ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u1ec1u theo gi\u1eb7c h\u1ebft. M\u00e0 ph\u00e1 t\u1eadn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu, r\u1ea5t kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ed9 tin t\u1ee9c khi\u1ebfn k\u1ebb ph\u1ea3n b\u1ed9i l\u1ea1i c\u00e0ng b\u1ec1n l\u00f2ng theo gi\u1eb7c. Hu\u1ed1ng chi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 hi\u1ec3u d\u1ee5 r\u1ea5t r\u00f5 \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng n\u00ean theo n\u00ean tr\u00e1nh r\u1ed3i. V\u1eady h\u00e3y ch\u1edd xem t\u00ecnh h\u00ecnh ph\u01a1i b\u00e0y ra sao, s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 cho l\u00e0m nghi\u00eam ng\u1eb7t, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Trong l\u1eddi tr\u00f9 t\u00ednh v\u1ec1 c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 n\u00f3i : mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh nhanh th\u00ec ph\u1ea3i m\u1ea1o hi\u1ec3m, mu\u1ed1n thong th\u1ea3 th\u00ec ph\u1ea3i x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, ch\u01b0a t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n. L\u1eddi \u1ea5y r\u1ea5t \u0111\u00fang. C\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00f9y t\u00ecnh th\u1ebf, \u0111\u1eb7t c\u01a1 m\u01b0u. N\u1ebfu d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c trong \u0111\u00e1m th\u1ed5 m\u1ee5c, cho \u0111em th\u1ed5 binh, \u0111i ti\u1ec1n khu, qu\u00e2n ta ti\u1ebfp \u1ee9ng \u1edf m\u1eb7t sau th\u00ec tuy c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111em qu\u00e2n x\u00f4ng pha hi\u1ec3m tr\u1edf c\u0169ng d\u1ec5 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u1ef1a l\u1ea5y d\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, b\u1ed1n, n\u0103m tr\u0103m th\u1ed5 binh ; l\u1ea1i r\u00fat trong H\u1ed5 oai Trung v\u1ec7 l\u1ea5y 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 l\u00ednh, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng S\u01a1n \u00c2m t\u1ed5 gi\u1eb7c, ho\u1eb7c \u0111i theo c\u00e1c \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. R\u1ed3i phi b\u00e1o cho Ninh B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean h\u00e0nh binh \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft tin t\u1ee9c cho ti\u1ec7n vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u1ee9ng. L\u1ea1i li\u1ec7u l\u1ea5y s\u00e1u, b\u1ea3y tr\u0103m t\u00ean th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh \u0111em theo \u0111i. C\u00f2n th\u00ec ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00f3ng theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1m th\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0110inh C\u00f4ng L\u00e2n (Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ed sai \u1edf c\u01a1 H\u01b0ng h\u00f9ng) l\u00e0 con \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1, Cai \u0111\u1ed9i th\u1ed5 ty \u0111\u1ed3n Qu\u1ef3nh L\u00e2m ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n H\u01b0ng H\u00f3a m\u1eadt ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n \u0111em b\u1ed1n, n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u00ednh Kinh \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p s\u1ee9c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ch\u00fang n\u00f3 c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c. C\u00f2n h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a C\u00f4ng Th\u1ef1 s\u1ebd d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u00edch x\u00e1c, r\u1ed3i t\u00e2u sau\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCha con C\u00f4ng Th\u1ef1 \u0111\u00e3 ch\u1ecbu t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd g\u00ec kh\u00e1c. Ng\u00e0y nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean suy b\u1ee5ng ta ra b\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y th\u00e0nh th\u1ef1c m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eafn th\u00ec\u00a0 t\u1ef1 kh\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c gi\u00fap c\u1ee7a h\u1eafn, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng n\u00ean nghe l\u1eddi phi\u1ebfn di\u1ec7n c\u1ee7a th\u00e1m t\u1eed m\u00e0 v\u1ed9i ng\u1edd v\u1ef1c, l\u00e0m h\u1eafn s\u1ee3 h\u00e3i, c\u00f3 khi n\u1ea3y sinh m\u01b0u t\u00ednh kia kh\u00e1c ch\u0103ng. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u00e0m t\u1edd tr\u00e1t giao h\u1eafn chuy\u00ean t\u00e2m g\u1eafng s\u1ee9c gi\u1eef \u0111\u1ed3n Qu\u1ef3nh L\u00e2m v\u00e0 \u0111\u1ea5t x\u00e3 Ph\u00f9 Li\u1ec5n. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 s\u01a1 h\u1edf l\u1ea7m l\u1ee1 g\u00ec m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u00f3 b\u1ee5ng tr\u00e1o tr\u1edf, th\u00ec l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh mua l\u1ea5y tai v\u1ea1, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ef1 tru di\u1ec7t c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u1eddi s\u1ebd gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn 2 t\u1ec9nh S\u01a1n, H\u01b0ng ch\u1ecdn ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, th\u00fac gi\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t s\u1edbm di\u1ec7t h\u1ebft b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u0110\u00e0 B\u1eafc, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 lan ra\u201d.<\/p>\n<p>Sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, t\u1eadp h\u1ee3p 1.000 bi\u1ec1n binh \u0111ang \u1edf ngo\u00e0i ban v\u00e0 ph\u00e1i 1 L\u00e3nh binh \u0111em \u0111i S\u01a1n T\u00e2y theo H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, theo Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ph\u00e2n ph\u00e1i ph\u00f2ng gi\u1eef ng\u0103n ch\u1eb7n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t S\u01a1n T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u01b0a lu\u00f4n, ru\u1ed9ng l\u00faa t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, nh\u01b0ng th\u00f3c c\u0169 \u0111\u00e3 h\u1ebft, th\u00f3c m\u1edbi ch\u01b0a l\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n li\u1ec7u c\u00f3 kh\u1ecfi thi\u1ebfu \u0103n kh\u00f4ng ? V\u1eady d\u1ee5 sai H\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ed3 H\u1ef1u x\u00e9t k\u1ef9 d\u00e2n t\u00ecnh, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u1eabn b\u00e1ch qu\u00e1 th\u00ec cho ph\u00e1t 1 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c kho \u0111\u1ec3 b\u00e1n r\u1ebb ho\u1eb7c cho d\u00e2n vay\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : C\u00e1c bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh, Ngh\u1ec7, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 \u0111i th\u00fa \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t th\u00ec k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n ; khi m\u00e3n h\u1ea1n, tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t v\u1ec1 qu\u00ea ch\u1ecbu tang, ch\u01b0a h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9, vua l\u1ea1i sai L\u1ea1i b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi con th\u1edd cha m\u1eb9, c\u1ed1t \u1edf t\u00ecnh l\u1ec5 chu \u0111\u00e1o, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u01b0 tang l\u00e2u ng\u00e0y l\u00e0 hi\u1ebfu. Ph\u01b0\u01a1ng chi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c trung, t\u1ee9c l\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c hi\u1ebfu. Ngh\u0129a t\u00f4i con c\u1ed1t \u1edf ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o. Hi\u1ec7n nay c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111ang b\u1ed9n, ch\u00ednh l\u00fac c\u1ea7n ng\u01b0\u01a1i. Ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu trong kho\u1ea3ng 3, 4 th\u00e1ng, vi\u1ec7c ma chay xong s\u1edbm, t\u1ee9c th\u00ec v\u00e0o Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ecdn d\u00f9ng, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng c\u00e2u n\u1ec7 theo h\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 9 th\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa, nguy\u00ean Binh b\u1ed9 Lang trung, gia h\u00e0m Th\u1ecb lang, quy\u1ec1n l\u0129nh ch\u1ee9c Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 ph\u1ee7 L\u1ea1c H\u00f3a, th\u0103ng l\u00ean th\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i phong Ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Th\u1ecd c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi l\u00e0m Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Mi\u00ean Nghi, t\u00ednh ch\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p ch\u01b0a ti\u1ebfn, m\u00e0 phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u l\u00e0 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd th\u00ec th\u1ef1c qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, v\u00ec danh kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi th\u1ef1c. V\u1eady \u0111\u1ed5i phong l\u00e0 Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng, khi\u1ebfn cho c\u00e0ng th\u00eam t\u1ec9nh th\u1ee9c trau d\u1ed3i, h\u1ecdc h\u00e0nh ng\u00e0y c\u00e0ng ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u00fd tha thi\u1ebft c\u1ee7a vua cha d\u1ea1y d\u1ed7 t\u00f4i con.<\/p>\n<p>Sai l\u0169 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa, hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng th\u1ef1 Lang trung H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Khi\u00eam, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n, chia \u0111i thuy\u1ec1n l\u1edbn \u201cUy ph\u01b0\u1ee3ng\u201d v\u00e0 thuy\u1ec1n \u201cB\u00ecnh t\u1ef1 nh\u1ea5t hi\u1ec7u\u201d \u0111i Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u01b0a b\u1ecdn v\u00f5 quan nh\u00e0 Thanh b\u1ecb n\u1ea1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Thuy\u1ec1n ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng h\u1ed9 th\u1ed1ng. G\u1eb7p n\u01b0\u1edbc th\u1ee7y tri\u1ec1u xu\u1ed1ng, N\u0103ng th\u00fac \u0111\u1ea9y cho thuy\u1ec1n ti\u1ebfn nhanh. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u0103n l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ed7ng gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc th\u1ed5i m\u1ea1nh, thuy\u1ec1n \u201cUy ph\u01b0\u01a1ng\u201d b\u1ecb c\u1ea1n.<\/p>\n<p>Vua gh\u00e9t N\u0103ng t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m li\u1ec1u, li\u1ec1n cho b\u1eaft, kh\u00f3a tay, t\u1ed1ng ng\u1ee5c v\u00e0 li\u00ean \u0111\u1edbi l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao H\u00ecnh b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t. D\u00f9ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i V\u0169 V\u0103n Th\u1eafng quy\u1ec1n th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung th\u1ee7y, \u0111\u1ed5i sai thuy\u1ec1n \u201cB\u00ecnh t\u1ef1 nh\u1ea5t hi\u1ec7u\u201d \u0111i thay. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec N\u0103ng gi\u00e0 v\u00e0 c\u00f3 b\u1ec7nh, n\u00ean tha cho \u1edf ngo\u00e0i t\u0129nh d\u01b0\u1ee1ng, h\u1eadu c\u1ee9u. C\u00f2n \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c th\u00ec chu\u1ea9n y c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng cho g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn l\u00fac th\u00e0nh \u00e1n, b\u1ed9 ngh\u0129 x\u1eed N\u0103ng b\u1ecb t\u1ed9i l\u01b0u, l\u1ea1i t\u00ednh s\u1ed1 h\u1ee5t m\u1ea5t h\u01a1n 1 v\u1ea1n 7 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n r\u00e1o ri\u1ebft b\u1eaft N\u0103ng ph\u1ea3i truy n\u1ed9p tr\u1ea3 v\u00e0o kho, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n cho chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n, ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n 1 ph\u1ea7n, ban 1 n\u0103m ph\u1ea3i thu cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00fay ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec g\u1eb7p l\u00fac v\u00f5 quan nh\u00e0 Thanh b\u1ecb n\u1ea1n l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c \u0110\u1ed1ng b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n c\u1ea5p cho 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 3 t\u1ea5m l\u1ee5a, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i ; l\u1ea1i ban cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c giao b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng thuy\u1ec1n mang v\u1ec1 c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh Qu\u1ed1c \u0110\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 phu tr\u1ea1m \u1edf Kinh h\u1ea1n l\u00e0 90 ng\u01b0\u1eddi, v\u1eabn \u0111i\u1ec1u d\u00e2n x\u00e3 An C\u1ef1u sung v\u00e0o, chia l\u00e0m ba ban \u1ee9ng tr\u1ef1c, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean nhau. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : ch\u1ec9 c\u00f3 30 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ph\u1ee5c d\u1ecbch).<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i gi\u1eef \u0111\u1ed3n Chi N\u00ea, sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Qu\u00e1ch \u0110\u00ecnh Chi v\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1eadn \u0111em h\u01a1n 700 qu\u00e2n t\u1eeb trong n\u00fai Th\u1ee9c C\u1ed1c k\u00e9o ra, v\u00e2y 2 \u0111\u1ed3n Kh\u1ea3 Phong v\u00e0 B\u00e0i L\u1ec5. B\u1ed9 bi\u1ec1n H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n \u0111\u1ecbnh Nguy\u1ec5n L\u1ed9c, \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n \u1edf x\u00e3 Th\u1ee5y L\u00f4i (thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c) \u0111em binh \u1ee9ng chi\u1ebfn : gi\u1eb7c r\u00fat v\u00e0o r\u1eebng, t\u1ea3n \u0111i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n s\u1ee9c cho Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh T\u00f4n Th\u1ea5t Chung \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u h\u1ee3p \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, khi Ninh B\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, Kim B\u1ea3ng sai Chung \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, r\u1ed3i phi t\u00e2u l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, \u0111\u00e3 truy\u1ec1n d\u1ee5 ngay cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i d\u00f2 b\u1eaft, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 lan tr\u00e0n, th\u1ebf m\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng kh\u00f4ng gia t\u00e2m ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n l\u1ea1i th\u1eeba c\u01a1 g\u00e2y vi\u1ec7c, sao m\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t bi\u1ebfng nh\u00e1c qu\u00e1 th\u1ebf ! V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n, Ho\u00e0ng Quang Tr\u1eebng v\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u1ed9c ; giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i ch\u1ecbu thi\u1ec7t h\u1ea1i, th\u1eadt l\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c qu\u00e1 l\u1eafm ! Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, sai ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i cho L\u00fd Nh\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu, n\u00ean d\u1ee5 sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111em l\u00ednh th\u00fa H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb v\u1ec7 \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn gi\u1eef ph\u1ee7 th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c d\u1eabn binh \u0111\u1ebfn x\u00e3 Cao \u0110\u1eafng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c). Qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u1ee9ng H\u00f2a l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 Th\u01b0\u1eddng V\u1ec7 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ho\u00e0i An) th\u00e1m bi\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf x\u00e3 Minh L\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng) b\u00e8n \u0111em binh \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi L\u1ed9c, g\u1eb7p h\u01a1n 1.000 gi\u1eb7c v\u1ee5t \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n((1) Gi\u1edd Ng\u1ecd : t\u1eeb 11 gi\u1edd s\u00e1ng \u0111\u1ebfn 1 gi\u1edd chi\u1ec1u ; gi\u1edd Th\u00e2n t\u1eeb 3 gi\u1edd \u0111\u1ebfn 5 gi\u1edd chi\u1ec1u.1). Gi\u1eb7c l\u00ean n\u00fai b\u1eafn xu\u1ed1ng, qu\u00e2n ta c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u01b0\u01a1m v\u00e0 m\u1ed9c c\u1ee7a gi\u1eb7c. Tr\u1eddi v\u1ec1 chi\u1ec1u, gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm, t\u1ea3n \u0111i. Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, th\u1ebf m\u00e0 giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 gi\u1edd ((2) T\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n.2) tuy c\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi l\u1eb7t v\u1eb7t c\u1ee7a gi\u1eb7c nh\u01b0ng r\u00fat c\u1ee5c v\u1eabn kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o, c\u00f2n qu\u00e2n l\u1ea1i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong ! Sao m\u00e0 b\u1ea5t t\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! \u0110\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac kh\u1ea9n c\u1ea5p, h\u00e3y t\u1ea1m r\u1ed9ng r\u00e3i khoan th\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho t\u1ef1 bi\u1ebft s\u1eeda l\u1ed7i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, trong t\u1eadp t\u1ea5u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, l\u1eddi l\u1ebd nhu nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng g\u00e3y g\u1ecdn ! Ng\u01b0\u01a1i th\u00e2n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, ch\u00ednh m\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u00f2n tr\u00e1ch g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u1ea3i n\u00ean ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n h\u00e0ng ng\u0169, kh\u00edch l\u1ec7 tinh th\u1ea7n t\u01b0\u1edbng s\u0129, \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ee1 lo \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4i ch\u00fat v\u1ec1 vi\u1ec7c mi\u1ec1n B\u1eafc th\u00ec th\u00e2n danh nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cNay chu\u1ea9n truy\u1ec1n d\u1ee5 ngay cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u00f9ng nhau khuy\u00ean l\u01a1n c\u1ed1 g\u1eafng, h\u1eb9n ng\u00e0y d\u00e2ng c\u00f4ng. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb s\u1ee3 h\u00e3i ch\u00f9n l\u1ea1i m\u00e0 l\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c binh l\u00ednh th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111em ch\u00e9m ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n ; n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n m\u00e0 c\u1ee9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u, \u0103n h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 h\u1eb7c t\u1ea5u, l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1eebng tr\u1ecb theo ph\u00e1p lu\u1eadt. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 voi chi\u1ebfn trong qu\u00e2n r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nh\u1eefng vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i voi ph\u1ea3i g\u1eafng s\u1ee9c x\u00f4ng pha ; sau khi th\u00e0nh c\u00f4ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc t\u01b0\u01a1m t\u1ea5t. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00e0m khi ra tr\u1eadn \u0111\u00e1nh nhau m\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c ch\u1ebft, t\u1eeb qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9, th\u01b0\u1edfng 5 quan ti\u1ec1n ; b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, th\u01b0\u1edfng 10 quan ; ch\u1ebft tr\u1eadn, th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9, th\u01b0\u1edfng 3 quan ti\u1ec1n ; b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, 6 quan ; ch\u1ebft tr\u1eadn, th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Binh l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9, th\u01b0\u1edfng 2 quan ti\u1ec1n ; b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, 5 quan ; ch\u1ebft tr\u1eadn, th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. D\u00e2n phu, th\u1ee7 h\u1ea1 ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9, th\u01b0\u1edfng 1 quan ti\u1ec1n ; b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng 2 quan ; ch\u1ebft tr\u1eadn, th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1edbn, n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7, b\u00e8n m\u1eadt d\u1ee5 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng : ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn 4 b\u00ean th\u00e0nh ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n. N\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o trong th\u00fa binh \u1edf H\u1eadu v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh Ti\u1ec1n phong \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu \u0111em m\u1ed9t, hai tr\u0103m bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i. Cho L\u00e3nh binh H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, B\u1eafc Ninh, ph\u00e0m m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ef1c d\u1ecbch ph\u00e1t l\u00ednh \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf r\u1ed3i thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m. L\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00ednh h\u1ea1 ban v\u00e0 l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban, luy\u1ec7n t\u1eadp \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tr\u01b0ng d\u1ee5ng. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh : ph\u00e0m s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, binh kh\u00ed ph\u1ea3i m\u00e0i \u0111\u00e1nh cho tinh nhu\u1ec7, \u0111\u1ea1n ph\u1ea3i v\u1eeba v\u1edbi n\u00f2ng s\u00fang, thu\u1ed1c s\u00fang ph\u1ea3i kh\u00f4, n\u1ecf nh\u1ea1y b\u00e9n ; khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1eb5n s\u00e0ng.<\/p>\n<p>C\u00f3 200 bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang tam v\u00e0 t\u1ee9 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua ban khen, sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m coi qu\u1ea3n. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh Th\u1ecb v\u1ec7, l\u00ednh H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 l\u00ednh C\u1ea3nh t\u1ea5t \u0111em s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111i (30 c\u1ed7 s\u00fang \u201cqu\u00e1 s\u01a1n\u201d b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 20 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, 50 \u1ed1ng phun l\u1eeda, 2 c\u1ed7 s\u00fang xung ti\u00eau v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 b\u00f9i nh\u00f9i \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, thu\u1ed1c s\u00fang), chia ng\u1ed3i c\u00e1c thuy\u1ec1n, \u0111i Ninh B\u00ecnh, theo \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u t\u00e2u xin l\u1ea5y th\u00f3c kho 1.000 h\u1ed9c, xay g\u1ea1o, ch\u1edf \u0111i Thi\u00ean Quan.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cHi\u1ec7n nay, \u0111\u1ea1i binh t\u1eadp h\u1ee3p ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng. Vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng tr\u00e1ch c\u1ee9 \u1edf ng\u01b0\u01a1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ec1 b\u1ea1c l\u1ea1ng \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho H\u00e0 N\u1ed9i hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u1ea5p cho r\u1ed3i, c\u0169ng n\u00ean li\u1ec7u cho \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. T\u1ea5t c\u1ea3 ti\u1ec1n nong, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, thu\u1ed1c thang v\u00e0 m\u1ecdi th\u1ee9 qu\u00e2n nhu, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ed1 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f4ng thi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Sai Thanh Hoa \u0111\u01b0a 5 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh theo \u0111\u00fang s\u1ed1 \u1ea5y l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3i v\u1ec1 Thanh Hoa, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u01b0a ra H\u00e0 T\u0129nh 4 con. \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb do voi Kinh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c H\u01b0ng H\u00f3a, \u0110\u00e0 B\u1eafc h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n Qu\u1ef3nh L\u00e2m. Th\u1ed5 binh gi\u1eef \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, b\u1ecf ch\u1ea1y. Cai \u0111\u1ed9i ph\u1ee5 gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ng\u00e2n ch\u1ebft tr\u1eadn. Nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh b\u1ecb gi\u1eb7c h\u1ea1i. Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 ph\u00f2ng gi\u1eef ng\u0103n ch\u1eb7n \u1edf Ph\u00f9 Li\u1ec5n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o c\u1ea5p. H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : Th\u00e1m bi\u1ebft th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf ven n\u00fai theo quan binh th\u00ec \u00edt, theo gi\u1eb7c th\u00ec nhi\u1ec1u, cho n\u00ean \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00e0ng \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHai \u0111\u1ed3n V\u1ea1n B\u1edd, Qu\u1ef3nh L\u00e2m \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng xa x\u00f4i g\u00ec, th\u1ebf m\u00e0 lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u1ec1u th\u1ea5t th\u1ee7, v\u1eady quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf \u0111\u00e2u ? Hai ty Phi\u00ean, Ni\u1ebft l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Ng\u01b0\u01a1i, H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u00eam h\u1ea1t, c\u0169ng ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. Ph\u1ea1m V\u0103n Ng\u00e2n ch\u1ebft tr\u1eadn, th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00e1c bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n tu\u1ea5t \u01b0u h\u1eadu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ed5 d\u00e2n : ho\u1eb7c b\u1ecb d\u1ee5 d\u1ed7 xui gi\u1ee5c ; ho\u1eb7c s\u1ee3 kh\u00ed th\u1ebf t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c ; n\u00ean bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ee9 ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c \u0111\u00e2u. Nay n\u00ean m\u1edf l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c, v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i h\u1ecd \u0111\u1eebng n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c ng\u1edd v\u1ef1c, khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd, s\u1ee3 h\u00e3i, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c d\u00f9ng ! N\u1ebfu c\u00f3 tr\u01b0ng m\u1ed9 \u0111em \u0111i, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng v\u00e0 x\u00e9t k\u1ef9 trong \u0111\u00f3 xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u1ed5 s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec n\u00ean tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng ngay. Nh\u01b0 v\u1eady, k\u1ebb ph\u1ea3n tr\u1eafc s\u1ebd y\u00ean, m\u00e0 sai b\u1ea3o h\u1ecd ph\u1ea3i r\u0103m r\u1eafp v\u00e2ng l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1eeb V\u1ea1n B\u1edd, Qu\u1ef3nh L\u00e2m do hai \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9 \u0111\u1ebfn x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n B\u1ea5t B\u1ea1t, thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y. Nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf hai b\u00ean b\u1edd \u0110\u00e0 Giang theo gi\u1eb7c. Th\u1ebf gi\u1eb7c r\u1ea5t r\u00f4ng r\u1ee1. H\u1ef1u l\u1ea1i l\u00e0m bi\u1ec3u phi t\u1ea5u, n\u00f3i : ch\u1ed1n \u1ea5y c\u00e1ch 2 t\u1ec9nh th\u00e0nh S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng kh\u00f4ng qu\u00e1 1 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n b\u1eaft v\u00e0 truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1ebfn \u1ee9ng vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 : t\u1ee9c kh\u1eafc l\u1ef1a l\u1ea5y nh\u1eefng b\u1ed9 h\u1ea1 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Ninh B\u00ecnh 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, 300 l\u00ednh, ph\u00e1i \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y, theo H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i th\u1ea5y thuy\u1ec1n S\u01a1n T\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed1 ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, m\u00e0 qu\u00e2n tr\u1ea3y c\u00f3 khi ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, b\u00e8n d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng v\u00e1t l\u1ea5y 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea v\u00e0 thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n mang s\u00fang \u0111\u1ea1n qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>R\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 nh\u1eefng l\u00ednh tu\u1ea7n bi\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua m\u1edf xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 Chi N\u00ea, d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u0111\u1ed3n n\u00e0y ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc g\u1ea7n s\u00f4ng C\u00e1i, ven s\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn th\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh, ph\u00eda sau c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng chia ra : ph\u00eda t\u1ea3 \u0111i Thi\u1ec7n C\u1ed1c, tr\u1ea1i Ho\u00e0ng Quy\u1ec3n th\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i l\u1edbn ; ph\u00eda h\u1eefu th\u00f4ng v\u1edbi Th\u1ee9c C\u1ed1c, t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i. C\u1ee9 th\u1ebf n\u00e0y, th\u00ec chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp \u0111\u00e1nh, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i 1 chi binh, l\u1eadp t\u1ee9c do \u0111\u01b0\u1eddng Thi\u00ean C\u1ed1c \u0111\u00e1nh \u00fap m\u1eb7t sau gi\u1eb7c. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f4ng ti\u1ec7n ti\u1ebfn binh th\u00ec \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ngay \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c do \u0111\u01b0\u1eddng sau \u1ea5y tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea1i binh c\u00f9ng v\u1edbi binh Nam l\u1ed9 c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 th\u00ec ti\u1ebfn v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, t\u00e1ch ra 1 \u0111\u1ea1o, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ed5 ph\u1ec9 \u0110\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u1ee9u Chi N\u00ea. R\u1ed3i t\u00f9y c\u01a1, sang s\u00f4ng, ho\u1eb7c b\u1eafc c\u1ea7u sang s\u00f4ng, gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ea1i theo d\u1ecdc s\u00f4ng, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng ch\u1eb7n gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>C\u00f2n Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n, T\u00f4n Th\u1ea5t Chung \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c 2 n\u01a1i sau gi\u1eb7c l\u00e0 Kh\u1ea3 Phong v\u00e0 B\u00e0i L\u1ec5 r\u1ed3i, li\u1ec1n do \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee9c C\u1ed1c ph\u00eda b\u1eafc m\u00e0 v\u00e0o ; Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00eda sau gi\u1eb7c l\u00e0 Cao \u0110\u1eafng, r\u1ed3i li\u1ec1n do \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y m\u00e0 xu\u1ed1ng, th\u00ec b\u1ed1n m\u1eb7t c\u00f3 qu\u00e2n, th\u1ebf gi\u1eb7c h\u1eb3n kh\u00f3 chia m\u00ecnh m\u00e0 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi. N\u1ebfu gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y Chi N\u00ea, kh\u00e1c chi h\u1ed3n c\u00e1 l\u01b0\u1ee3n l\u1edd trong n\u1ed3i, s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1 v\u1ee1 l\u1eadp t\u1ee9c, Chi N\u00ea c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ngay.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ed5ng l\u00fd thanh tra s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, vua th\u1ea5y b\u1ed9 H\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u1eb7t l\u1ec7 kh\u00f3a thanh tra, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t. H\u1ecd cho r\u1eb1ng nh\u1eefng \u00e1n do b\u1ed9 H\u00ecnh x\u1eed c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u1ee7a c\u1ea3i sung c\u00f4ng, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 H\u1ed9 nhi\u1ec1u. N\u1ebfu \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t kh\u00f3a l\u1ec7, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u1ea3n ti\u1ec7n. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c thanh tra b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ni\u00ean h\u1ea1n, v\u1eady xin n\u00ean l\u1ea5y n\u0103m nay \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m 1 kh\u00f3a, ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 vi\u00ean Th\u1ecb lang l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd, 1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 9 B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, theo l\u00e0m vi\u1ec7c. Ch\u1ebf c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 kh\u1eafc ch\u1eef \u201cThanh tra H\u00ecnh b\u1ed9\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111em x\u00e9t nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Gia Long th\u1ee9 13 [1814] tr\u1edf v\u1ec1 sau \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m Minh M\u1ec7nh 13 [1832] (Gia Long n\u0103m 12 [1813] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00f3a thanh tra). Ph\u00e0m c\u00e1c \u00e1n do b\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c nha \u1edf Kinh \u0111\u00e3 x\u1eed, h\u1ec5 c\u00f3 tang ph\u1ea1t sung c\u00f4ng nh\u01b0 ru\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t, b\u1ea1c, ti\u1ec1n, th\u00f3c, g\u1ea1o, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 truy thu b\u1eb1ng s\u1eafc, th\u00ec v\u00e2ng m\u1ec7nh tra x\u00e9t, h\u1ea1n trong 2 th\u00e1ng l\u00e0m xong. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn ni\u00ean l\u1ec7 thanh tra b\u1ed9 H\u1ed9 h\u1ee3p l\u00e0m 1 kh\u00f3a, ri\u00eang ph\u00e1i 1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ho\u1eb7c Ch\u1ee7 s\u1ef1, 3 B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111i theo vi\u00ean \u0110\u1ed5ng l\u00fd, chuy\u00ean l\u00e0m s\u1ef1 vi\u1ec7c thanh tra b\u1ed9 H\u00ecnh. Vua y theo.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u00e2n b\u00e1o r\u1eb1ng th\u00e1m th\u1ea5y t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf s\u00f3c T\u00e0 N\u1eb7c, \u0111\u01b0a h\u1ecbch hi\u1ec7u tri\u1ec7u d\u00e2n ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, c\u00f9ng v\u1edbi \u1ed1c nha C\u1ed1 ph\u00e2n ph\u00e1i vi\u1ec7c qu\u00e2n. H\u1eafn l\u1ea1i sai \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u1ee7 L\u00f4 Khu V\u1eadt. Th\u1ea7n l\u1ea5y l\u00e0m ng\u1edd l\u1eafm, \u0111\u00e3 ph\u00e1i 300 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Nam Vang tr\u1ea5n \u00e1p, \u0111\u1ec3 cho y\u00ean l\u00f2ng th\u1ea7n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u00ecnh h\u00ecnh Ch\u00e2n L\u1ea1p do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ef1c. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf bi\u00ean kh\u1ed5n, ph\u1ea3i xem x\u00e9t cho k\u1ef9, t\u00f9y c\u01a1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n th\u1ebf n\u00e0o, c\u1ed1t cho tr\u00fang kh\u1edbp. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh, V\u1ecdng c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, h\u01b0u tr\u00ed chi\u1ebfu theo c\u1ea5p b\u1ecb gi\u00e1ng, h\u01b0\u1edfng n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng (nguy\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p).<\/p>\n<p>V\u1eddi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n An L\u00e3ng t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y. B\u1ecf b\u1edbt huy\u1ec7n \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o, g\u1ed9p l\u1ea1i l\u00e0m huy\u1ec7n S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. B\u1ea3ng tu\u1ed5i gi\u00e0, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c g\u00ec kh\u00e1c khi t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i d\u1eady.<\/p>\n<p>Vua ch\u00e1n gh\u00e9t, d\u1ee5 sai c\u00e1ch ly ((1) C\u00e1ch ly : B\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 ph\u1ea3i l\u00eca kh\u1ecfi ch\u1ed7 \u0111ang l\u00e0m quan.1) ngay, v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Khi B\u1ea3ng s\u1eafp \u0111\u1ebfn Kinh, vua l\u1ea1i ngh\u0129 B\u1ea3ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam ngay th\u1eb3ng, b\u00e8n gia \u00e2n gi\u00e1ng l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ea1i.\u00a0<\/p>\n<p>Sai : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111em bi\u1ec1n binh v\u1ec7 H\u1ed5 oai ti\u1ec1n, \u0111i thuy\u1ec1n th\u1ee7y qu\u00e2n k\u00edp \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, quy\u1ec1n sung \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5. Ph\u00e0m c\u01a1 m\u01b0u vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd n\u00ean b\u00e0n c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung theo \u0111i gi\u00fap vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng. Con c\u1ee7a L\u00fd l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Ch\u00e2u, c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111i theo. C\u00f2n \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ea7n s\u00e1ch Ti\u1ec1n dinh th\u00ec giao cho th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n t\u1ea1m quy\u1ec1n nh\u1eadn l\u0129nh.<\/p>\n<p>C\u00e1c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ch\u01b0 qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia l\u00e0m Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang (ch\u1ecdn Quy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea1m l\u1ed7i \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111ang g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m \u0111\u00ea Nh\u1ecb H\u00e0 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, l\u0129nh ngay 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Th\u1ee7y s\u01b0 H\u00e0 N\u1ed9i k\u00edp \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y theo H\u1ed3 H\u1ef1u sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, r\u1ed3i theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u1ea5y \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i 3 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111i S\u01a1n T\u00e2y, 10 c\u1ed7 H\u1ed3ng y ph\u00e1o \u0111i Ninh B\u00ecnh. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh 4 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i, 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea v\u00e0 thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n \u0111i Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u00f5 r\u1eb1ng ph\u00e1t 6.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o Kinh \u0111\u00f4, b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 cho d\u00e2n ; nh\u01b0ng d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em cho vay. V\u1eady xin cam ch\u1ecbu t\u1ed9i tr\u00e1i ch\u1ec9 d\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cC\u1ed1t l\u00e0m cho \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ef1c \u0111\u1ebfn v\u1edbi d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0ng x\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f2n ch\u1ee9c ph\u1eadn. Vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n ho\u1eb7c cho vay c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch c\u1ee9u d\u00e2n khi c\u1ea7n k\u00edp. \u00fd ta v\u1eabn l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ec9 d\u1ee5, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 tr\u00e1i \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 trung.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>Khai ph\u1ee5c cho c\u00e1c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch : Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 T\u01b0 v\u1ee5 ; L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o sung N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0nh t\u1ea9u. Sau \u0111\u00f3 B\u00e1 T\u00fa v\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng kham n\u1ed5i vi\u1ec7c, n\u00ean b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh t\u1ea1m quy\u1ec1n ki\u00eam Binh b\u1ed9 s\u1ef1 v\u1ee5.<\/p>\n<p>\u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, th\u00ed sai th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Thanh Xuy\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ec1n phong, th\u00ed sai th\u1ed5 Tri ch\u00e2u M\u1ed9c Ch\u00e2u l\u00e0 Xa V\u0103n Ch\u1ea5n ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 \u0110i\u1ec1u b\u00e1t, th\u00ed sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u01b0ng h\u00f9ng l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng L\u00e2n ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Th\u1ed1ng l\u00e3nh, c\u00f9ng v\u1edbi l\u0169 ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111i tr\u1ed1n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e2n, L\u00ea V\u0103n B\u1ed9t, t\u1ee5 t\u1eadp b\u1ecdn d\u00e2n th\u1ed5, d\u00e2n \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf s\u00e1ch C\u1ef1 \u0110\u1ed3ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thanh Xuy\u00ean).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o th\u00e2n su\u1ea5t Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu d\u0169ng, S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 h\u01a1n 300 bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. L\u0169 gi\u1eb7c x\u00f4ng l\u1ea1i v\u00e2y \u0111\u00e1nh, binh ta \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1eddng c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, b\u1ecb ch\u1ebft, binh qu\u00e2n b\u00e8n tan v\u1ee1. B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o r\u00fat v\u1ec1 tr\u1ea1i Ph\u00f9 Cao, th\u1ea5y th\u1ebf qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh \u00edt v\u00e0 y\u1ebfu, li\u1ec1n quay v\u1ec1 gi\u1eef t\u1ec9nh. H\u1ed3 H\u1ef1u nghe b\u00e1o, phi t\u00e2u l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5, qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m coi c\u1ea3 1 l\u1ed9 S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng, th\u00ec c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. \u0110\u01b0\u1ee3c tin c\u1ea5p b\u00e1o \u1ea5y sao kh\u00f4ng th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ? L\u1ea1i v\u1ed9i v\u00e3 t\u00e2u l\u00ean l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nay \u0111\u00e3 ph\u00e1i nhi\u1ec1u binh m\u00e3 t\u1ec9nh b\u00ean \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng b\u00e0y m\u01b0u tr\u1ed5 s\u1ee9c th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 s\u1edbm tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u1ea5y. N\u1ebfu l\u1edd ph\u1edd kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng g\u00ec m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ed1i r\u1ed1i hoang mang \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n gi\u1eb7c lan tr\u00e0n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i th\u1eed ngh\u0129 xem c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu n\u1ed5i c\u00e1i l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y kh\u00f4ng ? H\u00e3y k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ch\u1ebft tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong t\u1ea3 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, quy\u1ec1n sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh H\u01b0ng H\u00f3a, chu\u1ea9n cho d\u00f9ng ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i g\u1ea5p, v\u00e1t l\u1ea5y \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y m\u1ed7i n\u01a1i 5 voi chi\u1ebfn v\u00e0 bi\u1ec1n binh S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o v\u00e0 binh trong t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ea5y. L\u1ea1i sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng l\u1ea5y 8 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 400 l\u00ednh h\u1ee3p l\u1ef1c l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 trung l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u00e1ch, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n \u0111\u1ec1u qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 binh \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111em 5 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, k\u00edp \u0111\u1ebfn H\u01b0ng H\u00f3a, h\u1ed9i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1o, d\u1eb9p gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Con Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Huy, con L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a, \u0111\u1ec1u do n\u01a1i \u0111\u1ed3n th\u00fa B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0110i\u1ec3n, Th\u1ee5y \u0111\u1ec3 t\u00f2ng chinh. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, L\u00ea V\u0103n B\u00e1ch v\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean do Kinh ph\u00e1i \u0111i. C\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u0169ng n\u00ean chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u th\u1eb3ng l\u00ean. V\u1eady, n\u00ean d\u1ee5 cho bi\u1ebft : vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, th\u00ec theo l\u1ec7, b\u00e1o cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u thay. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 quan tr\u1ecdng th\u00ec cho ph\u00e9p l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u do s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec7 l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00e0i, H\u1ed9 v\u1ec7 \u1edf ty H\u1ed9 v\u1ec7, v\u1ec7 Loan gi\u00e1, g\u1ed3m 8 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua khen l\u00e0 c\u00f3 ch\u00ed, cho \u0111i v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y th\u01b0\u1edfng 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng theo T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 cho theo Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u0129 Quang c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai theo Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n gi\u1eb7c H\u01b0ng H\u00f3a c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn b\u1ed9 ti\u1ebfn g\u1ea7n s\u00e1t t\u1ec9nh th\u00e0nh. L\u00ednh trong th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 400. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n c\u1ed1 gi\u1eef th\u00e0nh, ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, b\u1eafn ch\u1ebft v\u00e0i t\u00ean ph\u1ec9. Gi\u1eb7c h\u01a1i lui, ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t c\u00e1c nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh v\u00e0 d\u1ef1ng tr\u1ea1i bao v\u00e2y. B\u1ecdn Tu\u1ea5n sai ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n \u0111\u00eam l\u1ebbn ra b\u00e1o v\u1edbi H\u1ed3 H\u1ef1u lo li\u1ec7u. H\u1ef1u li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean n\u00f3i : th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111ang hung h\u0103ng ; \u1edf H\u00e0 \u2013 Ninh th\u00ec c\u1eady hi\u1ec3m, khi\u00eau chi\u1ebfn ; \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a th\u00ec b\u1ecb bao v\u00e2y t\u1ec9nh th\u00e0nh, m\u00e0 c\u01a1 binh ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n nhanh nh\u1eb9n tinh nhu\u1ec7. V\u1eady xin li\u1ec7u ph\u00e1i Kinh binh ho\u1eb7c c\u1eadn ti\u1ec7n th\u00ec \u0111i\u1ec1u th\u00fa binh H\u1eefu b\u1ea3o \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh g\u1ea5p \u0111\u1ebfn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1eddi n\u00f3i, khi g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ec kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf g\u00ec, trong l\u00f2ng b\u1ed1i r\u1ed1i cu\u1ed1ng qu\u00edt ! Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ch\u00ea, \u0111\u00e1ng gi\u1eadn ! V\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. H\u00e3y h\u1eb9n cho ng\u01b0\u01a1i trong 10 ng\u00e0y : n\u1ebfu c\u00f3 tin th\u1eafng tr\u1eadn, th\u00ec th\u00e2n danh ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ; kh\u00f4ng th\u1ebf, th\u00ec s\u1edbm t\u1ef1 li\u1ec7u l\u1ea5y k\u1ebf, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng \u0111\u1ee3i n\u1ebfm m\u00f9i ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a ta !\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed, nh\u00e2n b\u1ea5y gi\u1edd H\u01b0ng H\u00f3a c\u00f3 gi\u1eb7c, H\u1ed9 \u0111\u1ed1c H\u1ed3 H\u1ef1u th\u1ea5y Ph\u1ee5ng \u0111\u00e3 gi\u00e0 \u0111\u1eddi trong h\u00e0ng ng\u0169, l\u1ea1i \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a, am hi\u1ec3u \u0111\u1ecba th\u1ebf, m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u1ee7y cho vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. Ph\u1ee5ng kh\u1ea3ng kh\u00e1i xin \u0111i. H\u1ef1u b\u00e8n sai qu\u1ea3n l\u0129nh 400 bi\u1ec1n binh, \u0111i\u1ec1u b\u00e1t b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Khi v\u1eeba \u0111\u1ebfn x\u00e3 Kh\u00ea Th\u01b0\u1ee3ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ea5t B\u1ea1t), b\u1ed7ng h\u01a1n 1.000 t\u00ean ph\u1ec9 t\u1eeb trong r\u1eebng x\u00f4ng ra \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Ph\u1ee5ng \u0111i tr\u01b0\u1edbc s\u0129 t\u1ed1t, b\u1ecb s\u00fang gi\u1eb7c b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Qu\u00e2n l\u00ednh b\u00e8n tan v\u1ee1. Ph\u1ee5ng l\u1ea1i v\u1ec1 t\u1ec9nh, r\u1ed3i ch\u1ebft. H\u1ef1u \u0111em h\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh tuy t\u1eebng k\u1ebft \u0111\u1ea3ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, nh\u01b0ng c\u00f2n thu\u1ed9c v\u1ec1 lo\u1ea1i th\u1ee7 hi\u1ec3m gi\u1eef m\u1ed9t ch\u1ed7 th\u1eeba c\u01a1 s\u01a1 h\u1edf, l\u00fac \u1ea9n l\u00fac hi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ed5 ph\u1ec9 H\u01b0ng H\u00f3a nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n l\u0169y ti\u1ebfn b\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00e0nh. C\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n h\u1ecbch cho Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c li\u1ec7u giao cho 1 Qu\u1ea3n c\u01a1, 500 qu\u00e2n, c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f2n bao nhi\u00eau, Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c r\u00fat v\u1ec1 ngay S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Ng\u01b0\u01a1i \u0111em ngay qu\u00e2n v\u00e0 voi, \u0111i c\u1ea3 ban \u0111\u00eam, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn H\u01b0ng H\u00f3a, t\u00f9y c\u01a1 ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. N\u1ebfu s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c khen th\u01b0\u1edfng, quy\u1ebft kh\u00f4ng v\u00f9i d\u1eadp c\u00f4ng ng\u01b0\u01a1i. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c lan tr\u00e0n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, l\u1eeda \u0111\u00f3m \u0111\u1ed1t ch\u00e1y c\u1ea3 \u0111\u1ed3ng, H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 t\u1ec9nh th\u00e0nh tr\u1ecdng y\u1ebfu, l\u1ee1 x\u1ea3y ra m\u1ed1i lo kh\u00f4ng ng\u1edd, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i g\u00ec, ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 ngh\u0129 l\u1ea5y, kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00f3i nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u1ea3i \u0111em v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ph\u00e1i th\u00eam 300 bi\u1ec1n binh Ngh\u1ec7 An k\u1ecbp \u0111\u1ebfn H\u01b0ng H\u00f3a h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng ra tr\u1eadn, nh\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t l\u1eafm, th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, cho con l\u00e0 Phan B\u00e1 B\u00faa l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea5y 2 con voi chi\u1ebfn \u1edf Thanh Hoa, 8 con \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111\u01b0a \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y m\u1ed7i n\u01a1i 5 con. L\u1ea5y 20 con voi \u1edf Kinh, \u0111\u01b0a \u0111i Thanh Hoa 2 con, Ngh\u1ec7 An 8 con, H\u00e0 N\u1ed9i 4 con, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i n\u01a1i 3 con, b\u1ed5 sung cho ng\u1ea1ch voi \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea, thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n \u0111\u01b0a \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o 1.000 \u0111\u1ea1n li\u00ean t\u1ecfa h\u1ed3 \u0111i\u1ec7p, \u0111em ch\u1ee9a v\u00e0o kho V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi g\u1ea5p \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thi\u00ean Quan v\u00e0 Chi N\u00ea, chu\u1ea9n cho l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c l\u1ed9 qu\u00e2n v\u1ee5. Th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u1eadn, H\u1ed9 ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n g\u1ea5p \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecdn gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef Chi N\u00ea, chia \u0111\u00f3ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1edf An \u0110\u1ed9i, Tu\u00e2n D\u1ee5, C\u1ed1 \u0110\u1ebf, Nhi\u00eam H\u1ea1, C\u00f4ng \u0110\u00f4i, Th\u1ea3n \u0110\u00f4i, H\u00e0 Nguy\u00ean 7 n\u01a1i. Ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1eb7t 3 \u0111\u1ed3n \u1edf t\u1ed5ng An L\u1ea1c \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Quan, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i ch\u01b0a h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng g\u00ec. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u b\u00e0y c\u01a1 m\u01b0u, d\u1eb9p gi\u1eb7c : \u201cNghe n\u00f3i L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Duy Nhi\u00ean, l\u00e9n sang Ai Lao, k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi d\u01b0 \u0111\u1ea3ng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi b\u1ecdn \u1edf S\u01a1n \u00c2m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u00e0m lo\u1ea1n. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh ph\u00e1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0110\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho Duy L\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng v\u00ec n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf, Duy L\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang h\u1eb9n \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m ra m\u1eb7t g\u00e2y s\u1ef1. Tin \u1ea5y tuy l\u00e0 tin \u0111\u1ed3n, nh\u01b0ng x\u00e9t theo h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u0169ng ch\u01b0a n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 ngoa truy\u1ec1n m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u00e3 phi s\u1ee9c cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Man v\u00e0 Th\u1ecd Xu\u00e2n, v\u00e1t nhi\u1ec1u th\u1ed5 binh \u0111\u00f3n ch\u1eb7n theo t\u1eebng \u0111\u1ecba h\u1ea1t. Xin xu\u1ed1ng s\u1eafc cho Ngh\u1ec7 An n\u00ean \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n ch\u1eb7n h\u01a1n n\u1eefa nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 giao th\u00f4ng gi\u1eefa Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 Ai Lao, \u0111\u1ec3 c\u1eaft \u0111\u1ee9t tin t\u1ee9c qua l\u1ea1i c\u1ee7a qu\u00e2n gi\u1eb7c, th\u00ec vi\u1ec7c ti\u1ec5u tr\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Chi N\u00ea v\u00e0 \u0110\u00e0 B\u1eafc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c h\u1ed9i ti\u1ec5u S\u01a1n \u00c2m, \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m ba huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ee5ng H\u00f3a, An H\u00f3a, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 b\u1ecb ngh\u1ebdn kh\u00f4ng th\u00f4ng. N\u1ebfu \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u00e0n qu\u00e9t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, th\u00ec \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea1i mi\u1ec1n n\u00fai, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t h\u1ee7y \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng r\u1eebng n\u00fai thung l\u0169ng b\u00e1t ng\u00e1t h\u00e0ng v\u00e0i tr\u0103m d\u1eb7m c\u00f3 th\u1ec3 san h\u1ebft l\u00e0m \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? Hu\u1ed1ng chi tr\u1eeb b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch c\u1ed1t \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, h\u00e1 n\u00ean v\u00ec S\u01a1n \u00c2m v\u00e0 m\u1ed9t, hai l\u0169 ranh con b\u1ecb b\u1ee9c c\u00e1ch theo gi\u1eb7c, m\u00e0 n\u1ee1 qu\u0103ng h\u1ebft c\u1ea3 con \u0111\u1ecf 3 huy\u1ec7n v\u00e0o d\u01b0\u1edbi n\u00fai l\u1eeda hay sao ?<\/p>\n<p>V\u1eady ngh\u0129, tr\u01b0\u1edbc n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n th\u00e0nh th\u1ea1o m\u1eadt \u0111em nh\u1eefng \u00fd ch\u00ednh trong t\u1edd d\u1ee5 v\u1ec1 vi\u1ec7c treo th\u01b0\u1edfng v\u00e0 tha t\u1ed9i\u2026 d\u1ed7 b\u1ea3o nh\u1eefng vi\u00ean th\u1ed5 ty \u1edf ba huy\u1ec7n ch\u01b0a ng\u1ea3 theo gi\u1eb7c. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb thu\u1eadn \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p nh\u01b0 b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 binh \u1edf h\u1ea1t th\u1ea7n th\u00ec n\u00ean d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y d\u1ed7 k\u1ebb kh\u00e1c, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho h\u1eadu, \u0111\u1ec3 h\u1ecd b\u1ec1n l\u00f2ng, vui v\u1ebb l\u00e0m vi\u1ec7c cho m\u00ecnh. L\u1ea1i nghi\u00eam c\u1ea5m c\u00e1c n\u01a1i c\u1eeda \u1ea3i, b\u1ebfn \u0111\u00f2 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0i t\u1ea3i mu\u1ed1i, g\u1ea1o, \u0111\u1ed3 s\u1eaft \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n n\u00fai bu\u00f4n b\u00e1n. N\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec c\u1ea3 ph\u1ea1m nh\u00e2n c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1ea5m l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1eed h\u00ecnh theo gi\u1eb7c. C\u00f2n quan qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh, nay nh\u00e2n sau l\u00fac gi\u1eb7c b\u1ecb thua \u0111au, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f9ng ti\u1ebfn : \u0111\u1ea1o S\u01a1n T\u00e2y \u0111i Chi N\u00ea, \u0111\u1ea1o H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i Hoa L\u01b0, \u0111\u1ea1o Nam \u0110\u1ecbnh \u0111i Nhi\u1ec5m H\u1ea1, \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh \u0111i C\u1ed1 \u0110\u1ebf, c\u00f2n th\u1ea7n \u0111i \u0111\u00e1nh c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf An L\u1ea1c. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh ph\u00e1, th\u00ec gi\u1eb7c, \u0111\u1ea7u, \u0111u\u00f4i, l\u01b0ng, b\u1ee5ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb kh\u1ed1ng ch\u1ebf, th\u1ebf c\u00f9ng, s\u1ee9c y\u1ebfu, t\u1ea5t l\u00e0 thua v\u1ee1. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ee9a ch\u1ea1y v\u1ec1 S\u01a1n \u00c2m, gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, t\u1ee5 t\u1eadp nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh. B\u1ea5y gi\u1edd ta li\u1ec1n gi\u1ea3i binh, ch\u1ecdn n\u01a1i \u0111\u00f3ng y\u00ean, r\u1ed3i chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n kh\u00e9o l\u1eddi y\u00ean \u1ee7i, khi\u1ebfn h\u1ecd l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng. Sau \u0111\u00f3, ta m\u1edbi \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Man, th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f3 th\u1ec3 san ph\u1eb3ng S\u01a1n \u00c2m hi\u1ec3m tr\u1edf m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00f3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu lo g\u1ea5p vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh S\u01a1n \u00c2m th\u00ec r\u1ea5t \u0111\u00e1ng s\u1ee3 l\u00e0 v\u00e0o s\u00e2u n\u01a1i b\u1ea5t tr\u1eafc, kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng m\u00e0 quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i x\u00f4ng pha s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed l\u00e2u ng\u00e0y v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n 3 huy\u1ec7n kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00e1i n\u1ea1n ng\u1ecdc \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u tan. V\u00ec v\u1eady, th\u1ea7n th\u00e0 cam ch\u1ecbu c\u00e1i t\u1ed9i tr\u00f9ng tr\u00ecnh, nh\u00fat nh\u00e1t, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0a qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0o n\u01a1i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t h\u1eb3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i tr\u00f9 t\u00ednh c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean h\u00e3y theo ngay ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u00f9ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. S\u1ed1 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 binh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3, cho \u0111em theo \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng S\u01a1n \u00c2m, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi g\u1eb7p nguy hi\u1ec3m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Ngh\u1ec7 An phi s\u1ee9c cho b\u1ecdn Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 \u1edf 2 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 Tr\u1ea5n Bi\u00ean : chia qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ch\u1eb7n gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho l\u0169 gian t\u1ebf \u0111i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00ec gi\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n l\u0169y \u1edf d\u1ecdc s\u00f4ng, n\u00ean sai vi\u00ean quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e1t l\u1ea5y 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 v\u00e0 thuy\u1ec1n l\u00ea \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang g\u1ea5p cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh. L\u1ea1i ph\u00e1t 20 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng k\u00e8m theo thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5, v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a l\u00e0nh. Chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng thay l\u0129nh qu\u00e2n v\u00e0 voi Nam l\u1ed9, r\u1ed3i theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Sai Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec3 c\u1ea3 s\u1ed1 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c hai t\u1ec9nh \u1ea5y l\u01b0u l\u1ea1i thao luy\u1ec7n, ch\u1edd ch\u1ec9 tr\u01b0ng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 B\u1eafc K\u1ef3 n\u0103m ngo\u00e1i nh\u00e2n m\u1ea5t m\u00f9a, \u0111\u00f3i k\u00e9m, gi\u00e1 th\u1ee9c \u0103n \u0111\u1ed3 d\u00f9ng cao v\u1ecdt. Nay qu\u00e2n \u0111i, s\u1ef1 c\u1ea7n d\u00f9ng v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 c\u1ee7i \u0111u\u1ed1c, kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed1n nhi\u1ec1u, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y : Ph\u00e0m quan qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ebfu theo con s\u1ed1 hi\u1ec7n th\u1ea5y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. T\u1eeb Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 ra B\u1eafc, c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, qu\u00ea nh\u00e0 h\u01a1i g\u1ea7n h\u01a1n th\u00ec c\u1ea5p cho n\u1eeda th\u00e1ng. L\u1ea1i n\u1eefa, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 4 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 l\u1ebb mu\u1ed1i. R\u1ed3i th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh ph\u1ea3i nghi\u00eam t\u00fac theo \u0111\u00fang k\u1ef7 lu\u1eadt ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec5u d\u00e2n. K\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed b\u1eb1ng qu\u00e2n lu\u1eadt.<\/p>\n<p>Sai m\u1eadt d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y d\u00f2 h\u1ecfi trong d\u00e2n gian xem c\u00f3 t\u00ean ph\u1ec9 n\u00e0o l\u1ea9n tr\u1ed1n, \u00e2m m\u01b0u g\u00e2y s\u1ef1 kh\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng d\u00e2n \u0111\u00f3i thi\u1ebfu \u0103n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u00e1u m\u1eb7t ch\u01b0a, d\u00e2n gian \u0111\u00e3 th\u1ea3y \u0111\u1ec1u \u1edf y\u00ean c\u1ea3 ch\u01b0a. Ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n n\u00f3i \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n. Vua h\u1ecfi Phan Huy Th\u1ef1c, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5, r\u1eb1ng : \u201cT\u00e2y S\u01a1n c\u00f3 t\u1eebng m\u1edf khoa thi, k\u00e9n l\u1ea5y k\u1ebb s\u0129 kh\u00f4ng?\u201d. Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ec9 c\u00f3 1 khoa thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m K\u1ef7 d\u1eadu [1789], ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t th\u00e0nh l\u1ec7\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cT\u00e2y S\u01a1n kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ea1n m\u1edf khoa thi, l\u00e0 v\u00ec mu\u1ed1n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd c\u1ea7u hi\u1ec1n. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta khi m\u1edbi d\u1ea5y nghi\u1ec7p, li\u1ec1n m\u1edf ngay khoa thi, k\u00e9n l\u1ea5y k\u1ebb s\u0129. Ta n\u1ed1i theo ch\u00ed \u1ea5y c\u1ed1t ch\u1ea5n h\u01b0ng v\u0103n phong, nh\u00e2n t\u00e0i s\u1ebd l\u0169 l\u01b0\u1ee3t ra nhi\u1ec1u \u0111\u00e2y\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng : Tr\u1eddi m\u01b0a lu\u00f4n, vi\u1ec7c canh n\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, B\u1eafc K\u1ef3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb b\u00e3o v\u00e0 l\u1ee5t, d\u00e2n kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e1n r\u1ebb, cho vay ho\u1eb7c ph\u00e1t ch\u1ea9n, d\u00e2n \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n d\u1ec5 ch\u1ecbu. N\u0103m nay nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng, m\u01b0a thu\u1eadn, l\u00faa t\u1ed1t, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, t\u00ednh \u0111\u1ed1t tay \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 4 c\u00f3 th\u00f3c m\u1edbi g\u1eb7t v\u1ec1, d\u00e2n gian c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m no. L\u00f2ng ta r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vui v\u1ebb y\u00ean \u1ee7i. Nh\u01b0ng c\u00f2n lo r\u1eb1ng h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n c\u00f3 th\u00f3i g\u1eb7t tr\u1ed9m l\u00faa, g\u00e2y n\u00ean \u0111\u00e1nh nhau c\u00f3 \u00e1n m\u1ea1ng. Nh\u1eefng t\u1ec7 \u1ea5y ph\u1ea3i n\u00ean s\u1eeda b\u1ecf\u201d. V\u1eady sai H\u00ecnh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00f4ng t\u01b0 cho d\u00e2n trong h\u1ea1t, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 sau : \u201cN\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 cho n\u0103m ngo\u00e1i k\u00e9m \u0111\u00f3i. X\u00e3 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, ai l\u1ea1i ch\u1eb3ng c\u00f3 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng, hoa m\u00e0u, th\u00f3c l\u00faa ? Ai n\u1ea5y n\u00ean h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i ph\u1ea7n m\u00ecnh, l\u1ea5y \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i cha m\u1eb9 v\u1ee3 con. N\u1ebfu m\u00ecnh ngh\u0129 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng ngh\u0129 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tranh gi\u00e0nh, ki\u1ec7n t\u1ee5ng, l\u1ee3i b\u1ea5t c\u1eadp h\u1ea1i, r\u00fat c\u1ee5c n\u00e0o c\u00f3 \u00edch g\u00ec ! Chi b\u1eb1ng \u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0m ra, c\u00f9ng nhau h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh. Tin r\u1eb1ng d\u00e2n ta v\u1ed1n \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng tri, l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u0129nh h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c sao ?\u201d. L\u1ea1i chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i : \u201cT\u1eeb nay \u0111\u1ebfn m\u00f9a l\u00faa chi\u00eam ch\u00edn, quan ph\u1ee7, quan huy\u1ec7n n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n, th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, \u0111em nh\u1eefng \u00fd ch\u00ednh tr\u00ean \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u hi\u1ec3u d\u1ee5 \u0111\u1ea5y, khi\u1ebfn cho d\u00e2n m\u1ecdn n\u01a1i l\u00e0ng m\u1ea1c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00e1i \u00fd tha thi\u1ebft c\u1ee7a ta m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng d\u00e2n vui n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a\u201d.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1ed3 th\u1edd \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu v\u00e0 ch\u1ebf th\u00eam c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt b\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng Nguy\u00ean v\u00e0 V\u0129nh Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng t\u1eeb Thanh Hoa v\u1ec1, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3 th\u1edd \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu nhi\u1ec1u th\u1ee9 \u0111\u00e3 c\u0169 n\u00e1t v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc l\u0103ng \u0111\u1ec1u ch\u01b0a c\u00f3 nh\u00e0 v\u00e0ng d\u1ef1 b\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 t\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t ph\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a qu\u1ed1c gia tinh linh t\u1ed5 ti\u00ean ph\u1ea3ng ph\u1ea5t \u1edf \u0111\u00f3. \u0110\u1ed3 l\u1ec5 ph\u1ea3i n\u00ean tu ch\u1ec9nh cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ecf ni\u1ec1m tin k\u00ednh, h\u00e1 n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng tr\u1ef1c \u1edf H\u00e0 Trung l\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 T\u00f4n Th\u1ea5t Chi\u1ebfu v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf ty T\u1eeb t\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u b\u00e1o : d\u00e2n hai ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean b\u1ecb \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHai ph\u1ee7 tuy \u1edf n\u01a1i xa v\u1eafng hoang vu, c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a ta, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eabn coi nh\u01b0 m\u1ed9t, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c ru ?\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai ph\u00e1t h\u01a1n 1.800 h\u1ed9c th\u00f3c kho, xay ra g\u1ea1o mang \u0111i c\u1ea5p ph\u00e1t.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u nh\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh th\u1ee7y b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 H\u01b0ng H\u00f3a, li\u1ec1n \u0111\u00f3 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y nay, ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi \u0111\u1ee9ng d\u1eady, h\u00e3y thong th\u1ea3 \u0111\u1ec3 xem Ph\u01b0\u1edbc ph\u1eadn nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i ra sao. Vi\u1ec7c n\u00e0y, ta tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u th\u00eam s\u1ed1 quan qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh v\u00e0 c\u1ea3 qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf Kinh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc khi qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf Kinh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u00ec l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. N\u1ebfu khi qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n m\u1eb7t n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y ta n\u1eefa ?\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u t\u00e2u n\u00f3i : B\u1ecdn ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat chi\u1ebfm c\u1ee9 Chi N\u00ea, l\u1eadp nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u00fap Thi\u00ean Quan. M\u00e0 tin t\u1ee9c v\u1ec1 quan qu\u00e2n \u1edf T\u00e2y l\u1ed9 ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 g\u00ec ! Duy c\u00f3 tin Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng chia qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, gi\u1eb7c ch\u01b0a ch\u1ecbu lui.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1eb3ng b\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf g\u00ec, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c lan tr\u00e0n ra. Nay ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u tr\u00ecnh v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tin th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c. \u00fd mu\u1ed1n ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i l\u00ednh Kinh \u0111\u1ebfn, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 n\u00ean vi\u1ec7c, ng\u1ed3i r\u1ed7i l\u1ea5y c\u00f4ng. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i, d\u1ee5ng t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng ch\u00ea, \u0111\u00e1ng gi\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Li\u1ec1n sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 : Khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, n\u00ean ngh\u1ec9 ng\u01a1i v\u00e0i ng\u00e0y, \u0111\u1ec3 ch\u1edd Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111em l\u00ednh Kinh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, r\u1ed3i chia giao cho Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn qu\u1ea3n l\u0129nh l\u00ednh Kinh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 v\u00e0 thay Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 qu\u1ea3n l\u0129nh c\u1ea3 t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 voi \u1edf Ninh B\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai qu\u1ea3n l\u0129nh 300 bi\u1ec1n binh, 1.000 th\u1ed5 binh v\u00e0 3 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u1edf Thanh Hoa l\u00e0m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Nam l\u1ed9, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Quan, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf g\u1ea7n quanh \u0111\u1ea5y. Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111em 100 l\u00ednh b\u1ed9 h\u1ea1, 300 l\u00ednh Ngh\u1ec7 An, \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n, hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u0129nh h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n v\u00e0 voi \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n B\u1eafc l\u1ed9, do \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee9c C\u1ed1c, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u00ec t\u1ed5ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n, voi v\u00e0 thuy\u1ec1n chi\u1ebfn h\u1ee3p c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m do Kinh ph\u00e1i ra l\u00e0m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0110\u00f4ng l\u1ed9. C\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf An \u0110\u1ed9i, Tu\u00e2n D\u1ee5, C\u1ed1 \u0110\u1ebf. Khi th\u1eafng tr\u1eadn r\u1ed3i, l\u1eadp t\u1ee9c h\u1eb9n nh\u1eadt k\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf Chi N\u00ea. M\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u00ec ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai : H\u00e0 T\u0129nh ph\u00e1i 800 bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111i theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ; Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i 100 th\u00fa binh qu\u00e2n H\u1eefu b\u1ea3o theo Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. L\u1ea1i sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai h\u1eefu l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, \u0111em v\u1ec7 binh k\u1ecbp \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh l\u1ec7 thu\u1ed9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Kinh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m H\u00e0 Trung, m\u1ed7i tr\u1ea1m 1 con ng\u1ef1a (tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 3 con). Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y ph\u00e1i l\u00ednh \u0111i ti\u1ec5u ph\u1ec9, trong \u0111\u00f3 ch\u1eafc kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tinh th\u1ea7n s\u1eafc b\u00e9n, h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c cho vua, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 k\u1ebb trong l\u00f2ng nh\u00fat nh\u00e1t \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1edbi c\u00f3 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Nh\u01b0\u1ee3ng L\u00e3o bi\u1ec1n binh ba \u0111\u1ea1o c\u00f9ng thua trong m\u1ed9t ng\u00e0y ! \u0110\u00e1ng l\u00fd ra, ph\u1ea3i \u0111em qu\u00e2n ph\u00e1p ra x\u1eed \u0111\u1ea5y ! Nh\u01b0ng ngh\u0129 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 ra tr\u1eadn, r\u00fat \u0111i, trong \u0111\u00f3 t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t. Ngay nh\u01b0, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a, 2 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh thua, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do trong qu\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t t\u1ef1 b\u1ecf ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thua v\u1ee1 \u0111\u00f3 sao ? C\u00f2n t\u1ed9i b\u1ecf ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, ch\u1ea1y tr\u1ed1n, l\u00e0m cho th\u1ebf tr\u1eadn do \u0111\u1ea5y tan v\u1ee1, th\u00ec n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng theo qu\u00e2n lu\u1eadt. Ngo\u00e0i ra ch\u1ec9 l\u00e0 theo ng\u01b0\u1eddi r\u00fat lui, v\u00e0 khi b\u00ean nhi\u1ec1u, b\u00ean \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha th\u1ee9. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u00e2y gi\u1edd ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u1eed nh\u1eb9, \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. V\u1eady ph\u00e0m g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng quan thua tr\u1eadn t\u1eeb Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c ; binh l\u00ednh, ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i theo \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n sai ph\u00e1i c\u1ee7a \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n cai qu\u1ea3n m\u00ecnh. N\u1ebfu bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i c\u1ea3m k\u00edch ra s\u1ee9c li\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c, th\u00ec v\u00f5 quan s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, binh l\u00ednh s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu, quy\u1ebft kh\u00f4ng v\u00f9i d\u1eadp c\u00f4ng lao. N\u1ebfu c\u1ee9 khi\u1ebfp s\u1ee3 ch\u00f9n l\u1ea1i, th\u00ec chu\u1ea9n cho ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ngay trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 rao cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u00fac 100 \u0111\u0129nh v\u00e0ng m\u1ed7i \u0111\u0129nh 100 l\u1ea1ng, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cVi\u1ec7t Nam nguy\u00ean b\u1ea3o\u201d<\/p>\n<p>Bi\u00ean so\u1ea1n Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p ((1) Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p : gia ph\u1ea3 nh\u00e0 vua.1). Ch\u00e1nh ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cM\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 con c\u1ea3 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed Anh Du\u1ec7 ((2) Anh Du\u1ec7 t\u1ee9c Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh, con tr\u01b0\u1edfng Gia Long.2) tr\u01b0\u1edbc v\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i, c\u00e1c con c\u00e1i ph\u1ea3i ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1n ph\u1ea3 T\u00f4n th\u1ea5t. Nay, thi\u1ebft ngh\u0129 r\u1eb1ng : t\u1ed9i c\u1ee7a M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1ed9i t\u1ef1 l\u00e0m h\u1ecfng m\u00ecnh, s\u00e1nh v\u1edbi t\u1ed9i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch c\u00f3 kh\u00e1c (D\u00f2ng d\u00f5i ph\u1ea1m Hi\u1ec7p, ph\u1ea1m Hu\u1ec7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u01b0\u1edbc kh\u1ecfi h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t). Hu\u1ed1ng chi con l\u00e0 L\u00ea Chung hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang ng\u00e0nh Anh Du\u1ec7. Ngo\u00e0i ra, con trai, con g\u00e1i h\u1eafn c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed Anh Du\u1ec7. V\u1eady xin cho li\u1ec7t v\u00e0o t\u00f4n ph\u1ea3, theo th\u1ebf th\u1ee9 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed Anh Du\u1ec7, m\u00e0 b\u1ecf ch\u1ed7 ph\u1ee5 l\u1ee5c \u0111i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ean v\u00e0 t\u1ef1 M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng trong ph\u1ea3 ho\u00e0ng t\u1eed, d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 ch\u00e9p nh\u1eefng ch\u1eef \u201cAnh Du\u1ec7 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed t\u1eed nh\u1ecb\u201d ((3) Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed Anh Du\u1ec7 c\u00f3 hai con.3) xin chua r\u00f5 t\u1ed9i danh \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. (Chua r\u1eb1ng : nh\u1eefng ch\u1eef nh\u01b0 sau : \u201cCon tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng, n\u0103m Gia Long 15, \u0111\u01b0\u1ee3c phong ti\u1ebfn \u1ee9ng H\u00f2a c\u00f4ng, v\u00ec \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i ch\u01a1i b\u1eddi t\u1ef1 bi\u1ebft c\u00f3 t\u1ed9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 5, mang n\u1ed9p c\u1ea3 s\u1eafc v\u00e0 \u1ea5n, xin tha t\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m th\u1ee9 nh\u00e2n).<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 (Thanh, \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 13) [1833], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, m\u1ed3ng m\u1ed9t, ng\u00e0y t\u1ebf H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c Ninh B\u00ecnh t\u1eeb Chi N\u00ea tr\u00e0n xu\u1ed1ng b\u1ebfn \u0111\u00f2 Hoa \u0110\u1ebf, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a v\u00e0 th\u00f3c d\u00e2n r\u1ed3i \u0111i. Th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Thi\u00ean Quan, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft, truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi. Th\u1eadn l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 v\u00ec qu\u00e2n \u00edt.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1edbi \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00ednh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 v\u00e0 l\u00ednh Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 h\u01a1n 700 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i v\u00e1t l\u1ea5y 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u1edf Thi\u00ean Quan h\u00e1 r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft hay sao ? Th\u1ebf m\u00e0 h\u00e0ng 1 tu\u1ea7n nay, ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 kh\u01b0 kh\u01b0 gi\u1eef ch\u1ecbt m\u1ed9t ch\u1ed7 ng\u1ed3i nh\u00ecn cho gi\u1eb7c t\u1ef1 do k\u00e9o \u0111\u1ebfn r\u1ed3i \u0111i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c no n\u00ea \u0111em v\u1ec1 s\u00e0o huy\u1ec7t ! Ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i t\u00ecm l\u1eddi ch\u1ed1ng ch\u1ebf ch\u1ed1i c\u00e3i. Sao l\u1ea1i c\u00f3 h\u1ea1ng quan qu\u00e2n ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ebfn gi\u00fap, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf nh\u1ec9 ? Nay \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9. Ng\u01b0\u01a1i tuy \u1edf \u0111\u1ea1o kh\u00e1c, c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Quang C\u1ef1. Ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do Quang C\u1ef1 t\u00e2u b\u00e1o. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu m\u1edbi chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c ri\u00eang l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng th\u1eb3ng l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 d\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 : \u201cK\u1ecbp ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf b\u00ean s\u00f4ng v\u00e0 canh gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t \u1edf c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 Hoa \u0110\u1ebf, Kh\u1ea3 Lu\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111i l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. L\u1ea1i c\u1ea5m c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n, thuy\u1ec1n ch\u1edf kh\u00e1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean qu\u00e1 ch\u1ed7 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Quang C\u1ef1 nh\u00e2n \u0111\u1ea5y t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i ph\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111\u1ebfn l\u1ec7 thu\u1ed9c quy\u1ec1n m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh 2 c\u01a1 Ti\u1ec1n v\u00e0 T\u1ea3 Ninh B\u00ecnh kh\u00f4ng ngh\u1ec9 \u1edf ngo\u00e0i ban, m\u00e0 ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i ng\u0169 \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i ; \u0111\u1ee3i khi y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd l\u1ea1i chia ban nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Oai, \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng, B\u1ea5t B\u1ea1t, l\u1ea1i d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf, mai ph\u1ee5c \u1edf d\u00e3y n\u00fai b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng \u0110\u00e0. H\u1ef1u th\u00e2n \u0111\u1ed1c ch\u01b0 qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u1eafn ch\u1ebft 1 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c v\u00e0 m\u1ea5y t\u00ean trong b\u1ecdn. Gi\u1eb7c lui v\u00e0o r\u1eebng. H\u1ef1u b\u00e8n ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn ch\u1ebft gi\u1eb7c. Gi\u1ee5c sai qu\u00e2n th\u1ee7y, qu\u00e2n b\u1ed9 h\u1ed9i ti\u1ec5u, l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u1eb3ng, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho H\u01b0ng H\u00f3a. L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho 2 ty Phi\u00ean, Ni\u1ebft ((1) Phi\u00ean, Ni\u1ebft : ty B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 ty \u00e1n s\u00e1t.1) S\u01a1n T\u00e2y : ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n v\u1eadn 10 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. Ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a c\u00f3 c\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 sai ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0a l\u00ednh Kinh do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 H\u00e0 \u2013 Ninh, chu\u1ea9n b\u1ecb ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 H\u01b0ng H\u00f3a. Ch\u1eafc r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh r\u1ed3i. Duy l\u00fac n\u00e0y \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ti\u1ebft Ti\u1ec3u m\u00e3n ((2) Ti\u1ec3u m\u00e3n : t\u00ean m\u1ed9t ti\u1ebft h\u1eadu nh\u1eb1m ng\u00e0y 21, 22 th\u00e1ng 5 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.2), n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh, thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111i ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng, th\u1ebf \u0111i t\u1ea5t h\u01a1i ch\u1eadm. Khi ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n l\u1edbn \u1edf \u0111\u1ea5y, r\u1ed3i tr\u00edch l\u1ea5y 30 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n li\u1ec7u sai bi\u1ec1n binh d\u00f9ng thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea, theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng m\u00e0 ti\u1ebfn. Ng\u01b0\u01a1i t\u1ee9c kh\u1eafc qu\u1ea3n l\u0129nh quan qu\u00e2n, th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng xu\u1ea5t ph\u00e1t, ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u1ea3i v\u00e2y cho H\u01b0ng H\u00f3a, sau h\u1ea1 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf Tam N\u00f4ng v\u00e0 B\u1ea5t B\u1ea1t, s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. V\u1ea3 l\u1ea1i, ta v\u1ed1n bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i v\u1eabn quen h\u0103ng h\u00e1i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, nh\u01b0ng v\u1edbi l\u0169 th\u1ed5 ph\u1ec9 lo\u1ea1n d\u00e2n n\u00e0y, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean xung phong h\u00e3m tr\u1eadn \u0111\u1ecba \u0111ua s\u1ee9c tranh h\u01a1n v\u1edbi ch\u00fang. Ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c L\u00e3nh binh, t\u01b0\u1edbng s\u0129, ra s\u1ee9c m\u1ea1nh, ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng. Trong khi h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng pha, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng h\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y th\u1ec3 th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng. R\u1ed3i gi\u1eef nghi\u00eam k\u1ef7 lu\u1eadt, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f4ng minh, kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3ng v\u1ed9i. C\u00f2n H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u th\u00ec chu\u1ea9n cho theo l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>Sai l\u00ednh \u0111\u1ed9i C\u1ea3nh t\u1ea5t ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ee7y qu\u00e2n, \u0111i m\u1ed9t chi\u1ebfc\u00a0 thuy\u1ec1n \u00f4 ch\u1edf \u0111\u1ea1n s\u00fang (xung ti\u00eau ph\u00e1o, \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u1ed7, \u0111\u1ea1n h\u1ecfa t\u00e2m, \u0111\u1ea1n h\u1ed3 \u0111i\u1ec7p m\u1ed7i th\u1ee9 200 ki\u1ec7n, \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u 100 bao, t\u1ea3n \u0111\u1ea1n 200 c\u00e2n) \u0111i H\u01b0ng H\u00f3a, theo Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u1ed9i v\u1ec1 \u0111i\u1ec3u sang, nh\u01b0ng qu\u00e2n ta s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c : b\u1eafn n\u01a1i xa, ph\u00e1 ch\u1ed7 ki\u00ean c\u1ed1, l\u1ee3i h\u01a1n g\u1ea5p 10 l\u1ea7n, \u0111i\u1ec3u sang c\u1ee7a gi\u1eb7c d\u1eabu nhi\u1ec1u, \u0111\u1ecbch l\u00e0m sao n\u1ed5i ? Ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho S\u01a1n T\u00e2y t\u1ea3i 2 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa ph\u00e1o, t\u1ee9c s\u00fang h\u1ecfa xa ph\u00e1o \u0111\u1ebfn H\u01b0ng H\u00f3a. H\u00e0 N\u1ed9i c\u0169ng t\u1ea3i 2 c\u1ed7 s\u00fang \u1ea5y \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 200 \u1ed1ng ph\u1ee5t l\u1eeda \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c kho ch\u1ee9a \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, s\u1ed1 \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u00f2n \u00edt\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 l\u00fac m\u1edbi khai s\u00e1ng, \u0111\u1ea1i b\u00e1c ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ea5p l\u00e0 v\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf bu\u1ed9c ph\u1ea3i coi tr\u1ecdng ch\u1ed7 vua \u0111\u00f3ng m\u00e0 coi nh\u1eb9 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Nay h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, s\u1ed1 \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u00f3 nhi\u1ec1u, ph\u1ee7 th\u00e0nh, huy\u1ec7n th\u00e0nh c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1ea5p, hu\u1ed1ng chi t\u1ec9nh th\u00e0nh ? V\u1eady, n\u00ean li\u1ec7u b\u00e0n m\u00e0 c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 c\u00e1c l\u1ed9 \u1edf \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thi\u00ean Quan, Chi N\u00ea \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ec9 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n n\u00ean quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u ch\u01b0a l\u00eca kh\u1ecfi ph\u1ee7 th\u00e0nh, l\u00e0 v\u00ec c\u1edb m\u1eb7t sau ch\u01b0a qu\u00e9t s\u1ea1ch. V\u1eady xin do \u0111\u01b0\u1eddng thi\u00ean l\u00fd, \u0111i Gi\u00e1n Kh\u1ea9u \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan, t\u00f9y c\u01a1 d\u1eadp t\u1eaft r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o Chi N\u00ea.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ea5y ! \u0110\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng l\u1ea1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n n\u1eefa. Ng\u00e0y ng\u00e0y ta mong \u0111\u1ee3i tin th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : L\u00ea B\u00e1 D\u1ea7n, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 h\u1eadu, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung ; B\u00f9i C\u00f4ng Lai, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Ngh\u1ec7 An li\u1ec7u v\u00e1t 500 bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Thanh Hoa. R\u1ed3i r\u00fat s\u1ed1 l\u00ednh ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u1edf Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u1ec1 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cHai t\u1eadp th\u01a1 Ng\u1ef1 ch\u1ebf : S\u01a1 t\u1eadp v\u00e0 Nh\u1ecb t\u1eadp, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi xin c\u1ee7a v\u0103n th\u1ea7n, cho kh\u1eafc in r\u1ed3i. L\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 gi\u00e1ng ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho c\u00e1c quan trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh. Nh\u00e2n ngh\u0129 v\u1ec1 th\u01a1 v\u0103n, ta kh\u00f4ng \u0111ua t\u00e0i v\u1edbi v\u0103n s\u0129, nh\u01b0ng theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi n\u00ean cho kh\u1eafc in, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u01a1n m\u00e0 cho l\u01b0u h\u00e0nh trong \u0111\u00e1m nho s\u0129. V\u1eady, xu\u1ed1ng d\u1ee5 quan d\u00e2n trong ngo\u00e0i ai mu\u1ed1n in ri\u00eang cho m\u00ecnh, th\u00ec chu\u1ea9n cho mang \u0111\u1ee7 gi\u1ea5y m\u1ef1c \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n, n\u01a1i ch\u1ee9a v\u00e1n in m\u00e0 in, \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng truy\u1ec1n b\u00e1.<\/p>\n<p>Vua xem ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n, th\u1ea5y l\u1ea7u Ng\u0169 ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 2 c\u1eeda t\u1ea3, h\u1eefu \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd kh\u00e9o l\u00e9o, ch\u1ec9nh t\u1ec1, th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 m\u1ed9c 300 quan ti\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee3 kh\u00e1c 200 quan.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n khi l\u00e0m khi ngh\u1ec9 cho h\u1ecd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 m\u1ec7t nh\u1ecdc. Nay, c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn lao \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh r\u1ed3i ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u00fat vi\u1ec7c g\u00e1nh \u0111\u1ea5t v\u00e1c \u0111\u00e1, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 c\u00f2n ph\u1ea3i nh\u1ecdc \u0111\u1ebfn s\u1ee9c qu\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3 c\u00f4ng v\u1edbi gi\u00e1 \u01b0u h\u1eadu r\u1ed3i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : m\u00f9a h\u00e8, tr\u1eddi n\u00f3ng, m\u00e0 bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u1ea1y d\u01b0\u1edbi \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi gay g\u1eaft, ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : h\u1eb1ng ng\u00e0y, c\u1ee9 \u0111\u1ea7u gi\u1edd D\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00e0m, gi\u1edd Th\u00ecn 2 kh\u1eafc th\u00ec ngh\u1ec9, \u0111\u1ea7u gi\u1edd Th\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u00e0m, gi\u1eefa gi\u1edd Tu\u1ea5t ngh\u1ec9 ((1) D\u1ea7n : t\u1eeb 3 \u0111\u1ebfn 5 gi\u1edd s\u00e1ng ; Th\u00ecn : t\u1eeb 7 \u0111\u1ebfn 9 gi\u1edd s\u00e1ng ; Th\u00e2n : t\u1eeb 3 \u0111\u1ebfn 5 gi\u1edd chi\u1ec1u ; Tu\u1ea5t : t\u1eeb 7 \u0111\u1ebfn 9 gi\u1edd t\u1ed1i. Gi\u1edd Th\u00ecn 2 kh\u1eafc : 8 gi\u1edd s\u00e1ng. Gi\u1eefa gi\u1edd Tu\u1ea5t : 8 gi\u1edd t\u1ed1i.1) \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh n\u00f3ng n\u1ef1c, \u0111\u1ee1 m\u1ec7t m\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong d\u1ecbp \u0111i\u1ec3m binh \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, s\u1ed1 binh c\u00e1c c\u01a1 trong t\u1ec9nh tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi. Th\u00e0nh kh\u1ea9n xin \u0111\u1ec3 tra r\u00f5, r\u1ed3i t\u00e2u ti\u1ebfp\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, li\u1ec7u kh\u00e9o x\u1eed tr\u00ed, c\u1ed1t sao v\u1eeba khoan dung v\u1eeba nghi\u00eam ng\u1eb7t khi\u1ebfn binh l\u00ednh vui v\u1ebb \u0111\u1ec3 cho ta d\u00f9ng m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u1eeb \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t d\u1eabn binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh. L\u1ea1i ph\u00e1i Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh U\u1ea9n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung \u0111em v\u1ec7 binh t\u1eeb \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00e2u Quan Da thu\u1ed9c Th\u1ecd Xu\u00e2n qua Mai Ch\u00e2u thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTa b\u1ea3o ph\u00e1i v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung \u0111i H\u01b0ng H\u00f3a, ch\u1ee9 ch\u01b0a t\u1eebng ra l\u1ec7nh cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng. Ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n sai \u0111i ! V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00e2n c\u00f4 v\u00e0o s\u00e2u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n ! Ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft binh ph\u00e1p. N\u1ebfu \u0110\u00ecnh U\u1ea9n \u0111\u00e1nh \u0111\u00fang ch\u1ed7 y\u1ebfu k\u00e9m, ch\u1ed7 tr\u1ed1ng r\u1ed7ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, m\u00e0 gi\u1eb7c kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang b\u1ecb thua, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng to v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. Nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng n\u00fai c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng t\u1ed1t, hay l\u00e0 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef hi\u1ec3m ; \u0111\u00e1nh ch\u1eb7n th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00f3i n\u1eefa. Th\u1eed ngh\u0129 th\u00e2n ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5p \u0111\u1ea7y ch\u1ed7 l\u1ea7m to \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ? Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 xong ch\u1eb3ng n\u00f3i l\u00e0m g\u00ec, ta ch\u1ec9 ng\u00f3ng mong tin th\u1eafng tr\u1eadn th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n d\u1ee5 sai ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t tin t\u1ee9c quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o binh \u1ea5y, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn H\u01b0ng H\u00f3a th\u00ec th\u00f4i, nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng c\u00f2n \u0111ang \u1edf trong r\u1eebng, th\u00ec n\u00ean t\u1ee9c kh\u1eafc r\u00fat v\u1ec1, theo \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i m\u00e0 ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNh\u1eefng th\u1ed5 ty B\u1eafc K\u1ef3, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3i h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng h\u1eadu. T\u1eeb kho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long [1802-1819] \u0111\u1ebfn nay, h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i ch\u1ee9c, gi\u1eef \u0111\u1ea5t, c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng vui, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean trong c\u1ea3nh c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, ch\u01b0a t\u1eebng nh\u1ecdc nh\u1eb1n xao xuy\u1ebfn. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ecdn L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng ng\u1ea7m \u0111i x\u00fai gi\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n nhi\u1ec1u k\u1ebb \u00f9a theo nh\u0169ng nhi\u1ec5u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 l\u1ebd b\u1ee9c b\u00e1ch v\u00ec s\u1ee9c b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c, hay l\u00e0 t\u1ef1 l\u00e0m ra s\u1ef1 ch\u1eb3ng l\u00e0nh, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00f3m l\u1ea1i,\u00a0 ch\u00fang nh\u01b0 ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e1 xe, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ebd th\u1ea5y tan n\u00e1t. L\u1ea1i ch\u1ea1nh ngh\u0129 : Th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u00f2ng ta c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1eady sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a n\u00ean truy\u1ec1n h\u1ecbch d\u1ee5 b\u1ea3o cho bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecda, Ph\u01b0\u1edbc. Ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Duy Nhi\u00ean, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf, s\u1ebd chi\u1ebfu theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ea1ng, phong ngay cho quan ch\u1ee9c. K\u1ebb n\u00e0o ra th\u00fa tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n ho\u1eb7c t\u1ea3n v\u1ec1 l\u00e0ng m\u1ea1c, th\u00ec t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 c\u1ea3. N\u1ebfu u m\u00ea kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 khoan dung. \u0110\u1ebfn l\u00fac quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ecb di\u1ec7t vong, m\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn v\u1ee3 con nh\u00e0, l\u00e0ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 v\u1eady, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh gieo v\u1ea1 k\u1ef3 l\u1ea1 cho m\u00ecnh ru ? V\u1eady, n\u00ean s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1eebng n\u00f3i l\u00e0 ta kh\u00f4ng r\u0103n b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em 2.000 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long v\u1eeba l\u1edbn v\u1eeba nh\u1ecf \u1edf kho N\u1ed9i ph\u1ee7, m\u1ed9t n\u1eeda giao cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, m\u1ed9t n\u1eeda giao cho Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u mang theo trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u00ea ch\u00ednh th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 kh\u00fac \u0111\u00ea c\u0169 \u0111\u00e3 b\u1ecf \u1edf l\u1ea7n ngo\u00e0i t\u1ea1i c\u00e1c x\u00e3 Quan Xuy\u00ean, C\u1ed1c \u0110\u0103ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An) t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eabn th\u01b0\u1eddng sai d\u00e2n \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 ch\u1eafn \u0111\u1ee1 cho \u0111\u00ea trong. M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, n\u01b0\u1edbc s\u1ee5t l\u1edf, n\u0103m nay s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00e1 n\u1eb7ng. V\u1eady xin c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea n\u00e0y kh\u00f4ng n\u1eb1m trong l\u1ec7 s\u1eeda \u0111\u1eafp theo c\u00f4ng tr\u00ecnh, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn kho\u1ea3n chi ti\u00eau l\u1edbn ? Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 d\u00e2n c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu \u0103n, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch b\u00e0y vi\u1ec7c l\u00e0m thay ph\u00e1t ch\u1ea9n. V\u1eady h\u1eb5ng chu\u1ea9n y cho l\u1eddi \u0111\u00e3 xin\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf hai huy\u1ec7n V\u0103n Giang v\u00e0 Gia L\u00e2m thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh. Hai huy\u1ec7n n\u00e0y vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u00f2ng \u0111\u00ea. N\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n chu\u1ea9n cho m\u1ed7i huy\u1ec7n ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 Tri huy\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nay, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y xin, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u : \u201cL\u00faa chi\u00eam \u0111\u00e3 ch\u00edn, d\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u1ec3 \u0103n. D\u00e2n xi\u00eau \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u l\u1ee5c t\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0ng c\u0169, th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 vua xem bi\u1ec3u, c\u1ea3 m\u1eebng. R\u1ed3i c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean c\u0169ng t\u00e2u b\u00e1o th\u00f3c l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 g\u1ea1o ch\u00f3ng h\u1ea1. D\u00e2n \u0111\u00f3i l\u0129nh ch\u1ea9n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u00e1u m\u1eb7t d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1. Duy c\u00f3 Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f2n 1, 2 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu c\u00f2n ph\u1ea3i xin \u0103n. Vua sai quan t\u1ec9nh l\u1ea5y th\u00eam 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o kho, ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t ch\u1ea9n, m\u1ed9t tu\u1ea7n th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua, h\u1ed3i \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, \u0111em thanh, \u0111\u1ed1i c\u1ea3nh m\u01b0a, xem s\u00e1ch, nh\u00e2n l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 h\u1ed3i v\u0103n, sau kh\u1eafc in son, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c c\u00f4ng t\u01b0\u1edbc, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n, N\u1ed9i c\u00e1c \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1edd.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea5p th\u1ebb \u0111eo cho quan l\u1ea1i v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ed9, Binh b\u1ed9, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng : \u0110\u1ea1i Cung m\u00f4n th\u1ec3 ch\u1ebf r\u1ea5t t\u00f4n nghi\u00eam, kh\u00f3a m\u1edf coi gi\u1eef \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e1c chuy\u00ean ty. C\u00f4ng vi\u1ec7c then ch\u1ed1t th\u1eadt \u0111\u00e3 k\u1ef9 c\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. C\u00e1c quan vi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf cho \u0111\u1ebfn l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c qua l\u1ea1i c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung \u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u00f3 \u0111eo th\u1ebb b\u00e0i \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m m\u1edbi l\u00e0 c\u1ea9n m\u1eadt. V\u1eady xin: v\u1ec1 v\u0103n, th\u00ec b\u1ed9, vi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c nha, v\u1ec1 v\u00f5 th\u00ec c\u00e1c qu\u00e2n, dinh, v\u1ec7, \u0111\u1ed9i ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u1ee9ng tr\u1ef1c, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u hay \u00edt, li\u1ec7u ch\u1ebf th\u1ebb b\u00e0i c\u1ea5p cho ; th\u1ebb b\u00e0i n\u00ean d\u00f9ng ng\u00e0 hay s\u1eebng, k\u00edch th\u01b0\u1edbc ra sao c\u0169ng l\u00e0m ph\u00e2n bi\u1ec7t theo ph\u1ea9m tr\u1eadt cao hay th\u1ea5p. Duy th\u1ecb v\u1ec7 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ebb b\u1ea1c, th\u1ebb ng\u00e0 v\u00e0 C\u1ea9m y, V\u0169 l\u00e2m \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00e1o m\u1eb7c ri\u00eang \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u1ed3i th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n v\u00e0 c\u1ea5p n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u00f3 (V\u0103n : L\u1ee5c b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri, Th\u1ecb lang, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, T\u1ea3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, Ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed ; \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 khanh ; Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh, Th\u1eeba thi\u00ean ph\u1ee7 Ph\u1ee7 do\u00e3n. V\u00f5 : Ng\u0169 qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7, V\u0169 l\u00e2m dinh, Th\u1ea7n s\u00e1ch qu\u00e2n, Th\u1ee7y qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf ; Kim th\u00e0nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c ; Ph\u01b0\u1edbc Long h\u1ea7u, Th\u00e1i B\u00ecnh h\u1ea7u : b\u00e0i ng\u00e0 \u0111\u1ec1u d\u00e0i 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 8 ph\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u0103n : Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu khanh, Quang l\u1ed9c Thi\u1ebfu khanh, L\u1ee5c b\u1ed9 ch\u01b0 nha Lang trung sung vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Th\u1eeba thi\u00ean ph\u1ee7 Ph\u1ee7 th\u1eeba, T\u00e0o ch\u00ednh s\u1ee9, T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u1ebf t\u1eedu, T\u01b0 nghi\u1ec7p, Ch\u1ee7 ph\u1ee7, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed. V\u00f5 : ch\u01b0 qu\u00e2n doanh qu\u1ea3n, v\u1ec7 qu\u1ea3n, th\u1ecb v\u1ec7, Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 \u00fay, V\u1ec7 \u00fay, H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 s\u1ee9, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n s\u1ee9, Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay : b\u00e0i ng\u00e0 d\u00e0i 1 t\u1ea5c, 1 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 7 ph\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u0103n : L\u1ee5c b\u1ed9, ch\u01b0 nha Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 ; \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, L\u1ee5c khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung, th\u1eadp l\u1ee5c \u0111\u1ea1o Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed, l\u1ee5c s\u1ef1 ; ch\u01b0 ph\u1ee7 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, T\u00e1n thi\u1ec7n B\u1ea1n \u0111\u1ed9c ; N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0nh t\u1ea9u, Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, Th\u1eeba ch\u1ec9, Tu so\u1ea1n, Bi\u00ean tu, Ki\u1ec3m th\u1ea3o, \u0110i\u1ec3n t\u1ecbch, \u0110\u00e3i chi\u1ebfu ; H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n, Bi\u00ean tu, Ki\u1ec3m th\u1ea3o ; Th\u00e1i y vi\u1ec7n Ng\u1ef1 y, Ph\u00f3 ng\u1ef1 y ; Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m Gi\u00e1m ch\u00ednh, Gi\u00e1m ph\u00f3 ng\u1ef1 quan Ch\u00ednh linh \u0110\u00e0i lang, Mi\u1ebfu lang ; H\u1ecdc ch\u00ednh, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, th\u1eeba th\u1ef1 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7 Th\u00f4ng ph\u00e1n, C\u1ea9m y v\u1ec7 ch\u01b0 dinh Tri b\u1ea1. V\u00f5 : Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Hi\u1ec7u \u00fay, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c : b\u00e0i ng\u00e0 \u0111\u1ec1u d\u00e0i 1 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 6 ph\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u0103n : L\u1ee5c b\u1ed9 ch\u01b0 nha B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, Th\u00e1i y vi\u1ec7n Y ch\u00e1nh, Y ph\u00f3. V\u00f5 : c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh trong H\u1ed9 v\u1ec7, Loan nghi, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, Kim sang, T\u00e0i hoa, L\u00fd thi\u1ec7n : th\u1ebb b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng s\u1eebng \u0111\u1ec1u d\u00e0i 9 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 5 ph\u00e2n).<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf b\u1edd \u0111\u00f4ng s\u00f4ng \u0110\u00e0, b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 th\u00eam \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, ch\u1eb9n gi\u1eef c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu \u1edf r\u1eebng n\u00fai, l\u1ea1i d\u00f9ng thuy\u1ec1n v\u00e1n, thuy\u1ec1n nan \u0111\u1eadu t\u1ea3n m\u00e1t su\u1ed1t d\u1ecdc s\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c. V\u1eady xin ch\u1edd th\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00e1c dinh H\u1ed5 oai, Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f9ng \u0111\u1ebfn, th\u1ee7y, b\u1ed9 h\u1ecdp l\u1ea1i h\u1ed9i ti\u1ec5u, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cBinh, voi, thuy\u1ec1n, s\u00fang c\u00e1c l\u1ed9 hi\u1ec7n nay ch\u1eafc \u0111\u00e3 nh\u01b0 m\u00e2y k\u00e9o \u0111\u1ebfn r\u1ed3i. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft gi\u1eb7c cho th\u1eadt d\u1eef, \u0111\u1ec3 s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 sai : \u201cT\u1eeb nay c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m bi\u1ec3u phi t\u00e2u v\u00e0o, c\u00f2n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u0169ng 5 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n b\u00e1o\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u00e1nh s\u00e1t b\u1ed1n m\u1eb7t t\u1ec9nh th\u00e0nh tr\u00e8o thang m\u00e0 l\u00ean. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, th\u00e2n \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n trong th\u00e0nh c\u1ed1 s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, b\u1eafn s\u00fang, n\u00e9m \u0111\u00e1 : gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft h\u01a1n tr\u0103m t\u00ean, ph\u1ea3i r\u00fat lui. B\u1ecdn Tu\u1ea5n l\u1ea1i l\u00e0m m\u1eadt th\u01b0 b\u1ecdc s\u00e1p b\u00e1o cho H\u1ed3 H\u1ef1u v\u00e0 n\u00f3i gi\u1eb7c tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p, n\u1ebfu vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, th\u00ec trong ngo\u00e0i \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, ch\u1ec9 m\u1ed9t h\u1ed3i tr\u1ed1ng, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. H\u1ef1u c\u1ee9 theo l\u1eddi b\u00e1o t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Tu\u1ea5n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; t\u1eeb qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Tr\u1ea5n An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u00e1n l\u00ean h\u00e0m th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 v\u1eabn gi\u1eef vi\u1ec7c huy\u1ec7n Tr\u1ea5n An.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, H\u01b0ng H\u00f3a c\u00f3 lo\u1ea1n, trong c\u00e1c th\u1ed5 Tri ch\u00e2u, Tri huy\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0110\u00ecnh H\u00e1n t\u1ef1 \u0111em th\u1ed5 d\u00e2n h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua ra ch\u01a1i nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 ((1) Nh\u00e0 h\u00f3ng m\u00e1t.1).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n t\u00e2u xin d\u1ed3n b\u1ed5 c\u00e1c l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u0169 v\u00e0o 4 c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 An ngh\u1ecb t\u1ea3, An ngh\u1ecb h\u1eefu, An ngh\u1ecb ti\u1ec1n v\u00e0 An ngh\u1ecb h\u1eadu, \u0111\u1eb7t m\u1ed7i c\u01a1 1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, l\u1ea5y c\u00e1c nguy\u00ean Ch\u00e1nh ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng chi b\u1ed5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i th\u00ed sai, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. Vua y cho.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh t\u00e2u xin ph\u00e1i 100 bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tr\u1ea5n Ninh, h\u1ea1n 3 th\u00e1ng thay phi\u00ean 1 l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 ch\u1ed1n \u1ea5y lam ch\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u, chu\u1ea9n cho \u0111\u00f3ng 1 th\u00e1ng, khi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean t\u0129nh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, kh\u00f4ng c\u1ea7n thay phi\u00ean g\u00ec c\u1ea3.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n k\u00ednh l\u00e0 H\u1ed3 Ti\u1ebfn H\u1ea3o \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n B\u00ecnh H\u1ea3i, ki\u00eam c\u1ea3 vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1 c\u1eeda Li\u00eau v\u00e0 c\u1eeda L\u00e1c.<\/p>\n<p>Ng\u1ee5y Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00f9, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c H\u01b0ng H\u00f3a t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e2m Thao thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 Th\u1ea1ch S\u1edfn, thua ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn b\u1ee9c b\u00e1ch t\u1eadn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh. L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn, Tri ph\u1ee7 Mai Kh\u1eafc M\u1eabn, gi\u1eef ch\u1eb7t th\u00e0nh, ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c t\u00ean. Gi\u1eb7c r\u00fat lui, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i th\u00e0nh la \u00f3. B\u1ecdn Y\u1ebfn \u0111em binh nh\u1eb1m b\u1eafn, \u0111\u1ebfn l\u00fac thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n g\u1ea7n h\u1ebft, b\u00e8n b\u1ecf ng\u1ecf th\u00e0nh, k\u00e9o ra. Gi\u1eb7c nh\u00e2n d\u1ecbp s\u01a1 h\u1edf \u1ea5y x\u00f4ng v\u00e0o th\u00e0nh d\u1ed1t dinh th\u1ef1, nh\u00e0 c\u1eeda, th\u1ea3 t\u00f9 ph\u1ea1m. V\u1eeba l\u00fac \u1ea5y, b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 h\u00f9ng Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110i\u1ec1n, \u0111em binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. B\u1ecdn Y\u1ebfn quay l\u1ea1i h\u1ed9i ti\u1ec5u. Gi\u1eb7c th\u1ea5y qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn li\u1ec1n tan \u0111i.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai \u0111em ch\u00e9m Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u01b0\u01a1ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n rao cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn v\u00e0 Mai Kh\u1eafc M\u1eabn \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng cho l\u01b0u l\u1ea1i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 H\u1ed3 H\u1ef1u ph\u00e1i \u1ee7y Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111em 400 Kinh binh, 6 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi 1.000 c\u01a1 binh, l\u00e0m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n H\u1eefu l\u1ed9, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf L\u00e2m Thao, r\u1ed3i sang s\u00f4ng Thao, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho H\u01b0ng H\u00f3a. Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n th\u00ec h\u1ee3p v\u1edbi Kinh binh : 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, 200, 300 bi\u1ec1n binh, chia nhau \u0111i thuy\u1ec1n, l\u00e0m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Trung l\u1ed9, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ven s\u00f4ng, r\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a. H\u1ed3 H\u1ef1u th\u00ec \u0111em b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean v\u00e0 Ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c l\u00ednh d\u00f5ng v\u00e0 voi chi\u1ebfn do c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, l\u00e0m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ea3 l\u1ed9, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf B\u1ea5t B\u1ea1t, r\u1ed3i t\u1ee9c kh\u1eafc qua s\u00f4ng \u0110\u00e0, sang b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ed5 ty \u1edf S\u01a1n T\u00e2y \u0111em th\u1ed5 binh theo \u0111i tr\u1eadn, b\u00e8n d\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t h\u1ecd tuy\u00ean ch\u1ec9 r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u1ebft s\u1ee9c s\u1ed1t s\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, v\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen tr\u01b0\u1edbc ch\u1edd sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, s\u1ebd c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. C\u1ed1 l\u00ean !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Vua li\u1ec1n sai \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ngay Thanh Hoa qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch nh\u1ea5t c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf \u0111\u00f3. C\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u00e2u, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang do s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec7 l\u00ean. C\u00f2n con l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Th\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t trong Hoa danh s\u00e1ch, c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111i theo.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn b\u00e1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7, vua d\u1ee5 ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00f3i, h\u1eb3n kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c. Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng H\u00f3a s\u1ebd th\u1ea5y y\u00ean \u1ed5n ngay. Khanh h\u00e3y c\u1ee9 \u0111i ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y ta l\u1ea1i s\u1ebd c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ea5y !\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u1eb7t l\u1ec7 phong t\u01b0\u1edbc cho \u1ea5p, l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng. K\u1ebb l\u00e0m quan n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n ch\u0103m lo ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ebfn m\u00e3i con ch\u00e1u, \u0111\u1eebng cho m\u00ecnh l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n m\u00e0 l\u00e0m c\u1ea9u th\u1ea3 cho xong vi\u1ec7c. (Tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0 Di\u00ean H\u1ef1u t\u1eed, cho n\u00ean vua m\u1edbi d\u00f9ng nh\u1eefng l\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec3 khuy\u00ean g\u1eafng). Sau \u0111\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, c\u00f2n Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u1ea1i v\u1ec1 Ninh \u2013 Th\u00e1i cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng \u1edf mi\u1ec1n n\u00fai Thanh Hoa ng\u1ea7m xui \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng tr\u00e0n ra b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng qu\u1ea5y r\u1ed1i, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00e1n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a quan qu\u00e2n. L\u1eddi \u1ea5y tuy ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin h\u1ebft c\u1ea3, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng. V\u1eady, ra l\u1ec7nh cho Binh b\u1ed9 m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh : m\u1eadt s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng tra x\u00e9t \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i r\u1eebng n\u00fai. N\u1ebfu c\u00f3 Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u1ea9n l\u00fat trong d\u00e2n gian, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i c\u1eaft h\u1ebft m\u1ea7m m\u1ed1ng, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn b\u00faa r\u00ecu. N\u1ebfu coi t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y l\u00e0 l\u1eddi su\u00f4ng tr\u00ean gi\u1ea5y t\u1edd th\u00ec ph\u1ea1m l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9 \u1edf \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Thi\u00ean An. C\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean ph\u1ec9 l\u00e9n v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf Gia Vi\u1ec5n \u0111\u00f2i l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. Quang C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u1ee9c kh\u1eafc chia ph\u00e1i binh v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u1edf c\u1eeda \u0111\u1ed9ng Hoa L\u01b0. B\u1ecdn ph\u1ec9 tan v\u1ee1. L\u1ea1i c\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean ph\u1ec9 kh\u00e1c \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn l\u00ean tr\u00ean s\u01a1n \u0111\u00ecnh x\u00e3 Y\u00ean M\u00f4ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a) \u0111\u1ed1t \u0111u\u1ed1c, k\u00e9o c\u1edd, c\u01b0\u1edbp th\u00f3c g\u1ea1o c\u1ee7a d\u00e2n. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111em binh \u0111\u1ebfn b\u1eaft. L\u0169 ph\u1ec9 l\u1ea1i tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u00e1nh kh\u00f3e c\u1ee7a b\u1ecdn ph\u1ec9 n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u01b0 t\u1ee5i ph\u1ea3n lo\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc. Nay quan qu\u00e2n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, l\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ea3 voi chi\u1ebfn, th\u1ee7y qu\u00e2n, s\u00fang \u0111\u1ea1n v\u00e0 h\u1ecfa kh\u00ed. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e1nh cho th\u1eadt d\u1eef, \u0111\u1eebng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf l\u00e2u m\u1ed9t ch\u1ed7, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta mong tin th\u1eafng tr\u1eadn ng\u00e0y c\u00e0ng s\u1ed1t ru\u1ed9t ! Ph\u00e0m nh\u1eefng th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan \u0111\u1ec3 c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ec5 nh\u1eefng ai c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m ti\u1ec1n khu th\u00ec giao h\u1eb9n h\u1ecd r\u1eb1ng : Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u1ed5 s\u1ee9c b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c th\u00ec ph\u00e0m v\u1ee3 con t\u00e0i s\u1ea3n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho h\u1ebft. C\u00f2n m\u1ed9t x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, nhi\u1ec1u phen \u0111\u00e3 hi\u1ec3u d\u1ee5 m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu quy thu\u1eadn h\u00e1 n\u00ean ch\u1ea7n ch\u1eeb dung th\u1ee9 ch\u00fat n\u00e0o n\u1eefa ? N\u1ebfu ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i ho\u1eb7c ch\u00ednh con em \u0111\u1ea7y t\u1edb ch\u00fang th\u00ec cho gi\u1ea3i n\u1ed9p ngay. C\u00f2n h\u1ecd h\u00e0ng ch\u00fang v\u00e0 v\u1ee3 con c\u1ee7a c\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 quan qu\u00e2n hay th\u1ed5 d\u00f5ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng cho h\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u1ed7i ph\u00e1t d\u00f9ng 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 6 ph\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 : n\u00f2ng s\u00fang c\u00f3 c\u00e1i to c\u00e1i nh\u1ecf, \u0111\u1ea1n ch\u00ec c\u00f3 h\u00f2n n\u1eb7ng h\u00f2n nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau th\u00ec thu\u1ed1c s\u00fang c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 kh\u00e1c. Hu\u1ed1ng chi thu\u1ed1c s\u00fang c\u0169 ch\u1ee9a \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 kh\u00f4ng nh\u1ea1y b\u00e9n l\u1eafm, n\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m c\u00e2u n\u1ec7 theo l\u1ec7 c\u0169, th\u00ec \u0111\u1ea1n ph\u00f3ng ra ch\u1eadm v\u00e0 y\u1ebfu, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1eady, th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc : ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u00ec chu\u1ea9n cho theo \u0111\u1ea1n ch\u00ec v\u00e0 n\u00f2ng s\u00fang l\u1edbn hay nh\u1ecf m\u00e0 li\u1ec7u c\u1ea5p thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ed1t sao cho th\u1ecfa \u0111\u00e1ng. Duy h\u1eb1ng n\u0103m nh\u1eb1m k\u1ef3 t\u1ebf th\u1ea7n d\u1ecbch l\u1ec7, c\u00f3 thao di\u1ec5n, th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9 H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng, d\u00f9ng \u0111\u00f3ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n t\u00e2u.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 do ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 \u0111i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5. Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eb7t cung ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 gi\u1ea5y t\u1edd, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d. V\u1eady sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c tr\u1ea1m h\u1ea1t m\u00ecnh : ph\u00e0m c\u00f3 ng\u1ef1a truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 nh\u1eefng vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u1ea9n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ea1y theo h\u00e0nh tr\u00ecnh, c\u1ed1t sao nhanh ch\u00f3ng. N\u1ebfu c\u00f2n \u0111\u1ec3 ch\u1eadm th\u1eddi kh\u1eafc, th\u00ec s\u1ebd \u0111em c\u00e1c tr\u1ea1m binh v\u00e0 tr\u1ea1m m\u1ee5c truy\u1ec1n tin, ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb n\u1eb7ng. C\u1ea3 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ph\u1ea3i giao xu\u1ed1ng x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c r\u1eb1ng : Hi\u1ec7n nay, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef Chi N\u00ea, l\u1eadp nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i : 4 s\u1edf \u1edf Ph\u1ee5ng H\u00f3a (\u0111\u1ed3n Kh\u00f4ng C\u1ed1c, \u0111\u1ed3n C\u00e2y Th\u1ecb, \u0111\u1ed3n \u00e1, \u0111\u1ed3n T\u00e2m \u0110\u00ecnh), 2 s\u1edf \u1edf Gia Vi\u1ec5n (Hoa L\u01b0, \u0110\u1ed3ng T\u00f4m((1) H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 \u201cH\u00e0 Nguy\u00ean\u201d.1)), 5 s\u1edf \u1edf An H\u00f3a (C\u1ed1 \u0110\u1ebf, C\u00f4ng \u0110\u00f4i, Th\u1ea3n \u0110\u00f4i, Tu\u00e2n D\u1ee5, An \u0110\u1ed9i). L\u1ea1i c\u00f3 h\u01a1n 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n th\u1ee7y c\u01a1, chia nhau gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu. V\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng n\u00fai th\u00ec t\u1eeb ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc s\u00e0o huy\u1ec7t S\u01a1n \u00c2m quanh v\u1ec1 ph\u00eda t\u1ea3 th\u00ec l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng L\u0169ng, An Tr\u1ecb, Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, T\u00e2m \u0110\u00ecnh, Kh\u00f4ng C\u1ed1c, su\u1ed1t \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Quan ; ph\u00eda nam th\u00ec qua \u0111\u00f2 V\u00f4 H\u1ed1t, do B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng, \u1ef7 Na, X\u00edch Th\u1ed5, An \u0110\u1ed9i, Tu\u00e2n D\u1ee5, qua \u0111\u00f2 ph\u00eda \u0111\u00f4ng sang Chi N\u00ea, l\u1ea1i chuy\u1ec3n v\u1ec1 T\u00e2y, \u0111\u1ebfn C\u1ed1 \u0110\u1ebf, H\u01b0ng Thi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u00c2m. B\u1ea5y nhi\u00eau con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ed1i t\u1eaft xuy\u00ean s\u01a1n hi\u1ec3m tr\u1edf, th\u00f4ng su\u1ed1t \u0111i 4, 5 n\u01a1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a, An H\u00f3a, Gia Vi\u1ec5n, L\u1ea1c Th\u1ed5 v\u00e0 mi\u1ec1n r\u1eebng thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y. Gi\u1eb7c c\u00f3 khi ng\u1ea7m \u0111i l\u1ea1i trong d\u00e2n c\u01b0, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y binh l\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c gi\u00f3ng tr\u1ed1ng k\u00e9o c\u1edd, khoe khoang thanh th\u1ebf. Khi quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec gi\u1eb7c qu\u1eaby \u0111u\u00f4i ch\u1ed1ng l\u1ea1i, \u0111\u00e1nh b\u00ean t\u1ea3 th\u00ec gi\u1eb7c ch\u1eb7n b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec3 chia s\u1ebb s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a ta, r\u1ed3i sau ch\u00fang gi\u1eef hi\u1ec3m, l\u00e9n l\u00fat s\u1ed1ng trong hang n\u00fai. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh g\u1ea5p th\u00ec qu\u00e2n ta ph\u1ea3i m\u1ea1o hi\u1ec3m, r\u1ea5t kh\u00f4ng ti\u1ec7n ; n\u1ebfu chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec th\u1ebf qu\u00e2n b\u1ecb chia s\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee9u vi\u1ec7n. C\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n, s\u1ee3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn gi\u1eb7c tuy r\u00f4ng r\u1ee1, nh\u01b0ng d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u1ea5y ch\u00fang v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n b\u1ea3n g\u00ec \u0111\u00e2u, l\u00e2u r\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u1ebfn ch\u1ebft. Nay ngh\u0129 : n\u00ean \u0111em \u0111\u1ea1i binh Nam l\u1ed9 v\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9 g\u1ed9p l\u1ea1i chia l\u00e0m ti\u1ec1n, h\u1eadu, t\u1ea3, h\u1eefu, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c c\u1ee9u, c\u00f3 qu\u00e2n ti\u1ebfn c\u00f4ng, c\u00f3 qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, h\u00e3\u0110\u1ee5H\u1ee5ng c\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ed7 tr\u1ecdng y\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e9n l\u00fat qua l\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai \u1ea5y m\u00e0 ti\u1ebfp \u1ee9ng cho nhau. C\u00f2n qu\u00e2n ta th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i lo \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i kh\u00f4ng ti\u1ebfp \u1ee9ng nhau. Nay xin h\u1eb9n ng\u00e0y, do \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda nam h\u1ee3p binh l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf Kh\u00f4ng C\u1ed1c v\u00e0 T\u00e2m \u0110\u00ecnh, r\u1ed3i c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh l\u1ea5y Chi N\u00ea, sau \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u00c2m. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00f9ng s\u1ee9c h\u01a1i ti\u1ec7n, m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng v\u1ed7 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n, th\u00e1m x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u. K\u1ecbp khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ph\u00e1t ra, l\u1ea1i kh\u00f4ng gia t\u00e2m ng\u0103n ng\u1eeba \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i Chi N\u00ea th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecb gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef ! C\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng th\u00e1ng. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u do t\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u g\u00e2y n\u00ean c\u1ea3, d\u00f9 tr\u0103m mi\u1ec7ng c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, M\u01b0u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, cho \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m l\u00ednh, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u1eefu th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 sung v\u00e0o \u0110\u00ea ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh, H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u xin g\u1ecdi ngay nh\u1eefng bi\u1ec1n binh hai c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng v\u00e0 Cao h\u00f9ng \u0111ang ngh\u1ec9 \u1edf ngo\u00e0i ban ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u00f3 sai ph\u00e1i. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai S\u01a1n T\u00e2y l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i 300 c\u01a1 binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111i Tuy\u00ean Quang \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt nha m\u00f4n \u0110\u00ea ch\u00ednh B\u1eafc K\u1ef3. B\u1ecdn khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn, V\u0169 Quy\u1ec1n, V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang t\u00e2u : \u201c\u0110\u1eb7t ra \u0111\u00ea, l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cho ngh\u1ec1 n\u00f4ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, quan \u0110\u00ea ch\u00ednh chuy\u00ean l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ed3i \u0111\u1eafp gi\u1eef \u0111\u00ea cho v\u1eefng, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, th\u00ec l\u1ee3i, h\u1ea1i, \u0111au kh\u1ed5, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : m\u01b0a d\u1ea7m \u1ee9 \u0111\u1ecdng, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u01b0a to th\u00ec l\u1ee3i \u1edf vi\u1ec7c m\u1edf c\u1ed1ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc ra s\u00f4ng ; n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec l\u00faa chi\u00eam s\u1ebd b\u1ecb ng\u1eadp. N\u1ebfu m\u01b0a \u00edt, ru\u1ed9ng kh\u00f4, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u1ea7n d\u1ea7n d\u1eaby l\u00ean, th\u00ec l\u1ee3i \u1edf vi\u1ec7c m\u1edf c\u1ed1ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o ru\u1ed9ng ; n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec m\u1ea1 kh\u00f4 h\u00e9o. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c k\u00edch t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n, ph\u1ea3i loanh quanh t\u01b0 b\u00e1o \u0111i b\u00e1o l\u1ea1i, n\u00ean kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5. Do \u0111\u1ea5y, d\u00f9 n\u1eafng, m\u01b0a t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u00f3 khi g\u00e2y th\u00e0nh tai h\u1ea1i ! D\u00e2n b\u1ecb kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ch\u01b0a h\u1eb3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec th\u1ebf.<\/p>\n<p>\u201cNay, c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7 ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 s\u1ef1 l\u00e0m l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n. V\u1eady, xin \u0111em c\u00f4ng \u0111\u00ea v\u00e0 t\u01b0 \u0111\u00ea giao c\u1ea3 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh qu\u1ea3n l\u0129nh, theo nh\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh m\u00e0 l\u00e0m. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ven s\u00f4ng, xem k\u1ef9 ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u00e1ng \u0111\u1eb7t c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ee3i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, th\u00ec t\u00e2u xin l\u00e0m ngay. M\u1ed7i v\u1ee5 chi\u00eam v\u00e0 v\u1ee5 m\u00f9a ho\u1eb7c kh\u00f4 c\u1ea1n, ho\u1eb7c \u00fang th\u1ee7y t\u00f9y th\u1ebf m\u00e0 m\u1edf ra cho n\u01b0\u1edbc th\u00f4ng \u0111i, khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to th\u00ec \u0111\u00f3ng c\u1eeda c\u1ed1ng l\u1ea1i. S\u00f4ng con \u1edf ph\u00eda trong \u0111\u00ea, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f4ng c\u1ea1n th\u00ec t\u00f9y th\u1ebf m\u00e0 khai m\u1edf cho th\u00f4ng d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc. Ch\u1ed7 c\u00f3 c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, n\u00ean ch\u1ee9a nhi\u1ec1u \u0111\u1ed1ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ed9 \u0111\u00ea. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean khai hay n\u00ean l\u1ea5p, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 m\u1eb7c d\u00e2n th\u01b0\u1eddng. V\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111\u00e3 giao cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec xin n\u00ean b\u1ecf nha m\u00f4n \u0110\u00ea ch\u00ednh\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Vua b\u00e8n cho l\u00e0m theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng l\u1ea1i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Uy ph\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn. Sai th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00fay tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a v\u00ec th\u1ea5y ch\u00fang \u0111ang xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u xin v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d. Vua b\u00e8n b\u1ed5 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Binh b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0m Binh b\u1ed9 H\u1eefu Th\u1ecb lang, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri, th\u0103ng Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1ed7 Cao Mai l\u00ean Lang trung.<\/p>\n<p>V\u1eddi B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i v\u1ec1 Kinh. D\u00f9ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 An l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Sai T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd mau k\u00edp ti\u1ebfn binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay, Kinh binh do l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n n\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u1ec1 t\u1ef1u t\u1eadp h\u1ee3p th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, chia l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. N\u1ebfu h\u1ecd ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c gi\u1ea3i v\u00e2y H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp, n\u00ean li\u1ec7u ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn B\u1ea5t B\u1ea1t, c\u00f2n th\u00ec \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi sang s\u00f4ng ngay. V\u00e0 gi\u1ee5c Th\u1ee7y s\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n c\u00f9ng ti\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y \u0111\u00e1nh b\u1ecdn ph\u1ec9 g\u1ea7n \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 L\u00e2m Thao v\u00e0 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u1edf ven s\u00f4ng, r\u1ed3i c\u00f9ng sang s\u00f4ng Thao \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i v\u00e2y cho H\u01b0ng H\u00f3a. Gi\u1ea3i v\u00e2y r\u1ed3i, l\u1eadp t\u1ee9c chia binh \u0111\u1eb7t gi\u1eef 2 b\u1edd s\u00f4ng Thao. Th\u1ee7y s\u01b0 th\u00ec \u0111i l\u1ea1i \u0111\u00f3n ch\u1eb7n c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 s\u00f4ng \u0110\u00e0. Ph\u1ea3i c\u01b0\u1edbp cho h\u1ebft c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u00f2, th\u00ec gi\u1eb7c \u1edf hai b\u1edd s\u00f4ng \u0110\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfp \u1ee9ng cho nhau \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i tan v\u1ee1. Qu\u00e2n ta ngh\u1ec9 v\u00e0i ng\u00e0y cho sung s\u1ee9c, r\u1ed3i theo d\u1ecdc 2 b\u1edd s\u00f4ng \u0110\u00e0, c\u00f9ng 3 \u0111\u1ea1o th\u1ee7y s\u01b0 c\u00f9ng ti\u1ebfn, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn ngay \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m n\u1ecd, c\u00f3 ch\u1ec9 cho Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c r\u00fat v\u1ec1. Nay quan qu\u00e2n \u0111\u1ee7 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u00e0 gi\u1eb7c \u1edf Ninh B\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf. N\u1ebfu kh\u00f4ng ra qu\u00e2n k\u1ef3, xu\u1ea5t k\u1ef3 b\u1ea5t \u00fd\u00a0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ecbch th\u00ec tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn ch\u1eafc c\u00f2n ph\u1ea3i l\u00e2u. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y c\u00f9ng H\u1ed3 H\u1ef1u n\u00ean ph\u00e1i ngay Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c ho\u1eb7c 2 vi\u00ean Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111em 100 l\u00ednh Th\u1ea7n s\u00e1ch, 400 l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1, tr\u00e1ch c\u1ee9 b\u1ecdn \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng, \u0110inh C\u00f4ng Ninh v\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nh\u1ecb chi\u00eau t\u1eadp h\u01a1n 1.000 th\u1ed5 d\u00e2n, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, sai l\u00e0m ti\u1ec1n khu, do \u0111\u01b0\u1eddng Kim B\u00f4i (t\u00ean x\u00e3) qua n\u00fai Long L\u0129nh, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, qu\u00e9t s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 c\u00f2n s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng n\u00e0o ! Cho ph\u00e9p c\u1ea5p b\u1eb1ng cho b\u1ecdn C\u00f4ng Tr\u1ecdng l\u00e0m ngo\u1ea1i \u1ee7y cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng, c\u00f2n s\u1ebd h\u1eadu th\u01b0\u1edfng (b\u1ecdn \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng \u0111\u1ec1u can \u00e1n, ph\u1ea3i l\u00e0m l\u00ednh. T\u1eeb ng\u00e0y Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng H\u00f3a c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u00fang \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo l\u00e0m th\u1ed5 d\u00e2n \u0111i t\u00f2ng chinh c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i)\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Oai chia ph\u00e1i quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1eb7t 4 \u0111\u1ed3n ch\u1eb9n nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. C\u00f3 h\u01a1n ngh\u00ecn ph\u1ec9 t\u1eeb s\u01a1n ph\u1eadn c\u00e1c x\u00e3 Ph\u00fa H\u1eefu, Y\u00ean B\u1ed3, V\u1eadt Y\u00ean k\u00e9o l\u1ea1i, x\u00f4ng l\u00ean th\u00e1ch \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n ta \u0111em s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng v\u00e0 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eafn ch\u1ebft m\u1ea5y t\u00ean. Gi\u1eb7c l\u00f9i ch\u1ea1y. Ta ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, c\u0169ng h\u01a1i \u01b0ng \u00fd. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt h\u0103ng h\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ec3 s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn L\u00e3nh binh H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Th\u1ee7y s\u01b0 H\u00e0 N\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n t\u1ea5t c\u1ea3 th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ed9 binh ta \u0111\u00e1nh s\u01a1n ph\u1eadn x\u00e3 Ph\u00fa H\u1eefu. H\u01a1n 700 ph\u1ec9 tan v\u1ee1, b\u1ecf s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n nan, ch\u1ea1y sang b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng \u0110\u00e0. Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u1ea7n s\u00f4ng x\u00e3 Trung H\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ph\u1ec9. Ph\u1ec9 l\u00ean b\u1edd, ch\u1ea1y t\u1ea3n, tr\u1ed1n. L\u00ednh, d\u00f5ng, \u0111\u1ea1o ri\u00eang c\u1ee7a Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef c\u0169ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c \u1edf s\u00f4ng Thao, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eafm 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u00e9m 9 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn l\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a. Quan qu\u00e2n trong th\u00e0nh th\u1ea5y vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i : b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 60 t\u00ean gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi v\u00f4 k\u1ec3. Gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat b\u1ecf v\u00f2ng v\u00e2y, ch\u1ea1y v\u1ec1 s\u00e1ch Ph\u01b0\u01a1ng Giao (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thanh Xuy\u00ean). \u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn, Tri ph\u1ee7 L\u00e2m Thao l\u00e0 Mai Kh\u1eafc M\u1eabn g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 \u00e1 Nguy\u00ean (thu\u1ed9c huy\u1ec7n S\u01a1n Vi) ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00f9 v\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang m\u1ea5y ch\u1ee5c t\u00ean. H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111em vi\u1ec7c th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ed5 ph\u1ec9 r\u00f4ng r\u1ee1, d\u1edf tr\u00f2 c\u00fa v\u1ecd b\u1ea1o t\u00e0n ! Nay quan qu\u00e2n th\u1ea3y \u0111\u1ec1u tr\u1ed5 s\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y th\u1eafng tr\u1eadn, gi\u1ea3i v\u00e2y ngay cho t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a. V\u1eady \u0111\u00e1ng n\u00ean h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch : Phan V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef v\u00e0 l\u0169 V\u1ec7 \u00fay \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i, Qu\u1ea3n c\u01a1 V\u0169 Ti\u1ebfn M\u00e2u 7 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. Trong \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n th\u1ed1ng l\u0129nh quan qu\u00e2n m\u1ed9t l\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng, bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2.000 quan ti\u1ec1n. Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, Tr\u1ea7n Ng\u00f4 L\u00e2m, Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn v\u00e0 Mai Kh\u1eafc M\u1eabn, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p c\u00e1ch l\u01b0u, nay \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00f9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 2 l\u1ea1ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean quan to \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, n\u1ebfu ch\u00ednh m\u00ecnh ra tr\u1eadn \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn th\u00ec ta c\u0169ng r\u1ed9ng ban \u01a1n cho ; nh\u01b0ng l\u1ea1i ng\u1ed3i y\u00ean gi\u1eef m\u1ed9t ch\u1ed7, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng, h\u00e1 n\u00ean l\u1ea1m mong d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ? Nay b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 m\u1ea5t h\u1ed3n. Quan qu\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean nh\u00e2n th\u1ebf ch\u1ebb tre n\u00e0y ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf hai b\u1edd s\u00f4ng \u0110\u00e0, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf Qu\u1ef3nh L\u00e2m, \u0110\u00e0 B\u1eafc, b\u1eaft l\u0169 ch\u00ednh ph\u1ea1m v\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m b\u1ecf v\u00e0o xe t\u00f9, gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, ho\u1eb7c c\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecf h\u00f2m \u0111\u1ec7 v\u1ec1 c\u1eeda cung khuy\u1ebft. C\u00f2n b\u00e8 l\u0169 n\u00f3 th\u00ec b\u1eaft b\u1edb t\u00ecm gi\u1ebft, h\u1eb9n ng\u00e0y qu\u00e9t s\u1ea1ch, r\u1ed3i chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh h\u1ed9i ti\u1ec5u. Ta s\u1ebd l\u1ea1i h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m t\u00e2u b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh ti\u1ec5u ph\u1ec9 : \u201cT\u1eeb khi t\u1ec9nh th\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y, vi\u1ec7n binh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi L\u00e3nh binh B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Ph\u00fa \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n s\u0129 trong th\u00e0nh h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ed1ng gi\u1eef ho\u1eb7c b\u1eafn s\u00fang \u0111\u00e1nh ph\u00e1, ho\u1eb7c \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn gi\u00f2ng d\u00e2y cho qu\u00e2n ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, c\u01b0\u1edbp tr\u1ea1i gi\u1eb7c, gi\u1ebft gi\u1eb7c k\u1ec3 h\u00e0ng tr\u0103m. \u0110\u1ebfn khi c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ee9c th\u00ec m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c ph\u1ea3i r\u00fat lui\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cT\u01b0\u1edfng hai khanh ch\u1ec9 bi\u1ebft vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5, ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i tr\u1eadn m\u1ea1c, ch\u1eb3ng ng\u1edd l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec ta m\u00e0 gi\u1eef v\u1eefng c\u00f4 th\u00e0nh. L\u1ea1i g\u1eb7p l\u00fac qu\u00e2n \u00edt, vi\u1ec7n binh kh\u00f4ng c\u00f3, v\u1eady m\u00e0 bi\u1ebft ra s\u1ee9c kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ecbch v\u1edbi s\u1ed1 qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 400, ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn qu\u00e2n gi\u1eb7c hung b\u1ea1o, \u0111\u1ebfn sau \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i v\u00e2y, th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng. Th\u1ebf kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e1ng ghi c\u00f4ng l\u00ean l\u00e1 c\u1edd Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m v\u1ebb vang cho m\u1eb7t v\u0103n th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1eafm. V\u1eady, cho Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 3 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc T\u00f2ng tam ph\u1ea9m) th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; c\u00f2n c\u00e1i \u00e1n thua tr\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb ; Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Ph\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i, th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ea1o v\u00e0 Ph\u00fa l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. Bi\u1ec1n binh trong th\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1.000 quan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00f2ng d\u00e2y ra th\u00e0nh gi\u1ebft gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 200 quan.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u00e0y \u0111\u00e0n \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i qu\u00e1ch c\u1ee7a t\u1ec9nh th\u00e0nh, s\u1eafm \u0111\u1ee7 l\u1ec5 v\u1eadt cho t\u1ebf nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn. L\u1ea1i gi\u1ea3i b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc t\u1ebf \u0111\u00e0n, m\u1ed5 l\u1ea5y tim gan b\u00e0y t\u1ebf.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, t\u1eeb Gia Vi\u1ec5n v\u1ec1 ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan c\u00f3 con voi chi\u1ebfn s\u1ed5ng v\u00e0o \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf Nam l\u1ed9. Quang C\u1ef1 c\u00f9ng Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111u\u1ed5i theo. G\u1eb7p gi\u1eb7c ch\u1ed1ng c\u1ef1, b\u1ecdn Quang C\u1ef1 v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba \u0111i, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u00e1 \u1edf x\u00e3 Y\u00ean Tr\u1ecb (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5) th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u00e3 x\u1ebf chi\u1ec1u, h\u1ecd l\u1ea1i quay v\u1ec1. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, t\u00ean th\u1ed5 ty Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba thu\u1ed9c Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang \u0111i t\u1ee5t l\u1ea1i sau. \u0110\u0103ng Th\u1eadn gi\u1ee5c gi\u00e3, \u0110\u00ecnh Bang tr\u1edf b\u1eafn l\u1ea1i qu\u00e2n ta r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i. \u0110\u0103ng Giai d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ecnh Bang l\u00e0 anh \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t, th\u1ed5 ty La S\u01a1n. Cha h\u1eafn l\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Gi\u00e1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n xi\u00eau \u1edf L\u1ea1c Th\u1ed5 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c 24 tr\u1ea1i. Nh\u1eefng k\u1ebb can \u00e1n, \u0111i tr\u1ed1n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1ea9n n\u00fap \u1edf \u0111\u1ea5y. M\u00e0 \u0110\u00ecnh Bang v\u00e0 \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t l\u1ea1i l\u00e0 th\u00f4ng gia v\u1edbi Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00d4n, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c. Th\u1ea7n v\u1eabn lo ngh\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng t\u1ed9i \u00e1c h\u1eafn ch\u01b0a r\u00f5 r\u1ec7t, cho n\u00ean th\u1ea7n ch\u1ec9 ng\u1ea5m ng\u1ea7m r\u00e0ng bu\u1ed9c m\u00e0 th\u00f4i. Nay \u0110\u00ecnh Bang theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c b\u1ed7ng l\u1ea1i n\u1ea3y sinh d\u00e3 t\u00e2m b\u1ecf \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nh\u01b0 th\u1ebf, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! Th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n phi b\u00e1o H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng ph\u00e1i nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh k\u00edp \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, th\u00ec nghi\u00eam ng\u1eb7t ph\u00f2ng ng\u1eeba c\u00e0ng h\u01a1n, \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng cho gi\u1eb7c th\u00f4ng v\u1edbi nhau. Xin ch\u1ecdn ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean quan to ho\u1eb7c cho th\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1 b\u1eaft h\u1ecd h\u00e0ng, v\u1ee3 con c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0 d\u00e2n c\u00e1c tr\u1ea1i do ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u1eadp m\u00e0 giam gi\u1eef qu\u1ea3n th\u00fac. C\u00f2n c\u1ee7a c\u1ea3i ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111em h\u1ebft cho d\u00e2n \u0111\u1ec3 tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00fang n\u00f3 gi\u00fap gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00e2n 3 huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ee5ng H\u00f3a v\u00e0 An H\u00f3a, ho\u1eb7c t\u00ecnh b\u00e0 con, ho\u1eb7c v\u00ec ngh\u0129a th\u00e2n gia, ho\u1eb7c v\u00ec b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p ph\u1ea3i theo, h\u1ecd \u0111\u1ec1u k\u00e9o c\u00e1nh li\u00ean k\u1ebft, c\u1ee9u gi\u00fap l\u1eabn nhau. D\u00e2n 3 huy\u1ec7n \u1ea5y gi\u00fap gi\u1eb7c ho\u1eb7c theo gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn qu\u00e1 n\u1eeda, ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 10 th\u1ed5 ty v\u00e0 h\u01a1n 300 th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0 theo quan qu\u00e2n. X\u00e9t xem t\u00ecnh \u00fd c\u0169ng l\u00e0 mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. Th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e3 gian ngoan m\u1edd t\u1ed1i nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng n\u00fai l\u1ea1i hi\u1ec3m tr\u1edf nh\u01b0 kia ! M\u1ed7i khi xu\u1ea5t qu\u00e2n kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng : ngo\u00e0i th\u00ec l\u1ea1c l\u00f5ng v\u00ec n\u00fai s\u00e2u ch\u1eb1m r\u1ed9ng, trong th\u00ec c\u00f3 khi b\u1ecb th\u1ed5 d\u00e2n gian tr\u00e1 \u0111\u01b0a v\u00e0o \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c. T\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ea5t tr\u1eafc nh\u01b0 th\u1ebf, d\u1eabu c\u00f3 tr\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n h\u00f9ng h\u1ed5 c\u0169ng \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e0o \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c n\u00e0y d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai, hang \u0111\u1ed9ng t\u1ee5 nh\u01b0 b\u1ea7y qu\u1ea1, \u0111\u00f4ng nh\u01b0 \u0111\u00e0n ki\u1ebfn l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u00fac t\u00edch g\u00ec, t\u00ecnh th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e2u b\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Thi\u1ebft ngh\u0129 : n\u00ean chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i binh \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i gi\u00e1p g\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi Kinh thu\u1ed9c ba huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e9n \u0111\u1ebfn s\u00e1ch nhi\u1ec5u, th\u00ec ch\u00fang ch\u1ec9 \u00f4m n\u00fai, \u0103n h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng, th\u1ed5 d\u00e2n s\u1ebd l\u00eca b\u1ecf r\u1ed3i t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i b\u1eafn gi\u1ebft l\u1eabn nhau. Qu\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ea1o hi\u1ec3m m\u00e0 gi\u1eb7c c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn y\u00ean\u201d. Vua d\u1ee5 : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u00e2u khen b\u1ecdn th\u1ed5 ty : s\u00fang \u0111\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi tinh nhu\u1ec7, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u00f3 tinh th\u1ea7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, n\u1ebfu \u0111em \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay sao l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra kh\u00f4ng ng\u1edd nh\u01b0 th\u1ebf ! Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m ch\u1ee9c T\u01b0 m\u1ee5c ((1) Quan m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u0103m s\u00f3c, v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang.1) \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hay h\u1ebft l\u00f2ng v\u1ed7 v\u1ec1, g\u00e2y nu\u00f4i cho th\u1ed5 d\u00e2n hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i, y\u00eau chu\u1ed9ng ngh\u0129a, khi c\u00f3 vi\u1ec7c, l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean. \u0110\u1ebfn khi giao cho vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u00ec kh\u00f4ng ngh\u0129 ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc g\u00ec, khi th\u1ea5y gi\u1eb7c, th\u00ec tay n\u1eafm mi\u1ec7ng nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef im m\u1ed9t ch\u1ed7. Nay nh\u00e2n th\u1ed5 binh s\u1ed5ng tr\u1ed1n, ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i b\u00e0y ra nh\u1eefng l\u1eddi ch\u00f9n l\u1ea1i ! Th\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd ch\u00fat n\u00e0o ! V\u1eady ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNg\u00e0y \u0111\u00f3, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn c\u0169ng \u0111i \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hay li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea1i ch\u1ec9 b\u1ee9c b\u00e1ch b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i ti\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang b\u1ecf \u0111i ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o kh\u00f4ng bi\u1ebft ! V\u1eady ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng 4 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u01a1 nghi, c\u0169ng gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u cho l\u01b0u d\u1ee5ng, nh\u01b0ng h\u1ea1n cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i trong v\u00f2ng 1 tu\u1ea7n, ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o : g\u00f3p s\u1ee9c, \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, l\u1ea5y l\u1ea1i Chi N\u00ea, c\u1ed1t \u0111em l\u0169 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn l\u00e0m cho ra \u00e1n. N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 x\u00e9t l\u00e0 m\u00ecnh b\u1ea5t t\u00e0i, \u0111\u00e0nh l\u00f2ng ch\u1ecbu t\u1ed9i, th\u00ec l\u00e0m ngay t\u1edd t\u00e2u xin t\u1ef1 bi\u1ebfm tru\u1ea5t, c\u0169ng kh\u00f4ng sao, ta s\u1ebd sai ngay \u0111\u1ea1i vi\u00ean kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay l\u0129nh vi\u1ec7c qu\u00e2n. Nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u0169 ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o s\u1ed1ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi n\u1eefa ?<\/p>\n<p>\u201cTh\u1ed5 ty Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang \u0111\u00e3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, t\u1ea1i sao l\u1ea1i b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u00ecnh v\u00e0 l\u00fd th\u1eadt c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 l\u1ebd b\u1ecb \u0110\u0103ng Th\u1eadn b\u1ee9c b\u00e1ch c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng. N\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e0ng gi\u1ebft ngay th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng kinh \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 d\u00e2n l\u1ea1i g\u00e2y th\u00eam ng\u1edd v\u1ef1c, c\u00e0ng lu\u1ed1ng c\u00f4ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, sinh ra nhi\u1ec1u s\u1ef1 b\u1ea5t ti\u1ec7n ! Ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai h\u00e3y ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i ph\u1ee7 d\u1ee5 h\u1eafn : n\u1ebfu h\u1eafn quay \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u1ea1i th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u00f2ng qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, n\u1ebfu th\u1ef1c cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, th\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi n\u00ean \u0111\u00e1nh b\u1eaft, cho n\u00f3 ph\u1ee5c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc kia ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch, nh\u01b0ng v\u00ec cho r\u1eb1ng Nhu\u1eadn \u0111\u00e3 t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, h\u01a1i am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh, b\u00e8n cho khai ph\u1ee5c l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, theo vi\u1ec7c binh nhung. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb b\u1ea5y \u0111\u1ebfn nay, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec tr\u1ed9i, \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, ch\u1ec9 lu\u1ea9n qu\u1ea9n ti\u1ebfn lui, xu tay ng\u1ed3i nh\u00ecn. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. N\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 li\u1ec7u r\u1eb1ng m\u00ecnh v\u00f4 t\u00e0i, th\u1ebf kh\u00f3 ti\u1ebfn th\u1ee7, th\u00ec n\u00ean t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh v\u1edbi T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ec3 C\u1ef1 c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c tri\u1ec7t h\u1ed3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u00e2u trong qu\u00e2n th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>Sai Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Thanh Hoa, d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ed5 ph\u1ec9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u00ean quan \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, theo l\u1ec7, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, do L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ea3o chi\u1ebfu c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>T\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, d\u00e2n c\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u1edf xen v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u00fa d\u1eef l\u00e0m h\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c quan t\u1ec9nh x\u00e9t c\u00e1c th\u00f4n \u1ea5p \u1edf ven r\u1eebng n\u00fai thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, ch\u1ecdn ph\u00e1i binh v\u00e0 d\u00e2n h\u1ec5 ai bi\u1ebft b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, th\u00ec li\u1ec7u c\u1ea5p cho s\u00fang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec3 h\u1ecd b\u1eafn gi\u1ebft th\u00fa d\u1eef tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n. Ph\u00e0m ai gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed5 d\u1eef, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7, th\u01b0\u1edfng cho, b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ea gi\u00e1c v\u00e0 voi th\u00ec mang ng\u00e0 v\u00e0 s\u1eebng \u0111\u1ebfn n\u1ed9p quan, c\u00f2n th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n v\u1edbi nhau. S\u1ef1 chi thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n ghi v\u00e0o s\u1ed5 chi d\u00f9ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Li\u1ec7t th\u00e1nh ((1) Li\u1ec7t th\u00e1nh : ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n tr\u1ea5n \u1edf Thu\u1eadn Qu\u1ea3ng.1).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 s\u1eed l\u00e0 \u0111\u1ec3 [l\u00e0m t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u00e1ng] tin cho \u0111\u1eddi nay v\u00e0 truy\u1ec1n m\u00e3i v\u1ec1 sau. Ta t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi n\u1ed1i ng\u00f4i, li\u1ec1n mu\u1ed1n bi\u00ean thu\u1eadt ngay c\u00f4ng \u0111\u1ee9c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ed9 s\u1eed \u0111\u00e1ng tin c\u1ee7a m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, n\u00ean \u0111\u00e3 cho x\u00e2y d\u1ef1ng s\u1eed c\u1ee5c, l\u1ea1i l\u1ef1a ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Li\u1ec7t th\u00e1nh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn v\u1ebb vang, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u01b0u h\u1eadu. Ch\u00ednh n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng t\u00f4i m\u00e0i th\u00eam n\u1eefa \u0111\u1ec3 phu ph\u1ec9 l\u00f2ng ta giao vi\u1ec7c cho l\u00e0m v\u00e0 mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ef1u. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb T\u1ed5ng t\u00e0i, To\u1ea3n tu trong \u0111\u1ee3t l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y tr\u1edf xu\u1ed1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m t\u1ed1t, l\u1ea1i k\u00e9o d\u00e0i bao n\u0103m. Nay ta mu\u1ed1n hai tay c\u1ea7m \u0111\u1ecdc th\u00ec ch\u1ec9 m\u1edbi c\u00f3 b\u1ea3n th\u1ea3o, ch\u01b0a vi\u1ebft tinh t\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh m\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt ph\u1ee5 l\u00f2ng ta qu\u00e1 l\u1eafm ! \u0110\u00e1ng ph\u1ea3i giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t, nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1 r\u1ed3i hi\u1ec7n nay l\u01a1 th\u01a1 kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea5y, v\u1eady kh\u00f4ng c\u1ea7n truy c\u1ee9u n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cNay n\u00ean ch\u1ecdn c\u00e1c vi\u00ean kh\u00e1c sung v\u00e0o l\u00e0m cho \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u1eady ra l\u1ec7nh : Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i. T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung \u0111\u1ec1u sung To\u1ea3n tu.<\/p>\n<p>\u201cChu\u1ea9n cho m\u1ed7i ng\u00e0y 1 vi\u00ean lu\u00e2n phi\u00ean nhau h\u1ecdp l\u00e0m. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c vi\u1ec7c bi\u00ean tu, kh\u1ea3o hi\u1ec7u, \u0111\u1eb1ng l\u1ee5c ((2) \u0110\u1eb1ng l\u1ee5c : sao ch\u00e9p tinh t\u01b0\u1eddng.2), th\u1ee7 ch\u01b0\u1edfng ((3) Th\u1ee7 ch\u01b0\u1edfng : ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea5t v\u00e0 gi\u1eef.3) \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ea1i li\u1ec7u ch\u1ecdn c\u1eaft c\u1eed c\u00e1c vi\u00ean ty thu\u1ed9c trong b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n. R\u1ed3i d\u00f9ng nh\u00e0 H\u1eefu \u0110\u00e3i l\u1eadu l\u00e0m n\u01a1i bi\u00ean so\u1ea1n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea7n n\u00e0y sai l\u00e0m l\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 hai. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gia c\u00f4ng kh\u1ea3o \u0111\u00ednh, s\u1eeda ch\u1eefa, c\u1ed1t cho \u0111\u00fang ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p trong c\u00e1ch ch\u00e9p ho\u1eb7c t\u01b0\u1edbc b\u1ecf, kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u00f3t trong vi\u1ec7c s\u01b0u t\u1ea7m l\u1eb7t l\u01b0\u1ee3m. M\u1ed7i khi l\u00e0m xong m\u1ed9t k\u1ef7 th\u00ec l\u1ea1i chu\u1ea9n cho vi\u1ebft r\u00f5 l\u1ea1i ngay, d\u00e2ng l\u00ean. S\u1edbm h\u00f4m ta th\u1ef1c n\u00f3ng l\u00f2ng mong \u0111\u1ee3i. Ph\u1ea3i k\u00ednh theo l\u00e0m nh\u00e9\u2026 !\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Phan \u0110\u0103ng \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c ra r\u1eb1ng trong khi cho qu\u00e2n ngh\u1ec9 vi\u1ec7c, qu\u00e2n l\u00ednh d\u1ecda n\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u1ec3 l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, l\u1ec5 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a xong, th\u00ec ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ho\u00e0ng t\u1eed nh\u1ecf v\u00e0 con c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u01b0a d\u1ef1 \u0111\u1ee9ng trong ban, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ra l\u1ea1y \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n, ngo\u00e0i ra, c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u01b0a c\u00f3 ph\u1ea9m ph\u1ee5c v\u00e0 c\u00f3 duy\u00ean c\u1edb g\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean t\u00f4n th\u1ea5t nh\u00e0n t\u1ea3n, gi\u00e1m sinh trong Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n ch\u1ec9 ((1) Truy\u1ec1n ch\u1ec9 :\u00a0 rao truy\u1ec1n Ch\u1ec9 d\u1ee5.1), tuy\u00ean chi\u1ebfu ((2) Tuy\u00ean chi\u1ebfu : tuy\u00ean b\u1ed1 chi\u1ebfu th\u01b0 c\u1ee7a vua,2), \u0111\u1ed9c bi\u1ec3u ((3) \u0110\u1ed9c bi\u1ec3u : \u0111\u1ecdc b\u00e0i bi\u1ec3u d\u00e2ng vua.3), ph\u1ee7ng bi\u1ec3u ((4) Ph\u1ee7ng bi\u1ec3u : b\u01b0ng h\u00f2m \u0111\u1ef1ng t\u1edd bi\u1ec3u d\u00e2ng vua.4), th\u1ecb nghi ((5) Th\u1ecb nghi : h\u1ea7u ch\u1ef1c s\u1eafp x\u1ebfp nghi l\u1ec5 tri\u1ec1u tr\u00ecnh5), c\u1ee7 nghi((6) C\u1ee7 nghi : ki\u1ec3m so\u00e1t v\u1ec1 nghi l\u1ec5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.6), h\u1ed7 t\u1ee5ng ((7) H\u1ed7 t\u1ee5ng : theo h\u1ea7u ng\u1ef1 gi\u00e1,7), \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n ra s\u00e2n l\u1ea1y m\u1eebng. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa ; H\u1ed9 ph\u1ee7 c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u1eabn c\u1ee9 c\u1ea7m qu\u00e2n chuy\u00ean coi vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eadn vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed3 ch\u1ebft. D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n V\u0169 Y\u1ec3n thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Ph\u00f9 L\u00ea, Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Th\u1ed1ng l\u00e3nh t\u1ea3 Thao H\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng, t\u1ee5 t\u1eadp qu\u00e2n ch\u00fang, theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 huy\u1ec7n l\u1ef5 Thanh Ba, B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng t\u1eebng \u0111\u00e3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, gi\u1eef \u0111\u1ed3n, l\u1ea1i d\u00e1m gi\u1edf gi\u00e1o theo gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 huy\u1ec7n l\u1ef5. T\u1ed9i n\u00f3 d\u00f9 ch\u00e9m gi\u1ebft c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ecdn \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh ph\u00e1i binh \u0111i b\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1ee3 con th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a n\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>\u0110inh C\u00f4ng T\u00f4n, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n An L\u1eadp thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 \u0110i\u1ec1u b\u00e1t, \u0110\u1ed7 Vi\u1ebft Trai th\u00ed sai th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Th\u1ed1ng l\u00e3nh, c\u00f9ng b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng, h\u1ecdp b\u00e8 l\u0169, chi\u1ebfm gi\u1eef 2 huy\u1ec7n H\u1ea1 Hoa v\u00e0 Hoa Kh\u00ea, l\u1ea1i chia b\u00e8 \u0111\u1ea3ng v\u00e0o x\u00e3 L\u1ec5 Nguy\u00ean v\u00e0 x\u00e3 Tam S\u01a1n (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd) h\u01a1i g\u1ea7n t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n \u0111em binh \u0111i \u0111\u00e1nh ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng c\u00f3, b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng c\u00f3. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y lui.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua c\u00f3 d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c cho bi\u1ec1n binh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00ec vi\u1ec7c ph\u1ee7 L\u00e2m Thao v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng, B\u1ea5t B\u1ea1t, Thanh Ba, Hoa Kh\u00ea, H\u1ea1 Hoa l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u1ea5t th\u1ee7, c\u00f4ng v\u0103n v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed1t v\u00e0 c\u01b0\u1edbp, t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ec9 th\u1ea3 ra, vua ra l\u1ec7nh cho H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111i\u1ec1u tra cho r\u00f5, x\u00e9t x\u1eed ho\u1eb7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ho\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua truy\u1ec1n d\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 : \u201cNay quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u 1 l\u1ed9 H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng. Tin ch\u1eafc r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay th\u1ed5 ph\u1ec9 th\u1ebf c\u00f4 chia r\u1ebd, t\u1ea5t s\u1ebd tan v\u1ee1 ngay. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean hi\u1ec3u th\u1ecb r\u1ed9ng r\u00e3i cho b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 l\u1eadp c\u00f4ng, chu\u1ed9c t\u1ed9i, d\u1eabu h\u1ecd h\u00e0ng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3 \u0111em \u0111\u1ec3 d\u00e2ng, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc (m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng n\u1eefa), ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 500 l\u1ea1ng ; Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, m\u1ed7i t\u00ean 300 l\u1ea1ng. Ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang c\u0169ng th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf. Quan qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 400 l\u1ea1ng ; n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, m\u1ed7i t\u00ean 200 l\u1ea1ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 sung L\u00e3nh binh Thanh Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, tu\u1ed5i gi\u00e0, h\u01b0u tr\u00ed. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 : L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n, do ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh Thanh Hoa ; V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh v\u00f5, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110\u1ed5ng, do ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh H\u00e0 T\u0129nh. Quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy cho sung b\u1ed5 ngay. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu, quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh Thanh Hoa, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Ninh B\u00ecnh, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh Thanh Hoa theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Vinh, do ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i. Th\u00e0nh ph\u1ee7 \u00fay \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y th\u1ed5 ph\u1ec9 c\u00e1c l\u1ed9 S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, b\u00e8n d\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n Tranh l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n l\u1ea1i quay v\u1ec1 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ph\u00ea giao \u0111\u01a1n b\u1eb1ng c\u1ee7a H\u1ed9 b\u1ed9 (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng \u0111\u01a1n b\u1eb1ng v\u1ec1 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u do ch\u00ednh tay \u0111\u01b0\u1eddng quan ph\u00ea ph\u00e1t ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u00e0n \u0111\u1eb7t l\u1ea1i : Ph\u00e0m ai mu\u1ed1n l\u0129nh th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3, l\u00e0m 2 b\u1ea3n \u0111\u01a1n, ch\u1ed7 ni\u00ean hi\u1ec7u ph\u1ea3i ghi ng\u00e0y th\u00e1ng v\u00e0o, c\u00f3 \u1ea5n t\u00edn do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p th\u00ec ri\u00eang. Trong b\u1ea3n thu v\u1ec1, ch\u1ed7 gi\u00e1p l\u1ec1 c\u0169ng \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ki\u1ec1m. Ai c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n, th\u00ec do ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n \u1ea5y nh\u1eadn th\u1ef1c. L\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u00e1c ty trong b\u1ed9 chuy\u00ean vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u ghi t\u00ean v\u00e0o ch\u1ed7 sau ni\u00ean hi\u1ec7u : ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7 \u1edf kho Kinh, chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 ph\u00e1t m\u1ea5y quan ti\u1ec1n, ho\u1eb7c g\u1ea1o m\u1ea5y ph\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c th\u00f3c m\u1ea5y h\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a t\u1ea9y v\u00e0 t\u00ec \u1ed1. R\u1ed3i \u0111\u1ec1 h\u1ecd, t\u00ean, quan h\u00e0m v\u00e2ng l\u1ec7nh x\u00e9t th\u1ef1c, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 ghi t\u00ean, th\u00ec \u0111\u00f3ng d\u1ea5u. Vi\u00ean th\u1ee7 l\u0129nh ho\u1eb7c vi\u00ean t\u00e1 nh\u1ecb, x\u00e9t l\u1ea1i r\u1ed3i \u1edf ch\u1ed7 sau ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00ednh ph\u1ea3i ch\u00ednh tay vi\u1ebft ch\u1eef h\u1ecd, t\u00ean, quan h\u00e0m m\u00ecnh v\u00e2ng l\u1ec7nh x\u00e9t th\u1ef1c. B\u1ea3n thu v\u1ec1, \u1edf ch\u1ed7 sau ni\u00ean hi\u1ec7u, c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u00ednh tay vi\u1ebft nh\u1eefng ch\u1eef h\u1ecd, t\u00ean quam h\u00e0m m\u00ecnh v\u00e2ng l\u1ec7nh ki\u1ec3m thu, d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 t\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m. V\u1ec1 b\u1ea3n ch\u00ednh, ch\u1ed7 ghi s\u1ed1 m\u1ee5c m\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 nh\u1eadn, \u0111\u01b0\u1eddng quan ch\u1ec9 ph\u00ea 2 ch\u1eef \u201ct\u1ed1ng ph\u00e1t\u201d ; nh\u00e2n vi\u00ean gi\u1eef \u1ea5n li\u1ec1n \u0111\u00f3ng d\u1ea5u tri\u1ec7n c\u1ee7a B\u1ed9 v\u00e0o d\u01b0\u1edbi \u0111\u00f3. L\u1ea1i \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ki\u1ec1m v\u00e0o ch\u1ed7 s\u1ed1 m\u1ee5c trong \u0111\u01a1n v\u00e0 ch\u1ed7 gi\u00e1p l\u1ec1. C\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ki\u1ec1m v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1eef ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n vi\u1ebft \u1edf b\u1ea3n thu v\u1ec1 s\u1ed1 m\u1ee5c ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ngg ph\u00e1t \u0111i l\u00e0 bao nhi\u00eau gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u).<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p sai s\u1ee9 l\u1ea1i c\u1ed1ng. Khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, [vua] sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf c\u1ea5p ph\u1ea9m ph\u1ee5c th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u cho Ch\u00e1nh s\u1ee9 l\u00e0 \u1ed1c nha Chi\u1ebft T\u1ee9c, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 \u1ed1c nha B\u00f4ng Sa v\u00e0 \u1ed1c L\u1ecbch Nh\u00e2m. \u0110\u1ebfn khi h\u1ecd v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho Ch\u00e1nh s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 tr\u00e0 c\u1ea9n v\u00e0ng, b\u1ed9 \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng pha l\u00ea b\u1ecbt v\u00e0ng ; cho Ph\u00f3 s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 ch\u00e8 c\u1ea9n b\u1ea1c v\u00e0 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng pha l\u00ea m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 b\u1ea3o qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i r\u1eb1ng nay \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n gi\u1eef theo l\u1ec5 \u0111\u1ed9 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi kh\u1ecfi ph\u1ee5 l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u1ee1 c\u00f3 l\u00e1ng gi\u1ec1ng g\u00e2y bi\u1ebfn, ta s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed, kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo ng\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n v\u00e0 L\u00ea H\u1ef1u l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc g\u1eb7p nh\u1eefng ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u1eb7t T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean trong s\u1edb ho\u1eb7c t\u00e2u trong th\u01b0 m\u1eebng, bi\u1ec3u m\u1eebng ; n\u1ebfu n\u01a1i n\u00e0o ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ph\u1ee7, th\u00ec Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng ri\u00eang t\u1eadp t\u1ea5u, c\u00f2n B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u1edf ki\u00eam h\u1ea1t \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u201cT\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m, ph\u00e0m c\u00f3 kh\u00e1nh ti\u1ebft, h\u1ea1t n\u00e0o hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7 th\u00ec v\u1eabn l\u00e0m theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a th\u00ec cho h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean v\u00e0o t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean. R\u1ed3i theo l\u1ec7, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi mang bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh l\u1ea1y m\u1eebng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t t\u00ean t\u1ecf t\u00ecnh m\u1eebng r\u1ee1. C\u00f2n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u00e3 r\u00fat b\u1edbt T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh \u1edf t\u1eebng h\u1ea1t ri\u00eang bi\u1ec7t, th\u00ec \u1ee7y vi\u00ean c\u0169ng n\u00ean ph\u00e1i ri\u00eang nh\u01b0ng s\u1ed1 ph\u1ee7 huy\u1ec7n 2 t\u1ec9nh \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, v\u1eady chu\u1ea9n cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean v\u00e0o t\u1edd bi\u1ec3u r\u1ed3i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean Tri ph\u1ee7 ho\u1eb7c Tri huy\u1ec7n (\u0111em bi\u1ec3u v\u00e0o Kinh, chi\u00eam b\u00e1i). Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Oai c\u00f9ng v\u1edbi H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u h\u1ed9i b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1ed5 ph\u1ec9 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1, \u0110inh C\u00f4ng L\u00e2n v\u00e0 Xa V\u0103n Ch\u1ea5n, \u0111\u00e3 t\u1eebng nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng ng\u1edd ch\u00fang l\u1ea1i l\u00f2ng lang d\u1ea1 s\u00f3i qu\u00ean \u01a1n, c\u1eafn tr\u1ea3, t\u1ed9i \u00e1c c\u1ef1c to, ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i tru di\u1ec7t. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u ; tuy nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u1eafng tr\u1eadn, b\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng trong l\u0169 \u1ea5y, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o \u0111em \u0111\u1ebfn x\u1eed \u00e1n ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nh\u00e2n th\u1ebf th\u1eafng l\u1ee3i n\u00e0y, c\u1ed1 g\u1eafng \u0111em qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, ph\u00e2n ph\u00e1i quan qu\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9 t\u00f9y c\u01a1 b\u1eaft h\u1ebft s\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 cho l\u0169 nh\u01b0 ch\u00f3, chu\u1ed9t \u1ea5y m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m manh t\u00e2m kia kh\u00e1c, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y sau n\u00e0y cho t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i L\u00fd sai l\u0169 quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Qu\u1ea3n ph\u1ee7 L\u00e2m Thao l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110i\u1ec1m, th\u1ed5 Tri ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tuy\u1ec3n, L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u1edfng, \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1ecdn ph\u1ec9 Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng \u1edf \u0111\u1ed3n V\u0169 Y\u1ec3n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, ban khen v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn \u0110i\u1ec1m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, th\u01b0\u1edfng cho l\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00f3 300 quan ti\u1ec1n. R\u1ed3i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1ee9c b\u00e1ch s\u1ee3 r\u1eb1ng \u1edf d\u01b0\u1edbi m\u0169i t\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea1n c\u00f3 khi ch\u1ebft l\u00e2y \u0111\u1ebfn k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i, n\u00ean d\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc : Ph\u00e0m khi ra tr\u1eadn ph\u1ea3i k\u00edp h\u00f4 l\u00ean r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb n\u00e0o qu\u0103ng gi\u00e1o qu\u1ef3 xu\u1ed1ng, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng th\u00ec tha cho kh\u1ecfi ch\u1ebft ; k\u1ebb n\u00e0o c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi, kh\u00e1ng c\u1ef1 l\u1ea1i, th\u00ec gi\u1ebft kh\u00f4ng tha !\u201d. N\u1ebfu gi\u1eb7c tan v\u1ee1, m\u00e0 ta \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u00e0 theo gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e2u hay m\u1edbi theo : N\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, t\u1ee9c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap k\u1ebb t\u00e0n \u00e1c, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ; n\u1ebfu m\u1edbi trong v\u00f2ng m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, v\u00ec b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch ph\u1ea3i theo th\u00ec n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m t\u1ed9i xu\u1ed1ng b\u1eadc th\u1ea5p nh\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1ef1c ch\u00e9m b\u1eady, gi\u1ebft b\u1eeba !\u201d. Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, nh\u00e2n \u0111\u00f3, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c qu\u00e2n b\u1ec1 b\u1ed9n, xin \u0111\u1ec3 cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u0129 Quang, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea V\u0103n Trung c\u00f9ng l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1eeb h\u00e0n. C\u00f2n \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n s\u1ebd ph\u00e1i ri\u00eang cho th\u01b0 l\u1ea1i trong t\u1ec9nh theo l\u00e0m\u201d. Vua \u01b0ng cho.<\/p>\n<p>Vua sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho H\u1ed3 H\u1ef1u r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, t\u1eeb ng\u00e0y c\u00f3 vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 ch\u1ea7n ch\u1eeb loanh quanh nghe ng\u00f3ng. Khi c\u00f3 ch\u1ec9 th\u00fac gi\u1ee5c, ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi l\u00eca kh\u1ecfi t\u1ec9nh th\u00e0nh, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu ch\u00ednh m\u00ecnh ra tr\u1eadn, ch\u1ec9 bi\u1ebft vi\u1ec7c xin t\u01b0\u1edbng, xin qu\u00e2n! \u00fd mu\u1ed1n ch\u1edd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 \u00f4m gi\u1eef ph\u1ee7 th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Oai, th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec nh\u01b0 \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh. Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khinh, \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n !<\/p>\n<p>\u201cHi\u1ec7n nay Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n, ng\u01b0\u01a1i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5y c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. V\u1eady, khi d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u01a1i, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em h\u1ebft quan qu\u00e2n, qu\u00e2n v\u1ee5 giao cho Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd coi qu\u1ea3n, ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u1ef1a, \u0111em theo b\u1ed9c t\u1ee5ng, g\u1ea5p v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh, l\u00e0m vi\u1ec7c. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i ra s\u1ee9c \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n nhu v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1u, \u0111\u1ee3i sau ta s\u1ebd l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ec9 ban xu\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang t\u1eeb Thi\u00ean Quan tr\u1ed1n v\u1ec1, c\u00f9ng v\u1edbi anh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00d4n v\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nghi\u1ec7p \u1edf L\u1ea1c Th\u1ed5 h\u1ecdp t\u1eadp h\u01a1n 500 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Ho\u00e0nh Giang. Th\u1ed5 m\u1ee5c tr\u1ea1i Trung Ng\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Lung c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ed5 binh \u0111\u1ec1u l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng. Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nhi\u00eau, binh \u00edt, kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea1y \u0111\u1ec3 tho\u00e1t. B\u1ecdn ph\u1ec9 b\u00e8n v\u00e2y \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t. Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tuy\u1ec3n b\u1ecb ph\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ec9 b\u00e8n c\u1eaft tr\u1ee5i t\u00f3c, r\u1ed3i th\u1ea3 ra. Ch\u00fang l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ed9c, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 d\u00e2n. H\u1ed9 ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n ph\u00e1i L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i ti\u1ec5u, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c phi t\u00e2u l\u00ean vua (Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn).<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, sai Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai th\u00f4i ngay ch\u1ee9c Tham t\u00e1n Ninh B\u00ecnh qu\u00e2n v\u1ee5, r\u1ed3i tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda bi\u1ec1n binh l\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111em \u0111i v\u00e0 th\u1ed5 binh, quay v\u1ec1 Thanh Hoa \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. C\u00e1c Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nhi\u00eau v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tuy\u1ec3n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng c\u00e1ch ch\u1ee9c cho \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang, tr\u01b0\u1edbc \u1edf Ninh B\u00ecnh, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00f4 c\u1edb b\u1ecf tr\u1ed1n. Ta t\u01b0\u1edfng c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1ee9c b\u00e1ch, n\u00ean sai ph\u1ee7 d\u1ee5 \u0111\u1ec3 n\u00f3 quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1. Nay n\u00f3 c\u00f4ng nhi\u00ean ph\u1ea3n b\u1ed9i, d\u00f9 ph\u1ea3i tru di\u1ec7t c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n s\u1edbm ph\u1ea3i b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft anh em, v\u1ee3 con, h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a n\u00f3. L\u1ea1i truy\u1ec1n h\u1ecbch d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ed5 ty c\u00e1c huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, n\u00eau r\u00f5 con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ecd g\u00f3p s\u1ee9c \u0111i ti\u1ec5u, r\u1ed3i do \u0111\u1ea5y ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hay, ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u1ef1c l\u00f2ng thu\u1eadn theo, th\u00ec n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1 cho kh\u00e9o, k\u1ebb n\u00e0o theo gi\u1eb7c l\u00e0m \u00e1c, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb r\u1ea5t n\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi gian \u00e1c, m\u00e0 vi\u1ec7c khuy\u00ean r\u0103n \u0111\u00fang m\u1ee9c m\u1edbi l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ph\u1ee5c\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t \u1edf g\u1ea7n Nguy\u00ean mi\u1ebfu ((1) Nguy\u00ean mi\u1ebfu : Mi\u1ebfu th\u1edd Nguy\u1ec5n Kim, \u1edf l\u00e0ng Gia Mi\u00eau, huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, Thanh H\u00f3a.1), vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea9n th\u1eadn, b\u00e8n d\u1ee5 sai Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Chi\u1ebfu \u0111em 100 th\u1ee7y binh \u0111\u1ebfn canh gi\u1eef. Chi\u1ebfu c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111i, vua li\u1ec1n \u0111o\u1ea1t ngay ch\u1ee9c quan c\u1ee7a Chi\u1ebfu, sai th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng, do ch\u1ee9c \u0111ang c\u00f3, sung l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 \u1edf T\u1eeb t\u1ebf ty. L\u1ea1i sai l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 H\u00e0 Trung ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c chi c\u00f4ng t\u00ednh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111i tr\u1ed1n \u0111\u00e3 ra th\u00fa hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 h\u1ea1n cho ra th\u00fa \u0111\u00e3 h\u1ebft. L\u0169 gi\u1eb7c nh\u00e2n \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c, h\u1ec5 c\u00f3 ai c\u0169ng mu\u1ed1n xin \u0111\u1ebfn th\u00fa th\u00ec xin n\u00ean chu\u1ea9n cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ee9 theo l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i xin, ta th\u1ef1c mu\u1ed1n m\u1edf ba m\u1eb7t l\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi. Nay \u0111\u00e3 qu\u00e1 h\u1ea1n m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ra th\u00fa h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a h\u1ebft th\u00ec l\u1ea1i cho tri\u1ec3n m\u1ed9t h\u1ea1n n\u1eefa, c\u0169ng ch\u1eb3ng sao. Duy \u1edf trong c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u00e0 bu\u00f4ng tha k\u1ebb \u00e1c \u0111\u1ec3 h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean x\u00e9t nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u00f3 : ho\u1eb7c v\u00ec l\u1ea7m l\u1ed7i, ho\u1eb7c b\u1ecb th\u00f9 h\u1eb1n ti\u00eau x\u01b0ng, m\u1ed9t khi x\u00e9t nghi\u1ec7m t\u00ecnh l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c th\u1ef1c th\u00ec chu\u1ea9n cho tha ngay. Ngo\u00e0i ra, k\u1ebb t\u1ed9i nh\u1eb9, n\u1ebfu d\u00e2n x\u00e3 mu\u1ed1n b\u1ea3o qu\u1ea3n th\u00ec cho ; n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i qu\u1ea3n th\u00fac, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eaft \u00e9p, r\u1ed3i l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u1ea5u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ed9i ph\u1ea1m \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c mu\u1ed1n ra th\u00fa th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1edf t\u1ea1i, sao l\u1ea1i xin phi\u1ebfm l\u00e0m g\u00ec ?\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 d\u00e2n Man Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Tr\u1ea5n Ninh c\u00f3 \u0111eo s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 c\u1ea7m binh kh\u00ed. Tr\u00fa ph\u00f2ng Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o l\u00ean. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n ti\u1ebfn c\u1ed1ng m\u00e0 Nam Ch\u01b0\u1edfng v\u1eabn c\u1ee9 im kh\u00f4ng tin t\u1ee9c g\u00ec, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1ng ng\u1edd. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai b\u1eaft gi\u1eef, gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 x\u00e9t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 x\u1ee9 nh\u1ecf nh\u01b0 h\u00f2n \u0111\u1ea1n \u1edf t\u00e2y nam. L\u1ec5 c\u1ed1ng c\u00f3 hay kh\u00f4ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e8m k\u1ec3. D\u00e2n x\u1ee9 \u1ea5y \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n, v\u1eabn kh\u00f4ng c\u1ea5m ; duy kh\u00f4ng cho \u0111em theo s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 v\u00f5 kh\u00ed m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady m\u00e0 v\u00ec c\u1edb nh\u1ecf \u1ea5y, l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1eef h\u1ecd, t\u1ecf ra l\u00e0 m\u00ecnh nh\u1ecf nhen. Th\u1ebf l\u00e0 sai l\u1ea7m qu\u00e1 l\u1eafm. V\u1eady ph\u1ea3i th\u1ea3 ngay \u0111\u1ec3 h\u1ecd trao \u0111\u1ed5i h\u00e0ng h\u00f3a. L\u1ea1i s\u1ee9c cho Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft qua r\u1eb1ng : H\u00f4m n\u1ecd h\u1ecd \u0111\u1ebfn, v\u00ec c\u00f3 mang theo v\u00f5 kh\u00ed, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u00e0m theo ph\u00e1p lu\u1eadt b\u1eaft gi\u1eef. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi xa x\u00f4i, kh\u00f4ng th\u00e8m tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng. V\u1eady, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf k\u1ebbo ph\u1ea1m v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00e3 c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i t\u00e2u xin l\u00e0m nh\u00e0 cho L\u00e3nh binh \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man L\u1ee5c c\u01a1 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec1 ch\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e3nh binh l\u00e0 vi\u00ean quan to, gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ed1ng qu\u1ea3n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 chuy\u00ean vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ecdi c\u01a1 \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n, c\u00f2n L\u00e3nh binh vi\u1ec7c g\u00ec l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u1edf g\u1ea7n m\u1edbi ti\u1ec7n hu\u1ea5n luy\u1ec7n ? Hu\u1ed1ng chi nh\u00e0 l\u00e0m \u1edf ch\u1ed1n n\u00e0o, ch\u1eb3ng qua m\u1ed9t, hai \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n ngo\u00e0i ra, m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u00ean gi\u1edbi h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng xa c\u00e1ch hay sao ? L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i tuy d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 \u00fd tr\u00f9 li\u1ec7u vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, v\u1ec1 l\u00fd, t\u1ef1a h\u1ed3 ph\u1ea3i nh\u01b0ng th\u1ef1c th\u00ec l\u00e0 tr\u00e1i. V\u1eady, v\u1ec1 L\u00e3nh binh, c\u1ee9 theo l\u1ec7, c\u00f9ng \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, h\u1eb1ng th\u00e1ng, v\u00e0i l\u1ea7n \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n tra, nh\u00e2n \u0111\u00f3, hu\u1ea5n luy\u1ec7n bi\u1ec1n binh, l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu cho N\u1ed9i c\u00e1c (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p 80 quan ti\u1ec1n, nay \u0111\u1ed5i : ti\u1ec1n 50 quan ; gi\u1ea5y l\u1ec7nh h\u1ed9i 500 t\u1edd).<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ecd 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i n\u01a1i 1 ng\u01b0\u1eddi ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 T\u0129nh, m\u1ed7i n\u01a1i 2 ng\u01b0\u1eddi). C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf x\u00e3 C\u1ed5 Kinh, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0 thu\u1ed9c H\u00e0 T\u0129nh, t\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Thi\u1ec7n Li\u00ean, 5 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00f9ng nh\u00e0. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 theo l\u1ec7, ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai t\u1eeb Thi\u00ean Quan chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 X\u00edch Th\u1ed5 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n An H\u00f3a). Gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ebft nhi\u1ec1u, thua ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n. B\u1ecdn C\u1ef1 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u th\u1ed5 ph\u1ec9. Ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nghi\u00eam \u0111\u1ed1c, tin r\u1eb1ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c v\u00ec vua c\u1ed1 g\u1eafng l\u1ea5y c\u00f4ng. Ch\u1ec9 t\u1ea1i ng\u01b0\u01a1i, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 qu\u00e1 th\u1eadn tr\u1ecdng, kh\u00f4ng s\u1edbm ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c c\u00f2n ch\u1eadm b\u1ecb gi\u1ebft, tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn c\u00f2n mu\u1ed9n, b\u1ea5y l\u00e2u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. Nay ti\u1ebfn qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, kh\u00ed th\u1ebf h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho 1.000 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u01a1i, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, k\u00edp chia binh, th\u1ee7y, b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn ; m\u00e0 qu\u00e2n b\u1ed9 th\u00ec k\u00e9o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu nh\u01b0 Tu\u00e2n D\u1ee5, C\u1ed1 \u0110\u1ebf, \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c t\u1eeb Chi N\u00ea, qua s\u00f4ng ch\u1ea1y v\u1ec1 s\u00e0o huy\u1ec7t \u1edf S\u01a1n \u00c2m. N\u1ebfu ch\u00fang c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef Chi N\u00ea, th\u00ec quan qu\u00e2n ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c v\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1ed1n m\u1eb7t, ra tay ti\u1ec5u di\u1ec7t th\u1eadt d\u1eef, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c ch\u1ea1y l\u1ecdt\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n Thanh Hoa c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, ta \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 sai ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 ngay l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nay \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, m\u0169i nh\u1ecdn c\u1ee7a binh s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1eafc b\u00e9n, ch\u1eafc r\u1eb1ng nh\u00e2n c\u00e1i th\u1ebf d\u1ec5 nh\u01b0 ch\u1ebb tre n\u00e0y, mau s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng. M\u00e0 th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa c\u0169ng l\u00e0 b\u1ecdn nh\u1ecf ; \u0111\u00e3 c\u00f3 bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i v\u00e0 quan qu\u00e2n c\u1ee7a t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ee7 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p r\u1ed3i. Khi t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 v\u1ec1 Thanh Hoa r\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu c\u00f2n \u1edf Ninh B\u00ecnh, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ea5y, chuy\u00ean t\u00e2m \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i cho nh\u1ecdc\u201d.<\/p>\n<p>L\u0169 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7y, l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn h\u1ea1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf An \u0110\u1ed9i, Tu\u00e2n D\u1ee5, Nhi\u1ec5m H\u1ea1, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Chi N\u00ea. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng c\u00f9ng b\u00e8 l\u0169, \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ed3n l\u1ee7i tr\u1ed1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua c\u1ea3 khen, sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00e0y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Chi N\u00ea tuy r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em x\u1eed \u00e1n, nh\u01b0ng v\u00ec h\u0103ng h\u00e1i, c\u1ed1 g\u1eafng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i \u1ea5y c\u0169ng n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u00e0ng ng\u0169. V\u1eady T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee9 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Ph\u1ec9 Ba : \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ghi gi\u00e1ng c\u1ea5p, nay \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, nay c\u0169ng chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m. Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Vi\u1ec7n, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u00f4ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3 l\u00e0 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n v\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long. C\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng. C\u00e1c bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ed5 binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00e0 th\u1ebf th\u1eafng l\u1ee3i n\u00e0y huy \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 c\u1ee7a ta \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m, c\u1ed1t b\u1eaft s\u1ed1ng b\u1ecdn th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Duy Nhi\u00ean, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, ho\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft, c\u0169ng c\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecf h\u00f2m, mang v\u1ec1 c\u1eeda cung khuy\u1ebft, \u0111\u1ec3 b\u00eau c\u00e1c ch\u1ee3. B\u00e8 \u0111\u1ea3ng, t\u1ed9c thu\u1ed9c c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u0169ng gi\u1ebft h\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ed1ng. V\u1ee3 con, c\u1ee7a c\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, theo nh\u01b0 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u t\u1ecbch thu h\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u1edf \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a th\u00fac gi\u1ee5c \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf Qu\u1ef3nh L\u00e2m v.v\u2026 r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng mau ch\u00f3ng do \u0111\u01b0\u1eddng Kim B\u00f4i, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 S\u01a1n \u00c2m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o B\u1eafc l\u1ed9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u1eb3ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec. Nay 2 \u0111\u1ea1o \u0110\u00f4ng l\u1ed9 v\u00e0 Nam l\u1ed9 \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Chi N\u00ea, m\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9 c\u0169ng v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 t\u0103m h\u01a1i g\u00ec ! May m\u00e0 gi\u1eb7c s\u1ee3 oai, qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, B\u1eafc l\u1ed9 \u0111\u00e3 im l\u00ecm nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean s\u1ee9c ch\u1ed1ng 2 l\u1ed9 \u0110\u00f4ng, Nam, h\u00e1 kh\u00f4ng l\u1ee1 vi\u1ec7c sao ? V\u1eady \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. Nay \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Chi N\u00ea, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee9c C\u1ed1c m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1eefa, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u00c2m, h\u1ed9i \u0111\u1ea1i binh, 3 l\u1ed9 c\u00f9ng \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1eafc l\u1ef1c h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Oai, ph\u00e1i b\u1ecdn L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Qu\u1ea3n ph\u1ee7 L\u00e2m Thao l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110i\u1ec1m \u0111i ti\u1ec5u ph\u1ec9 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n H\u1ea1 Hoa, Hoa Kh\u00ea : ph\u1ec9 \u0111\u1ec1u thua v\u1ee1. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1eaft s\u1ed1ng, ch\u00e9m ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 100 t\u00ean. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai theo l\u1ec7, c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n h\u1ed9 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh t\u1eeb Chi N\u00ea lui v\u1ec1 Ph\u1ed1 C\u00e1t, c\u00f3 ch\u1eebng h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n \u0111\u1eb7t h\u01a1n 20 n\u01a1i \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c n\u00e0y d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf c\u1ee7a S\u01a1n \u00c2m, t\u1ee5 t\u1eadp b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. Nay ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecf Chi N\u00ea, r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1 Ph\u1ed1 C\u00e1t, th\u00ec S\u01a1n \u00c2m, t\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i s\u00e0o huy\u1ec7t tr\u1ed1ng r\u1ed7ng th\u00f4i. V\u1eady, xin s\u1eafc sai quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 S\u01a1n \u00c2m, qu\u00e9t s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t. L\u1ea1i do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng Giang v\u00e0 Ph\u1ed1 C\u00e1t qu\u1ea5y r\u1ed1i m\u1eb7t sau c\u1ee7a gi\u1eb7c. Bi\u1ec1n binh do t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec b\u1ecdn ph\u1ec9 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ee9u \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhau, ta t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 1, 2 b\u1ecdn ph\u1ec9 qu\u00e8n, ch\u1eb3ng qua ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi l\u0169 gi\u1eb7c Ninh B\u00ecnh, m\u01b0u \u0111\u1ed3 g\u00e2y s\u1ef1 \u0111\u1ec3 chia binh l\u1ef1c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nay th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o r\u1eb1ng ph\u1ec9 t\u1eeb Chi N\u00ea r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1 Ph\u1ed1 C\u00e1t, tin \u0111\u00f3 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ef1c c\u1ea3 \u0111\u00e2u. Th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i v\u1ed9i tin n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cS\u01a1n \u00c2m ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i s\u00e0o huy\u1ec7t tr\u1ed1ng r\u1ed7ng !\u201d. C\u01a1 m\u01b0u \u0111o\u00e1n gi\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y Chi N\u00ea, b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, th\u00ec ch\u00fang s\u1edbm \u0111\u00e3 kinh h\u1ed3n r\u1ed3i, d\u00f9 c\u00f3 thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i linh tinh, c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf c\u00f9ng m\u1edbi l\u00e0m c\u00e1i tr\u00f2 \u1ea5y \u0111\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam ch\u00fat h\u01a1i t\u00e0n th\u00f4i. C\u00f2n nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cgi\u1eb7c c\u00f3 ch\u1eebng h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111\u1eb7t h\u01a1n 20 tr\u1ea1i \u0111\u1ed3n\u201d, th\u00ec ra m\u1ed7i \u0111\u1ed3n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, li\u1ec7u c\u00f3 gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n v\u00e0 voi do ng\u01b0\u01a1i ph\u00e1i \u0111i k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn, th\u00ec \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00f2n c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec. E r\u1eb1ng qu\u00e2n ta m\u1ed9t khi k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 b\u00f3ng s\u1ee3 gi\u00f3 m\u00e0 tan v\u1ee1 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i !<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c th\u00fac quan qu\u00e2n Ninh B\u00ecnh h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i xin. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean g\u1ea5p \u0111em qu\u00e2n v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c do Kinh ph\u00e1i, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i nghi\u00eam \u0111\u1ed1c th\u00fac s\u1ed1 binh trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 sai ph\u00e1i, g\u1eafng s\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean. V\u00e0 tu\u00e2n theo l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, truy\u1ec1n h\u1ecbch b\u1ea3o b\u1ecdn th\u1ed5 ty hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111i ti\u1ec5u. N\u1ebfu s\u1edbm th\u1eafng tr\u1eadn d\u00e2ng c\u00f4ng th\u00ec t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c quan cho tr\u00ec ho\u00e3n th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u1ed7i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng \u0111\u1ecba th\u1ebf Ninh B\u00ecnh g\u1ea7n li\u1ec1n Thanh Hoa, m\u1ed9t khi Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 g\u00e2y s\u1ef1, th\u00ec Thanh Hoa ch\u01b0a h\u1eb3n kh\u00f4ng c\u00f3, n\u00ean \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa, l\u1ea1i \u0111em 500 l\u00ednh Ngh\u1ec7 An v\u00e0 1 v\u1ec7 l\u00ednh Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. G\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n xu\u1ea5t th\u00e2n, l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng gia t\u00e2m ph\u00f2ng ng\u1eeba, k\u1ecbp nghe tin b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1ec9 \u1ee7y cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o \u0111i thay, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i su\u1ed1t tu\u1ea7n, ch\u01b0a t\u1eebng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1ee1 vi\u1ec7c sao ? V\u1eady, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft gi\u00e1ng nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i 2 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh : G\u1eb7p ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y v\u00e0 sau 3 ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5, t\u1ea5t c\u1ea3 5 \u0111\u00eam, \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ngo\u00e0i s\u00e2n r\u1ed3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n, \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t 2 c\u00e2y \u0111\u00ecnh li\u1ec7u. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh k\u1ec3 t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m ai v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p tr\u1edf l\u00ean th\u00ec cho khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p ; ai b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p th\u00ec cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3. T\u1eeb ng\u00e0y 23 th\u00e1ng n\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ai v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i ghi v\u00e0o s\u1ed5 th\u00ec do B\u1ed9 l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 khoan mi\u1ec5n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i \u1edf Kinh hay \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 5.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho t\u1eeb \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh l\u00e0m th\u1ee3 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, \u1edf \u0110\u1ea1i Cung m\u00f4n v\u00e0 Ng\u1ecd M\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0103n 1 b\u1eefa.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n nh\u00e2n l\u1ec5 Kh\u00e1nh ti\u1ebft, v\u1ec1 Kinh, l\u1ea1y m\u1eebng, vua tri\u1ec7u v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, y\u00ean \u1ee7i h\u1ecfi han v\u00e0 sai ban cho m\u1ed9t t\u1edd kh\u1eafc ch\u1eef in son b\u00e0i \u201cThanh d\u1ea1 \u0111\u1ed1i v\u0169 quan th\u01b0 ((1) \u0110\u00eam thanh tr\u1eddi m\u01b0a xem s\u00e1ch.1) h\u1ed3i v\u0103n thi\u201d trong T\u1eadp th\u1ee9 hai th\u01a1 Ng\u1ef1 ch\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n : ph\u00e0m nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u0129nh c\u1ea3 vi\u1ec7c Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00f4ng vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn tay T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c. V\u1eady B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ed3ng th\u00e0nh v\u00e0 L\u00e3nh binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh d\u00f9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c l\u00e0m ph\u1eadn s\u1ef1 m\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u1eabn th\u1ed1ng thu\u1ed9c \u1edf T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, th\u00ec trong \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 r\u1ed3i. Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : H\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u1ea1i c\u00f3 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec c\u1ee9 theo nh\u01b0 c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m ; c\u00f2n h\u1ea1t n\u00e0o ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, th\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00eau l\u00ean nh\u1eefng ch\u1eef \u201cl\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7\u201d n\u1eefa. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd c\u00f9ng H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ph\u1ec9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea9n l\u00fat t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf r\u1eebng n\u00fai th\u01b0\u1ee3ng du. Duy c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ed9 \u0110\u00e0 Giang ti\u1ebfp gi\u00e1p s\u00e1ch S\u00f9ng Phong (thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ea5t B\u1ea1t) tr\u1edf l\u00ean, quan qu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u00e1nh \u0111\u1ebfn, m\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i th\u1ed5 ty \u1edf S\u00f9ng Phong l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng ph\u1ec9 ph\u1ea1m l\u00e0 l\u0169 \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn \u0111\u1eb7t th\u00eam 3 \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 c\u1ed1 gi\u1eef Qu\u1ef3nh L\u00e2m. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn B\u1ea5t B\u1ea1t r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1, trung hay gian, c\u0169ng ch\u01b0a ng\u1ea3 r\u00f5 v\u1ec1 m\u1eb7t n\u00e0o. H\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u1ea3o quy\u1ec7t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1eafn c\u00f3 g\u1eedi t\u1edd c\u00e1o c\u1ea5p, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eafn l\u00e0m s\u1eb5n \u0111\u1ec3 d\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i cho sau n\u00e0y n\u1ebfu ph\u1ea3i\u00a0 quay v\u1ec1. Nh\u00e2n l\u00fac th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 suy m\u00e0 ta chi\u00eau d\u1ee5, n\u1ebfu h\u1eafn ch\u1ecbu quay v\u1ec1, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee1 cho qu\u00e2n ta kh\u1ecfi ph\u1ea3i\u00a0 c\u00e1i kh\u1ed5 x\u00f4ng pha s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u1ee7y \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng T\u0129nh \u0111em t\u1edd h\u1ecbch \u0111\u1ebfn d\u1ee5 h\u1eafn. N\u1ebfu h\u1eafn ngh\u0129 l\u1ea1i, b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn \u0111em n\u1ed9p, th\u00ec S\u00f9ng Phong \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, b\u1ecdn th\u1ea7n t\u1ee9c kh\u1eafc l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e1nh l\u1ea5y V\u1ea1n B\u1edd. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, th\u00ec s\u1ebd chia ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, h\u1eb9n s\u1ebd b\u1eaft s\u1ed1ng ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, qu\u00e9t s\u1ea1ch m\u1ed9t d\u1ea3i \u0110\u00e0 Giang th\u00ec th\u1ebf gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m s\u1ebd b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cSau khi gi\u1ea3i v\u00e2y H\u01b0ng H\u00f3a, binh uy vang d\u1eady, nhu\u1ec7 kh\u00ed \u0111\u01b0\u01a1ng h\u0103ng, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean th\u1eeba th\u1eafng m\u00e0 \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u01a1i, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tu\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p g\u00ec, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf S\u00f9ng Phong \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ecbp \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n ki\u00ean c\u1ed1 m\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb. Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ph\u00e1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ngay, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi gi\u1eb7c ! Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh kh\u1ecfe, v\u00ec c\u1edd g\u00ec l\u1ea1i ch\u1eadm ch\u1ea1p loanh quanh \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! Ch\u1eb3ng qua v\u00ec ng\u01b0\u01a1i l\u1ea7m nghe l\u1eddi H\u1ed3 H\u1ef1u cho r\u1eb1ng s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf lam ch\u01b0\u1edbng, trong l\u00f2ng v\u01b0\u1edbng v\u1ea5p th\u00e0nh ra ng\u1edd s\u1ee3 \u0111\u00f3 th\u00f4i ! V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c cha con \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 ph\u1ea3n b\u1ed9i, c\u00f3 t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 r\u1ed3i. Hu\u1ed1ng chi trong t\u1eadp t\u00e2u c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201cH\u1eafn c\u00f9ng l\u0169 \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn \u0111\u1eb7t th\u00eam 3 \u0111\u1ed3n\u201d, sau l\u1ea1i n\u00f3i \u201ctrung hay gian, ch\u01b0a ng\u1ea3 r\u00f5 v\u1ec1 m\u1eb7t n\u00e0o !\u201d. L\u1eddi n\u00f3i th\u1ef1c l\u00e0 h\u00e0m h\u1ed3 ! V\u1eady h\u1eb5ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 d\u1ee5 \u0111\u1ec3 h\u1eafn b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111em d\u00e2ng\u201d. K\u1ec3 ra, d\u00f9ng gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh ho\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, c\u0169ng l\u00e0 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n bi\u1ebfn c\u1ee7a ph\u00e9p d\u1ee5ng binh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i l\u00e2u ng\u00e0y, m\u00e0 ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c chi\u00eau d\u1ee5, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c nh\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh s\u00e2u n\u00f4ng, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u1ecfng vi\u1ec7c ? V\u1eady, H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh. C\u00f2n Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd n\u00ean mau mau theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, nghi\u00eam \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Qu\u1ef3nh L\u00e2m, r\u1ed3i t\u1ee9c kh\u1eafc th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u00e0 Giang, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng binh h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 Tri ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh ng\u1ee5y x\u01b0ng Th\u1ed1ng l\u00e3nh, k\u00eau g\u1ecdi t\u1ee5 t\u1eadp d\u00e2n trong ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n H\u00e0. Th\u1ed5 binh trong \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u tr\u1edf gi\u00e1o theo gi\u1eb7c. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 L\u00ea Th\u1ebf Ti\u1ec7p thua ch\u1ea1y, gi\u1eb7c b\u00e8n c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0111\u1ed3 v\u1eadt, m\u1edf lao th\u1ea3 t\u00f9. L\u1ea1i c\u00f3 l\u0169 ph\u1ec9 kh\u00e1c \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n B\u00e1ch L\u1eabm. Th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Tr\u1ea5n An, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u00e1n, c\u00f9ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Ngh\u0129a, ch\u1ed1ng gi\u1eef. Ngh\u0129a m\u1edf c\u1eeda, \u0111\u00f3n ph\u1ec9 v\u00e0o. H\u00e1n th\u1ea5y c\u00f3 n\u1ed9i ph\u1ea3n, b\u00e8n r\u00fat v\u1ec1 huy\u1ec7n s\u1edf. Ph\u1ec9 \u0111\u00e1nh 4 m\u1eb7t r\u1ea5t g\u1ea5p. H\u00e1n v\u00ec s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u1ec1 Y\u00ean B\u00e1i (t\u00ean m\u1ed9t trang) ch\u1edd qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n. Th\u1ef1 ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i c\u00f9ng 2 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00e1c c\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y \u0111em 500, 600 bi\u1ec1n binh giao cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n qu\u1ea3n l\u0129nh, \u0111i ti\u1ec5u, truy\u1ec1n h\u1ecbch cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u00e1n \u0111em th\u1ed5 binh l\u00e0m ti\u1ec1n khu. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Tr\u1ea5n H\u00e0, B\u00e1ch L\u1eabm \u0111\u1ec1u \u1edf ven s\u00f4ng Thao, n\u00ean ra l\u1ec7nh s\u1ee9c cho Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em 6 binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i. L\u1ea1i d\u1ee5 cho H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e1t th\u00eam 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, l\u00ea v\u00e0 sam b\u1ea3n ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f2n 1, 2 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 l\u0169 nh\u00e3i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng g\u00e2y s\u1ef1 l\u00f4i th\u00f4i. Nay, 2 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng H\u00f3a lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan ch\u1ea1y b\u1ed1n ng\u1ea3, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n n\u00ean c\u00e0y s\u00e2n, qu\u00e9t t\u1ed5, \u0111\u1ec3 ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c c\u00f3 th\u1ec3 d\u00e2ng c\u00f4ng to. C\u00e1c th\u1ed5 ty \u1edf h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u1ed9i gi\u1ee5c ch\u00fang \u0111\u1ebfn h\u1ecdp t\u1eadp l\u00e0m ch\u00fang ng\u1edd v\u1ef1c. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu s\u1ef1 k\u00fd th\u00e1c n\u01a1i bi\u00ean kh\u1ed5n, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o l\u01b0u t\u00e2m d\u00f2 x\u00e9t, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y vi\u1ec7c, mong cho bi\u00ean c\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1eebng b\u1ed1i r\u1ed1i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i xao xuy\u1ebfn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi !\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i bi\u1ec1n binh Thanh Ngh\u1ec7 thu\u1ed9c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 H\u01b0ng H\u00f3a r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c h\u1ec5 tr\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3n ch\u00f3p l\u00f4ng th\u00ec li\u1ec1n g\u1ecdi nhau l\u00f9i ch\u1ea1y. Vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh truy\u1ec1n d\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd h\u1ecfi l\u1ea1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111i tr\u1eadn g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u00ec nh\u1eefng l\u00ednh \u1ea5y qu\u1ea3 c\u00f3 h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, tr\u1ed9i h\u01a1n qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00e1c li\u1ec1n truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban khen v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 600 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef \u0111i tu\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, b\u00e8n chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 d\u0169ng c\u1ea3m.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t Ngh\u1ec7 An li\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi Thanh Hoa, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft th\u00f4ng \u0111i c\u00e1c n\u01a1i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i Hi\u1ec7u \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y c\u1ee7a t\u1ec9nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5, \u0111em binh chia \u0111i Di\u1ec5n Ch\u00e2u v\u00e0 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u ph\u00f2ng th\u1ee7 theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh. L\u1ea1i th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tr\u1ea5n Ninh ph\u1ea3i canh ph\u00f2ng nghi\u00eam c\u1ea9n h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Chi N\u00ea, chia ph\u00e1i l\u00f9ng b\u1eaft th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf C\u00f4ng \u0110\u00f4i, Th\u1ea3n \u0110\u00f4i, \u0110\u1ed3ng T\u00f4m (H\u00e0 Nguy\u00ean) : gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ea3. Quan qu\u00e2n thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi. G\u1eb7p l\u00fac L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n, L\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Chung, do \u0111\u01b0\u1eddng B\u1eafc l\u1ed9 \u0111em binh ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u00ean gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf c\u00f2n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec1 C\u1ed1c, \u1ef7 Na qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, li\u1ec1n chia \u1ee7y Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n, c\u00f9ng T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n \u0111em h\u01a1n 700 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef Chi N\u00ea, T\u00f4n Th\u1ea5t Chung cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i binh b\u1ed9 h\u1ea1 quay v\u1ec1 Th\u1ee9c C\u1ed1c, ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 con \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc, c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111i X\u00edch Th\u1ed5, chuy\u1ec3n sang \u0110\u1ec1 C\u1ed1c, \u1ef7 Na. Khi b\u1ecdn Quang C\u1ef1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. B\u1ea5y gi\u1edd lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y m\u01b0a d\u1ea7m, n\u01b0\u1edbc khe tr\u00e0n ng\u1eadp, Quang C\u1ef1 li\u1ec1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ch\u1edd khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u1ebd \u0111em ngay qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n \u00e1 \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng Nam l\u1ed9 r\u1ed3i th\u1eb3ng t\u1edbi S\u01a1n \u00c2m, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 ph\u1ee7 d\u1ee5.<\/p>\n<p>[Quang C\u1ef1] l\u1ea1i n\u00f3i : Tr\u01b0\u1edbc kia, trong tr\u1eadn th\u1eafng \u1edf Chi N\u00ea, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec c\u00f3 V\u1ec7 \u00fay Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec c\u00f3 V\u1ec7 \u00fay T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh v\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c ; Cai t\u1ed5ng X\u00edch Th\u1ed5 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n L\u1ee3i, th\u1ed5 m\u1ee5c C\u1ed1 \u0110\u1ebf Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ba, ra s\u1ee9c d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u00e1ng ghi.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ; T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. B\u00f9i V\u0103n L\u1ee3i cho T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ba cho ch\u1ee9c h\u00e0m cai t\u1ed5ng.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n h\u1ed9 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf Y\u00ean \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh L\u1ed9c, \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, l\u00ednh t\u1ec9nh \u00edt \u1ecfi, ch\u01b0a d\u00e1m khinh ti\u1ebfn. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi s\u1ee9c, gi\u1ee5c Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n mau \u0111em bi\u1ec1n binh v\u1ec1 t\u1ec9nh, chia \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n, ta \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 : 1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i Ninh B\u00ecnh, 1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f2n ng\u01b0\u01a1i, ta c\u0169ng xu\u1ed1ng d\u1ee5 gi\u1ee5c \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ea5y t\u00ean nh\u00e3i nh\u00e9p \u1edf h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng qua nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady. Nay gi\u1eb7c Ninh B\u00ecnh thua \u0111au, th\u00ec l\u0169 \u1ea5y nghe tin, kh\u00f4ng bao l\u00e2u c\u0169ng tan v\u1ee1. C\u00f2n ng\u01b0\u01a1i, trong v\u00f2ng 10 ng\u00e0y, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec, l\u1ea1i ch\u1ec9 m\u1ed7i v\u1ecb b\u1ed1i r\u1ed1i cu\u1ed1ng qu\u00fdt, \u0111\u1ed9ng t\u00fd th\u00ec k\u00eau qu\u00e2n \u00edt ! Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai ph\u00e1i l\u00e0m quan ch\u0103n d\u00e2n m\u1ed9t t\u1ec9nh, sao l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u00e8n nh\u00e1t nh\u01b0 v\u1eady ! C\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ? Hu\u1ed1ng chi bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i v\u00e0 qu\u00e2n Ngh\u1ec7 An hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u1edf t\u1ec9nh. L\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 400 l\u00ednh t\u1ec9nh \u1edf l\u1ea1i canh gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u00f2n th\u00ec ph\u00e2n ph\u00e1i cho vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. L\u1ea1i n\u1eefa, B\u1ed1 ch\u00ednh m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 x\u00e9t: n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed5 t\u00e0i, b\u00e0n m\u01b0u, qu\u00e9t s\u1ea1ch gi\u1eb7c gi\u00e3, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n \u0111i gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu cam ph\u1eadn k\u00e9m c\u1ecfi, b\u1ea5t t\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1ea5y th\u00ec l\u01b0u h\u1eb3n l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, giao h\u1ebft bi\u1ec1n binh v\u00e0 voi cho Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00ean thay \u0111i ti\u1ec5u. M\u1ed9t khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn b\u01b0\u1edbc \u1ea5y th\u00ec ng\u01b0\u01a1i th\u1eed ngh\u0129 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng dung \u1edf \u0111\u1eddi n\u1eefa kh\u00f4ng ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ngh\u1ec7 An k\u00edp gi\u1ee5c B\u00f9i C\u00f4ng Lai, do Kinh ph\u00e1i \u0111i, \u0111em ngay bi\u1ec1n binh H\u1eadu v\u1ec7 v\u00e0 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111\u1ebfn Thanh Hoa \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch l\u01b0u Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m \u0111i Thanh Hoa quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, r\u1ed3i th\u1ed1ng su\u1ea5t qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p : t\u1eeb Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u1edf d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Khi ra tr\u1eadn n\u1ebfu th\u1ea5y k\u1ebb n\u00e0o ch\u00f9n l\u1ea1i, th\u00ec cho tr\u1ecb b\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean sau. L\u1ea1i sai H\u00e0 Duy Phi\u00ean, T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, sung ch\u1ee9c Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa m\u1edbi l\u00f3 l\u00ean, Duy Phi\u00ean d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i ; vua khen l\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng v\u00ec nh\u00e0 vua m\u00e0 \u0111\u00e1nh k\u1ebb ch\u1ed1ng l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. B\u1ecdn Tr\u1ecdng v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m, b\u00e1i bi\u1ec7t. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, l\u00e0 t\u00fac v\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u01a1i, H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 vi\u1ec7n, nay c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c n\u00ean ngh\u0129 r\u1ed9ng m\u1edf m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc, s\u1edbm d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng to\u201d. Con c\u1ee7a Tr\u1ecdng l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n c\u0169ng cho theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Sai L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, \u0111i H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5. Cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, c\u0169ng sung l\u00e0m Tham t\u00e1n. Ph\u00e0m nh\u1eefng c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd m\u00e0 l\u00e0m cho \u1ed5n th\u1ecfa. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ec1u cho c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean : L\u00fd \u1edf tr\u00ean, \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u0110i\u1ec3n \u1edf d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p>Th\u0103ng T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00ean th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Th\u0103ng nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00ean H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m l\u1ec5 Th\u01b0\u1eddng t\u00e2n c\u00fang \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean \u0111\u1ec1u do s\u1edf Th\u1ecb v\u1ec7 chuy\u1ec3n b\u00e1o cho ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ch\u1ecdn l\u1ea5y b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u1ef1 ban th\u1ee9 tri\u1ec1u h\u1ea1, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c, chia \u0111i l\u00e0m l\u1ec5. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 ghi l\u00e0m l\u1ec7nh (T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c c\u00fang l\u1ec5 v\u1eadt ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u00ean ch\u1ee9c trong T\u1eeb t\u1ebf ty d\u00e2ng ti\u1ebfn).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : Ph\u00e0m nh\u1eefng t\u1eadp t\u1ea5u b\u00ed m\u1eadt do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 c\u1ea9n m\u1eadt, ho\u1eb7c l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i vua, ho\u1eb7cc ni\u00eam phong g\u1eedi \u0111i, ho\u1eb7c n\u00ean do c\u00e1c b\u1ed9 hay N\u1ed9i c\u00e1c b\u00ed m\u1eadt sao l\u1ee5c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 tu\u00e2n h\u00e0nh. Ngo\u00e0i ra, c\u00f3 l\u1eddi ph\u00ea giao xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 h\u1eefu quan sao l\u1ee5c ph\u00e1i \u0111i. N\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec do quan \u0111\u01b0\u01a1ng phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c sao l\u1ee5c ph\u00e1t \u0111i. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Sai H\u1ed9 b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ee3, theo ph\u00e9p m\u1edbi, \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u201cMinh M\u1ec7nh phi long\u201d (Ph\u00e9p \u0111\u00fac : d\u00f9ng 8 ph\u1ea7n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, 2 ph\u1ea7n k\u1ebdm, luy\u1ec7n l\u1eabn v\u1edbi nhau th\u00e0nh 1.000 l\u1ea1ng r\u1ed3i \u0111em 4.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c hoa v\u0103n, h\u00f2a tr\u1ed9n v\u1edbi nhau, ch\u1ebf luy\u1ec7n th\u00e0nh 5.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c).<\/p>\n<p>D\u00f9ng Cao H\u1eefu D\u1ef1c, Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng sung l\u00e0m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 ; \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh Cao H\u1eefu D\u1ef1c, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Lang trung C\u00f4ng b\u1ed9, sung vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c c\u00f4ng ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m \u1edf V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m binh l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh hay m\u1ed9 binh h\u1ec5 l\u00e0 l\u00ednh c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, th\u00ec h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; tr\u1ebb ch\u0103n, \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f2n c\u01a1 \u0111\u1ed9i n\u00e0o th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ea5t v\u1ea3, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, h\u1eb1ng th\u00e1ng, c\u1ea5p 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ng\u01b0\u1eddi ph\u00e2n ban ch\u1ec9 c\u1ea5p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Duy g\u1eb7p khi sai ph\u00e1i vi\u1ec7c qu\u00e2n, ho\u1eb7c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi, ho\u1eb7c \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ee9 l\u00e0 c\u00f3 ph\u00e2n ban hay kh\u00f4ng, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e1n x\u1eed l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 c\u00f3 d\u1ed3n th\u00e0nh c\u01a1 \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c tr\u00edch b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i, h\u00e0ng th\u00e1ng, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. L\u00ednh l\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng ban ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, h\u1eb1ng th\u00e1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. B\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 5 n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, t\u1eeb ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 Thanh Hoa b\u1eaft gi\u1eb7c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00e3 v\u1ec1 r\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan\u00a0 qu\u00e2n 1 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c r\u1ed3i, ch\u1ee9 c\u00f2n \u0111\u1ee3i g\u00ec th\u1eb1ng nh\u00e3i hay n\u00f3i kho\u00e1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng kia ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u1edf \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a r\u1eb1ng : \u201cTa cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u01a1i v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung dung, n\u00ean m\u1edbi \u1ee7y cho qu\u00e2n s\u1ef1 l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng. Th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc khi ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn, l\u0169 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh th\u1eafng lu\u00f4n nhi\u1ec1u tr\u1eadn, gi\u1ea3i v\u00e2y ngay cho H\u01b0ng H\u00f3a, th\u1ed5 ph\u1ec9 tan v\u1ee1, ch\u1ea1y tr\u1ed1n ra b\u1ed1n ph\u00eda. K\u1ecbp khi ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 t\u00ednh \u0111\u1ed1t tay \u0111\u00e3 qu\u00e1 n\u1eeda th\u00e1ng, th\u1ebf m\u00e0 ch\u01b0a gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, b\u1eaft m\u1ed9t \u0111\u1ee9a ph\u1ea3n ngh\u1ecbch n\u00e0o, ch\u1ec9 nghe n\u00f3i c\u1eafm tr\u1ea1i c\u1ed1 gi\u1eef m\u00e0 th\u00f4i. Nguy\u00ean ta sai \u0111i l\u00e0 c\u1ed1t sai ng\u01b0\u01a1i ra tr\u1eadn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1ee9 c\u00f3 sai ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t v\u00e1ch th\u00e0nh, c\u1ed1 gi\u1eef l\u1ea5y m\u00ecnh. Vi\u1ec7c n\u00e0y khi\u1ebfn cho ta b\u1ea5t b\u00ecnh l\u1eafm ; v\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Phan B\u00e1 V\u00e0nh, h\u0103ng h\u00e1i, qu\u00ean m\u00ecnh, l\u00e0m n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng, cho n\u00ean nay \u0111\u01b0\u1ee3c vinh phong t\u01b0\u1edbc b\u00e1. Khi \u1ea5y sao c\u00f3 tr\u00ed d\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ebfn nay, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p to\u00e1n gi\u1eb7c nh\u1ecf \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e0n b\u1ea1i, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i nghe ng\u01b0\u1eddi, c\u1ee9 loanh quanh nghe ng\u00f3ng, sao m\u00e0 b\u1ea5t t\u00e0i, b\u1ea5t tr\u00ed \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady ! Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u01b0\u01a1i, tu\u1ed5i gi\u00e0, s\u1ee9c y\u1ebfu, kh\u00f4ng c\u00f2n h\u0103ng h\u00e1i s\u1eafc b\u00e9n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00e9o \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c c\u1ee7a ta ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p hi\u1ec7n nay th\u1ebf n\u00e0o, v\u00e0 x\u00e9t m\u00ecnh c\u00f3 c\u00f2n kh\u1ecfe m\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef n\u1eefa kh\u00f4ng. Nay ti\u1ebft tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u01b0a d\u1ea7m, n\u1ebfu kh\u00f4ng k\u00edp qu\u00e9t s\u1ea1ch \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 s\u1edbm kh\u1ea3i ho\u00e0n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khi x\u1ea3y ra b\u1ea5t ti\u1ec7n ! Hay l\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd kh\u00ed tr\u1eddi n\u00f3ng n\u1ef1c, ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 bi\u1ebft ph\u1ea9y qu\u1ea1t, h\u00f3ng m\u00e1t, ng\u1ed3i nh\u00ecn cho gi\u1eb7c t\u1ef1 tr\u1ed1n c\u00e1i ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u1ea7n nh\u1ecdc s\u1ee9c b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft n\u1eefa ? C\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean ta s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 cho l\u00e0m ! L\u1ea1i n\u1eefa, Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n m\u1edbi th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u0169ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 qu\u00e2n l\u1eef. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 L\u00e3nh binh B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o c\u00f9ng 400, 500 bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ee7 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh ; r\u1ed3i ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi Tham t\u00e1n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111em quan qu\u00e2n ho\u1eb7c \u0111i \u0111\u1ebfn V\u0103n B\u00e0n v\u00e0 Tr\u1ea5n H\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u1edbi n\u1ed5i, ho\u1eb7c chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n c\u00e0n qu\u00e9t th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Xuy\u00ean, c\u1ed1t ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u00e1nh d\u1eb9p kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea3nh tay, ho\u1eb7c nh\u01b0 than t\u00e0n l\u1ea1i b\u1ed1c ch\u00e1y, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u00e2u. Ng\u01b0\u01a1i, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, kh\u00e1 t\u01b0 h\u1ecfi Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n : n\u1ebfu y mu\u1ed1n l\u0129nh ri\u00eang quan qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111i ti\u1ec5u, th\u00ec n\u00ean ph\u00e1i \u1ee7y Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu c\u00f9ng 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 hay 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 500 bi\u1ec1n binh, 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 l\u00f2ng k\u1ef3 th\u1ecb, gh\u00e9t ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng lao, th\u00ec l\u1ed7i \u1ea5y l\u1ea1i c\u00e0ng to h\u01a1n \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean v\u00e0 \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ee9c, t\u1eeb khi t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i v\u00e2y, th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 Th\u1ea1ch Bi \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i k\u1ebft \u0111\u1ea3ng v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean \u0111\u1ebfn chi\u1ebfm gi\u1eef 2 \u0111\u1ed9ng Hi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng, H\u00e0o Tr\u00e1ng thu\u1ed9c ch\u00e2u \u0110\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00f2i l\u1ea5y binh l\u01b0\u01a1ng. Th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd li\u1ec1n c\u00f9ng H\u1ed9 \u0111\u1ed1c H\u1ed3 H\u1ef1u th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh th\u1ee7y, b\u1ed9 3 l\u1ed9 do \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u0110\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. H\u1ef1u l\u1ea1i c\u00f3 n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00e0m vi\u1ec7c, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang, n\u00ean xin theo Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201c\u0110\u00e3 ph\u00e1i L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i l\u00e0m Tham t\u00e1n. C\u00f2n H\u1ed3 H\u1ef1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ec ho\u00e3n \u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n M\u01b0\u1eddng Cai thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111em \u0111i \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1. Nay ph\u1ee7 \u1ea5y kh\u1ea9n xin ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi sang Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh v\u1ec1 \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 r\u1ed9ng l\u1edbn s\u1ef1 c\u00f3 hay kh\u00f4ng m\u1ed9t M\u01b0\u1eddng Cai, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 k\u1ec3. Duy l\u0169 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri Tr\u1ea5n Ninh c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1edbi d\u00e2n v\u1edbi x\u00e3, l\u1ebd \u0111\u00e2u ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n h\u1ea1t nh\u00e0 m\u00ecnh b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c giam gi\u1eef l\u00e2u th\u1ebf ? V\u1eady b\u1ecdn th\u1ea7n ngh\u0129 n\u00ean s\u1ee9c sai g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n sang Nam Ch\u01b0\u1edfng b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecda, Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 xem \u00fd h\u1ecd th\u1ebf n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n M\u01b0\u1eddng Cai l\u01b0u ng\u1ee5 \u1edf Nam Ch\u01b0\u1edfng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u00e3 t\u1eebng truy\u1ec1n s\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ecd th\u1ea3 v\u1ec1 \u0111\u1ee7 s\u1ed1, nh\u01b0ng b\u1ea5y nay v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 tin tr\u1ea3 l\u1eddi. Nay n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng, theo l\u1ec7 s\u1edbm, mu\u1ed9n ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3 s\u1ee9 sang ch\u1ea7u. V\u1eady h\u00e3y ch\u1edd \u0111\u1ec3 b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ecfi r\u00f5, r\u1ed3i s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch \u0111\u1ed1i x\u1eed. Ph\u1ea3i g\u1eedi t\u1edd t\u01b0 \u0111\u1ec3 h\u1ed9i l\u1ea1i b\u00e0n l\u00e0m, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng, ch\u1ee9 n\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e0ng sai l\u00e0m th\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec3 d\u1ee5 b\u1ea3o h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc, th\u00ec h\u1ecd l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u1ea5y d\u1ecda n\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi ta, l\u1ea1i sinh ra b\u1ea5t ti\u1ec7n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn ph\u1ea3i gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 cho ch\u00edn c\u1ed1t l\u00e0m cho \u0111\u00fang, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 ch\u1edb n\u00ean khinh su\u1ea5t n\u00f3ng n\u1ea3y\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e1n ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n quan.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, nguy\u00ean H\u1ed9 ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, ph\u00f2ng h\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u01a1 nghi, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, cho ra m\u1eb7t tr\u1eadn l\u00e0m l\u00ednh g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. C\u00f2n Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e1n c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn l\u00e0 x\u00e9t h\u1ecfi h\u00ecnh \u00e1n, tuy c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean d\u00e2n, nh\u01b0ng, y c\u0169ng l\u00e0 quan gi\u1eef \u0111\u1ea5t, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u00e0n b\u1ea1c c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u, gi\u1eef y\u00ean th\u1ed5 d\u00e2n, d\u00f2 x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00ecnh, k\u1ebb gian nguy. \u0110\u1ebfn khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u00f9ng ra, Chi N\u00ea \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef, y c\u1ee9 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean ng\u1ed3i nh\u00ecn, kh\u00f4ng ngh\u0129 ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u1eb1ng th\u00e1ng, th\u00ec l\u1ed7i \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi l\u0169 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u ph\u1ea3n b\u1ed9i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh m\u1eadt t\u01b0 b\u1eaft gi\u1ea3i. Y v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng s\u1edbm c\u00f9ng nhau b\u00e0n b\u1ea1c, t\u00ecm c\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, t\u1ee5 t\u1eadp sinh vi\u1ec7c ! Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u1ed9i c\u00e0ng to h\u01a1n. V\u1eady c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u00e9t. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Ho\u00e1n b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh\u201d.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a. Vua sai quan \u0111\u1ea3o v\u0169, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u1ee9ng nghi\u1ec7m. L\u1ea1i sai ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u1ee5c b\u1ed9, thay phi\u00ean nhau c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111\u00e0n Tam th\u1ea7n, tr\u1eddi b\u00e8n m\u01b0a. Li\u1ec1n sai s\u1eafm \u0111\u1ee7 l\u1ec5 t\u1ea1, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Cao \u0110\u00f4i, Ng\u1ecdc \u0110\u00f4i (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c huy\u1ec7n An H\u00f3a), \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i v\u00e0 s\u00e1ch k\u00e9o th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u00e1. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh tr\u00f4ng th\u1ea5y h\u00fat ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn C\u1ef1 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e0y tuy h\u01a1i \u0111\u1eb9p \u00fd ta, nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u00f4ng th\u1eb3ng v\u00e0o ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 x\u1eed \u00e1n, th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u00e0m m\u1ef9 m\u00e3n l\u00f2ng ta ! V\u1ea3 l\u1ea1i l\u0169 bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u l\u1ea7n, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 y\u00ean \u1ee7i t\u1ea5m l\u00f2ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c cho vua, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng n\u1eefa. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 kh\u00ed th\u1ebf s\u1eafc b\u00e9n, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 S\u01a1n \u00c2m b\u1eaft s\u1ed1ng ho\u1eb7c gi\u1ebft s\u1ea1ch l\u0169 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, sau n\u00e0y ta quy\u1ebft kh\u00f4ng qu\u00ean c\u00f4ng l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e2u. C\u00f2n cu\u1ed9c th\u1eafng tr\u1eadn nho nh\u1ecf th\u1ebf n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a quan qu\u00e2n, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 k\u1ec3 l\u00e0 c\u00f4ng lao \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eady h\u00e1 n\u00ean \u0111\u00f2i th\u01b0\u1edfng ? H\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n h\u1ed9 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn 2 huy\u1ec7n Y\u00ean \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh L\u1ed9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 mu\u1ed9n r\u1ed3i ! S\u1ee3 ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng kh\u00f3 che \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc !\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00e1nh b\u1ea1i th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf x\u00e3 Ph\u1ee5ng C\u00f4ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ed9c) ph\u00e1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf K\u1ef3 Ng\u1ea3i, Nh\u00e2n L\u1ed9, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. Tin th\u1eafng tr\u1eadn \u1ea5y l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady. C\u1ee9 l\u00fd ra Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i l\u1ed7i, nay bi\u1ebft ru\u1ed5i ng\u1ef1a quay v\u1ec1, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1n b\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i, ch\u1ee9 ch\u01b0a n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n th\u01b0\u1edfng. Trong nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft, n\u1ebfu l\u00e0 d\u00e2n Kinh theo gi\u1eb7c, ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t r\u00f5 : l\u00e2u hay m\u1edbi, c\u00f3 hay kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn ch\u1ee9c danh c\u1ee7a gi\u1eb7c, n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed. N\u1ebfu l\u00e0 t\u1ed9i lo\u1ea1i th\u1ed5 M\u00e1n th\u00ec t\u1ee9c kh\u1eafc \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ea7n tra t\u1ea5n. V\u1ea3 l\u1ea1i, quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean, hi\u1ec7n nay, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 r\u1ed3i. Ph\u1ea3i n\u00ean c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai nh\u00e2n th\u1ebf th\u1eafng l\u1ee3i n\u00e0y mau mau ti\u1ebfn qu\u00e2n, b\u1eaft ngay cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ngh\u1ecbch l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang \u0111em \u0111\u1ebfn x\u1eed \u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n ch\u1ea7n ng\u00e0y n\u00e0y ng\u00e0y kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u1eeb ng\u00e0y quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i nhi\u1ec1u. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t ! Hu\u1ed1ng chi m\u00ecnh l\u00e0 quan v\u00f5, l\u1ea1i mang l\u00f2ng nh\u00fat nh\u00e1t, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ch\u00ednh m\u00ecnh ra tr\u1eadn ; k\u1ecbp khi c\u00f3 ch\u1ec9 gi\u1ee5c gi\u00e3 ti\u1ebfn c\u00f4ng, c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3 ! Nay Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u00f3 tr\u1eadn th\u1eafng n\u00e0y, th\u00ec Kh\u1ea3 B\u1eb1ng nghe th\u1ea5y li\u1ec7u c\u00f3 th\u1eb9n ch\u1ebft kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh B\u1ea3o t\u1eeb th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn \u0111\u00f3ng m\u1ed9t ch\u1ed7, \u0103n t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, r\u1ea5t l\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u, nay chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u1ec1 l\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a, c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung, c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Ban th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed5ng l\u00fd L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Ho\u00e0ng V\u0103n Khu\u00ea, Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ; Tham bi\u1ec7n \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean chuy\u00ean bi\u1ec7n, t\u00f2ng bi\u1ec7n v.v\u2026 c\u1ea5p k\u1ef7 kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCIV<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m thuy\u1ec1n Kinh ch\u1edf \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 v\u1eadn t\u1ea3i v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u0111i th\u00fa \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n ch\u1edf, hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, b\u1ed9 C\u00f4ng ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c sai quan \u0111i ki\u1ec3m nghi\u1ec7m : n\u1ebfu thuy\u1ec1n n\u00e0o nh\u1eb9, n\u1ed5i, kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i ho\u1eb7c l\u1ea1i ch\u1edf k\u00e8m h\u00e0ng ri\u00eang th\u00ec ph\u1ea3i h\u1eb7c t\u00e2u \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. N\u1ebfu t\u01b0 v\u1ecb bao che th\u00ec t\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng S\u01a1n, H\u01b0ng c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, 3 tr\u1ea1m S\u01a1n Quang, S\u01a1n \u0110\u1ed3ng, S\u01a1n X\u00e1 \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i b\u1eadn r\u1ed9n v\u1ea5t v\u1ea3 v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m, chuy\u1ec7n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0, b\u00e8n gia \u01a1n t\u1eeb ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 4 n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 sau, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho 15 quan ti\u1ec1n, 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Khi vi\u1ec7c y\u00ean th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ho\u00e0ng B\u00ecnh ((1) Ch\u00ednh t\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Th\u00ec B\u00ecnh (Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00ec ki\u00eang t\u00ean h\u00fay tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt ch\u1eef \u201cTh\u00ec\u201d), ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng C\u00f3t, nay thu\u1ed9c ph\u01b0\u1eddng Trung Ho\u00e0, qu\u1eadn C\u1ea7u Gi\u1ea5y, H\u00e0 N\u1ed9i.1), nguy\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa, Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ea1i B\u00f9i Tr\u1ea7n \u0110\u1ea3n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTheo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1 \u0111\u1eb7t 4 Su\u1ea5t th\u1eadp. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 [1831] b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c san b\u1ed5 c\u01a1 binh B\u1eafc Th\u00e0nh, h\u1ec5 \u0111\u1ed9i n\u00e0o nguy\u00ean c\u00f3 Su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u00ed sai kh\u00f3a l\u1ec7 r\u1ed3i th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng tr\u00ean c\u00e1c binh l\u00ednh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i chia l\u00e0m 4 th\u1eadp ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 [su\u1ea5t th\u1eadp] th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00eam. V\u1eady thi\u1ebft ngh\u0129 : x\u00e9t m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh, li\u1ec7u th\u1ebf gi\u1eb7c, quy\u1ebft \u0111\u00e1nh th\u1eafng, l\u00e0 do \u00f4ng t\u01b0\u1edbng. Khi ra qu\u00e2n k\u1ef3, khi d\u00f9ng ch\u00ednh binh d\u1ecdc, ngang, bi\u1ebfn h\u00f3a m\u00e0 kh\u00f4ng r\u1ed1i lo\u1ea1n : \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c. H\u00ecnh th\u1ee9c \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1edd x\u00ed. Cho n\u00ean m\u1ed7i th\u1eadp ph\u1ea3i c\u00f3 tr\u01b0\u1edfng th\u1eadp gi\u1eef c\u1edd l\u00e0m hi\u1ec7u cho qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1eebng m\u1ef1c cho khi chia, khi h\u1ee3p, ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c sau, ho\u1eb7c t\u1ea3, ho\u1eb7c h\u1eefu\u2026, cho n\u00ean h\u00e0ng ng\u0169 kh\u00f4ng r\u1ed1i lo\u1ea1n. N\u1ebfu trong m\u1ed9t th\u1eadp m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u01b0\u1edfng th\u1eadp, kh\u00f4ng ai cai qu\u1ea3n, th\u00ec khi thao di\u1ec5n, khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ec1 ch\u1ec9nh l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c ?<\/p>\n<p>\u201cNay xin cho trong c\u00e1c c\u01a1, nguy\u00ean c\u00f3 Su\u1ea5t th\u1eadp th\u1ef1c th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u00ed sai kh\u00f3a l\u1ec7 n\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu khuy\u1ebft th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn b\u1ed5 m\u1ed7i th\u1eadp m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng, chuy\u00ean gi\u1eef c\u1edd x\u00ed n\u1ebfu c\u00f3 ai tr\u00e1i qu\u00e2n lu\u1eadt, th\u00ec ch\u1ec9 tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o th\u1eadp tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, c\u00e1i t\u1ec7 d\u1ecda n\u1ea1t b\u1eaft binh l\u00ednh \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u0111\u1ec1u \u1edf Su\u1ea5t th\u1eadp. \u0110\u00f3 c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0ng \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n l\u00ednh c\u00f9ng l\u00e0ng, \u1edf qu\u00e2n ng\u0169 th\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u1edf l\u00e0ng l\u00e0 quan vi\u00ean. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng kho\u1ea3n ph\u1ee5 c\u1ea5p theo l\u1ec7 l\u00e0ng v\u00e0 nh\u1eefng m\u00f3n chi d\u00f9ng trong qu\u00e2n ng\u0169, ch\u00fang c\u1ee9 t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m cao l\u00ean ho\u1eb7c h\u1ea1 th\u1ea5p xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 b\u00f3c l\u1ed9t binh l\u00ednh ! Nay xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng kh\u00e1c, \u0111\u1ed9i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y\u201d. Vua giao s\u1edb \u1ea5y xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u00e9t.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh cho r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee7 ch\u1ed1t c\u1ee7a vi\u1ec7c d\u1ee5ng binh qu\u00fd \u1edf ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng, t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, th\u00ec hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, l\u00ednh bi\u1ebft k\u1ef7 lu\u1eadt. Ra tr\u1eadn, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, khi ng\u1ed3i, khi l\u00e0m, khi ti\u1ebfn, khi lui, ba qu\u00e2n \u0111\u1ec1u nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng lo g\u00ec kh\u00f4ng t\u1ec1 ch\u1ec9nh.<\/p>\n<p>\u201cNay m\u1ed7i \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 2 ngo\u1ea1i \u1ee7y, nh\u01b0 th\u1ebf tin r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 coi qu\u1ea3n g\u00ecn gi\u1eef l\u1eabn nhau r\u1ed3i, ch\u1ee9 sao c\u00f2n ph\u1ea3i chia th\u1eadp, \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edfng, ch\u1ec9 c\u00e2u n\u1ec7 theo ph\u00e9p c\u1ed5 l\u00e0m g\u00ec ? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u00ea l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o, c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec r\u1eb1ng l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0 ch\u1ed7 b\u00e0 con, l\u00e0ng x\u00f3m v\u1edbi nhau ; khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec h\u1ecd ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 b\u1ea3o v\u1ec7 l\u1eabn nhau l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c. N\u1ebfu c\u00f3 h\u1ea1ng quan v\u00f5 h\u00e8n k\u00e9m, sinh ra nh\u1eefng t\u1ec7 d\u1ecda n\u1ea1t, b\u00f3c l\u1ed9t, th\u00ec n\u00ean nghi\u00eam h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb, th\u00ec t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. N\u1ebfu c\u1ee9 ph\u1ea3i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng kh\u00e1c, ch\u01b0a ch\u1eafc ng\u00e0y sau \u0111\u00e3 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1ea1i, m\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 trong 5 qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, c\u1ee9 r\u00fat ch\u1ed7 kia b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0y, k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng h\u01a1n ngh\u00ecn, m\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch r\u1ed1i b\u1eddi, ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u1ed9n l\u00ean kh\u00f4ng sao k\u1ec3 xi\u1ebft ! L\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a C\u00f4ng Tr\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>H\u1ed3 H\u1ef1u, H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, m\u1eafc t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cH\u1ed3 H\u1ef1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh, ph\u00f2ng gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1. Khi \u0111\u00e3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eadt t\u01b0 c\u1ee7a t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh b\u1ea3o truy c\u1ee9u t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 ty Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, v\u00ec ch\u00fang \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p ; th\u1ebf m\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p g\u00ec \u0111\u1ec3 n\u00e3 b\u1eaft, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, h\u1ecdp t\u1eadp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, g\u00e2y th\u00e0nh v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn ! T\u1ed9i \u1ea5y d\u00f9 tr\u0103m mi\u1ec7ng c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ed1i. T\u1eeb khi th\u0103ng b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, H\u1ef1u l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u1eb9p n\u1ed5i gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec gi\u1ecfi giang \u0111\u00e1ng k\u1ec3 ! Th\u00e1ng 3 n\u0103m nay, Ninh B\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, do \u0111\u1ea5y 2 \u0111\u1ea1o S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eb7c lan tr\u00e0n. K\u1ecbp khi c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 ph\u00e1i H\u1ef1u \u0111i Ninh B\u00ecnh b\u1eaft gi\u1eb7c, H\u1ef1u l\u1ea1i t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec l\u1ea5y n\u00ea r\u1eb1ng trong h\u1ea1t c\u0169ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng. Ta c\u0169ng kh\u00f4ng \u00e9p nh\u01b0ng ch\u1ec9 tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng ph\u1ea3i l\u00e0m cho th\u00e0nh c\u00f4ng. H\u1ef1u, trong l\u00f2ng hoang mang kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec ! M\u00e3i l\u00e2u m\u1edbi ch\u1ecbu l\u00ean ng\u1ef1a, v\u1eeba tho\u1ea1t giao phong v\u1edbi gi\u1eb7c, quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi ! T\u1eeb \u0111\u1ea5y, m\u1ed9t ni\u1ec1m s\u1ee3 h\u00e3i, \u00f4m gi\u1eef ph\u1ee7 th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Oai, H\u1ef1u kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may g\u00ec n\u1eefa, ch\u1ec9 c\u00f2n bi\u1ebft xin t\u01b0\u1edbng, xin binh ! Do \u0111\u1ea5y gi\u1eb7c v\u00e2y b\u1ee9c H\u01b0ng H\u00f3a, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng, l\u1ea1i qua s\u00f4ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u L\u00e2m Thao v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n Thanh Ba, H\u1ea1 Hoa, Hoa Kh\u00ea, ch\u00e0 \u0111\u1ea1p r\u00f4ng r\u1ee1, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c nh\u00e2n d\u00e2n g\u1ea7n tan n\u00e1t h\u1ebft. Th\u1ebf th\u00ec t\u1ed9i c\u1ee7a H\u1ef1u l\u1ea1i c\u00e0ng to ! C\u0169ng may, tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y vi\u1ec7c, ta \u0111\u00e3 d\u1ef1 ph\u00f2ng, ph\u00e1i b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n mang binh, voi, thuy\u1ec1n v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, th\u1ee7y, l\u1ee5c \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, th\u1eafng lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y. C\u00f2n H\u1ef1u th\u00ec v\u1eabn c\u1ea9n th\u1eadn tr\u00e1nh t\u00ean \u0111\u1ea1n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u00e2n ra \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn. Xem ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1eafn l\u00e0m th\u1ef1c \u0111\u00e3 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t t\u1ed9i l\u1ed7i, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat t\u01a1 t\u00f3c c\u00f4ng lao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1n b\u00f9 chu\u1ed9c l\u1ea1i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, H\u1ef1u m\u1edbi t\u1ef1 xin \u0111i theo Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111\u1ec3 \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. Th\u1eed ngh\u0129 : Ta sao l\u1ea1i kh\u00f4ng mu\u1ed1n cho h\u1eafn l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i ? Ta v\u1eabn mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 r\u1eeda m\u1eb7t cho v\u0103n th\u1ea7n n\u00ean th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u1ee5c H\u1ef1u ti\u1ebfn binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau l\u00e8m nh\u00e8m, \u0111\u1ec3 ho\u1eb7c gi\u1ea3 nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat c\u00f4ng ! Kh\u00f4ng ng\u1edd k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i h\u00e8n nh\u00e1t \u1ea5y l\u00e0m ph\u1ee5 l\u00f2ng ta ! Nay l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o x\u00f3 r\u1eebng\u00a0 t\u1eeb n\u1eeda th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, H\u1ef1u m\u1edbi t\u1ef1 xin \u0111i t\u00f2ng chinh, mu\u1ed1n c\u01b0\u1edbp c\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i m\u00ecnh? Ng\u01b0\u1eddi sao c\u00f3 v\u00f4 s\u1ec9 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! T\u00e2m \u0111\u1ecba sao l\u1ea1i x\u1ea3o tr\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! V\u00ec v\u1eady ta kh\u00f4ng cho \u0111i.<\/p>\n<p>\u201cTa r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u00fang ph\u00e1p lu\u1eadt. N\u1ebfu l\u1ea1i khoan th\u1ee9, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e8n nh\u00e1t \u0111\u1edbn k\u00e9m v\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, ra l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea V\u0103n Luy\u1ec7n \u0111em t\u1edd d\u1ee5 \u0111i S\u01a1n T\u00e2y tuy\u00ean b\u1ea3o, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111o\u1ea1t ch\u1ee9c c\u1ee7a H\u1ef1u, tri\u1ec7t v\u1ec1, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, H\u1ef1u b\u1ecb giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t. Cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, v\u1eabn sung l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 ; c\u00f2n \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c th\u00ec giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y c\u00f9ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Thi\u1ec7u H\u00f3a thu\u1ed9c Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ed9ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 l\u0169 gi\u1eb7c \u1edf C\u1ea9m Th\u1ee7y, h\u1ea1 li\u1ec1n m\u1ea5y \u0111\u1ed3n, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u kh\u00ed gi\u1edbi. Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau l\u00e8m nh\u00e8m. Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng th\u00e2n l\u00e0m h\u1ed9 ph\u1ee7, bao l\u00e2u ch\u1eb3ng th\u1ea5y b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tin th\u1eafng tr\u1eadn ! Th\u1ebf m\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ed9ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh d\u00f5ng ti\u1ebfn \u0111i gi\u1ebft gi\u1eb7c, th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn n\u00e0y c\u0169ng kh\u00e1 l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 ch\u1ecbu. N\u00ean ph\u1ea3i h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1eafn. Tr\u01b0\u1edbc kia, d\u01b0\u1edbi t\u00ean \u0110\u00ecnh C\u1ed9ng c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, nay chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c c\u1ea3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn nh\u01b0 th\u1ed5 ty H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00e1c l\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110\u00ecnh C\u1ed9ng l\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng mi\u1ec1n Th\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c Y\u00ean L\u00ea (t\u00ean \u0111\u1ea5t) th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai. Ra l\u1ec7nh truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>S\u1ee9 b\u1ed9 sang Xi\u00eam l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9c d\u00f2 bi\u1ebft tin r\u1eb1ng quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean l\u00e0 \u1ed1c nha X\u00f4 Ca L\u1ed9c l\u00e0m ph\u1ea3n Ch\u00e2n L\u1ea1p, sang theo n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, xin qu\u00e2n ti\u1ebfp h\u1ed9. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 ph\u00e1i binh, voi, thuy\u1ec1n \u0111i sang c\u00e1c x\u1ee9 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2n B\u00f4n.<\/p>\n<p>Khi s\u1ee9 b\u1ed9 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn An Giang, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cX\u00f4 Ca L\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m An ph\u1ee7 \u1edf Ph\u1ee7 L\u1eadt, theo em vua Phi\u00ean l\u00e0 N\u1eb7c Giun \u1edf l\u00e2u b\u00ean Xi\u00eam, ho\u1eb7c gi\u1ea3 y v\u1eabn th\u00f4ng m\u01b0u v\u1edbi \u1ed1c nha \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n Ch\u00e2n L\u1ea1p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 do nghe \u0111\u1ed3n, \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng x\u00f3 ch\u1ee3, \u0111em so v\u1edbi l\u00fd th\u1ebf, ch\u1eeda ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00fang. Duy vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 c\u00f3 chu\u1ea9n b\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i. Th\u00e0nh t\u1ec9nh An Giang hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng x\u00e2y \u0111\u1eafp, l\u00ednh t\u1ec9nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m \u1edf c\u00f4ng s\u1edf ; n\u1ebfu c\u00f3 sai ph\u00e1i c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 1 L\u00e3nh binh, 2 Qu\u1ea3n c\u01a1, 1.000 bi\u1ec1n binh chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ee7 thuy\u1ec1n, s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, th\u1ee7y, l\u1ee5c c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng. L\u1ea1i gi\u1ee5c b\u1ecdn Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee9c th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n v\u1ec1 Kinh. Khi \u0111\u1ebfn Kinh, Th\u1ee9c b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng d\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c do nguy\u00ean h\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf V\u0103n B\u00e0n l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa, Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, h\u1ed9i c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u00e1n, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Tr\u1ea5n An v\u00e0 vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129, Chi\u00eau T\u1ea5n chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n b\u1eaft. L\u1ea1i t\u01b0 g\u1ea5p cho qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, th\u00ec ra m\u1ed9t l\u0169 t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc, m\u1ed9t b\u1ecdn qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf V\u0103n B\u00e0n. V\u00e0, m\u1ed9t l\u1ed9 \u0110\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ee7 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c. Ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y n\u00ean kh\u1ea9n c\u1ea5p gi\u1ee5c Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u00e1n \u0111\u1ed1c th\u00fac binh v\u00e0 voi, thu ph\u1ee5c Tr\u1ea5n H\u00e0. R\u1ed3i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ee3i Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111i\u1ec1u b\u00e1t quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, m\u00e0 th\u1ed5 ph\u1ec9 h\u00e3y c\u00f2n b\u00e1m ch\u1eafc Tr\u1ea5n H\u00e0, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111em bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u0103n B\u00e0n, c\u1ed1t b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8 l\u0169 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ed1ng. C\u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u00e2u. Nay th\u1ed5 ph\u1ec9 \u0111\u00e3 g\u1ea7n qu\u00e9t s\u1ea1ch, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u0169 nh\u00e3i \u1ea5y h\u00e3y c\u00f2n chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u0169y ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, th\u00ec t\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1ecf !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ebft \u0110oan ng\u1ecd. Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng v\u00f5 l\u1edbn, nh\u1ecf ba \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng H\u00f3a v\u00e0 Thanh Hoa ph\u1ea3i gi\u00e3i n\u1eafng v\u00e1c gi\u00e1o, v\u00ec n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 ng\u00e0y t\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn, li\u1ec1n sai th\u1ecb v\u1ec7 mang qu\u1ea1t, kh\u0103n tay, h\u00e0o bao g\u1ea5m, tr\u00e0, qu\u1ea3, chia \u0111i th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu d\u1ea7n, vua th\u00e2n \u0111i c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i \u0111\u1ebfn Thi\u1ec7u H\u00f3a b\u1eaft gi\u1eb7c. C\u00f3 s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cMau mau gi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 d\u00e2ng c\u00f4ng ngay. Ch\u1eafc r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay gi\u1eb7c nghe tin, \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00e1nh v\u00e0 ph\u00e1 tan th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Kh\u00f4 Ki\u1ec1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba). Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng c\u0169ng \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n Ma C\u1ed1c c\u1ee7a gi\u1eb7c, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1 l\u1ea9n ch\u1ea1y. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem l\u1eddi t\u00e2u, th\u1ea5y c\u0169ng h\u01a1i v\u1eeba l\u00f2ng ta, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ch\u01b0a ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, th\u00ec ch\u01b0a th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i. Nay l\u0169 ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, n\u00ean ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh kh\u1ecfe, khi\u1ebfn cho b\u1ecdn gi\u1eb7c ph\u1ee5c t\u1ed9i, th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 s\u1ee9c h\u1ecfi Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Binh c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, gi\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ed3n tr\u1ed1n. L\u00fd li\u1ec1n chia \u1ee7y Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Giai coi qu\u1ea3n 8 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 v\u00e0 thuy\u1ec1n th\u1ee7y c\u01a1, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0110\u00e0 B\u1eafc. L\u00fd th\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi th\u1eb3ng \u0111\u00e1nh S\u00f9ng Phong. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, th\u00ec \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1, \u0110inh C\u00f4ng L\u00e2n c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u1eaft c\u1ea3 v\u1ee3 con ch\u1ea1y tr\u1ed1n, b\u1ecf l\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda tr\u00ean 10 n\u00f3c. L\u00fd cho \u0111\u1ed1t h\u1ebft, r\u1ed3i l\u1ea1i k\u00e9o v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Qu\u1ef3nh L\u00e2m. B\u1ecdn Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng Hi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng, gi\u1eb7c \u1edf r\u1eebng r\u1eadm b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, b\u1eafn s\u00fang, qu\u00e2n ta b\u1eafn l\u1ea1i h\u1ed3i l\u00e2u, gi\u1eb7c r\u00fat lui. B\u1ecdn Quy\u1ec1n l\u1ea1i d\u1eabn binh thuy\u1ec1n ch\u00e8o ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng m\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean. Hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c. Quy\u1ec1n \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u1edf \u0111\u1ea5y, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u00fd \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0ng tu\u1ea7n nay, ch\u01b0a th\u1ea5y ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u b\u00e1o. M\u1ea5y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 s\u1ee9c h\u1ecfi, nay ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u00e2u, l\u00f2ng ta t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, n\u00ean c\u00f3 phi t\u1ea5u b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. K\u1ecbp khi m\u1edf ra xem k\u1ef9 th\u00ec l\u1ea1i l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng : ch\u1eb3ng qua l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c tr\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ecf, \u0111\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 tr\u1ed1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c. \u0110\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec, m\u00e0 r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf Qu\u1ef3nh L\u00e2m khi gi\u1eb7c c\u00f2n gi\u1eef \u0110\u00e0 B\u1eafc l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng h\u1ee3p ! V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c binh c\u1ed1t ph\u1ea3i mau ch\u00f3ng, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i h\u00e0ng tu\u1ea7n, l\u00e0m nh\u1ee5t nhu\u1ec7 kh\u00ed, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u01b0\u1ee3c gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n xa ! L\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1eb3ng l\u1ea5y \u0110\u00e0 B\u1eafc, dung t\u00fang cho gi\u1eb7c l\u1ea3ng v\u1ea3ng dong l\u01b0\u1ee3n, r\u1ed3i c\u00f3 khi ch\u00fang l\u1ea1i nh\u00e2n k\u1ebd s\u01a1 h\u1edf l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, h\u00e1 kh\u00f4ng h\u1ecfng vi\u1ec7c ? Ng\u01b0\u01a1i th\u1eed ngh\u0129 c\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i t\u1ed9i n\u1eb7ng \u1ea5y kh\u00f4ng ? Ta kh\u00f4ng ng\u1edd ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i b\u1ea5t t\u00e0i \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf ! Nay L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ee7 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c tham t\u00e1n r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u00e0m c\u00e1ch th\u1ebf n\u00e0o b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho ra \u00e1n ; d\u1eadp t\u1eaft lu\u00f4n th\u1ec3 t\u1ea5t c\u1ea3 th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u1ed9t d\u1ea3i \u0110\u00e0 B\u1eafc, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc : \u0111\u00f3ng qu\u00e2n m\u1ed9t ch\u1ed7, \u0103n h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng. T\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng nh\u1eb9 \u0111\u00e2u. Hu\u1ed1ng chi nay \u0111ang gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1, r\u1eebng n\u00fai nhi\u1ec1u ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, l\u1ea1i s\u1eafp m\u01b0a l\u1ee5t \u0111\u1ebfn n\u01a1i, tr\u1edf ng\u1ea1i cho vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n, c\u1ea7m c\u1ef1 l\u00e2u ng\u00e0y sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady h\u1ea1n cho ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng l\u0169 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n n\u1ed9i trong th\u00e1ng n\u00e0y ph\u1ea3i d\u1eb9p h\u1ebft gi\u1eb7c gi\u00e3, s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. N\u1ebfu tho\u00e1i th\u00e1c, ch\u1eadm tr\u1ec5, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u0169 ph\u1ec9 Thanh Xuy\u00ean l\u1ea9n l\u00fat \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf m\u00e9 B\u1ea5t B\u1ea1t, Tu V\u0169, s\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n l\u1ea5y binh l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000 t\u00ean \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch Ph\u01b0\u1ee3ng Mao, L\u0103ng S\u01b0\u01a1ng b\u00ean b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng \u0110\u00e0. V\u1ea3 l\u1ea1i, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111\u00f3ng binh \u1edf Qu\u1ef3nh L\u00e2m, m\u00e0 l\u0169 ph\u1ec9 \u1edf ngay \u0111\u1eb1ng sau, thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u00f2n \u0111\u1ed7 \u1edf xa Qu\u1ea3ng B\u1ecb c\u00e1ch Tu V\u0169 1 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1ee3 b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, n\u00ean \u0111\u00e3 phi t\u01b0 ngay cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Oai v\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n m\u00ecnh v\u00e0 s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi, k\u1ecbp \u0111i ti\u1ec5u ph\u1ec9, r\u1ed3i do b\u1edd Nam s\u00f4ng \u0110\u00e0, h\u1ed9 t\u1ed1ng thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i s\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Oai l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ea3ng \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng, v\u00e0 phi b\u00e1o cho H\u01b0ng H\u00f3a canh ph\u00f2ng theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh li\u1ec7u v\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p ph\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cC\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec vi\u1ec7c th\u00e1m b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c tuy ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 th\u1ef1c c\u1ea3, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd hi\u1ec7n \u1edf Qu\u1ef3nh L\u00e2m, th\u00ec c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1ed9t l\u1ed9 \u0110\u00e0 B\u1eafc. V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00e2n nhu H\u01b0ng H\u00f3a kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, thuy\u1ec1n ch\u1edf c\u0169ng \u00edt, vi\u1ec7c chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t, m\u00e0 qu\u00e2n 2 \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean v\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n l\u00e0 qu\u00e2n sinh l\u1ef1c. V\u1eady, m\u1ed9t l\u1ed9 \u0110\u00e0 Giang c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u00ean giao cho 2 vi\u00ean n\u00e0y ch\u1eb7n b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn chuy\u1ec3n mau \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ed1t \u0111\u00fang h\u1eb9n ti\u1ebfp t\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111un \u0111\u1ea9y cho H\u01b0ng H\u00f3a n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, H\u1ed9 ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a, th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i Thanh Xuy\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTham t\u00e1n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 theo Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111i ti\u1ec5u th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc, v\u1eady th\u1ea7n xin ch\u1ecdn n\u01a1i \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, ch\u1edd binh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ebfn, hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 gi\u1ee5c ti\u1ebfn mau kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1edd \u0111\u1ee3i, r\u1ed3i ng\u01b0\u01a1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m b\u1ecdn ph\u1ec9 g\u1ea7n \u1edf b\u00ean b\u1edd t\u1ea3 s\u00f4ng \u0110\u00e0. N\u1ebfu \u0111\u00e3 qu\u00e9t ph\u1ec9 s\u1ea1ch r\u1ed3i th\u00ec truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean ho\u1eb7c Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n \u0111em 1 v\u1ec7 Kinh binh \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. N\u1ebfu Thanh Xuy\u00ean \u0111\u00e3 b\u00ecnh, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chuy\u1ec3n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn V\u0103n B\u00e0n. T\u1eeb \u0111\u00e2y tr\u1edf \u0111i, t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n th\u1ebf n\u00e0o, c\u1ee9 3 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai h\u1ed9i ti\u1ec5u th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf La S\u01a1n, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba. B\u1ecdn ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. [Quan qu\u00e2n] ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng, \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng Giang, gi\u1eb7c c\u0169ng b\u1ecf \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng, tr\u1ed1n \u0111i. B\u1ea5y gi\u1edd g\u1eb7p khi m\u01b0a to, n\u01b0\u1edbc l\u00ean, b\u1ecdn Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ed9ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec chuy\u1ec3n v\u1ec1 Ph\u1ed1 C\u00e1t, v\u1eeba \u0111\u1ebfn s\u00e1ch C\u1ed5 Bi\u1ec7n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba) th\u00ec g\u1eb7p \u0111\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng li\u1ec1n c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai gi\u1eefa huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u00e0 huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ed9c m\u00e0 ti\u1ebfn. H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh m\u00e0 ti\u1ebfn. Trong khi \u0111i, c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ec1u g\u1eb7p gi\u1eb7c th\u1ee7 hi\u1ec3m, ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean : ho\u1eb7c s\u00fang b\u1eafn, ho\u1eb7c dao ch\u00e9m. Ph\u1ec9, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecf kh\u00ed gi\u1edbi, ch\u1ea1y tr\u1ed1n. K\u1ecbp khi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t, l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1eafm c\u1edd, b\u00e0y tr\u1eadn. Qu\u00e2n ta b\u1eafn s\u00fang, gi\u1ebft m\u1ea5y t\u00ean. Gi\u1eb7c do ph\u00eda sau \u0111\u1ed3n, tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng. Quan qu\u00e2n ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t h\u1ebft \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c. Th\u1ed5 ty H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c \u1edf Kh\u00f4 Ki\u1ec1u c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean ph\u1ec9 \u0111em n\u1ed9p. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e3 ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn, lu\u00f4n ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ed3n Ho\u00e0ng Giang v\u00e0 Ph\u1ed1 C\u00e1t, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Duy b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea9n tr\u1ed1n trong r\u1eebng r\u1eadm, l\u1ea1i ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c n\u00e0o trong b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Long v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00f2ng ta ch\u01b0a s\u01b0\u1edbng ! L\u0169 ng\u01b0\u01a1i nh\u00e2n c\u00e1i th\u1ebf th\u1eafng l\u1ee3i n\u00e0y \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, l\u00ednh, d\u00f5ng, ho\u1eb7c treo gi\u1ea3i\u00a0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng c\u1ed1t sao v\u00e0o l\u00f9ng t\u1eadn r\u1eebng, qu\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1eaft h\u1ebft b\u1ecdn kia \u0111em \u0111\u1ebfn k\u1ebft \u00e1n. C\u00f2n quan qu\u00e2n, th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng chung cho 1.000 quan ti\u1ec1n ; Th\u1ed5 ty H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c th\u0103ng ngay Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf, 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh An Giang ti\u1ebfn c\u00e1 s\u1ea5u. T\u01b0 cho t\u1ec9nh Phi\u00ean An ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi An Giang c\u00f9ng ch\u1edf, nh\u01b0ng \u0111i l\u1ea1i 2 l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecbu. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNam K\u1ef3 m\u1edbi chia h\u1ea1t \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh, duy m\u1ed9t t\u1ec9nh Phi\u00ean An, qu\u00e2n, voi v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c h\u1ea1t. L\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i giao th\u00f4ng qua l\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c thuy\u1ec1n b\u00e8 v\u00e0 c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1ec9nh b\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng b\u00e1o cho : h\u1eb1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u1ea1i h\u1eb1ng b\u00e1c \u0111i, sao l\u00f2ng chia r\u1ebd h\u1eb9p h\u00f2i th\u1ebf ? Gi\u00e1 th\u1eed c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i m\u00e0 c\u1ee9 ng\u0103n tr\u1edf d\u00f9ng d\u1eb1ng nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ecfng vi\u1ec7c \u01b0 ! V\u1eady kh\u00e1 n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan trong b\u1edd c\u00f5i 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 : t\u1eeb nay n\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, h\u1ec5 c\u00e1c n\u01a1i c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng ph\u1ea3i b\u00e1o \u0111\u1ebfn th\u00ec n\u00ean th\u1ecfa thu\u1eadn c\u00f9ng l\u00e0m, kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1eef c\u00e1i \u00fd ki\u1ebfn ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u00e0y, kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1 s\u1ea5u l\u00e0 gi\u1ed1ng c\u00e1 \u00e1c. Nam K\u1ef3 h\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u giao cho nh\u00e0 b\u1ebfp l\u00e0m th\u1ecbt, l\u00e0 c\u1ed1t mu\u1ed1n cho tuy\u1ec7t gi\u1ed1ng n\u00f3 \u0111i th\u00f4i. Nay ngh\u0129 : \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u01a1i kh\u00f3, v\u1eady b\u1ecf l\u1ec7 ti\u1ebfn \u1ea5y \u0111i. T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1eafc sai cho b\u1ed9 t\u01b0 l\u1ea5y, th\u00ec h\u00e3y mang n\u1ed9p\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i t\u1ec9nh, ph\u00e0m c\u00e1c t\u1eadp t\u1ea5u, c\u00e1c \u0111\u1ec1 b\u1ea3n, \u0111\u1ec1u do L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c n\u00eau phi\u1ebfu x\u00e9t ngh\u0129, c\u00f2n c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>Sai \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n ph\u00e1i c\u00e1c vi\u00ean khoa, \u0111\u1ea1o \u0111i tu\u1ea7n tra c\u00e1c s\u1edf : N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, 1 th\u00e1ng 3 l\u1ea7n ; V\u0169 kh\u1ed1, kho th\u00f3c v\u00e0 kho ti\u1ec1n \u1edf Kinh m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n ; n\u1ebfu c\u00f3 quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ee7a kho c\u1ea5t \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ee3p ph\u00e1p, th\u00ec tham h\u1eb7c. Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o b\u00e0i ng\u00e0 tu\u1ea7n tra \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 x\u00e9t nghi\u1ec7m ng\u1ef1a c\u00f4ng \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9. D\u00f9ng nh\u1eefng vi\u00ean \u1edf c\u00e1c khoa, \u0111\u1ea1o, h\u1ed9i c\u00f9ng c\u00e1c ty vi\u00ean b\u1ed9 Binh c\u1ee9 theo \u0111\u00fang k\u1ef3 m\u00e0 kh\u00e1m nghi\u1ec7m. \u0110\u00ecnh vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110inh Phi\u00ean, tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn 70, vi\u1ec7n l\u1ec7, xin v\u1ec1 h\u01b0u. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf cho r\u1eb1ng v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a \u0110inh Phi\u00ean c\u00f2n kham d\u00f9ng v\u1ec1 gi\u00e1o ch\u1ee9c, b\u00e8n t\u00e2u xin th\u0103ng b\u1ed5 Gi\u00e1o th\u1ee5 T\u00e2n B\u00ecnh. Vua cho. (Phi\u00ean, tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 tham d\u1ef1 gi\u00fap vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5, v\u00ec ph\u1ea1m l\u1ed7i, b\u1ecb c\u00e1ch, sau \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o).<\/p>\n<p>Sai Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, ph\u00e1t l\u00ednh v\u00e0 thuy\u1ec1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ph\u00f2ng b\u1eaft gi\u1eb7c bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Binh l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u0169 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Phi\u00ean An, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecf tr\u1ed1n. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 vua d\u1ee5 b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, l\u00fac t\u0129nh th\u00ec l\u00e0m ru\u1ed9ng, l\u00fac \u0111\u1ed9ng th\u00ec l\u00e0m binh, ph\u00f2ng b\u1ecb d\u00f9ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c. Th\u1ebf m\u00e0 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia h\u1ea1t \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh m\u1edbi tho\u1ea1t d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c c\u01a1, th\u1ebf m\u00e0 trong \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 3, 4 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, c\u00f3 khi qu\u00e1 l\u1eafm, \u0111\u1ebfn 8, 9 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi ! C\u00f2n ngo\u00e0i ra ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec s\u1ef1 tr\u1ed1n tr\u00e1nh t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edt ! N\u1ebfu theo l\u1ec7, c\u1eaft b\u1ecf, s\u1ee3 ch\u00fang c\u00e0ng \u0111ua h\u01a1n m\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u00e0 c\u00f9ng ! V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn ch\u00fang nguy\u00ean l\u00fac \u0111\u1ea7u m\u1edbi l\u1eadp, \u0111\u1ec1u c\u00f3 h\u1ecd t\u00ean, qu\u00ea qu\u00e1n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ghi h\u00e3o v\u00e0o s\u1ed5 m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u00f3 t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1ea1m th\u1eddi l\u00e1nh m\u00ecnh, ra n\u01a1i n\u00e0y, r\u1ed3i v\u00e0o n\u01a1i kia, ch\u1ee9 \u0111i \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 kh\u00f4ng \u1edf trong v\u00f2ng th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh ? Ch\u1ec9 v\u00ec theo n\u1ebfp th\u00e0nh quen, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb tr\u1ed1n tr\u00e1nh, x\u00f3m l\u00e0ng l\u1ea1i che \u0111\u1eady, ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00f4ng ki\u1ec3m s\u00e1t, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00f3 th\u00f4i. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Nay n\u00ean m\u1ed9t phen s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eady sai c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean, Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An \u2013 H\u00e0 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ki\u00eam h\u1ea1t ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 ngay v\u00e0o s\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ho\u1eb7c n\u00ean theo qu\u00ea qu\u00e1n, b\u1eaft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, ho\u1eb7c n\u00ean s\u1ee9c cho t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 l\u00ednh tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u00f4n x\u00e3 ti\u1ebfp c\u1eadn ph\u1ea3i t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch b\u1eaft gi\u1ea3i. Ho\u1eb7c c\u1ee9 theo s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n tr\u1ed1n, giao v\u1ec1 d\u00e2n l\u00e0ng b\u1eaft c\u00f9ng ch\u1ecbu binh dao r\u1ed3i m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ed5 sung v\u00e0o, mi\u1ec5n l\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho d\u00e2n kh\u00f4ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh, binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7. [B\u1ed9 Binh ng\u01b0\u01a1i n\u00ean] b\u00e0n cho \u1ed5n th\u1ecfa r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean !<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n ta, sau khi \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n \u00e1, chia l\u00e0m 5 \u0111\u01b0\u1eddng (1 \u0111\u01b0\u1eddng do x\u1ee9 V\u0103n \u0110\u00f4i, x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng L\u0169ng ; 1 \u0111\u01b0\u1eddng do x\u1ee9 Ng\u1eadp Nh\u00e2m, x\u00e3 Ch\u00e2n Ph\u01b0\u1edbc ; 1 \u0111\u01b0\u1eddng do x\u1ee9 Th\u00e1p \u0110\u00f4i, x\u00e3 Ch\u00e2n Ph\u01b0\u1edbc ; 1 \u0111\u01b0\u1eddng do ch\u00f9a Da \u0110a, x\u00e3 V\u0103n L\u00e3ng ; 1 \u0111\u01b0\u1eddng do x\u1ee9 L\u0169ng Nh\u1eabm, x\u00e3 V\u0103n L\u00e3ng), h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. Khi \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u00c2m, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng c\u00f9ng L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch Bi. Ta li\u1ec1n \u0111\u1ed5 ra b\u1ed1n ng\u1ea3 l\u00f9ng b\u1eaft. Gi\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai, d\u1ef1ng tr\u1ea1i h\u01a1n 30 n\u01a1i. Ta \u0111\u1ed1t ph\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t n\u01a1i n\u00e0o. Nh\u1eefng gia s\u00fac v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111em ph\u00e2n ph\u00e1t cho qu\u00e2n l\u00ednh. B\u1ecdn C\u1ef1 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, quan qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng pha, v\u01b0\u1ee3t qua hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Duy ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf n\u00e0o trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, l\u00f2ng ta th\u1eadt ch\u01b0a th\u1ea5y h\u1ea3 ! B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng, l\u1ea1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 nh\u01b0 \u0111\u1eafp n\u00fai c\u00f2n b\u1ecf thi\u1ebfu m\u1ed9t s\u1ecdt \u0111\u1ea5t !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Tham t\u00e1n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n Qu\u1ef3nh L\u00e2m, \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u0169 gi\u1eb7c Thanh Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u B\u1ea5t B\u1ea1t, li\u1ec1n phi s\u1ee9c cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em thuy\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed9ng Hi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng, ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0110\u00e0 B\u1eafc. L\u1ea1i \u0111\u1ec3 V\u1ec7 \u00fay \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i \u0111em 600 l\u00ednh, 2 th\u1edbt voi, \u0111\u00f3ng gi\u1eef Qu\u1ef3nh L\u00e2m \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng, r\u1ed3i b\u1ecdn L\u00fd \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi lui v\u1ec1 Tu V\u0169, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. \u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch S\u01a1n Vi, Th\u1eafng S\u01a1n. Gi\u1eb7c tan v\u1ee1 ch\u1ea1y, ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 t\u00ean. \u0110\u1ea1o binh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u00e1ch C\u1ef1 \u0110\u1ed3ng, C\u1ef1 Th\u1eafng th\u00ec Th\u1ef1 ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n c\u0169ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, c\u00f9ng h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u00e1nh ; gi\u1eb7c tan tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng. Ta \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 1 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng. Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u0169ng t\u1eeb S\u01a1n T\u00e2y ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn ph\u1ec9 qu\u00e8n l\u1ebb t\u1ebb d\u0103m ba \u0111\u1ee9a h\u1ecdp l\u1ea1i, th\u1eeba c\u01a1 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady. Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd th\u00e2n l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eeb S\u00f9ng Phong lui v\u1ec1 Qu\u1ef3nh L\u00e2m, nay l\u1ea1i t\u1eeb Qu\u1ef3nh L\u00e2m lui v\u1ec1 B\u1ea5t B\u1ea1t, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 m\u00ecnh l\u1ea1i v\u1ed9i v\u00e3 lui qu\u00e2n ? Th\u1eed ngh\u0129, n\u1ebfu kh\u00e9p v\u00e0o qu\u00e2n ph\u00e1p th\u00ec ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng t\u1ed9i g\u00ec ? N\u1ebfu m\u01b0\u1ee3n c\u1edb r\u1eb1ng b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n n\u1ed5i d\u1eady, e ch\u00fang ch\u1eb9n \u1edf ph\u00eda sau, th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea7n sai ph\u00e1i m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf c\u0169ng \u0111\u1ee7 di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ph\u1ec9 qu\u00e8n \u1ea5y, ch\u1ee9 sao l\u1ea1i d\u1eabn \u0111\u1ea1i binh m\u00e0 lui ? Th\u1ebf l\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u00e3 v\u00f4 c\u00f4ng, lui c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng s\u00e1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u00fd l\u1ebd nh\u01b0 v\u1eady ! S\u01a1n \u00c2m kia v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 n\u01a1i tuy\u1ec7t hi\u1ec3m. Th\u1ebf m\u00e0 n\u0103m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 c\u00f9ng ti\u1ebfn, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c. C\u00f2n Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, qu\u1ea3n l\u0129nh t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, binh, d\u00f5ng kh\u00f4ng \u00edt, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ee7y qu\u00e2n tr\u1ee3 l\u1ef1c th\u1ebf m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng ti\u1ebfn ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00e0 B\u1eafc, l\u1ea1i \u0111\u00e3 lui qu\u00e2n th\u00ec c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta n\u1eefa ? Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng, g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c nh\u01b0 ng\u00e0y nay, sung l\u00e0m Tham t\u00e1n, v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft can ng\u0103n, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c nghe theo, l\u1edd m\u1edd ch\u1eb3ng c\u00f3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng g\u00ec c\u1ea3 ! V\u1eady, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. \u00d4i ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng, v\u1ec1 sau kh\u00f4ng l\u00e0m x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u1ea1t. Ta m\u1ed9t m\u1ef1c ch\u00ed c\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u00fang th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u00f3 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cNay, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, ta h\u1eb9n cho l\u0169 ng\u01b0\u01a1i : Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em quan qu\u00e2n, th\u1ed5 d\u00f5ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y ti\u1ec5u tr\u1eeb d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Thanh Xuy\u00ean v\u00e0 B\u1ea5t B\u1ea1t, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u0110\u00e0 B\u1eafc, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, l\u00e0m cho ra \u00e1n. Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn b\u1ed9 c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t d\u1ea3i V\u0103n B\u00e0n, c\u1ed1t sao thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea5n H\u00e0, ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft b\u00e8 l\u0169 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t l\u1ea1i. Ch\u1ee7 ch\u1ed1t l\u00e0, n\u1ed9i trong th\u00e1ng n\u00e0y, ph\u1ea3i d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 kh\u1ea3i ho\u00e0n. V\u1ea3 l\u1ea1i, nay \u1edf Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u00e1 xong S\u01a1n \u00c2m, \u1edf Thanh Hoa c\u0169ng thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng Giang v\u00e0 Ph\u1ed1 C\u00e1t, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee3i l\u00f9ng b\u1eaft th\u1ee7 ph\u1ea1m, th\u00ec l\u00e0 y\u00ean vi\u1ec7c. V\u1eady, ri\u00eang m\u1ed9t l\u1ed9 H\u01b0ng H\u00f3a c\u1ee9 c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7 sao ? Nay \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1eafng d\u1eef, ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed nhi\u1ec1u, s\u1eafp \u0111\u1ebfn m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, kh\u00f3 \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u1ea9n y\u1ebfu. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng, kh\u00f4ng n\u00f3i nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh An Giang d\u1ed3n s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng Ng\u0169 \u0111\u1ed9i v\u00e0 Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng L\u1ee5c \u0111\u1ed9i sung v\u00e0o nh\u1eefng ch\u00e2n khuy\u1ebft trong Tam \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u01a1 An vi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n ch\u1ebft, b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang c\u0169ng do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ki\u00eam gi\u1eef, c\u00f2n \u0111\u1eb7t l\u1ea1i l\u00e0m g\u00ec, v\u1eady b\u1edbt \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai sung bi\u1ec7n C\u00e1c v\u1ee5 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n do nguy\u00ean h\u00e0m th\u1ef1 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 Lang trung hi\u1ec7p c\u00f9ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c theo \u0111\u00fang m\u1eabu ch\u1ebf t\u1ea1o 2 b\u00e0i ng\u00e0 cho Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 cho Th\u1ecb lang \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 v\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc b\u00e0i ng\u00e0.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9, Vi\u1ec7n, C\u00e1c v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o b\u00e0i ng\u00e0, b\u00e0i s\u1eebng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho nh\u00e2n vi\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c. Nay ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u00e3 xong, b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y 15 th\u00e1ng n\u00e0y, t\u1eeb c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh \u1edf Kinh theo l\u1ec7, h\u1ec5 ai \u0111\u01b0\u1ee3c ra v\u00e0o c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111eo t\u1ea5m b\u00e0i c\u1ee7a ch\u1ee9c ph\u1eadn m\u00ecnh. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00faa trong t\u1ec9nh h\u1ea1t g\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t, b\u1ecb ng\u1eadp, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf L\u1ec7 Th\u1ee7y\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho th\u00f3c t\u00f4 ch\u00ednh cung \u1edf L\u1ec7 Th\u1ee7y n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p ti\u1ec1n thay to\u00e0n s\u1ed1 ; c\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n Phong L\u1ed9c, B\u1ed1 Tr\u1ea1ch, B\u00ecnh Ch\u00ednh th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u1ea1n l\u1ee5t, th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m nay c\u0169ng cho n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n c\u1ea3.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u b\u1ecb c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, r\u1ed3i theo \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>M\u01b0u, tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf trong qu\u00e2n, g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, theo quan qu\u00e2n, m\u1ea1o hi\u1ec3m \u0111\u00e1nh ph\u00e1 S\u01a1n \u00c2m, cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c v\u00e0 c\u1ea5t d\u00f9ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf S\u01a1n \u00c2m l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec Th\u1ea1ch Bi l\u00e0 v\u00e2y c\u00e1nh c\u1ee7a Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, m\u00e0 Trung Ho\u00e0ng l\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh, b\u1ecdn C\u1ef1 \u0111ang b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh ph\u00e1, th\u00ec g\u1eb7p \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c t\u1eeb S\u00f9ng Phong l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng k\u00e9o \u0111\u1ebfn, h\u1ecd b\u00e8n h\u1eb9n nh\u1eadt k\u1ef3, c\u00f9ng nhau h\u1ed9i ti\u1ec5u. Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u01a1n \u00c2m \u0111\u00e3 ph\u00e1, l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed1n dung th\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1ng n\u00e0o, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ch\u1ea1y xa m\u1ea5t ! Th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u00e1ng l\u1ea1 ! \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua v\u00ec b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u0169 th\u1ed5 man c\u00f3 nhi\u1ec1u, xa th\u00ec \u0110\u00e0 B\u1eafc, g\u1ea7n th\u00ec Th\u1ea1ch Bi ; ngo\u00e0i \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t, hai th\u1ed5 ty ; b\u1ec1 ngo\u00e0i th\u00ec quy thu\u1eadn, b\u1ec1 trong th\u00ec ph\u1ea3n tr\u00e1, th\u00e2n d\u1eabu c\u00f3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra v\u1eabn ng\u1ea5m ng\u1ea7m ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1eb7c. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean m\u1ed9t m\u1eb7t, hi\u1ec7u d\u1ee5 c\u00e1c th\u1ed5 ty : h\u1ec5 ai g\u1eafng s\u1ee9c b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 ru\u1ed9ng l\u00e0ng \u1edf S\u01a1n \u00c2m \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho h\u1ebft ; l\u1ea1i c\u00f2n h\u1eadu th\u01b0\u1edfng v\u00e0 ban cho quan ch\u1ee9c n\u1eefa. D\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 r\u00e0ng, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc c\u1ed1t \u1edf t\u00edn th\u1ef1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng. N\u1ebfu ai d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1ea5u gi\u1ebfm gi\u1eb7c, s\u1ebd b\u1ecb c\u00f9ng t\u1ed9i v\u1edbi gi\u1eb7c. M\u1ed9t m\u1eb7t kh\u00e1c, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i chia ph\u00e1i quan qu\u00e2n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u00e3 Th\u1ea1ch Bi, Trung Ho\u00e0ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ed5 m\u1ee5c x\u00e3 Th\u1ea1ch Bi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc\u00a0 \u0111\u1ebfn nay, kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ph\u1ea3i h\u1ecfi c\u0169ng bi\u1ebft ch\u00fang ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c. Nay n\u1ebfu ch\u00fang s\u1edbm \u0111\u00e3 quay v\u1ec1, gi\u1ea3i l\u0169 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, th\u00ec c\u00f2n dung cho \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, kh\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh, gi\u1ebft, tri\u1ec7t h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng. L\u1ea1i c\u00f2n con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb S\u01a1n \u00c2m \u0111i \u0110\u00e0 B\u1eafc, b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tuy v\u1ebd r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0ng th\u1ef1c th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i xa, g\u1ea7n, hi\u1ec3m, d\u1ec5 th\u1ebf n\u00e0o ch\u01b0a r\u00f5 ! N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn c\u00f9ng quan qu\u00e2n H\u01b0ng H\u00f3a h\u1ed9i \u0111\u00e1nh s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc th\u00ec l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch h\u01a1n c\u1ea3. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ea1o binh Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec cho r\u1eb1ng S\u01a1n \u00c2m hi\u1ec3m tr\u1edf, n\u00ean \u1ee7y cho \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng \u1edf ph\u00eda sau ; nay n\u0103m \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u, v\u1eady kh\u00e1 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i s\u1ed1 th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh hi\u1ec7n \u0111em theo \u0111i, giao cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eaft ph\u1ec9, v\u00ec \u0111\u00e3 th\u00f4ng th\u1ea1o r\u1eebng n\u00fai v\u00e0 khe su\u1ed1i. C\u00f2n Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c th\u00ec \u0111em s\u1ed1 bi\u1ec1n binh S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u00e3 qu\u1ea3n l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc, mau mau quay v\u1ec1 H\u01b0ng H\u00f3a ho\u1eb7c S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 Man phi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, th\u00ec g\u1ea7n b\u00ean ch\u00fang t\u1ea5t c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ed3ng m\u01b0u, tin r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m th\u00f4i \u0111\u00e2u. V\u1eady n\u00ean tra h\u1ecfi ngay ai gi\u00fap k\u1ebb \u00e1c l\u00e0m c\u00e0n c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1ed9t phen r\u0103n d\u1ea1y, \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft s\u1ee3, bi\u1ebft ch\u1eeba, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean nghe m\u1ed9t b\u00ean, c\u1ea9u th\u1ea3 dung tha, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y th\u00e0nh v\u1ea1 l\u1edbn sau n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Nay ti\u1ebft tr\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1, s\u1eafp c\u00f3 m\u01b0a l\u1ee5t, lam ch\u01b0\u1edbng r\u1ea5t d\u1eef, c\u1ed1t trong th\u00e1ng n\u00e0y ph\u1ea3i l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 r\u00fat qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n.<\/p>\n<p>Cho Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ch\u1ebf, con c\u1ea3 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Chuy\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf t\u1eadp l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, sung Ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, hi\u1ec7u Ninh h\u00f9ng nh\u1ea5t ; con th\u1ee9 l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng B\u1ed9 l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. Tr\u01b0\u1edbc kia, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Thi\u00ean Quang, C\u00f4ng Chuy\u00ean ch\u1ebft tr\u1eadn. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai t\u00ecm h\u1ecfi c\u00e1c con c\u1ee7a C\u00f4ng Chuy\u00ean. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : Con c\u1ea3 C\u00f4ng Chuy\u00ean, C\u00f4ng Ch\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i c\u00f4ng vi\u1ec7c ; con th\u1ee9 l\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ed9 t\u00f2ng qu\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean \u00fay \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng tr\u1ed1n \u0111i, l\u00e0m ph\u1ea3n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, Th\u1ed5 m\u1ee5c L\u1ea1c Bi\u00ean l\u00e0 Ph\u00f9 Chi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i, ph\u00eca L\u1ee5c T\u1ea1o l\u1ea1i tr\u1ed1n, Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, li\u1ec1n l\u1ea5y tr\u1ed9m thuy\u1ec1n c\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u00f3ng xong, do con su\u1ed1i nh\u1ecf b\u1edd B\u1ea1c Phi\u1ec7t, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 Kh\u00e2m sai em l\u00e0 Chi\u00eam B\u00fat, con l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng th\u00f4ng v\u1edbi Xi\u00eam La, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam thu n\u1ea1p. Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ed5 m\u1ee5c Chi\u00eau B\u00f4ng v\u00e0 ph\u00eca X\u00e0 N\u1ed9n kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo, ch\u1ea1y \u0111i b\u00e1o t\u1ec9nh. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cL\u1ea1c Bi\u00ean t\u1eeb l\u00e2u v\u1eabn thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ta, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n v\u1ed7 v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ta th\u01b0\u01a1ng ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed1n n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, n\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t cho s\u1ed1ng y\u00ean \u1ed5n, l\u1ea1i r\u1ed9ng n\u1edbi v\u1ec1 thu\u1ebf kh\u00f3a, ph\u00e1t ch\u1ea9n cho l\u00fac \u0111\u00f3i kh\u1ed5. C\u00e1i \u01a1n nu\u00f4i n\u1ea5ng \u0111\u00f3, k\u1ec3 ra, c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n. Th\u1ebf m\u00e0 cha con Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng ch\u1eb3ng bi\u1ebft \u0111\u1ed9i \u01a1n, l\u1ea1i n\u1ea3y l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c tr\u00e1o tr\u1edf, \u0111em gia quy\u1ebfn l\u00e9n l\u00fat \u0111i tr\u1ed1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u00fang mu\u1ed1n \u0111\u1ee9ng ra ngo\u00e0i v\u00f2ng sinh th\u00e0nh c\u1ee7a ta, t\u1ef1 m\u00ecnh mang l\u1ea5y lo bu\u1ed3n ! Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0m quan t\u00e2m. Duy l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng v\u1ed7 v\u1ec1, sau l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb khi s\u1ef1 vi\u1ec7c ch\u01b0a x\u1ea3y, th\u1ebf th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi g\u00ecn gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u00e2u ? V\u1eady, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u201cNay Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng tr\u1ed1n r\u1ed3i, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang L\u1ea1c Bi\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111\u1ee9ng ra v\u1ed7 v\u1ec1. V\u1eady, chu\u1ea9n c\u1ea5p b\u1eb1ng cho Chi\u00eau B\u00f4ng v\u00e0 ph\u00eca X\u00e0 N\u1ed9n quy\u1ec1n gi\u1eef vi\u1ec7c ph\u1ee7, \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n v\u00e2ng m\u1ea1ng \u0111i B\u1eafc K\u1ef3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, nghe bi\u1ebft trong d\u00e2n gian g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 vi\u1ec7c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng mua c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5 \u0111inh m\u00e0 b\u1eaft chia nhau c\u00e1ng \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng s\u1ea3n xu\u1ea5t, m\u1eb7c d\u00f9 v\u1eadt gi\u00e1 cao, c\u0169ng ph\u1ea3i mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng mua n\u1ed9p. B\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch nh\u00e2n \u0111\u1ea5y l\u1ea1i s\u00e1ch nhi\u1ec5u, nh\u00e2n d\u00e2n r\u1ea5t \u0111au kh\u1ed5\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cN\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u00fang nh\u01b0 nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 th\u00ec d\u00e2n ta g\u1eb7p ph\u1ea3i t\u1ec7 h\u1ea1i kh\u00f4ng sao xi\u1ebft k\u1ec3 ! V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u00e2n khi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u1ea7n d\u00f9ng g\u00ec, ho\u1eb7c ch\u1ee3t l\u00fac g\u1eb7p d\u00e2n gian kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, th\u00ec \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho gi\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1, mua b\u00e1n th\u1ecfa thu\u1eadn, l\u00e0 c\u1ed1t mu\u1ed1n ti\u1ec7n l\u1ee3i cho d\u00e2n, n\u00e0o ng\u1edd ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng t\u1ed1t, l\u1ea1i l\u00e0m d\u00e2n ph\u1ea3i \u0111au kh\u1ed5. V\u1eady, kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c h\u1ea1t : T\u1eeb nay, khi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 mua v\u1eadt h\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o th\u1eddi gi\u00e1 m\u00e0 mua \u1edf c\u00e1c nghi\u1ec7p h\u1ed9, th\u01b0\u01a1ng h\u1ed9 ho\u1eb7c \u1edf ch\u1ee3, ho\u1eb7c t\u1ea1i ch\u1ed7 c\u00f3 s\u1ea3n v\u1eadt, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch c\u1ee9 m\u00e0 chia v\u00e0o d\u00e2n. L\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m b\u1ecdn t\u1ed5ng, l\u00fd v\u00e0 l\u1ea1i, d\u1ecbch, h\u1ec5 k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m l\u00e0m b\u1eady, g\u00e2y ra t\u1ec7 h\u1ea1i, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i th\u00eam l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc\u201d.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 l\u1ea7u \u201cH\u00e3i T\u0129nh ni\u00ean phong\u201d, sai tri\u1ec7u ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0o h\u1ea7u, ban cho \u0111\u1ed3 tr\u00e0 v\u00e0 \u0111\u0129a ch\u00e9n, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, khi d\u00e2ng t\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ea3n ph\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u1ec7 c\u1ea3 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi l\u1ee5c ph\u00e1t. Duy t\u1ea5u s\u1edb c\u00e1c nha \u1edf Kinh do N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f3 n\u00eau phi\u1ebfu, th\u00ec ch\u1ec9 \u0111em b\u1ea3n ch\u00ednh tr\u00ecnh l\u00ean. M\u1ed9t khi b\u1ea3n n\u00e0o c\u00f3 ch\u00e2u ph\u00ea, m\u1edbi ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec7 b\u1ea3n ph\u1ee5 l\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 k\u00ednh c\u1ea9n sao l\u1ee5c. B\u1ea3n n\u00e0o c\u00f3 l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 do N\u1ed9i c\u00e1c n\u00eau phi\u1ebfu th\u00ec \u0111em b\u1ea3n l\u1ee5c sao \u0111\u1ed5i l\u0129nh b\u1ea3n ch\u00ednh v\u1ec1 nha tu\u00e2n theo l\u00e0m vi\u1ec7c (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh : Ph\u00e0m t\u1ea5u s\u1edb, s\u00e1ch, s\u1ed5 \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, h\u1ec5 c\u00f3 ch\u1eef ch\u00e2u ph\u00ea, khuy\u00ean son, ch\u1ea5m son, th\u00ec N\u1ed9i c\u00e1c gi\u1eef b\u1ea3n ch\u00ednh, c\u00f2n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u do c\u00e1c nha gi\u1eef). B\u1ea3n c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 do c\u00e1c nha n\u00eau phi\u1ebfu c\u0169ng th\u1ebf, nh\u01b0ng khi giao v\u00e0 l\u0129nh, th\u00ec thu\u1ed9c vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c ph\u1ea3i ch\u1edd c\u00f3 b\u1ea3n ph\u1ee5, m\u1edbi ch\u1ecbu ph\u00e1t giao, th\u00e0nh ra ch\u1eadm tr\u1ec5. L\u1ea1i n\u1eefa, ch\u1ec9 d\u1ee5 do N\u1ed9i c\u00e1c n\u00eau phi\u1ebfu ri\u00eang, sau khi \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o r\u1ed3i, th\u00ec ph\u00e1t ngay cho nha m\u00f4n h\u1eefu quan k\u00fd nh\u1eadn ; v\u00e0i ng\u00e0y sau, trao tr\u1ea3 b\u1ea3n sao l\u1ee5c cho N\u1ed9i c\u00e1c l\u01b0u chi\u1ec3u. Nh\u01b0ng, l\u00e2u ng\u00e0y, v\u00ec l\u1eafm vi\u1ec7c, qu\u00ean s\u00f3t c\u0169ng nhi\u1ec1u, c\u00f3 truy x\u00e9t nguy\u00ean nh\u00e2n th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u1ed5 l\u1eabn cho nhau.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c nha \u1edf Kinh \u0111\u00f4 c\u00f3 d\u00e2ng t\u1ea5u s\u1edb, v\u0103n \u00e1n v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch, duy nh\u1eefng t\u1eadp t\u1ea5u c\u00f3 ni\u00eam phong th\u00ec theo l\u1ec7, \u0111em b\u1ea3n ch\u00ednh \u0111\u1ec7 th\u1eb3ng l\u00ean, c\u00f2n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng m\u00e0 do N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f3 n\u00eau phi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u1ee7, b\u1ea3n ph\u1ee5 giao lu\u00f4n c\u1ea3 \u0111\u1ec3 sao l\u1ee5c. V\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e1t giao nh\u1eefng b\u1ea3n t\u1ea5u s\u1edb, v\u0103n \u00e1n, s\u1ed5 s\u00e1ch, ch\u1ec9 d\u1ee5, do N\u1ed9i c\u00e1c n\u00eau phi\u1ebfu ph\u00e2n bi\u1ec7t, tr\u1eeb nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p ph\u1ea3i ph\u00e1t ngay, c\u00f2n th\u00ec n\u1ebfu bu\u1ed5i s\u00e1ng \u0111\u00f3ng \u1ea5n, bu\u1ed5i chi\u1ec1u s\u1ebd ph\u00e1t giao ; bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n, s\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m sau s\u1ebd ph\u00e1t giao. C\u00e1c nha \u0111\u1ed5i l\u0129nh t\u1ea5u s\u1edb, v\u0103n \u00e1n, s\u1ed5 s\u00e1ch, ch\u1ec9 d\u1ee5, do nha m\u00ecnh n\u00eau phi\u1ebfu th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu theo th\u1eddi h\u1ea1n \u1ea5y. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c nha k\u00fd nh\u1eadn ch\u1ec9 d\u1ee5 do N\u1ed9i c\u00e1c n\u00eau phi\u1ebfu ri\u00eang, th\u00ec h\u1ea1n 2 ng\u00e0y tr\u1ea3 v\u1ec1 b\u1ea3n sao l\u1ee5c ; vi\u1ec7c giao v\u00e0 l\u0129nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo \u0111\u00fang k\u1ef3 h\u1ea1n. N\u1ebfu sai ph\u1ea1m, s\u1ebd do vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u01a1ng phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c tham h\u1eb7c th\u00fac l\u00e0m ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 h\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5, ho\u1eb7c \u0111un \u0111\u1ea9y l\u1eabn nhau\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua h\u1ed9 gi\u00e1 Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, ng\u00e0y h\u00f4m sau, xe loan m\u1edbi v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, khi \u0111\u1ea1i gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i, th\u00ec bi\u1ec1n binh theo h\u1ea7u do ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u00f4ng coi cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. V\u1eady, xin t\u1eeb nay, m\u1ed7i khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i b\u00e1i y\u1ebft c\u00e1c l\u0103ng v\u00e0 tu\u1ea7n du c\u1eeda Thu\u1eadn An, c\u1eeda T\u01b0 Dung, c\u00e1c n\u01a1i Cao \u0110\u00f4i, Ph\u00f9 B\u00e0i, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3, do b\u1ed9 k\u00ea t\u00ean t\u1eeb Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u1ea5m l\u1ea5y m\u1ed9t, hai vi\u00ean sung l\u00e0m quan to coi qu\u1ea3n. Ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Nh\u1eefng khi \u0111\u1ea1i gi\u00e1 ti\u1ebfn \u0111i, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ngh\u1ec9 tr\u01b0a ho\u1eb7c ban \u0111\u00eam \u0111\u00f3ng l\u1ea1i th\u00ec nh\u1eefng s\u1ef1 ra hi\u1ec7u l\u1ec7nh ti\u1ebfn hay d\u1eebng, tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y hay \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u do vi\u00ean quan to coi qu\u1ea3n \u1ea5y \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ea3. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c, d\u1ec5 sai b\u1ea3o\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd cho r\u1eb1ng chuy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc kia ra qu\u00e2n ch\u1eadm tr\u1ec5, \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 nghi\u00eam qu\u1edf n\u00ean d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i v\u00e0 n\u00f3i : \u201cN\u0103m nay, th\u1ea7n \u0111\u00e3 67 tu\u1ed5i, kh\u00ed l\u1ef1c h\u01a1i suy, l\u1ea1i n\u1eb7ng tai, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh s\u1ee9c kh\u1ecfe k\u00e9m tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh do th\u1ef1c l\u00f2ng c\u1ea3m k\u00edch h\u0103ng h\u00e1i h\u00e3y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ti\u1ebfn qu\u00e2n, l\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u01a1n tu\u1ea7n, v\u00ec b\u1ecb m\u01b0a d\u1ea7m\u00a0 ng\u0103n tr\u1edf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea7m nghe ai n\u00f3i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m c\u1ea9u th\u1ea3 c\u1ea7u an. Nay, th\u1ea7n xin h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c, hi\u1ec7p c\u00f9ng c\u00e1c quan tham t\u00e1n, h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u00e1nh b\u1eaft, c\u1ed1t mong xong vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n b\u00f9 l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cH\u00e3y r\u1ed9ng cho ng\u01b0\u01a1i 1 tu\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 n\u00f3i. N\u1ebfu cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f3 r\u1ed9ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Thanh Xuy\u00ean, d\u00f2 bi\u1ebft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn v\u00e0 Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng, \u0111ang kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, d\u1ef1a l\u1eabn nhau, l\u00e9n l\u00fat tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch trong r\u1eebng, li\u1ec1n h\u1ed9i v\u1edbi Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o kh\u00e1c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n chia nhau \u0111i l\u00f9ng, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c; l\u1ea1i \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf C\u1ef1 Th\u1eafng, \u0111\u00e0o m\u1ea3 t\u1ed5 \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn. B\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia, \u0111em thuy\u1ec1n binh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n V\u1ea1n B\u1edd thu\u1ed9c \u0110\u00e0 B\u1eafc. L\u0169 gi\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ed9 m\u1ea5y ch\u1ee5c t\u00ean. H\u1ecd b\u1eafn m\u1ea5y ph\u00e1t s\u00fang, gi\u1eb7c b\u00e8n l\u1ee7i tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng. Tin \u1ea5y b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean lu\u00f4n th\u1ec3, v\u00e0 n\u00f3i c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ec9 b\u1ecb b\u1eaft \u1edf trong r\u1eebng, x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng c\u1ef1 ; h\u1ecfi ra th\u00ec ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc v\u00ec oai s\u1ee9c b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, \u1ee9c hi\u1ebfp b\u1eaft theo. Nay quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, c\u00f3 k\u1ebb s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n, c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ecbnh ra th\u00fa n\u01a1i quan qu\u00e2n. V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh v\u00e0o t\u1eadn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y s\u1ee5c s\u1ea1o trong n\u00fai, h\u1ee7y kho ch\u1ee9a, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 \u1edf, tuy t\u00e0n ph\u00e1 nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n, th\u00ec m\u1ea7m \u00e1c ch\u01b0a tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu gi\u1ebft h\u1ebft l\u0169 \u1ea5y c\u0169ng v\u00f4 \u00edch cho s\u1ef1 vi\u1ec7c. Hu\u1ed1ng chi n\u01a1i \u1ea5y, n\u00fai non tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, c\u1ecf c\u00e2y b\u00e1t ng\u00e1t. N\u1ebfu l\u00f9ng b\u1eaft b\u1eb1ng binh l\u1ef1c, th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f3 chu. V\u1eady, xin h\u00e3y t\u1ea1m tha c\u00e1i ch\u1ebft cho ch\u00fang, tr\u00e1ch c\u1ee9 ch\u00fang ph\u1ea3i b\u1eaft, gi\u1ebft l\u1eabn nhau mang hi\u1ebfn. Ta d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Man c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u00ed nhi\u1ec1u s\u1ee9c qu\u00e2n. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 gi\u1eef l\u1ea5y 4 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m con tin, c\u00f2n cho v\u1ec1 h\u1ebft. N\u00ean d\u1eabn d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t cho ch\u00fang bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecda, Ph\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn ch\u00fang khuy\u00ean b\u1ea3o l\u1eabn nhau : nh\u00e2n d\u1ecbp b\u1ecdn \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f9ng qu\u1eabn, ph\u1ea3i ra s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m mang \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 d\u00e2ng n\u1ed9p, v\u00e0 h\u1ea1n cho d\u0103m ba ng\u00e0y xin c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ed3i s\u1ebd l\u1ea1i \u0111i \u0110\u00e0 B\u1eafc.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cC\u1ee9 theo t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u00e1o, th\u00ec su\u1ed1t l\u1ed9 \u0110\u00e0 B\u1eafc, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh h\u01a1i, tr\u1ed1n xa t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng s\u1edbm \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec3 b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, r\u1ed3i sau h\u00e3y \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, th\u1ebf ch\u1eb3ng h\u00f3a ra \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i ? Ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i v\u1ed9i quay v\u1ec1 Qu\u1ef3nh L\u00e2m ! L\u1ebd \u0111\u00e2u gi\u1eb7c \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, m\u00ecnh l\u00e0m t\u1ed5ng th\u1ed1ng l\u1ea1i t\u1ef1 r\u00fat qu\u00e2n lui v\u1ec1 ? May l\u00e0 ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean h\u00e3y x\u1eed nh\u1eb9; gi\u00e1 th\u1eed giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ho\u1eb7c quan coi vi\u1ec7c ph\u00e1p lu\u1eadt x\u00e9t x\u1eed th\u00ec qu\u00e2n lu\u1eadt nghi\u00eam ng\u1eb7t, ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i g\u00ec ? B\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1eef l\u1ea5y t\u1ea5m th\u00e2n \u0111\u1ec3 m\u01b0u vi\u1ec7c hay v\u1ec1 sau, ph\u1ecfng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i V\u0103n B\u00e0n, hi\u1ec7n nay ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh h\u01a1i, s\u1ee3 oai qu\u00e2n ta, tr\u1ed1n xa t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p kh\u00f4ng kh\u00f3 kh\u0103n t\u1ed1n s\u1ee9c l\u1eafm. V\u1eady, n\u1ed9i trong th\u00e1ng n\u00e0y, c\u1ed1t ph\u1ea3i qu\u00e9t s\u1ea1ch h\u1ebft th\u1ea3y, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ta li\u1ec7u cho \u01a1n r\u1ed9ng n\u1eefa.\u00a0 N\u1ebfu c\u1ee9 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng l\u00e0m n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, quy\u1ebft kh\u00f3 r\u1ed9ng tha cho ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 n\u00ean chuy\u00ean t\u00e2m lo t\u00ednh m\u1ed9t d\u1ea3i S\u01a1n \u00c2m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ra \u0111i \u0110\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ec3 nh\u1ecdc qu\u00e2n s\u0129 !\u201d.<\/p>\n<p>Cai tr\u1ea1m Thanh S\u01a1n thu\u1ed9c Thanh Hoa l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m th\u01b0 n\u1eb7c danh n\u00f3i s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ee9 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ecb n\u1ee3 ri\u00eang b\u1ee9c b\u00e1ch kh\u1ed5 s\u1edf. B\u1ea5y gi\u1edd nh\u00e2n c\u00f3 \u1ed1ng th\u01b0 do H\u01b0ng H\u00f3a chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, ch\u1ed7 ni\u00eam phong b\u1ecb r\u00e1ch, nh\u00e2n m\u1edf xem, th\u1ea5y s\u1edb v\u0103n, h\u1eafn b\u1ecf l\u1ed9n l\u1eabn c\u1ea3 b\u1ee9c th\u01b0 n\u1eb7c danh \u1ea5y v\u00e0o r\u1ed3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u0111i. Khi s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, vua m\u1edf xem th\u1ea5y, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu d\u00e2n gian c\u00f3 \u0111au kh\u1ed5 th\u00ec n\u00ean k\u00eau quan s\u1edf t\u1ea1i ph\u00e2n x\u1eed. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 ai oan khu\u1ea5t b\u1ecb quan t\u01b0 \u1ee9c hi\u1ebfp, th\u00ec c\u1ee9 ti\u1ec1n l\u01b0ng g\u1ea1o b\u1ecb, v\u00e0o Kinh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n \u0111\u1ec3 t\u1ed1 c\u00e1o. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u0103n th\u01b0 n\u1eb7c danh, lu\u1eadt v\u1eabn nghi\u00eam c\u1ea5m, hu\u1ed1ng chi \u1ed1ng tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ea9n m\u1eadt, sao d\u00e1m ng\u1ea7m b\u1ecf l\u1ed9n th\u01b0 v\u00e0o ! C\u00e1i th\u00f3i n\u00e0y quy\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean g\u00e2y cho to l\u1edbn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng \u0111i\u1ec1u tra cho \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m m\u00e0 ch\u1ecbu t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u0103n v\u1ec1 sau n\u00e0y\u201d. Sau \u0111\u00f3, quan t\u1ec9nh Thanh Hoa c\u00f3 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean. Quy\u1ec1n b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n<p>C\u1ea7m Nh\u00e2n C\u1ea9m, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ed3n H\u1ea1 L\u1ed9, huy\u1ec7n V\u0103n Ch\u1ea5n, H\u01b0ng H\u00f3a, \u1ee7y thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 C\u1ea7m Nh\u00e2n \u0110\u00f4i \u0111em th\u1ed5 binh th\u1ed5 h\u1ea1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u0169, v\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 5 ng\u01b0\u1eddi \u1edf s\u00e1ch B\u1eb1ng La. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. C\u1ea7m Nh\u00e2n \u0110\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 C\u1ea7m Nh\u00e2n C\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng H\u00f3a, nhi\u1ec1u l\u1ea7n, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u0103ng h\u00e1i m\u1ea1nh d\u1ea1n ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft d\u1eef, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng ch\u1eebng, ch\u1ea1y tr\u1ed1n, quan qu\u00e2n qu\u00e9t s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c ! \u0110\u1ebfn nay ti\u1ebft m\u00f9a h\u1ea1 n\u00f3ng n\u1ef1c, c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u00ecnh l\u1ea1i ch\u1edd \u0111\u1ee3i ch\u01b0a r\u00fat binh v\u1ec1 ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, ta th\u1eadt kh\u1ed5 t\u00e2m, s\u1edbm khuya c\u00e0ng th\u00eam v\u1ea5t v\u1ea3 lo l\u1eafng. Nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n ta, \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u1ecdc nh\u1eb1n \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady gia \u00e2n cho t\u1eeb T\u1ed5ng th\u1ed1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng c\u1ea3 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o ; c\u00f2n th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda. L\u1ea1i v\u00ec kh\u00ed n\u00f3ng nung n\u1ea5u, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb nhi\u1ec5m lam ch\u01b0\u1edbng. Nay ra l\u1ec7nh th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i g\u1ecdi l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng y, chu\u1ea9n b\u1ecb thu\u1ed1c thang ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Nh\u1eefng ai m\u1eafc b\u1ec7nh ph\u1ea3i v\u1ec1 t\u1ec9nh, c\u0169ng \u0111i\u1ec1u b\u1eaft v\u1ec1 th\u1ea5y chu\u1ed1c ch\u1eefa cho. Vua cho l\u1ea5y th\u1ee9 thu\u1ed1c t\u00e2y nh\u01b0 r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3 v\u00e0 d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0, sai th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111i chia ph\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean b\u1ea3n \u00e1n L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n, nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>L\u01b0u \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f9ng v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1 trong t\u1ec9nh \u0103n l\u1ec5 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u00e0 Thanh, t\u1ef1 ti\u1ec7n gi\u1ea3m thu\u1ebf thuy\u1ec1n bu\u00f4n, tham tang \u0111\u1ebfn h\u01a1n 180 l\u1ea1ng. Vua \u0111\u00e3 ph\u00e1i H\u00e0 Duy Phi\u00ean tra x\u00e9t, giao B\u1ed9 duy\u1ec7t l\u1ea1i, \u0110\u00ecnh Luy\u1ec7n b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n ch\u00e9m th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho xu\u1ed1ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3 5 n\u0103m.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00fd, V\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m T\u1ea3 d\u1ef1c ; Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 doanh H\u1ed5 oai, l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCV<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kh\u00e1nh H\u00f2a tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, h\u1ec5 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Kinh tri\u1ec1u y\u1ebft, v\u00e0 theo l\u1ec7, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Kinh khi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf ho\u1eb7c khi tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 cho Nam K\u1ef3 v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edch tr\u1eef ch\u00ec, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng (Phi\u00ean An, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eef ch\u00ec 2.000 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 1.000 c\u00e2n, di\u00eam ti\u00eau 6.000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 1.200 c\u00e2n. B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eef ch\u00ec 2.000 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 700 c\u00e2n, di\u00eam ti\u00eau 6.000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 1.200 c\u00e2n. Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eef ch\u00ec 2.000 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 500 c\u00e2n, di\u00eam ti\u00eau 6.000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 1.200 c\u00e2n. Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eef ch\u00ec 1.000 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 500 c\u00e2n, di\u00eam ti\u00eau 6.000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 1.200 c\u00e2n. Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eef ch\u00ec 1.000 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 500 c\u00e2n, di\u00eam ti\u00eau 4.000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 800 c\u00e2n. H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eef ch\u00ec 300 c\u00e2n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf 100 c\u00e2n, di\u00eam ti\u00eau 1.000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 200 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f4ng vi\u1ec7c doanh t\u1ea1o phi\u1ec1n ph\u1ee9c n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u00e3 s\u1edbm l\u00e0m xong, chu\u1ea9n cho c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6, \u0111\u01b0\u1ee3c chia ban \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 m\u1edbi chia ban).<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean th\u1ea5y v\u00f9ng S\u01a1n, H\u01b0ng c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u xin th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, trong t\u1eadp t\u00e2u c\u00f3 n\u00f3i xin cho th\u1ea7n c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n th\u1ee7.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 l\u00fac m\u1edbi chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u1ea3, nh\u01b0 l\u0169 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y theo t\u00e0i n\u0103ng, th\u1ef1c l\u00e0 s\u1ef1 lo xa \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u ph\u1ea3i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng chuy\u00ean d\u00f9ng nho th\u1ea7n, g\u00e2y n\u00ean c\u00e1i h\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea1nh l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ? C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0 quan v\u0103n, v\u00e2ng ch\u1ecbu tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf tr\u1ea5n ngo\u00e0i, cho n\u00ean l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m c\u1ea3m kh\u00edch m\u00e0 xin \u0111i, ch\u1ee9 v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd ngh\u0129 g\u00ec, ch\u1ec9 v\u00ec d\u1eabn l\u1eddi c\u1ed5 ng\u1eef, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u1eddi v\u00e0 \u00fd c\u00f3 s\u1ef1 thi\u00ean l\u1ec7ch, l\u00e0m kinh \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi nghe, th\u00e0nh ra kh\u00f4ng h\u1ee3p \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh v\u1eabn ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 v\u1ec1 Kinh, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh. Cho L\u00ea Nguy\u00ean Trung, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, th\u1ef1 Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Cho V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh, l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, sai B\u00f9i Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Nguy\u1ec5n Khoa Minh, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, r\u1eb1ng : \u201cXu\u00e2n C\u1ea9n h\u1ecdc \u00edt, nh\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5t ph\u00e1c, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m. V\u00ec B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa h\u01a1i \u00edt vi\u1ec7c, n\u00ean cho \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 y nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c di d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>Th\u0103ng H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 l\u00ean th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang v\u1eabn sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean, Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i, L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i, sung ch\u1ee9c Th\u1ecb lang Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang, B\u00f9i V\u0103n L\u00fd l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t An Giang, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 tang m\u1eb9, v\u1ec1 l\u00e0ng \u0110\u00f4ng Bi\u1ec7n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ed9c) Thanh Hoa, \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c tang. V\u1eeba khi c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i d\u1eady, \u0111\u1ebfn s\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng. B\u00e1 Th\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u1ea1i ngh\u0129a d\u1ee5 b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng kh\u00f4ng cung c\u1ea5p cho gi\u1eb7c. R\u1ed3i Quy\u1ec1n\u00a0 t\u1ea1m ch\u00f4n c\u1ea5t m\u1eb9, \u0111em c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh l\u00ean t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1edf. Gi\u1eb7c o\u00e1n gi\u1eadn, \u0111\u1ed1t c\u1ea3 nh\u00e0, Th\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i.<\/p>\n<p>Nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u00f3, vua n\u00f3i : \u201cN\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o \u0111\u00e1ng khen, m\u00e0 l\u1ea1i s\u00e1ng su\u1ed1t, bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh, c\u00f3 tr\u00ed lo li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc, b\u00e8n sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 t\u1ec9nh th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c kh\u00f4ng nh\u1ecf. \u0110\u1ea1i ph\u00e0m trong h\u01b0\u01a1ng \u1ea5p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn m\u1edf b\u1ea3o cho, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u1eb7c d\u1ee5 d\u1ed7 ; n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, t\u1ec9nh ng\u1ed9. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 x\u00e3 Trung H\u00e0 thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 ra theo gi\u1eb7c, khi gi\u1eb7c thua, l\u1ea1i ch\u1edf \u0111\u00f2 v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho gi\u1eb7c. L\u00fac binh uy [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh] t\u1ecfa \u0111\u1ebfn, tr\u00e1nh sao kh\u1ecfi ng\u1ecdc \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u tan, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t !\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, B\u00e1 Th\u00e2n m\u1eafc nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m, nay g\u1eb7p vi\u1ec7c l\u1edbn, l\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ee3 gi\u1ecfi d\u00f9ng g\u1ed7, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec m\u1ed9t t\u1ea5c m\u00e0 b\u1ecf m\u1ea5y c\u00e2y g\u1ed7 to v\u1eeba ng\u01b0\u1eddi \u00f4m\u201d. K\u1ecbp \u0111\u1ebfn khi quan t\u1ec9nh \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u1ea1i, vua b\u00f9i ng\u00f9i khen ng\u1ee3i h\u1ed3i l\u00e2u, r\u1ed3i th\u01b0\u1edfng B\u00e1 Th\u00e2n 100 quan ti\u1ec1n, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 m\u1ed9t th\u00e1ng \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c nh\u00e0, khi h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9, v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n t\u00e2u : Nha m\u00f4n \u0110\u00ea ch\u00ednh \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf, c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh qu\u1ea3n l\u0129nh. Nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3, c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c theo ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh th\u00ec e l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. V\u1eady xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>(1. Theo l\u1ec7, c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u1eeda \u0111\u00ea, h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 x\u00e9t c\u00e1c b\u1edd \u0111\u00ea trong h\u1ea1t m\u00ecnh tu\u1ea7n tra theo nh\u01b0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f4ng vi\u1ec7c hi\u1ec3m h\u00f3c m\u00e0 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t s\u1eeda ch\u1eefa kh\u00f4ng kh\u1eafp, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p phi b\u00e1o cho h\u1ea1t b\u00ean c\u1ea1nh, v\u00e1t l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n g\u1ea5p \u0111\u1ebfn h\u1ed9 \u0111\u00ea c\u1ea7n gi\u1eef cho kh\u1ecfi lo ng\u1ea1i. N\u1ebfu h\u1ea1t b\u00ean c\u1ea1nh v\u00ec l\u00f2ng ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1edbi h\u1ea1n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn gi\u00fap, ho\u1eb7c ch\u1ec9 l\u00e0m cho nhu\u1ebf nh\u00f3a, cho t\u1eafc tr\u00e1ch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u h\u1eb7c \u0111\u1ec3 truy c\u1ee9u v\u00ec l\u00fd do g\u00ec, r\u1ed3i ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u1eed t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f4ng tr\u00ecnh \u1edf ch\u1ed7 hai h\u1ea1t gi\u00e1p nhau, th\u00ec cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 h\u1ed9i th\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng nhau m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 s\u01a1 su\u1ea5t, l\u1ea7m l\u1eabn th\u00ec ph\u1ea3i li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu l\u1ed7i.<\/p>\n<p>2. L\u1ec7 gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u00ea, x\u00e9t c\u00f4ng [ng\u01b0\u1eddi coi \u0111\u00ea] v\u00e0 b\u00e0n th\u01b0\u1edfng. Ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00ea, d\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0m \u0111\u1ed1c tu, B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0m gi\u00e1m tu. Th\u00ed d\u1ee5 : Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean ki\u00eam B\u1ed1 ch\u00ednh, th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ed1c tu, c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n, v\u1eabn c\u1ee9 theo ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u00e0n vi\u1ec7c th\u0103ng th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ea7u l\u00e0 \u0111\u1ed1c tu t\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1m tu l\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh, l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u00f9ng l\u00e0m. Nh\u1eefng vi\u00ean \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u0103ng th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u1ee9 th\u1ef1c khai v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 t\u1ea5u, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ; sau giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u0103ng th\u01b0\u1edfng. C\u1ee9 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n l\u00e0m danh s\u00e1ch c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean h\u00e0ng t\u1ec9nh v\u00e0 nha d\u1ecbch ph\u1ee7 huy\u1ec7n, t\u1eeb b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, h\u1ec5 l\u00e0m vi\u1ec7c si\u00eang n\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee3i \u00e2n th\u01b0\u1edfng, th\u00ec c\u0169ng do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 k\u00ea danh s\u00e1ch x\u1ebfp th\u00e0nh t\u1eebng lo\u1ea1i. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>3. L\u1ec7 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u00ea v\u1ee1. Theo ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ph\u00e2n x\u1eed : \u0111\u1ea7u l\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n, t\u1ee9c c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean do t\u1ec9nh ph\u00e1i ; th\u1ee9 \u0111\u1ebfn gi\u00e1m tu l\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh ; l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c tu l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111ang b\u1ecb x\u1eed \u1ea5y \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 k\u00ea v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, do B\u1ed9 \u0111\u1ec1 t\u00e2u, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, sau giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u y nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>4. L\u1ec7 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1. C\u1ee9 theo ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m \u0111\u00ea \u0111\u1eafp kh\u00f4ng ki\u00ean c\u1ed1 h\u1ee3p th\u1ee9c v\u1ec1 k\u00edch th\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec c\u1ee9 tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 vi\u00ean t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u00f9ng l\u00e0m, lu\u00f4n v\u1edbi c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u1ee7, huy\u1ec7n theo \u0111i l\u00e0m \u0111\u00ea. Ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea kh\u00f4ng ki\u00ean c\u1ed1, kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1ee9c, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y nhi\u1ec1u hay \u00edt, l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 x\u00e9t h\u1ecfi c\u1ee7a \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 l\u00e0 \u0111\u1ed1c tu v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 gi\u00e1m tu, r\u1ed3i do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 k\u00ea v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 t\u00e2u \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, sau, giao b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u00ea m\u1edbi \u0111\u1eafp kh\u00f4ng ki\u00ean c\u1ed1 h\u1ee3p th\u1ee9c m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1eafp \u0111\u1ec1n, th\u00ec ch\u1edd ch\u1ed7 ph\u1ea3i \u0111\u1eafp \u0111\u1ec1n xong, do c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 t\u00e2u l\u00ean s\u1ebd ph\u00e1i quan Kinh ra kh\u00e1m l\u1ea1i. N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt \u0111\u00e3 ki\u00ean c\u1ed1, h\u1ee3p th\u1ee9c t\u1ea5t c\u1ea3 r\u1ed3i, th\u00ec do b\u1ed9 t\u00e2u l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho khai ph\u1ee5c. N\u1ebfu \u0111\u1ed1c tu v\u00e0 gi\u00e1m tu tham h\u1eb7c nh\u1eefng quan l\u1ea1i chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0m \u0111\u00ea kh\u00f4ng ki\u00ean c\u1ed1, h\u1ee3p th\u1ee9c, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. C\u00f2n ngo\u00e0i ra c\u1ee9 theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i Tam, 3 \u0111\u1ed9i tr\u1ea5n binh \u1edf V\u0129nh Long l\u00e0m ba \u0111\u1ed9i Long tr\u00e1ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam. D\u1ed3n 2 \u0111\u1ed9i \u1edf kho V\u0129nh Vi\u1ec5n v\u00e0 kho Tr\u1ea5n Th\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh 1 \u0111\u1ed9i kho V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0129nh K\u00fd ki\u1ec7n x\u00e3 C\u1ea9m Ph\u1ed1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc) v\u1ec1 \u0111\u1ea5t b\u00e3i \u1ea9n l\u1eadu c\u00f2n nhi\u1ec1u, xin sai kh\u00e1m x\u00e9t \u0111o \u0111\u1ea1c. Ty Tam ph\u00e1p \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cPh\u00e0m n\u01a1i d\u00e2n c\u01b0 c\u00f3 b\u00e3i s\u00f4ng th\u00ec hay c\u00e0y c\u1ea5y \u1edf b\u1edd b\u00e3i. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, ta \u0111\u00e3 \u0111i ch\u01a1i \u1edf v\u00f9ng Nguy\u1ec7t Bi\u1ec1u v\u00e0 Long H\u1ed3, xem ng\u1eafm ru\u1ed9ng l\u00faa, th\u1ea5y b\u1edd ru\u1ed9ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eeba 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111i, \u0111\u1ebfn n\u0103m sau ch\u1ec9 v\u1eeba 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i. \u0110\u00f3 c\u0169ng v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta ham th\u00edch tr\u1ed3ng c\u1ea5y, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf mang. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c kh\u00e1m x\u00e9t, ph\u00e2n x\u1eed th\u00ec ngay \u0111\u1ebfn b\u00e3i c\u00e1t \u1edf b\u00ean nh\u00e0 l\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 v\u00e0 h\u00e0nh cung c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 di l\u1eadu, hu\u1ed1ng chi ch\u1ed1n kh\u00e1c ? Tuy r\u1eb1ng t\u1ed9i \u1ea9n l\u1eadu ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u1eabn c\u00f3 lu\u1eadt n\u00f3i r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0ng t\u00ean V\u0129nh K\u00fd kia t\u1ed1 c\u00e1o l\u1ea1i h\u00e0m h\u1ed3 th\u00eau d\u1ec7t kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 th\u1ef1c s\u1ed1 m\u1eabu s\u00e0o bao nhi\u00eau. H\u00e1 l\u1ea1i n\u00ean nghe l\u1eddi m\u1ed9t b\u00ean m\u00e0 v\u1ed9i sai kh\u00e1m x\u00e9t \u0111o \u0111\u1ea1c l\u00e0m phi\u1ec1n cho d\u00e2n hay sao ?\u201d. Vua kh\u00f4ng chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh Phi\u00ean An, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang m\u1ed7i t\u1ec9nh ch\u1ecdn 1 \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh chuy\u1ec3n giao cho H\u00e0 Ti\u00ean g\u1ed9p l\u1ea1i v\u1edbi \u0111\u1ed9i Bi\u00ean l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 d\u1ed3n l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i Bi\u00ean l\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, t\u1ee9, ng\u0169.<\/p>\n<p>D\u1ed3n hai \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb trong Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng binh thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1eddng thi\u1ec7n thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; 2 \u0111\u1ed9i Ng\u0169 v\u00e0 L\u1ee5c l\u00e0m \u0111\u1ed9i Long ngh\u1ecb thu\u1ed9c V\u0129nh Long ; 2 \u0111\u1ed9i Tam v\u00e0 T\u1ee9 th\u00ec b\u1ed5 sung v\u00e0o 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb v\u00e0 B\u00e1t c\u01a1 Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. S\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 s\u1ee9 b\u1ed9 ti\u1ebfn Kinh (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : s\u1ee9 b\u1ed9 c\u00f3 26 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c cho ti\u1ebfn Kinh l\u00e0 1 ch\u00e1nh s\u1ee9, 1 ph\u00f3 s\u1ee9, 3 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, 1 th\u00f4ng ng\u00f4n, 4 l\u00ednh t\u00f9y t\u00f9ng, g\u1ed3m 10 ng\u01b0\u1eddi. Nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : 1 ch\u00e1nh s\u1ee9, 1 ph\u00f3 s\u1ee9, 2 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, 1 th\u00f4ng ng\u00f4n, 3 l\u00ednh t\u00f9y t\u00f9ng, g\u1ed3m 8 ng\u01b0\u1eddi. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u \u1edf l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng).<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c Thanh Hoa t\u1eeb ph\u00eda r\u1eebng \u0110\u1ed3i Ngang k\u00e9o \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n x\u00e3 An L\u00e3o (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a), c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt, r\u1ed3i l\u1ea1i r\u00fat theo \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng.<\/p>\n<p>Vua nghe th\u1ea5y, sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c b\u1ecdn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u. Vua d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c n\u00e0y ch\u1eb3ng qua \u1ea9n n\u00fap v\u1ea5t v\u01b0\u1edfng, nh\u00e2n ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u00ean kh\u00f4ng m\u00e0 r\u01a1i xu\u1ed1ng. Tuy n\u00fai r\u1eebng r\u1eadm r\u1ea1p, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, nh\u01b0ng d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c h\u01a1n ai h\u1ebft. V\u1eady th\u00ec nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111i qua, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfm c\u1ee7i, c\u1eaft c\u1ecf, c\u00e0y ru\u1ed9ng, ch\u0103n tr\u00e2u bi\u1ebft \u0111\u1ebfn m\u00e0 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc hay sao ? \u0110\u00f3 c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng s\u1ee9c r\u00f5 tr\u01b0\u1edbc, khi x\u1ea3y vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n theo th\u00f3i c\u0169, ch\u1eb3ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn ? Sau khi vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, m\u1edbi \u0111i b\u00e1o quan, \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i \u0111\u00f3 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i xem ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi r\u1eebng \u1edf trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfm c\u1ee7i, c\u1eaft c\u1ecf, c\u00e0y ru\u1ed9ng, ch\u0103n tr\u00e2u n\u1ebfu c\u00f3 nghe bi\u1ebft tin t\u1ee9c b\u1ecdn gi\u1eb7c k\u00e9o \u0111i ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o, v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o \u0111\u1ebfn l\u1eadp t\u1ee9c phi b\u00e1o g\u1ea7n ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00ec do ph\u1ee7 huy\u1ec7n g\u1ea7n qu\u00e2n th\u1ee9 th\u00ec \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi s\u1edbm \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ebd b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n, Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Ban v\u0103n th\u1ec3 tam tr\u01b0\u1eddng ((1) Ba k\u1ef3 thi khoa H\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c khoa H\u1ed9i.1) cho c\u1ea3 trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ed5i v\u0103n th\u1ec3 tam tr\u01b0\u1eddng, nay ngh\u0129 : vi\u1ec7c s\u1eeda sang \u0111\u1ed5i m\u1edbi, n\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 b\u1ea3n m\u1eabu h\u00e0nh v\u0103n \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc gi\u1ea3 d\u1ec5 b\u1ec1 nh\u1eadn x\u00e9t. V\u1eady, ra l\u1ec7nh cho Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y. Ch\u1ecdn c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean trong L\u1ee5c b\u1ed9, N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 vi\u1ec7n l\u1ea5y m\u1ed7i n\u01a1i 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 khoa m\u1ee5c v\u00e0 12 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ed1t \u0111\u1ec3 theo l\u00e0m. X\u00e9t r\u00f5 th\u1ec3 v\u0103n tam tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a B\u1eafc tri\u1ec1u xem b\u00e0i n\u00e0o b\u00ecnh ch\u00ednh, th\u00f4ng su\u1ed1t, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u1eabu m\u1ef1c th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y 30 b\u00e0i kinh ngh\u0129a b\u00e1t c\u1ed5, 20 b\u00e0i th\u01a1 ng\u0169 ng\u00f4n v\u00e0 th\u1ea5t ng\u00f4n c\u00f3 n\u00eau hai ch\u1eef \u201cph\u00fa \u0111\u1eafc\u201d \u1edf \u0111\u1ea7u, 20 b\u00e0i ph\u00fa lu\u1eadt, 10 b\u00e0i v\u0103n s\u00e1ch, vi\u1ebft tinh t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh 31 b\u1ed9, chia \u0111\u01b0a cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 h\u1ecdc quan c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ngo\u00e0i Kinh, c\u1ee9 theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ecdc t\u1eadp. L\u1ea1i truy\u1ec1n l\u1ec7nh t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 trong h\u1ea1t sao ch\u00e9p ra\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m L\u1ee5c b\u1ed9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u s\u1edb, s\u1ed5 s\u00e1ch, v\u0103n \u00e1n do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1eedi t\u1edbi, nh\u1eefng vi\u1ec7c thu\u1ed9c lo\u1ea1i quan tr\u1ecdng, kh\u1ea9n y\u1ebfu, c\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng d\u1ec5 l\u00e0m, th\u00ec ngay trong ng\u00e0y \u0111\u00f3, ph\u1ea3i l\u00e0m phi\u1ebfu \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh. Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f3 l\u00e0m, nh\u01b0ng c\u00f2n c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ea c\u1ee9u, th\u00ec h\u1ea1n trong 3 ng\u00e0y. C\u00f2n lo\u1ea1i n\u00e0o s\u1ed1 m\u1ee5c h\u01a1i nhi\u1ec1u v\u00e0 \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u01b0 cho c\u00e1c nha k\u00ea c\u1ee9u, th\u00ec h\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y. Nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 l\u00fd kh\u00f3 kh\u0103n, s\u1ed1 m\u1ee5c nhi\u1ec1u qu\u00e1, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd do, xin tri\u1ec3n h\u1ea1n th\u00eam n\u1eefa. Nh\u1eefng v\u0103n ki\u1ec7n do c\u00e1c b\u1ed9 giao cho N\u1ed9i c\u00e1c duy\u1ec7t x\u00e9t v\u00e0 nh\u1eefng b\u1ea3n \u00e1n m\u00e0 \u0111\u00f4 s\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o l\u00e0m tr\u00e1i, th\u00ec cho ph\u00e9p ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111i\u1ec1u tra l\u1eabn nhau, x\u00e9t r\u00f5 duy\u00ean do \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 ((1) Nh\u00e0 h\u00f3ng m\u00e1t.1).<\/p>\n<p>Sai nha m\u00f4n c\u00e1c t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 h\u1ecdc ch\u00ednh, h\u1eb1ng th\u00e1ng, ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u1eef c\u00f4ng v\u0103n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng gi\u1eef c\u00f4ng v\u0103n, m\u1ed7i khi c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed5i thay nhau gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi c\u0169 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi th\u00ec m\u1edbi ki\u1ec3m l\u1ea1i, l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch b\u00e0n giao. C\u00f3 khi v\u00ec k\u1ef3 h\u1ea1n v\u1ed9i v\u00e3, ch\u1eb3ng k\u1ecbp l\u00e0m xong, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 khi m\u1ea5t s\u00f3t, kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 x\u00e9t tra \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 sai c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u00e1c Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n v\u00e0 H\u1ecdc ch\u00ednh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 c\u00f4ng v\u0103n trong nha m\u00ecnh, theo t\u1eebng ng\u00e0y, t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng ghi v\u00e0o s\u1ed5. R\u1ed3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng, chia lo\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh quy\u1ec3n m\u1ee5c l\u1ee5c, \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n v\u00e0o, l\u01b0u gi\u1eef \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c b\u00e0n giao \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 so\u1ea1n v\u00e0 xong s\u1edbm. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh quy th\u1ee9c \u1ed1ng g\u1ea1t h\u1ed9c v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ban h\u00e0nh theo nh\u1ea5t lu\u1eadt. Nay ngh\u0129 : 2 \u0111\u1ea7u ngang \u1ed1ng g\u1ea1t, ch\u1ed7 mi\u1ec7ng h\u1ed9c v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng gh\u00e9p g\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n \u1ed1ng g\u1ea1t n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean ch\u1ea5t g\u1ed7 th\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb m\u00f2n, \u0111\u1ebfn khi \u0111ong ra, \u0111ong v\u00e0o, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : c\u1ee9 theo h\u1ed9c, ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u1ed1ng g\u1ea1t hi\u1ec7n nay \u0111ang d\u00f9ng, ph\u1ea3i b\u1ecbt s\u1eaft 2 \u0111\u1ea7u ngang \u1ed1ng g\u1ea1t, mi\u1ec7ng h\u1ed9c, mi\u1ec7ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 h\u1ee9ng g\u1ea1t, khi\u1ebfn cho b\u1ec1n ch\u1eafc, kh\u1ecfi sinh t\u1ec7 h\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf V\u0103n B\u00e0n. V\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u00f4ng Quang (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tr\u1ea5n An) th\u00ec t\u00ean ngh\u1ecbch quan Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh t\u1ef1 \u0111em s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00fa. \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh k\u00eau g\u1ecdi t\u1ee5 h\u1ecdp d\u00e2n trong ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh h\u00e3m \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n H\u00e0, m\u1edf ng\u1ee5c th\u1ea3 t\u00f9 ph\u1ea1m, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch gh\u00ea g\u1edbm. Nay th\u1ea5y \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, h\u1eafn t\u1ef1 li\u1ec7u th\u1ebf c\u00f9ng, m\u1edbi ch\u1ecbu h\u00e0ng ph\u1ee5c, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 h\u1eafn bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i m\u00e0 v\u1ed9i v\u00e0ng b\u1ecf qua, kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi, khi\u1ebfn cho b\u1ecdn qu\u1ef7 qu\u00e1i l\u00e0m tr\u00f3t l\u1ecdt \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f3n x\u1ea3o quy\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang hay sao ? V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c giam v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, ph\u00e1i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u201cNg\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng thu ph\u1ee5c ngay Tr\u1ea5n H\u00e0, l\u00f9ng b\u1eaft h\u1ebft \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, s\u1ebd l\u1ea1i m\u01b0u t\u00ednh nh\u1eefng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n canh, c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o. R\u1ed3i hi\u1ec3u th\u1ecb cho th\u1ed5 d\u00e2n khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui l\u00e0m \u0103n v\u00e0 tr\u00e1ch c\u1ee9 th\u1ed5 d\u00e2n b\u1eaft n\u1ed9p n\u1ebfu th\u1ea5y t\u1ed9i ph\u1ea1m n\u00e0o c\u00f2n s\u1ed1ng. Ng\u01b0\u01a1i, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1ea3i ho\u00e0n, \u0111\u1ec3 quan qu\u00e2n kh\u1ecfi ph\u1ea3i l\u00e2u ng\u00e0y x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng\u201d.<\/p>\n<p>Phan \u0110\u0103ng \u0110\u1ec7, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Tri ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, m\u1eadt ph\u00e1i bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111i tu\u1ea7n d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u1ecba h\u1ea1t x\u00e3 B\u00fat S\u01a1n thu\u1ed9c Kim B\u1ea3ng. C\u1ee9 theo ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o d\u1eabn \u0111\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n L\u1eadn c\u00f9ng v\u1ee3 con v\u00e0 th\u00e2n \u0111\u1ea3ng n\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi, \u0111em n\u1ed9p.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n L\u1eadn l\u00e0 t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, ng\u1ea7m m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. Kho\u1ea3ng m\u00f9a xu\u00e2n, n\u00f3 d\u00e1m k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng v\u1edbi l\u0169 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh h\u00e3m th\u00e0nh, \u0111\u1ed3n, l\u00e0m phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nay s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1 tan, kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 dung th\u00e2n, m\u1edbi t\u1ea3n l\u1ea1c \u1edf n\u01a1i d\u00e2n gian, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 v\u00ec n\u00f3 t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y d\u1eaby, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111em \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn ch\u1ecbu ch\u1ebft \u0111\u00f3 th\u00f4i. H\u00e1 n\u00ean v\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 s\u1ef1 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c giam v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, ph\u00e1i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, d\u00f9ng h\u1ebft c\u00e1ch m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb. C\u00f2n v\u1ee3 con, v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, ch\u1edd \u00e1n x\u1eed xong, s\u1ebd theo \u0111\u00fang l\u00fd lu\u1eadt m\u00e0 ph\u00e1t l\u1ea1c. Ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o v\u00e0 bi\u1ec1n binh \u0111i b\u1eaft \u0111\u00f3, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, t\u00e2u n\u00f3i : Vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh m\u1edbi An Giang \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n xong. Duy c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u1ea1o hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng khai \u0111\u00e0o m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n gi\u00e1p H\u1eadu Giang d\u00e0i h\u01a1n 1.050 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u01b0a lu\u00f4n, vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111ang c\u1ea7n, v\u1eady nh\u1eefng d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00f3, h\u1ec5 ng\u00e0y n\u00e0o xong th\u00ec xin cho h\u1ecd v\u1ec1 ngay \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1i h\u00e0o d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng \u0111\u00e0o ch\u01b0a khai, xin ch\u1edd \u0111\u1ebfn ch\u00ednh m\u00f9a \u0111\u00f4ng kh\u00f4 r\u00e1o, h\u00e3y theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 l\u00e0m. V\u1ea3 l\u1ea1i, nay c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m th\u00e0nh tuy m\u1edbi t\u1ea1m \u1ed5n, nh\u01b0ng th\u1ebf c\u1ee5c \u0111\u00e3 th\u00e0nh, c\u01a1 ch\u1ec9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. Ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i trong ngo\u00e0i ra v\u00e0o c\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ee3 b\u00faa ph\u1ed1 x\u00e1 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 d\u1ef1 v\u1ea1ch ra tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u1edf, s\u1edbm th\u00e0nh n\u01a1i vui v\u1ebb. N\u1ebfu l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, s\u1ee3 r\u1eb1ng d\u00e2n m\u1edbi t\u1ee5 h\u1ecdp s\u1ebd l\u1ea1i t\u1ea3n m\u00e1t n\u01a1i kh\u00e1c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em s\u1ed1 tre ch\u1eb7t r\u1ed3i r\u00e0o gi\u1eadu 4 m\u1eb7t, t\u1ea1m l\u00e0m c\u00e1i th\u00e0nh b\u1eb1ng tre, v\u00e0 t\u1ea1m th\u1eddi d\u1ef1ng nh\u00e0 kho, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c d\u1ecdn \u0111\u1ebfn \u1edf. C\u00f2n t\u00f2a h\u00e0nh cung d\u1ef1ng \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec g\u1ed7 lim c\u00f2n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean d\u1ee1 mang v\u1ec1 T\u00e2n Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean l\u00e0 ki\u00eam l\u00fd c\u1ee7a ph\u1ee7 Tuy Bi\u00ean, ch\u00ednh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c \u1edf trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u1ea5y. V\u1eady, xin l\u1ea5y \u0111\u1ed3n \u1ea5y d\u00f9ng l\u00e0m ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng tr\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u nghe theo. L\u1ea1i ngh\u0129 : Vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh An Giang c\u00f9ng c\u00e1c th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam, H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac m\u00f9a h\u1ea1 n\u00e0y, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m nhi\u1ec5m \u0111\u1ebfn \u1ed1m. V\u1eady, h\u1ea1 d\u1ee5 sai ra l\u1ec7nh cho mua nhi\u1ec1u c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c, sai l\u01b0\u01a1ng y \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 t\u1ea5m v\u1ea3i v\u00e0 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, nguy\u00ean V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh ngh\u0129a thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n, l\u00e0m lo\u1ea1n, chi\u1ebfm gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh Phi\u00ean An (Kh\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, h\u1ecd c\u00f4ng t\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1ef1u, v\u00ec ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, cho n\u00ean \u0111\u1ed5i theo h\u1ecd c\u1ee7a Duy\u1ec7t).<\/p>\n<p>Kh\u00f4i tr\u01b0\u1edbc kia can v\u00e0o v\u1ee5 \u00e1n v\u00e1n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho t\u1ec9nh Phi\u00ean An nghi\u00eam x\u00e9t. H\u1eafn mang l\u00f2ng o\u00e1n gi\u1eadn, m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, b\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean \u0111\u1ed3ng can \u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t, nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o [T\u1ea3 qu\u00e2n] b\u00ed m\u1eadt t\u1eadp h\u1ecdp b\u1ecdn v\u1ec7 \u00fay \u1edf Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c, H\u00e0nh nh\u00e2n ty l\u00e0 L\u01b0u T\u00edn, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Thanh thu\u1eadn l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng, anh v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a Duy\u1ec7t l\u00e0 V\u00f5 V\u0129nh Ti\u1ec1n, \u0111\u1ed9i L\u00e2m xa thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u00e3 [V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n ghi l\u00e0 t\u1ea3 qu\u00e2n S\u00e1u Kh\u1ea3 (\u0110\u1ea5t s\u00e0nh c\u0169 \u0111\u1ea5t Nam K\u1ef3 v\u00e0 gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, in trong Kh\u1ea3o v\u1ec1 \u0111\u1ed3 s\u1ee9 men lam (Hu\u1ebf). Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n M\u1ef9 thu\u1eadt, 1994.)], \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m \u962e\u6587\u9b6b [c\u00f3 s\u00e1ch ghi Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eafm.], m\u00e0 b\u1ea3o ch\u00fang r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed1 ch\u00ednh B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0 kh\u1eafc, l\u1ea1i l\u00e0 ch\u1ed7 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf. V\u1ee5 \u00e1n g\u1ed7 v\u00e1n \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n l\u00e0 ch\u00ednh n\u00f3 b\u1edbi v\u1ea1ch ra, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1ebft n\u00f3 th\u00ec n\u00f3 c\u0169ng h\u00e3m b\u1ecdn ta v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft. T\u00f4i nghe n\u00f3i \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea kh\u1edfi s\u1ef1 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c hai, ba t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 th\u01b0 \u0111\u1ebfn khuy\u00ean t\u00f4i \u1edf xa h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng. Nay t\u1ec9nh th\u00e0nh \u00edt qu\u00e2n \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng s\u01a1 su\u1ea5t. T\u00f4i l\u1ea1i d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ea3n c\u01a1 coi T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2m, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n, ch\u1ecdn l\u1ea5y voi chi\u1ebfn, ph\u1ee5c s\u1eb5n \u1edf ngo\u00e0i, l\u1ea1i c\u00f3 Qu\u00e1ch Ng\u1ecdc Khuy\u1ebfn, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 Phi\u00ean d\u0169ng gi\u1eef c\u1eeda Ho\u00e0i Lai, l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng. N\u1ebfu nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u1ed5i d\u1eady, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ch\u00e9m Xu\u00e2n Nguy\u00ean, sau b\u1eaft T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh m\u00e0 gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e0nh th\u00ec vi\u1ec7c l\u1edbn c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghe theo.<\/p>\n<p>M\u01b0u \u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00eam ng\u00e0y 18, Kh\u00f4i d\u1eabn b\u00e8 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, 5 th\u1edbt voi, ai n\u1ea5y c\u1ea7m ki\u1ebfm, l\u1ea5y v\u1ea3i tr\u1eafng qu\u00e0ng c\u1ed5 l\u00e0m d\u1ea5u hi\u1ec7u, do c\u1eeda Ho\u00e0i Lai v\u00e0o th\u1eb3ng dinh B\u1ed1 ch\u00ednh. B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e9n tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00fang k\u00e9o nhau \u0111\u1ebfn dinh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c. Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 con ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i c\u1ea3. \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t v\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, tr\u1ed1n tho\u00e1t. Sau \u0111\u00f3 Xu\u00e2n Nguy\u00ean c\u0169ng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, Kh\u00f4i l\u1ea1i gi\u1ebft Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 Xu\u00e2n l\u00e0 qu\u1ea3n \u0111\u1ec1 lao, m\u1edf c\u1eeda tha h\u1ebft t\u00f9 ph\u1ea1m, d\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ea3ng c\u1ea3m t\u1eed. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam \u1edf x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n ngo\u00e0i th\u00e0nh, nghe c\u00f3 bi\u1ebfn, \u0111em binh Th\u1ee7y c\u01a1 v\u00e0 d\u00e2n phu \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y s\u1ea5n \u0111\u1ebfn c\u1eeda th\u00e0nh, \u0111\u00e1nh nhau hai l\u1ea7n, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, b\u1ecb m\u1ea5y v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng lui ch\u1ea1y. R\u1ed3i c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t phi b\u00e1o cho t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh, c\u00e1o c\u1ea5p. V\u00f5 Qu\u00fdnh, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cPhi\u00ean An th\u1ea5t th\u1ee7 v\u00ec ph\u00f2ng th\u1ee7 s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra bi\u1ebfn c\u1ed1 phi th\u01b0\u1eddng n\u00e0y, r\u1ea5t l\u00e0 kinh ng\u1ea1c ! \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam, kh\u00f3 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i, \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c\u201d. R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u \u0111em bi\u1ec1n binh g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean. N\u1ebfu qu\u00e2n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft r\u1ed3i th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ti\u1ebfp ngay c\u00f4ng vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh. N\u1ebfu gi\u1eb7c c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng lan tr\u00e0n nh\u0169ng nhi\u1ec5u th\u00ec n\u00ean g\u1ea5p d\u1eadp cho t\u1eaft \u0111\u1ec3 t\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n cho \u201cB\u1ed1 ch\u00ednh An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Phi\u00ean An, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eed C\u01b0, quy\u1ec1n l\u0129nh \u00e1n s\u00e1t Phi\u00ean An. Khi t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1a tr\u1ea1m, s\u1edbm \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho : \u201cB\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch \u0111em Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh ; Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 Kh\u00e1nh H\u00f2a m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 200 bi\u1ec1n binh ; B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i\u1ec1u L\u00e3nh binh L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh mau mau v\u00e0o ngay Phi\u00ean An theo L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o sai ph\u00e1i. C\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 500 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u01a1 T\u0129nh man thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cL\u00ednh \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb t\u00f9 t\u1ed9i, ta kh\u00f4ng cho gi\u1ebft m\u00e0 tha, nay ch\u00fang l\u1ea1i t\u00e1ng t\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, \u0111\u1ed3ng m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, th\u00ec ta ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng tha, r\u1ed3i ch\u00fang s\u1ebd b\u1ecb d\u1eadp t\u1eaft ngay. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1eeb ng\u00e0y ta c\u1ea7m ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn nay, th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m kh\u1ed5 t\u00e2m \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu b\u1ea3o r\u1eb1ng s\u1ef1 bi\u1ebfn x\u1ea3y ra l\u00e0 v\u00ec \u0111\u1ec3 cho v\u0103n quan chuy\u00ean coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0 v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00e1nh quen tr\u0103m tr\u1eadn, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 v\u0103n th\u1ea7n \u0111\u00e2u ? N\u1ebfu b\u1ea3o l\u00e0 thi\u1ebfu ni\u00ean t\u00e2n ti\u1ebfn, ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i nhi\u1ec1u, th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf gi\u00e0 \u0111\u1eddi \u0111i tr\u1eadn, nay tu\u1ed5i \u0111\u00e3 ngo\u00e0i 70, h\u00e1 ph\u1ea3i thi\u1ebfu ni\u00ean \u0111\u00e2u ? Th\u00e2n l\u00e0m quan to, coi gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra cu\u1ed9c bi\u1ebfn l\u1edbn n\u00e0y ! Ta n\u1eeda \u0111\u00eam ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u1ea5y l\u00e0m b\u1ea5t b\u00ecnh l\u1eafm ! C\u0169ng may \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t ra t\u1ec9nh h\u1ea1t : h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 bi\u1ebfn, th\u00ec c\u00f3 h\u1ea1t kh\u00e1c s\u00e1ch \u1ee9ng. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m chia t\u1ec9nh l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i.<\/p>\n<p>\u201cDuy Phi\u00ean An ng\u00e0y nay b\u1ecb gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef, th\u00ec \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh c\u00f2n hay m\u1ea5t, ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n Bi\u00ean H\u00f2a : h\u1ec5 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a Phi\u00ean An ru\u1ed5i ng\u1ef1a \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, khi ph\u00e1t giao cho tr\u1ea1m, ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t nghi\u1ec7m cho k\u1ef9 h\u1ec5 c\u00f3 \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng, n\u1ebfu th\u1eadt ch\u00ednh x\u00e1c, m\u1edbi cho \u0111i, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi l\u1ee1 vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c gi\u1ebft B\u1ed1 ch\u00ednh Phi\u00ean An l\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean. Khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Xu\u00e2n Nguy\u00ean, d\u1eabn b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ri\u00eang L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, b\u1ea3o v\u1ee3 Duy\u1ec7t l\u00e0 \u0110\u1ed7 Th\u1ecb Ph\u1eabn r\u1eb1ng : Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng Duy\u1ec7t v\u00e0 Xu\u00e2n Nguy\u00ean v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec1m th\u00f9 g\u00ec, v\u1eady m\u00e0 Xu\u00e2n Nguy\u00ean h\u00e0 kh\u1eafc, b\u1edbi v\u1ea1ch vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua, l\u1ea1i n\u00f3i kh\u00f4ng khai qu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0\u01a1ng m\u1ed3 Duy\u1ec7t l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng th\u00f4i ! B\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1, kh\u00f4ng sao nh\u1ecbn \u0111\u01b0\u1ee3c. Bi\u1ebfn c\u1ed1 ng\u00e0y nay l\u00e0 v\u00ec Xu\u00e2n Nguy\u00ean m\u00e0 ra. Xin l\u1ea5y m\u1ee1 Xu\u00e2n Nguy\u00ean \u0111\u1ed1t t\u1ebf Duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u1ea3 gi\u1eadn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed7 Th\u1ecb Ph\u1eabn kh\u00f3c n\u00f3i : \u201cL\u00e0m th\u1ebf ch\u1eafc s\u1ebd \u0111\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 m\u1ed9 Duy\u1ec7t c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb khai qu\u1eadt !\u201d.<\/p>\n<p>Kh\u00f4i b\u1ecf \u0111i, d\u1eabn Xu\u00e2n Nguy\u00ean v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7u \u0111em ch\u00e9m (Tr\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7u, ng\u01b0\u1eddi Thanh Hoa. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1t gi\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n V\u0103n Thuy\u00ean ((1) Thuy\u00ean, con Ti\u1ec1n qu\u00e2n Th\u00e0nh, v\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, trong c\u00f3 c\u00e2u \u201cTh\u1eed h\u1ed3i nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafc s\u01a1n trung t\u1ec3, t\u00e1 ng\u00e3 kinh lu\u00e2n chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u01a1\u201d m\u00e0 hai cha con \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u1ebft !1) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, sau ng\u1ee5 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m m\u00f4n kh\u00e1ch c\u1ee7a B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb giam c\u1ea7m ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u00e2n s\u1ef1 canh ph\u00f2ng s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c, sinh ra nhi\u1ec1u vi\u1ec7c l\u00f4i th\u00f4i, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng n\u1ed5 ra nh\u1eefng \u00e1n nh\u01b0 v\u1eady. Nay, c\u00e1c h\u1ea1t gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m v\u1ec1 Kinh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eafc sai b\u1ed9 H\u00ecnh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho Kinh do\u00e3n gia t\u00e2m \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng. V\u1eady m\u00e0 h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, ta sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m, th\u1ea5y trong lao t\u00f9 c\u00f3 k\u1ebb \u0111em theo \u0111\u1ed3 s\u1eaft nh\u1ecdn, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb \u0111em c\u1ea3 d\u1ee5ng c\u1ee5 th\u1ee3 r\u00e8n v\u00e0o nh\u00e0 ng\u1ee5c n\u1eefa ! V\u00ec th\u1ebf \u0111\u00e3 ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 qu\u1edf tr\u00e1ch b\u1ecdn \u0111\u1ec1 lao v\u00e0 \u0111i\u1ec3n ng\u1ee5c, c\u00f2n b\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 Kinh do\u00e3n th\u00ec \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 r\u0103n. V\u1eady kh\u00e1 th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, nh\u1ea5t thi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho th\u00e2n nh\u00e2n t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111em \u0111\u1ed3 s\u1eaft tr\u00e0 tr\u1ed9n v\u00e0o nh\u00e0 giam, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 khi x\u1ea3y ra chuy\u1ec7n g\u00ec, th\u00ec b\u1ecb l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, binh m\u1ed9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ea1t hay h\u1ea1t b\u00ean \u0111\u1ebfn \u1ee9ng m\u1ed9 c\u0169ng c\u00f3 kh\u00e1c. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u1ee9 theo l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u1ed9 binh \u1edf Nam K\u1ef3, th\u00ec ti\u00eau d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. V\u1eady xin : Ph\u00e0m binh l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i chi\u00eau m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam : h\u1ea1ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean th\u00ec h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; n\u1ebfu l\u00e0 h\u1ea1ng \u0111\u00e3 ph\u00e2n ban th\u00ec \u0111\u00ecnh c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u00fa binh \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ven bi\u00ean gi\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 bi\u1ec7t tr\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ed3n l\u1ebb, vi\u1ec7c c\u00f4ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1eafm, n\u1ebfu c\u1ee9 nh\u1ea5t kh\u00e1i theo l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a l\u00ednh th\u00fa \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi Nam K\u1ef3, th\u00ec e kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u1eady xin : Ph\u00e0m gi\u1ea3n binh v\u00e0 m\u1ed9 binh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ed3n \u1ea3i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef m\u00e0 ch\u1ed1n \u1ea5y th\u1ef1c c\u00f3 lam ch\u01b0\u1edbng n\u1eb7ng n\u1ec1 th\u00ec m\u1edbi chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf trong l\u1ec7 n\u00e0y. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng binh l\u00ednh kh\u00e1c t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, ch\u1ec9 tr\u1eeb 3 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn An nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p cho 200 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, binh l\u00ednh, k\u1ebb ch\u0103n voi trong T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 c\u00f9ng c\u1ea3 binh l\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh ho\u1eb7c m\u1ed9 binh v\u00e0 nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u00e1n x\u1eed l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u00ednh l\u1ec7 ph\u1ee7 huy\u1ec7n, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ec1u y theo l\u1ec7 \u1edf Nam K\u1ef3 m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i c\u00f2n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, thu\u1ed9c binh c\u1ee7a c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, h\u1eb1ng th\u00e1ng ch\u1ec9 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Duy ai \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c binh th\u00ec h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u1ec9nh h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u1ea3y \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n, th\u00ec thu\u1ed9c binh \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u n\u00ean theo l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u1ecbnh cho c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. Vi\u00ean quan n\u00e0o nguy\u00ean \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ed5i \u0111i, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111em theo m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u00a0 chi l\u01b0\u01a1ng. L\u1ec7 n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6 n\u0103m nay. C\u00e1c th\u1ee7 h\u1ea1, th\u1ed5 h\u00e0o v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ed3n trong ch\u00e2u \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang v\u00e0 H\u01b0ng H\u00f3a xin \u0111\u1ec3 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh : \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m hay d\u1ec5, c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u hay \u00edt, ho\u1eb7c \u0111\u00e1ng chi l\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c n\u00ean th\u00f4i c\u1ea5p, v\u00e0 n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i danh hi\u1ec7u ch\u1ee9c s\u1eafc th\u1ebf n\u00e0o, x\u00e9t cho th\u1ecfa \u0111\u00e1ng v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c v\u0103n quan th\u0103ng l\u1ec7 \u1edf Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh n\u00ean cho n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 1 quan, g\u1ea1o ch\u01b0a \u0111\u1ee7 1 ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng h\u1eadu b\u1ed5, C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m th\u00ed sai hay quy\u1ec1n th\u1ef1 m\u00e0 l\u1ea1i tri\u1ec7t l\u01b0u h\u1eadu b\u1ed5, th\u00ec c\u0169ng c\u1ea5p cho nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng nguy\u1ec7t l\u1eabm nh\u01b0 c\u0169 (l\u01b0\u01a1ng nguy\u1ec7t l\u1eabm : ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh v\u1ec1 Kinh nh\u1eadn ch\u1ee9c. B\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, cho n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh t\u00e2u xin l\u1ea1i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn thay \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTr\u1ea5n Ninh c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t quan tr\u1ecdng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho ph\u00e1i binh thay nhau \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 cho nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc kia, ta ngh\u0129 \u0111\u1ecba h\u1ea1t ph\u1ee7 \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u lam ch\u01b0\u1edbng, l\u1ea1i g\u1eb7p gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1 n\u00f3ng n\u1ef1c, n\u00ean c\u00f3 ch\u1ec9 cho bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, 1 th\u00e1ng r\u00fat v\u1ec1, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i thay l\u1edbp kh\u00e1c n\u1eefa. Nh\u01b0ng th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, ho\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh s\u1ed1ng l\u00e9n l\u00fat \u1edf\u00a0 \u0111\u1ea5y, n\u00ean c\u0169ng ph\u1ea3i s\u1eb5n s\u00e0ng ph\u00f2ng b\u1ecb. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ph\u00e1i 2 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn thay \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng trong 2 th\u00e1ng. \u00c2n th\u01b0\u1edfng cho 2 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t cho nhi\u1ec1u thu\u1ed1c men mang theo \u0111\u1ec3 d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n<p>T\u00ean Ph\u1ee7 Ph\u00e1p, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng s\u00e1ch Man B\u00f4n Tai thu\u1ed9c Th\u1ea1ch Th\u00e0nh nguy\u00ean t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u1ee5 t\u1eadp nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Man, gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n bu\u00f4n, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a r\u1ed3i \u0111i. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i qu\u00e2n v\u00e0 voi thu\u1ed9c t\u1ec9nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n \u00e1p. Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 : \u201cT\u1ee5i Man qu\u00e8n n\u00e0y t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m h\u1ea1i m\u00ecnh, ch\u1ec9 mau \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u1ea3i t\u1ed9i. Ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft, ho\u1eb7c d\u1ee5 c\u00e1c tr\u1ea1i man ra s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m. N\u1ebfu l\u00e0m kh\u00f4ng kh\u00e9o \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, th\u00ec ch\u1ec9 tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o ng\u01b0\u01a1i\u201d.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111ang \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u1eadn s\u00f4ng V\u1ea1n B\u1edd, c\u00f3 l\u0169 gi\u1eb7c t\u1eeb \u0111\u1ed9ng H\u00e0o Tr\u00e1ng k\u00e9o l\u1ea1i ; ho\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o v\u00e1ch \u0111\u00e1, ho\u1eb7c n\u1ea5p trong r\u1eebng r\u1eadm t\u1eeb tr\u00ean cao b\u1eafn xu\u1ed1ng. Qu\u00e2n ta b\u1eafn l\u1ea1i, m\u00e3i \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u, gi\u1eb7c m\u1edbi lui.<\/p>\n<p>Khi c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u B\u1ea5t B\u1ea1t, v\u00e0 g\u1ea5p t\u01b0 ngay cho \u0111\u1ea1o binh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Tu V\u0169 \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n gi\u1eb7c l\u1ee7i \u1edf Thanh Xuy\u00ean. R\u1ed3i chia qu\u00e2n th\u1ee7y, l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. Khi \u0111\u1ebfn V\u1ea1n B\u1edd, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u00f4ng ch\u1eebng tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3, b\u1ecdn L\u00fd b\u00e8n \u0111\u00f3ng binh \u1edf \u0111\u1ea5y. L\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 n\u00f3i : Bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf Thanh Xuy\u00ean, chia \u0111\u01b0\u1eddng l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c : khi l\u00ean n\u00fai r\u1eebng th\u00ec ph\u00e1t gai, \u0111\u1ed1n c\u00e2y ; khi qua khe su\u1ed1i th\u00ec ph\u1ea3i c\u1ed1n b\u00e8, b\u1eafc c\u1ea7u, c\u1ea3m nhi\u1ec5m lam ch\u01b0\u1edbng, d\u1ed3n d\u1eadp nh\u1ecdc nh\u1eb1n, th\u00e0nh ra nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc b\u1ec7nh. K\u1ecbp khi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0110\u00e0 B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ph\u1ea3i leo n\u00fai m\u00e0 \u0111i, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ph\u1ea3i ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng m\u00e0 ti\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf, ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u00e0ng tu\u1ea7n, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111em x\u1eed \u00e1n.<\/p>\n<p>V\u1eady th\u00e0nh kh\u1ea9n xin gia h\u1ea1n th\u00eam cho \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft l\u00f2ng lo t\u00ednh, mong s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, th\u1ea5y quan qu\u00e2n h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, l\u00f9ng gi\u1eb7c t\u1eadn trong n\u00fai s\u00e2u, ch\u1eb3ng t\u1eeb m\u1ec7t nh\u1ecdc, ta sao n\u1ee1 c\u00f2n qu\u1edf tr\u00e1ch n\u1eefa ! Duy ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, kh\u00f3 b\u1ea3o l\u00e0 \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n m\u1ed9t ng\u00e0y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 tay, th\u00ec ta c\u0169ng c\u00f2n m\u1ed9t ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean ng\u01b0\u1edbc th\u1ec3 l\u00f2ng ta. Trong c\u00e1c quan qu\u00e2n, n\u1ebfu ai l\u0103n l\u1ed9i nguy hi\u1ec3m m\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t, th\u00ec n\u00ean t\u00f9y vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng s\u0129 t\u1ed1t \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng tr\u1ed5 s\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ec7nh truy\u1ec1n c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 : Ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Bi\u00ean H\u00f2a tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i. N\u1ebfu tr\u00f3t \u0111\u00e3 gi\u1ea3i Kinh r\u1ed3i, th\u00ec chu\u1ea9n giao cho ng\u1ee5c th\u1ea5t Th\u1eeba Thi\u00ean, n\u1ebfu ch\u01b0a gi\u1ea3i \u0111i, th\u00ec c\u1ee9 giam l\u1ea1i c\u1ea5m \u1edf ng\u1ee5c, ch\u1edd sau xu\u1ed1ng ch\u1ec9 s\u1ebd thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng : B\u1eafc K\u1ef3 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 190 t\u00f9 ph\u1ea1m, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf ng\u1ee5c Th\u1eeba Thi\u00ean, s\u1ee3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Vua b\u00e8n sai ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn Thanh Hoa.<\/p>\n<p>V\u00f5 Qu\u00fdnh, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c vi\u00ean t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Khanh, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u1ec3n, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111i Phi\u00ean An \u1ee9ng c\u1ee9u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u1edbi \u0111\u1ebfn Trung Th\u00f4n, huy\u1ec7n B\u00ecnh Ph\u00fa thu\u1ed9c t\u1ec9nh, th\u00ec v\u1eeba g\u1eb7p Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3. H\u1ecfi ra bi\u1ebft r\u1eb1ng Phi\u00ean An c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh, ph\u00e0m c\u00e1c hi\u1ec7u kho, c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n v\u00e0 voi thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c Kh\u00f4i c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t c\u1ea3. B\u1ecdn l\u00ednh B\u1eafc thu\u1eadn \u0111\u00e0o ng\u0169 v\u00e0 l\u0169 c\u00f4n \u0111\u1ed3 theo gi\u1eb7c ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, thanh th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng l\u1edbn. V\u1ea3 l\u1ea1i, binh l\u00ednh c\u00f3 \u00edt, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00e2u ph\u00e1i th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n Khanh l\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u1eadn, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng ((1) B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng : t\u1ee5c g\u1ecdi s\u00f4ng \u0110\u1ed3ng Ch\u00e1y (theo Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed, quy\u1ec3n th\u1ee9 II, ph\u1ea7n S\u01a1n xuy\u00ean ch\u00ed).1), \u0110\u00f4ng Th\u00f4n. L\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Ng\u00f4 V\u0103n H\u00f3a coi qu\u1ea3n binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ng\u00e3 ba s\u00f4ng Nh\u00e0 B\u00e8 \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, ch\u1edd binh 2 t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn s\u1ebd h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay, ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n \u0111\u1ec7 t\u00e2u b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u1ed1i kh\u1ea9n. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n y\u1ebfu, l\u1eadp t\u1ee9c phi ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 v\u00e0o t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 mong m\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u1eadn. N\u1ebfu \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i th\u00ec n\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec h\u1ed3n c\u00e1 l\u01b0\u1ee3n l\u1edd trong \u0111\u00e1y n\u1ed3i, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, th\u1ebf t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb di\u1ec7t h\u1ebft. V\u1eady, kh\u00e1 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn 2 vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An \u2013 H\u00e0 v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n ra s\u1ee9c h\u1ed9i ti\u1ec5u, c\u1ed1t ph\u1ea3i s\u1edbm b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Kh\u00f4i v\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3, thu ph\u1ee5c t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i hi\u1ec3u d\u1ee5 cho v\u0103n v\u00f5, qu\u00e2n d\u00e2n bi\u1ebft : Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, ph\u00e0m h\u1ec5 ai c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 ch\u00ed c\u0103m th\u00f9. V\u1eady ph\u1ea3i n\u00ean th\u00e2n h\u1ecdp h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u00f3n ch\u1eb7n b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o ch\u1ea1y tho\u00e1t. Ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i s\u1ebd th\u01b0\u1edfng cho 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o ch\u1ecdn l\u1ea5y 500 d\u00e2n \u0111inh c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng ngo\u1ea1i ch\u00e2u th\u00e0nh Phi\u00ean An, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111o\u00e0n d\u00f5ng, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, t\u1ea1p d\u1ecbch, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 l\u1ec7 thu\u1ed9c quan qu\u00e2n canh gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Phi\u00ean An ; Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam ; Nguy\u1ec5n T\u1eed C\u01b0, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, quy\u1ec1n l\u0129nh \u00e1n s\u00e1t Phi\u00ean An r\u00fat v\u1ec1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. D\u00f9ng Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ph\u1ec9 b\u1ecb t\u00f9 \u1edf Phi\u00ean An n\u1ed5i lo\u1ea1n, Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t th\u00e2n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, kh\u00f4ng n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd g\u00ec kh\u00f4ng, c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 l\u00e0 anh ru\u1ed9t Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho tham d\u1ef1 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt trung \u01b0\u01a1ng ? V\u1eady h\u00e3y cho th\u00f4i vi\u1ec7c b\u1ed9 \u0111\u1ec3 nghe xem \u0111\u00e3. D\u00f9ng M\u1eadu thay v\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c theo \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c, \u0111\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean, \u1ea5n tri\u1ec7n v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Phi\u00ean An, \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 cho L\u00e3nh binh v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh [Phi\u00ean An] l\u00e0m h\u01a1i kh\u00e1c nhau m\u1ed9t, hai n\u00e9t ch\u1eef \u0111\u1ec3 r\u1ed3i ban c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Phi\u00ean An, \u0111em \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c l\u1ee5c thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang nh\u1ea5t, nh\u1ecb c\u00f9ng c\u00e1c bi\u1ec1n binh c\u1ee7a Phi\u00ean An v\u00e0 An Giang \u0111ang gi\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u00e0o Kinh, ph\u1ea3i chia nhau ng\u1ed3i 16 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea, \u0111i v\u00e0o Phi\u00ean An \u0111\u1ec3 theo L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o quy\u1ec1n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Ng\u00e2n sang v\u1ed1n l\u00e0 binh Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e3 h\u01a1i quen k\u1ef7 lu\u1eadt trong qu\u00e2n, n\u00ean d\u1ee5 sai : khi c\u00f3 khuy\u1ebft su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng b\u1ed5 sung, c\u00f3 khuy\u1ebft \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec l\u1ea5y binh l\u00ednh c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng v\u00e0 th\u00e2m ni\u00ean b\u1ed5 sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng v\u1ec1 c\u00e1c lo\u1ea1i bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 chia ban v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Nay Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn r\u1ed9n, n\u00ean h\u00e3y c\u1ee9 cho l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i ng\u0169 \u1edf Kinh. Duy 2 v\u1ec7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3n th\u00fa l\u00e2u ng\u00e0y \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 6 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng L\u00ea S\u00e1ch, L\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m L\u00e3nh binh Phi\u00ean An, chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan qu\u00e2n Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f2i h\u1ebft s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng \u0111ang h\u1ea1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i \u0111\u00e1nh. B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u0169ng ph\u00e1i th\u00eam 200 bi\u1ec1n binh \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i th\u00fac gi\u1ee5c c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u1ea3i ch\u1ea1y \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng cho nhanh ch\u00f3ng. R\u1ed3i th\u1ecb v\u1ec7 l\u1ea1i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, v\u1ec1 t\u00e2u.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb, V\u1ec7 \u00fay \u1edf Tam v\u1ec7, Kinh t\u01b0\u1ee3ng, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh Bi\u00ean H\u00f2a, chuy\u00ean coi c\u00e1c T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 c\u1ee7a Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 Phi\u00ean An, h\u1ed9i v\u1edbi quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Sai ch\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a gi\u1ecfi v\u00e0 2 vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i theo \u0111i \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>R\u00fat binh thuy\u1ec1n tu\u1ea7n d\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a tr\u1ea3 v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, quy\u1ec1n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Tham t\u00e1n, v\u1ec1 Kinh. Vua th\u1ea5y th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa g\u1ea7n \u0111\u00e2y thua v\u1ee1, quan qu\u00e2n ch\u1ec9 t\u00ecm b\u1eaft ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 c\u00f3 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, cho n\u00ean tri\u1ec7u b\u1ecdn Tr\u1ecdng v\u1ec1. Sau \u0111\u00f3 th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu, quy\u1ec1n L\u00e3nh binh Thanh Hoa ; Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c, L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong, L\u00e3nh binh ki\u00eam Th\u1ee7y s\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u v\u1ec1 Kinh, Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Chung c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb tr\u1ea1m Th\u1eeba An tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m S\u01a1n Quang thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y m\u1ed7i \u0111\u1ed9i tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 quan ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed7i l\u00ednh tr\u1ea1m 1 quan ti\u1ec1n. T\u1eeb tr\u1ea1m Th\u1eeba N\u00f4ng tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Phi\u00ean T\u00e2n, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 20 quan ti\u1ec1n. V\u00ec c\u1edb ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 nh\u1ecdc nh\u1eb1n v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m b\u00e1o tin qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Nam \u2013 B\u1eafc hai k\u1ef3.<\/p>\n<p>Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ebb kim b\u00e0i, 1 l\u00e1 t\u01b0\u1edbng k\u1ef3 cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n (d\u00f9ng th\u1ee9 \u0111o\u1ea1n l\u00f4ng, trong \u0111\u1ecf, ngo\u00e0i v\u00e0ng), 1 l\u00e1 t\u01b0\u1edbng k\u1ef3 cho Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n (d\u00f9ng th\u1ee9 tr\u1eebu l\u00f4ng, trong \u0111\u1ecf, ngo\u00e0i xanh), 5 l\u00e1 c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh (d\u00f9ng th\u1ee9 tr\u1eebu l\u00f4ng 5 s\u1eafc), 5 l\u00e1 c\u1edd qu\u00e2n l\u1ec7nh (d\u00f9ng th\u1ee9 nhi\u1ec5u h\u1ed3ng, vi\u1ec1n \u0111o\u1ea1n), 5 b\u00e0i ng\u00e0 qu\u00e2n l\u1ec7nh (m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc 5 ch\u1eef \u201cTh\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, m\u1eb7t sau kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cQu\u00e2n l\u1ec7nh\u201d) v\u00e0 1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng b\u1ea1c, 1 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Phi\u00ean An.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1t, theo l\u1ec7, n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c, th\u00ec h\u1ed9 \u0111\u1ee9ng n\u1ed9p ph\u1ea3i n\u1ed9p b\u1ea1c r\u00f2ng, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 l\u00e0 b\u1ea1c \u0111\u0129nh c\u0169 ho\u1eb7c b\u1ea1c \u0111\u00fac m\u1edbi n\u1ebfu \u0111\u1ee7 tu\u1ed5i c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin n\u1ed9p th\u1ed5 ng\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i x\u00e9t nghi\u1ec7m l\u00e0 b\u1ea1c th\u1eadt, \u0111\u1ee7 tu\u1ed5i, kh\u00f4ng pha l\u1eabn t\u00ed g\u00ec, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 nh\u1eadn thu. K\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m quay qu\u1eaft xoay x\u1edf trong vi\u1ec7c n\u00e0y, s\u1ebd b\u1ecb nghi\u00eam tr\u1ecb theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>Vua y theo.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0110\u1ea3n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, ph\u1ea1m l\u1ed7i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i ; \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, xong vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCVI<\/a> \u2013 96<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng Trung qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh nh\u1eadn ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, L\u01b0\u01a1ng \u0111i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, cho n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : ng\u1ee5y x\u01b0ng Th\u1ed1ng l\u00e3nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eam, ng\u1ee5y x\u01b0ng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ecbnh B\u00e1 Dao k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u huy\u1ec7n l\u1ef5 T\u1ee9 K\u1ef3. Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1ed3ng B\u00e1 Huy\u00ean c\u00f9ng V\u0169 V\u0103n Kh\u00f4i, Qu\u1ea3n th\u1ee7 Ninh Giang \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u. Tr\u1ee9 l\u1ea1i th\u00e2n \u0111i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n b\u1ecdn Huy\u00ean, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 Thi\u1ebft Tranh : gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y. Quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn x\u00e3 Nho L\u00e2m, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Nghi\u00eam, ng\u1ee5y Dao v\u00e0 4 t\u00ean \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, b\u1eaft s\u1ed1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y t\u00ean. Tr\u1ee9 \u0111em s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTa \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac s\u1edbm h\u00f4m ch\u1eb3ng y\u00ean l\u00f2ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00ean gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c vui m\u1eebng, y\u00ean \u1ee7i \u0111\u00f4i ch\u00fat. Li\u1ec1n d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed3ng B\u00e1 Huy\u00ean v\u00e0 V\u0169 V\u0103n Kh\u00f4i : qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u1ee9, kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng. Ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Th\u01b0\u1edfng chung cho bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn 500 quan ti\u1ec1n. Tr\u1ee9 kh\u00e9o bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9, d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f2n ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc kia, nay cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0111em binh d\u00f5ng \u1edf V\u1ea1n B\u1edd t\u00ecm b\u1eaft b\u1ecdn ph\u1ec9, ch\u00fang \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n xa, h\u1ecfi l\u0169 gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Xa V\u0103n Qu\u1ebf (Qu\u1ebf t\u1eeb sau khi th\u1ea5t th\u1ee7, tr\u1ed1n kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn nay thu th\u1eadp th\u1ed5 d\u00f5ng, t\u00f2ng qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i), Xa V\u0103n Huy\u1ec1n \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng \u0110\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u01b0\u1ee3ng du, ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam li\u1ec1n v\u1edbi Th\u1ea1ch Bi thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1ea3 Thanh Xuy\u00ean thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a, n\u00fai khe r\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf. T\u1ea3 ng\u1ea1n \u0110\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u h\u1eefu ng\u1ea1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 mi\u1ec1n r\u1eebng Th\u1ea1ch Bi. Th\u1ed5 d\u00e2n Th\u1ea1ch Bi c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u1ea3n m\u00e1t ven r\u1eebng h\u1eefu ng\u1ea1n, t\u00f9y ti\u1ec7n l\u00e0m \u0103n. Tr\u01b0\u1edbc kia, l\u0169 \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ee9c k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng v\u1ee5t \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0111\u1ed3n s\u1edf, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n, r\u1ed3i theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, thu\u1eadn d\u00f2ng s\u00f4ng m\u00e0 xu\u00f4i, b\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng v\u1edbi nhau, g\u00e2y ra nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn khi b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft tan t\u00e1c, tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0o hang n\u00fai. Sau \u0111\u00f3 ch\u00fang l\u1ea1i chi\u00eau t\u1eadp d\u01b0 \u0111\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y tr\u0103m t\u00ean, \u1ea9n ph\u1ee5c \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng. L\u00fac th\u1ee7y s\u01b0 m\u1edbi \u0111\u1ebfn, ch\u00fang t\u1eeb hai b\u00ean b\u1edd b\u1eafn s\u00fang kh\u00e9p l\u1ea1i, h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf. K\u1ecbp nghe tin \u0111\u1ea1i binh th\u1ee7y l\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, ch\u00fang c\u00f2n \u00f4m \u0111\u1ea7u l\u1ee7i tr\u1ed1n nh\u01b0 chu\u1ed9t, th\u1ebf t\u1ea5t l\u1ea1i quay v\u1ec1 Th\u1ea1ch Bi l\u00e0m t\u1ed5 \u1ea9n th\u00e2n. B\u1ecdn th\u1ea7n l\u1ea1i d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i Th\u1ea1ch Bi, t\u1eeb V\u1ea1n B\u1edd qua k\u1ebdm n\u00fai v\u1ec1 ph\u00eda nam, tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p quanh co nh\u1eefng khe c\u00f9ng n\u00fai, qu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Duy \u1edf S\u00f9ng Phong c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1eebng m\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch Bi, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd li\u1ec1n ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111em h\u01a1n 1.000 bi\u1ec1n binh chuy\u1ec3n v\u1ec1 Qu\u1ef3nh L\u00e2m, do \u0111\u01b0\u1eddng S\u00f9ng Phong m\u00e0 ti\u1ebfn. C\u00f2n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u1eabn l\u0129nh 600 bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i V\u1ea1n B\u1edd \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n gi\u1eef. B\u1ecdn L\u00fd l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cN\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, m\u1edbi g\u1ecdi l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i c\u00e0ng c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n l\u00ean !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i s\u00fang h\u1ecfa xa l\u00e0m s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, s\u00fang \u0111\u1eb1ng ti\u00eau l\u00e0m s\u00fang vi\u1ec7t s\u01a1n, s\u00fang \u0111\u1ed3ng t\u00e2m l\u01b0\u1ee1ng \u0111o\u1ea1n l\u00e0m s\u00fang \u0111\u1ed3ng du s\u01a1n, \u0111\u1ea1n k\u1ebft g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u. Nh\u1eefng s\u00fang \u0111\u1ed3ng m\u00e0 l\u00f2ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 1 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 s\u00fang \u0111\u1ed3ng ph\u00e1ch s\u01a1n. C\u00f2n l\u00f2ng s\u00fang c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh t\u1eeb 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 7 ph\u00e2n \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 s\u00fang \u0111\u1ed3ng th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cT\u00f9 ph\u1ea1m Phi\u00ean An l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n \u0111\u00e1nh h\u00e3m th\u00e0nh tr\u00ec, gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t to, kh\u00f4ng c\u00f2n dung tha \u1edf trong kho\u1ea3ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00ea \u1edf t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. Ph\u1ea3i m\u1eadt d\u1ee5 th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ecb, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c b\u1eaft v\u1ee3 con th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00f3. L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c ph\u00e1i h\u01a1n 100 l\u00ednh t\u1ec9nh g\u1ea5p \u0111i hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng v\u00e2y b\u1eaft, c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c anh em ru\u1ed9t n\u00f3 v\u00e0 ch\u00edn con n\u00f3 g\u00f4ng gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh. C\u00f2n th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00f3 \u0111\u1ec1u cho giam ng\u1eb7t \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u201cS\u1ef1 bi\u1ebfn v\u1ec1 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, th\u1ef1c c\u0169ng b\u1edfi xao l\u00e3ng m\u00e0 x\u1ea3y ra, v\u1eady ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd ng\u1eeba tr\u01b0\u1edbc h\u01a1n n\u1eefa. Kh\u00e1 m\u1eadt d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a : Ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m m\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c tha l\u00e0m l\u00ednh, th\u00ec ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch qu\u1ea3n th\u00fac ri\u00eang ra, kh\u00f4ng cho \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 do nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. S\u1ee3 c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c b\u1ea5t tr\u1eafc\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 Long \u2013 Tr\u01b0\u1eddng, An \u2013 H\u00e0, Bi\u00ean H\u00f2a r\u1eb1ng : \u201cNay quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, khi \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y n\u00ean truy\u1ec1n h\u1ecbch d\u1ee5 b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh : Kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 quan qu\u00e2n, d\u00e2n th\u1ee9, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai b\u1ecb gi\u1eb7c \u1ee9c hi\u1ebfp b\u1eaft theo, n\u1ebfu s\u1edbm bi\u1ebft quay v\u1ec1, m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, \u0111\u1ea7u th\u00fa, h\u00e0ng ph\u1ee5c s\u1ebd l\u01b0\u1ee3ng cho khoan mi\u1ec5n. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c m\u00ea mu\u1ed9i cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, th\u00ec cha m\u1eb9, v\u1ee3 con t\u1ea5t ph\u1ea3i li\u00ean l\u1ee5y, giam c\u1ea7m kh\u00f4ng tha. V\u1ea3 ch\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ai l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 cha m\u1eb9 v\u1ee3 con ? M\u1ed9t khi \u0111\u00e3 hi\u1ec3u d\u1ee5 r\u1ed3i, c\u00f3 ai ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng th\u00ec tha ngay, ch\u1ec9 tr\u1eeb k\u1ebb n\u00e0o l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc th\u00ec h\u00e3y giam gi\u1eef l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u1ee9c cho c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh : ph\u00e1i ngay binh thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n trinh th\u00e1m, n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 d\u0103m ba chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, \u0111i th\u00e0nh \u0111o\u00e0n, t\u1eeb ph\u00eda nam ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e1ng \u0111i\u1ec7u thuy\u1ec1n bu\u00f4n, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u1ea3i phi b\u00e1o c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i th\u00eam binh thuy\u1ec1n ra \u0111\u00f3n ch\u1eb7n l\u1ea1i, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng gi\u1eb7c tr\u1ed1n. L\u1ea1i n\u1eefa, n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng Nam t\u1edbi \u0111\u1eadu \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn m\u00e0 c\u00f3 \u0111em theo ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc v\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m c\u00f3 th\u00edch ch\u1eef, t\u1ecf ra h\u00ecnh t\u00edch \u0111\u00e1ng ng\u1edd, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i b\u1eaft m\u00e0 tra x\u00e9t kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, nghe n\u00f3i Phi\u00ean An c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n tu\u1ea7n ti\u1ec5u, th\u1ea5y c\u00f3 \u01b0\u1edbc ch\u1eebng 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh th\u1ea3 neo \u1edf Ma Ly \u0111\u1ebfn x\u00e3 H\u1ed3 \u0110\u1eafng, gi\u00e1p h\u1ea3i ph\u1eadn Bi\u00ean H\u00f2a, binh thuy\u1ec1n ta b\u01a1i nhanh \u0111\u1ebfn, ch\u00fang li\u1ec1n ch\u1ea1y ra ph\u00eda \u0110\u00f4ng, l\u01b0\u1ee3n \u0111i l\u01b0\u1ee3n l\u1ea1i, th\u1ebf kh\u00f3 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u0169, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Phan V\u0103n Song d\u1eabn theo 2 Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y, \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, ru\u1ed5i \u0111i Bi\u00ean H\u00f2a, h\u1ed9i c\u00f9ng l\u0169 L\u00ea S\u00e1ch, L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a, chia nhau \u0111\u1ed1c su\u1ea5t s\u1ed1 bi\u1ec1n binh c\u1ee7a t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a t\u1eadp h\u1ee3p s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u1edf trong t\u1ec9nh \u0111ang h\u1ea1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i. C\u00f2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Kh\u00e1nh H\u00f2a m\u1ed7i t\u1ec9nh li\u1ec7u \u0111\u1ec3 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u00f2n th\u00ec li\u1ec7u ph\u00e1i vi\u00ean qu\u1ea3n \u0111em ngay \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. L\u1ea1i ch\u1ecdn 5 th\u1edbt voi chi\u1ebfn kh\u1ecfe v\u00e0 t\u1ee3n nh\u1ea5t, Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 Kh\u00e1nh H\u00f2a m\u1ed7i t\u1ec9nh ch\u1ecdn l\u1ea5y 2, 3 th\u1edbt voi, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi bi\u1ec1n binh c\u01b0\u1ee1i voi gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111i. B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u0169ng ch\u1ecdn 2, 3 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, \u0111\u1ee3i s\u1eb5n \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 h\u1ed9i c\u00f9ng l\u00ednh v\u00e0 voi do c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c lu\u00f4n th\u1ec3. Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf 1.000 \u1ed1ng phun l\u1eeda \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c binh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i nh\u1eefng vi\u00ean L\u00e3nh binh m\u1edbi th\u0103ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111em binh thuy\u1ec1n g\u1ea5p \u0111i Phi\u00ean An h\u1ed9i ti\u1ec5u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i b\u00e8 l\u0169 ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, \u0111em qu\u00e2n th\u1ee7y, b\u1ed9 \u0111\u00e3 l\u1ea5n qu\u00e1 \u0111\u1ecba ph\u1eadn Bi\u00ean H\u00f2a, th\u00ec ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ph\u1ea3i n\u00ean xem x\u00e9t c\u1ea9n th\u1eadn. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a trong khi h\u00e0nh qu\u00e2n, n\u1ebfu nghe bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c gi\u1eb7c \u0111\u00e3 thua v\u1ee1 th\u00ec m\u1edbi n\u00ean th\u1eb3ng ti\u1ebfn. N\u1ebfu gi\u1eb7c c\u00f2n chi\u1ebfm c\u1ee9, th\u00ec t\u1ee9c kh\u1eafc thu thuy\u1ec1n v\u1ec1 \u0111\u1ed7 \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ch\u1edd b\u1ed9 binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, h\u1ecdp nhau l\u1ea1i, chia \u0111\u01b0\u1eddng ra \u0111i, \u0111\u1ec3 cho t\u1ea3 h\u1eefu gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, th\u1ebf m\u1edbi v\u1eb9n to\u00e0n, ch\u1edb c\u00f3 khinh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ti\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111ang h\u1ea1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n. L\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y 10 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho : 3 c\u01a1 V\u0129nh uy trung, t\u1ea3, h\u1eefu, thu\u1ed9c 2 c\u01a1 V\u0129nh nhu\u1ec7 t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 1 c\u01a1 V\u0129nh h\u00f3a, c\u1ed9ng 6 c\u01a1 \u1edf t\u1ec9nh V\u0129nh Long t\u1eeb Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng theo ph\u1ea9m tr\u1eadt l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u00e1c c\u01a1 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n H\u00e0 thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n.<\/p>\n<p>Tu\u1ea5n t\u1eeb \u0110\u00f4ng Quang ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n H\u00e0, l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c g\u1ed3m 19 t\u00ean, lu\u00f4n v\u1edbi gi\u1ea5y t\u1edd, s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. R\u1ed3i chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, t\u1ea1m \u1ee7y cho th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Tr\u1ea5n An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u00e1n ki\u00eam l\u0129nh vi\u1ec7c ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m c\u1ee9 theo l\u1eddi b\u00e1o, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 ph\u1ec9 V\u0103n B\u00e0n, l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u00e3 t\u1eebng sai quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vi\u1ec7c \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 th\u00edch d\u00f9ng binh \u0111\u00e2u ? Nay Tr\u1ea5n H\u00e0 \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c, t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ef1 tr\u00f3i th\u00fa t\u1ed9i, \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thanh b\u00ecnh, n\u00ean d\u1eabn qu\u00e2n chi\u1ebfn th\u1eafng ch\u1ea5n ch\u1ec9nh \u0111\u1ed9i ng\u0169 m\u00e0 v\u1ec1, c\u00f9ng nhau vui v\u1ebb ngh\u1ec9 vai. Ng\u01b0\u01a1i, Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, n\u00ean theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t 1 d\u1ea3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u00e0n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n th\u1ecfa, l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Sau \u0111\u00f3, vua sai th\u1ecb v\u1ec7 mang ban cho qu\u1ea1t, kh\u0103n tay v\u00e0 h\u00e0o bao g\u1ea5m\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c Chi N\u00ea v\u00e0 ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ph\u1ea3i tan v\u1ee1 xa tr\u1ed1n v\u00e0o trong r\u1eebng th\u1eb3m, ch\u1eafc kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ta n\u1eefa. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ti\u1ebft Tam ph\u1ee5c ((1) Tam ph\u1ee5c : s\u01a1 ph\u1ee5c, trung ph\u1ee5c v\u00e0 m\u1ea1t ph\u1ee5c. Sau ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed, ng\u00e0y canh th\u1ee9 3 l\u00e0 s\u01a1 ph\u1ee5c, ng\u00e0y canh th\u1ee9 4 l\u00e0 trung ph\u1ee5c. Sau ng\u00e0y l\u1eadp thu, ng\u00e0y canh th\u1ee9 1 l\u00e0 m\u1ea1t ph\u1ee5c.1), kh\u00ed h\u1eadu n\u00f3ng qu\u00e1, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 qu\u00e2n m\u1ec7t m\u1ecfi l\u00e2u ng\u00e0y ? V\u1eady, sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn : ng\u00e0y c\u00f3 d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u \u0111\u1ec3 th\u1ed5 binh \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y, t\u00f9y c\u01a1 l\u00f9ng b\u1eaft. C\u00f2n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh Ninh B\u00ecnh ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c, ch\u1edd sau s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7n kh\u1ea3i ho\u00e0n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa, H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u00e3 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 c\u00e1c huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, H\u1eadu L\u1ed9c ch\u1ecdn n\u01a1i \u0111\u00f3ng y\u00ean. M\u1ed9t tu\u1ea7n sau, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i. T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh S\u01a1n T\u00e2y ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ch\u1edd sau s\u1ebd c\u00f3 ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u\u201d.<\/p>\n<p>V\u00ec gi\u1eb7c gi\u00e3 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u1ebft. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1eadn, li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m ph\u1ea3n. \u0110\u00e3 t\u1eebng sai l\u0169 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n, lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, l\u1eefng l\u1eaby binh uy, th\u1eb3ng ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m. C\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i qu\u1ea7n t\u1ee5 c\u1ee7a gi\u1eb7c nh\u01b0 Th\u1ea1ch Bi, Trung Ho\u00e0ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u m\u1ed9t lo\u1ea1t san b\u1eb1ng. T\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed1n dung th\u00e2n, l\u00e9n tr\u1ed1n trong d\u00e2n gian, \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n H\u00e0 N\u1ed9i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 b\u1eaft giam v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng H\u00f3a c\u0169ng c\u00f3 t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi l\u0169 \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 sinh vi\u1ec7c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i sai T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, d\u1ea5y \u0111\u1ee9c binh uy. Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh th\u1ebf c\u00f9ng xin h\u00e0ng, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ec9 sai nh\u1ed1t Th\u1ecbnh v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, gi\u1ea3i Kinh.<\/p>\n<p>\u201cHai t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m n\u00e0y t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y d\u1eaby, khi \u0111\u1ebfn Kinh, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em h\u1ebft ph\u00e9p ra tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ecf s\u00e1ng ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ee9a b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u00fap gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc, Qu\u1ef3nh L\u00e2m v\u00e0 Thanh Xuy\u00ean, khi \u0111\u1ea1i binh k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u00ec ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft, ho\u1eb7c l\u1ee7i tr\u1ed1n, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p xong.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 Thanh Hoa gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t, hai th\u1ed5 ph\u1ec9 xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c sai l\u0169 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, tr\u01b0\u1edbc sau b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3\u00a0 c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m, gi\u1eb7c gi\u00e3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1n t\u1ed9i, m\u1ed9t l\u1ed9 \u0111\u00e3 y\u00ean. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u00e1m gi\u1eb7c nh\u1ecf \u1edf T\u1ee9 K\u1ef3 \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c huy\u1ec7n l\u1ef5 tr\u1ea3i m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, li\u1ec1n ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111em x\u1eed \u00e1n, nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan t\u00e1c h\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t n\u1eefa, ch\u1eafc r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thanh b\u00ecnh, qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf. V\u1eady \u0111em nh\u1eefng vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Cho bi\u1ec1n binh 4 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 sai v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean b\u1ecb h\u1ea1n. Ru\u1ed9ng chi\u00eam n\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1i, cho mi\u1ec5n t\u00f4, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed7 Tu\u1ea5n \u0110\u1ea1i l\u1ea1m d\u1ee5ng tri\u1ec7n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, b\u1ecb th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Cho Tu\u1ea5n \u0110\u1ea1i theo b\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa t\u1ea9m \u0111i\u1ec7n \u1edf l\u0103ng Th\u1ee5y Th\u00e1nh ((1) Th\u1ee5y Th\u00e1nh : l\u0103ng Hi\u1ebfu Khang.1), t\u01b0\u1eddng ngo\u00e0i b\u1ea3o th\u00e0nh l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5((2) Thi\u00ean Th\u1ee5 : l\u0103ng Gia Long.2) c\u00f9ng nh\u00e0 bia Thanh S\u01a1n v\u00e0 kho Th\u00fay S\u01a1n. Th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 quan binh 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p l\u00e0m xong. Ban th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb T\u1ed5ng t\u00e0i tr\u1edf xu\u1ed1ng, b\u1ea1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, t\u1ea3 d\u1ef1c, dinh V\u0169 l\u00e2m, \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb, l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y chuy\u00ean qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 Th\u1ef1 ph\u00f3 ty Tr\u1ea5n Ph\u1ee7. Sai th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay, v\u1ec7 h\u1eefu nh\u1ecb, h\u1eefu d\u1ef1c, dinh V\u0169 l\u00e2m, l\u00e0 T\u1ed5ng Vi\u1ebft Tr\u00ec \u0111em 100 c\u1ea5m binh, 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n, 20 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e0i Tr\u1ea5n H\u1ea3i.<\/p>\n<p>Cho H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ea3 dinh ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n th\u1ee7y qu\u00e2n. Th\u0103ng Kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Trung dinh v\u00e0 \u0111\u1ed3 k\u00fd vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ee9. D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh, ki\u00eam l\u0129nh vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Kh\u1ea3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong.<\/p>\n<p>Th\u0103ng T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n l\u00ean th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri. Th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n chuy\u1ec3n l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang. Nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea b\u1ed5 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang. Th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng T\u1ef1 thi\u1ebfu khanh gia h\u00e0m T\u1ef1 khanh l\u00e0 B\u00f9i Ng\u1ecdc Th\u00e0nh th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5. Th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho : \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng, B\u00f9i T\u0103ng Huy l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u00f2a l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, th\u1ef1 Th\u1ecb lang V\u0169 kh\u1ed1 Tr\u1ea7n T\u00fa \u0110\u0129nh l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba, th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Cho Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00ean l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang, T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea \u0110an Qu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc, Qu\u1ebf l\u00e0m Tham hi\u1ec7p Ngh\u1ec7 An ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c theo b\u1ed9 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean. D\u00f9ng th\u1ef1 Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n To\u1ea3n l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, th\u1ef1 Lang trung, c\u00f9ng tham d\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tr\u1ecb ch\u1ebft. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5, th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m. Cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 \u00fay h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5. Th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o l\u00e0 Cao V\u0103n \u0110i\u1ec7n l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay, cho Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t thay l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. Th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay, cho Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t\u00a0 thay l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. Th\u0103ng Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e1 \u0110\u00e0m l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0m Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, c\u1ea5p cho s\u1eafc, \u1ea5n, c\u1edd, b\u00e0i, \u0111em bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Nh\u1ecb v\u1ec7 h\u1eefu Ti\u1ec1n phong, H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb v\u00e0 2 v\u1ec7 H\u1eadu v\u1ec7 \u1edf Trung b\u1ea3o v\u00e0 Nh\u1ecb v\u1ec7 \u1edf H\u1eadu b\u1ea3o, nh\u1eb1m gi\u1edd l\u00e0nh ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. C\u00e1c quan qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng g\u1ecdi \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghe l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>L\u00fac h\u1ecd ra \u0111i, vua d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Phan V\u0103n Th\u00fay r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, tr\u1eeb b\u1ea1o, an d\u00e2n, h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ta mong l\u1eafm. Duy khanh c\u00f3 t\u00ednh n\u00f3ng n\u1ea3y, n\u00ean ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa b\u1eb1ng khoan h\u00f2a. V\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi t\u1eeb Tham t\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1eddi n\u00e0o c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e1ng nghe th\u00ec nghe, l\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghe th\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3, \u0111\u1eebng c\u1ed1 ch\u1ea5p \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 l\u00e0m ph\u1eadt \u00fd ng\u01b0\u1eddi ta\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i, nh\u01b0ng \u1edf Kinh \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u00e0m vi\u1ec7c nhanh nh\u1eb9n \u0111\u1eafc l\u1ef1c, ta v\u1ed1n vi\u1ebft l\u1eafm. Nay ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 m\u01b0u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tr\u1eeb l\u0169 gi\u1eb7c t\u00e0n \u00e1c. Sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, l\u1ea1i n\u00ean ph\u1ee7 d\u1ee5 d\u00e2n ch\u00fang, c\u1ee7ng c\u1ed1 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i kh\u1ecfi ph\u1ea3i ngo\u00e0i lo v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i\u201d. Vua ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 thanh ki\u1ebfm v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Cho con Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0 Phan V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, r\u1ed3i cho \u0111em theo \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. Cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo ty thu\u1ed9c trong b\u1ed9 : 1 Th\u01b0 l\u1ea1i Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m v\u00e0 2 Th\u01b0 l\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u. L\u1ea1i ph\u00e1i 2 vi\u00ean y ch\u00e1nh v\u00e0 y sinh trong vi\u1ec7n Th\u00e1i y theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Cho khai ph\u1ee5c c\u00e1c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch : L\u00ea Xu\u00e2n Nh\u01b0 (nguy\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u1eafc Ninh) l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh, Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng (nguy\u00ean th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh) l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00e0i (nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n) v\u00e0 V\u0169 Huy Qu\u00fdnh (nguy\u00ean Tham hi\u1ec7p S\u01a1n Nam) \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho 2 t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, l\u00e0m 1 t\u1edd tr\u00ecnh kh\u00e1c k\u00e8m s\u1ee9c cho tr\u1ea1m \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3n l\u1ea5y, \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n giao n\u1ed9p \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft r\u00f5 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111i Phi\u00ean An \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n d\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, v\u1eady d\u1ee5 cho l\u0169 th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Phan Phu tr\u00f9 t\u00ednh \u1ed5n th\u1ecfa chuy\u1ec3n v\u1eadn cung c\u1ea5p cho \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>Sai : th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n, th\u1ef1 Th\u1ecb lang l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 H\u1ed9, th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ki\u00eam gi\u1eef Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cT\u00f9 ph\u1ea1m Phi\u00ean An l\u00e0m lo\u1ea1n, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n g\u1ea5p \u0111i \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh : l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau \u1ea5y ch\u1eafc s\u1ebd \u0111em x\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u1ea5y m\u1ee1 b\u00f4i ngay v\u00e0o r\u00ecu b\u00faa, quan qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e2u m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i ngh\u0129 : c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 t\u1eeb l\u00e2u v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Nay b\u1ed7ng c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn n\u00e0y x\u1ea3y ra \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1eb3ng kh\u1ecfi kinh h\u00e3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c nghe tin. V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u n\u00ean tr\u1ea5n t\u0129nh \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Phi\u00ean An l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i cho \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng x\u00e2m ph\u1ea1m Bi\u00ean H\u00f2a. L\u0169 th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u00f5 Qu\u00fdnh, \u00e1n s\u00e1t L\u00ea V\u0103n L\u1ec5, L\u00e3nh binh H\u1ed3 Kim Truy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y. T\u1ec9nh l\u1ef5 th\u1ea5t th\u1ee7.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i \u0111\u00e3 chi\u1ebfm c\u1ee9 Phi\u00ean An, v\u0103n v\u00f5 trong th\u00e0nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo. N\u00f3 li\u1ec1n l\u00e0m \u1ea5n ng\u1ee5y \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ng\u1ee5y. Kh\u00f4i t\u1ef1 x\u01b0ng \u0110\u1ea1i nguy\u00ean s\u00fay, Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u l\u00e0m Th\u1ed1ng l\u00e3nh Trung qu\u00e2n, L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Trung qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m \u962e\u6587\u9b6b [c\u00f3 s\u00e1ch ghi Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eafm.] l\u00e0m Th\u1ed1ng l\u00e3nh Ti\u1ec1n qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f4ng (ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc K\u1ef3) l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ti\u1ec1n qu\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u00e3 l\u00e0m Th\u1ed1ng l\u00e3nh T\u1ea3 qu\u00e2n, Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Th\u01b0 (nguy\u00ean \u1edf \u0111\u1ed9i L\u00e2m x\u1ea1 T\u1ea3 qu\u00e2n) l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n, V\u00f5 V\u0129nh Ti\u1ec1n l\u00e0m Th\u1ed1ng l\u00e3nh H\u1eefu qu\u00e2n, V\u00f5 V\u0129nh T\u1ea3i l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eefu qu\u00e2n, V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c l\u00e0m Th\u1ed1ng l\u00e3nh H\u1eadu qu\u00e2n (V\u0129nh L\u1ed9c, V\u0129nh T\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 em V\u0129nh Ti\u1ec1n), Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1eadu qu\u00e2n, L\u01b0u T\u00edn l\u00e0m Th\u1ed1ng l\u00e3nh Th\u1ee7y qu\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n Tha (nguy\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ed1c v\u1eadn, can \u00e1n l\u00e9n ch\u1edf con gi\u1eb7c) l\u00e0m Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Th\u1ee7y qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2m l\u00e0m \u0110i\u1ec1u b\u00e1t T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n l\u00e0m Th\u1ed1ng l\u00e3nh T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n, Qu\u00e1ch Ng\u1ecdc Thuy\u00ean l\u00e0m \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u0129nh, \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u00e1i khanh, \u0110inh Phi\u00ean (nguy\u00ean Gi\u00e1o th\u1ee5 T\u00e2n B\u00ecnh) l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u00e1i khanh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf (nguy\u00ean Cai \u00e1n T\u1ea3 qu\u00e2n) l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u00e1i khanh, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a (nguy\u00ean H\u00ecnh t\u00e0o Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang) l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u00e1i khanh ki\u00eam H\u00ecnh b\u1ed9, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tu\u1ebf (nguy\u00ean Tri b\u1ea1 T\u1ea3 qu\u00e2n) l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u00e1i khanh. Ngo\u00e0i ra, ch\u1ee9c s\u1eafc ng\u1ee5y x\u01b0ng thu\u1ed9c 5 \u0111\u1ed3n, 5 khu\u00f4ng, 5 d\u1ef1c c\u0169ng c\u00f2n nhi\u1ec1u. B\u1ecdn Kh\u00f4i b\u00e8n l\u00e0m h\u1ecbch ng\u1ee5y xui gi\u1ee5c d\u1ee5 d\u1ed7 nh\u00e2n d\u00e2n quanh t\u1ec9nh \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : Con ch\u00e1u h\u1ecd L\u00ea \u0111\u00e3 n\u1ed5i d\u1eady \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc, h\u1eb9n ch\u00fang l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u01a1 nghi\u1ec7p nh\u00e0 L\u00ea. V\u1ea3 l\u1ea1i, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1, l\u00e0 \u00e2n s\u00fay c\u1ee7a ch\u00fang, kh\u00f4ng can c\u1ee9u g\u00ec m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i, cho n\u00ean ch\u00fang d\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c th\u00f9 cho Duy\u1ec7t v.v\u2026 (h\u1ecbch v\u0103n l\u00e0 do \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng v\u00e0 \u0110inh Phi\u00ean l\u00e0m, l\u1eddi l\u1ebd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ed9i ngh\u1ecbch).<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4 \u1edf trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Thanh ki\u1ec1u ng\u1ee5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi man Quang H\u00f3a v\u00e0 nh\u1eefng binh l\u00ednh Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn, B\u1eafc thu\u1eadn \u0111\u00e0o ng\u0169 \u0111\u1ec1u theo b\u1ecdn Kh\u00f4i. Trong kho\u1ea3ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 1 tu\u1ea7n, b\u1ecdn ch\u00fang c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, ch\u00fang sai b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 l\u0169 L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c v\u00e0 L\u01b0u T\u00edn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Bi\u00ean H\u00f2a, do Nh\u00e0 B\u00e8, B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng, c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn l\u1ee5c c\u00f9ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 do t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u1ec3n l\u00e0m n\u1ed9i ph\u1ea3n, th\u00fac voi \u0111\u00e1nh b\u1eeba qu\u00e2n ta. Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n Khanh v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Phi\u00ean An l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i \u0111\u1ec1u l\u00f9i ch\u1ea1y c\u1ea3. Th\u1ee7y binh c\u1ee7a Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Ng\u00f4 V\u0103n H\u00f3a c\u0169ng b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh thua. Gi\u1eb7c th\u1eeba k\u1ebf, k\u00e9o th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5. L\u0169 V\u00f5 Qu\u00fdnh v\u00ec binh \u00edt, kh\u00f3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, li\u1ec1n d\u1eabn v\u0103n, v\u00f5, binh, t\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Thu\u1eadn \u2013 Bi\u00ean. Gi\u1eb7c li\u1ec1n c\u01b0\u1edbp gi\u1eef t\u1ec9nh l\u1ef5, d\u00f9ng L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c l\u00e0m ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7, \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 l\u00e0m ng\u1ee5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0111em c\u01a1 H\u00f9ng th\u1eafng ng\u1ee5y (b\u1ecdn k\u00e9p h\u00e1t c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t) \u0111\u00f3ng gi\u1eef. (D\u1ef1 v\u1ed1n l\u00e0 h\u1ecd c\u00f4ng t\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1ef1u. V\u00ec c\u1edb theo gi\u1eb7c, cho n\u00ean \u0111\u1ed5i theo h\u1ecd m\u1eb9. Tr\u01b0\u1edbc kia, D\u1ef1 l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n H\u00e0 Ti\u00ean, can \u00e1n x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a c\u00f4ng, b\u1ecb t\u1ed1ng ng\u1ee5c. Kh\u00f4i tha cho v\u00e0 d\u00f9ng l\u00e0m ng\u1ee5y H\u00ecnh b\u1ed9 thi\u1ebfu khanh).<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u00e1n s\u00e1t Phi\u00ean An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf c\u0169ng chi\u1ebfc th\u00e2n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn \u2013 Bi\u00ean \u1ea9n tr\u00fa. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. (Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u1ec3n \u0111\u00e3 h\u00e0ng gi\u1eb7c, nh\u1eadn ch\u1ee9c ng\u1ee5y, l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 H\u00f9ng t\u01b0\u1ee3ng. V\u1ec1 sau, thua tr\u1eadn \u1edf c\u1ea7u Cao M\u00f4n, tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn B\u00ecnh An, b\u1ecb d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em n\u1ed9p, b\u1ecb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1ebft).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u1edbi \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean \u1edf Phi\u00ean An \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i. Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u00e3nh binh. Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t th\u00e2n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, c\u0169ng l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u1ee9 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u1edbc g\u00ec. T\u1ed9i h\u1ecd l\u1ea1i n\u1eb7ng h\u01a1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c. Trong \u0111\u00f3 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec t\u1ed9i t\u00ecnh c\u00f3 kh\u00e1c. V\u1eady sai L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch b\u1eaft l\u1ea5y Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t, kh\u00f3a tay l\u1ea1i, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi giao cho B\u00ecnh Thu\u1eadn giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t, ch\u1edd sau s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cB\u1ecdn V\u00f5 Qu\u00fdnh, L\u00ea V\u0103n L\u1ec5, H\u1ed3 Kim Truy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Khanh \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 s\u01a1 s\u00f3t v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, l\u00fac gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, l\u1ea1i b\u1ecf t\u1ec9nh ch\u1ea1y. T\u1ed9i \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f3 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : b\u00e2y gi\u1edd ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecdn V\u00f5 Qu\u00fdnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng cho c\u00f9ng v\u1edbi Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u d\u1ee5ng, v\u1eabn \u1edf trong qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u1ed1 ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ban \u01a1n r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu l\u01a1 m\u01a1 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec th\u00ec s\u1ebd nghi\u00eam tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb sau khi Phi\u00ean An kh\u1edfi bi\u1ebfn, 2 h\u1ea1t V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u hay ch\u01b0a, \u0111\u1ebfn t\u1eadn nay v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o tin t\u1ee9c g\u00ec. Kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p quan qu\u00e2n, h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh ; l\u1ea1i nghi\u00eam gi\u1ee5c T\u00f4 Ch\u00e2n v\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i h\u1ecdp t\u1eadp qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n l\u1ea1i, ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u1ed1t cho m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn, kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00f2n d\u01b0 s\u1ee9c, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c th\u00fac quan qu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi binh, d\u00f5ng, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n V\u0129nh Long \u0111\u1ec1u 1 lo\u1ea1t \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Phi\u00ean An h\u1ed9i ti\u1ec5u, c\u1ed1t sao s\u1edbm b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 cho h\u1ebft s\u1ea1ch, th\u00ec l\u0169 ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to v\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc cao\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t theo s\u1ed1 binh v\u00e0 d\u00e2n hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi, ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, v\u00e1t l\u1ea5y nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed1c th\u00fac quan qu\u00e2n, h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thu\u1eadn d\u00f2ng xu\u00f4i xu\u1ed1ng, h\u1ed9i v\u1edbi quan qu\u00e2n Long \u2013 T\u01b0\u1eddng c\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c H\u00e0 Ti\u00ean Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00e1n ph\u1ea3i gia t\u00e2m ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh h\u1ea1t. R\u1ed3i ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, t\u00ecm c\u00e1ch t\u00f9y ti\u1ec7n do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y hay \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 r\u00f5 h\u1ebft nguy\u00ean \u1ee7y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u00ecnh m\u1eadt t\u01b0 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i c\u1ee9 theo qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00ean gi\u1eb7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch m\u00e0 tra b\u1eaft cha m\u1eb9, v\u1ee3 con, anh em th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ch\u00fang, \u0111em giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t, v\u00e0 t\u1ecbch thu h\u1ebft t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ch\u00fang r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n : \u201cGia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i d\u1ea5y nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n d\u00e2n v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 trung ngh\u0129a. \u0110\u1ee9c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta t\u1eeb khi g\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 s\u1edf, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, h\u1ee3p nh\u1ea5t b\u1ee9c d\u01b0 \u0111\u1ed3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd \u1edf l\u00f2ng d\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh. Sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, v\u1ed7 v\u1ec1 g\u00ecn gi\u1eef cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n h\u00e0ng h\u01a1n 30 n\u0103m, tr\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u1ee9c h\u00f3a c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh k\u1ec3 \u0111\u00e3 s\u00e2u v\u00e0 d\u00e0y. V\u1eady m\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea5n th\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 l\u00e0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 hay tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u00f3a \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a vui, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y vi\u1ec7c ph\u1ea3n tr\u1eafc ch\u1eb3ng y\u00ean, l\u00e0 v\u00ec nguy\u00ean do \u0111\u00e3 t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i ! Ng\u00e0y 18 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, t\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1 b\u1ecb c\u00e1ch c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t (\u0111\u00e3 ch\u1ebft) l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, l\u1ea1i d\u00e1m t\u1eadp h\u1ee3p b\u1ecdn gi\u1eb7c Phi\u00ean thu\u1eadn, H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh h\u00e3m th\u00e0nh tr\u00ec. \u0110\u01b0\u01a1ng bu\u1ed5i th\u00e1i b\u00ecnh v\u00f4 s\u1ef1, kh\u00f4ng ng\u1edd m\u1ed9t s\u1edbm l\u1ea1i x\u1ea3y ra cu\u1ed9c bi\u1ebfn l\u1edbn n\u00e0y ! Ta li\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n th\u1ee7y l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p r\u1ed3i.<\/p>\n<p>\u201cNh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, do l\u00f2ng trung ngh\u0129a kh\u00edch \u0111\u1ed9ng, ai l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng c\u00f9ng th\u00f9 k\u1ebb ch\u1ed1ng l\u1ea1i vua ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c v\u0103n, v\u00f5, qu\u00e2n, d\u00e2n \u1edf Phi\u00ean An \u0111\u1ec1u n\u00ean t\u1eadp h\u1ee3p h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u1ed1t di\u1ec7t cho h\u1ebft s\u1ea1ch t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i c\u00f9ng b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi h\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng trung ph\u1eabn \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ec1n \u01a1n n\u01b0\u1edbc. Ta th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng to. N\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m m\u1edd \u00e1m, dung t\u00fang cho gi\u1eb7c tr\u1ed1n m\u1ea5t, th\u00ec ph\u00e1p lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t nghi\u00eam, quy\u1ebft kh\u00f3 khoan tha\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00e1c t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An Giang \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 tin t\u1ee9c g\u00ec, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo, sai l\u0169 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c, Th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea Ph\u1ee5 Th\u1ea1c \u0111em bi\u1ec1n binh chia ng\u1ed3i 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, m\u1ed7i thuy\u1ec1n c\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1o th\u1ee7, 5 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, 1 c\u1ed1 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, g\u1ed3m \u0111\u1ee7 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long, d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh. Khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, n\u1ebfu g\u1eb7p quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u00f9ng \u1edf l\u1ea1i, g\u00f3p s\u1ee9c h\u1ed9i ti\u1ec5u. R\u1ed3i \u0111i\u1ec1u 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n d\u00e2n, h\u1ea1ng nhanh nh\u1eb9, cho 1 vi\u00ean d\u1ef1 \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y ng\u1ed3i ngay thuy\u1ec1n \u1ea5y v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc b\u00e1o tin. H\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 25 th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1ebfn Kinh, s\u1ebd c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Song Thanh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o sung N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0nh t\u1ea9u, c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i. Vua sai do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e1t l\u1ea5y chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nh\u1eb9 c\u1ee7a d\u00e2n, do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, t\u00f9y ti\u1ec7n b\u01a1i v\u00e0o c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, An Giang, d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, v\u1ec1 t\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n T\u1ec1, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u00ec c\u1edb l\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, n\u00ean sai Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i d\u1eabn v\u00e0o Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ph\u00e1i d\u1eabn b\u1ecdn Ch\u1ebf V\u0103n Huy, nguy\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Minh ngh\u0129a, t\u1ea5t c\u1ea3 5 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o b\u1ed9, ch\u1edd l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Kh\u1ea3i, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Sai \u0111i\u1ec1u 10 th\u1edbt voi \u1edf Kinh v\u00e0 10 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u1edf Qu\u1ea3ng Nam lu\u00f4n v\u1edbi 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 40 l\u00ednh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ra \u0111i, theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn t\u00f9 Phi\u00ean An l\u00e0m lo\u1ea1n, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 huy\u1ebft kh\u00ed ai ch\u1eb3ng nghi\u1ebfn r\u0103ng, c\u00f9ng c\u0103m th\u00f9, ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn V\u00f5 Qu\u00fdnh, L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a g\u1ecdi l\u1ea5y 1.000 ho\u1eb7c 5, 6 tr\u0103m h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u00fac l\u1ea5y kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ebfn t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Thu\u1eadn \u2013 Bi\u00ean, theo l\u1ec7nh quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 Phan Phu \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn g\u1ecdi l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c 1.000 ho\u1eb7c 7, 8 tr\u0103m, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u 100 bi\u1ec1n binh trong t\u1ec9nh d\u1eabn \u0111i, \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn \u2013 Bi\u00ean tr\u01b0\u1edbc, n\u00f3i phao l\u00ean l\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ed9i Kinh binh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn sau, \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf ch\u1eb7n tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00f3 d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh, ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 th\u1ee7y qu\u00e2n, ng\u1ed3i 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, mang theo s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c (s\u00fang xung ti\u00eau, s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n m\u1ed7i th\u1ee9 17 c\u1ed7, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang 500 kh\u1ea9u, s\u00fang tr\u01b0\u1eddng 1.000 kh\u1ea9u, thu\u1ed1c s\u00fang 3.000 c\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1ea1n), ch\u1edf \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn. N\u1ebfu th\u1ea5y \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh, ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 th\u1ee7y s\u01b0, ng\u1ed3i 27 chi\u1ebfc chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, mang theo s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c (nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc), ch\u1edf \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n V\u0129nh Long, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh V\u0129nh Long, An Giang, theo l\u1ec7nh c\u1ee7a L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, theo \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda sau, thu\u1eadn d\u00f2ng xu\u00f4i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, h\u1ecdp s\u1ee9c v\u00e2y \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 B\u00ecnh Thu\u1eadn : H\u1ec5 th\u1ea5y binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111i \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn r\u1ed3i, n\u1ebfu \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ee9c cho h\u1ecd v\u00e0o th\u1eb3ng c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, n\u1ebfu gi\u1eb7c c\u00f2n chi\u1ebfm c\u1ee9 \u0111\u1ecba h\u1ea1t Bi\u00ean H\u00f2a, th\u00ec b\u00e1o h\u1ecd ph\u1ea3i mau \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n V\u0129nh Long, c\u0169ng cho theo L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 tr\u00edch l\u1ea5y b\u1ea1c \u1edf kho 1 v\u1ea1n l\u1ea1ng giao cho \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m nh\u1eadn ch\u1edf chuy\u1ec3n giao B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 V\u0129nh Long m\u1ed7i t\u1ec9nh 5 ngh\u00ecn l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u1ea5p cho Phan V\u0103n Th\u00fay, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh.<\/p>\n<p>Sai B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed1c th\u00fac s\u1ed1 qu\u00e2n l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i g\u1ed3m 1 qu\u1ea3n c\u01a1, 500 bi\u1ec1n binh, chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh Thu\u1eadn. L\u1ea1i ph\u00e1i 100 l\u00ednh, 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean. L\u1ea1i sai Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u1eadp h\u1ee3p 500 bi\u1ec1n binh \u0111ang h\u1ea1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i ph\u1ea3i \u0111i ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u l\u0169 Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, h\u01a1n 2 th\u00e1ng m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c, trong \u0111\u00f3 ch\u1eafc r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edfng l\u1ee5c. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 : Ninh B\u00ecnh do T\u1ea1 Quang C\u1ef1, S\u01a1n T\u00e2y do Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, H\u01b0ng H\u00f3a do Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n \u0111\u1ec1u x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u1eeb Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean, h\u1ec5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u1eafng s\u1ee9c, h\u0103ng h\u00e1i, can \u0111\u1ea3m, th\u00ec li\u1ec7u chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9 k\u00ea th\u00e0nh t\u1eebng lo\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 c\u1ea5t d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f2n quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9, tr\u00ean th\u00ec x\u00f4ng pha gi\u00f3 s\u01b0\u01a1ng, d\u01b0\u1edbi th\u00ec l\u1eb7n l\u1ed9i hi\u1ec3m tr\u1edf, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m nhi\u1ec5m \u0111\u1ebfn b\u1ecb b\u1ec7nh, ngh\u0129 r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng b\u1ec7nh binh \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed3i. C\u00f2n quan qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, n\u1ebfu \u0111\u00e3 kh\u1ecfi d\u1ea7n m\u00e0 mu\u1ed1n v\u1ec1 Kinh, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y hay \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. L\u00ednh t\u1ec9nh c\u0169ng cho v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, th\u01b0\u1edfng 1 n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f2n ai ch\u01b0a kh\u1ecfi b\u1ec7nh, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 l\u00ednh Kinh hay l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap th\u00eam v\u00e0o thu\u1ed1c men c\u01a1m n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m th\u0103m h\u1ecfi \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng may ch\u1ebft \u0111i th\u00ec chu\u1ea9n c\u1ea5p cho 1 t\u1ea5m v\u1ea3i v\u00e0 ti\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>Tha cho vi\u00ean quan ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng (tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb giam \u1edf ng\u1ee5c), cho \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o th\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, sai con l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ed3ng, \u0111em t\u1ea5u s\u1edb, do c\u1eeda bi\u1ec3n nh\u1ecf, v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n v\u1ec1 Kinh t\u00e2u b\u00e1o. Trong s\u1edb n\u00f3i : C\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u1ef1 b\u00e1o c\u1ee7a th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Phi\u00ean An l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam th\u00ec v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u Phi\u00ean An. Sau \u0111\u00f3, nghe bi\u1ebft \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, th\u1ebf n\u00f3 c\u0169ng m\u00e3nh li\u1ec7t, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 phi b\u00e1o cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft, c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec \u0111em binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf ki\u00eam h\u1ea1t l\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u0169ng ki\u00ean c\u1ed1.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cHai t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, tin t\u1ee9c ng\u0103n c\u00e1ch ta r\u1ea5t mong m\u1ecfi. Nay nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edb t\u00e2u, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, ch\u0103m lo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n nay, b\u1edd c\u00f5i ki\u00ean c\u1ed1, \u0111\u1ee7 c\u00f3 thanh th\u1ebf. L\u00f2ng ta r\u1ea5t m\u1eebng. D\u01b0\u1edbi t\u00ean L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ghi gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, nay \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c. L\u1ea1i, th\u1ef1c th\u1ee5 cho nguy\u00ean h\u00e0m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 3 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng to b\u1eb1ng h\u1ed9t \u0111\u1ed7. Th\u01b0\u1edfng cho con l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ed3ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, theo l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf t\u1ec9nh. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho T\u00f4 Tr\u00e2n 2 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf. Ngo\u00e0i ra, B\u1ed1, \u00e1n, Ch\u00e1nh Ph\u00f3 l\u00e3nh binh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i, ph\u1ea3n t\u1eb7c Phi\u00ean An ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u0111\u1ed3 ti\u1ec3u y\u00eau. \u1edf Kinh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n th\u1ee7y l\u1ee5c c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n, voi v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a 6 t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng tr\u01b0\u1edbc, chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ea1i qu\u00e2n xu\u1ea5t ph\u00e1t, h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, tin r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ebf t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t.<\/p>\n<p>V\u1eady, kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, T\u00f4 Tr\u00e2n v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u m\u1ed9t lo\u1ea1t l\u0169 l\u00ednh H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 d\u1ee9t m\u1ed1i lo b\u00ean trong. C\u00f2n t\u00f9 ph\u1ea1m n\u00e0o c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c, c\u0169ng t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111em ch\u00ednh ph\u00e1p, ch\u1edb c\u00f3 c\u1ea9u th\u1ea3 xu\u00ea xoa. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng n\u00ean \u0111em ngay binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o n\u1ebfu c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc khi Kinh binh ch\u01b0a t\u1edbi, \u0111\u1ed1c th\u00fac binh, d\u00f5ng, s\u1edbm b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh, gi\u1eef y\u00ean d\u00e2n ch\u00fang, th\u1ebf l\u00e0 l\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to \u0111\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, th\u00ec ta s\u1ebd ban cho ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc. N\u1ebfu xem x\u00e9t \u0111o \u0111\u1eafn h\u00ecnh th\u1ebf, c\u00f3 n\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i ch\u1edd \u0111\u1ea1i binh, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean gi\u1eef v\u1eefng c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi, chi\u00eau t\u1eadp nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u1eafm l\u1ea5y c\u00e1i th\u1ebf t\u1ea5t th\u1eafng.<\/p>\n<p>V\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c cho l\u0169 T\u00f4 Tr\u00e2n \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh h\u1ea1t. L\u1ea1i, th\u00f4ng s\u1ee9c cho d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i k\u1ebft \u0111o\u00e0n, t\u1ee5 l\u1ea1i, \u0111\u00f3n ch\u1eb7n gi\u1eb7c v\u00e0 ph\u00e1i nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng chia ra, ch\u1eb9n gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 hi\u1ec3m y\u1ebfu, kh\u00f4ng cho b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u1ee7i tr\u1ed1n l\u1ebbn ra \u0111\u1ec3 g\u00e2y nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. R\u1ed3i \u0111\u1ee3i Kinh binh v\u00e0 qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ed9i l\u1ea1i, c\u00f9ng nhau v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng v\u1ea1n to\u00e0n, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, gi\u1eb7c Kh\u00f4i v\u1ed1n quen l\u1eafm, n\u1ebfu khi b\u1ecb c\u00f9ng qu\u1eabn, n\u00f3 t\u1ea5t ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y ch\u1ea1y tr\u1ed1n. V\u1eady, n\u00ean li\u1ec7u ph\u00e1i quan qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c do \u0111\u00f3 tr\u1ed1n tho\u00e1t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 l\u0169 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, T\u00f4 Tr\u00e2n, Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, Thanh thu\u1eadn v\u00e0 An thu\u1eadn gi\u00fap n\u00f3 l\u00e0m \u00e1c. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m B\u1eafc K\u1ef3, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1o xi\u1ec1ng kh\u00f3a, tha ra, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, c\u1ea5p cho tr\u00e2u c\u00e0y n\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u00f4ng nghi\u1ec7p. L\u0169 n\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4n \u0111\u1ed3 quen l\u00e0m t\u1ed9i \u00e1c. V\u1eady, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc \u0111i. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ebfn t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t, x\u00e9t xem k\u1ebb n\u00e0o mang l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc\u00a0 th\u00ec cho ch\u00e9m ngay. L\u1ea1i, trong c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh h\u1ec5 c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn, An thu\u1eadn v\u00e0 Thanh thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, ch\u1edb n\u00ean nh\u1eb9 d\u1ea1 tin\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u00e1c \u0111\u1ea1o d\u1ee5 ch\u1ec9, c\u00f9ng v\u1edbi L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ed3ng, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ed5i l\u1ea5y h\u1ea1ng thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9n, v\u00e0o ngay c\u1eeda bi\u1ec3n Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, ph\u00e1t giao \u0111\u1ec3 tu\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m theo.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : M\u00f9a h\u1ea1 n\u1eafng b\u1ee9c, m\u00e0 nhi\u1ec1u phen, quan binh do Kinh ph\u00e1i ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng \u0111i\u1ec1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Phi\u00ean An, b\u00f4n t\u1ea9u tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng t\u1eeb nh\u1ecdc m\u1ec7t, b\u00e8n gia \u01a1n cho t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, ai c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c tha th\u1ee9. Ai c\u00f2n th\u1ef1 h\u00e0m, th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. V\u0103n, v\u00f5 v\u00e0 binh l\u00ednh n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u01a1n n\u00f3i tr\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. C\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Kinh \u0111\u00f4 tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m, c\u0169ng v\u1ea5t v\u1ea3 nh\u1ecdc nh\u1eb1n. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ed9i tr\u1ea1m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n, l\u00ednh tr\u1ea1m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng : Kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 quan qu\u00e2n hay d\u00e2n ch\u00fang, h\u1ec5 ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t, th\u00ec th\u01b0\u1edfng 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c th\u00ec li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb 100 l\u1ea1ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 10 l\u1ea1ng, t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Ngo\u00e0i ra, b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft s\u1ed1ng 1 \u0111\u1ee9a, th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c. H\u1ea1ng gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1i voi l\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu ph\u1ea1m, h\u1ec5 ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3, s\u1ebd ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf hay l\u00e0 b\u00e8 l\u0169 r\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho g\u1ea5p \u0111\u00f4i, theo c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi m\u1edbi nghe tin Phi\u00ean An c\u00f3 gi\u1eb7c g\u00e2y bi\u1ebfn, th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i L\u00e3nh binh L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng \u0111em binh thuy\u1ec1n h\u1ed9i v\u1edbi quan qu\u00e2n 2 t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Sau \u0111\u00f3 h\u1ecfi ra bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, chi\u1ebfm gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, gi\u1ebft h\u1ea1i Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean, th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o g\u1ea5p \u0111i ngay. L\u1ea1i ngh\u0129 : b\u1ecdn \u1ea5y nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, m\u1ed9t khi c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng t\u00ecm v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169, ho\u1eb7c nh\u00e2n Phi\u00ean An c\u00f3 nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n, s\u1ebd do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n l\u1ee7i tr\u1ed1n. Th\u1ea7n l\u1ea1i phi t\u01b0 cho 2 t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1ec9nh n\u00e0o c\u0169ng ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 hi\u1ec3m y\u1ebfu. L\u1ea1i s\u1ee3 ph\u00eda \u0111\u1ea7u r\u1eebng \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, c\u1ea3 Nam l\u1eabn B\u1eafc \u0111\u1ec1u \u0111i qua \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ngh\u0129 c\u0169ng phi s\u1ee9c cho vi\u00ean qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a nghi\u00eam ch\u1eb7n l\u1ed1i \u1ea5y. R\u1ed3i li\u1ec7u g\u1ecdi c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf h\u1ea1t l\u00e2n c\u1eadn \u0111ang h\u1ea1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u1ee7y cho \u0111\u00f3ng gi\u1eef T\u00e2n Th\u00e0nh v\u00e0 theo 2 ty B\u1ed1, \u00e1n, gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c. L\u1ea1i phi s\u1ee9c cho H\u00e0 Ti\u00ean c\u0169ng ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1eb5n. R\u1ed3i ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111em Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edb t\u00e2u, ta bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 c\u00f3 chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u01a1 h\u1ed9i ch\u00ednh l\u00e0 hay. Ta ng\u00e0y ng\u00e0y mong tin th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin Bi\u00ean H\u00f2a th\u1ea5t th\u1ee7, th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u1ee7y nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t T\u00f4n Th\u1ea5t Gia (Gia c\u00f3 ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u, nh\u01b0ng ch\u01b0a l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, sau can \u00e1n, b\u1ecb c\u1eaft m\u1ea5t ch\u1ee9c, ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t x\u1eed, th\u00ec v\u1eeba g\u1eb7p c\u00f3 tin Bi\u00ean H\u00f2a b\u00e1o \u0111\u1ebfn, b\u00e8n sai \u0111i), \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t n\u1eeda l\u00ednh tr\u1ea1m t\u1eeb Thu\u1eadn \u0110\u1ed9ng \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 d\u00e2n phu Tuy \u0110\u1ecbnh, \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi L\u00e3nh binh L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. V\u00e0 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh \u1edf t\u1ec9nh, t\u1eeb khi nghe tin Phi\u00ean An c\u00f3 binh bi\u1ebfn, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n \u0111i, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u1ea3 nghi l\u00e0 l\u00e0m ph\u1ea3n th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ed1ng giam v\u00e0 xi\u1ec1ng l\u1ea1i r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua c\u00f3 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 (c\u00f4ng v\u0103n), sao l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c ? N\u1ebfu \u0111\u00e3 sai ph\u00e1i r\u1ed3i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c g\u1ecdi l\u1ea5y d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb t\u00f9 ph\u1ea1m d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng. B\u1ecdn n\u00e0y, mu\u1ed1n cho theo \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n th\u00ec kh\u00f3, m\u00e0 theo gi\u1eb7c th\u00ec d\u1ec5, cho n\u00ean ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1eb5n tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y n\u00e0o d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m n\u00e0o thu\u1ed9c H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, h\u1ec5 c\u00f3 ch\u00ed l\u00e0m ph\u1ea3n, th\u00ec n\u00ean l\u1ef1a ra tr\u01b0\u1edbc, \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ; c\u00f2n \u0111\u1ee9a n\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c, c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00ednh ph\u00e1p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng 3 \u0111\u1ed9i H\u00f2a thi\u1ec7n nh\u1ea5t, nh\u1ecb v\u00e0 tam \u1edf Kh\u00e1nh H\u00f2a, c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c c\u01a1 Y\u00ean quan \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, 2 \u0111\u1ed9i B\u00ecnh thi\u1ec7n nh\u1ecb v\u00e0 tam \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, 2 \u0111\u1ed9i Quy ngh\u0129a nh\u1ea5t v\u00e0 nh\u1ecb \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m l\u00ednh, vua b\u00e8n m\u1eadt d\u1ee5 t\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft l\u1ea5y, giao cho d\u00e2n x\u00e3 ngo\u00e0i th\u00e0nh, c\u1ea5m c\u1ed1 nghi\u00eam nh\u1eb7t : x\u00e3 l\u1edbn 3, 4 ng\u01b0\u1eddi, x\u00e3 v\u1eeba 2, 3 ng\u01b0\u1eddi, x\u00e3 nh\u1ecf 1 ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu ch\u00fang n\u1ea3y manh t\u00e2m m\u01b0u \u0111\u1ed3 kh\u00e1c, th\u00ec cho d\u00e2n x\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft \u0111i kh\u1ecfi sinh bi\u1ebfn kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng 6 ph\u1ea3i h\u00e0nh qu\u00e2n l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ta sai T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, qu\u00e2n tr\u1ea3y h\u00e0ng m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m, l\u1ea1i g\u1eb7p tr\u1eddi n\u00f3ng, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean gi\u1eef g\u00ecn s\u1ee9c kh\u1ecfe. Nay t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, \u0111\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn : Ph\u00e0m c\u00e1c \u0111i\u1ebfm ven \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u n\u00ean v\u00e1t th\u00eam m\u1ed7i \u0111i\u1ebfm 200 d\u00e2n phu tr\u1ea3 ti\u1ec1n c\u00f4ng thu\u00ea. M\u1ed9t khi \u0111\u1ea1i binh tr\u1ea3y qua th\u00ec s\u1ebd \u0111\u00e0i t\u1ea3i g\u1ed3ng g\u00e1nh kh\u00ed gi\u1edbi thay th\u1ebf \u0111\u1ec3 qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7 v\u00e0 sung s\u1ee9c m\u1edbi m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n : Khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, n\u00ean chia \u0111\u1ea1i binh l\u00e0m 2 \u0111\u1ee3t ; k\u00e9o \u0111i c\u00e1ch nhau 1 ng\u00e0y, th\u00ec qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng qua \u0111\u00f2 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c mau h\u01a1n. \u0110\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ed9i l\u1ea1i ti\u1ebfn qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm ng\u00e0y n\u00e0o c\u00e0ng hay ng\u00e0y \u1ea5y. Tuy th\u1ebf, c\u0169ng li\u1ec7u s\u1ee9c m\u00e0 \u0111i, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u0103m th\u00fac gi\u1ee5c l\u1eafm. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u01b0\u1edbng s\u0129, binh l\u00ednh, th\u01b0\u1eddng n\u00ean y\u00ean \u1ee7i h\u01a1n l\u00ean, l\u1ea5y \u0111\u1ea1i ngh\u0129a khuy\u1ebfn kh\u00edch, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c vui v\u1ebb qu\u00ean m\u1ec7t nh\u1ecdc, th\u00ec d\u1eb9p th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, vua sai th\u1ecb v\u1ec7 mang cho m\u1ed9t m\u00e2m b\u00e1nh th\u1ea1ch (\u0111\u1ec3 kh\u1ecfi kh\u00e1t, gi\u1ea3i nhi\u1ec7t).<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 b\u1ecb h\u1ea1n \u0111\u00e3 l\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cT\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf c\u00e1c nh\u00e0 ng\u1ee5c v\u1ec7 C\u1ea9m y, ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 v\u00e0 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00ean \u0111\u1ebfn con s\u1ed1 kh\u00e1 nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u1ef1a ra nh\u1eefng h\u1ea1ng t\u1ed9i nh\u1eb9 m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc tha b\u1edbt r\u1ed3i. Nay l\u1ea1i Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t t\u1ed9i t\u00ecnh nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m hi\u1ec7n b\u1ecb giam, th\u1ea5y trong \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e1ng khoan gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c ; l\u1ea1i g\u1eb7p ti\u1ebft m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng b\u1ee9c, ta th\u1ec3 theo c\u00e1i \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh, n\u00ean x\u00e9t x\u1eed cho h\u1ebft nh\u1eefng \u00e1n c\u00f2n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n h\u00f2a kh\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi\u201d. B\u00e8n ra l\u1ec7nh cho gi\u1ea3m \u00e1n t\u1ed9i ch\u1ebft xu\u1ed1ng \u00e1n sung qu\u00e2n ph\u00e1t l\u01b0u, t\u1ea5t c\u1ea3 15 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCVII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd t\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6. S\u1ee9 th\u1ea7n Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 qu\u1ed1c th\u01b0, n\u00f3i trong n\u01b0\u1edbc b\u1eadn vi\u1ec7c, n\u00ean l\u1ec7 c\u1ed1ng qu\u00e1 h\u1ea1n. V\u00e0 xin cho d\u00e2n xi\u00eau M\u01b0\u1eddng Cai, v\u1eabn c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i trong n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ecfi l\u1ea1i th\u00ec s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n xi\u00eau M\u01b0\u1eddng Cai ng\u1ee5 \u1edf Nam Ch\u01b0\u1edfng, y\u00ean nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 l\u00e2u. Nay n\u1ebfu h\u1ecd v\u1ec1 Tr\u1ea5n Ninh, th\u00e0nh ra ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111i v\u1ea5t v\u1ea3. V\u1ea3 l\u1ea1i, Nam Ch\u01b0\u1edfng gi\u00e1p v\u1edbi Tr\u1ea5n\u00a0 Ninh, v\u1eabn bu\u00f4n b\u00e1n giao th\u00f4ng v\u1edbi nhau. D\u00e2n Nam Ch\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf Tr\u1ea5n Ninh\u201d. B\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n x\u00f4 theo s\u1ef1 ti\u1ec7n l\u1ee3i, c\u0169ng nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ch\u1ed7 tr\u0169ng, n\u00ean \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd thu\u1eadn t\u00ecnh, hu\u1ed1ng chi d\u00e2n Nam Ch\u01b0\u1edfng ng\u1ee5 \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, t\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd nh\u01b0 th\u1ebf. H\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea3, sao l\u1ea1i n\u00ean coi ph\u00e2n bi\u1ec7t ? V\u1eady chu\u1ea9n cho d\u00e2n M\u01b0\u1eddng Cai c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i Nam Ch\u01b0\u1edfng\u201d. R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho l\u0169 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh bi\u1ebft r\u00f5 vi\u1ec7c \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng d\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0m ra. V\u1eady s\u1eafc sai : T\u1eeb nay, khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u1ed1ng, cho l\u1ea5y s\u1ea3n v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i kh\u00e1c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 c\u1ed1ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00e2u ch\u1ea5p theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>K\u1ecbp khi s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, vua b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng ch\u01b0a sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng m\u1edbi b\u1eaft gi\u1eef d\u00e2n bu\u00f4n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. Ta sai th\u1ea3 ra cho v\u1ec1 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd m\u1ec1m d\u1ebbo v\u1ed7 v\u1ec1, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa ph\u1ea3i ph\u1ee5c ? X\u01b0a H\u00e1n Quang V\u0169 \u0111\u00f3ng c\u1eeda Ng\u1ecdc M\u00f4n((1) Ng\u1ecdc M\u00f4n (nay \u1edf ph\u00eda T\u00e2y huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ho\u00e0ng thu\u1ed9c Cam T\u00fac) l\u00e0 m\u1ed9t c\u1eeda \u1ea3i xung y\u1ebfu tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng sang T\u00e2y V\u1ef1c.1) \u0111\u1ec3 t\u1eeb t\u1ea1 n\u01b0\u1edbc T\u00e2y V\u1ef1c, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng cho \u0111\u1eddi sau b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. T\u00e0i ta kh\u00f4ng b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, ch\u1ec9 mong cho b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng ph\u1eb3ng l\u1eb7ng, trong n\u01b0\u1edbc y\u00ean vui, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc xa, ch\u1eb3ng c\u1ea7n tr\u00e1ch n\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n Thi\u00ean T\u1ea3i, gi\u00e0 \u1ed1m, chu\u1ea9n cho gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m, v\u1ec1 qu\u00ea, h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n x\u00e3 T\u00ecnh Di\u1ec5m, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n thu\u1ed9c h\u1ea1t H\u00e0 T\u0129nh, tr\u01b0\u1edbc kia l\u01b0u l\u1ea1c, nay \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t quay v\u1ec1 460 ng\u01b0\u1eddi (d\u00e2n s\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 820 ng\u01b0\u1eddi), xin cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1 l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 v\u1ec7 binh c\u00f2n thi\u1ebfu\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Loan \u0111i Qu\u1ea3ng Nam, qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 binh, theo quan t\u1ec9nh chia ph\u00e1i ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a b\u1ecb s\u1ee9c b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c x\u00e2m l\u1ea5n, kh\u00f4ng sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi kh\u1ed5 s\u1edf. D\u01b0\u1edbi s\u1ef1 soi x\u00e9t c\u1ee7a ta r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng h\u1ecd. Vi\u1ec7c c\u1ea7n ng\u00e0y nay l\u00e0 ph\u1ea3i chi\u00eau t\u1eadp v\u1ed7 v\u1ec1 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 x\u00e9t r\u00f5 d\u00e2n x\u00e3 n\u00e0o trong h\u1ea1t b\u1ecb gi\u1eb7c x\u00e2m l\u1ea5n nh\u0169ng nhi\u1ec5u : nh\u00e0 c\u1eeda b\u1ecb \u0111\u1ed1t, c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt b\u1ecb c\u01b0\u1edbp, th\u1ef1c tr\u1ea1ng \u0111\u00fang b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i, ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u1eebng h\u1ea1ng, n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u1ee5 thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m \u1ea5y, n\u01a1i n\u00e0o n\u00ean ho\u00e3n, n\u01a1i n\u00e0o n\u00ean tha, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e0n b\u1ea1c th\u1ecfa thu\u1eadn, t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edd ch\u1ec9 ban \u01a1n r\u1ed9ng r\u00e3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, ta \u0111o\u00e1i tr\u00f4ng ra B\u1eafc, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan to m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, h\u1ebft s\u1ee9c v\u00e2ng l\u1ec7nh th\u1eeba h\u00e0nh. N\u1ebfu khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00f3 m\u1eb7c nha l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 l\u1edd m\u1edd l\u1eabn l\u1ed9n th\u00ec ch\u1ec9 tr\u00e1ch c\u1ee9 \u1edf c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ph\u00f9 Li\u1ec5n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5) t\u01b0 h\u1ed9i v\u1edbi quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh hi\u1ec7p \u0111\u00e1nh s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf Th\u1ea1ch Bi. L\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c y\u00eau c\u1ea7u ch\u1eb7n gi\u1eef h\u01a1n n\u1eefa c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u1edf mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c Th\u1ea1ch Bi.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNay t\u1eeb \u0110\u00e0 B\u1eafc tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n. Duy b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 v\u00e0 Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng nh\u01b0 th\u1ecf l\u1ee7i tr\u1ed1n trong r\u1eebng s\u00e2u, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 h\u1ea1n nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u00e3 h\u1ebft. Xin gia h\u1ea1n cho 2 tu\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 d\u00f2 b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng H\u00f3a \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ee9 theo t\u1edd t\u00e2u b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thua v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Nay L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u1ea1i t\u00e2u xin gia h\u1ea1n \u0111\u1ec3 d\u00f2 b\u1eaft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c. V\u1ea3 ch\u0103ng, c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, qu\u00e2n th\u1ee9, ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u00e0nh thu\u1ed9c k\u1ef9 l\u1eafm r\u1ed3i. V\u1eady, kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a ; T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u1edf Ninh B\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u1edf Thanh Hoa, khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y, n\u1ebfu \u0111\u00e3 lui qu\u00e2n v\u1ec1 r\u1ed3i th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu ch\u01b0a kh\u1ea3i ho\u00e0n th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng sao, ta cho l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n v\u00e0i tu\u1ea7n, ra s\u1ee9c l\u00f9ng t\u00ecm b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m l\u0169 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho ra \u00e1n. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1ea5t lu\u1eadn c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u cho theo ngay t\u1edd d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n s\u0129 ta kh\u1ecfi ph\u1ea3i l\u00e2u ng\u00e0y x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>Sai B\u1eafc Ninh ph\u00e1i 1 Qu\u1ea3n c\u01a1, 300 bi\u1ec1n binh, 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u00e0 N\u1ed9i tr\u00edch ra 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 giao cho (B\u1eafc Ninh) sung v\u00e0o s\u1ed1 ng\u1ea1ch. L\u1ea1i sai Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c li\u1ec7u cho s\u1ed1 bi\u1ec1n binh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m binh s\u0129 c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, c\u1ee9 nh\u1eb1m m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p thao di\u1ec5n, c\u00f2n c\u00e1c th\u00e1ng kh\u00e1c th\u00ec chia ban. Th\u00e1ng 3 n\u0103m nay c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho th\u1ea3y \u0111\u1ec1u h\u1ea1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0ng d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. Nay vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 b\u1eadn, m\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f2n h\u01a1i nhi\u1ec1u. V\u1eady d\u1ee5 sai c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo c\u00e1i s\u1ed1 c\u00e1c bi\u1ec1n binh ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 v\u00e0 c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, ch\u1edd \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8 s\u1ebd gi\u00e1ng ch\u1ec9 cho thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh, th\u1ef1 Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m, tr\u01b0\u1edbc kia v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111em s\u1eafc \u1ea5n m\u1edbi phong Y\u00ean L\u01b0\u01a1ng b\u00e1 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean phong, nh\u01b0ng khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tin Phi\u00ean An c\u00f3 bi\u1ebfn, li\u1ec1n \u0111i d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, khi \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Thu\u1eadn \u2013 Bi\u00ean, th\u00ec Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7, b\u00e8n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ed1c th\u00fac quan qu\u00e2n Bi\u00ean H\u00f2a, tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9 hi\u1ec7p c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean L\u00e3nh binh ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ; sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, s\u1ebd v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh. L\u1ea1i c\u00f3 d\u1ee5 sai h\u1ecd c\u00f9ng b\u1ecdn V\u00f5 Qu\u00fdnh v\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t h\u1ecfi trong th\u00e0nh Phi\u00ean An xem ai cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, ai gi\u1eef ti\u1ebft b\u1ea5t khu\u1ea5t, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i. L\u1ea1i xem c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u00fang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean tham lam, h\u00e0 kh\u1eafc, g\u00e2y bi\u1ebfn hay kh\u00f4ng ; c\u00f3 ph\u1ea3i Nguy\u1ec5n Tu\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t tr\u1ed1n tho\u00e1t l\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0 c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd g\u00ec kh\u00e1c hay kh\u00f4ng. Ngo\u00e0i ra, l\u1ea1i n\u00ean d\u00f2 h\u1ecfi cho bi\u1ebft th\u1ef1c tr\u1ea1ng v\u1ec1 c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 trong th\u00e0nh ho\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u1edf d\u00e2n gian, ho\u1eb7c h\u00f9a theo \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec cho phi ng\u1ef1a t\u00e2u ngay vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, nh\u01b0ng ki\u00eam qu\u1ea3n Quang l\u1ed9c t\u1ef1 v\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. \u0110\u1ed5i th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n. \u0110i\u1ec1u H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 Tham tri Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 H\u1eefu tham tri, c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ecb lang \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u00f2a quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Nam, g\u1ea1o k\u00e9m. Ho\u00e3n th\u00f3c t\u00f4 ch\u00ednh cung n\u0103m nay \u0111\u1ebfn hai n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 15 v\u00e0 th\u1ee9 16 s\u1ebd thu b\u00f9 v\u00e0o. L\u1ea1i sai quan t\u1ec9nh theo t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, mua c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m th\u1ed5 s\u1ea3n cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i ph\u00e1t th\u00f3c kho, t\u00ednh gi\u00e1 r\u1ebb cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y s\u1ed1 g\u1ea1o chi thu \u1edf trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1 nhi\u1ec1u, n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea3 lo\u1ea1i \u0111ong l\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ((1), (2) Ph\u01b0\u01a1ng : g\u1ed3m 13 th\u0103ng, \u0103n 38 l\u00edt 116 ; H\u1ed9c : g\u1ed3m 26 th\u0103ng, \u0103n 76 l\u00edt 226 (theo L\u2019Annam d\u2019autrefois) c\u1ee7a Pierre Pasquier, Paris, 1930, tr. 268.1) th\u00ec t\u1ed1n c\u00f4ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i c\u00e1ch \u0111ong b\u1eb1ng h\u1ed9c (2). Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh: B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15, kho th\u00f3c \u1edf Kinh v\u00e0 kho c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i, ph\u00e0m s\u1ed1 g\u1ea1o thu chi n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1edbi 26 th\u0103ng th\u00ec v\u1eabn l\u1ea5y ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111ong, c\u00f2n t\u1eeb 2 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111ong thay b\u1eb1ng h\u1ed9c. Trong s\u1ed5 s\u00e1ch, ch\u1ed7 s\u1ed1 m\u1ee5c v\u1eabn k\u00ea khai b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng. Duy \u1edf ch\u1ed7 t\u1ed5ng s\u1ed1 th\u00ec chua ngay \u1edf b\u00ean l\u00e0 th\u1ef1c s\u1ed1 \u0111ong \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau h\u1ed9c, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng c\u00f3 s\u1ef1 ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p>Thu\u1ebf g\u1ed7 lim \u1edf Ngh\u1ec7 An ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n thi\u1ebfu. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ed7 s\u1ea3n \u1edf r\u1eebng n\u00fai, \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u00f3 ch\u1ed7 g\u1ea7n, ch\u1ed7 xa, ch\u1ed7 hi\u1ec3m, ch\u1ed7 d\u1ec5, d\u00e2n ta l\u1ea5y g\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u1ed9p, d\u00f9ng s\u1ee9c k\u1ec3 c\u0169ng kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady gia \u01a1n mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u0103m nay cho 2 ph\u1ea7n 10, c\u00f2n nh\u1eefng thu\u1ebf thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 c\u1ee7a ki\u00eam h\u1ea1t Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f2n \u00edt. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u00edch \u1edf c\u00e1c c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf t\u1ec9nh l\u1ea5y 150 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u1ee9c kh\u1eafc ph\u00e1i ra 1 Qu\u1ea3n c\u01a1, 300 bi\u1ec1n binh \u1edf trong 6 c\u01a1 T\u0129nh man ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf L\u1eadt Giang (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh). \u0110\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. H\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u1ea5u l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n quan qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, th\u1ee7y l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, ch\u1eafc r\u1eb1ng gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1edf Phi\u00ean An s\u1edbm mu\u1ed9n th\u1ec3 n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb b\u1eaft. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean hi\u1ec7p l\u1ef1c \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng, t\u00f9y c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. R\u1ed3i th\u00f4ng b\u00e1o cho qu\u1ea3n quan c\u00e1c \u0111\u1ea1o Bi\u00ean H\u00f2a trong ngo\u00e0i \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, c\u1ed1t sao b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Kh\u00f4i, v\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3. L\u1ea1i n\u00ean d\u1ef1 b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c n\u01a1i xung y\u1ebfu \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng v\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n nh\u01b0 Nh\u00e0 B\u00e8, C\u1ea9m Ph\u00e1i, C\u1ea7n Gi\u1edd, \u0110\u1ed3ng Tranh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba l\u0169 gi\u1eb7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, khi th\u1ebf c\u00f9ng, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1ea1y tr\u1ed1n ch\u0103ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng T\u00f4 Tr\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb khi nghe tin ngh\u1ecbch Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh, l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, nh\u01b0ng b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh b\u00e0n b\u1ea1c, l\u1eadp t\u1ee9c sai L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh, Th\u1ee7y c\u01a1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 theo \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng m\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng th\u00ec ti\u1ebfp gi\u00e1p Phi\u00ean An, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 giao th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb. Nh\u01b0ng bi\u1ec1n binh v\u00e0 s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u00edt \u1ecfi, ph\u00e2n ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u1ea7n r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Kinh hi\u1ec7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n canh gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u1ed1t sao \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ki\u00ean c\u1ed1. L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111em binh thuy\u1ec1n h\u1ed9i ti\u1ec5u, nh\u1ea5t thi\u1ebft qu\u00e2n nhu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u0169, chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n h\u1ebft s\u1ee9c tr\u00f9 bi\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng chu th\u00ec ng\u01b0\u01a1i m\u1eafc l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, t\u1eeb Ph\u00f9 Li\u1ec5n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch Bi, h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, h\u1ecdp s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft. Cha con \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i c\u00f9ng d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nghe bi\u1ebft, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean n\u00e0o. V\u0103n L\u00fd b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ecb b\u1ec7nh, li\u1ec1n \u0111\u1ec3 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c coi qu\u1ea3n l\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng, theo l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a T\u1ea1 Quang C\u1ef1, c\u00f2n m\u00ecnh \u0111em theo m\u1ea5y tr\u0103m bi\u1ec1n binh, chuy\u1ec3n v\u1ec1 Qu\u1ef3nh L\u00e2m.<\/p>\n<p>Vua hay tin \u0111\u00f3, d\u1ee5 sai V\u0103n L\u00fd v\u1ec1 ngay t\u1ec9nh th\u00e0nh S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc, d\u00f2 bi\u1ebft ph\u00eda trong K\u1ebdm Hoa (Hoa Gi\u1ea3n, \u1edf t\u1ea3 ng\u1ea1n th\u01b0\u1ee3ng du s\u00f4ng), c\u00f3 1 l\u1ed1i t\u1eaft qua r\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi Th\u1ea1ch Bi. Ch\u1ed1n \u0111\u00f3 tuy\u1ec7t hi\u1ec3m. Hai b\u00ean k\u1ebdm n\u00fai \u0111\u00e1 \u0111\u1ee9ng d\u00f5ng th\u00e0nh v\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 do c\u1eeda k\u1ebdm m\u00e0 v\u00e0o hay ra. C\u1eeda k\u1ebdm l\u1ea1i ngo\u1eaft ng\u00e9o, quanh co, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n li\u1ec1n m\u1ed9 trong qu\u00e2n l\u1ea5y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m m\u1ea1o hi\u1ec3m, th\u00ec c\u00f3 b\u1ecdn t\u00f2ng qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 U\u00f4ng \u0110\u0103ng Vinh c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00f5ng 70 ng\u01b0\u1eddi xin \u0111i. Th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c sai m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111eo kh\u00ed gi\u1edbi, ng\u1ed3i 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ed9c m\u1ed9c. V\u00e0o qua c\u1eeda k\u1ebdm \u01b0\u1edbc 1 d\u1eb7m, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3. B\u1ecdn Th\u01b0\u1eddng men theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft trong n\u00fai, nh\u01b0 x\u00e2u c\u00e1 m\u00e0 l\u00ean, l\u00f9ng t\u00ecm ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, ch\u1ec9 th\u1ea5y l\u01b0ng n\u00fai c\u00f3 m\u1ea5y chi\u1ebfc nh\u00e0 b\u1ecf kh\u00f4ng li\u1ec1n \u0111\u1ed1t \u0111i, l\u1ea1i theo \u0111\u01b0\u1eddng k\u1ebdm \u0111i \u0111\u1ed9 n\u1eeda d\u1eb7m, th\u00ec b\u1eb7t kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a quan qu\u00e2n \u1edf Nam l\u1ed9. C\u1ea3 b\u1ecdn th\u1ea5y m\u00ecnh th\u1ebf c\u00f4, kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00e0o s\u00e2u, l\u1ea1i quay v\u1ec1. V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n c\u1eeda s\u00f4ng, l\u1ea1i t\u01b0 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. R\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 d\u00e1m m\u1ea1o hi\u1ec3m theo \u0111\u01b0\u1eddng k\u1ebdm kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i m\u00e0 ti\u1ebfn. Tuy b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9a n\u00e0o, nh\u01b0ng d\u0169ng c\u1ea3m nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>D\u0169ng t\u1eeb ng\u00e0y thua tr\u1eadn \u1edf V\u0169 Y\u1ec3n, l\u1ee7i tr\u1ed1n \u1edf mi\u1ec1n r\u1eebng C\u1ef1 Th\u1eafng thu\u1ed9c Thanh Xuy\u00ean. Qu\u00e2n c\u1ee7a Huy\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 \u0110oan H\u1ea1 (\u0111\u1ea7u huy\u1ec7n B\u1ea5t B\u1ea1t) ph\u00e1i l\u00ednh c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng c\u00f9ng l\u0169 ng\u01b0\u1eddi \u1edf s\u00e1ch S\u01a1n Vi l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ea1c (l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb b\u1eaft, \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1, xin \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i) \u0111em th\u1ed5 d\u00e2n \u0111i th\u00e1m n\u00e3 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c D\u0169ng v\u00e0 4 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3. Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0110\u1ee9c \u0111em s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u, c\u1ea3 m\u1eebng, d\u1ee5 V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecbu quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 d\u00e1m gi\u1edf gi\u00e1o theo gi\u1eb7c, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, theo ph\u00e1p lu\u1eadt gi\u1ebft c\u0169ng ch\u01b0a b\u00f5. Nay l\u0169 \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ea1c \u0111em nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n hi\u1ec7p s\u1ee9c v\u1edbi quan qu\u00e2n th\u00e1m n\u00e3, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111em x\u1eed \u00e1n, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Chu\u1ea9n cho \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ea1c t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. [L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c], ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i hi\u1ec3u d\u1ee5 t\u1eadn n\u01a1i cho b\u1ecdn kia bi\u1ebft : l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u00e3 g\u1eafng s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 c\u00f4ng sau, v\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c khuy\u00ean b\u1ea3o nhau : N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0111ang s\u1ed5ng m\u00e0 n\u1ed9p l\u00ean quan, th\u00ec th\u1ec3 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. C\u00e1c l\u00ednh V\u00f5 d\u0169ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c, th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf. C\u00f2n t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c giam v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, ph\u00e1i qu\u00e2n \u00e1p t\u1ea3i v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t lu\u00e2n chuy\u1ec3n gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, d\u00f9ng h\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. C\u00f2n b\u1ecdn t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tra c\u1ee9u x\u00e9t x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a V\u00f5 Qu\u00fdnh, \u00e1n s\u00e1t L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a v\u00e0 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t T\u00f4n Th\u1ea5t Gia \u0111\u00e3 \u0111em vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Bi\u00ean Long (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc An) \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Duy c\u00f3 tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y kh\u00f4ng giao th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n vi\u1ec7c ph\u00e1t \u0111\u1ec7 c\u00e1c ch\u1ec9 d\u1ee5 v\u00e0 c\u00f4ng v\u0103n cho c\u00e1c t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An Giang c\u00f2n b\u1ecb \u0111\u1ecdng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai t\u00ecm c\u00e1ch t\u00f9y ti\u1ec7n do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 n\u00e0o kh\u00e1c, c\u1ed1t sao chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng Trung qu\u00e2n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Long t\u00e2u n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Th\u1ea7n ch\u1ecbu \u01a1n s\u00e2u, d\u00e0y, nay tuy tu\u1ed5i gi\u00e0 s\u1ee9c y\u1ebfu, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, k\u00edp lo ra s\u1ee9c b\u00e1o \u0111\u00e1p, v\u1eady xin ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i hi\u1ec7p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u t\u1ecf ra s\u1eb5n l\u00f2ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c gi\u00fap vua, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn ti\u1ec3u y\u00eau \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ef1u c\u00f3 c\u00f4ng lao, n\u00ean \u1edf Kinh ch\u1ea7u ch\u1ef1c, b\u00e0n t\u00ednh m\u01b0u c\u01a1, gi\u00fap \u00edch c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edt, kh\u00f4ng c\u1ea7n xin \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac n\u00f3ng d\u1eef, \u0111\u1ea1i binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfn v\u00e0o Nam K\u1ef3 b\u1eaft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u0169ng kh\u00ed kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ea5t v\u1ea3. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ch\u1edf 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, m\u1ed7i thuy\u1ec1n li\u1ec7u ph\u00e1i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 30 th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean. Ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u1ea1i binh tr\u1ea3y \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c kh\u1eafc ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u00f9ng ng\u1ed3i thuy\u1ec1n m\u00e0 \u0111i. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 \u0111i qua r\u1ed3i, th\u00ec c\u0169ng ch\u1edf \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, h\u1ed9i c\u00f9ng bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o, theo l\u1ec7nh c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n s\u1eafp x\u1ebfp sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng : Khi binh s\u0129 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ec7t m\u1ecfi, th\u00ec chu\u1ea9n cho tr\u00e1ch c\u1ee9 quan t\u1ec9nh s\u1ee9c v\u00e1t l\u1ea5y thuy\u1ec1n, ph\u00e2n ph\u1ed1i ch\u1edf \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ec3 s\u1ee9c qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u00e1i. C\u00f2n th\u00ec \u0111i b\u1ed9 \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, n\u1ebfu mu\u1ed1n xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n, c\u0169ng chu\u1ea9n cho chia nhau \u0111i nh\u1eefng chi\u1ebfc thuy\u1ec1n do Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn, c\u1ed1t sao c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn l\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh \u0111\u1ec3 s\u1edbm \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111em v\u1ec1 kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecdn Quang C\u1ef1 ti\u1ebfn binh \u0111\u1ebfn x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng C\u1ed1c, c\u00e1ch Th\u1ea1ch Bi n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y sai truy\u1ec1n h\u1ecbch hi\u1ec3u d\u1ee5 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u nguy\u1ec7n (xin) b\u1eaft ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, sau \u0111\u00f3 gi\u1eefa ch\u1eebng l\u1ea1i g\u1eb7p ng\u0103n tr\u1edf. B\u1ecdn Quang C\u1ef1 li\u1ec1n t\u01b0 b\u00e1o cho \u0111\u1ea1o binh H\u01b0ng H\u00f3a h\u1eb9n nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, th\u00ec [d\u00e2n] \u0111\u00e3 b\u1ecf nh\u00e0 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn Quang C\u1ef1 l\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c cho th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 Cao Vi\u1ebft Kho\u00e1i l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc hi\u1ec3u d\u1ee5 d\u00e2n ch\u00fang th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u van l\u01a1n xin tri\u1ec3n h\u1ea1n. V\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, qu\u1ea3 nhi\u00ean h\u1ecd b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn hai t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean, l\u1ea1i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng mang n\u1ed9p tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua.<\/p>\n<p>Vua c\u1ea3 m\u1eebng, d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Duy Nhi\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e2u n\u0103m, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng. Nay \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec sai T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u1ee9c kh\u1eafc giam v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, r\u1ed3i ph\u00e1i 200 Kinh binh \u0111\u00e3 d\u1ef1 cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n v\u00e0 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Thanh Hoa. C\u00f2n t\u1eeb Thanh Hoa \u0111\u1ebfn H\u00e0 T\u0129nh, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 1 vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ho\u1eb7c Tu\u1ea7n ph\u1ee7, th\u00e2n d\u1eabn 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, 200 bi\u1ec1n binh v\u00e0 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn trong h\u1ea1t m\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee3i \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp h\u1ed9 chuy\u1ec3n t\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea ru\u1ed5i 50 khinh k\u1ef5 \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp h\u1ed9. L\u1ea1i ph\u00e1i 50 qu\u00e2n C\u1ea9m y, 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 dinh V\u0169 l\u00e2m v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh ti\u1ebfp l\u00ean ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 nh\u1eadn gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn b\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u00e3 v\u1ea5t v\u1ea3. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y th\u01b0\u1edfng cho : Quang C\u1ef1 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t c\u00f3 3 vi\u00ean kim c\u01b0\u01a1ng to b\u1eb1ng h\u1ea1t \u0111\u1eadu, 1 chi nh\u00e2n s\u00e2m Quan \u0110\u00f4ng, 2 chi nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly ; \u0110\u0103ng Th\u1eadn 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng to b\u1eb1ng h\u1ea1t \u0111\u1eadu, 2 chi nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly. Th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 th\u1ed5 m\u1ee5c Cao Vi\u1ebft Kho\u00e1i ch\u1ee9c h\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 v\u00e0 cho 600 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec H\u01b0ng H\u00f3a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng, H\u00e0 N\u1ed9i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea V\u0103n L\u1eadn, \u0111\u1ec1u l\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea1m c\u1ea3. Ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Sau \u0111\u00f3 nh\u00e2n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u00f3 t\u1eadp t\u00e2u xin cho tri\u1ec3n h\u1ea1n th\u00eam 10 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, th\u00ec l\u1eddi xin \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>\u201cNay Ninh B\u00ecnh b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 x\u1eed \u00e1n, nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh. Duy l\u0169 gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t t\u1ee9c kh\u1eafc n\u00ean s\u1ee9c cho th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ed5 binh s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm c\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft, c\u0169ng \u0111\u1ee7 qu\u00e9t s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u \u0111\u1ec3 nhi\u1ec5m m\u00e3i lam ch\u01b0\u1edbng. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng x\u00e9t xem v\u0103n v\u00f5 binh l\u00ednh hi\u1ec7n \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh th\u00e0nh s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ch\u1edd khi c\u00f3 ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u kh\u1ea3i ho\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng H\u00f3a : \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh v\u1ec1 t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i, th\u00ec sau \u0111\u00f3 m\u1ea5y ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u n\u00ean li\u1ec7u m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, chu\u1ea9n cho t\u1eeb\u00a0 T\u1ed5ng th\u1ed1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1edbng s\u0129 quan qu\u00e2n l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u chia ra t\u1eebng \u0111\u1ee3t m\u00e0 d\u1ef1 ti\u1ec7c. L\u1ea1i cho xem ch\u00e8o h\u00e1t m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra r\u1eb1ng m\u1eebng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn m\u1edbi v\u1ec1 v\u00e0 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao kh\u00f3 nh\u1ecdc.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tuy\u00ean Quang, c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng chinh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 xem ch\u00e8o h\u00e1t \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui trong cu\u1ed9c kh\u1ea3i ho\u00e0n. C\u00f2n \u0111\u1ea1o Thanh Hoa do Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh do T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0111\u1ea1o S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng do Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo s\u1ed1 quan qu\u00e2n t\u00f2ng chinh, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 trong Kinh hay t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, c\u1ee9 xem c\u00f4ng tr\u1ea1ng, li\u1ec7u chia ra 3 h\u1ea1ng \u01b0u, binh, th\u1ee9, l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ea th\u00e0nh t\u1eebng lo\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. Ngo\u00e0i ra, t\u1eeb ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i Cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ebfn Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 t\u00f2ng qu\u00e2n, h\u1ea1ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 r\u1ed3i, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n, c\u00f2n t\u1eeb h\u1ea1ng ch\u01b0a th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan, c\u00e1c th\u1ee7 h\u1ea1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan.<\/p>\n<p>N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc t\u00f2ng chinh, sau \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh r\u00fat v\u1ec1 v\u00e0 sau l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i t\u00f2ng chinh, th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong c\u00e1c th\u1ed5 ty, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ch\u1ee9c m\u00e0 coi qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ed5 d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc sau g\u1eafng s\u1ee9c t\u00f2ng qu\u00e2n th\u00ec c\u1ee9 x\u00e9t theo th\u1ec3 l\u1ec7 quan ch\u1ee9c m\u00e0 k\u00ea khai c\u00f4ng tr\u1ea1ng. C\u00f2n c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, th\u1ed5 d\u00e2n th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng, ho\u1eb7c n\u00ean li\u1ec7t k\u00ea v\u00e0o s\u1ed5 danh s\u00e1ch, ho\u1eb7c n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ban th\u01b0\u1edfng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 l\u00e0m. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111i t\u00f2ng chinh th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng n\u00e0y t\u01b0 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5m \u01a1n vui v\u1ebb.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nam K\u1ef3 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u00fay v\u00e0 Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y vi\u1ec7c, \u0111\u1ed9ng m\u1edf m\u1ed3m l\u00e0 n\u00eau danh ngh\u0129a l\u1eadp l\u1ea1i nh\u00e0 L\u00ea. Nay t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0 c\u00e1i m\u1ea7m nh\u00e0 L\u00ea g\u00e2y vi\u1ec7c \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft c\u1ea3. \u0110\u00f3 r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 ch\u1ee9ng tri\u1ec7u gi\u1eb7c Kh\u00f4i s\u1ebd b\u1ecb n\u1ed9p \u0111\u1ea7u. C\u00f4ng l\u1edbn c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y xong \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t quan qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 th\u1ee7y qu\u00e2n \u1edf Kinh xu\u1ea5t ph\u00e1t, ch\u1eafc r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u1ea1t B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a. C\u00f2n quan qu\u00e2n do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, L\u00ea S\u00e1ch, L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb m\u1ed9t m\u1eb7t th\u00f4ng tin cho L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111\u1ed1c su\u1ea5t quan qu\u00e2n, voi chi\u1ebfn v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00e1c t\u1ec9nh, chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh Phi\u00ean An, c\u1ed1t ph\u1ea3i b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho ra \u00e1n. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o r\u1ee5t r\u00e8, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ec3 rao \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng g\u1eafng s\u1ee9c, g\u1ea5p di\u1ec7t gi\u1eb7c n\u00e0y r\u1ed3i h\u00e3y \u0103n s\u00e1ng \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng danh, gi\u00e0nh l\u1ea5y h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y. \u0110\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng l\u1ea1i c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o r\u1ed3i, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u1ee9ng nghi\u1ec7m. Li\u1ec1n cho b\u00e0y \u0111\u00e0n Tam th\u1ea7n \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n, ph\u00eda t\u00e2y c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y, sai ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea3o v\u0169. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam Th\u1ecb lang L\u1ee5c b\u1ed9 thay phi\u00ean nhau theo \u0111i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>Vua lo l\u1eafng v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n, b\u00e8n l\u00e1nh \u1edf \u0111i\u1ec7n kh\u00e1c, gi\u1ea3m b\u1edbt m\u00f3n \u0103n v\u00e0 th\u1ea3 h\u1ebft chim, mu\u00f4ng \u1edf v\u01b0\u1eddn C\u1ea5m uy\u1ec3n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi th\u1ecb th\u1ea7n Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ea5y n\u0103m n\u00e0o th\u00e1ng 6 kh\u00f4ng m\u01b0a, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 m\u1edbi m\u01b0a m\u00e0 vi\u1ec7c canh n\u00f4ng kh\u00f4ng thi\u1ec7t h\u1ea1i g\u00ec ?\u201d. Huy Th\u1ef1c th\u01b0a : \u201cTh\u00e1ng 7 m\u1edbi m\u01b0a th\u00ec n\u0103m ngo\u00e1i c\u0169ng c\u00f3. Nh\u01b0ng kho\u1ea3ng th\u00e1ng 8, th\u00e1ng 9 kh\u00f4ng m\u01b0a d\u1ea7m th\u00ec l\u00faa t\u1ed1t, n\u1ebfu g\u1eb7p m\u01b0a d\u1ea7m th\u00ec h\u1ea1i nhi\u1ec1u\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 bi\u1ebfn, m\u00e0 l\u00faa chi\u00eam l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Nay th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u1edbi y\u00ean, l\u1ea1i g\u1eb7p\u00a0 n\u1ea1n \u0111\u1ea1i h\u1ea1n. L\u00f2ng ta lo l\u1eafm, kh\u00f4ng sao th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m can \u00e1n b\u1ecb truy b\u1ed3i tang v\u1eadt hi\u1ec7n giam \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y, ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 v\u00e0 ng\u1ee5c Th\u1eeba Thi\u00ean, ta \u0111\u00e3 sai b\u1ed9 H\u00ecnh Ph\u01b0\u1edbc duy\u1ec7t nguy\u00ean \u00e1n : c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7 \u0111\u1ec3 m\u1ea5t ho\u1eb7c thi\u1ebfu \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a kho, c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c ((1) T\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c : t\u1ee9c nh\u01b0 ph\u00f3 c\u1ea3, cai th\u1ee3.1) \u0111em b\u00e1n r\u1ed3i th\u1ea3 th\u1ee3 v\u1ec1, l\u1ea1i m\u1ea1o chi ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m Th\u01b0 l\u1ea1i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nhau l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng quan ch\u1ee9c hai l\u1ea7n. Trong \u0111\u00f3, k\u1ebb n\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng, tang v\u1eadt nhi\u1ec1u, th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng c\u0169ng kh\u00f4ng u\u1ed5ng, c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb tang v\u1eadt \u00edt, t\u1ed9i nh\u1eb9, ch\u1ec9 v\u00ec ch\u01b0a b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng xong, m\u00e0 b\u1ecb giam gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y, r\u1ea5t e r\u1eb1ng vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c s\u1ebd th\u00eam \u0111\u1ecdng l\u1ea1i !\u201d. Vua b\u00e8n sai tha ho\u1eb7c ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ebfn h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng tang v\u1eadt \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf Tra Giang (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh), b\u1ecb thua.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn L\u1eadt Giang, trong l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u00f9n l\u1ea1i, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn qu\u00e2n, \u1ee7y cho L\u00e3nh binh An Giang, L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tra Giang (\u1edf h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng L\u1eadt Giang). Gi\u1eb7c Kh\u00f4i sai b\u00e8 l\u0169 l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u00e3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m \u962e\u6587\u9b6b [c\u00f3 s\u00e1ch ghi Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eafm.], V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n ng\u1ee5y do \u0111\u1ea1i giang xu\u00f4i xu\u1ed1ng, v\u1eeba tho\u1ea1t giao phong, th\u00ec gi\u1eb7c ph\u00f3ng nhi\u1ec1u h\u1ecfa kh\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh h\u1ecfa c\u00f4ng, qu\u00e2n ta \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng l\u1ea1i li\u1ec1n l\u1ed9i s\u00f4ng ch\u1ea1y. V\u0103n Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh. Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u1ea1i sai Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh ti\u1ebfp chi\u1ebfn, c\u0169ng thua ch\u1ea1y. Thuy\u1ec1n \u0111\u00f2, kh\u00ed gi\u1edbi, s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb m\u1ea5t h\u1ebft v\u00e0o tay gi\u1eb7c. V\u1eeba l\u00fac \u1ea5y, th\u1ea5y m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n gi\u1eb7c theo ph\u00eda s\u00f4ng con xu\u00f4i th\u1eb3ng L\u1eadt Giang, Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o H\u1ecfang h\u1ed1t lui ch\u1ea1y v\u1ec1 v\u0169ng C\u00f9 ((2) Nguy\u00ean v\u0103n Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 C\u00f9 \u00fac.2) (\u0111\u1ea7u t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng). T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e0n c\u00f9ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n, ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1i Phan V\u0103n Thu, Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh uy thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n \u0111i c\u1ee9u. R\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u00fang \u1ed1ng, h\u1ecfa d\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f2n \u1edf Phi\u00ean An ch\u01b0a t\u1eebng chia c\u1ea5p. L\u1ea1i n\u1eefa, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m nhi\u1ec1u h\u1ecfa kh\u00ed \u0111\u1ec3 d\u00f9ng h\u1ecfa c\u00f4ng d\u1ef1 b\u1ecb cho vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, nay b\u1ecb l\u0169 gi\u1eb7c chi\u1ebfm l\u1ea5y, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n c\u00f4ng, cho n\u00ean bi\u1ec1n binh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ecbch l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cHai \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ee3p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00f2ng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, m\u00e0 l\u1ea1i tr\u00f9ng tr\u00ecnh nghe ng\u00f3ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 thua tr\u1eadn nh\u1ecf n\u00e0y ! \u0110\u00e1ng l\u00fd ra ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 trong khi \u0111ang c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean chu\u1ea9n cho b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 c\u00e1c L\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 ch\u1edd xem g\u1eafng s\u1ee9c sau n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a nh\u01b0 b\u1ecdn L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch, c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn l\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p, xem t\u00ecnh th\u1ebf n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n to\u00e0n th\u1eafng th\u00ec h\u00e3y n\u00ean ti\u1ebfn qu\u00e2n. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t th\u00ec n\u00ean ch\u1edd khi tr\u1ecdng binh c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi h\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb n\u00ean khinh ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o Ph\u1ea1m Duy Trinh, L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh, L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a \u0111\u00f3ng binh \u1edf \u0111i\u1ebfm Bi\u00ean \u2013 Long, \u0111\u1ecba th\u1ebf n\u01a1i n\u00e0y c\u0169ng r\u1ea5t hi\u1ec3m y\u1ebfu, th\u00f3c kho \u1edf \u0111\u1ea1o H\u01b0ng \u2013 Ph\u01b0\u1edbc v\u1eabn c\u00f2n ni\u00eam phong gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. V\u00f5 Qu\u00fdnh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng chi\u00eau t\u1eadp s\u0129 t\u1ed1t t\u1ea3n m\u00e1t, d\u00e2n phu v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi man, s\u1eafp lo vi\u1ec7c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin r\u1eb1ng l\u0169 gi\u1eb7c \u1edf Phi\u00ean An \u01b0\u1edbc c\u00f3 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1.500 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ra s\u1ee9c v\u00ec gi\u1eb7c ch\u1eb3ng qua h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong l\u00f2ng hoang mang s\u1ee3 h\u00e3i. Chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ed7 \u1edf b\u1ebfn T\u00e2n Khai tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh \u01b0\u1edbc c\u00f3 20 chi\u1ebfc, n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng s\u1eafp s\u1eeda t\u1ea5n c\u00f4ng \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. Tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c. C\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u00f3ng k\u1ef9, ch\u1ec9 m\u1edf 1 c\u1eeda \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n. Th\u00f3c kho ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111ang thu\u00ea d\u00e2n xay g\u1ea1o ch\u1edf \u0111em v\u00e0o th\u00e0nh. C\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf \u1edf C\u1ea7n Gi\u1edd ph\u00f2ng b\u1ecb r\u1ea5t c\u1ea9n m\u1eadt. T\u1ec9nh th\u00e0nh Bi\u00ean H\u00f2a b\u1ecb \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c v\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 c\u00f9ng m\u1ea5y tr\u0103m qu\u00e2n gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef. Hai \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Bi\u00ean H\u00f2a c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, th\u00ec b\u00e8 l\u0169 trong gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1eafm, m\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u00f2 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c chi\u1ebfc c\u0169ng ch\u01b0a l\u00e0 nhi\u1ec1u, th\u00ec tr\u1eadn thua \u1edf Tra Giang c\u1ee7a L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0 v\u00ec quan qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i s\u1ee3 h\u00e3i ch\u00f9n l\u1ea1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ebf gi\u1eb7c m\u1ea1nh m\u1ebd, c\u00f3 s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi tinh nhu\u1ec7, m\u00e0 [qu\u00e2n ta] kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n<p>Li\u1ec1n gi\u00e1ng L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o xu\u1ed1ng 2 c\u1ea5p. Ra l\u1ec7nh cho \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 r\u00e0ng xem bi\u1ec1n binh ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00fat nh\u00e1t ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a V\u00f5 Qu\u00fdnh c\u00f9ng v\u1edbi h\u01a1n 500 quan qu\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u1eeb Bi\u00ean \u2013 Long ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef kho \u0111\u1ea1o H\u01b0ng \u2013 Ph\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00f3, li\u1ec1n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a : n\u1ebfu th\u1ea5y quan qu\u00e2n voi chi\u1ebfn, chi\u1ebfn thuy\u1ec1n c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 Kinh \u0111\u00f4 ph\u00e1i \u0111i qua, th\u00ec gi\u1ee5c gi\u00e3 h\u1ecfa t\u1ed1c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Bi\u00ean \u2013 Long tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 \u1ee9ng c\u1ee9u v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i qu\u00e2n. Nay vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, v\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u : khi \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111em s\u1ed1 s\u00fang \u1ed1ng, thu\u1ed1c s\u00fang, b\u1ea1c l\u1ea1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, chuy\u1ec3n sang thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i \u1edf t\u1ec9nh. R\u1ed3i \u0111\u1ee3i Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, s\u1ebd c\u00f9ng ch\u1edf \u0111i. Con s\u1ed1 bi\u1ec1n binh do Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh, th\u00ec ra l\u1ec7nh cho chia ra ng\u1ed3i sang nh\u1eefng chi\u1ebfc nhanh nh\u1eb9 trong s\u1ed1 thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111i mau \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a h\u1ed9i c\u00f9ng quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ec ho\u00e3n m\u1ed9t kh\u1eafc\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 d\u1ee5 cho b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cMai C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf Phi\u00ean An, \u0111\u00e3 cho \u0111em bi\u1ec1n binh do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111i \u0111\u1ebfn Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ec9 th\u00fac gi\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn m\u1ea1n Bi\u00ean \u2013 Long tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. V\u1eady, b\u1ed5 ngay Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1. Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean, c\u00f3 tu\u1ed5i, gi\u00e0 y\u1ebfu, cho c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i B\u00ecnh Thu\u1eadn, theo t\u1ec9nh th\u1ea7n gi\u1eef t\u1ec9nh, c\u00f2n v\u1ec7 binh \u1ea5y giao cho Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u qu\u1ea3n l\u0129nh, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. N\u1ebfu Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a \u0111\u00e3 \u0111i tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, th\u00ec chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean v\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1n v\u1eabn c\u1ee9 qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c qu\u00e2n b\u00e1o \u1edf Nam K\u1ef3 nhi\u1ec1u b\u1ed9n v\u00e0 g\u1ea5p r\u00fat. D\u1ee5 sai t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ng\u1ef1a th\u00ec cho t\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t con v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch. Duy c\u00f3 4 tr\u1ea1m Th\u1eeba Ph\u01b0\u1edbc, Nam Ch\u00e2n, Ph\u00fa Th\u1ecbnh v\u00e0 H\u00f2a M\u00e3, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai g\u1eadp gh\u1ec1nh, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ea5p th\u00eam.<\/p>\n<p>Ng\u1ee5y Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Phi\u00ean An l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tha l\u1ea9n v\u1ec1 Ph\u00fa Y\u00ean th\u00fa t\u1ed9i. Vua sai t\u1ec9nh th\u1ea7n b\u1eaft l\u1ea5y kh\u00f3a tay, gi\u1ea3i Kinh \u0111\u1ec3 tra t\u1ea5n. C\u00f2n th\u00e2n thu\u1ed9c b\u00e0 con c\u1ee7a Tha \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o qu\u00ea qu\u00e1n m\u00e0 b\u1eaft giam.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, V\u1ec7 \u00fay quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y, chuy\u00ean coi qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, l\u1ea1i ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Kim sang, Ng\u00e2n sang.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Nguy\u1ec5n T\u1eed C\u01b0, v\u00ec l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c v\u1edbi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc (v\u1ee3 C\u01b0 l\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi Duy\u1ec7t b\u1eb1ng c\u1eadu), n\u00f3i v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n thay m\u00ecnh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai ngh\u1ec9 c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. D\u00f9ng H\u1eefu Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 L\u00e2m, quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 Ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, sung Tham t\u00e1n l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, t\u1eeb Thanh Hoa v\u1ec1 Kinh, y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua d\u1ee5 sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ed5i H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, nguy\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, l\u00e0m Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9, \u0110\u1eb7ng Th\u01b0\u01a1ng, nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean, l\u00e0m Lang trung th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u00e3 xong, th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed5ng l\u00fd T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 t\u1eeb \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c, t\u1ea5m sa v\u00e0 b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i sai c\u00e1c t\u1ec9nh th\u1ea7n l\u1ea5y ti\u1ec1n kho ra th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n phu l\u00e0m thu\u00ea : Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 4.000 quan, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh m\u1ed7i t\u1ec9nh 6.000 quan.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCon \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee5 tr\u00e1ch quanh th\u00e0nh v\u00e0 dinh, th\u1ef1, kho t\u00e0ng, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1eeda ch\u1eefa. T\u00ednh c\u00f4ng th\u1ea5y v\u01b0\u1ee3t h\u01a1n s\u1ed1 d\u1ef1 tr\u00f9 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 tr\u00ean 4 v\u1ea1n c\u00f4ng. V\u1eady xin tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTa nghe n\u00f3i d\u00e2n t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi t\u1ea5m l\u00f2ng s\u1ed1t s\u1eafng nh\u01b0 con l\u00e0m vi\u1ec7c cho cha, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c, ch\u1ec9 v\u00ec g\u1eb7p m\u01b0a nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c l\u00e0m ph\u00ed t\u1ed5n h\u01a1n l\u00ean, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec s\u1ee9c kh\u00f4ng t\u1edbi th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i, ta t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed9t l\u00f2ng y\u00eau d\u00e2n, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111em s\u1ee9c d\u00e2n d\u00f9ng ph\u00ed, v\u1eady sao l\u1ea1i n\u1ee1 tr\u00fat cho d\u00e2n ta nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ef1c d\u1ecbch ch\u01b0a xong n\u00e0y ? V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u1ee9 y theo th\u1ec3 l\u1ec7 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn, c\u1ea5p tr\u1ea3 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111i Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecb b\u1ec7nh \u1edf trong qu\u00e2n, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Quan, r\u1ed3i ch\u1ebft. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hy \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, truy t\u1eb7ng h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea7n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o v\u00e0 \u0110\u1ed7 C\u00f4ng Nghi, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf Nh\u1ecb v\u1ec7, \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, li\u1ec1n qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh hai v\u1ec7 do t\u1ec9nh th\u1ea7n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a V\u00f5 Qu\u00fdnh thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, gi\u1eb7c sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 ng\u1ee5y Cai c\u01a1 Tr\u1ea7n Minh Thi\u1ec7n (l\u00e0 con Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a, nguy\u00ean T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, Minh Thi\u1ec7n l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng. Sai, \u00e1n x\u1eed Minh Ngh\u0129a b\u1ecb truy \u0111o\u1ea1t b\u1eb1ng s\u1eafc) tr\u1ed9m gi\u1eef Long Th\u00e0nh, l\u1eadp hai \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n. Qu\u00fdnh c\u00f9ng v\u1edbi L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a v\u00e0 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t T\u00f4n Th\u1ea5t Gia, th\u00e2n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u00e0 voi, ph\u00e1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3, ch\u00e9m Tr\u1ea7n Minh Thi\u1ec7n v\u00e0 h\u01a1n ch\u1ee5c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 50 t\u00ean t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh Bi\u00ean h\u00f9ng, b\u00e8n th\u1eeba th\u1eafng, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh l\u1ef5. Ng\u1ee5y Tr\u1ea5n th\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c v\u00e0 ng\u1ee5y Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 \u0111\u00e3 l\u1ee7i ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[B\u1ecdn Qu\u00fdnh] l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Tri ph\u1ee7 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u1ef1 (nguy\u00ean quy\u1ec1n nhi\u1ebfp vi\u1ec7c ph\u1ee7 \u1edf ty \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0103n T\u1ef1 mang \u1ea5n h\u00e0ng gi\u1eb7c, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Tri ph\u1ee7) v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u00f2 kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Phi\u00ean An m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh k\u1ebf \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n. V\u00f5 Qu\u00fdnh c\u0169ng \u0111em c\u1ea3 vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5, xem t\u1edd t\u00e2u, kh\u00f4n xi\u1ebft vui m\u1eebng. V\u00f5 Qu\u00fdnh tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, l\u1eadp t\u1ee9c cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 10 \u0111\u1ed3ng. T\u00f4n Th\u1ea5t Gia \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. C\u00e1c ph\u00e1i vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o theo \u0111i tr\u1eadn l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c tr\u1ea1m m\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Ngo\u00e0i ra c\u00e1c binh, d\u00f5ng, l\u00ednh tr\u1ea1m v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man, th\u01b0\u1edfng chung 1.000 quan ti\u1ec1n. \u00e1n s\u00e1t L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u v\u00ec t\u1ed9i th\u1ea5t th\u1ee7, nay c\u0169ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c\u201d.<\/p>\n<p>T\u00ean Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u1ef1 theo gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u rao trong qu\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n cho nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i. Trong nh\u1eefng binh \u0111inh \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng ai l\u00e0 k\u1ebb cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ecb t\u1ed9i, ai b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c th\u00ec tha ra. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho : Ph\u00e0m k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, m\u00e0 ra tr\u1eadn l\u1ea1i s\u1ee3 h\u00e3i ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i, nay t\u1ec9nh l\u1ef5 hi\u1ec7n \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c, kh\u00ed th\u1ebf quan qu\u00e2n m\u1ea1nh g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c tan v\u1ee1, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u1ea7m t\u00ednh nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u00e1o th\u00f9. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i, V\u00f5 Qu\u00fdnh, L\u00ea S\u00e1ch v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a ph\u1ea3i n\u00ean thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n l\u0169y cho ki\u00ean c\u1ed1 \u1edf ngay t\u1ec9nh l\u1ef5 v\u00e0 ph\u00eda \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng, chia ph\u00e1i binh, voi v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef, \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u1edf n\u01a1i kh\u00f4ng th\u1ec3 thua, r\u1ed3i li\u1ec7u c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn h\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, \u0111\u1ea1i c\u00f4ng m\u1edbi th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Giang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n Bi\u00ean H\u00f2a nay \u0111\u00e3 gi\u1ebft tan \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5, m\u0169i nh\u1ecdn c\u1ee7a qu\u00e2n l\u00ednh ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh m\u1ebd s\u1eafc b\u00e9n, \u0111ang m\u01b0u \u0111\u1ed3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Binh, voi v\u00e0 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n do c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 Kinh \u0111\u00f4 ph\u00e1i \u0111i c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Bi\u00ean H\u00f2a. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Phi\u00ean An h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn vua, quan n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m \u0111\u1eebng nghe tin \u0111\u1ed3n tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 trong l\u00f2ng hoang mang s\u1ee3 h\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Sai Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1eadn chuy\u1ec3n s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a (Kh\u00e1nh H\u00f2a 20 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, s\u00fang m\u00e1y \u0111\u00e1 ; B\u00ecnh Thu\u1eadn 10 ho\u1eb7c 15 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng v\u00e0 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n), chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n l\u0169y \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7. L\u1ea1i sai Th\u1ecb v\u1ec7 mang ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long (500 \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng l\u1edbn, 400 \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng nh\u1ecf), \u0111\u1ebfn giao cho qu\u00e2n th\u1ee9 V\u00f5 Qu\u00fdnh, L\u00ea S\u00e1ch.<\/p>\n<p>Sai \u00e1n s\u00e1t Phi\u00ean An m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh, khi \u0111i \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a, l\u1eadp t\u1ee9c hi\u1ec7p c\u00f9ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u00f5 Qu\u00fdnh, tr\u00f9 bi\u1ec7n qu\u00e2n nhu, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 m\u1ecdi c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1edd b\u00ecnh xong gi\u1eb7c s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, h\u1ed9i c\u00f9ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, tr\u00f9 bi\u1ec7n m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u00fac l\u00ednh v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u 200 bi\u1ec1n binh, Kh\u00e1nh H\u00f2a, 500 bi\u1ec1n binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a, theo l\u1ec7nh sai ph\u00e1i c\u1ee7a V\u00f5 Qu\u00fdnh v\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch. L\u1ea1i sai B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1edf \u0111\u1ebfn 1.000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cY\u1ebfn s\u00e0o c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t l\u00e0m s\u00e1ng m\u1eaft, m\u00e1t ru\u1ed9t, gi\u1ea3i nhi\u1ec7t, b\u1ed5 kh\u00ed huy\u1ebft, r\u1ea5t t\u1ed1t trong m\u00f9a h\u1ea1. V\u1eady, sai Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u0111i 1 c\u00e2n [y\u1ebfn s\u00e0o] th\u01b0\u1edfng cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, n\u1ebfu ai m\u1eaft \u0111\u1ecf, ru\u1ed9t n\u00f3ng, kh\u00ed suy\u1ec5n th\u00ec n\u00ean d\u00f9ng. L\u1ea1i cho l\u1ea5y nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly c\u1ee7a vua d\u00f9ng th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n 3 chi, tham t\u00e1n 2 chi\u201d.<\/p>\n<p>Thanh Hoa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 l\u1ee5t, gi\u00e1 g\u1ea1o v\u1ecdt cao. Chu\u1ea9n cho th\u00f3c g\u1ea1o thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay v\u00e0 s\u1ed1 thu\u1ebf n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 sung L\u00e3nh binh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n b\u1ecb gi\u00e1ng nhi\u1ec1u c\u1ea5p. Chu\u1ea9n cho xu\u1ed1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ch\u01b0 qu\u00e2n, h\u00e0m Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Qu\u1ea3ng v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>L\u00e0m b\u00e0i ng\u00e0 c\u1ea5p cho khoa \u0111\u1ea1o tu\u1ea7n tra c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>\u0110i tu\u1ea7n tra kh\u1eafp c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 v\u1ec7 C\u1ea9m y ty Tr\u1ea5n Ph\u1ee7 v\u00e0 ng\u1ee5c th\u1ea5t Th\u1eeba Thi\u00ean. N\u1ebfu c\u00f3 n\u01a1i n\u00e0o giam c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, ho\u1eb7c x\u00e9t th\u1ea5y quan l\u1ea1i, v\u00e0 k\u1ebb gi\u1eef \u0111\u1ec1 lao c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, th\u1ea3 l\u1ecfng t\u00f9 th\u00ec ph\u1ea3i tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 tr\u00f9 t\u00ednh c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i v\u1ec1 k\u00edch th\u01b0\u1edbc chi\u1ec1u d\u00e0i, chi\u1ec1u ngang v\u00e0 c\u00e1c thanh g\u1ed7, l\u01b0u d\u00f9ng l\u00e0m xe \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, chuy\u1ec3n t\u01b0 cho Thanh Hoa t\u00ecm mua.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u00f3, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ed7 l\u00e0m xe s\u00fang : d\u00e0i, ng\u1eafn, l\u1edbn, nh\u1ecf \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u00e2u n\u1ec7 \u0111\u1ecbnh ra t\u1ea5c th\u01b0\u1edbc ngang d\u1ecdc, ch\u1eb3ng h\u00f3a ra l\u00e0m cho gi\u00e1 g\u1ed7 cao v\u1ecdt l\u00ean \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf r\u1ed3i th\u00f4ng d\u1ee5 cho B\u1ed9, Vi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c nha t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ea1i lo\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd tr\u00f9 t\u00ednh k\u1ef9, n\u1ebfu c\u1ee9 l\u00e0m tr\u00e0n, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u1ea3 th\u1ee7 g\u00ec, l\u00e0m u\u1ed5ng ph\u00ed c\u00f4ng s\u1ee9c, t\u1ea5t s\u1ebd giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n nghi\u00eam ng\u1eb7t ngh\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCVIII \u2013 98<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6. Cho Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0m H\u1eadu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 m\u00e0u s\u1eafc c\u1edd hi\u1ec7u cho c\u00e1c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n c\u01a1 c\u1ee7a n\u0103m t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u01a1 Ch\u00ednh v\u00f5 v\u00e0 2 c\u01a1 : T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, \u00d4, L\u00ea, Sam b\u1ea3n do Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p \u0111\u1ec1u ch\u01b0a c\u00f3 c\u1edd hi\u1ec7u. Xin chi c\u1ee7a kho ch\u1ebf c\u1edd \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f3 c\u1edd, l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh ch\u1ec9 huy m\u00e0 nghi\u00eam ch\u1ec9nh h\u00e0ng ng\u0169. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ee9 r\u1ea5t c\u1ea7n d\u00f9ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 t\u1eebng chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : Ng\u0169 qu\u00e2n B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i c\u01a1 1 l\u00e1 c\u1edd vu\u00f4ng, 40 l\u00e1 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo. Sau \u0111\u00f3 chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t, th\u00ec 5 qu\u00e2n \u1ea5y chia ra l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o 5 t\u1ec9nh l\u1edbn, s\u1ed1 c\u1edd hi\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u1ea5p c\u0169ng \u0111\u1ec1u mang theo. Nay, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c c\u1edd hi\u1ec7u c\u1ee7a c\u00e1c quan qu\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng ch\u1ebf c\u1ea5p, k\u00eau xin c\u1ea5p th\u00eam. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ta ngh\u0129 : C\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady, theo l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i c\u01a1 40 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo, nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i m\u1ed7i c\u01a1 20 l\u00e1. C\u01a1 Thi\u1ec7n v\u00f5 H\u00e0 N\u1ed9i, Th\u1ee7y c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i, c\u01a1 Tr\u00e1ng uy, 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu Nam \u0110\u1ecbnh, c\u01a1 Ch\u00ednh v\u00f5, 2 Th\u1ee7y c\u01a1 t\u1ea3, h\u1eefu H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng S\u01a1n T\u00e2y, c\u01a1 C\u1ef1 uy B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf c\u1ea5p cho m\u1ed7i c\u01a1 1 c\u1edd vu\u00f4ng, 20 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo, r\u1ed3i \u1edf m\u1eb7t c\u1edd, g\u00f3c, di\u1ec1m c\u1edd c\u00f3 vi\u1ec1n c\u00e1c m\u00e0u s\u1eafc \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t (c\u01a1 Thi\u1ec7n v\u00f5 H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1eb7t c\u1edd trong s\u1eafc v\u00e0ng, ngo\u00e0i bi\u00ean, m\u00e0u lam. Th\u1ee7y c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1eb7t c\u1edd trong v\u00e0ng s\u1eabm, ngo\u00e0i v\u00e0ng nh\u1ea1t. C\u01a1 Tr\u00e1ng uy Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1eb7t c\u1edd trong h\u1ed3ng, ngo\u00e0i lam. C\u01a1 Trung th\u1ee7y : m\u1eb7t c\u1edd, v\u00e0ng s\u1eabm. T\u1ea3 th\u1ee7y : trong xanh s\u1eabm. H\u1eefu th\u1ee7y : trong s\u1eafc tr\u1eafng, ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng. C\u01a1 Ch\u00ednh v\u00f5 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : m\u1eb7t c\u1edd, trong xanh s\u1eabm, ngo\u00e0i lam. C\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y : m\u1eb7t c\u1edd, trong xanh nh\u1ea1t. C\u01a1 H\u1eefu th\u1ee7y : trong m\u00e0u tr\u1eafng, ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u m\u00e0u quan l\u1ee5c. C\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng S\u01a1n T\u00e2y : m\u1eb7t c\u1edd, trong s\u1eafc tr\u1eafng, ngo\u00e0i h\u1ed3ng. C\u01a1 C\u1ef1 uy B\u1eafc Ninh : m\u1eb7t c\u1edd, ch\u00ednh gi\u1eefa d\u00f9ng th\u00eam m\u1ed9t m\u1ea3nh h\u1ed3ng, n\u1ebfu c\u1edd vu\u00f4ng, m\u1ea3nh vu\u00f4ng 6 t\u1ea5c, n\u1ebfu c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo, m\u1ea3nh vu\u00f4ng 5 t\u1ea5c, \u0111\u1ec3 cho kh\u00e1c v\u1edbi qu\u00e2n b\u1ed9).<\/p>\n<p>K\u1ebft h\u1ee3p d\u00f9ng tr\u1eebu ta, v\u1ea3i, l\u1ee5a c\u00f9ng c\u00e1c c\u01a1 5 qu\u00e2n c\u0169ng th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5c d\u00e0i, r\u1ed9ng nh\u01b0 nhau, do b\u1ed9 v\u1ebd m\u1eabu \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c s\u1eafc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1edd Th\u1ee7y c\u01a1 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng r\u1ed3i. Duy c\u00e1c th\u1ee9 thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, ch\u1ebf c\u1ea5p cho m\u1ed7i thuy\u1ec1n 1 c\u1edd vu\u00f4ng. (D\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, ngang 2 th\u01b0\u1edbc 5 ph\u00e2n. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh th\u00ec m\u1eb7t c\u1edd \u0111en vi\u1ebft 2 ch\u1eef \u201cNam \u0110\u1ecbnh\u201d. C\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng tr\u1eebu, l\u1ee5a, trong s\u1eafc v\u00e0ng, ngo\u00e0i s\u1eafc \u0111\u1ea1i h\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Khi c\u00f3 vi\u1ec7c, ph\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111i th\u00ec \u1edf v\u1ec1 ph\u00eda l\u00e1i thuy\u1ec1n k\u00e9o c\u1edd \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00edn hi\u1ec7u. C\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea, Sam b\u1ea3n, c\u01a1 n\u00e0o, v\u1ec7 n\u00e0o ng\u1ed3i th\u00ec \u0111em theo c\u1edd c\u1ee7a c\u01a1 ho\u1eb7c v\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c Phi\u00ean An x\u00e2m ph\u1ea1m \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. T\u1ec9nh th\u00e0nh b\u1ecb th\u1ea5t th\u1ee7.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111\u00e3 r\u00fat qu\u00e2n lui v\u1ec1 V\u0169ng C\u00f9, gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng, ru\u1ed5i d\u00e0i, quan qu\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, t\u1ef1 tan v\u1ee1, thuy\u1ec1n \u0111\u00f2, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u01b0\u1edbp h\u1ebft.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng nghe tin, l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eabn \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n lui v\u1ec1 ph\u00eda s\u00f4ng Ba L\u1ea7y (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ebfn \u0110\u0103ng, gi\u00e1p \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh An Giang). Binh v\u00e0 d\u00e2n gi\u1eef \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u xao xuy\u1ebfn, ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u1ebft. Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o ng\u1ed3i m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, lui \u0111\u1eadu \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng ngo\u00e0i th\u00e0nh, b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn b\u1ee9c b\u00e1ch ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u1ec1 V\u0129nh Long tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 T\u00f4 Tr\u00e2n, \u00e1n s\u00e1t Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n ch\u1ec9 c\u00f2n kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi \u1edf b\u00ean m\u00ecnh. T\u1ef1 li\u1ec7u th\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c,\u00a0 c\u0169ng ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c li\u1ec1n d\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Ch\u01b0\u01a1ng (nguy\u00ean Cai \u0111\u1ed9i B\u1eafc thu\u1eadn) l\u00e0m ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7, B\u00f9i V\u0103n Thu\u1eadn (nguy\u00ean T\u01b0 v\u1ee5 Binh t\u00e0o) l\u00e0m ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7, Ho\u00e0ng C\u00f4ng B\u00e1ch (nguy\u00ean T\u01b0 v\u1ee5 Binh t\u00e0o) l\u00e0m ng\u1ee5y Tham ph\u1ee7, ti\u1ebfn gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111\u1ec1u l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng n\u00f3i : Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111em theo binh thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00f3ng m\u00e3i \u1edf L\u1eadt Giang, \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u00f4ng t\u01b0 gi\u1ee5c gi\u00e3 \u0111\u1ebfn 2, 3 l\u1ea7n, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn ch\u1eb3ng ch\u1ecbu ti\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec th\u1ebf rung \u0111\u1ed9ng s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c !<\/p>\n<p>C\u00f2n Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o th\u00ec n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh kh\u00f4ng quen th\u1ee7y chi\u1ebfn, m\u1edbi tho\u1ea1t giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u00e3 thua ch\u1ea1y tan v\u1ee1 ngay ! \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng th\u00e2n c\u1ea7m tr\u1ecdng binh \u0111\u00f3ng \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, khi nghe tin qu\u00e2n ta thua, t\u1ee9c kh\u1eafc k\u00e9o \u0111i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi s\u00f4i n\u1ed5i s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng sao tr\u1ea5n \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u00f4 Tr\u00e2n sau \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long, c\u0169ng \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ea5t th\u1ee7 d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. S\u1edb c\u00f9ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 theo tin t\u1ee9c d\u00f2 th\u00e1m l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u00e1o \u0111\u1ebfn, th\u00ec vi\u1ec7c gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn t\u00f9 t\u1ed9i v\u00f4 lo\u1ea1i, t\u1ee5 h\u1ecdp l\u1ea1i th\u00e0nh b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, ch\u1eafc t\u1ee5i gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1ea5y ch\u1eb3ng c\u00f3 kh\u00ed l\u1ef1c g\u00ec \u0111\u00e2u ! B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan to th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ea3 ki\u00eam h\u1ea1t, th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u, v\u1eady m\u00e0 sai ph\u00e1i \u1ee7y th\u00e1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u1ea1i l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u1edf Tra Giang thua m\u1ed9t tr\u1eadn nh\u1ecf, n\u00ean gi\u1eb7c m\u1edbi h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf l\u00e0m cho l\u00f2ng d\u00e2n nao n\u00fang s\u1ee3 h\u00e3i. L\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00f3p s\u1ee9c h\u1ee3p m\u01b0u, c\u00f9ng lo gi\u1ebft gi\u1eb7c, m\u00e0 l\u1ea1i n\u1eeda k\u1ebf kh\u00f4ng ngh\u0129 ra, m\u1edbi tho\u1ea1t giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 v\u1ed9i lui qu\u00e2n, l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho nhau, \u0111\u00e1ng l\u00fd ra ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u00ean h\u00e3y khoan th\u1ee9 cho L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o : \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch l\u01b0u. C\u00f2n T\u00f4 Tr\u00e2n v\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m binh, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf trong qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, hi\u1ec7n nay c\u0169ng s\u1eafp \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, n\u00ean li\u1ec7u t\u00f9y th\u1ebf l\u1ef1c, tr\u00f9 t\u00ednh cho ch\u00edn. N\u1ebfu t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec n\u00ean t\u1eadp h\u1ee3p binh, d\u00f5ng, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n kh\u00ed gi\u1edbi, h\u0103ng h\u00e1i, can \u0111\u1ea3m, ti\u1ebfn l\u00ean gi\u1ebft gi\u1eb7c, thu ph\u1ee5c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu s\u1ee9c l\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i th\u00ec n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea9n c\u1ed1 th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ea1i binh, th\u00ec t\u1ed9i c\u00f2n nh\u1eb9. N\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i, l\u1ee1 c\u00f3 v\u1ea5p v\u00e1p l\u1ea7n n\u1eefa, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i theo qu\u00e2n ph\u00e1p ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, quy\u1ebft kh\u00f3 tha th\u1ee9 cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf t\u1ea1o : C\u1edd t\u01b0\u1edbng cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u00e1, 3 l\u00e1 c\u1edd t\u01b0\u1edbng cho Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh, c\u1edd qu\u00e2n l\u1ec7nh m\u1ed7i th\u1ee9 10 l\u00e1, v\u00e0 10 th\u1ebb ng\u00e0 qu\u00e2n l\u1ec7nh (5 th\u1ebb : m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc 5 ch\u1eef \u201cTh\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, m\u1eb7t sau kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cQu\u00e2n l\u1ec7nh\u201d, 5 th\u1ebb : m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cB\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, m\u1eb7t sau kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cQu\u00e2n l\u1ec7nh\u201d).<\/p>\n<p>Cho : Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng, vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Ho\u00e0ng Tr\u1ecb, Cai \u0111\u1ed9i dinh H\u1ed5 oai l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o Trung qu\u00e2n.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Trung qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, l\u00e0m Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Nguy\u00ean Xu\u00e2n, Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, H\u1eefu Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, theo \u0111i trong qu\u00e2n, l\u00e0m T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng c\u01a1 v\u1ee5, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho s\u1eafc, \u1ea5n, c\u1edd, b\u00e0i \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 : v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, v\u1ec7 T\u1ea3 dinh Long v\u00f5 v\u00e0 v\u1ec7 Nh\u1ea5t thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o Trung qu\u00e2n, chia ng\u1ed3i 22 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ph\u1ed1i h\u1ee3p Th\u1ee7y qu\u00e2n ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 s\u00fang \u0111\u1ea1n qu\u00e2n nhu (35 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, c\u00f9ng qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c k\u00e8m theo s\u00fang, 300 c\u00e2n \u0111\u1ea1n gh\u00e9m, 3.000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, 1 chi\u1ebfc thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh, 2 c\u00e1i \u0111\u1ecba b\u00e0n, 2 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t,\u00a0 2.000 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf, 3.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c), nh\u1eb1m gi\u1edd l\u00e0nh ng\u00e0y 20 ti\u1ebfn qu\u00e2n, do c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u00e1nh ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u1edf Phi\u00ean An. Ph\u00e0m binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan qu\u00e2n do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111em \u0111i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Khi s\u1eafp \u0111i, vua d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t b\u1ecdn T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ec5u tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, th\u00ec c\u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng b\u1eb1ng c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c kh\u00f4ng kh\u00f3, m\u00e0 x\u1eed l\u00fac c\u00f3 c\u00f4ng m\u1edbi kh\u00f3. Khi \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, n\u00ean hi\u1ec7p l\u1ef1c v\u1edbi Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00fay c\u00f9ng l\u00f2ng gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, c\u1ed1t sao h\u1eb9n ng\u00e0y ti\u00eau di\u1ec7t xong gi\u1eb7c, c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1eebng tranh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng v\u0103n t\u01b0\u1edbng v\u00f5 ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u h\u00f2a nhau th\u00ec vi\u1ec7c m\u1edbi n\u00ean. N\u1ebfu gi\u1eefa T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec d\u1ecb \u0111\u1ed3ng, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean can ng\u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, ban cho T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 thanh ki\u1ebfm v\u00e0ng. Con L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3n c\u00f3 b\u1ed9 h\u1ea1 l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Trung sai, Trung thu\u1eadn, Xu\u00e2n c\u00f3 10 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1, \u0110\u0129nh c\u00f3 5 ng\u01b0\u1eddi ki\u00ean binh thu\u1ed9c h\u1ea1, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111em theo \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i 2 ng\u01b0\u1eddi y ch\u00e1nh v\u00e0 y sinh theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u h\u1ed9.<\/p>\n<p>Sai : T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, Th\u1ef1 Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh th\u1ed1ng ch\u1ebf quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n H\u1eadu dinh, th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u1ea3 dinh v\u00e0 \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n, th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh \u1edf hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u0111i bi\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, ph\u1ed1i h\u1ee3p ch\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1n s\u00fang (s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, s\u00fang B\u00ecnh ng\u1ee5y \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, s\u00fang Th\u1ea3o ngh\u1ecbch trung t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u1ed7, 4 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n : 10 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa th\u00e0nh c\u00f4ng ph\u00e1o v\u00e0 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c k\u00e8m theo s\u00fang) theo T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Th\u1eeba Thi\u00ean li\u1ec7u thu\u00ea h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u0111i xa \u0111\u1ec3 ph\u00e1i qu\u00e2n h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111i coi qu\u1ea3n v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng s\u00fang \u0111\u1ea1n (80 kh\u1ea9u s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, 3 vi\u00ean \u0111\u1ea1n ch\u00ec, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, 1 v\u1ea1n m\u1ea3nh \u0111\u00e1 l\u1eeda) chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111i Phi\u00ean An \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 \u0111em \u0111i s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e1 l\u1eeda, \u1ed1ng phun, ho\u1eb7c do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, ho\u1eb7c do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, ch\u1eafc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u r\u1ed3i. V\u1eady n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho t\u1eeb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u1ea3n qu\u00e2n, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00e0o \u1edf trong Kinh hay c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, n\u1ebfu qu\u00e2n nhu c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111\u1ebfn n\u01a1i g\u1ea7n nh\u1ea5t l\u1ea5y d\u00f9ng, th\u1ee7y nh\u1edd m\u01b0\u1ee3n b\u1ed9, b\u1ed9 nh\u1edd m\u01b0\u1ee3n th\u1ee7y, gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, c\u1ed1t mong gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 th\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng ra c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, sai quan chia \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu Nam h\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 mi\u1ebfu Phong b\u00e1 c\u1ea7u gi\u00f3. Chu s\u01b0 li\u1ec1n nh\u00e2n chi\u1ec1u thu\u1eadn gi\u00f3, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn \u0111i.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu Tr\u1ea7n V\u0103n Loan li\u1ec7u \u0111\u1ec3 200 v\u1ec7 binh \u1edf l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7 t\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam, c\u00f2n th\u00ec l\u1ea1i \u0111em v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf hai \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, An H\u1ea3i, hi\u1ec7p c\u00f9ng qu\u1ea3n \u0111\u00e0i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng ph\u00e2n ph\u00e1i tu\u1ea7n ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n<p>Vua s\u1eafp bao phong cho con ch\u00e1u vua Chi\u00eam Th\u00e0nh, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 suy r\u1ed9ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t vong, l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u1ea1o trung h\u1eadu v\u00e0 t\u1ecf l\u00f2ng ch\u00ed c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta g\u00e2y c\u01a1 \u0111\u1ed3 \u1edf c\u00f5i Nam, ki\u1ebfn l\u1eadp \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 200 n\u0103m. Ta k\u00ednh n\u1ed1i c\u01a1 nghi\u1ec7p qu\u00fd b\u00e1u, gi\u1eef y\u00ean to\u00e0n m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc. Nh\u00e2n ngh\u0129 : T\u1eeb Kinh k\u1ef3 \u0111i\u1ec7n tr\u1edf v\u00e0o Nam (\u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn), t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc (\u0111\u1ebfn Kinh k\u1ef3) nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u0169 Chi\u00eam Th\u00e0nh. Ng\u01b0\u1edbc nh\u1edd ho\u00e0ng thi\u00ean v\u00f9a gi\u00fap, trao cho b\u1eadc c\u00f3 \u0111\u1ee9c s\u00e1ng g\u00e2y d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Li\u1ec7t th\u00e1nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tri\u1ec1u ta m\u1edf mang r\u1ed9ng l\u1edbn \u0111\u1ec3 c\u00f3 ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n d\u00f2ng d\u00f5i vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n c\u00e1c tri\u1ec1u th\u01b0\u01a1ng y\u00eau, cho quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang l\u00e2u \u0111\u1eddi. Nay, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1, h\u00e0m Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 l\u00e0m quan. T\u1ea5m l\u00f2ng gi\u00fap cho m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1ed9t h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecb tuy\u1ec7t di\u1ec7t m\u00e0 c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, nay \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1eb7ng phong n\u0103m t\u01b0\u1edbc, l\u1ec5 l\u1edbn b\u1eaft \u0111\u1ea7u, \u0111\u00e1ng n\u00ean suy r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn con ch\u00e1u c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng khi\u1ebfn cho c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhu\u1ea7n th\u1ea5m trong \u00e2n \u0111i\u1ec3n th\u1ea5m th\u00eda. V\u1eady phong t\u01b0\u1edbc cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba l\u00e0m Di\u00ean An b\u00e1, l\u1ea1i trao cho ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c \u0111\u00f3 chi l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, chu\u1ea9n cho con ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf t\u1eadp \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang c\u1ee7a Chi\u00eam Th\u00e0nh. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng ph\u1ea9m c\u00e1ch \u0111\u00e1ng d\u00f9ng th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u0169ng l\u1ea1i li\u1ec7u c\u1ea5t nh\u1eafc, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u00ec cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho d\u1ef1ng mi\u1ebfu chuy\u00ean th\u1edd vua Chi\u00eam Th\u00e0nh \u1edf Kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, h\u1eb1ng n\u0103m Xu\u00e2n \u2013 Thu hai l\u1ea7n t\u1ebf, do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng s\u1eeda l\u1ec5. Vi\u1ec7c t\u1eb7ng phong t\u1edd c\u00e1o c\u00f3 tr\u1ee5c, ho\u1eb7c c\u1ea5p \u1ea5n tri\u1ec7n v\u00e0 l\u1ec5 th\u1edd, \u0111\u1ed3 th\u1edd \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ec5, vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh quy th\u1ee9c d\u1ef1ng mi\u1ebfu th\u00ec do b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0111\u1ec1u th\u1ecfa thu\u1eadn b\u00e0n b\u1ea1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, nh\u01b0ng b\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ec9nh th\u1ea7n xin cho Th\u1eeba h\u00e3y ngh\u1ec9 gia h\u1ea1n. Vua \u01b0ng cho, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTa ngh\u0129 vua Chi\u00eam Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng lao v\u1edbi d\u00e2n, ta \u0111\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n vun tr\u1ed3ng cho con ch\u00e1u [vua \u1ea5y], \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111\u1ee9c trung h\u1eadu, n\u00ean tri\u1ec7u Th\u1eeba v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 ban \u01a1n. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em \u00fd \u1ea5y b\u1ea3o cho Th\u1eeba bi\u1ebft \u0111\u1ec3 y\u00ean t\u00e2m \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0nh m\u1ea1nh v\u1ec1 Kinh h\u01b0\u1edfng \u01a1n hu\u1ec7 v\u1ebb vang, t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 ban cho vinh s\u1ee7ng\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n l\u00fac \u1ea5y, c\u00f3 \u00e1n th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c ph\u00e1t ra, n\u00ean vi\u1ec7c \u1ea5y ph\u1ea3i th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con c\u1ee7a gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u00e1o v\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u1ed5, anh ru\u1ed9t l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fdnh v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ea5t c\u1ea3 14 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0a v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n. L\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cGi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u1ea1m d\u1ef1 c\u00f4ng t\u00ednh ((1) L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Kh\u00f4i, l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc, thu\u1ed9c \u201cc\u00f4ng t\u00ednh\u201d.1), \u0111\u1ed9i \u01a1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00e0 d\u00e1m chi\u1ebfm th\u00e0nh, l\u00e0m lo\u1ea1n, gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng. Ng\u00e0y nay, con c\u00e1i, anh em, th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00f3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y \u0111\u1ea1o tr\u1eddi r\u00f5 r\u1ec7t. Gi\u1eb7c kia s\u1edbm mu\u1ed9n c\u0169ng kh\u00f3 tho\u00e1t kh\u1ecfi l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c theo ch\u1ec9, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p. C\u00f2n c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i v\u00e2y b\u1eaft, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 kh\u00e1c nhau. R\u1ed3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ph\u00e1i binh gi\u1ea3i b\u1ecdn con gi\u1eb7c : t\u00ean l\u00e0 H\u1ed5, t\u00ean l\u00e0 B\u00e1o v\u00e0 anh c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00fdnh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng : t\u1eeb B\u1eafc Ninh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 T\u0129nh, c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u1ea3i theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh lu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u1ec7 gi\u1ea3i, \u1edf Kinh c\u0169ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3n s\u1eb5n \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u1eadn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh tr\u1ecb t\u1ed9i. Ngo\u00e0i ra, th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t ch\u1edd sau s\u1ebd x\u1eed tr\u00ed.<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An sau \u0111\u00f3, c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ngh\u1ecbch \u0111\u1ea3ng : Cha con \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng 7 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ee3 con \u0110inh Phi\u00ean 5 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Nam b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 con L\u01b0u T\u00edn 3 ng\u01b0\u1eddi. Ra l\u1ec7nh th\u1ea3y \u0111\u1ec1u nghi\u00eam giam, \u0111\u1ee3i x\u1eed \u00e1n.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m cho Ngh\u1ec7 An : hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi (2\/10) thu\u1ebf ch\u00e2n ch\u00e8o thuy\u1ec1n n\u0103m n\u00e0y. C\u00f2n th\u00ec cho n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng gia h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Tr\u1eef tr\u01b0\u1edbc kia theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc, v\u00ec nhi\u1ec5m s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, m\u1eafc b\u1ec7nh, cho v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1ebft. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua nh\u1edb Tr\u1eef l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t s\u1eafc trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u v\u00e0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111em theo h\u01a1n 1.000 quan qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh v\u00e0 h\u01a1n 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, ch\u1ec9 li\u1ec7u \u0111\u1ec3 s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ee7 canh gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 v\u00e1t th\u00eam d\u00e2n phu \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn ph\u1ee5 v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu tr\u00ean s\u00f4ng. B\u1ecdn th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng \u0111em \u0111\u1ea1i ngh\u0129a hi\u1ec3u d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch v\u00e0 ph\u1ea5n ch\u1ea5n. Ch\u1ec9 v\u00ec Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng tr\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, thuy\u1ec1n b\u00e8, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c chi\u1ebfm. Nay, s\u1ed1 binh thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea5y, m\u00e0 s\u1ed1 binh l\u00ednh tan t\u00e1c c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5y t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i. Hi\u1ec7n gi\u1edd, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 T\u00f4 Tr\u00e2n thu th\u1eadp t\u00e0n qu\u00e2n, ch\u1eebng 1, 2 ng\u00e0y s\u1ebd xu\u1ea5t ph\u00e1t, m\u01b0u \u0111\u1ed3 kh\u00f4i ph\u1ee5c t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. M\u1ed9t \u0111\u1ea1o binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, c\u0169ng t\u1eeb \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng d\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u An Giang t\u1eeb xa l\u00e0m thanh th\u1ebf \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 tho\u1ea1t nghe tin m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n kh\u00e1c g\u1eb7p thuy\u1ec1n l\u0169 gi\u1eb7c qu\u00e8n, ch\u01b0a b\u1eafn s\u00fang, \u0111\u00e3 v\u1ed9i s\u1ee3 b\u00f3ng s\u1ee3 gi\u00f3, ch\u1ea1y tan c\u1ea3. B\u1ecdn L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o v\u00e0 c\u00e1c L\u00e3nh binh l\u00e0m c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, m\u00e0 kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u1ea7m \u0111\u1ea1i binh \u1edf m\u1eb7t sau sao kh\u00f4ng hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u1ee9ng, m\u00e0 l\u1ea1i coi d\u1eedng d\u01b0ng nh\u01b0 chuy\u1ec7n ngo\u00e0i tai, li\u1ec1n r\u00fat qu\u00e2n lui. Vi\u1ec7c xong r\u1ed3i, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi b\u1edbi v\u1ea1ch kia kh\u00e1c, \u0111\u1ed5 l\u1ed7i l\u1eabn cho nhau, kh\u00f4ng hi\u1ec3u th\u1ebf l\u00e0 \u00fd g\u00ec !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i quan qu\u00e2n m\u1ed9t t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n ch\u01b0a t\u1eebng ken s\u00e1t l\u1ea1i, m\u00e0 v\u00e2y \u0111\u00e1nh ta, v\u1eady sao T\u00f4 Tr\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u1ecf th\u00e0nh tr\u1ed1n ch\u1ea1y ! Hi\u1ec7n nay, t\u1eeb Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ai l\u00e0 k\u1ebb cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, ai l\u00e0 k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t tr\u1ed1n ch\u1ea1y, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, kh\u00f4ng ch\u00fat gi\u1ea5u gi\u1ebfm, l\u1eadp t\u1ee9c k\u00ea t\u1eebng kho\u1ea3n t\u00e2u r\u00f5, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean \u1ee7y. C\u00f2n Cai \u0111\u1ed9i h\u01b0u tr\u00ed V\u0129nh Long l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ec5, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3\u00a0 mang \u0111\u1ec7 t\u1ea5u s\u1edb, th\u01b0\u1edfng cho 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u00e0 cho theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Sau khi vi\u1ec7c binh, c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, s\u1ebd do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n t\u00e2u r\u00f5, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh 2 t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, nh\u00e2n v\u00ec L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn l\u1ee1 l\u00e0ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c. Theo ngh\u0129a Kinh Xu\u00e2n Thu tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, th\u00ec t\u1ed9i l\u1ed7i thu\u1ed9c v\u1ec1 [Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o] ph\u1ea3i ch\u1ecbu, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ecdn kia. Hu\u1ed1ng chi hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 thua keo n\u00e0y b\u00e0y keo kh\u00e1c m\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p. V\u1eady, h\u00e3y truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n b\u00e1o kh\u1eafp trong h\u1ea1t : Ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh t\u1ea3n l\u1ea1c trong d\u00e2n gian n\u00ean b\u1ea3o l\u1eabn nhau, ai n\u1ea5y t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c doanh tr\u1ea1i quan qu\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i xin ra s\u1ee9c c\u1ed1 g\u1eafng th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 c\u00f4ng n\u1eefa. N\u1ebfu ai b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ho\u1eb7c cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, th\u00ec qu\u00e2n ph\u00e1p r\u1ea5t nghi\u00eam, t\u1ed9i kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Phi\u00ean An, \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean. C\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u th\u1ea5t th\u1ee7, gi\u1eb7c li\u1ec1n chia \u0111\u1eb7t b\u00e8 \u0111\u1ea3ng chi\u1ebfm gi\u1eef. (Gi\u1eb7c Kh\u00f4i sai ng\u1ee5y C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u00e1i khanh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tu\u1ebf chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c ng\u1ee5y quan \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n. Sau, Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u quy thu\u1eadn [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh], Tu\u1ebf v\u00e0 C\u00f4ng Tri\u1ec1u c\u00f9ng \u0111i, C\u00f4ng Tri\u1ec1u l\u1eadp k\u1ebf gi\u1ebft Tu\u1ebf).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 sai quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ecdn lo\u1ea1n t\u1eb7c ngh\u1ecbch Kh\u00f4i. H\u1ec5 ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c v\u00e0 k\u1ebb c\u01b0\u1ee1i voi trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh theo c\u00e1ch th\u1ee9c ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. Nay, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o : N\u1ebfu ai \u1edf ngay tr\u01b0\u1edbc tr\u1eadn, gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 voi c\u1ee7a gi\u1eb7c s\u1ebd th\u01b0\u1edfng cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eafn qu\u00e8 voi c\u1ee7a gi\u1eb7c khi\u1ebfn voi kh\u00f4ng ch\u1ea1y, kh\u00f4ng c\u1eed \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, n\u1ed5 s\u00fang b\u1eafn v\u1ee1 thuy\u1ec1n to c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, thuy\u1ec1n v\u1eeba th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng, hi\u1ec7u nh\u1ecf, 10 l\u1ea1ng. Ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn s\u00fang v\u00e0o gi\u1eefa \u0111\u00e1m gi\u1eb7c \u0111\u00f4ng, v\u00e0 gi\u1eefa \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n gi\u1eb7c khi\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1eb7c tan v\u1ee1 t\u1ea3 t\u01a1i v\u00e0 trong thuy\u1ec1n gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eafn ph\u00e1 nhi\u1ec1u k\u1ebb th\u01b0\u01a1ng vong, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7, tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. Ngo\u00e0i ra, h\u1ebft th\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho 2 \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng H\u00f3a r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 tr\u00edch ra t\u1ea5t c\u1ea3 Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh ; T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd tr\u00edch ra t\u1ea5t c\u1ea3 Nh\u1ecb v\u1ec7 qu\u00e2n Ti\u1ec1n b\u1ea3o \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef S\u01a1n T\u00e2y, c\u00f2n \u0111em h\u1ebft v\u1ec1 Kinh tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u0169ng \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169. Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd n\u1ebfu c\u00f2n \u0111au th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, c\u00f2n l\u00ednh Kinh th\u00ec do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi qu\u1ea3n \u0111em v\u1ec1.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai tr\u00edch ra t\u1ea5t c\u1ea3 Trung v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i gi\u1eef Thanh Hoa, c\u00f2n s\u1ed1 Kinh binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n \u0111em v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : Kh\u00f4ng n\u00ean l\u01a1 l\u00e0 s\u01a1 h\u1edf trong vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu, b\u00e8n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i b\u1ed1n, n\u0103m tr\u0103m bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, giao cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i chia \u0111\u00f3ng H\u01b0ng H\u00f3a v\u00e0 ph\u1ee7 th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Oai.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, s\u1ed1 quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u0169ng nhi\u1ec1u, c\u1ea7n n\u00ean ghi cho minh b\u1ea1ch \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00e0i li\u1ec7u ph\u00e2n bi\u1ec7t. V\u1eady sai b\u1ed9 Binh x\u00e9t xem trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 xu\u1ea5t chinh t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay v\u00e0 qu\u1ea3n ph\u1ee7, \u0111i\u1ec1u tra cho k\u1ef9 : vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1ea5y l\u1ea7n c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, l\u00e0m ngay danh s\u00e1ch x\u1ebfp lo\u1ea1i, ghi r\u00f5, n\u1ed9p giao N\u1ed9i c\u00e1c. C\u00f2n t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh, \u1edf Kinh do Qu\u1ea3n v\u1ec7, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i do t\u1ec9nh th\u1ea7n, c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo l\u1ed1i \u1ea5y, l\u00e0m danh s\u00e1ch k\u00ea lo\u1ea1i t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9, gi\u1eef l\u00e0m b\u1ea3n l\u01b0u tr\u1eef. V\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec theo ngay nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u00e3 ghi trong b\u1ea3n danh s\u00e1ch : ai \u0111\u00e1nh d\u1eb9p nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 nh\u1edd tay th\u00e0nh thu\u1ed9c gi\u00fap cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea5t nh\u1eafc th\u0103ng b\u1ed5, c\u0169ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, sau\u201d.<\/p>\n<p>\u0110em t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng b\u00e1 c\u00e1o kh\u1eafp trong ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : B\u1ecdn L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh t\u1eeb l\u00e2u, ng\u1eafm ng\u1ea7m m\u01b0u ph\u1ea3n. Ng\u00e0y th\u00e1ng 3 n\u0103m nay, nh\u00e2n k\u1ebd s\u01a1 h\u1edf, h\u1eafn l\u00e9n n\u1ed5i d\u1eady \u1edf \u0111\u1ed3n Chi N\u00ea thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, ti\u1ebfm x\u01b0ng danh hi\u1ec7u, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n. Sau, lan tr\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Thanh Hoa. X\u00e9t xem nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u00e0 L\u00ea, m\u00ea ho\u1eb7c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m cho b\u1ecdn ngu mu\u1ed9i, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, b\u1ecb l\u1ea7m l\u1ea1c v\u00ec n\u00f3.<\/p>\n<p>Ta tr\u00f4ng ra B\u1eafc, n\u1eb7ng l\u00f2ng lo \u00e2u, r\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c v\u1ed7 y\u00ean l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, \u0111\u00e3 t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i quan qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 sau, H\u00e0 N\u1ed9i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ng\u1ee5y x\u01b0ng T\u1ea3 h\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n L\u1eadn, H\u01b0ng H\u00f3a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ng\u1ee5y x\u01b0ng ph\u00f9 L\u00ea \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng. B\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean c\u0169ng b\u1ecb b\u1eaft, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, tr\u1eebng tr\u1ecb, \u0111\u1ee7 c\u00e1ch.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n ngh\u0129 : Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t c\u0169, c\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 d\u01b0 \u0111\u1ed3, \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1 v\u1edbi ch\u00ednh ngh\u0129a, l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e2y S\u01a1n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u1ea5y c\u1ee7a h\u1ecd L\u00ea.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, r\u1ed9ng \u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong cho L\u00ea Duy Ho\u00e1n l\u00e0m Duy\u00ean T\u01b0 c\u00f4ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang h\u1ecd L\u00ea. V\u1ec1 vi\u1ec7c k\u1ebf tuy\u1ec7t t\u1ed3n vong, th\u1ef1c \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng nh\u00e2n ngh\u0129a. Ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, ai c\u00f3 tai m\u1eaft c\u0169ng \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft c\u1ea3. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec con ch\u00e1u h\u1ecd L\u00ea d\u00f9 k\u1ebft c\u1ecf ng\u1eadm v\u00e0nh c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u00f3i l\u00e0 b\u00e1o \u0111\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1eb3ng ng\u1edd Duy Ho\u00e1n, l\u00f2ng lang d\u1ea1 th\u00fa, t\u1ef1 \u0111\u1ee9ng ra ngo\u00e0i v\u00f2ng sinh th\u00e0nh : t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y, li\u1ec1n m\u1eafc v\u00e0o h\u00ecnh ph\u1ea1t, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1edfi h\u1eafn t\u1ef1 l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i ! Con h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea Duy Minh, tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf, b\u1ecb giam c\u1ea7m \u0111\u00e3 l\u00e2u. N\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 y theo l\u1eddi xin c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ph\u00e9p c\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ri\u00eang L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u1eabn c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng b\u1ecf qua kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, t\u01b0\u1edfng h\u1eafn n\u00edn h\u01a1i \u1edf trong r\u1eebng s\u00e2u, mong t\u1ea1m b\u1ee3 k\u00e9o d\u00e0i l\u1ea5y ch\u00fat h\u01a1i t\u00e0n ! Ch\u1eb3ng ng\u1edd gi\u1eef t\u00ednh t\u1ed1i t\u0103m, b\u1ecf lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng, tr\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00fd, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y lo bu\u1ed3n v\u00e0o m\u00ecnh, l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi kh\u00f3 tr\u1ed1n. \u0110\u1ebfn nay, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o tr\u1ed1n tho\u00e1t, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00e2n kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi b\u00faa r\u00ecu ! Nh\u1eefng k\u1ebb theo gi\u1eb7c c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft. L\u1ebd thu\u1eadn, ngh\u1ecbch, c\u01a1 h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc c\u00e1ch nhau kh\u00f4ng h\u1edf s\u1ee3i t\u00f3c.<\/p>\n<p>D\u00e2n ta v\u1ed1n s\u1eb5n l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe c\u1ea3. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft d\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u00e0nh, xa l\u00e1nh n\u01a1i t\u1ed9i, t\u00ecm \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t, b\u1ecf \u0111i\u1ec1u hung, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nghe l\u1ea7m m\u01b0u gian, t\u1ef1 h\u00e3m m\u00ecnh v\u00e0o v\u00f2ng t\u1ed9i l\u1ec7. V\u1eady \u0111em \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u00f4ng d\u1ee5 cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng. Chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, v\u1eabn gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa, H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c cung ch\u1ee9c v\u1edbi nguy\u00ean h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua d\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai r\u1eb1ng : Ng\u01b0\u01a1i \u1edf Thanh Hoa \u0111\u00e3 l\u00e2u. Nay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00f9 \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, nh\u01b0ng b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t c\u00f2n ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111em x\u1eed \u00e1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a xong. Ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u00ecm c\u00e1ch n\u00e3 b\u1eaft cho tuy\u1ec7t m\u1ea7m \u00e1c. N\u1ebfu l\u1ea5y c\u1edb r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 v\u1ec1 l\u00e0m ch\u1ee9c c\u0169, r\u1ed3i c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u01b0a \u0111\u1ea9y cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu gi\u1eef l\u00f2ng h\u00f2a hi\u1ec7p th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, ch\u1ea1y xa, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y c\u0169ng ngang v\u1edbi gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Cho : Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 L\u00e2m : Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong. D\u00f9ng Tr\u1ea7n V\u0103n Du, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh, l\u1ea1i ki\u00eam th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m. Th\u0103ng L\u00ea H\u1eefu Du, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay, T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong ; Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; \u0110\u1ed7 V\u0103n S\u1eedu l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong ; T\u00f4n Th\u1ea5t Ti\u1ec1m l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Loan gi\u00e1 ; V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; L\u00ea V\u0103n Bi\u1ec7n l\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nh\u1ea5t v\u1ec7 qu\u00e2n ti\u1ec1n b\u1ea3o.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u1eed, Th\u00e0nh th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u01a1 Tr\u1ea5n an, \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh. Nguy\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Tr\u1ea5n an l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, ph\u00e0m ai l\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c n\u00e0y (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : ho\u1eb7c cho l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, ho\u1eb7c v\u1eabn h\u00e0m \u1ea5m th\u1ee5).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i : V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00edn v\u00e0 Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 \u00fay Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng Tu\u00e2n \u0111\u1ec1u do nguy\u00ean h\u00e0m, ki\u00eam ch\u1ee9c Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Giai, con Th\u00e1i b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh.<\/p>\n<p>Cho L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0m B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ; Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 V\u0169 l\u00e2m dinh T\u1ea3 d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ec1u l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 l\u00e0m T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng c\u01a1 v\u1ee5, c\u1ea5p cho s\u1eafc, \u1ea5n, c\u1edd, b\u00e0i qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o, chia ng\u1ed3i 24 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi ph\u00e1o th\u1ee7 th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 s\u00fang \u0111\u1ea1n, qu\u00e2n nhu (s\u00fang Th\u1ea3o ngh\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, s\u00fang B\u00ecnh ng\u1ee5y \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, s\u00fang Th\u1ea3o ngh\u1ecbch trung t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u1ed7, 4 c\u1ed7 s\u00fang Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, 10 c\u1ed7 s\u00fang v\u0169 c\u00f4ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, g\u1ed3m c\u1ea3 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c k\u00e8m theo s\u00fang v\u00e0 500 c\u00e2n \u0111\u1ea1n gh\u00e9m, 300 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, 1 thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh, 2 \u0111\u1ecba b\u00e0n, 2 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t, 2.000 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf, 3.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c), nh\u1eb1m ng\u00e0y 25 xu\u1ea5t ph\u00e1t, do c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Phi\u00ean An \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. B\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghe l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>L\u00fac h\u1ecd s\u1eafp \u0111i, vua d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u00ecnh r\u1ed3i, khanh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng. N\u1ebfu gi\u1eb7c ch\u01b0a b\u00ecnh, m\u00e0 khanh di\u1ec7t gi\u1eb7c, th\u00ec c\u00f4ng c\u00e0ng to. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i, gi\u00fap y\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n, l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ch\u1ee9 h\u00e1 ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c m\u1edbi l\u00e0 l\u1eadp c\u00f4ng th\u00f4i \u01b0 ? Khanh n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u1ea3, h\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, m\u1ed9t l\u00f2ng hi\u1ec7p s\u1ee9c, l\u1eadp th\u00eam c\u00f4ng lao, \u0111\u1eebng n\u00ean ch\u1ea5p n\u1ec7 \u00fd ki\u1ebfn kia kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tham t\u00e1n. Ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c trong qu\u00e2n n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u00e0n b\u1ea1c. Trong c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn ch\u1ed1ng ch\u1ecdi nhau, c\u00e1c khanh n\u00ean \u0111i\u1ec1u h\u00f2a ph\u00e2n gi\u1ea3i c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng th\u1ebf m\u1edbi t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n cho b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t thanh g\u01b0\u01a1m v\u00e0ng. Con N\u0103ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, c\u00f3 thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n sai, Ti\u1ec1n thu\u1eadn v\u00e0 con c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed trong \u0111\u1ed9i Hoa danh, \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng. Con Tr\u1ecdng l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n c\u00f3 10 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1, Doanh c\u00f3 10 ng\u01b0\u1eddi ki\u00ean binh, Ch\u1ea5n c\u00f3 5 ng\u01b0\u1eddi ki\u00ean binh, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em \u0111i sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u1ec1, nguy\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i T\u1ea3 oai v\u00e0 \u0111\u1ed9i Minh ngh\u0129a thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o \u0111\u1ec1u giao cho Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111em theo \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i b\u1ecdn H\u00e0n l\u00e2m \u0110\u00e3i chi\u1ebfu l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn S\u0129 5 ng\u01b0\u1eddi, theo \u0111i l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd trong qu\u00e2n, 2 ng\u01b0\u1eddi y ch\u00e1nh, y sinh theo \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, l\u00e0m \u0111i\u1ec1u h\u1ed9.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ki\u00eam l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i, l\u1ea1i ki\u00eam coi qu\u1ea3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam gi\u1eef Quang l\u1ed9c t\u1ef1, V\u0169 l\u00e2m H\u1eefu d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n T\u1ea3 d\u1ef1c Th\u1ed1ng ch\u1ebf, N\u1ed9i v\u1ee5 Lang trung Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn 2 \u0111\u1ea1o Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Phi\u00ean An, l\u1eb7n l\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n c\u0169ng gian lao, b\u00e8n d\u1ee5 cho t\u1eeb B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, h\u1ec5 ai d\u01b0\u1edbi t\u00ean n\u1ebfu c\u00f3 ghi l\u00e0 b\u1ecb x\u1eed gi\u00e1ng, ph\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, khoan mi\u1ec5n, ai c\u00f2n th\u1ef1 h\u00e0m, c\u0169ng cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c v\u0103n, v\u00f5, binh l\u00ednh kh\u00f4ng d\u1ef1 [h\u1ea1ng tr\u00ean] \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Minh ngh\u0129a tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c Kh\u00f4i cai qu\u1ea3n, \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u00fang b\u1ecb t\u00ean Kh\u00f4i c\u1eady th\u1ebf l\u1ef1c L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t [\u0111\u00e3 ch\u1ebft], sai l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang,\u00a0 l\u00ean r\u1eebng l\u1ea5y g\u1ed7, b\u00f3c l\u1ed9t nhi\u1ec1u c\u00e1ch, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u o\u00e1n. Nay gi\u1eb7c Kh\u00f4i gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, th\u1ef1c l\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c t\u1ef1 n\u00f3 l\u00e0m. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u00ed huy\u1ebft, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0103n th\u1ecbt n\u00f3, l\u1ed9t da n\u00f3 ? Hu\u1ed1ng chi bi\u1ec1n binh \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u0129 t\u1ed1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, th\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u00e1i lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng, ch\u1ed1ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u1ea5y, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1eadn ? C\u00f2n nh\u1eefng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i hi\u1ec7n b\u1ecb g\u1ecdi \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 mu\u1ed1n h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng, nay \u0111\u00e3 cho theo ngay B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>\u201cB\u1ecdn bi\u1ec1n binh v\u1ed1n v\u00f4 can, c\u00f2n nghi s\u1ee3 g\u00ec ? C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em s\u1ef1 l\u00fd \u1ea5y tuy\u00ean d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai m\u1eadt d\u1ee5 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u r\u1eb1ng : \u201c2 v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o \u0111\u00e3 t\u1eebng thay \u0111\u1ed5i Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i r\u1ed3i ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh Thu\u1eadn, hi\u1ec7n nay c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, 2 v\u1ec7 \u1ea5y nguy\u00ean thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi c\u1edd c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n, nay gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n, \u00fd h\u01b0\u1edbng b\u1ecdn kia c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng d\u00f2 x\u00e9t t\u1eeb \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh, xem \u00fd h\u01b0\u1edbng th\u1ebf n\u00e0o, c\u1ed1t ph\u1ea3i d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, l\u1eadp t\u1ee9c m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, th\u00ec gi\u1eb7c Kh\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1ecf s\u00e0o huy\u1ec7t, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u k\u1ebb t\u1ea3 h\u1eefu trong \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long. L\u1ea1i nghe tin Bi\u00ean H\u00f2a d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o r\u1eb1ng : Trong th\u00e0nh Phi\u00ean An, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng hi\u1ec7n nay ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a. N\u1ebfu binh thuy\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, m\u1ed9t lo\u1ea1t, th\u00ec th\u1ee7y, l\u1ee5c \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i c\u00e0ng t\u1ed1t. N\u1ebfu thuy\u1ec1n b\u1ecb s\u00f3ng gi\u00f3 ng\u0103n tr\u1edf, th\u00ec b\u1ed9 binh quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd \u0111\u1ee3i l\u00e2u. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Phan V\u0103n Th\u00fay : Ph\u1ea3i chia binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef b\u1ebfn \u0111\u00f2 Bi\u00ean \u2013 Long v\u00e0 t\u1ec9nh l\u1ef5 Bi\u00ean H\u00f2a m\u1ed7i ch\u1ed7 v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u1edf ph\u00eda sau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. R\u1ed3i th\u1ed1ng l\u0129nh ngay l\u1ea5y qu\u00e2n Kinh v\u00e0 quan qu\u00e2n c\u00f9ng voi tr\u1eadn 6 t\u1ec9nh \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111i m\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u00e1t qu\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 thuy\u1ec1n Bi\u00ean H\u00f2a do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 g\u1ea5p \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng, ho\u1eb7c t\u00ecm c\u00e1ch d\u00f9ng nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u00e8 cho qu\u00e2n sang s\u00f4ng, r\u1ed3i chia \u0111\u01b0\u1eddng h\u0103ng h\u00e1i m\u00e0 ti\u1ebfn, nh\u00e2n ch\u1ed7 r\u1ed7ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u1eb3ng l\u1ea5y t\u1ec9nh th\u00e0nh Phi\u00ean An, gi\u1ebft tan \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to l\u00e0 \u1edf tr\u1eadn n\u00e0y. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng ! Ta h\u00e0ng ng\u00e0y tr\u00f4ng ng\u00f3ng c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m trong qu\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n y\u1ebfu, chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u1eadp t\u1ee9c phi ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 t\u00e2u. C\u00f2n t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p hi\u1ec7n t\u1ea1i, m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec7 t\u00e2u b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u1ed1i kh\u1ea9n. \u0110\u1ebfn khi vi\u1ec7c y\u00ean th\u00ec th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn : Ph\u00e0m c\u00f3 t\u1ea5u s\u1edb c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u b\u00e1o do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111em ch\u1ed7 k\u00edn, m\u1edf phong xem : N\u1ebfu l\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c v\u00e0 qu\u00e2n c\u01a1 kh\u1ea9n y\u1ebfu, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i b\u00e1o tin cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, th\u00ec t\u1ee9c kh\u1eafc ch\u00ednh tay m\u00ecnh, sao l\u1ee5c nguy\u00ean \u1ee7y, g\u1eedi \u0111\u1ebfn n\u01a1i T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n xem. R\u1ed3i l\u1ea1i ni\u00eam phong t\u1edd t\u1ea5u s\u1edb \u1ea5y, l\u1ed3ng th\u00eam phong b\u00ec, d\u00f9ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Tu\u1ea7n Ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh \u0111\u00f3ng v\u00e0o m\u00e0 ph\u00e1t \u0111\u1ec7 \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1, c\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft l\u1ed9 tin t\u1ee9c, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n. H\u1ec5 ph\u1ea1m m\u1ed9t trong c\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y quy\u1ebft th\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng nh\u1ecf.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, binh, voi v\u00e0 thuy\u1ec1n do c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu \u0111\u1ea1o qu\u00e2n n\u00e0o d\u1eebng l\u1ea1i ch\u1edd \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t th\u00ec n\u00ean h\u1ecfa t\u1ed1c th\u00fac gi\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111i Bi\u00ean H\u00f2a cho k\u1ecbp nh\u1eadt k\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em nh\u1eefng \u00e1n tham tang c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1n xong, sao l\u1ee5c r\u00f5 c\u00e1c t\u1ed9i danh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua gia \u01a1n khai ph\u1ee5c cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ch\u1edd ng\u00e0y \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n tr\u1edf v\u1ec1, s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. Nguy\u00ean \u00e1n b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111em \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 sai ph\u00e1i g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Tr\u1ea7n V\u0103n Ho\u00e0ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 sai ph\u00e1i g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbc b\u1ecf h\u1ecd c\u1ea3 th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ea3n chi c\u1ee7a gi\u1eb7c Kh\u00f4i.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Kh\u00f4i gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m lo\u1ea1n, g\u00e2y bi\u1ebfn phi th\u01b0\u1eddng, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, gi\u1ebft h\u1ea1i quan to. X\u00e9t nguy\u00ean do th\u00ec v\u00ec t\u00ean L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ebft, nu\u00f4i k\u1ebb gian g\u00e2y m\u1ea7m \u00e1c, \u1ea5p \u1ee7 n\u1ea3y n\u1edf, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1edbi tang t\u00f3c tan t\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Kh\u00f4i \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1edd ch\u1ec9 huy c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t n\u00f3i phao r\u1eb1ng : V\u00ec b\u00e1o th\u00f9 cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, mu\u1ed1n l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1eady th\u00ec r\u00f5 r\u00e0ng gi\u1eb7c Kh\u00f4i nh\u01b0 con c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i h\u1ecd gi\u1eb7c Kh\u00f4i theo h\u1ecd L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 ph\u00e1i 3 l\u1ed9 \u0111\u1ea1i binh v\u00e2y \u0111\u00e1nh, h\u1eb9n ng\u00e0y tr\u1eeb di\u1ec7t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t gi\u1ed1ng \u00e1c h\u1ea1i. Hu\u1ed1ng chi h\u1ecd Nguy\u1ec5n H\u1ef1u v\u1ed1n l\u00e0 c\u00f4ng t\u00ednh, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 gi\u1ed1ng chim\u00a0 mu\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt cha m\u1eb9, \u00f4 nh\u1ee5c d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f2n th\u00e2n thu\u1ed9c chi h\u1ecd gi\u1eb7c Kh\u00f4i ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c x\u00f3a b\u1ecf h\u1ecd Nguy\u1ec5n H\u1ef1u, \u0111\u1ed5i theo h\u1ecd L\u00ea, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t chi h\u1ec7 n\u00f3, khi\u1ebfn cho t\u1ecf r\u00f5 t\u1ed9i danh\u201d.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a. \u0110\u00e3 5 th\u00e1ng nay, tr\u1eddi h\u1ea1n m\u00e3i. Vua r\u1ea5t lo, \u0111\u1ed5i ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00f9ng Lang trung trong L\u1ee5c b\u1ed9, m\u1ed7i h\u1ea1ng 3 ng\u01b0\u1eddi, k\u1ebf ti\u1ebfp c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111\u00e0n Tam th\u1ea7n. R\u1ed3i m\u00e2y d\u00e0y \u0111\u1eb7c b\u1ed1n b\u1ec1 t\u1ee5 l\u1ea1i, m\u01b0a to.<\/p>\n<p>Vua vui m\u1eebng, li\u1ec1n \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng kh\u1ea5n \u0111\u1ea7u l\u1ea1y \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a, m\u01b0a \u01b0\u1edbt \u00e1o ng\u1ef1, h\u1ed3i l\u00e2u m\u1edbi v\u00e0o. L\u1ea1i ph\u00e1t 1 l\u1ea1ng k\u1ef3 nam chia l\u00e0m ba \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 l\u1ea5y \u1edf kho 3 n\u00e9n kim h\u01b0\u01a1ng, 9 t\u1ea5m l\u1ee5a th\u1edd, sai b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eafm l\u1ec5 tam sinh \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc ch\u00e9n b\u1ea1ch ng\u1ecdc D\u01b0\u01a1ng chi, 1 \u0111\u1ed3ng Phi long \u0111\u1ea1i kim ti\u1ec1n, 2 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec3u kim ti\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1eddng quan v\u00e0 Lang trung trong L\u1ee5c b\u1ed9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 2 cu\u1ed1n sa, 2 cu\u1ed1n tr\u1eebu, 2 cu\u1ed1n \u0111o\u1ea1n, k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. C\u00f2n c\u00e1c ty thu\u1ed9c ch\u1ea5p s\u1ef1, v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh gi\u1eef \u0111\u00e0n tr\u00e0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111em th\u1ef1c tr\u1ea1ng v\u1ec1 m\u01b0a v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u1eadu ch\u1ebft.<\/p>\n<p>H\u1eadu \u0111\u00e3 t\u1eebng theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 g\u00f3p ph\u1ea7n gian lao. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, ban cho 300 quan ti\u1ec1n, 3 chi\u1ebfc \u00e1o, 3 chi\u1ebfc qu\u1ea7n, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i, 10 c\u00e2n s\u00e1p, 300 c\u00e2n d\u1ea7u.<\/p>\n<p>D\u00f9ng B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t T\u1ea3 d\u1ef1c, dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho bi\u1ec1n binh 13 s\u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o thu\u1ed9c h\u1ea1t L\u1ea1ng S\u01a1n (3 \u0111\u1ed3n Quang Lang, \u0110\u00f4ng Quan, B\u00ecnh Gia, m\u1ed7i \u0111\u1ed3n 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 20 l\u00ednh. \u0110\u1ed3n Na L\u0129nh 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 15 l\u00ednh. \u0110\u1ed3n \u0110\u1ed3ng \u0110\u0103ng 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 10 l\u00ednh. 8 \u0111\u1ed3n : Kim L\u1ec5, An Ch\u00e2u, B\u1eafc Khu\u00f4ng, \u0110an Sa, V\u00e2n M\u1ed9, B\u1ea1ch D\u01b0\u01a1ng, An Khuy\u1ebfn, S\u01a1n Trang, m\u1ed7i \u0111\u1ed3n 1 tr\u01b0\u1edfng 10 l\u00ednh).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : Th\u1ed5 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1eeba m\u1edbi qua cu\u1ed9c ph\u00e2n chia \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 l\u1ec7 thu\u1ed9c l\u1ea1i, b\u00e8n d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh : Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e0i t\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBinh v\u00e0 voi do c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ti\u1ebfn l\u00ean. Trong s\u1ed1 th\u1ee7y qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i duy c\u00f3 11 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00d4, thuy\u1ec1n L\u00ea do Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a v\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n qu\u1ea3n l\u0129nh tr\u1ea9y \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn Kh\u00e1nh H\u00f2a, b\u1ecb gi\u00f3 c\u1ea3n tr\u1edf, c\u00f2n \u0111\u1eadu l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y. V\u1eady xin h\u00e3y \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u1ef5 1, 2 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n. N\u1ebfu h\u1ecd ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn th\u1ea7n c\u0169ng s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i g\u1ea5p, ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn khanh b\u1ea5t t\u1ea5t ch\u1edd \u0111\u1ee3i th\u1ee7y qu\u00e2n. N\u00ean k\u00edp l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n v\u00e0 binh, voi do c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn, th\u1eb3ng ti\u1ebfn mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du Bi\u00ean H\u00f2a, sang s\u00f4ng, \u0111\u00e1nh v\u00e2y t\u1ec9nh th\u00e0nh Phi\u00ean An. Chu s\u01b0 c\u0169ng s\u1ebd h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft. Nay \u0111\u00e3 l\u1ea1i sai B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp t\u1ee5c ti\u1ebfn l\u00ean, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7p s\u1ee9c l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang : Ph\u00e0m binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean, Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u do Kinh ph\u00e1i c\u00f2n \u0111\u1eadu \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec 1 vi\u00ean n\u00ean \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn n\u01a1i thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu, chuy\u1ec3n s\u1ee9c c\u00e1c bi\u1ec1n binh : cho mang kh\u00ed gi\u1edbi, l\u00ean b\u1ed9 \u0111i tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n c\u00e1c th\u1ee9 th\u00ec thu\u00ea nhi\u1ec1u d\u00e2n phu ho\u1eb7c do tr\u1ea1m truy\u1ec1n \u0111\u1ec7, g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a. S\u1ed1 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, li\u1ec7u v\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n canh gi\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t qu\u00e2n hi\u1ec7u cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua c\u00f3 d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay d\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u \u0111\u00f3, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1eb7t cho danh hi\u1ec7u, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n sai khi\u1ebfn v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 : Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e1t ngay 500 l\u00ednh t\u1ec9nh, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 Nghi\u00eam uy, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e1t ngay 200 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 H\u00f9ng uy, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn 1 vi\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u0129nh, ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a theo T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i \u0111\u1ed5i nguy\u00ean T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u00e0m Ph\u1ea5n uy v\u1ec7, \u0111\u1ed5i nguy\u00ean T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0m Th\u1ea7n uy v\u1ec7. C\u00e1c c\u01a1 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 Tr\u00e1ng uy. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00fac gi\u1ee5c ti\u1ebfn l\u00ean mau ch\u00f3ng. Khi vi\u1ec7c b\u00ecnh r\u1ed3i, s\u1ebd l\u1ea1i l\u1ea5y theo t\u00ean c\u0169, tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho : Kinh binh c\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ty K\u1ef3 c\u1ed5, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 v\u00e0 L\u1ee5c ki\u00ean c\u00e1c D\u1ef1c, c\u00e1c Sai nh\u1eb1m m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7, chia ban \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, c\u00f2n th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c c\u01a1, \u0111\u1ed9i trong t\u1ec9nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady, xin \u0111\u1ec3 c\u1ea3 l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai g\u1ecdi th\u00eam 300 d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 binh kh\u00ed \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m \u1edf ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh c\u00f3 ph\u00e1t h\u1ecfa, th\u00ec \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Kinh do\u00e3n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho Kinh huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, l\u00fd \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. C\u00f2n c\u1eeda th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ra v\u00e0o. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00eam c\u00f3 ph\u00e1t h\u1ecfa, th\u00ec \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111em l\u00ednh \u0111i ra c\u1ee9u ch\u1eefa).<\/p>\n<p>Sai Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd H\u1ed9 b\u1ed9 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u1ed5ng l\u00fd thanh tra c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng, vi\u00ean Ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 \u0110o\u00e0n T\u1ee5 sung l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng, v\u1ec1 vi\u1ec7c thanh tra b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 6 n\u0103m 1 kh\u00f3a. L\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m T\u00fd, H\u1ee3i l\u00e0m h\u1ea1n, duy kh\u00f3a thanh tra tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb n\u0103m \u0111\u1ea7u Gia Long [1802] \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7 [1826] g\u1ed3m 25 n\u0103m, \u0111\u00e3 t\u1eebng chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 thanh tra b\u1ed9 H\u1ed9 : ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 vi\u00ean quan v\u00f5 Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m sung l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd, 1 vi\u00ean quan v\u0103n Tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd, 1 vi\u00ean T\u1ee9 ph\u1ea9m sung l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd, v\u00e0 34 ng\u01b0\u1eddi vi\u00ean d\u1ecbch t\u00f9y bi\u1ec7n, h\u1ea1n trong 9 th\u00e1ng l\u00e0m xong, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi nguy\u00ean ph\u1ea9m, l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam cho 6 th\u00e1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Kh\u00f3a thanh tra n\u00e0y t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 8 [1827] \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 n\u0103m nay, g\u1ed3m 6 n\u0103m 6 th\u00e1ng. So v\u1edbi kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u1ed1 n\u0103m \u0111\u00e3 \u00edt, m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u01a1n. V\u1eady, xin n\u00ean ch\u1ecdn 1 vi\u00ean Tam ph\u1ea9m v\u0103n ban sung l\u00e0m \u0110\u1ed5ng l\u00fd, 1 vi\u00ean Ng\u0169 ph\u1ea9m l\u00e0 ty thu\u1ed9c c\u00e1c b\u1ed9 sung l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd. C\u00f2n nh\u01b0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec xin 2 b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 H\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 2 ng\u01b0\u1eddi, 3 b\u1ed9 L\u1ec5, Binh, H\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh m\u1ed7i nha \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y v\u00e0o h\u00e0ng Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m, Th\u01b0 l\u1ea1i 12 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o. C\u00f2n v\u1ec1 h\u1ea1n th\u00e1ng l\u00e0m vi\u1ec7c thanh tra v\u00e0 th\u1ec3 l\u1ec7 c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh l\u00e0 3 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua y theo. Ra l\u1ec7nh : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n kh\u00f3a thanh tra \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n XCIX<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u 200 l\u00ednh c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u1ee9 2 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Phi\u00ean An l\u1ea1i \u0111\u1ebfn x\u00e2m nhi\u1ec5u Bi\u00ean H\u00f2a, quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Bi\u00ean H\u00f2a, b\u1ecdn do Kinh \u0111\u00f4 ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0110o\u00e0n D\u0169, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay dinh V\u0169 l\u00e2m Phan V\u0103n Song v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u00e3nh binh Bi\u00ean H\u00f2a, c\u00f9ng l\u00ednh v\u00e0 voi \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn c\u1ea3, chia nhau \u0111i B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng l\u1eadp \u0111\u1ed3n l\u0169y \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. V\u00f5 Qu\u00fdnh l\u1ea1i ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung h\u00f9ng Tr\u1ea7n V\u0103n Khanh \u0111em binh thuy\u1ec1n \u00e1n gi\u1eef c\u1eeda s\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc Long. V\u1eeba g\u1eb7p 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c t\u1eeb Nh\u00e0 B\u00e8 \u0111\u1ebfn, Khanh b\u1ecf thuy\u1ec1n ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh l\u1ef5. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb li\u1ec1n c\u1ee1i voi \u0111i tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i V\u00f5 Qu\u00fdnh v\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m c\u0169ng ti\u1ebfp \u0111i. L\u00ea S\u00e1ch, L\u00e3nh binh Phi\u00ean An, c\u00f9ng \u0111\u1ed1c th\u00fac bi\u1ec1n binh ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c lui v\u1ec1 b\u1edd b\u00ean h\u1eefu. \u0110o\u00e0n D\u0169 c\u00f9ng L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t T\u00f4n Th\u1ea5t Gia v\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean Ph\u1ea1m Duy Trinh t\u1eeb \u0111\u1ed3n B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp\u00a0 \u1ee9ng. L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a th\u00fac qu\u00e2n b\u1eafn nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, m\u00ecnh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, v\u1eabn \u0111\u1ee9ng v\u1eefng nh\u01a1n nh\u01a1n kh\u00f4ng n\u00fang, \u0110o\u00e0n D\u0169 c\u0169ng ch\u00ednh m\u00ecnh c\u1ea7m s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang b\u1eafn v\u00e0o thuy\u1ec1n gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft lu\u00f4n 4 t\u00ean. Quan qu\u00e2n \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, gi\u1eb7c ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, ph\u1ea3i r\u00fat lui.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m sau, gi\u1eb7c l\u1ea1i chia qu\u00e2n c\u1ea3 th\u1ee7y, b\u1ed9 c\u00f9ng t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1ee9c b\u00e1ch \u0111\u1ed3n B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng, Phan V\u0103n Song \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi ra \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c ph\u1ea3i lui. L\u1ea1i \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ecf c\u00e2y r\u1eadm r\u1ea1p \u1edf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan th\u00ec ph\u1ee5c binh, gi\u1eb7c n\u1ed5i d\u1eady, s\u00fang to s\u00fang nh\u1ecf b\u1eafn lo\u1ea1n x\u1ea1. Phan V\u0103n Song d\u1eabn \u0111\u1ea7u s\u0129 t\u1ed1t b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft ngay t\u1ea1i tr\u1eadn. Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y Tr\u1ea7n V\u0103n Du ra s\u1ee9c \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, c\u0169ng b\u1ecb gi\u1eb7c h\u1ea1i, bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u tan ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c b\u00e8n t\u1eadp h\u1ee3p 8 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, l\u1ea1i s\u00e1t t\u1ec9nh l\u1ef5 b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0o, L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a tuy b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng ra \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t tr\u1eadn. Quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o nh\u1ea5t t\u1ec1 h\u1ee3p \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong nhi\u1ec1u, l\u1ea1i k\u00e9o \u0111i.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m Duy Trinh v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cThuy\u1ec1n, s\u00fang, thu\u1ed1c, \u0111\u1ea1n ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y \u1edf trong th\u00e0nh c\u0169 kh\u00f4ng may b\u1ecb gi\u1eb7c l\u1ea5y m\u1ea5t. M\u1ed7i khi \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u1edbi quan qu\u00e2n th\u00ec gi\u1eb7c t\u1ef1 cho nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch v\u00e0 l\u1ea5y s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng hung t\u00e0n. \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a hi\u1ec7n nay c\u00f3 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00e1c h\u1ea1ng, 15 c\u1ed7 s\u00fang h\u1ed3ng y qu\u00e1 s\u01a1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, m\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1edf \u0111\u1ebfn giao cho th\u00ec thu\u1ed1c s\u00fang ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 c\u00e2n, \u0111\u1ea1n ch\u00ec c\u00f3 3.000 vi\u00ean th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, th\u1ebf m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i gi\u00fap s\u1ee9c \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u1eadt \u0111\u00e1ng h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u00f5 trong h\u00e0ng qu\u00e2n. L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e2m tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 v\u1eabn nh\u01a1n nh\u01a1n kh\u00f4ng n\u00fang l\u1ea1i b\u00f3 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, l\u1ea5y \u00edt th\u1eafng nhi\u1ec1u, ngh\u0129a d\u0169ng th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Nay th\u01b0\u1edfng cho L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a th\u00eam h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1. C\u00f2n c\u00e1c bi\u1ec1n binh Kh\u00e1nh H\u00f2a, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i, \u0111\u1ec1u cho theo \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb c\u01b0\u1ee1i voi x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh. \u0110o\u00e0n D\u0169 b\u1eafn \u0111i\u1ec3u sang ch\u1ebft li\u1ec1n 4 t\u00ean gi\u1eb7c, th\u1ef1c l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb, \u0110o\u00e0n D\u0169 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn, nh\u1ecf, m\u1ed7i th\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng. Th\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a L\u00ea S\u00e1ch, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 2 \u0111\u1ed3ng. Ph\u1ea1m Duy Trinh v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n nh\u1ecf. C\u00e1c bi\u1ec1n binh d\u1ef1 tr\u1eadn \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng chung cho 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n Song, Tr\u1ea7n V\u0103n Du \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i can \u0111\u1ea3m \u0111i tr\u1eadn, quy\u00ean sinh, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc ! V\u1eady Phan V\u0103n Song \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, h\u00e0m T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 200 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i cho 1 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay C\u1ea9m y. Tr\u1ea7n V\u0103n Du \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 100 quan ti\u1ec1n v\u00e0 s\u1ebd x\u00e9t r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1 li\u1ec7u cho \u1ea5m th\u1ee5.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n Khanh, v\u00f5 bi\u1ec1n h\u00e8n k\u00e9m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i, l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c r\u1ed3i ! Nay \u0111em qu\u00e2n \u0111i ch\u1ed1ng gi\u1eef, g\u1eb7p gi\u1eb7c l\u1ea1i ch\u1ea1y, t\u1ed9i th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady chu\u1ea9n cho ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. C\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ee3i, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft \u0111i ti\u1ec1n khu, \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh : \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, c\u1ee9 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n t\u00e2u, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb khi l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn nay, Qu\u00fdnh \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 tin b\u00e1o vi\u1ec7c qu\u00e2n, l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ef1 l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ec3 b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u1ea7n n\u00e0y. Nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c qu\u1edf.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long, c\u00e1ch ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 kh\u00f4ng xa, th\u1ebf m\u00e0, v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, h\u1eafn c\u1ee9 l\u1eb7ng y\u00ean, d\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft g\u00ec c\u1ea3, nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 khinh nh\u1eddn ! V\u1eady ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eebng m\u1ea5y l\u1ea7n nghi\u00eam d\u1ee5, b\u1ea3o ph\u1ea3i chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ea1n \u0111\u1ea1i b\u00e1c, \u0111\u1ea1n ch\u00ec v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u00fac nhu c\u1ea7u kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u1ebf m\u00e0 nay thu\u1ed1c s\u00fang ch\u1edf \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 30 c\u00e2n. Vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1, sao \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm ch\u1ea1p l\u1ea7m l\u1ee1 nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1eady gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. \u00e1n s\u00e1t Phan Phu kh\u00f4ng hay gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, c\u0169ng gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, Phan Phu, ph\u1ea3i n\u00ean gia t\u00e2m tr\u00f9 li\u1ec7u th\u1ebf n\u00e0o, \u0111em s\u1ed1 \u0111\u1ea1n s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n c\u00f9ng v\u1edbi thu\u1ed1c s\u00fang m\u00e0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 sai \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, v\u00e0 s\u1ed1 \u0111\u1ea1n s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng do Kh\u00e1nh H\u00f2a lu\u00e2n chuy\u1ec3n gi\u1ea3i \u0111i, h\u1ecfa t\u1ed1c t\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 k\u1ecbp s\u1ef1 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1. V\u00e0 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n ch\u1eebng \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng sau, l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ec1u t\u1edbi.<\/p>\n<p>[C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i] ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c v\u00e1t ch\u1edf 4, 5 ngh\u00ecn ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, 4, 5 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t. N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t kho\u1ea3n n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed b\u1eb1ng qu\u00e2n lu\u1eadt.<\/p>\n<p>Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam : Ph\u00e0m c\u00f3 g\u1ecdi bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban v\u00e0 l\u01b0u ban t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf t\u1ec9nh, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean, v\u1eabn theo y l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a : h\u1ec5 th\u1ea5y thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u201cTh\u1ee5y long\u201d t\u1eeb Giang L\u01b0u Ba \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1 \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn t\u1ec9nh n\u00e0o th\u00ec s\u1ee9c ngay b\u1ed1c c\u00e1c h\u1ea1ng v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u01b0a l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, r\u1ed3i mau mau v\u00e1t l\u1ea5y \u1edf t\u1ec9nh 10 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, b\u1eb1ng s\u1eaft v\u00e0 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c theo s\u00fang, chuy\u1ec3n th\u00eam tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1.000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, 7, 8 tr\u0103m ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, giao vi\u00ean qu\u1ea3n thuy\u1ec1n l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Khoan ch\u1edf \u0111i, theo Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n hay B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed1c th\u00fac 10 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ng\u1ed3i c\u01b0\u1ee1i, 50 bi\u1ec1n binh m\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a theo quan l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o b\u1eaft gi\u1eb7c Nam K\u1ef3 : Ph\u00e0m khi ra tr\u1eadn, n\u1ebfu ai h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng pha \u0111\u00e1nh tr\u1eadn m\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng hay b\u1ecb ch\u1ebft, th\u00ec t\u1eeb qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9 th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 5 quan, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng 10 quan, ch\u1ebft tr\u1eadn th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 3 quan, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng 6 quan, ch\u1ebft tr\u1eadn th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u00ednh, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 2 quan, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng th\u01b0\u1edfng 5 quan, ch\u1ebft tr\u1eadn th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. D\u00e2n phu, th\u1ee7 h\u1ea1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9 th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1 quan, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng th\u01b0\u1edfng 3 quan, ch\u1ebft tr\u1eadn th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n trong c\u00e1c th\u00e0nh h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n phong h\u00f3a \u0111\u00e3 l\u00e2u v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0103n s\u00f3c nhi\u1ec1u n\u0103m, v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 trung ngh\u0129a, nay ch\u1eb3ng qua b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u01b0a th\u00e2n v\u00e0o l\u1ea7m l\u1ea1c, ch\u1ee9 s\u01a1 t\u00e2m h\u1ecd h\u00e1 c\u00f3 ph\u1ea3i t\u1ef1 cam ch\u1ecbu th\u1ea5p h\u00e8n c\u1ea3 \u0111\u00e2u ? Trong l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1eafc h\u1ecd kh\u00f4ng sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi h\u00f2n \u0111\u1ea1n, m\u0169i t\u00ean, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, th\u00f4ng s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o : Ph\u00e0m khi ra tr\u1eadn, ph\u1ea3i n\u00ean l\u1edbn ti\u1ebfng g\u1ecdi to : Trong b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecf gi\u00e1o xu\u1ed1ng, xin \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, th\u00ec tha cho t\u1ed9i ch\u1ebft, n\u1ebfu c\u1ee9 nh\u1ea5t thi\u1ebft cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n th\u00ec gi\u1ebft kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u d\u00e2ng b\u1ea3n \u00e1n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch v\u1ec1 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Duy Nhi\u00ean, L\u00ea V\u0103n L\u1eadn, Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng v\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, H\u00ecnh b\u1ed9 Tham tri B\u00f9i Ph\u1ed5 c\u1ea7m c\u1edd b\u00e0i v\u00e2ng m\u1ec7nh vua, qu\u1ea3n l\u0129nh l\u00ednh v\u00e0 voi \u00e1p gi\u1ea3i [b\u1ecdn \u1ea5y] \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ee3 \u0111\u00f4ng, x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng h\u00ecnh l\u0103ng tr\u00ec. Th\u1ee7 c\u1ea5p L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em b\u00eau hai ng\u00e0y \u1edf n\u01a1i ven s\u00f4ng t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a thu\u1ed9c Nam K\u1ef3, r\u1ed3i l\u1ea1i chuy\u1ec3n ra B\u1eafc K\u1ef3, \u0111em b\u00eau \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, m\u1ed7i h\u1ea1t 3 ng\u00e0y, sau khi \u0111\u00e3 b\u00eau kh\u1eafp r\u1ed3i th\u00ec n\u00e9m \u0111\u1ea7u l\u00e2u \u1ea5y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n. C\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c, th\u00ec b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c can ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>T\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u1edf H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 \u0110\u1ed7 Vi\u1ebft Trai (nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf Y\u00ean L\u1eadp), b\u1ecb quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u00e8 b\u1ecdn tan v\u1ee1, Trai l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf v\u00f9ng r\u1eebng \u0110\u00e0 B\u1eafc. Nguy\u00ean th\u00ed sai th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c l\u00e0 Xa V\u0103n Qu\u1ebf b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed7 Vi\u1ebft Trai \u0111\u00e3 l\u00e0m quan c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1ea1i d\u00e1m gi\u1edf gi\u00e1o l\u00e0m lo\u1ea1n, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y r\u1eaby. V\u1eady x\u1eed t\u1eed ngay b\u1eb1ng h\u00ecnh l\u0103ng tr\u00ec. Xa V\u0103n Qu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 can t\u1ed9i th\u1ea5t th\u1ee7, nay l\u1ea1i c\u1ed1 g\u1eafng ra s\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 gi\u1ea3i n\u1ed9p quan t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m. C\u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i cho h\u00e0m Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, chuy\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n V\u1ea1n B\u1edd, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u00e1ch, tr\u01b0\u1edbc kia ph\u00e1i \u0111i H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, v\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh, \u1edf l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ebfn nay ch\u1ebft ! T\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, vua th\u01b0\u01a1ng B\u00e1ch c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 Tri ch\u00e2u ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u00e3 truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 d\u00f5ng ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nh\u01b0ng V\u00e2n kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, r\u1ed3i l\u1ea1i can v\u1ee5 \u00e1n m\u1ea1ng. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5, \u00e1n s\u00e1t L\u00ea B\u1ec9nh Trung \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y m\u00e0 tham h\u1eb7c xin c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi, r\u1ed3i ch\u1ecdn th\u1ed5 Tri ch\u00e2u \u1edf \u0110\u1ea1i Man l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i quy\u1ec1n gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c. Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc V\u00e2n bi\u1ebft. Khi ng\u01b0\u1eddi do t\u1ec9nh ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn, V\u00e2n c\u1ea7m binh kh\u00ed \u0111e d\u1ecda v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTa s\u1eafp l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u th\u00e8m l\u00e0m Tri ch\u00e2u ! Kh\u00f4ng bao l\u00e2u, ta s\u1ebd \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00f2i v\u1edbi h\u1ecfi, nay ta tha ch\u1ebft cho m\u00e0y, h\u1eb5ng m\u01b0\u1ee3n c\u00e1i m\u1eb7t m\u00e0y \u0111\u1ec3 nh\u1eafn b\u1ea3o quan t\u1ec9nh\u201d. V\u00e2n b\u00e8n th\u00edch 4 ch\u1eef \u201cT\u1ec9nh quan thi\u00ean h\u1ed1i\u201d ((1) Quan t\u1ec9nh thi\u00ean t\u01b0, \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9.1) v\u00e0o m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh ph\u00e1i, r\u1ed3i tha cho v\u1ec1. L\u0169 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 b\u00e8n b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i \u1ee7y ngay L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n \u0111em bi\u1ec1n binh v\u00e0 l\u1ea5y th\u00eam th\u1ed5 d\u00f5ng hai ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man, V\u1ecb Xuy\u00ean \u0111i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc l\u00f9ng b\u1eaft v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cN\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e0m quan c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec can \u00e1n, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i d\u00e1m t\u1eadp h\u1ee3p b\u00e8 l\u0169, hi\u1ebfp \u0111\u00e1p sai nh\u00e2n, r\u00f4ng r\u1ee1 n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi ph\u1ea3n lo\u1ea1n, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, ph\u00e1i ngay 600 bi\u1ec1n binh, 5 th\u1edbt voi chi\u1ebfn theo l\u0169 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n k\u00edp \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, nh\u00e2n l\u00fac ch\u00fang m\u1edbi t\u1ee5 t\u1eadp, s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft \u0111i, \u0111\u1ec3 tuy\u1ec7t m\u1ea7m \u00e1c. L\u1ea1i sai 2 t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u0111em qu\u00e2n ch\u1eb7n gi\u1eef \u0111\u1ecba h\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n n\u00f3i nhi\u1ec1u c\u00e2u ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u00e0n d\u1ee1. X\u00e9t nghi\u1ec7m t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u00ec ra n\u00f3 \u1ea5p \u1ee7 c\u00e1i ch\u00ed ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fac, th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 nh\u01b0 tu\u1ed3ng t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7 ch\u1eb3ng nghe bi\u1ebft g\u00ec, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 d\u00f5ng, n\u00f3 l\u1ea1i l\u01a1 l\u00e0 khinh nh\u1eddn, kh\u00f4ng v\u00e2ng theo ph\u00e1p l\u1ec7nh, sao kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u00e0 t\u00e2u \u0111\u1ec3 ta bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ed3i m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00ecm c\u00e1ch n\u00e3 b\u1eaft kh\u00f4ng n\u00f3i n\u0103ng g\u00ec m\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea1m kh\u00f4ng tr\u1ed1n t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. Sao l\u1ea1i tham t\u1ea5u r\u00eau rao, r\u1ed3i ph\u00e1i Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn th\u00e2n v\u1edbi V\u00e2n \u0111i quy\u1ec1n t\u1ea1m l\u00e0m vi\u1ec7c trong ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 cho Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, b\u1ec1 ngo\u00e0i v\u1edd theo b\u1ec1 trong ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi V\u00e2n sinh ra l\u1eafm vi\u1ec7c th\u1ef1c l\u00e0 m\u1edd t\u1ed1i kh\u00f4ng th\u00f4ng s\u1ef1 l\u00fd. V\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eb7c V\u00e2n c\u00f3 th\u00edch 4 ch\u1eef \u201cT\u1ec9nh quan thi\u00ean h\u1ed1i\u201d, tuy ch\u01b0a r\u00f5 l\u00e0 quan t\u1ec9nh c\u00f3 thi\u00ean t\u01b0 v\u00e0 \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 hay kh\u00f4ng nh\u01b0ng l\u00e0m vi\u1ec7c khinh su\u1ea5t, g\u00e2y th\u00e0nh lo\u1ea1n l\u1edbn, t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u r\u1ed3i tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111em qu\u00e2n tra x\u00e9t, t\u1ea7m n\u00e3 n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sinh s\u1ef1, m\u1edbi cho khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m ; n\u1ebfu c\u1ee9 s\u1ee3 h\u00e3i r\u1ee5t r\u00e8, ho\u1eb7c dung t\u00fang l\u0169 gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 n\u00f3 lan th\u00eam ra, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u00ea B\u1ec9nh Trung, m\u1ed9t m\u1ef1c a dua, kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch g\u00ec, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, chu\u1ea9n cho hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u1ea1m Ph\u1ed5, gi\u00fap l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c, n\u1ebfu ch\u00f3ng xong vi\u1ec7c, c\u0169ng cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 m\u1ed9t ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e1ng n\u00ean b\u1ea3o ban cho bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh \u0111\u1ed5i m\u1edbi. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho l\u0169 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5, L\u00ea B\u1ec9nh Trung n\u00ean ra l\u1ec7nh hi\u1ec3u th\u1ecb tr\u01b0\u1edbc : Ai bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ebd thu\u1eadn, ngh\u1ecbch, kh\u00f4ng ch\u1ecbu cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, th\u00ec cho \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda qu\u00e2n, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, th\u00fa t\u1ed9i, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ai \u0111\u00e3 ra th\u00fa v\u00e0 theo qu\u00e2n quan \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u00ec gia s\u1ea3n v\u1ee3 con \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u1ecb x\u00e2m ph\u1ea1m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u00ea ho\u1eb7c m\u00e3i, kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ecbch thu t\u00e0i s\u1ea3n, san b\u1eb1ng c\u1eeda nh\u00e0, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t l\u1ea1i t\u00ed g\u00ec, khi\u1ebfn cho ch\u00fang bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3, s\u1edbm t\u1ec9nh ng\u1ed9, quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i lan th\u00eam ra, l\u00e0m phi\u1ec1n l\u1ee5y !\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m quy\u1ec1n L\u00e3nh binh, \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, hi\u1ec7p v\u1edbi L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u01b0u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh c\u00f3 l\u1ed7i, b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, nh\u01b0ng v\u1eabn theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc, khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean, c\u00f3 ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 th\u00ec M\u01b0u b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft ! Vua nghe tin, l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i gi\u1ebft ch\u1ebft t\u00ean ng\u1ee5y Ch\u01b0\u1edfng dinh \u0110inh C\u00f4ng Hi\u1ec3n, l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ee9c \u0111ang tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Phi k\u1ef5 v\u1ec7 C\u1eedu \u0111\u1ed9i l\u00e0m H\u00f9ng sai, Ng\u0169 \u0111\u1ed9i v\u00e0 Phi k\u1ef5 v\u1ec7 Th\u1eadp \u0111\u1ed9i l\u00e0m T\u00e2n sai Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 2, th\u1ee9 3 ; Khinh k\u1ef5 v\u1ec7 Th\u1eadp \u0111\u1ed9i l\u00e0m Trung sai Ng\u0169 \u0111\u1ed9i, l\u1ec7 thu\u1ed9c th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Ki\u1ebfn An c\u00f4ng t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00e0i ph\u00e1i Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00e1t \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i mua ng\u1ef1a. Qu\u00e1t nh\u00e2n th\u1ec3 \u0111i t\u1eaft l\u00ean Cao B\u1eb1ng, y\u00eau s\u00e1ch ti\u1ec1n t\u00e0i c\u1ee7a d\u00e2n, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t h\u1ecfi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPhi\u00ean ph\u1ee7 v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a v\u0103n th\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 can d\u1ef1 v\u00e0o m\u1ecdi s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 m\u00e0 thi h\u00e0nh r\u1ed3i. Nay ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Ki\u1ebfn An c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i, ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang, l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, v\u1ed1n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi \u0111i\u1ec1u can thi\u1ec7p vi\u1ec7c ngo\u00e0i ; nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00ean khinh su\u1ea5t, \u1ee7y th\u00e1c ti\u1ec3u nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 ra ngo\u00e0i ng\u00f4ng ngh\u00eanh sinh s\u1ef1, v\u1eady h\u1eb5ng theo lu\u1eadt nh\u1eb9, ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng th\u00e2n c\u00f4ng 1 n\u0103m. C\u00f2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00e1t giao cho t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n tra x\u00e9t x\u1eed ngh\u0129\u201d. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Qu\u00e1t b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u0129nh H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2m, tr\u01b0\u1edbc kia ph\u00e1i \u0111i Ninh B\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn l\u00fac r\u00fat v\u1ec1 H\u00e0 T\u0129nh, nh\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 ti\u1ec1n bi\u00ean vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c nha ph\u1ee7 huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m ph\u1ee7 n\u00e0o l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft m\u00e0 th\u1ed1ng h\u1ea1t nhi\u1ec1u huy\u1ec7n, th\u00ec nh\u1eefng huy\u1ec7n m\u00e0 Tri ph\u1ee7 v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd \u1ea5y hi\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba, ph\u1ee7 n\u00e0o tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i y\u1ebfu khuy\u1ebft m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i xin \u0111\u1eb7t th\u00eam Huy\u1ec7n th\u1eeba, th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n ti\u00eau v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u00e0 60 quan. Ph\u1ee7 n\u00e0o tuy l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft m\u00e0 th\u1ed1ng h\u1ea1t \u00edt huy\u1ec7n, ho\u1eb7c th\u1ed1ng h\u1ea1t nhi\u1ec1u huy\u1ec7n, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0 trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft, v\u00e0 nh\u1eefng huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t Huy\u1ec7n th\u1eeba th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n 50 quan. Nh\u1eefng huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t, h\u1ec5 huy\u1ec7n n\u00e0o l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 40 quan. Huy\u1ec7n n\u00e0o d\u1eabu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 y\u1ebfu khuy\u1ebft, m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t th\u00eam Huy\u1ec7n th\u1eeba, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u00f3ng ri\u00eang ch\u1ed7 kh\u00e1c hay \u0111\u00f3ng chung m\u1ed9t ch\u1ed7, c\u0169ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 40 quan. C\u00e1c huy\u1ec7n trung khuy\u1ebft, ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft kh\u00e1c m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u 30 quan. Th\u1ed5, ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng huy\u1ec7n m\u00e0 ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 l\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c do Kinh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ebfn m\u0169i Di\u00ean, b\u1ecb gi\u00f3 c\u1ea3n l\u1ea1i, kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua nghe th\u1ea5y, d\u1ee5 cho t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn s\u1ee9c ch\u1edf \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec7n, \u0111\u1eadu l\u1ea1i, r\u1ed3i ph\u00e1i v\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111em nh\u1eefng s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u1edf trong thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9, h\u1ecfa t\u1ed1c \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng, chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf thuy\u1ec1n \u1ea5y c\u0169ng cho theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u h\u1ebft s\u1ed1 voi trong \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch \u1edf 2 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a theo \u0111\u1ea1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn t\u1eeb t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh v\u1ec1 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ch\u1ee9c Th\u1ed1ng ch\u1ebf, sai \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, mau \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a, sung ch\u1ee9c Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh 5 v\u1ec7 m\u1edbi \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 : Nghi\u00eam oai, H\u00f9ng oai, Tr\u00e1ng oai, Ph\u1ea5n oai, Th\u1ea7n oai, theo Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i ph\u00e1i 60 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 C\u1ea9m \u0111i 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n Tu\u1ea7n h\u1ea3i, \u0111em theo 5 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n k\u00e8m theo s\u00fang, do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n xu\u1ea5t ph\u00e1t, \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn Ph\u00fa Y\u00ean ho\u1eb7c Kh\u00e1nh H\u00f2a, chu\u1ea9n cho t\u00f9y ti\u1ec7n l\u00ean b\u1ed9, m\u1ed9t n\u1eeda theo Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, m\u1ed9t n\u1eeda theo \u0110o\u00e0n D\u0169 sai ph\u00e1i, c\u00f2n \u0111\u1ea1n s\u00fang th\u00ec do s\u1edf t\u1ea1i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Trung dinh.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 ph\u1ea3i t\u1ed9i, m\u1ea5t ch\u1ee9c. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Binh b\u1ed9 th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n L\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh tr\u00ec, ta \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n cho c\u00e1ch l\u01b0u, sau nh\u00e2n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh, t\u01b0\u1edfng L\u1ec5 d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng lao, c\u0169ng cho khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m. Nay x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u00ec l\u00e0 th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u00f5 Qu\u00fdnh \u0111i \u0111\u1ea7u qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u00ec c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1n b\u00f9 cho nhau. C\u00f2n L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng n\u00e0o ! Nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 \u0111\u00e1ng l\u1ea1m d\u1ef1 \u01a1n \u0111i\u1ec3n ? Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u1ec3 b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n s\u1ef1. Khi \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n v\u00e0 voi th\u00ec nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u1ec1u t\u1ecf ra kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ef1 l\u00fd, th\u1ef1c l\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng khinh nh\u1eddn ! V\u1eady t\u1ee9c th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho l\u00e0m ti\u1ec1n khu \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. N\u1ebfu v\u1eabn c\u1ee9 s\u1ee3 h\u00e3i r\u1ee5t r\u00e8 th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111em ra tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n ng\u0169 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ngay\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 Lang trung Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng ngh\u0129 m\u00ecnh l\u00e0 ch\u1ed7 t\u00f4i con khi vua c\u00f2n \u1edf ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 ((1) Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 : ch\u1ed7 nh\u00e0 vua \u1edf tr\u01b0\u1edbc khi l\u00ean ng\u00f4i.1), t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo qu\u00e2n \u0111ua s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua cho l\u1ec7 thu\u1ed9c theo Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00e0 Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00f4ng nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp, chia 3 \u0111\u1ea1o \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u00e1nh gi\u00e1p l\u1ea1i, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c. Duy th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc l\u1ed9ng n\u1ed3m, chu s\u01b0 c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn t\u1ed5 gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc th\u00ec n\u00ean ph\u1ea3i 10 ph\u1ea7n th\u1eadn tr\u1ecdng : th\u01b0\u1eddng r\u00ecnh d\u00f2, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n do th\u00e1m t\u1eeb xa, chia qu\u00e2n ra, c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc sau, \u0111\u1ea7u, cu\u1ed1i ; qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n, qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f9ng gi\u00fap nhau. Ta v\u1ed1n bi\u1ebft ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ed1i, ph\u1ea3i d\u00f2 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00f3n ch\u1eb7n, v\u00e0, v\u00f9ng \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u00f9n l\u1ea7y, khi voi chi\u1ebfn \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c, c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn m\u00e0 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng b\u1eadc tr\u00ean. N\u1ebfu gi\u1eb7c n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef, th\u00ec nh\u1eefng kho th\u00f3c nguy\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, t\u00ecm c\u00e1ch c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y, th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec n\u00e3 s\u00fang b\u1eafn \u0111\u1ed5 th\u00e0nh, d\u00f9ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t ch\u00e1y kho c\u0169ng \u0111\u1eebng ti\u1ebfc. Ph\u00e0m l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn, kh\u00f4ng n\u00ean t\u00ednh \u0111\u1ebfn ph\u00ed nh\u1ecf. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean kh\u00e9o th\u1ec3 theo \u00fd n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u00e0nh qu\u00e2n, th\u00ec k\u1ef7 lu\u1eadt ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta y\u00ean ch\u00ed, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t ph\u1ea3i cho tin ch\u1eafc \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta n\u1ee9c l\u00f2ng. N\u1ebfu ai c\u00f3 s\u1ee3 h\u00e3i r\u1ee5t r\u00e8, d\u1eabu l\u00e0 b\u1ecdn ch\u00e1nh, ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u00e0 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, c\u0169ng ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n, ch\u1edb tha ; ai c\u00f3 c\u00f4ng lao, tuy l\u00e0 b\u1ecdn ti\u1ec3u t\u1ed1t d\u00e2n phu hay k\u1ebb theo h\u1ea7u coi ng\u1ef1a, c\u0169ng h\u1eadu th\u01b0\u1edfng ch\u1edb ti\u1ebfc. L\u1ea1i n\u00ean hi\u1ec3u th\u1ecb r\u1ed9ng ra, \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e1nh ch\u1ed7 x\u1ea5u \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 t\u1ed1t, \u0111\u1ec1u t\u1edbi c\u1eeda qu\u00e2n xin \u0111i \u0111ua s\u1ee9c, ho\u1eb7c chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u0103ng h\u00e1i t\u00f2ng chinh, ho\u1eb7c cho t\u1ee5 l\u1ea1i th\u00e0nh \u0111o\u00e0n \u0111\u1ec3 h\u1ecd canh gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3n ch\u1eb7n \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb ngu m\u1edd, b\u1ecb gi\u1eb7c d\u1ed7 d\u00e0nh m\u00ea ho\u1eb7c, nay bi\u1ebft s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, b\u1eaft ch\u00e9m t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ho\u1eb7c c\u1eeb kh\u00f4i c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i h\u1eadu th\u01b0\u1edfng th\u00eam n\u1eefa. K\u1ebb n\u00e0o b\u1ecf gi\u00e1o quy thu\u1eadn, ho\u1eb7c m\u1eadt b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng khen th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu trong qu\u00e2n gi\u1eb7c, bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ebd thu\u1eadn, ngh\u1ecbch, c\u00f9ng b\u1ea3o nhau t\u1ef1 gi\u1ea3i t\u00e1n v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng nhau \u0111\u1ed5i m\u1edbi.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u1ebbn \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, th\u00f4ng b\u00e1o tin t\u1ee9c, v\u00e0 h\u1eb1ng ng\u00e0y chuy\u1ec3n b\u00e1o cho Bi\u00ean H\u00f2a ho\u1eb7c B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft tin. N\u1ebfu s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 tr\u1ecdng y\u1ebfu, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c phi ng\u1ef1a t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u0169ng n\u00ean 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n t\u00e2u, cho \u0111\u1ee1 l\u00f2ng ta tr\u00f4ng ng\u00f3ng.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 qu\u00e2n nhu, l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng, s\u00fang \u1ed1ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean t\u00e2u th\u00ec t\u00e2u, c\u00f2n th\u00ec chu\u1ea9n cho th\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1eadn ti\u1ec7n, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u1ea5y m\u00e0 d\u00f9ng. C\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng c\u00f3 ngay v\u00e0 th\u1eeba th\u00e3i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u01b0u m\u00f4, thao l\u01b0\u1ee3c, nay nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u00e0y, ch\u1eafc r\u1eb1ng l\u00e0m r\u1ed9ng m\u01b0u m\u00f4, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n th\u1ecfa, h\u1eb9n ng\u00e0y s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng to. Ta h\u1eb1ng ng\u00e0y mong c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Truy c\u00e1ch quan ch\u1ee9c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 Bi\u00ean v\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean, B\u1ed1 ch\u00ednh Phi\u00ean An.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cPhi\u00ean An l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf Nam K\u1ef3. Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0 m\u1ed9t quan to, chuy\u00ean vi\u1ec7c c\u1ea7m qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 nghi, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng b\u1ecf b\u00ea tr\u1ec5, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u0169 l\u00ednh B\u1eafc thu\u1eadn ((1) B\u1eafc thu\u1eadn : nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u00e0o ng\u0169 \u1edf c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn.1) v\u00e0 H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng ((2) H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng : nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng.2) c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n ng\u1eeba t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i cho\u00a0 l\u00e0 ch\u1ed7 t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e1ng tin c\u1eady, \u0111\u1ec3 \u1edf b\u00ean m\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, l\u00e0 \u0111\u1ed3 ti\u1ec3u y\u00eau g\u00e2y n\u00ean vi\u1ec7c bi\u1ebfn phi th\u01b0\u1eddng : quan qu\u00e2n trong m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb n\u00f3 hi\u1ebfp ch\u1ebf, l\u00e0m cho v\u1ea1 l\u00e2y ra t\u1ec9nh g\u1ea7n b\u00ean, li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn c\u1ea3 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i phi\u1ec1n \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Th\u1ebf th\u00ec t\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 t\u1ed9i \u0111\u1ec3 m\u1ea5t th\u00e0nh tr\u00ec. B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean gi\u1eef B\u1ed1 ch\u00ednh ty, c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i, ch\u1ec9 bi\u1ebft b\u1edbi nh\u1eb7t v\u1ebft x\u1ea5u, \u0111\u00e0n h\u1eb7c t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n m\u00ecnh kh\u00f4ng t\u1ef1 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m, c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ebft x\u1ea5u v\u1ec1 tham \u00f4, nh\u0169ng l\u1ea1m, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u1edf ch\u1ed7 k\u1ebd n\u00e1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n th\u00f9, g\u00e2y th\u00e0nh bi\u1ebfn lo\u1ea1n. T\u1ed9i l\u00e0m l\u1ea7m l\u1ee1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf.<\/p>\n<p>\u201cL\u0169 \u1ea5y tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft r\u1ed3i, nh\u01b0ng, n\u1ebfu c\u00f2n s\u1ed1ng th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5t c\u0169ng kh\u00e9p t\u1ed9i nghi\u00eam ng\u1eb7t, quy\u1ebft kh\u00f4ng tha. Nay suy x\u00e9t t\u1eadn g\u1ed1c s\u1ef1 vi\u1ec7c, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i truy \u0111o\u1ea1t quan ch\u1ee9c. V\u1ec1 ph\u1ea7n Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0 An L\u01b0\u01a1ng b\u00e1 v\u00e0 cho th\u1ebf t\u1eadp t\u01b0\u1edbc phong, c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch lu\u00f4n c\u1ea3, \u0111\u1ec3 cho ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac. \u0110\u00f3 l\u00e0 ta gi\u1eef m\u1ed9t l\u00f2ng r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng, r\u1ea5t ngay th\u1eb3ng, trong \u0111\u00f3 th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd n\u00e2ng l\u00ean hay d\u00ecm xu\u1ed1ng g\u00ec c\u1ea3 !\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cV\u1ee3 c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i l\u00e0 em g\u00e1i N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c, nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a n\u00f3 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb b\u1eaft, nh\u01b0ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 n\u1eeda. Gi\u00e1n ho\u1eb7c ch\u00fang n\u00f3 \u0111i l\u1ea1i th\u00f4ng tin t\u1ee9c cho nhau, c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, 2 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 \u00edt. V\u1eady xin \u0111\u00f2i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng l\u00ednh h\u1ea1 ban thu\u1ed9c c\u00e1c c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng, Cao h\u00f9ng, chia ph\u00e1i ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c n\u01a1i\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh l\u1ea1i l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a, huy\u1ec7n Y\u00ean M\u00f4, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc Lai, An B\u1ea1c, V\u0129nh Kh\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i \u0111i th\u1eb3ng v\u00e0o v\u00f9ng r\u1eebng Thanh Hoa, H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh, L\u00ea Nguy\u00ean Hy t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i binh \u0111\u00e1nh b\u1eaft v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, l\u00e0 l\u0169 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft r\u1ed3i, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 nh\u1ecf nh\u1eb7t t\u00e0n r\u1ea1c, linh tinh, nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra th\u00f4i, nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00fang \u0111i, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u1eadn r\u1eebng Thanh Hoa, th\u00ec t\u1ecf ra vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai ch\u01b0a tr\u1ecdn. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 h\u1ecd ph\u1ea3i mau mau ph\u00e1i ngay vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1eafc l\u1ef1c, \u0111em bi\u1ec1n binh, h\u1ee3p s\u1ee9c v\u1edbi Ninh B\u00ecnh, h\u1ed9i ti\u1ec5u, \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch gi\u1eb7c d\u00e3 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu ai l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ea5t l\u1ef1c, \u0111\u1ec3 cho l\u0169 th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea9n hi\u1ec7n trong r\u1eebng, g\u00e2y s\u1ef1 nhi\u1ec5u d\u00e2n, th\u00ec l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t, chu\u1ea9n cho l\u01b0u c\u1ea3 \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, V\u0169 Tu\u1ea5n, t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u trong t\u1ec9nh, b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra vi\u1ec7c nguy hi\u1ec3m.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cPh\u1ea3i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c qu\u00e2n, d\u00e2n, ra s\u1ee9c h\u1ed9 \u0111\u00ea\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o C\u00f4ng b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, g\u1eb7p m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u00ean, vi\u1ec7c h\u1ed9 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng b\u1ec1n l\u00e0 to\u00e0n nh\u1edd quan qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, h\u1ee3p s\u1ee9c, ph\u00f2ng ng\u1eeba tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c. Nay tuy qua ba ti\u1ebft ph\u1ee5c ((1) Ba ti\u1ebft ph\u1ee5c : S\u01a1 ph\u1ee5c, trung ph\u1ee5c v\u00e0 m\u1ea1t ph\u1ee5c. Sau ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed, ng\u00e0y canh th\u1ee9 3 l\u00e0 s\u01a1 ph\u1ee5c, ng\u00e0y canh th\u1ee9 4 l\u00e0 trung ph\u1ee5c. Ng\u00e0y canh th\u1ee9 1 sau ti\u1ebft l\u1eadp thu l\u00e0 m\u1ea1t ph\u1ee5c.1) nh\u01b0ng \u1edf k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean m\u00f9a thu, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c h\u1ea1t c\u00e0ng n\u00ean nh\u1ea5t lu\u1eadt ph\u00f2ng b\u1ecb kh\u1ea9n h\u01a1n. N\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh, Ninh B\u00ecnh : \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ph\u1ea3i x\u00e9t xem c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, ch\u1ed7 n\u00e0o r\u1ea5t kh\u1ea9n y\u1ebfu, th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ecdt \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ea5t, ph\u00ean n\u1ee9a v\u00e0 nh\u1ea5t thi\u1ebft nh\u1eefng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ee5t, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1eb7t s\u1eb5n \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u00ea, r\u1ed3i nghi\u00eam s\u1ee9c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u00f2ng gi\u1eef. N\u1ebfu g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc to, th\u1ebf c\u1ea5p b\u00e1ch, th\u00ec ph\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n sang h\u1ed9. H\u1ec5 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, t\u1ea5t b\u1ecb l\u1ed7i n\u1eb7ng, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5 cho s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u1ea7u khoan gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c ph\u00f2ng \u0111\u00ea, l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n. Ta d\u1eady s\u1edbm, \u0103n mu\u1ed9n, b\u1eadn l\u00f2ng lo l\u1eafng ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t kh\u1eafc n\u00e0o ng\u01a1i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, ph\u00f2ng h\u1ed9 cho kh\u00e9o, c\u1ed1t sao cho \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng, x\u00f3m l\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, n\u1ebfu h\u1edd h\u1eefng kh\u00f4ng gia t\u00e2m, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ee1 x\u1ea3y tai bi\u1ebfn, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u00e9p lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t nghi\u00eam, m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ph\u1eadn t\u00f4i con, \u0111\u00eam n\u1eb1m ngh\u0129 b\u1ee5ng c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ?\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nh\u1ecb v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay, v\u1eabn quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c Nh\u1ea5t v\u1ec7 v\u00e0 Tam v\u1ec7, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 N\u1ed9i th\u1ee7y l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n c\u01a1 Ki\u00ean chu.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c Phi\u00ean An l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n Bi\u00ean H\u00f2a, t\u1ec9nh l\u1ef5 l\u1ea1i th\u1ea5t th\u1ee7.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 thua, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i sai ng\u1ee5y H\u1eadu qu\u00e2n Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n t\u1eeb Nh\u00e0 B\u00e8 k\u00e9o l\u1ea1i, l\u1ea1i sai ri\u00eang m\u1ed9t chi \u0111\u00e1nh tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u00f5 Qu\u00fdnh, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb nghe tin th\u00e1m b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec sai Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Phi\u00ean An l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam \u0111i \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, hi\u1ec7p theo nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t L\u00ea V\u0103n L\u1ec5, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u00f2a th\u1eafng t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 V\u0169 V\u0103n \u0110\u1eb7ng, t\u00f9y c\u01a1 ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, r\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1eb7t th\u1ee7 s\u1edf \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i.<\/p>\n<p>R\u1ed3i 19 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c chia l\u00e0m 3 ng\u1ea3 \u0111\u00e1nh 3 m\u1eb7t ti\u1ec1n v\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu c\u1ee7a t\u1ec9nh l\u1ef5. Gi\u1eb7c d\u00f9ng nhi\u1ec1u s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng l\u1edbn v\u00e0 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, t\u00ean \u0111\u1ed9c b\u1eafn lo\u1ea1n x\u1ea1.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ea3, L\u00e3nh binh Phi\u00ean An l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch \u0111\u1ed1c su\u1ea5t Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn th\u00fac qu\u00e2n b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn tr\u00fang 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c : nhi\u1ec1u t\u00ean gi\u1eb7c b\u1ecb ng\u00e3 nh\u00e0o ch\u1ebft. \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn b\u1ecb t\u00ean \u0111\u1ed9c b\u1eafn tr\u00fang, c\u0169ng ch\u1ebft. Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb c\u01b0\u1ee1i voi l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Thuy\u1ec1n gi\u1eb7c m\u1edbi lui v\u1ec1 b\u1edd b\u00ean h\u1eefu.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t ti\u1ec1n, L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a \u0111\u1ed1i tr\u1eadn v\u1edbi gi\u1eb7c, gi\u1eb7c s\u1ee3, ch\u1ec9 l\u01a1 l\u1eedng \u1edf gi\u1eefa s\u00f4ng, b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00e1t g\u1ea7n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t h\u1eefu, C\u1ea9m y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u0169, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ph\u00fa tr\u00e1ng t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Thi\u1ec1u b\u1eafn nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, Thi\u1ec1u b\u1ecb ch\u1ebft v\u00ec tr\u00fang t\u00ean \u0111\u1ed9c.<\/p>\n<p>\u1edf chi t\u1ea3, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c k\u1ebf \u0111\u1ebfn, nh\u1ea5t t\u1ec1 \u0111\u1ed5 b\u1ed9, \u0111\u00e1nh s\u00e1t nhau : qu\u00e2n ta b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ebft nhi\u1ec1u. \u0110o\u00e0n D\u0169 c\u0169ng b\u1ecb v\u00e0i v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i lui v\u1ec1 m\u1eb7t h\u1eadu. C\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a V\u00f5 Qu\u00fdnh v\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch li\u1ec1n \u0111\u00f3 c\u0169ng r\u00fat ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>M\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa : L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd \u0111\u1ec1u ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn. Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t T\u00f4n Th\u1ea5t Gia b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c b\u00e8n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t l\u00e0m ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7, H\u1ed3 V\u0103n H\u00e3n (nguy\u00ean th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 Thi\u00eam s\u1ef1) l\u00e0m ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7, Ho\u00e0ng Kim L\u01b0\u1ee3ng (nguy\u00ean Th\u01b0 k\u00fd qu\u00e2n Ch\u1ea5n v\u00f5, can \u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c) l\u00e0m ng\u1ee5y Ph\u00f3 tuy\u00ean ph\u1ee7, chi\u1ebfm gi\u1eef Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn Vua. Vua d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 19 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, trong \u0111\u00f3 ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y \u0111\u1ee9a, th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o do l\u0169 V\u00f5 Qu\u00fdnh \u0111em \u0111i h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi. Hai c\u00e1nh qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a v\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c d\u1ea7n c\u00f3 th\u1ebf th\u1eafng, ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n c\u1ee7a \u0110o\u00e0n D\u0169 kh\u00f4ng h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, l\u1ea1i r\u00fat lui tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean gi\u1eb7c m\u1edbi th\u1eeba c\u01a1, ti\u1ebfn v\u00e0o b\u1ee9c b\u00e1ch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb thua nh\u01b0 th\u1ebf. Chi\u1ebfu theo qu\u00e2n lu\u1eadt, th\u1ef1c kh\u00f3 ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c. Song ngh\u0129 : \u0110o\u00e0n D\u0169 \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. V\u00f5 Qu\u00fdnh, L\u00ea S\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn l\u00e0 : L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e1nh ph\u00e1 l\u0169 gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u1ef5, r\u1ea5t c\u00f3 c\u00f4ng lao. \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn ra tr\u1eadn kh\u00f4ng s\u1ee3, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecf m\u00ecnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3. V\u1eady, truy t\u1eb7ng L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 200 quan ti\u1ec1n ; truy t\u1eb7ng \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1ea7n V\u0103n Thi\u1ec1u, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd \u0111\u1ec1u v\u00ec l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, m\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong, \u0111\u00e1ng n\u00ean th\u00f4i kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng n\u1eefa, duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 \u0111i tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady, th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t Gia \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An. Ngh\u1ecbch Kh\u00f4i c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p b\u1eaft l\u1ea1y, T\u00f4n Th\u1ea5t Gia \u0111em \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea1i ngh\u0129a m\u1eafng gi\u1eb7c, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t. Gi\u1eb7c gi\u1eadn sai voi gi\u00e0y ch\u1ebft. R\u1ed3i gi\u1eb7c than r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t g\u00e3 th\u01b0 sinh gan d\u1ea1 nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e1ng s\u1ee3 th\u1eadt !\u201d. Gi\u1eb7c sai ng\u01b0\u1eddi ch\u00f4n ch\u1ea5t cho. Sau, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n Th\u1ea5t Gia, n\u0103m x\u01b0a, \u1edf b\u00ean ta, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, nay l\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, kh\u00f4ng tham s\u1ed1ng, m\u1eafng gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft. Th\u1ef1c kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trung li\u1ec7t nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady n\u00ean bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ebft l\u00f2ng trung ngh\u0129a ngh\u00ecn \u0111\u1eddi\u201d. B\u00e8n truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft nh\u1eefng t\u1ed9i b\u1ecb gi\u00e1ng, c\u00e1ch \u0111\u00e3 ghi \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 100 quan ti\u1ec1n, c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u00e0 sai tra x\u00e9t r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u1ec3 li\u1ec7u cho \u1ea5m th\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00e0 Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u1edf tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i sai b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u00e0 ng\u1ee5y Th\u1ee7y qu\u00e2n L\u01b0u T\u00edn \u0111em h\u01a1n 20 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n, \u0111\u00e1nh \u00fap tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, qu\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u00f2a th\u1eafng l\u00e0 V\u0169 V\u0103n \u0110\u1eb7ng t\u1ef1 r\u00fat lui v\u00e0 tan t\u00e1c tr\u01b0\u1edbc. L\u00ea V\u0103n L\u1ec5, Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam c\u00f9ng Phi\u00ean d\u00f5ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Do v\u00e0 nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u0103ng (l\u0169 Do v\u00e0 Th\u0103ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, nh\u00e2n g\u1eb7p cu\u1ed9c bi\u1ebfn lo\u1ea1n c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i b\u00e8n \u0111em h\u01a1n 100 l\u00ednh v\u00e0 thuy\u1ec1n 4 chi\u1ebfc do t\u1ec9nh ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn Bi\u00ean \u2013 Long, theo qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5) ch\u1ed1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng n\u1ed5i \u0111\u1ec1u lui ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Thu\u1eadn \u2013 Bi\u00ean. Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u1eeb t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi v\u1eeba \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec chia ph\u00e1i V\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u1ec7 binh c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u0111i tr\u01b0\u1edbc. V\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ng\u00f4 T\u00e1 \u0110\u00e0m \u0111em v\u1ec7 binh c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Do, Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u0103ng \u0111i th\u1ee9 nh\u00ec. L\u0169 Phan V\u0103n Th\u00fay th\u00e2n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i n\u1ed1i nhau ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u1ee5c \u1edf hai b\u00ean d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng r\u1eadm v\u00e0 l\u1ed1i \u0111i ch\u1eadt h\u1eb9p, b\u1eafn c\u1ea3 s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 s\u00fang nh\u1ecf. Cai \u0111\u1ed9i dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00f4n, Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 T\u0129nh dinh man l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Th\u1ea3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft. Qu\u00e2n ta v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba \u0111i. Gi\u1eb7c lui v\u1ec1 b\u1edd s\u00f4ng Bi\u00ean \u2013 Long, k\u1ebft th\u00e0nh th\u1ebf tr\u1eadn \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. Quan qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eef, gi\u1eb7c thua to, ho\u1eb7c nh\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng, ho\u1eb7c xuy\u00ean qua r\u1eebng, ch\u1ea1y ra b\u1ed1n ng\u1ea3 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n. Quan qu\u00e2n b\u1eaft, ch\u00e9m h\u01a1n 40 t\u00ean ph\u1ea1m, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi v\u00f4 k\u1ec3, b\u00e8n thu qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, r\u1ed3i \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cNay quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn Ph\u01b0\u1edbc An, m\u00e0 \u1edf H\u01b0ng Ph\u01b0\u1edbc kho ch\u1ee9a kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a lui v\u1ec1, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n g\u1ea7n h\u1ebft, tuy \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 ng\u00e0y m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u00a0\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, huy\u1ec7n h\u1ea1t Ph\u01b0\u1edbc An l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u r\u1ea5t xung y\u1ebfu, t\u1ea5t n\u00ean chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n n\u1eefa, m\u1edbi c\u00f3 c\u01a1 nghi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin h\u1eb5ng l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u00f9 li\u1ec7u, \u01b0\u1edbc 10 ng\u00e0y sau, ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn \u0111\u1ebfn, c\u1ee7a d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n h\u01a1i th\u01b0 s\u1ebd ph\u1ea3i t\u00f9y c\u01a1 chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn ngay. Xin s\u1eafc sai b\u1ed9 n\u00ean th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n tr\u00f9 bi\u1ec7n, c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng \u0103n, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u1ec1 qu\u00e2n nhu\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i binh \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, g\u1eb7p gi\u1eb7c mai ph\u1ee5c \u1edf r\u1eebng r\u1eadm, gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m b\u1eafn s\u00fang ra, b\u00e0y tr\u1eadn ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i th\u1eb3ng ti\u1ebfn, thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i l\u1edbn, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 l\u00e0m ph\u1ea5n kh\u1edfi tinh th\u1ea7n s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a qu\u00e2n ta, l\u1ea1i l\u00e0m ch\u00e1n n\u1ea3n l\u00f2ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a l\u0169 gi\u1eb7c. Xem t\u1eeb l\u00e2u, ta r\u1ea5t vui l\u00f2ng v\u00e0 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady th\u01b0\u1edfng cho : T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, 1 t\u1ea5m b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201cPh\u01b0\u1edbc Th\u1ecd\u201d, 1 chi\u1ebfc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 b\u00e1o th\u1ee9c c\u00f3 3 kim ch\u1ec9 gi\u1edd, gi\u00e2y, ph\u00fat v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, 1 t\u1ea5m b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201cPh\u01b0\u1edbc Th\u1ecd\u201d, 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>\u201cTh\u01b0\u1edfng : Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf, m\u1ed7i th\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng. Bi\u1ec1n binh \u0111\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 500 quan.<\/p>\n<p>\u201cTh\u01b0\u1edfng : C\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 k\u1ebf ti\u1ebfp ti\u1ebfn theo l\u00e0 : Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i v\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e1 \u0110\u00e0m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n nh\u1ecf, ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 3 \u0111\u1ed3ng. Bi\u1ec1n binh \u0111\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 400 quan. C\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i d\u1ef1 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u01b0\u1edfng chung 600 quan ti\u1ec1n. Trong \u1ea5y n\u1ebfu c\u00f3 nh\u00e2n vi\u00ean n\u00e0o xu\u1ea5t s\u1eafc th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>\u201cTruy t\u1eb7ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn : Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00f4n l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m. Tr\u1ecbnh V\u0103n Th\u1ea3i l\u00e0m C\u1ea5m binh Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u201cBi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng m\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>\u201cDuy x\u00e9t trong t\u1eadp t\u1ea5u c\u00f3 n\u00f3i : H\u1eb5ng l\u01b0u l\u1ea1i 10 ng\u00e0y r\u1ed3i m\u1edbi ti\u1ebfn qu\u00e2n, nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch. V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00e2n ta \u0111i \u0111\u00e1nh xa h\u00e0ng ngh\u00ecn d\u1eb7m, m\u1ed9t tr\u1eadn th\u1eafng l\u1ee3i l\u1edbn, thanh th\u1ebf \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i s\u1ee3, ch\u1eafc r\u1eb1ng l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 kinh h\u00e3i, sao kh\u00f4ng nh\u00e2n d\u1ecbp \u1ea5y m\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean ? Hu\u1ed1ng chi t\u1ec9nh l\u1ef5 Bi\u00ean H\u00f2a kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh l\u0169y, gi\u1eb7c tuy l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng t\u1ea5t kh\u00f4ng gi\u1eef n\u1ed5i, th\u00ec ta n\u00ean mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u1ea5y l\u1ea1i : \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 y\u1ebfu h\u1ea1i, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, sao l\u1ea1i b\u00e0n d\u1eebng qu\u00e2n l\u1ea1i, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea3nh tay ? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n nhu \u1edf \u0111\u1eb1ng sau th\u00ec ta tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nghi\u00eam gi\u1ee5c v\u1eadn \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp t\u1ebf r\u1ed3i, ch\u1edb phi\u1ec1n qu\u00e1 lo !<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady trong T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi, s\u1edbm c\u1ed5 v\u00f5 tinh th\u1ea7n qu\u00e2n l\u00ednh, nh\u00e2n d\u1ecbp m\u0169i nh\u1ecdn qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1eafc b\u00e9n, ti\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u1ea5y l\u1ea1i Bi\u00ean H\u00f2a, ti\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 hai l\u1ea5y l\u1ea1i Phi\u00ean An, b\u1eaft, ch\u00e9m t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, c\u1ee9u d\u00e2n trong v\u00f2ng \u1edf ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc s\u00e2u l\u1eeda ch\u00e1y, th\u00ec l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 quan qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00f3 t\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam : Ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 xem 2 \u0111\u1ea1o thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111\u00e3 qua h\u1ea3i ph\u1eadn h\u1ea1t n\u00e0o th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn mau \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n, r\u1ed3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n : Hi\u1ec7n nay, b\u1ed9 Binh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i l\u1edbn, nh\u1eadt k\u1ef3 di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ch\u1ec9 s\u1edbm hay chi\u1ec1u th\u00f4i, th\u1ee7y s\u01b0 n\u00ean mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n n\u00e0o \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n kh\u00ed gi\u1edbi, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n r\u1ed3i tu\u00e2n theo s\u1eafc ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc. T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u0129nh th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee7a \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n m\u00ecnh, c\u00f9ng v\u1edbi quan qu\u00e2n c\u1ee7a l\u0169 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh \u0111\u00e3 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y do c\u1eeda bi\u1ec3n V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u0129nh th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee7a \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n m\u00ecnh, c\u00f9ng v\u1edbi quan qu\u00e2n c\u1ee7a l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean ho\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a \u0111\u00e3 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, do c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Phi\u00ean An : nh\u1ea5t t\u1ec1 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ec3 s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho l\u0169 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u00e0 Phan Phu \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Bi\u00ean \u2013 Long, c\u00e1c \u0111\u1ed3 qu\u00e2n nhu r\u1ea5t kh\u1ea9n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1t g\u1ea1o kho 5.000 ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n 5.000 quan, mu\u1ed1i 50 ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ecfa t\u1ed1c t\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. V\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ch\u1edf g\u1ea1o \u0111\u1eadu l\u1ea1i, trong thuy\u1ec1n th\u1ea5y ch\u1ee9a g\u1ea1o d\u0103m ba ngh\u00ecn ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 l\u00e0 \u0111\u1eaft hay r\u1ebb, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i quan qu\u00e2n c\u1ee1i thuy\u1ec1n \u1ea5y v\u00e0 l\u00e1i thuy\u1ec1n, th\u1ee7y th\u1ee7, ch\u1edf mau \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a ho\u1eb7c c\u1eeda bi\u1ec3n X\u00edch Lam, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c \u0111\u01b0a l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, ho\u1eb7c d\u00f9ng thuy\u1ec1n nh\u1ecf chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111i, c\u1ea7n trong 10 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n th\u1ee9. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u1ee7 s\u1edf Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng : b\u00ean t\u1ea3 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, b\u00ean h\u1eefu thu\u1ed9c t\u1ec9nh Phi\u00ean An, tr\u01b0\u1edbc kia, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n g\u1ea1o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed7 \u1ea5y ra c\u1eeda bi\u1ec3n. V\u1eady, c\u0169ng n\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 h\u1ecfi, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai thuy\u1ec1n g\u1ea1o, t\u1ee9c th\u00ec tr\u1ea3 ti\u1ec1n, l\u1ea5y g\u1ea1o \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng, h\u1ebft \u00fd, ch\u00ednh m\u00ecnh chia nhau \u0111i l\u00e0m cho ch\u00f3ng, n\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n v\u00e0 lu\u00f4n lu\u00f4n, th\u00ec sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu, n\u1ebfu h\u01a1i ch\u1eadm tr\u1ec5 ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea7m l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, c\u0169ng t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i theo qu\u00e2n lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Binh b\u1ed9 ph\u00e1i 50 bi\u1ec1n binh \u1edf ty C\u1ea3nh t\u1ea5t v\u00e0 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 \u0111i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n An h\u1ea3i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, ph\u1ed1i h\u1ee3p ch\u1edf 2.000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, 10.000 vi\u00ean \u0111\u1ea1n ch\u00ec, 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, r\u1ed3i c\u00f9ng nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 \u0111i thuy\u1ec1n \u1ea5y, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a, \u0111\u1ee3i thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n cho theo l\u1ec7nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i g\u1eb7p gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam th\u1ed5i m\u1ea1nh, ph\u1ea3i lui \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea3o \u0110\u1ea1i Chi\u00eam thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \u201cThuy\u1ec1n hi\u1ec7u Phi\u00ean An \u0111ang \u0111i l\u00e0 th\u1ee9 thuy\u1ec1n h\u01a1i l\u1edbn, s\u00f3ng gi\u00f3 l\u1ed7i k\u1ef3, kh\u00f3 ti\u1ebfn ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin c\u00f9ng v\u1edbi con v\u00e0 v\u00e0i ch\u1ee5c thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00ean b\u1ed9, \u0111i t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3, r\u1ed3i \u1ee7y ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd, qu\u1ea3n l\u0129nh thuy\u1ec1n qu\u00e2n, chuy\u1ec3n t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ec5 thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn h\u1ea1t n\u00e0o th\u00ec h\u1ea1t \u1ea5y h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u01b0a \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n d\u1ee5 sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i mau \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ee3i thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, s\u1ebd c\u00f9ng ti\u1ebfn lu\u00f4n th\u1ec3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam v\u00e1t mau l\u1ea5y 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, giao Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd ph\u00e2n ph\u1ed1i Kinh binh c\u00f9ng ng\u1ed3i \u0111\u1ec3 th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn [qu\u00e2n th\u1ee9].<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Loan l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n C\u00f4ng C\u1ea9n l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 to\u00e0n v\u1ec7 hai ph\u00e1o \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, theo t\u1ec9nh th\u1ea7n chia c\u1eaft ph\u00f2ng gi\u1eef ; th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5 \u0111em 25 ng\u01b0\u1eddi trong ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 ty C\u1ea3nh t\u1ea5t c\u00f9ng v\u1edbi 300 bi\u1ec1n binh dinh V\u0169 l\u00e2m, \u0111\u1ebfn thay, tr\u00fa ph\u00f2ng hai ph\u00e1o \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i.<\/p>\n<p>Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i cho r\u1eb1ng : \u201cV\u1ee3 l\u1ebd m\u00ecnh l\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i b\u1eb1ng c\u1eadu, v\u1eady xin tru\u1ea5t xu\u1ed1ng l\u00e0m n\u1eef t\u00ec\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u00f3 l\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u00e3 h\u01a1n 10 n\u0103m, bi\u1ebft g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u00e0 h\u1ecd ngo\u1ea1i ? Hu\u1ed1ng chi ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng c\u1eadu, theo lu\u1eadt, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ebfn. Nay \u0111\u00e3 tru\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u1ea7y t\u1edb g\u00e1i, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111o\u00e0n t\u1ee5. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u01a1i, l\u1ea1i kh\u00f4ng can thi\u1ec7p g\u00ec, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i qu\u00e1 s\u1ee3 h\u00e3i n\u00ean c\u1ee9 theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ea7u, t\u1eeb nay, n\u00ean b\u1ecf vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p v\u1edbi ngo\u00e0i, th\u00ec kh\u1ecfi l\u1ee5y, c\u1ea9n th\u1eadn v\u1ec1 l\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m, th\u00ec \u00edt l\u1ed7i. Ta l\u00e0m ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1, quy\u1ebft kh\u00f4ng v\u00ec con em m\u00e0 b\u1ecf ph\u00e9p c\u00f4ng. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00ednh tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a ta, ch\u1edb qu\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 t\u1ea1i ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c quan qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i l\u01b0u th\u00fa n\u1ebfu ai ch\u1ebft, theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e1t thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n, th\u00ec do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u ph\u00e1i chinh thuy\u1ec1n ((1) Chinh thuy\u1ec1n : ch\u1ec9 nh\u1eefng thuy\u1ec1n v\u00e1n, thuy\u1ec1n nan, kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 7 th\u01b0\u1edbc ta, c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0 gia m\u00e0 c\u00f3 n\u1ed9p thu\u1ebf (xem H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n, m\u1ee5c \u201cT\u00e0o ch\u00ednh\u201d, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7).1) ho\u1eb7c \u0111\u1ea1i d\u1ecbch thuy\u1ec1n ((2) \u0110\u1ea1i d\u1ecbch thuy\u1ec1n : ch\u1ec9 nh\u1eefng thuy\u1ec1n t\u01b0 gia, h\u1eb1ng n\u0103m, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u00f3ng thu\u1ebf xu\u1ea5t nh\u1eadp c\u1ea3ng \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng (xem H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n, m\u1ee5c \u201cT\u00e0o ch\u00ednh\u201d, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 16).2) c\u1ee7a h\u1ea1t m\u00ecnh, n\u1ebfu trong h\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n th\u00ec chuy\u1ec3n t\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e2n c\u1eadn c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n C \u2013 100<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7. \u0110\u00ea c\u00e1c x\u00e3 S\u00e0i Qu\u1ea5t, S\u00e0i Th\u1ecb, Nhu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An) thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, \u0111\u1ec1u v\u1ee1, nh\u00e0 c\u1eeda s\u00fac s\u1ea3n \u0111\u1ec1u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u00ecm ng\u1eadp, \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n ta tai h\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf, xem t\u1edd t\u00e2u, ta \u0111au l\u00f2ng, nh\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft ! V\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc kia, c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o, \u0111\u00ea b\u1ed1i \u0111\u00e3 lu\u00f4n x\u1ea3y nh\u1eefng vi\u1ec7c nguy hi\u1ec3m, t\u1ee9c th\u00ec ta \u0111\u00e3 ph\u00ea sai \u0111\u1ed1c s\u1ee9c g\u00ecn gi\u1eef h\u1ed9 \u0111\u00ea, nay l\u1ea1i c\u00f3 tai h\u1ea1i kh\u00f4ng ng\u1edd n\u00e0y, th\u1ef1c n\u01a1i th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c, ch\u1ee9 sao l\u1ea1i \u0111\u1ed5 cho m\u01b0a gi\u00f3 d\u1eadp d\u1ed3n v\u00e0 ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ec1n ch\u1eafc ?<\/p>\n<p>\u201cH\u1ed9 ph\u1ee7 V\u0169 Tu\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; nh\u1eefng vi\u00ean ph\u00e1i \u0111i h\u1ed9 \u0111\u00ea l\u00e0 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea3o, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy, Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec3n \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u00e1i c\u00f4n \u0111\u1ecf, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111em l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea3o \u0111\u00e1nh 20 tr\u01b0\u1ee3ng, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. V\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c v\u1edbt ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, c\u1ee9u \u0111\u00e1m l\u1eeda ch\u00e1y, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t kh\u1eafc. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho V\u0169 Tu\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n : m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i, l\u00e0m vi\u1ec7c h\u00e0n kh\u1ea9u ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ee9c t\u1ed1c t\u1ea3i mu\u1ed1i, g\u1ea1o v\u00e0 ti\u1ec1n, ch\u00ednh m\u00ecnh nghi\u00eam \u0111\u1ed1c c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 ph\u1ee7, huy\u1ec7n chia \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, x\u00e9t xem ch\u1ed7 n\u00e0o hi\u1ec7n \u0111ang b\u1ecb ng\u1eadp l\u1ee5t th\u00ec ph\u00e1t ch\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i kh\u00e1m r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ecb tai n\u1ea1n th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n t\u00e2u ti\u1ebfp l\u00ean.<\/p>\n<p>\u201cSai T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, \u0111em 4 ng\u01b0\u1eddi trong khoa \u0111\u1ea1o ru\u1ed5i \u0111\u1ebfn H\u01b0ng Y\u00ean, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi l\u0169 V\u0169 Tu\u1ea5n, \u0111i kh\u00e1m nh\u1eefng d\u00e2n b\u1ecb th\u1ee7y tai. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb tai h\u1ea1i nh\u1eb9, th\u00ec chia h\u1ea1ng ch\u1ea9n c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1i n\u1eb7ng th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft li\u1ec7u c\u1ea5p g\u1ea1o \u0103n d\u0103m ba ng\u00e0y ho\u1eb7c 10 ng\u00e0y, r\u1ed3i l\u1ea1i k\u1ebf ti\u1ebfp c\u1ea5p cho m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa. N\u1ebfu \u1edf t\u1ec9nh, ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec t\u01b0 ngay l\u1ea5y \u1edf ch\u1ed7 g\u1ea7n nh\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh ho\u1eb7c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i ngh\u0129 : Ng\u00e0y ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00f2n ch\u1eadm, n\u00ean d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam : \u201cN\u1ebfu vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh h\u01a1i r\u1ea3nh c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0ng t\u1ed1t, b\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u1ee7y m\u1ed9t vi\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh hay \u00e1n s\u00e1t, c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n Du v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng (nguy\u00ean ph\u00e1i gi\u00fap vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh) \u0111i mau \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i H\u00e0 Duy Phi\u00ean quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>\u0110\u00ea \u1edf c\u00e1c x\u00e3 \u0110\u00f4ng X\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Gia L\u00e2m), Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n) thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh ; c\u00e1c x\u00e3 Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1t (thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam), H\u01b0\u01a1ng Lang, Th\u1ee5y D\u01b0\u01a1ng (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c) thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 x\u00e3 Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd) thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u v\u1ee1 c\u1ea3 ! T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u phi t\u1ea5u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam qu\u1edf T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u c\u1ea3. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n cho sang h\u1ed9 \u0111\u1eafp l\u1ea5y nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ecb v\u1ee1. Nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecb th\u1ee7y tai n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00f3i r\u00e9t b\u1ee9c thi\u1ebft th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t l\u1ea5y ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o ph\u00e1t ch\u1ea9n.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Khoa Minh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u00e3 v\u1ee1, th\u00ec s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 chia s\u1ebb r\u1ed3i, sao t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u c\u0169ng v\u1ee1, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u1eeda bi\u1ec3n c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ngh\u1ebdn t\u1eafc, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y kh\u00f4ng k\u1ecbp m\u00e0 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady ch\u0103ng ?\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111i kh\u00e1m xem c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, hi\u1ec7n nay c\u00f3 kho\u00e9t s\u00e2u th\u00eam r\u1ed9ng bao nhi\u00eau, hay l\u00e0 v\u1eabn nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169, ho\u1eb7c b\u1ed3i n\u00f4ng th\u00eam l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o, l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u : \u201cC\u00e1c c\u1eeda Li\u00eau, c\u1eeda Ba L\u1ea1t, c\u1eeda Di\u00eam H\u1ed9 \u0111\u1ec1u s\u00e2u h\u01a1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, duy c\u1eeda L\u00e1c l\u00e0 kh\u00f4ng s\u00e2u. (C\u1eeda Li\u00eau : k\u1ef3 th\u00e1ng 7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean, s\u00e2u 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u xu\u1ed1ng, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, n\u0103m nay, khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean, s\u00e2u 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u00e2u 2 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c. C\u1eeda Ba L\u1ea1t : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean, s\u00e2u 5 th\u01b0\u1edbc, khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c ; n\u0103m nay, khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean, s\u00e2u 6 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c. C\u1eeda Di\u00eam H\u1ed9 : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean, s\u00e2u 8 th\u01b0\u1edbc, khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc ; n\u0103m nay, l\u00fac n\u01b0\u1edbc l\u00ean, gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u00fac n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c. C\u1eeda L\u00e1c : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean, s\u00e2u 5 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c ; n\u0103m nay, khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean, s\u00e2u 5 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c). Con c\u00e1c c\u1eeda b\u1ec3 kh\u00e1c nh\u01b0 : c\u1eeda Tr\u00e0 L\u1ef3, c\u1eeda L\u00e2n, c\u1eeda L\u1ea1n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa c\u00f3 ho\u00e0ng tr\u00f9ng (\u0103n h\u1ea1i l\u00faa).<\/p>\n<p>Th\u0103ng T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5, Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00ean cao. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ee5 thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n, gi\u00e1 g\u1ea1o t\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng cao l\u00ean, chu\u1ea9n cho d\u00e2n : v\u1ec1 th\u00f3c t\u00f4 ch\u00ednh cung n\u0103m nay ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15, th\u1ee9 16, m\u1edbi thu. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng th\u00f3c ch\u1ee9a \u1edf kho t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, b\u00e8n ph\u00e1t g\u1ea1o kho \u1edf Kinh 10.000 ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1i th\u1ee7y qu\u00e2n ch\u1edf \u0111\u1ebfn. D\u00e2n c\u00f3 ai mu\u1ed1n \u0111ong g\u1ea1o kho, th\u00ec gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n cho. L\u1ea1i sai ti\u1ebfp t\u1ee5c chuy\u1ec3n v\u1eadn th\u00f3c kho Qu\u1ea3ng Nam 4, 5 h\u1ed9c \u0111\u1ec3 tr\u1eef \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, d\u00e2n gian ng\u1eabu nhi\u00ean g\u1eb7p s\u1ef1 g\u1ea1o \u0103n kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngay tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o s\u1edbm, h\u00ecnh nh\u01b0 \u0111\u1ed5 cho c\u00f3 B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t, m\u00e0 kh\u00f4ng quan t\u00e2m g\u00ec \u0111\u1ebfn, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f2n \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ki\u00eam th\u1ed1ng \u1ea5y l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa ? Sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean V\u0169 Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn kh\u00e1m ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tai h\u1ea1i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p g\u1ea1o 1 uy\u1ec3n, ti\u1ec1n 6 \u0111\u1ed3ng, mu\u1ed1i 2 sao, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb \u0111\u01b0a t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n b\u1ecb th\u1ee7y tai, n\u1ebfu \u1edf ch\u1ed7 th\u1ea5p l\u1eafm, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 g\u1ea1o, mu\u1ed1i ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ed5i n\u1ea5u \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u1eefng ch\u1ed7 \u1edf h\u01a1i cao, m\u00e0 ch\u1ec9 c\u1ea5p cho m\u1ed9t s\u1ed1 ti\u1ec1n, g\u1ea1o nh\u1ecf m\u1ecdn, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 sinh s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n v\u00e0 c\u00e1c c\u00e1n vi\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh chia \u0111i nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n t\u1edbi, ch\u1ed7 n\u00e0o h\u1ea1i l\u1eafm th\u00ec li\u1ec7u n\u1ea5u ch\u00e1o th\u1ed5i c\u01a1m h\u1eb1ng ng\u00e0y ph\u00e1t ch\u1ea9n, ch\u1ed7 n\u00e0o t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec li\u1ec7u c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1, 2 ti\u1ec1n, 10 uy\u1ec3n g\u1ea1o, c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u0103m ba ng\u00e0y, r\u1ed3i l\u1ea7n sau s\u1ebd l\u1ea1i c\u1ea5p ti\u1ebfp, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 l\u00fac c\u1ea5p b\u00e1ch. \u0110\u1ee3i khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat c\u1ea1n, s\u1ebd h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean Kinh ph\u00e1i, \u0111i kh\u00e1m ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ea1ng ngh\u00e8o l\u1eafm, h\u1ea1ng ngh\u00e8o v\u1eeba, v\u00e0 s\u1ef1 n\u00ean ch\u1ea9n c\u1ea5p th\u1ebf n\u00e0o cho ph\u1ea3i, t\u1ee9c th\u00ec tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m cho \u1ed5n th\u1ecfa\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to g\u1ea5p hai l\u00fac th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf huy\u1ec7n Ch\u00e2n Ninh ((1) Ch\u00e2n Ninh : nay l\u00e0 huy\u1ec7n Nam Tr\u1ef1c thu\u1ed9c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh.1) thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, hi\u1ec7n \u0111ang kh\u1ea9n y\u1ebfu. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c sang h\u1ed9, t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00ea c\u00e1c ch\u1ed7 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u v\u1eefng, nay n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng h\u01a1i gi\u1ea3m, c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd ph\u00f2ng h\u1ed9, ch\u1edb c\u1eady r\u1eb1ng \u0111\u00e3 gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ch\u1ec3nh m\u1ea3ng ph\u00f2ng b\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cX\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 g\u1ecdi t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban \u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8 s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh, nay c\u00f4ng l\u1edbn tuy \u0111\u00e3 xong r\u1ed3i, nh\u01b0ng 4 t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean m\u1ea1nh, \u0111\u00ea v\u1ee1, bi\u1ec1n binh s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea1i ph\u1ea3i chia \u0111i sang h\u1ed9 v\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1eadn ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n, sai ph\u00e1i \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u. T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i xung y\u1ebfu, ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00eam. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 n\u0103m t\u1ec9nh \u1ea5y : chu\u1ea9n cho c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 8 h\u1ecdp t\u1ea5t c\u1ea3 \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 t\u1ea1i t\u1ec9nh, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 s\u1ebd chi\u1ec3u l\u1ec7 chia ban.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, ph\u00e1i 2 qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u \u0111em 4, 5 tr\u0103m bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 B\u1eafc Ninh, theo c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 chia ph\u00e1i \u0111i h\u1ed9 \u0111\u00ea, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng y\u00ean l\u1eb7ng, th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e1o : \u201c\u0110\u00ea \u1edf c\u00e1c x\u00e3 H\u00f2a X\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ho\u00e0i An), \u0110\u1ed3ng L\u01b0 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nam Xang), Ngo\u1ea1i Kh\u00ea v\u00e0 L\u1ea1i X\u00e1 (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam) b\u1ecb v\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 ph\u1ea3i kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u1eafp h\u00e0n kh\u1ea9u l\u1ea1i. L\u1ea1i \u1ee7y B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea th\u00e2n \u0111i xem x\u00e9t d\u00e2n gian, c\u00f3 ai \u0111\u00f3i r\u00e9t, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111em ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n. C\u00f2n c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u, chu\u1ea9n cho g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0m \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t nh\u01b0 Ti\u00ean Phong, Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd, \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, Y\u00ean S\u01a1n, B\u1ea1ch H\u1ea1c, An L\u1ea1c, An L\u00e3ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb s\u1ea1t n\u1ee9t, th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ebft s\u1ee9c ph\u00f2ng h\u1ed9 r\u1ed3i. C\u00f2n l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00ea Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9 v\u1ee1, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u00f3, th\u1ea7n \u0111\u00e3 quy\u1ec1n t\u1ea1m ph\u00e1t 1.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho xay ra g\u1ea1o, \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i nhi\u1ec1u ch\u1ed7 nguy hi\u1ec3m, xem t\u1edd t\u00e2u, ta c\u00e0ng th\u00eam lo ngh\u0129. Ph\u1ea3i n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch sang h\u1ed9 th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i lo ng\u1ea1i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n n\u00ean th\u1ec3 theo l\u00f2ng ta khi\u1ebfn cho d\u00e2n b\u1ecb th\u1ee7y tai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nhu\u1ea7n th\u1ea5m \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua v\u1eddi Kinh do\u00e3n l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cL\u00faa ru\u1ed9ng th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. T\u00fa D\u0129nh th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cH\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cKho\u1ea3ng th\u00e1ng 8 n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u1ee5t, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Ch\u1ec9 \u0111\u00e1ng lo l\u00e0 m\u00f9a h\u1ea1 b\u1ecb h\u1ea1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00f9a thu t\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee5t m\u00e0 th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa, th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c chia ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec c\u00f3 v\u1ebb \u0111\u01a1n chi\u1ebfc y\u1ebfu \u1edbt\u201d.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n sai r\u00fat 100 bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i d\u1ee5 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam ch\u1ecdn 8 th\u1edbt voi m\u1ea1nh c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi bi\u1ec1n binh gi\u1ecfi c\u1ee1i voi, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ph\u00e1i 200 l\u00ednh t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u \u0111i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n \u1edf Kinh \u0111\u00e3 ph\u00e1i thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a b\u1ecdn \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean, Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Nam K\u1ef3 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a l\u0169 \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u n\u1ebfu \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec theo quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ; \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a l\u0169 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u1eeba r\u1ed3i nghe n\u00f3i thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o l\u1ee5c t\u1ee5c c\u00f3 \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, v\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, m\u01b0a gi\u00f3 thu\u1eadn ti\u1ec7n, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u00e3 nh\u1ea5t lu\u1eadt \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 c\u1ea3 ch\u01b0a. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn : m\u1ed9t vi\u00ean n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u01a1i, th\u0103m d\u00f2 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u1ea5y n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 ho\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111i qua m\u0169i Di\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 n\u1eeda r\u1ed3i, th\u00ec b\u1ea3o \u0111\u1eadu ngay l\u1ea1i \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n ho\u1eb7c b\u1edd bi\u1ec3n thu\u1ed9c c\u00e1c tr\u1ea1m Thu\u1eadn Ph\u01b0\u01a1ng, Bi\u00ean \u2013 Long, r\u1ed3i g\u1ea5p b\u00e1o cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. N\u1ebfu do c\u1eeda bi\u1ec3n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Bi\u00ean \u2013 Long, h\u1ed9i \u0111\u1ea1i binh, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng gi\u00fap nhau th\u00ec v\u1eabn t\u1ed1t. N\u1ebfu t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a ti\u1ec7n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean li\u00ean k\u1ebft th\u00e0nh \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u1ee3i thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, th\u00ec c\u00f9ng \u0111i mau \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu l\u1ec7nh sai ph\u00e1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n. \u0110\u00e3 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111i ri\u00eang r\u1ebd v\u00e0 ti\u1ebfn c\u00e1ch khinh su\u1ea5t, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i r\u1ee5t r\u00e8, th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfn. C\u1ea7n n\u00ean xem c\u01a1 h\u1ed9i m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t cho \u0111\u00fang kh\u1edbp, th\u00ec th\u1ebf qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u1ee3p m\u00e0 s\u1ee9c qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e2n t\u00e1n, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, m\u00e0 c\u00f4ng to ho\u00e0n th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a l\u0169 B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ecb N\u1ea1i thu\u1ed9c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y c\u1edb r\u1eb1ng thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u00e2u xin ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda C\u00f9 Hu\u00e2n, thu\u1ed9c Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cThuy\u1ec1n hi\u1ec7u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u1edbn v\u00e0 n\u1eb7ng, \u0111i ch\u1eadm h\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0i ng\u00e0y c\u00f2n \u1edf \u0111\u1ea3o \u0110\u1ea1i Chi\u00eam. Ta \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc. Bi\u1ec1n binh c\u0169ng \u0111\u1ed5i sang thuy\u1ec1n kh\u00e1c, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i r\u1ed3i. Nay gi\u00f3 thu\u1eadn bu\u1ed3m xu\u00f4i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 g\u1eb7p nhau, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eadu l\u1ea1i \u1edf c\u1eeda C\u00f9 Hu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh v\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0110o\u00e0n D\u0169, L\u00e3nh binh Phi\u00ean An l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch, ph\u00e1i vi\u00ean L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m, Ph\u1ea1m Duy Trinh v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o t\u1eeb t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a lui \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cKhi \u1ea5y quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn m\u00e0 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 19 chi\u1ebfc, ch\u1eb3ng qua tr\u00ean d\u01b0\u1edbi d\u0103m b\u1ea3y tr\u0103m t\u00ean th\u00f4i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec s\u1ed1 quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 g\u1ea5p hai gi\u1eb7c r\u1ed3i, hu\u1ed1ng chi v\u1eeba m\u1edbi n\u1ed5 s\u00fang, \u0111\u00e3 b\u1eafn tr\u00fang 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, gi\u1ebft ch\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ecdn gi\u1eb7c. Th\u1ebf l\u00e0 qu\u00e2n ta th\u1eafng th\u1ebf r\u1ed3i, sao l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb thua ? Trong \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u00f3 k\u1ebb nh\u00e1t s\u1ee3, ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m kinh \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng qu\u00e2n, th\u00e0nh ra h\u1ecfng vi\u1ec7c. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t r\u00f5, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u1ea5y, ai l\u00e0 m\u1ed9t, hai ng\u01b0\u1eddi ch\u00f9n l\u1ea1i, ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n hay binh, d\u00f5ng, c\u0169ng chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ec3 rao \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. V\u00e0 nay quan qu\u00e2n v\u00e0 voi chi\u1ebfn do c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ef1a t\u00ednh chia \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng, th\u00ec k\u1ebb g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0a m\u1edbi nh\u1ea1y b\u00e9n \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, c\u00f3 sai ph\u00e1i g\u00ec, n\u00ean truy\u1ec1n b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng : Ph\u00e0m ra tr\u1eadn, g\u1eb7p gi\u1eb7c, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u00f3 ti\u1ebfn, kh\u00f4ng lui, n\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m ngay kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ec3 trong qu\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft k\u1ef7 lu\u1eadt nghi\u00eam minh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 tinh th\u1ea7n s\u1eafc b\u00e9n, h\u0103ng h\u00e1i g\u1ea5p tr\u0103m ph\u1ea7n, \u0111ua s\u1ee9c m\u1ea1nh ti\u1ebfn l\u00ean, t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Ki\u1ec3m th\u1ea3o Nguy\u1ec5n Song Thanh t\u1eeb Nam K\u1ef3 v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7, l\u1ea1i nghe n\u00f3i Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0111\u1ed3n C\u1ea7n Th\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ebfn th\u1ee7 s\u1edf Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng \u0111\u1ea7u th\u00fa, nh\u01b0ng b\u1ecb nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 b\u1eaft giam, r\u1ed3i l\u0169 gi\u1eb7c ch\u1ee3t \u0111\u1ebfn, V\u0103n L\u1ec5 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho V\u0103n Thu\u1eadn \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201d Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn nguy\u00ean c\u00f3 quan ch\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo gi\u1eb7c, l\u00e0 v\u00ec b\u1ee9c b\u00e1ch d\u1eef l\u1eafm, ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m. L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 \u0111o\u00e1n l\u00e0 d\u1ed1i tr\u00e1, v\u1ed9i b\u1eaft gi\u1eef Thu\u1eadn, n\u1ebfu n\u00f3 qu\u1ea3 l\u00e0 tr\u00e1 h\u00e0ng, h\u00e1 c\u00f3 nh\u1ebd n\u00e0o m\u1ed9t m\u00ecnh t\u1ef1 s\u1eebng s\u1eefng \u0111\u1ebfn ? N\u1ebfu c\u00f2n ch\u01b0a r\u00f5 t\u00e2m s\u1ef1 n\u00f3 th\u00ec chi b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho \u0111i l\u1ea1i, h\u1ecfi h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u00ean gi\u1eb7c, v\u00e0 sai h\u01b0\u1edbng d\u1eabn thuy\u1ec1n ra v\u00e0o, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t \u01b0 ? V\u1eady m\u00e0 nh\u00e2n l\u00fac n\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u00ec b\u1eaft giam r\u1ed3i l\u1ea1i giao cho gi\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e0m tuy\u1ec7t t\u1ea5m l\u00f2ng \u0111\u1ea7u th\u00fa c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0 khi\u1ebfn n\u00f3 quy\u1ebft ch\u00ed theo gi\u1eb7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng? Vi\u1ec7c n\u00e0y tuy \u0111\u00e3 qua, nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean h\u1ecfi r\u00f5 nguy\u00ean \u1ee7y. Nay \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long, n\u00ean d\u1ee5 sai m\u1eadt h\u1ecfi L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 xem vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 do c\u1ea7u c\u00f4ng m\u00e0 vu h\u00e3m hay kh\u00f4ng, t\u1ee9c th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, n\u1ebfu bi\u1ebft t\u00f4ng t\u00edch n\u00f3 \u0111\u00e2u th\u00ec chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf v\u1ec1, kh\u00f4ng th\u00ec t\u1eeb t\u1eeb h\u1ecfi r\u00f5 nh\u00e2n ti\u1ec7n ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean\u201d. Sau \u0111\u00f3, Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn c\u00f9ng con v\u00e0 gia thu\u1ed9c h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, nh\u00e2n vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tho\u1ea1i d\u1eabn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 xin \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, \u0111\u1ebfn khi gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh Bi\u00ean \u2013 Long, Thu\u1eadn \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p, r\u1ed3i ch\u00ednh m\u00ecnh l\u1ea1i \u0111em con em ra \u0111\u1ea7u qu\u00e2n, \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, sau l\u1ea1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, th\u00ec t\u00e2m t\u00edch \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng ngay 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, giao cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh, ph\u00e1i vi\u00ean Ph\u1ea1m Duy Trinh v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTu\u00e2n theo s\u1eafc ch\u1ec9, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u tra v\u1ec1 \u0111\u1ea7u m\u1ed1i cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Phi\u00ean An, th\u00ec : L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t, l\u0169 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m \u962e\u6587\u9b6b [c\u00f3 s\u00e1ch ghi Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eafm.] , D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u00e3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, r\u1ed3i sau \u0111\u1ebfn l\u0169 cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c ch\u1ecbu ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, nh\u01b0 : Nguy\u1ec5n H\u00e0m (con Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh (ch\u1ebft) [c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00f9ng h\u1ecd t\u00ean v\u1edbi Ch\u01b0\u1edfng Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh v\u00ec c\u00e1c ph\u1ea7n lu\u1eadn t\u1ed9i sau n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eafc t\u1edbi Ch\u01b0\u1edfng Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh.] ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 T\u00f2ng s\u00fay ph\u1ee7 ki\u00eam Ng\u0169 khu\u00f4ng v\u1ec7), M\u1ea1c H\u1ea7u Hy (con M\u1ea1c H\u1ea7u Dy, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n ki\u00eam l\u0129nh Ng\u0169 dinh, tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n ch\u1edf l\u1eadu g\u1ea1o b\u1ecb giam \u1edf ng\u1ee5c Phi\u00ean An), V\u0169 C\u00f4ng T\u01b0\u1edbc (ng\u1ee5y x\u01b0ng th\u1ee7y qu\u00e2n) c\u1ed9ng h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ti\u1ebft ngh\u0129a cao, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft, duy c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Phi\u00ean v\u00f5 B\u00f9i V\u0103n Thu\u1eadn v\u00e0 \u0110\u1ec1 lao Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 Xu\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0 t\u1ec9nh Phi\u00ean An t\u1eeb sau khi chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh chia h\u1ea1t, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf m\u1ed7i th\u00e1ng ng\u1ed3i c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng 2 l\u1ea7n, ho\u1eb7c 10 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n, vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u do B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean quy\u1ec1n t\u1ea1m chuy\u00ean l\u00e0m. Vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng h\u00e0 kh\u1eafc, v\u00e0 x\u00e9t n\u00e9t t\u1eebng ly t\u1eebng t\u00ed. T\u1eeb L\u00e3nh binh \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, h\u01a1i c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 \u00fd, th\u00ec m\u1eafng nh\u1ee5c ngay. Nh\u1eefng v\u00e1n g\u1ed7 do c\u01a1 binh \u1edf th\u00e0nh \u0111i l\u1ea5y v\u1ec1, \u0111\u1ec1u thu gi\u1eef c\u1ea3. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1t gi\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n v\u1ec1 v\u00e1n g\u1ed7 c\u1ee7a l\u0169 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, ph\u00e0m v\u00e1n g\u1ed7 do c\u01a1 binh \u1edf th\u00e0nh l\u1ea5y v\u1ec1, s\u1ee9c sai, thu gi\u1eef t\u1ea5t c\u1ea3). Nh\u00e0 c\u1eeda qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u1eaft r\u1ee1 b\u1ecf h\u1ebft \u0111i, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u o\u00e1n c\u1ea3. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u1ebft x\u1ea5u v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ee5 tham \u00f4 c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u. V\u00e0 v\u1ee5 \u00e1n v\u1ec1 v\u00e1n g\u1ed7, thuy\u1ec1n b\u00e8 m\u00e0 ng\u1ee5y Kh\u00f4i, ng\u1ee5y B\u1ed9t \u0111\u00e3 can ph\u1ea1m, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 sai nghi\u00eam x\u00e9t, m\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t kh\u00f4ng t\u1eebng xi\u1ec1ng x\u00edch giam c\u1ea5m, l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn th\u1ea3 cho v\u1ec1 nh\u00e0. Tr\u1ea1i qu\u00e2n trong th\u00e0nh m\u1ed7i tr\u1ea1i c\u00f3 5, 6 ho\u1eb7c 10 ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, qu\u00e2n ch\u00ednh tr\u1ec5 tr\u00e0ng bi\u1ebfng nh\u00e1c, cho n\u00ean l\u0169 kia m\u1edbi nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf n\u1ed5i l\u00ean bi\u1ebfn lo\u1ea1n\u201d. S\u1edb \u1ea5y sai phi ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 v\u00e0o t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00e2u b\u1ea3o \u201cphi ng\u1ef1a v\u00e0o t\u00e2u\u201d l\u00e0 v\u00ec l\u00fac \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c m\u1edbi ph\u00e1t, ch\u01b0a bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, nay th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, m\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u00f3 ra, l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 ? V\u1ea3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Nam K\u1ef3, ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i l\u1ea1i b\u1eadn r\u1ed9n, nh\u1ecdc m\u1ec7t, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft li\u1ec7u t\u00ednh n\u1eb7ng nh\u1eb9, \u0111\u1ed9ng vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng cho ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh kh\u00f4ng ti\u1ebfc s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi, s\u1ee9c ng\u1ef1a. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a l\u0169 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh, \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, do Kinh ph\u00e1i \u0111i, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua t\u1ec9nh h\u1ea1t, \u0111\u00e3 nh\u00e2n l\u00fac thu\u1eadn gi\u00f3, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a. Duy thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a Qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u1eadu dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean, Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1u, m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf Phan Ri. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c \u0111em bi\u1ec1n binh l\u00ean b\u1ed9, ti\u1ebfn \u0111i, s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c c\u0169ng ti\u1ebfp t\u1ee5c chuy\u1ec3n v\u1eadn theo qu\u00e2n, c\u00f2n thuy\u1ec1n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u h\u1ed9i l\u1ea1i, ch\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u, c\u00f2n thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn c\u00f9ng Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang x\u00e9t xem 3 v\u1ec7 Tr\u00e1ng oai, Ph\u1ea5n oai, Th\u1ea7n oai ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu c\u00f2n \u1edf t\u1ec9nh, th\u00ec tr\u00edch ra 1 v\u1ec7, cho \u0111i thuy\u1ec1n hi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u1ea5y, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111i qua gi\u1edbi h\u1ea1t r\u1ed3i, th\u00ec \u0111\u1ee3i 2 v\u1ec7 Nghi\u00eam oai, H\u00f9ng oai ph\u00e1i \u0111i sau, m\u1ed9t khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00ec tr\u00edch l\u1ea5y 1 v\u1ec7, cho \u0111i thuy\u1ec1n \u1ea5y, h\u1ec5 th\u1ea5y \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, th\u00ec l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o theo sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp l\u1ea1i, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n, gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i thua v\u1ee1, ho\u1eb7c theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, ho\u1eb7c theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, t\u00ecm l\u1ed1i ch\u1ea1y tr\u1ed1n. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean s\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf \u1edf ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u li\u1ec7u ph\u00e1i thuy\u1ec1n qu\u00e2n tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf m\u1eb7t bi\u1ec3n v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i hoang v\u1eafng tr\u00ean c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An : Ph\u00e0m nh\u1eefng h\u1ea1t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng ra x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, c\u0169ng s\u1ee9c cho th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 huy\u1ec7n 16 ch\u00e2u, \u0111\u1ea5t r\u1ea5t r\u1ed9ng r\u00e3i, hu\u1ed1ng chi ngo\u00e0i th\u00ec gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh, trong th\u00ec l\u0169 gi\u1eb7c c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb \u1ea9n n\u1ea5p ch\u01b0a b\u1eaft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin cho S\u01a1n T\u00e2y ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh 2 c\u01a1 chia \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i xin cho th\u1ed5 m\u1ee5c, \u0111\u1eb7t l\u00e0m th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 L\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf huy\u1ec7n Thanh Xuy\u00ean v\u00e0 ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng v\u00e0 xa, vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u01a1 s\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ph\u1ea3i n\u00ean x\u1eed tr\u00ed c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, th\u00ec k\u1ebb g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0a, m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, h\u00e1 n\u00ean h\u1ea1n ch\u1ebf trong s\u1ed1 2 c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Nh\u01b0ng, l\u00ednh t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, m\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u00eam h\u1ea1t, v\u1eady chu\u1ea9n cho k\u1ef9, li\u1ec7u ph\u00e1i, kh\u00f4ng n\u00ean nhi\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u00edt, c\u1ed1t \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n v\u00e0 y\u00ean b\u1edd c\u00f5i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 m\u1ee5c, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u1eabn noi theo th\u00f3i c\u0169, ho\u1eb7c t\u01b0 v\u1ecb ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n y\u00eau, ho\u1eb7c l\u1ee3i v\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u00fat l\u00f3t, n\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, d\u1ea7n d\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y n\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ed1i tai v\u1ea1 ! C\u00e1i g\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh h\u00e3y c\u00f2n s\u1edd s\u1edd \u0111\u1ea5y ! Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n n\u00ean g\u1ed9t r\u1eeda th\u00f3i c\u0169, m\u1ed9t m\u1ef1c ch\u00ed c\u00f4ng, c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u1ee7y th\u00e1c sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i t\u00e2u xin b\u1ed5 ch\u1ee9c\u201d. Sau \u0111\u00f3, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c xin ph\u00e1i bi\u1ec1n binh c\u01a1 Nh\u1ea5t thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n \u0111\u1ebfn H\u01b0ng H\u00f3a \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1ed7i n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam, xin t\u00f9y nghi \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, V\u0169 Tu\u1ea5n, h\u1eb7c t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn, nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 b\u1ecb c\u00e1ch, khi \u0111\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh, chi l\u1ea1m ti\u1ec1n c\u00f4ng 120.000 quan, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 chi, ti\u00eau ; v\u1eadt h\u1ea1ng \u0111\u00e3 mua l\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c\u201d. Nhu\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Ninh B\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u00f3 ch\u1ec9 v\u1eddi v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng, th\u00ec v\u1eeba g\u1eb7p l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a V\u0169 Tu\u1ea5n d\u00e2ng l\u00ean. Nhu\u1eadn b\u00e8n b\u1ecb c\u1ea5t ch\u1ee9c gi\u1eef l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, H\u00ecnh b\u1ed9 cho r\u1eb1ng : Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc can v\u1ec1 t\u1ed9i dung t\u00fang ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, d\u1ecda n\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea5y c\u1ee7a. \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean n\u00ean x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3, xin \u0111\u1ee3i \u00e1n sau s\u1ebd k\u1ebft n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Vua sai l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, nghi\u00eam c\u1ea5m, \u0111\u1ecbnh ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn l\u00fac th\u00e0nh \u00e1n k\u1ec3 nh\u1eefng tang ti\u1ec1n chi l\u1ea1m c\u1ee7a c\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u00e0i v\u1ea1n, n\u00ean Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn c\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ee9c Gi\u00e1m tu l\u00e0 L\u00e3nh binh, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea3o \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Khi \u1ea5y, Nhu\u1eadn \u0111\u00e3 ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, c\u0169ng sai l\u00e0m r\u00f5 t\u1ed9i danh \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh hay ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, sau khi t\u1ef1u ban, b\u1ecb b\u1ec7nh m\u00e0 v\u1eabn \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 th\u00ec cho theo l\u1ec7, v\u1eabn c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3 tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng : Bi\u1ec1n binh \u1ea5y \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, cho v\u1ec1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u0103m gia \u0111\u00ecnh, nh\u1eb1m ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 9, chi\u1ec3u theo l\u1ec7, chia ban, nh\u1eadp ng\u0169.<\/p>\n<p>L\u0169 gi\u1eb7c Ninh B\u00ecnh l\u1ea1i l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra \u1edf x\u00e3 An Th\u1ecb, huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a, \u0111\u1ed1t nh\u00e0, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai H\u1ed9 ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hy \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110\u1ed3ng B\u00e1 Huy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00ea c\u00e1c x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng T\u1ea3o, T\u1ea3o H\u1ea1 (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd), B\u1ed3 Sao, \u0110\u1ecbnh H\u01b0\u01a1ng (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c) \u0111\u1ec1u v\u1ee1, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay s\u1eafc tr\u1eddi quang t\u1ea1nh, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng n\u00e0y, t\u00ecm c\u00e1ch kh\u01a1i th\u00f4ng, ng\u00f5 h\u1ea7u tr\u00e1ch kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1i \u1ee9 t\u1eafc. R\u1ed3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111\u1eafp l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea v\u1ee1 v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00ea nguy hi\u1ec3m, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ee5t sau n\u00e0y. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c c\u1ea3, nh\u01b0ng v\u1eabn cho \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, v\u00ec \u0111\u00ea c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e2n c\u1eadn b\u1ecb v\u1ee1, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n sang, c\u0169ng b\u1ecb ng\u1eadp nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u1ea5y b\u00e1o, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ng\u00e0y \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng, ch\u1ec9 v\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng h\u1ea1 du nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u00fang t\u1eafc, n\u00ean n\u01b0\u1edbc \u1ee9 \u1edf ru\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u1ea1n s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u00e2n \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t, ch\u1ed7 n\u00e0o ngo\u00e0i \u0111\u00ea n\u01b0\u1edbc th\u1ea5p m\u00e0 trong \u0111\u00ea n\u01b0\u1edbc cao, th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u xem c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea \u1edf h\u1ea1 du, khai ra 5, 7 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc \u1ee9 trong ru\u1ed9ng ch\u1ea3y ra s\u00f4ng, \u0111\u1ee3i th\u1ebf n\u01b0\u1edbc trong \u0111\u00ea v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u00ea ngang nhau, th\u00ec l\u1ea5p l\u1ea1i. V\u00e0 H\u1ed9 ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy hi\u1ec7n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u00ec sai \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111i kh\u00e1m \u1edf mi\u1ec1n h\u1ea1 du xem ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc th\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u00ea c\u00f4ng hay \u0111\u00ea t\u01b0, chu\u1ea9n cho t\u1ee9c th\u00ec t\u00f9y th\u1ebf khai th\u00f4ng, c\u1ea7n cho n\u01b0\u1edbc \u1ee9 s\u1edbm c\u1ea1n, \u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1edf c\u1ee5c \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00fac ti\u1ec1n theo ph\u00e1p ch\u1ebf, l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u01b0u th\u00f4ng c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 l\u1ee3i cho vi\u1ec7c d\u00e2n ti\u00eau d\u00f9ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec d\u00e2n gian c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111\u00fac tr\u1ed9m, cho n\u00ean b\u00e3i \u0111i. Nay x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3 ch\u1ee3t g\u1eb7p n\u1ea1n l\u1ee5t, hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 c\u1ea7n ph\u00e1t ch\u1ea9n, r\u1ed3i sai kh\u00e1m r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng tai h\u1ea1i, l\u1ea1i ph\u1ea3i tha thu\u1ebf, ho\u00e3n thu\u1ebf, b\u00e1n th\u00f3c ra, ho\u1eb7c cho vay th\u00f3c \u0111\u1ec3 gi\u00fap d\u00e2n kh\u1ecfi kh\u00f3 kh\u0103n, ti\u1ec1n c\u1ee7a ti\u00eau d\u00f9ng th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi 2 ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, li\u1ec7u m\u1edf ngay l\u00f2 \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u0169, h\u1ec5 h\u1ed9i b\u00e0n th\u1ecfa h\u1ee3p th\u00ec t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u xin s\u1eeda l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng s\u1edf, kho t\u00e0ng, l\u00f2 \u0111\u00fac, thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua s\u1eafc sai chi\u1ebfu theo c\u00f4ng vi\u1ec7c : vi\u1ec7c n\u1eb7ng th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 3 quan ti\u1ec1n, v\u1eeba th\u00ec 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 2 quan ti\u1ec1n, vi\u1ec7c nh\u1eb9 th\u00ec 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, tai bi\u1ebfn th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra, ta ng\u00e0y \u0111\u00eam n\u00f3ng ru\u1ed9t, nh\u1ecdc l\u00f2ng r\u1ea5t lo \u0111\u1ebfn sinh linh. B\u00ecnh t\u00e2m m\u00e0 ngh\u0129, c\u00e1i c\u1edb s\u1edf d\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1ebf, th\u1ef1c l\u1ed7i t\u1ea1i ta\u201d. Nguy\u1ec5n Khoa Minh th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cThi\u00ean tai l\u01b0u h\u00e0nh, l\u00e0 b\u1edfi kh\u00ed\u00a0 h\u00f3a xui n\u00ean \u0111\u00f3 th\u00f4i !\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cH\u1ea1n, l\u1ee5t, \u0111\u1eddi n\u00e0o ch\u1eb3ng c\u00f3 ? X\u01b0a, \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau c\u0169ng c\u00f3 th\u1ee7y tai nh\u01b0ng c\u00f3 th\u00e1nh \u0111\u1ee9c nh\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng, Nghi\u00eau, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng t\u1ed5n h\u1ea1i g\u00ec. Nay ta \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau, th\u00ec th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i t\u1ef1 x\u00e9t l\u1ea1i m\u00ecnh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5 c\u1ea3 cho kh\u00ed h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p th\u00e2n, vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 n\u1ea1n l\u1ee5t, nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb kh\u1ed5 trong v\u00f2ng t\u1ed1i t\u0103m \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i, ta l\u00e0 cha m\u1eb9 d\u00e2n, n\u1ee1 n\u00e0o c\u1ee9 h\u01b0\u1edfng y\u00ean vui cho \u0111\u00e0nh ? V\u1eady, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y nay, nh\u1eefng m\u00f3n \u0103n ng\u1ef1 thi\u1ec7n do vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n d\u00e2ng ti\u1ebfn th\u00ec gi\u1ea3m \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda. Nh\u1ea5t thi\u1ebft ca nh\u1ea1c \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. C\u00e1c v\u1eadt ch\u00e2u ng\u1ecdc qu\u00fd b\u00e1u \u1edf trong cung c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i. Chim mu\u00f4ng \u1edf v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u th\u1ea3 ra h\u1ebft. L\u1ea1i s\u1eafc cho n\u1ed9i cung : Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh v\u1ecb th\u00ec chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 \u0103n m\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xa x\u1ec9 qu\u00e1. C\u00e1c n\u1eef t\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfm d\u00f9ng \u0111\u1ed3 g\u1ea5m v\u00f3c, \u0103n u\u1ed1ng n\u00ean c\u00f3 ti\u1ebft \u0111\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 m\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft coi tr\u1ecdng s\u1ef1 \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n, h\u1eb1ng n\u0103m ch\u00ednh ta \u0111i c\u00e0y [ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n] \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch thi\u00ean h\u1ea1. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3 \u0111\u1ea5y. H\u00e1 n\u00ean hao ph\u00ed c\u00e0n b\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c ru ? Ph\u00e0m c\u00e1c \u0111i\u1ec1u r\u0103n d\u1ea1y n\u00e0y, ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn nh\u1edb l\u1ea5y. S\u00e1ch \u0110\u1ea1i h\u1ecdc c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 s\u1eeda r\u1ed3i sau n\u01b0\u1edbc m\u1edbi tr\u1ecb, n\u01b0\u1edbc tr\u1ecb r\u1ed3i sau thi\u00ean h\u1ea1 m\u1edbi b\u00ecnh\u201d. L\u1eddi \u0111\u00f3, h\u00e1 n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng ?\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ea3 3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam \u1edf th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh v\u1ec1, t\u00f9y ti\u1ec7n sinh l\u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1ee9ng tr\u1ef1c. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd t\u1eadp h\u1ee3p c\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cX\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3 g\u1eb7p ph\u1ea3i n\u1ea1n l\u1ee5t, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai ph\u00e1t ch\u1ea9n, \u0111\u1ec3 gi\u00fap s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng cho d\u00e2n. L\u1ea1i ngh\u0129 d\u00e2n ta c\u00f3 tai n\u1ea1n \u1ea5y, l\u00f2ng ta bu\u1ed3n r\u1ea7u, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ec9 ngh\u0129 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc, t\u00ecm c\u00e1ch thi\u1ec7n h\u1eadu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng xu\u1ed1ng m\u1ea1nh, c\u1ea7n n\u00ean s\u1edbm \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n, khi\u1ebfn d\u00e2n h\u1ebft s\u1ee9c v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, th\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi, nguy\u00ean kh\u00ed b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, m\u1edbi mau c\u00f3 kh\u00ed s\u1eafc t\u1ec9nh t\u00e1o l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 b\u1ec7nh tr\u1ea7m tr\u1ecdng, ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y gi\u01a1 x\u01b0\u01a1ng ra, l\u00fac \u1ea5y tuy ch\u1eefa b\u1eb1ng thu\u1ed1c hay, ch\u1eb3ng c\u0169ng mu\u1ed9n r\u1ed3i. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh : S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : hi\u1ec7n nay, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 r\u00fat, nh\u01b0ng \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u00f3 ch\u1ed7 cao, ch\u1ed7 th\u1ea5p, n\u01b0\u1edbc \u1ee9 c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 s\u00e2u, ch\u1ed7 n\u00f4ng. V\u1eady n\u01a1i n\u00e0o \u1edf g\u1ea7n ch\u1ed7 cao, n\u00ean s\u1ee9c b\u1ea3o ngay c\u1ea5y c\u00e1c th\u1ee9 l\u00faa v\u00e0 tr\u1ed3ng khoai, c\u1ee7, \u0111\u1eadu, ng\u00f4, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap qua khi \u0111\u00f3i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ly \u0111\u1ea5t n\u00e0o b\u1ecf kh\u00f4ng. L\u1ea1i n\u00ean gieo nhi\u1ec1u m\u1ea1, \u0111\u1ec3 s\u1ebd c\u1ea5y gi\u1eb7m v\u00e0o nh\u1eefng khu tr\u0169ng th\u1ea5p, sau khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng. N\u1ebfu ai kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 v\u1ed1n \u0111\u1ec3 c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho th\u00f3c v\u00e0 cho vay ti\u1ec1n c\u1ed1t cho \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tr\u1ed3ng c\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2n gian c\u0169ng n\u00ean : ch\u1ed7 c\u00f3, ch\u1ed7 kh\u00f4ng, trao \u0111\u1ed5i l\u1eabn nhau, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, ho\u1eb7c gi\u00fap b\u1eb1ng c\u1ee7a c\u1ea3i, ho\u1eb7c cho m\u01b0\u1ee3n v\u01b0\u1eddn ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u1ed3ng c\u1ea5y nh\u1edd. Trong 1 \u1ea5p 10 nh\u00e0, t\u1ea5t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn, hu\u1ed1ng chi trong 1 t\u1ed5ng 1 l\u00e0ng h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, h\u00e0o ngh\u0129a, m\u1eaft th\u1ea5y d\u00e2n ngh\u00e8o \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00e1ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m l\u01a1 \u0111i sao ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 khuy\u00ean d\u1ee5, b\u1ea5t c\u1ee9 quan qu\u00e2n hay d\u00e2n ch\u00fang, h\u1ec5 ai t\u1ef1 nguy\u1ec7n b\u1ecf c\u1ee7a nh\u00e0 ra gi\u00fap nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o t\u00fang, th\u00ec n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t s\u1ed1 nhi\u1ec1u, \u00edt t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng : quan th\u00ec cho th\u00eam ch\u1ee9c, h\u00e0m, gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c ; d\u00e2n th\u00ec trao cho ch\u1ee9c trong d\u00e2n v\u00e0 m\u0169 \u00e1o, ho\u1eb7c c\u1ea5p cho t\u1ea5m bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng, ai kh\u00f4ng t\u1ef1 nguy\u1ec7n c\u0169ng ch\u1edb \u00e9p. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i ch\u0103n d\u00e2n gi\u1eef \u0111\u1ea5t, n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta m\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m. N\u1ebfu ai khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, khi\u1ebfn cho d\u00e2n h\u1ea1t, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, vi\u1ec7c tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c si\u00eang n\u0103ng, m\u00f9a \u0111\u00f4ng t\u1edbi n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu th\u1ed1n, th\u1ebf l\u00e0 bi\u1ebft v\u00ec ta m\u00e0 ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, \u0111\u00e1ng n\u00ean khen ng\u1ee3i v\u00e0 tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y can \u00e1n v\u1ec1 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gi\u00e1ng, ph\u1ea1t, nay ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 tuy ch\u01b0a l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c, n\u1ebfu ai kh\u00f4ng can \u00e1n \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i. N\u1ebfu coi l\u1eddi ta n\u00f3i l\u00e0 b\u00e0i v\u0103n su\u00f4ng, ng\u1ed3i nh\u00ecn cho d\u00e2n m\u1eafc ph\u1ea3i \u0111\u00f3i r\u00e9t, th\u1ebf l\u00e0 r\u1ea5t ph\u1ee5 kh\u1ed5 t\u00e2m c\u1ee7a ta th\u01b0\u01a1ng y\u00eau d\u00e2n. Sau n\u00e0y x\u00e9t t\u00ecnh, \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, v\u00e0 l\u1ea1i kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i b\u1ecf li\u1ec1u d\u00e2n n\u1eefa, s\u1ee3 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y \u0111\u00e2u !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o t\u00e2m \u0111\u1ecba kh\u00f4ng t\u1ed1t, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y th\u00eam vi\u1ec7c ra, l\u00e0m nhi\u1ec5u d\u00e2n, m\u1ed9t khi ph\u00e1t gi\u00e1c, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng tha, m\u00e0 k\u1ebb m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, c\u00f2n \u0111\u1ee9ng sao \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf kho\u1ea3ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady \u0111em l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y th\u00f4ng c\u00e1o cho c\u00e1c quan l\u1ea1i l\u1edbn nh\u1ecf v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang 5 t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, 14 chi\u1ebfc, \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf Phan Ri, t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Phi\u00ean An \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, n\u1ebfu theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i do c\u1eeda bi\u1ec3n Long \u2013 T\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00e1ch tr\u1edf ch\u1eadm ch\u1ea1p. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc An, \u0111\u1ee3i thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, h\u1ed9i b\u00e0n r\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00ec xin h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi H\u1eefu T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ec3 tr\u00f9 t\u00ednh c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 qua t\u1ea5n s\u1edf C\u00f9 Hu\u00e2n, hi\u1ec7n nay ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn r\u1ed3i. \u0110o\u00e0n thuy\u1ec1n h\u1ed9i l\u1ea1i kh\u00e1 nhi\u1ec1u ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ef1a t\u00ednh c\u01a1 nghi c\u1ed1t l\u00e0m sao cho \u0111\u00fang kh\u1edbp. V\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a l\u0169 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Bi\u00ean \u2013 Long, nay nh\u1eefng thuy\u1ec1n m\u00e0 l\u0169 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u00f3, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng l\u1edbn, m\u00e0 ch\u1ed7 \u1ea5y, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y quanh co, n\u00f4ng, h\u1eb9p, nh\u00e0 binh v\u1eabn ki\u00eang k\u1ef5. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a l\u0169 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111\u1ec1u h\u1ed9i l\u1ea1i, k\u1ebft th\u00e0nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i, do s\u00f4ng l\u1edbn ti\u1ebfn \u0111i, ch\u1eb7n gi\u1eef c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, th\u00ec thuy\u1ec1n gi\u1eb7c quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, thuy\u1ec1n qu\u00e2n do s\u00f4ng l\u1edbn ti\u1ebfn \u0111i, v\u1eabn l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh, nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y Bi\u00ean \u2013 Long ti\u1ebfn \u0111i r\u1ed3i, th\u00ec n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00f2ng gi\u1eb7c t\u1eeb mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du ph\u00f3ng l\u1eeda xu\u1ed1ng, c\u1ea7n gi\u1eef cho mu\u00f4n ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n c\u1ea3. Nh\u01b0ng trong qu\u00e2n, t\u00ecnh h\u00ecnh thay \u0111\u1ed5i t\u1eebng ng\u00e0y, t\u1eebng b\u01b0\u1edbc, ta \u1edf xa, kh\u00f3 m\u00e0 \u1ee9c \u0111\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ed1t \u1edf T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n kh\u00e9o lo toan \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0, th\u1ee7y s\u01b0 nay \u0111\u00e3 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng, th\u00ec b\u1ed9 binh c\u1ee7a Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng n\u00ean \u0111\u00f3ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3n \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long, chia qu\u00e2n ra 4, 5 tr\u0103m ho\u1eb7c 7, 8 tr\u0103m, c\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn t\u1ea3i. T\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Bi\u00ean H\u00f2a, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u1ea9n m\u1eadt, r\u1ed3i t\u1eeb mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Phi\u00ean An, th\u00ec gi\u1eb7c th\u1ebf t\u1ea5t h\u1ed9i l\u1ea1i \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. Ch\u1ed7 \u1ea5y, \u1edf \u0111\u1ea7u d\u00f2ng n\u00f4ng h\u1eb9p, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 sang \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec n\u00ean sang ngay \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ; m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c th\u00fac th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u00e1p v\u00e0o. L\u0169 gi\u1eb7c n\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean ch\u1ed1ng v\u1edbi b\u1ed9 binh, th\u00ec th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn l\u00ean, ph\u00e1 ch\u1ed7 tr\u1ed1ng, \u0111\u00e1nh ch\u1ed7 k\u00e9m, l\u1ea1i c\u00e0ng d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u0169 gi\u1eb7c n\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean ch\u1ed1ng v\u1edbi th\u1ee7y qu\u00e2n, th\u00ec b\u1ed9 binh nh\u00e2n th\u1ebf, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Phi\u00ean An, nh\u01b0 v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu gi\u1eb7c chia qu\u00e2n ra ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u00ec qu\u00e2n ta 2 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng ch\u1ee5m v\u00e0o \u0111\u00e1nh, t\u1ea5t gi\u1eb7c th\u1ebf ph\u1ea3i ph\u00e2n t\u00e1n, s\u1ee9c ph\u1ea3i y\u1ebfu \u0111i, tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 n\u1ecd b\u1ecf m\u1ea5t ch\u1ed7 kia, qu\u00e2n ta t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, khi ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu \u0111\u00e3 nh\u1ea5t t\u1ec1 g\u1eb7p nhau, th\u00ec k\u1ebft h\u1ee3p ngay th\u00e0nh 1 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n l\u1edbn, \u0111\u1ec1u do s\u00f4ng l\u1edbn ti\u1ebfn th\u1eb3ng l\u00ean, l\u1ea1i c\u00e0ng hay l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0111\u1ea5t d\u1ea5y l\u00ean nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n d\u00e2n trong x\u1ee9 v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 trung ngh\u0129a. M\u1edbi \u0111\u00e2y, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n, ph\u00e0m ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e2m huy\u1ebft, ch\u00ed kh\u00ed, th\u1ea3y \u0111\u1ec1u coi n\u00f3 l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 chung. Nay \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, th\u00ec s\u1edbm hay mu\u1ed9n \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i treo l\u00ean c\u1ed9t c\u1edd. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang s\u1edf t\u1ea1i n\u00ean r\u1ee7 nhau h\u01b0\u1edbng theo \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, n\u1ebfu ai hay nh\u00e2n ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh \u00fap l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to, t\u1ea5t c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Ki\u1ec3m th\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh mang d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, th\u00f4ng b\u00e1o tin t\u1ee9c, \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ai c\u0169ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng\u00a0 \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cD\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin r\u1eb1ng ngh\u1ecbch Kh\u00f4i t\u1eeb khi nghe bi\u1ebft \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t hai b\u1ecdn trong b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111i l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1 Phi\u00ean An, g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 chi\u1ebfm c\u1ee9 nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a, l\u1ea1i r\u00e1o ri\u1ebft nom d\u00f2m huy\u1ec7n h\u1ea1t Ph\u01b0\u1edbc An th\u00f4ng \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn b\u1ed9. Nay n\u1ebfu \u0111em qu\u00e2n, voi v\u00e0 thuy\u1ec1n hi\u1ec7n t\u1ea1i ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a, ch\u1eafc h\u1eb3n \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng t\u1ec9nh l\u1ef5 \u1ea5y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a v\u00e0 c\u00e1ch tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long \u0111\u1ebfn 2 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, gi\u1eb7c th\u1ebf t\u1ea5t nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u00fap tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, l\u1ee1 c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u1edf ng\u1ea1i, s\u1ee3 l\u1ea1i v\u1ea5t v\u1ea3 th\u00eam. V\u1eady ngh\u0129 n\u1ebfu h\u1eb5ng \u0111\u1ee3i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u00e2u \u0111\u1ea5y r\u1ed3i v\u1eeba g\u1eb7p th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, b\u1ea5y gi\u1edd th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Phi\u00ean An, th\u00ec m\u1edbi l\u00e0 ch\u01b0\u1edbc v\u1ea1n to\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00f3 c\u0169ng ph\u1ea3i. V\u1ec1 vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ed1c th\u00fac chuy\u1ec3n v\u1eadn, ch\u1eafc \u0111\u00e3 ti\u1ebfp t\u1ebf r\u1ed3i, nay th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac th\u1ee7y b\u1ed9 n\u00ean c\u00f9ng ti\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn s\u1ebd th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Ngh\u1ecbch Kh\u00f4i l\u1ea1i \u1ee7y cho \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u00e0 ng\u1ee5y Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m \u962e\u6587\u9b6b [c\u00f3 s\u00e1ch ghi Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eafm.] \u00a0\u0111\u1ed1c su\u1ea5t 40 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n qu\u00e2n ng\u1ee5y, chi\u1ebfm gi\u1eef c\u00e1c giang ph\u1eadn Ph\u01b0\u1edbc An, c\u00f3 khi h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 b\u00ean s\u00f4ng ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 ta m\u00e0 \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, h\u00f2 reo, c\u00f3 khi l\u00ean b\u1edd b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c, 1 ng\u00e0y, \u0111\u00eam, \u0111\u1ebfn 3, 4 l\u1ea7n. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu. Gi\u1eb7c b\u00e8n chia l\u00e0m 3 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00e9o \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n ta c\u00f9ng gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau r\u1ea5t d\u1eef, t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd D\u1eadu, gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, b\u00e8n theo l\u1ed1i r\u1eebng r\u1eadm ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Quan qu\u00e2n b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c qu\u00e8n ngu xu\u1ea9n kia, h\u01a1i s\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, ch\u1eb3ng qua ch\u00fang cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ta \u0111i xa, t\u1eeb ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i ch\u01b0a t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ee7 c\u1ea3, n\u00ean mu\u1ed1n \u0111em h\u1ebft nh\u1eefng qu\u00e2n li\u1ec1u ch\u1ebft n\u1ea5p \u1edf ch\u1ed7 r\u1eadm, ch\u1eb9n l\u1ea5y ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 c\u1ea7u may \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00f3 th\u00f4i ! Duy t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh, s\u0129 c\u1ee7a ta \u0111\u1ec1u mang l\u00f2ng c\u0103m gi\u1eadn, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh gi\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc An, nay l\u1ea1i thu \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng to l\u1edbn, th\u1ebf m\u00e0 qu\u00e2n ta kh\u00f4ng t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia m\u1ed9t c\u1ea5p. C\u00f9ng \u0111i \u1edf tr\u1eadn \u1ea5y t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ai c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. Bi\u1ec1n binh 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 500 quan.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay b\u1ecdn gi\u1eb7c hai l\u1ea7n b\u1ecb thua, \u0111\u00e3 s\u1ee3 m\u1ea5t v\u00eda m\u00e0 tinh th\u1ea7n qu\u00e2n ta \u0111ang h\u0103ng h\u00e1i g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n, hi\u1ec7n nay th\u1ee7y qu\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ecdp c\u1ea3, v\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n n\u00ean nh\u00e2n c\u00e1i uy th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n n\u00e0y, tu\u1ef3 c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 h\u1ed9i v\u1edbi Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, t\u1ea3 h\u1eefu gi\u00e1p c\u00f4ng, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y l\u1ea5y l\u1ea1i Phi\u00ean An m\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb b\u1eaft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c d\u00f9ng binh, chi ph\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf, th\u00ec e c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh thu\u00ea thuy\u1ec1n, t\u1ea3i 10.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn, ch\u1ed7 g\u1ea7n c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Bi\u00ean H\u00f2a. T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean c\u0169ng v\u1eadn t\u1ea3i 10.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh th\u1ea7n B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u1ef1a t\u00ednh, ho\u1eb7c ch\u1edf th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, ho\u1eb7c \u0111\u01b0a l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, t\u1ea3i \u0111i, \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c c\u1ea7n d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>Sai Binh b\u1ed9 ph\u00e1i 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn c\u00e1c hi\u1ec7u c\u1ee7a th\u1ee7y qu\u00e2n l\u0129nh \u1edf kho Kinh, g\u1ea1o 20.000 ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n 10.000 quan, mu\u1ed1i 200 ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1edf th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a, giao cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ba \u0111\u1ea1o binh nh\u1eadn l\u1ea5y, c\u1ea5p ph\u00e1t. C\u00f2n binh thuy\u1ec1n \u1ea5y v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y trong c\u00e1c nha thu\u1ed9c L\u1ee5c b\u1ed9, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh, t\u1eeb Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ebfn V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, v\u00e0 ban Gi\u00e1m sinh \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, c\u1ed9ng 30 ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng m\u1ed9t vi\u00ean ngo\u1ea1i v\u00e0 m\u1ed9t Ch\u1ee7 s\u1ef1 \u0111\u1ec3 coi qu\u1ea3n, cho ng\u1ed3i c\u1ea3 thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u1ea5y m\u00e0 \u0111i. Khi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, chu\u1ea9n cho theo T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0m vi\u1ec7c chi ph\u00e1i ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1ecdn sai c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau h\u1ed9i l\u1ea1i c\u1ea3 r\u1ed3i. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i 2 l\u1ed9 qu\u00e2n v\u00e0 chu s\u01b0 c\u00e1c \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt m\u1ea1nh m\u1ed9t tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng c\u00e1i th\u1eafng th\u1ebf c\u1ee7a ta. L\u0169 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay l\u0129nh ngay trong b\u1ed9 binh v\u00e0 voi chi\u1ebfn, do Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Phi\u00ean An, B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111em ngay th\u1ee7y qu\u00e2n h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u1ea7n s\u1edbm b\u1eaft ch\u00e9m ngh\u1ecbch t\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh. Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, th\u00ec \u0111\u01b0a ngay \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn qu\u1ea3n l\u0129nh, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3 nh\u1ea5t do Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111em \u0111i, \u0111i ri\u00eang t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng ti\u1ebfn v\u00e0o, l\u1ea5y l\u1ea1i 4 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean. M\u1ed9t m\u1eb7t chi\u00eau t\u1eadp nh\u00e2n d\u00e2n v\u1ec1 \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169, m\u1ed9t m\u1eb7t tuy\u00ean b\u1ea3o cho vua v\u00e0 d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p bi\u1ebft \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ec1u y\u00ean t\u00e2m. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f4ng lao c\u1ee7a quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00e0y c\u0169ng ngang v\u1edbi c\u00f4ng l\u1ea5y l\u1ea1i Phi\u00ean An. Ta h\u1eb1ng ng\u00e0y mong tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn, s\u1ebd ban h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn th\u01b0\u1eddng \u0111i tr\u1eadn, v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft k\u1ef9 c\u01a1 nghi vi\u1ec7c qu\u00e2n, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ta ch\u1ec9 b\u1ea3o, \u0111\u1ed9ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u00fang kh\u1edbp c\u1ea3. Ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t l\u00f2ng h\u00f2a thu\u1eadn, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc, mu\u00f4n v\u00e0n ch\u1edb c\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00f2ng th\u1eafc m\u1eafc, k\u1ef3 th\u1ecb l\u1eabn nhau. Kh\u00f4ng m\u1ed9t gi\u00e2y l\u00e1t n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00ean l\u1eddi ta d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1edf t\u1eadn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, ph\u1ea3i gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau m\u00e0 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c, \u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t thi\u1ebft y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 th\u1ea7n c\u00f4ng, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1ed9 l\u00e0 th\u1ee9 v\u00f5 kh\u00ed r\u1ea5t tr\u1ed9i. Ta mu\u1ed1n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n m\u1ed7i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh l\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn, n\u00ean \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t nghi\u00eam gi\u1ee5c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u. N\u1ebfu \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec 2 h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 th\u1ea7n c\u00f4ng, t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u1eadn theo \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 m\u1ed7i h\u1ea1ng 30, 40 c\u1ed7, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec1u 100, 200 ph\u00e1t, duy s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, th\u1ec3 ch\u1ea5t h\u01a1i n\u1eb7ng, v\u1eady ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ho\u1eb7c v\u1eadn \u0111em \u0111i cho c\u1ee9 t\u00f9y ti\u1ec7n, l\u1ef1a t\u00ednh. C\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn, khi chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111i, n\u00ean tr\u00edch l\u1ea5y voi \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 ch\u1edf \u0111i, ho\u1eb7c giao cho nh\u1eefng k\u1ebb t\u00f2ng chinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1eafm, nh\u01b0 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n phu \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi \u0111\u1ebfn tr\u1eadn, b\u1eafc s\u00fang h\u01b0\u1edbng v\u00e0o gi\u1eb7c, sai ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ecfi nh\u1eb1m ch\u1ed7 ng\u00f4i sao l\u00e0m \u0111\u00edch m\u00e0 b\u1eafn, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00fang, h\u1ec5 tr\u00fang th\u00ec di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, gi\u1eb7c t\u1ea5t thua m\u00e0 quan qu\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 to\u00e0n th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u0111\u1ed3 qu\u00e2n nhu v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng trong qu\u00e2n, c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y voi v\u00e0 binh l\u00ednh \u1ea5y ra s\u1ee9c \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7, \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng mau ch\u00f3ng \u0111i nhanh th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n l\u1ef1c, m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh s\u1ebd th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn g\u1ea1o k\u00e9m ! L\u1ea1i v\u00ec Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, chuy\u1ec3n v\u1eadn th\u00f3c g\u1ea1o v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 kh\u0103n. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n cho thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 3\/10, th\u00f3c t\u00f4 ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 15, th\u1ee9 16 m\u1edbi thu.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u1eeb Ninh B\u00ecnh v\u1ec1 Kinh v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>Vua y\u00ean \u1ee7i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, may \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh kh\u1ecfe, ta r\u1ea5t m\u1eebng, nh\u01b0ng c\u00f2n lo r\u1eb1ng th\u1ee7y th\u1ed5 b\u1ea5t ph\u1ee5c, ho\u1eb7c tr\u1edf th\u00e0nh c\u0103n b\u1ec7nh. K\u1ec3 ra, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i mu\u1ed1n y\u00eau vua, n\u00ean y\u00eau th\u00e2n m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc. T\u1eeb ng\u01b0\u01a1i tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u n\u00ean kh\u00e9o t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng l\u1ea5y m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n d\u00f9ng cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u00f2n nh\u01b0 d\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1ee7a kho, ta kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>Vua sai vi\u1ec7n Th\u00e1i y c\u00e1c y ty chia \u0111i c\u00e1c qu\u00e2n x\u00e1, \u0111\u1ec3 ch\u1eefa cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh. L\u1ea1i sai th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa, th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Quy\u1ec1n tuy\u00ean chi\u1ebfu ch\u1ec9 y\u00ean \u1ee7i v\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh binh \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y qu\u00e2n v\u1ec1, \u0111\u1ee3i l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, H\u1ed9 ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hy cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00e2n th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed n\u1eefa, n\u00ean l\u00fac \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 thi\u1ebfu ti\u00eau\u201d. L\u0169 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ec1n \u00e2n th\u01b0\u1edfng l\u00e0 ta th\u1ec3 t\u1ea5t \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho \u01b0u h\u1eadu th\u00eam, ch\u1ee9 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd n\u00e0o n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 l\u1ea5y ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng \u1ea5y chi\u1ebft tr\u1eeb v\u00e0o l\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng ? Hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n \u0111i t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u0103n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, nay l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c s\u01a1 su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ta v\u1eabn y\u00eau nu\u00f4i qu\u00e2n l\u00ednh\u201d. B\u00e8n gi\u00e1ng ch\u1ee9c Nguy\u00ean Hy xu\u1ed1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng b\u1ec7nh binh c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng xa x\u00f4i, kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi nu\u00f4i n\u1ea5ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u00e8n sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u1edf Thanh Hoa, L\u00ea Nguy\u00ean Hy \u1edf Ninh B\u00ecnh, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u ch\u00ednh m\u00ecnh th\u00e2n h\u00e0nh xem x\u00e9t, ph\u00e0m thu\u1ed1c thang, ch\u00e8, c\u01a1m, c\u00e1, mu\u1ed1i \u0111\u1ec1u do Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cung c\u1ea5p, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u1ea5t c\u1ea3, v\u00e0 li\u1ec7u v\u00e1t l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng s\u0103n s\u00f3c cho h\u1ecd\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111i \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 B\u1eafc K\u1ef3, c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 xong, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e3 h\u00e1t kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n, binh, d\u00f5ng, \u0111i t\u00f2ng chinh, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho \u0103n y\u1ebfn, y\u00ean \u1ee7i, khen th\u01b0\u1edfng. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 : c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f2n thu\u1ed9c ch\u1ee9c th\u1ea5p, sau n\u00e0y x\u00e9t danh s\u00e1ch, b\u00e0n c\u00f4ng tr\u1ea1ng, c\u0169ng ch\u1ec9 li\u1ec7u cho gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c th\u00f4i, sao b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 h\u1ecd chi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. V\u1eady, sai x\u00e9t c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00f4ng k\u1ec3 quan ch\u1ee9c cao hay th\u1ea5p \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 hay ch\u01b0a th\u1ef1c th\u1ee5, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, nh\u1eefng l\u00ednh do Kinh ph\u00e1i \u0111i th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, nh\u1eefng l\u00ednh thu\u1ed9c c\u00e1c v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>S\u00e9t \u0111\u00e1nh n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh, tr\u00ean n\u00fai b\u1ed1c l\u1eeda. Gi\u00e2y l\u00e1t m\u01b0a xu\u1ed1ng, l\u1eeda li\u1ec1n t\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNg\u1ef1 B\u00ecnh ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ean n\u00fai, c\u0169ng nh\u01b0 t\u00ean s\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 n\u00fai Ng\u1ef1 H\u00e0, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 ng\u1ef1 m\u00e3, ng\u1ef1 t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 voi, ng\u1ef1a nh\u00e0 vua th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u00e9t \u0111\u00e1nh ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb y\u00eau qu\u00e1i, c\u00f3 khi c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd, th\u00ec s\u00e9t \u0111\u00e1nh \u1edf n\u00fai Ng\u1ef1 B\u00ecnh, bi\u1ebft \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00f2ng tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng y\u00eau ?\u201d.<\/p>\n<p>Sai quan \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m k\u00e9n ch\u1ecdn gi\u00e1m sinh l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc gi\u1ecfi giang, giao L\u1ea1i b\u1ed9, L\u1ec5 b\u1ed9 h\u1ed9i l\u1ea1i x\u00e9t h\u1ea1ch, chia t\u1eebng h\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean. H\u1ea1ng \u201c\u01b0u\u201d th\u00ec cho ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m \u0110i\u1ec3n b\u1ea1, h\u1ea1ng \u201cb\u00ecnh\u201d th\u00ec cho ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m \u0110\u00e3i chi\u1ebfu, h\u1ea1ng \u201cth\u1ee9\u201d th\u00ec cho theo h\u1ecdc t\u1eadp \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng \u201cli\u1ec7t\u201d, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5 Gi\u00e1m sinh. Gi\u00e1m th\u1ea7n b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua t\u1edbi coi ch\u1ea7u, h\u1ecfi Tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0m Tri huy\u1ec7n h\u01a1n 10 n\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean, \u00fd h\u1eb3n kh\u00f4ng kh\u00e9o th\u00f9 ph\u1ee5ng quan tr\u00ean, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5t nh\u1eafc cho ch\u0103ng\u201d. M\u1eadu th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cN\u01a1i th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, cho n\u00ean ch\u1eadm th\u0103ng \u0111\u00f3 th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea5n Ninh thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An y\u00ean l\u1eb7ng. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua sai r\u00fat qu\u00e2n tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf \u0111\u1ea5y v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Man \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa. Vua cho r\u1eb1ng Ph\u1ed1 C\u00e1t thu\u1ed9c t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu, l\u1ea1i g\u1ea7n Nguy\u00ean mi\u1ebfu ((1) Mi\u1ebfu th\u1edd Nguy\u1ec5n Kim (Tri\u1ec7u t\u1ed5) \u1edf l\u00e0ng Gia Mi\u00eau, huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, nay l\u00e0 huy\u1ec7n H\u00e0 Trung, t\u1ec9nh Thanh H\u00f3a.1), n\u00ean s\u1eeda sang l\u1eadp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb cho \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam ng\u1eb7t, b\u00e8n sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111em \u0111i xem \u0111\u1ea5t, ch\u1ecdn l\u1ea5y ch\u1ed7 h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1eb9p. R\u1ed3i h\u1ecdp c\u00e1c th\u1ee3 kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y \u0111\u1eafp \u1edf trang \u0110\u00f4ng B\u00ecnh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n), g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Man, ph\u00e1i 200 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang c\u00f3 lo\u1ea1n \u0111\u00e3 ph\u00e1i su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 2 c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, Th\u00e1i h\u00f9ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 l\u0169 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh D\u1ef1, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh \u1ea5t \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 100 l\u00ednh c\u01a1 \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng. V\u1ea3 l\u1ea1i ch\u1ed7 t\u1ec9nh h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ec1u l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm xa v\u1eafng, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u0169 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp d\u1ec5 l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady xin \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd \u1edf ch\u00e2u, \u0111\u1ed3n s\u1edf t\u1ea1i, tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn, chia ra canh ph\u00f2ng. V\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n, th\u1ea7n \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t m\u1ecf v\u00e0ng B\u1eb1ng Th\u00e0nh\u201d. (N\u0103m \u1ea5y, m\u1ecf n\u00e0y theo l\u1ec7, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i kh\u00e1m th\u1ef1c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u00eam ng\u1ea1ch thu\u1ebf).<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CI \u2013 101<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 th\u00e2n l\u0129nh h\u01a1n 600 bi\u1ec1n binh trong Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu qu\u00e2n t\u1eeb V\u1ecb Xuy\u00ean ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c. Tr\u01b0\u1edbc kia, ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ebft ch\u1ebf th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, chi\u00eau t\u1eadp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c ng\u1ee5y ch\u1ee9c, \u0111\u01b0a th\u01b0 d\u1ee5 th\u1ed5 ty gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Thu\u1eadn, h\u1eb9n c\u00f9ng c\u1eed s\u1ef1, Thu\u1eadn kh\u00f4ng theo, sai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y \u0111i b\u00e1o t\u1ec9nh. Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 c\u00f9ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t L\u01b0u B\u1ec9nh Trung \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cT\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, ph\u1ea3i \u0111i h\u00e0ng 15, 16 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng : n\u00fai khe xa c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f3 nh\u1ecdc ; xin x\u00e9t nh\u1eefng bi\u1ec1n binh n\u00e0o xa qu\u00ea qu\u00e1n, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho quan qu\u00e2n d\u1ef1 cu\u1ed9c \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c n\u00e0y ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng 1 th\u00e1ng v\u00e0 chu\u1ea9n c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n theo kh\u1ea9u ph\u1ea7n cho c\u00e1c th\u1ed5 binh \u1edf g\u1ea7n c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf xa. V\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u00f3 v\u1eadn t\u1ea3i nhi\u1ec1u g\u1ea1o v\u00e0o \u0111\u1ea5t ta, n\u1ebfu th\u1eadt \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi \u1ea5y th\u00ec khi \u0111i h\u00e0nh qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em theo nhi\u1ec1u b\u1ea1c l\u1ea1ng, t\u00f9y ti\u1ec7n mua \u0111\u1ec3 sung c\u1ea5p c\u00e0ng t\u1ed1t, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u1ea5y kh\u00f3 tin h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c ; c\u1ed1t \u1edf l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00e9o tr\u00f9 t\u00ednh, ho\u1eb7c t\u1ea3i \u0111i, ho\u1eb7c mua s\u1eb5n, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf lu\u00f4n lu\u00f4n kh\u00f4ng thi\u1ebfu l\u00e0 h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, t\u00e2u b\u00e1o : \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t b\u1ecb s\u1ea1t n\u1ee9t v\u00e0 \u0111\u00ea \u1edf x\u00e3 Ph\u00fa An, huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u1ee5c thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i \u1edf \u0111\u1ea7u d\u00f2ng b\u1ecb v\u1ee1, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u1ea1nh l\u1eafm, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng h\u1ed9, tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay vi\u1ec7c h\u1ed9 \u0111\u00ea v\u00e0 vi\u1ec7c ch\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u1ec1u tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ea3. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ra s\u1ee9c l\u00e0m, cho \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n v\u00e0 t\u1ed1t, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u00e3 giao cho chuy\u00ean gi\u1eef m\u1ed9t tr\u1ea5n \u1edf ngo\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u00e0n v\u1ee1, l\u1ea1i c\u00f3 h\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ea, nh\u01b0 nh\u1eefng t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, ch\u1ec9 v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u1edf h\u1ea1t l\u00e2n c\u1eadn tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, c\u0169ng b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i. Ta b\u1eadn l\u00f2ng, tr\u00f4ng ra B\u1eafc, c\u00e0ng th\u00eam s\u1edbm tr\u01b0a lo \u00e2u. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i x\u00e9t xem hi\u1ec7n nay m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc r\u00fat xu\u1ed1ng th\u1ebf n\u00e0o, l\u00faa m\u1ea1 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 c\u1ea5y gi\u1eb7m ch\u01b0a, vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n \u0111\u00e3 kh\u1eafp ch\u01b0a, v\u00e0 d\u00e2n gian c\u00f3 kh\u1ecfi \u0111\u00f3i r\u00e9t kh\u00f4ng. M\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn ti\u1ebft Thu ph\u00e2n th\u00e1ng 8 th\u00ec th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch tr\u1ecb h\u00e0. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, si\u00eang n\u0103ng t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ea1o l\u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb, ch\u0103m lo mong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb b\u00ecnh, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng hoang to\u00e0ng. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3, trong Kinh th\u00e0nh, ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y c\u1ea3. V\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb h\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u00f9 t\u00ednh ngh\u0129 t\u00ecm ch\u01b0\u1edbc hay ; l\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c cho quan l\u1ea1i s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u00fd s\u1eeda sang ph\u00f2ng gi\u1eef, kh\u1ed1n n\u1ed7i trong c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec \u00edt, k\u1ebb th\u1edd \u01a1 h\u1edd h\u1eefng th\u00ec nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 m\u1ed9t ni\u1ec1m l\u1ea7n l\u1eefa d\u1ef1a d\u1eabm kh\u00f4ng thi th\u1ed1 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o. N\u0103m nay th\u1ee7y tai lu\u00f4n x\u1ea3y, l\u00faa ru\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed5n h\u1ea1i. Xem t\u1edd t\u00e2u, ta xi\u1ebft bao \u0111au l\u00f2ng, g\u1ea1t n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Ta ngh\u0129 : th\u1eb9n m\u00ecnh nh\u1ecf m\u1ecdn \u1edf tr\u00ean mu\u00f4n d\u00e2n, bi\u1ebft s\u1eeda \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed h\u00f2a c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u01b0a l\u1ea1i cho, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf m\u1ed9t m\u00ecnh ta, m\u00e0 c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i gi\u1eef \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y vi\u1ec7c, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i. V\u1ea3 l\u1ea1i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, tai ho\u1ea1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1edfi c\u00e1c ch\u1ed7 c\u1eeda bi\u1ec3n, nh\u01b0 c\u1eeda Li\u00eau, c\u1eeda L\u00e1c \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, ng\u00e0y m\u1ed9t b\u1ed3i n\u00f4ng l\u00ean. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n ta ra s\u1eafc l\u1ec7nh b\u1ea3o ph\u1ea3i kh\u01a1i s\u00e2u, ng\u00e0y c\u00e0ng l\u00e0m ngh\u1ebdn l\u1ea5p th\u00eam, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u00e0nh l\u1ee5t ! M\u1ed9t khi n\u01b0\u1edbc [l\u0169] th\u00ecnh l\u00ecnh tr\u00fat xu\u1ed1ng, d\u00f9 s\u00f4ng l\u1edbn c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea3y th\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n tr\u00e0n ng\u1eadp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, th\u00e0nh ra v\u1ee1 \u0111\u00ea, l\u1ee5t n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0 v\u1eady h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5 c\u1ea3 cho n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng g\u00e2y n\u00ean tai v\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c ru ? Ta \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u00e1ch m\u00ecnh, ngh\u0129 l\u1ed7i, s\u1ee3 h\u00e3i, tu t\u1ec9nh, mong \u0111\u1ec3 k\u00e9o l\u1ea1i \u00fd tr\u1eddi, ch\u00f3ng \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng khu v\u1ef1c b\u1ecb tai n\u1ea1n, th\u00ec c\u1ee9u t\u1ebf \u01b0u h\u1eadu, h\u1ebft s\u1ee9c gi\u00fap \u0111\u1ee1, c\u1ed1t sao cho kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ph\u1ea3i m\u1ea5t ch\u1ed7 sinh s\u1ed1ng l\u00e0m \u0103n \u0111\u1ec3 mong nguy\u00ean kh\u00ed trong n\u01b0\u1edbc s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u201cDuy, l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 qua, nay n\u00ean s\u1edbm t\u00ednh k\u1ebf hay v\u1ec1 sau, c\u1ea7n l\u00e0m cho ch\u1ec9 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t l\u1ea7n, m\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u m\u00e3i m\u00e3i m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng y\u00ean s\u1ed1ng l\u1eb7ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed7 ta kh\u1ed5 t\u00e2m v\u00ec d\u00e2n v\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t c\u1ea7n k\u00edp tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cNay c\u1ea7n ph\u1ea3i hi\u1ec3u d\u1ee5 r\u00f5 cho c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh : N\u1ebfu ai c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch tr\u1ecb h\u00e0, \u0111\u1ec3 cho s\u00f4ng ch\u1ea3y thu\u1eadn l\u1ed1i, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u v\u1eefng b\u1ec1n, gi\u1eef n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u m\u00e3i kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n, chu\u1ea9n cho \u0111em h\u1ebft s\u1edf ki\u1ebfn l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eebng t\u1eadp \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, ta s\u1ebd ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u n\u00e0o \u0111\u00e1ng l\u1ea5y th\u00ec l\u1ea5y, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u th\u1ef1c s\u1ef1.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i th\u00ec n\u00ean gia t\u00e2m tr\u00f9 li\u1ec7u : nh\u1eefng ch\u1ed7 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ed3i n\u00f4ng, n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00e2u, nh\u1eefng s\u00f4ng nh\u1ecf v\u00e0 c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb ngh\u1ebdn l\u1ea5p, n\u00ean t\u00f9y th\u1ebf m\u00e0 khai \u0111\u00e0o. \u0110\u1ebfn c\u1ea3 s\u00f4ng v\u1eeba, s\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 chia x\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u1edf s\u00f4ng l\u1edbn, nh\u01b0 s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c, th\u00ec n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169, m\u00e0 kh\u01a1i th\u00eam r\u1ed9ng, ho\u1eb7c \u0111\u00e0o th\u00eam chi nh\u00e1nh kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft, x\u00f4 m\u1ea1nh c\u1ee7a mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du. \u0110\u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ta v\u1eabn lo ngh\u0129 t\u1edbi. Nay b\u00e8n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u x\u00e9t nghi\u1ec7m l\u1ea1i t\u00ecnh h\u00ecnh, t\u00ednh ngh\u0129 vi\u1ec7c l\u00e0m, ki\u1ebfn ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean. Ngo\u00e0i ra, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebf hay kh\u00e1c, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y, ta c\u0169ng ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng thu l\u01b0\u1ee3m \u0111\u1ec3 l\u00e0m, mong sao cho \u0111\u00ea v\u1eefng, s\u00f3ng y\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n y\u00ean \u1edf, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n b\u00f9 l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, \u0111em l\u1ea1i y\u00ean vui cho ngh\u00ecn mu\u00f4n n\u0103m sau. Phen n\u00e0y ta \u0111\u00e3 tha thi\u1ebft \u0111inh ninh, s\u1eb5n l\u00f2ng h\u1ecfi han, c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i trong, ngo\u00e0i c\u00f3 l\u00f2ng trung th\u00e0nh v\u00ec n\u01b0\u1edbc, n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd n\u00e0y, n\u00f3i th\u1eb3ng, kh\u00f4ng gi\u1ea5u. \u0110\u1ea5y l\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u1ebft l\u00f2ng trung \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ec1n, ta th\u1ef1c mong ch\u1edd nhi\u1ec1u l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, gi\u00e1 g\u1ea1o cao v\u1ecdt. Vua cho ho\u00e3n th\u00f3c t\u00f4 ch\u00ednh cung n\u0103m nay, \u0111\u1ebfn n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 15, th\u1ee9 16 m\u1edbi thu.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, ph\u00e0m bia ch\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ec1 kh\u1eafc ho\u1eb7c trong t\u1eb7ng h\u00e0m v\u0103n v\u00f5 c\u00f3 vi\u1ebft nh\u1eefng ch\u1eef t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, h\u1ea7u, b\u00e1, t\u1eed, nam, \u0111\u1ec1u n\u00ean x\u00f3a b\u1ecf \u0111i. Song ngh\u0129 r\u1eb1ng vi\u1ec7c tr\u1ea3i l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u00e3 ghi v\u00e0o l\u1ee5a, kh\u1eafc v\u00e0o g\u1ed7, \u0111\u00e1 n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i b\u1eaft \u0111\u1ed5i b\u1ecf \u0111i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1eadn r\u1ed9n. V\u1eady gia \u00e2n cho : Ph\u00e0m t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc tr\u00f3t \u0111\u00e3 \u0111em t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u c\u1ee7a \u00f4ng, cha vi\u1ebft v\u00e0o th\u1ea7n ch\u1ee7, bia ch\u00ed v\u00e0 c\u00e1c bia ch\u00ed \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 kh\u1eafc \u1edf \u0111\u1ec1n, ch\u00f9a, qu\u00e1n, v\u0169 cho \u0111\u1ebfn c\u1ea3 t\u1eb7ng h\u00e0m v\u0103n, v\u00f5, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169 ; duy v\u1ec1 v\u0103n t\u1ebf v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng h\u00f4 theo th\u00f3i c\u0169, \u0111\u1ec3 ch\u00ednh danh ph\u1eadn. V\u1eady \u0111em l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y th\u00f4ng d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ebf mi\u1ebfu vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh, h\u1eb1ng n\u0103m hai l\u1ea7n t\u1ebf v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu (l\u1ec5 ph\u1ea9m d\u00f9ng 1 tr\u00e2u, 1 l\u1ee3n, 1 m\u00e2m x\u00f4i). \u1edf Kinh th\u00ec quan v\u0103n Tam ph\u1ea9m, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, kh\u00e2m m\u1ea1ng l\u00e0m l\u1ec5. Phu \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u l\u1ea5y d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef h\u1ed9 v\u1ec7, mi\u1ec5n cho \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n, ch\u00e1u V\u1ecdng C\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n ((1) V\u1ecdng C\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n : b\u1ea7y t\u00f4i c\u00f3 c\u00f4ng theo Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc \u00e1nh sang Kinh th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c \u1edf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La (t\u1ee9c l\u00e0 Kinh th\u00e0nh B\u0103ng C\u1ed1c n\u01b0\u1edbc Th\u00e1i Lan ng\u00e0y nay).1), Th\u00e1i b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, l\u00e0m K\u1ef5 \u0111\u00f4 \u00fay.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean \u2013 Long b\u1ecb b\u1ec7nh d\u00e2ng s\u1edb xin c\u1eed ng\u01b0\u1eddi thay l\u0129nh vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n v\u1ec1 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c trong qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, m\u1edbi \u1ed5n th\u1ecfa n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ho\u1eb7c n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t, n\u1ebfu c\u00f2n \u0111i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, th\u00ec h\u1ec5 ng\u00e0y ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i l\u00ean b\u1ed9, \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m h\u1ec5 g\u1eb7p Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng c\u0169ng b\u1ea3o ph\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, l\u1ef1a t\u00ednh t\u00ecnh h\u00ecnh. N\u1ebfu Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng t\u1ef1 l\u0129nh b\u1ed9 binh ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho thay Phan V\u0103n Th\u00fay, sung l\u00e0m Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, l\u0129nh \u1ea5n, tri\u1ec7n, c\u1edd, b\u00e0i, cai qu\u1ea3n quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. L\u1eadp t\u1ee9c cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng thay Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u0129nh \u1ea5n, tri\u1ec7n, c\u1edd, b\u00e0i B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, cai qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. C\u0169ng chu\u1ea9n cho Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ea3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng. N\u1ebfu Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng cho \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u00e0 r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu, ph\u1ea3i t\u1ef1 qu\u1ea3n l\u0129nh l\u1ea5y, th\u00ec chu\u1ea9n cho v\u1eabn sung B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y. T\u1ee9c th\u00ec d\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng thay Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay, l\u0129nh \u1ea5n, tri\u1ec7n, c\u1edd, b\u00e0i, th\u1ed1ng l\u0129nh b\u1ed9 binh, h\u1ed9i ti\u1ec5u. \u0110\u1ea5y l\u00e0 c\u01a1 nghi vi\u1ec7c qu\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf xa m\u00e0 \u0111o\u00e1n ph\u1ecfng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng lao c\u0169, vi\u1ec7c tr\u1eadn m\u1ea1c v\u1ed1n \u0111\u00e3 quen th\u1ea1o, c\u1ea7n n\u00ean suy t\u00ednh k\u1ef9 h\u01a1n, li\u1ec7u cho \u1ed5n th\u1ecfa, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh coi c\u1ea3 qu\u00e2n th\u1ee7y, qu\u00e2n b\u1ed9, r\u1ed3i t\u1ee9c th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c tham t\u00e1n, s\u1edbm nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y h\u1ee3p ti\u1ec5u, mong sao s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng b\u1ec1 tr\u00ean ban cho. L\u1ea1i d\u1ee5 cho Phan V\u0103n Th\u00fay h\u1ec5 th\u1ea5y Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ho\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, l\u1eadp t\u1ee9c giao \u1ea5n, tri\u1ec7n, c\u1edd, b\u00e0i, chu\u1ea9n cho \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, y\u00ean t\u00e2m \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea Kim Tr\u1ee3 t\u1eeb Nam K\u1ef3 v\u1ec1, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrung qu\u00e2n ng\u1ee5y l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eebng khi\u1ebfn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quang mang \u0111\u1ec7 s\u1edb v\u0103n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9, xin l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, gi\u1ebft gi\u1eb7c, d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n [\u1edf qu\u00e2n th\u1ee9] cho r\u1eb1ng t\u00e2m t\u00edch [C\u00f4ng Tri\u1ec1u] ch\u01b0a r\u00f5 r\u1ec7t, c\u00f2n gi\u1eef Quang \u1edf trong qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb kia \u0111\u1ebfn l\u1ea7n n\u00e0y, b\u1ea5t lu\u1eadn trong l\u00f2ng n\u00f3 th\u1eadt hay gi\u1ea3, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady n\u00ean m\u1eadt d\u1ee5 cho l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng : m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em ngay t\u1edd s\u1edb c\u1ee7a C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u1ec7 v\u00e0o t\u00e2u l\u00ean ; m\u1ed9t m\u1eb7t y\u00ean \u1ee7i d\u1ee5 b\u1ea3o Ho\u00e0ng V\u0103n Quang, th\u01b0\u1edfng cho h\u1eafn 5 l\u1ea1ng ho\u1eb7c 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, r\u1ed3i l\u00e0m h\u1ecbch v\u0103n sai \u0111em v\u1ec1 giao cho Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u. H\u1ecbch v\u0103n \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cTh\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u nguy\u00ean l\u00e0 quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1ee9c b\u00e1ch, t\u1ea1m theo ngh\u1ecbch ph\u1ec9, nay \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, t\u1ef1 xin gi\u1ebft gi\u1eb7c, d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 soi x\u00e9t, bi\u1ebft r\u00f5 l\u00f2ng r\u1ed3i. N\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb danh m\u1ee5c trong b\u1ecdn n\u00f3, l\u1ea1i d\u00e2ng lu\u00f4n c\u1ea3 th\u00e0nh Phi\u00ean An, th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i t\u1ea5t c\u00f3 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu n\u1eefa\u201d. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb kia c\u1ea3m kh\u00edch, t\u1ef1 c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m, \u0111\u1ec3 s\u1edbm l\u1eadp c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Kim Tr\u1ee3 l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cNgh\u1ecbch Kh\u00f4i tr\u1ed9m gi\u1eef Phi\u00ean An, trong th\u00e0nh c\u00f3 voi kh\u00f4ng \u0103n m\u00e0 ch\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00e1n : \u201cVoi l\u00e0 v\u1eadt v\u00f4 tri, c\u00f2n bi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf, hu\u1ed1ng chi t\u00f4i \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u00e2n \u0111\u00e3i ng\u1ed9 \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p hay sao ? Th\u1ebf m\u00e0 trong khi s\u00e1u t\u1ec9nh b\u1ecb ch\u00ecm \u0111\u1eafm, kh\u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 l\u1ea5y m\u1ed9t ai ch\u1ecbu ch\u1ebft theo th\u00e0nh ! Th\u1eadm ch\u00ed l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c nu\u00f4i n\u1ea5ng ! Th\u1eadt \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9 cho h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, kh\u00f4ng b\u1eb1ng con voi n\u00e0y xa l\u1eafm !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng qua mom d\u00e0i bi\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, nh\u00e2n gi\u00f3 Nam to, chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng sang \u0111\u1eadu \u1edf v\u1ee5ng Phan Rang. Thuy\u1ec1n qu\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng c\u0169ng th\u1ea3 neo \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y. \u0110o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh qua \u0111\u1ebfn mom nh\u1ecf c\u0169ng b\u1ecb gi\u00f3 c\u1ea3n l\u1ea1i, ph\u1ea3i quay v\u1ec1 t\u1ea5n Phan Ri. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Nh\u00e0 vua sai \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n thi\u00eang c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, r\u1ed3i gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc n\u1ed5i to, thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn l\u00ean, b\u00e8n s\u1eafm \u0111\u1ee7 l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u1ec5 t\u1ea1. Vua l\u1ea1i nghe n\u00f3i t\u1ec9nh ph\u00e1i chuy\u00ean ch\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3 qu\u00e2n nhu r\u1ea5t nhanh, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 ban khen.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, Phan Phu, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p nay cho khai ph\u1ee5c. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho n\u00e2ng th\u00eam gi\u00e1 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn, ch\u1edb ti\u1ebfc ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang giao cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n : m\u1ed7i \u0111\u1ea1o 30 c\u00e1i h\u00e0o bao g\u1ea5m, 20 c\u00e1i \u00e1o v\u00e0 20 c\u00e1i qu\u1ea7n. Ph\u00e0m t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n, qu\u00e2n l\u00ednh h\u1ec5 ai h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1eafc l\u1ef1c h\u01a1n h\u1ebft th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1ea5y nh\u1eefng c\u00e1i \u1ea5y th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh theo \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Nam K\u1ef3, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 bi\u1ec1n binh \u1edf Kh\u00e1nh H\u00f2a, th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh Bi\u00ean \u2013 Long, t\u1ef1 r\u00fat lui ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, t\u1ecf ra s\u1ee3 h\u00e3i r\u1ee5t r\u00e8 ; bi\u1ec1n binh \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a kh\u00f4ng h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, c\u0169ng l\u00e0 h\u00e8n nh\u00e1t. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi ch\u1ee9c L\u00e3nh binh v\u00e0 quan t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y, l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng r\u00e8n luy\u1ec7n [qu\u00e2n l\u00ednh] cho quen, kh\u00f4ng d\u1ea1y b\u1ea3o cho nghi\u00eam t\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. V\u1eady, L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tr\u00ed ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu V\u0129 ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p ; th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Ph\u00f9ng Huy Gi\u1ea3ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean \u2013 Long, h\u1ed9i b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u1edbi Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng. Th\u00fay b\u1ec7nh th\u1ebf h\u01a1i b\u1edbt, m\u1edbi d\u00e2ng s\u1edb xin c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i trong qu\u00e2n, g\u01b0\u1ee3ng b\u1ec7nh l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u00fay l\u1ea1i n\u00f3i g\u00e2n \u0111\u00e2y d\u00f2 th\u00e1m nghe th\u1ea5y : thuy\u1ec1n gi\u1eb7c t\u1ee5 nhi\u1ec1u \u1edf C\u1ea7n Gi\u1edd, C\u1ea9m Ph\u00e1i v\u00e0 tr\u1ea1m s\u00f4ng Bi\u00ean L\u1ec5. Ch\u00fang l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u00e1c ch\u1ed7 t\u1ea5n th\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng, Long H\u01b0ng ; c\u00f2n t\u1ec9nh l\u1ef5 Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 c\u00e1c x\u1ee9 \u0110\u1ed3ng M\u00f4n th\u00ec gi\u1eb7c sai b\u00e8 \u0111\u1ea3ng chi\u1ebfm gi\u1eef, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u1ee5c. L\u1ea1i s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Giao Kh\u1ea9u (tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ea3o C\u00e2u Gi\u1ed1c Ng\u01b0) \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu s\u00f4ng l\u1edbn thu\u1ed9c Phi\u00ean An, tr\u00ean \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u1eb7t s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, ngang s\u00f4ng bu\u1ed9c x\u00edch s\u1eaft. Ch\u00fang l\u1ea1i chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u b\u00e8 ch\u1edf c\u1ee7i, c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u1eabn h\u1ecfa, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cth\u1ea3o long \u0111\u1ed3\u201d, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u01b0\u1edbc ch\u1ed1ng c\u1ef1. Ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u1edf kho hai t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac d\u00e2n phu l\u1ee5c t\u1ee5c chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u1ec1 Phi\u00ean An. V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u0169 gi\u1eb7c tuy \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n b\u1ecb thua, nh\u01b0ng b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c t\u1eeb th\u1ee7 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u1ee9 ph\u1ea1m v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft, n\u00ean v\u1eabn c\u00f2n hung h\u0103ng r\u00f4ng r\u1ee1, m\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t Phi\u00ean An, nhi\u1ec1u l\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111ang ch\u1ea1y \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf, n\u00ean ch\u1ec9 \u0111em b\u1ed9 binh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec l\u0169 gi\u1eb7c c\u00f2n c\u00f3 qu\u00e2n th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a l\u1eabn nhau. V\u1eady xin \u0111\u1ee3i c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ee7y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, s\u1ebd c\u00f9ng h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c sai t\u01b0\u1edbng chuy\u00ean c\u1ea7m quy\u1ec1n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1ea5y ph\u1ea3i n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n th\u00eam l\u00ean, \u0111\u1ed9ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i h\u1ee3p v\u1edbi c\u01a1 nghi, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3.<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc kia, Phan V\u0103n Th\u00fay t\u00e2u n\u00f3i b\u1ec7nh n\u1eb7ng, xin ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi thay, nay l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ec7nh h\u01a1i \u0111\u1ee1, xin c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc sau m\u1ed7i l\u00fac m\u1ed9t kh\u00e1c ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ec7nh t\u00ecnh n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n tr\u1ea7m tr\u1ecdng, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i xin c\u1eed t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c \u0111\u1ebfn nay ; n\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u00e2u xin r\u1ed3i, sao l\u1ea1i v\u1ed9i v\u00e0ng xin \u1edf l\u1ea1i. V\u00e0 \u0111\u1ea1i binh hai l\u1ea7n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, thanh th\u1ebf qu\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u1eebng l\u1eaby to, ai c\u0169ng \u0111\u1ec1u mong gi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng, l\u1ea1i tr\u00f9ng tr\u00ecnh k\u00e9o d\u00e0i, l\u00e0m nh\u1ee5t m\u0169i s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a qu\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd r\u1ed7i, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00e1ch ph\u00f2ng b\u1ecb, \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch. L\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft chia c\u01a1 binh theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 qu\u00e2n b\u1ed9 c\u1ee7a gi\u1eb7c, ph\u00e1i v\u00e1t binh thuy\u1ec1n, \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u00e1nh l\u1ea5y thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, cho n\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edfn nh\u01a1 tr\u00ean s\u00f4ng, t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i. V\u00e0 quan qu\u00e2n l\u1ea7n sau \u0111\u00e3 th\u1eafng tr\u1eadn to, sao kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u00eam, l\u1ea9n tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng th\u1ebf, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i tan v\u1ee1, qu\u00e2n ta xuy\u00ean qua r\u1eebng, t\u1ea7m n\u00e3, gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea1y, t\u1ea5t nhi\u00ean b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, v\u00e0 thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft thuy\u1ec1n b\u00e8, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long, sao kh\u00f4ng l\u1eadp th\u00e0nh l\u0169y \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c ch\u1ed1ng gi\u1eef ? V\u00e0, c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m ph\u1ea3n, th\u00e2n th\u00edch chia l\u00eca, l\u1eafm ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, v\u1eady m\u00e0 l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00f2n hung h\u0103ng, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf l\u00f2ng m\u1ea1nh d\u1ea1n ti\u1ebfn l\u00ean c\u1ee7a quan qu\u00e2n ? Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang.<\/p>\n<p>V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c : B\u00e2y gi\u1edd Phan V\u0103n Th\u00fay n\u00ean t\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c, n\u1ebfu b\u1ec7nh c\u00f2n h\u01a1i n\u1eb7ng th\u00ec chu\u1ea9n cho theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng ; n\u1ebfu \u0111\u00e3 h\u01a1i kh\u00e1, th\u00ec sau khi \u1ed1m n\u1eb7ng, c\u0169ng kh\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c th\u00ec x\u00e9t xem l\u1ea7n n\u00e0y, n\u1ebfu Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng t\u1ef1 l\u0129nh th\u1ee7y qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng thay l\u0129nh b\u1ed9 binh th\u00ec chu\u1ea9n cho Phan V\u0103n Th\u00fay hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng b\u00e0n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 binh ; n\u1ebfu Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng thay l\u0129nh b\u1ed9 binh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng thay l\u0129nh th\u1ee7y qu\u00e2n, th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho Phan V\u0103n Th\u00fay hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, b\u00e0n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ee7y qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng \u1edf trong qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n c\u1edd, b\u00e0i, \u1ea5n, tri\u1ec7n th\u00ec giao cho Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ho\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u0129nh gi\u1eef.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0, nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ch\u1eafc \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long, chia \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn, ho\u1eb7c s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n 30 c\u1ed7, l\u01b0\u1ee3ng v\u00e1t 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, 1 Qu\u1ea3n c\u01a1, 600 hay 700 bi\u1ec1n binh, 8 th\u1edbt voi \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 \u0111\u1ed1c th\u00fac quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1eb3ng ti\u1ebfn, h\u1ee3p s\u1ee9c nhau c\u00f9ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cNghe n\u00f3i gi\u1eb7c k\u1ebft b\u00e8 kh\u00f3a li\u1ec1n l\u1ea1i, mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u1ed3 d\u1eabn l\u1eeda, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng th\u1ee7y qu\u00e2n [c\u1ee7a quan qu\u00e2n], ta v\u1ed1n bi\u1ebft c\u00e1c s\u00f4ng \u1edf h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u1edbn l\u1ea1i s\u00e2u, n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u s\u1edbm h\u00f4m l\u1ea1i ch\u1ea3y k\u00edp, gi\u1eb7c kia ph\u1ecfng mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh h\u1ecfa c\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f3 l\u1ea5y g\u00ec che k\u00edn s\u00f4ng m\u00e0 xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu gi\u1eb7c l\u1ea5y v\u00e0i ch\u1ee5c c\u00e1i b\u00e8, bu\u1ed9c li\u1ec1n l\u00e0m m\u1ed9t, th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y xo\u00e1y m\u1ea1nh, th\u1ebf t\u1ea5t v\u01b0\u1edbng v\u00edu qu\u1ea5n l\u1ea5y nhau, kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c tr\u00f4i \u0111i, gi\u1ea1t v\u00e0o b\u1edd. N\u1ebfu th\u1ea3 lung tung, ch\u1ed7 c\u00f3, ch\u1ed7 kh\u00f4ng, chung quy c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ch\u1ee7 ch\u1ed1t trong vi\u1ec7c h\u00e0nh binh l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, tuy b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i lo xa qu\u00e1, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean g\u1eb7p vi\u1ec7c, l\u1ea1i khinh th\u01b0\u1eddng, h\u1edd h\u1eefng. L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ed1ng l\u0129nh th\u1ee7y qu\u00e2n, khi ti\u1ebfn v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, n\u00ean ch\u1ecdn ch\u1ed7 m\u00e0 \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ra hi\u1ec7u l\u1ec7nh, \u0111\u1ec3 trong qu\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. L\u00fac ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, n\u1ebfu gi\u1eb7c [th\u1ea3 b\u00e8] ph\u00f3ng l\u1eeda cho tr\u00f4i xu\u1ed1ng, th\u00ec qu\u00e2n ta n\u00ean ti\u1ebfn hay d\u1eebng, ph\u1ea3i n\u00ean k\u1ef9 c\u00e0ng t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc c\u01a1 nghi, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e2m s\u1ef1 b\u1ed1i r\u1ed1i. N\u1ebfu gi\u1eb7c ph\u00f3ng b\u00e8 l\u1eeda r\u1ea3i r\u00e1c, kh\u00f4ng d\u00e2y bu\u1ed9c li\u1ec1n l\u1ea1i, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ef1a theo ch\u1ed7 h\u1edf m\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean ; n\u1ebfu c\u00f3 kh\u00f3a li\u1ec1n l\u1ea1i th\u00ec n\u00ean \u0111i theo hai b\u00ean, ho\u1eb7c d\u00f9ng b\u00faa l\u1edbn, dao s\u1eafc \u0111\u1ec3 ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t d\u00e2y bu\u1ed9c, ho\u1eb7c d\u00f9ng \u0111inh ba c\u00f3 c\u00e1n d\u00e0i \u0111\u1ec3 g\u1ea1t b\u00e8 l\u1eeda c\u1ee7a n\u00f3 ho\u1eb7c do \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, qu\u1ea5y r\u1ed1i ph\u00eda sau gi\u1eb7c, th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 khi gi\u1eb7c nh\u00e2n l\u00fac chi\u1ec1u gi\u00f3 thu\u1eadn, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc xu\u00f4i, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh qu\u00e2n ta, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i ph\u00f3, th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean xem x\u00e9t \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i tr\u00ean m\u00e0 d\u00f9ng cho kh\u00e9o. C\u00f2n \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda ta m\u00e0 n\u00f3i, n\u00ean \u0111\u1ee3i t\u1edbi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u con n\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c \u0111\u1ea1i binh theo sau m\u00e0 \u0111\u1ebfn, ho\u1eb7c th\u1ee7y tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00f3, ho\u1eb7c gi\u00f3 to m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u, n\u00ean x\u00e9t nghi\u1ec7m k\u1ef9 : n\u1ebfu gi\u00f3 to h\u01a1n n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng m\u00e0 l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1ef1a theo gi\u00f3 ; ho\u1eb7c n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean g\u1ea5p h\u01a1n gi\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u m\u00e0 l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1ef1a theo n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u ; ho\u1eb7c v\u00ec m\u00f9a thu m\u01b0a d\u1ea7m \u1ea9m \u01b0\u1edbt qu\u00e1, gi\u1eb7c kh\u00f3 ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec nh\u00e2n \u01b0u th\u1ebf \u1ea5y, ti\u1ebfn mau m\u00e0 \u0111\u00e1nh, t\u1ea5t \u0111\u00e1nh th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c n\u00e0y, do ta ngh\u0129 t\u1edbi, n\u00ean d\u1ee5 cho l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft. Ngo\u00e0i ra, c\u00f2n nhi\u1ec1u m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc h\u01a1n, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e0n h\u1ecfi cho r\u1ed9ng, g\u1eb7p vi\u1ec7c, bi\u1ebft lo l\u1eafng ; kh\u00e9o m\u01b0u t\u00ednh cho th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u01b0ng n\u1eafm \u0111\u1ee7 thi\u00ean th\u1eddi, \u0111\u1ecba l\u1ee3i, nh\u00e2n h\u00f2a, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 m\u1ea5t ba m\u00f3n \u1ea5y, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea5t th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, \u0111\u00e3 th\u1eafng nhi\u1ec1u l\u1ea7n, n\u1ebfu nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y, \u0111\u00e1nh d\u1ea5n m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Phan V\u0103n Th\u00fay l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh, h\u00e1 kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1edbi \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, m\u00e0 l\u1ea1i cho d\u1eebng qu\u00e2n l\u00e2u, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch l\u1eafm! Ch\u1eb3ng qua h\u1eafn mu\u1ed1n \u0111\u1ee3i sau khi th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e3 th\u1eafng r\u1ed3i, m\u1edbi nh\u00e2n \u0111\u00e0 \u1ea5y \u0111em b\u1ed9 binh \u0111\u00e1nh, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m s\u1eb5n \u0111\u1ec3 cho c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a th\u1ea5t th\u1ee7, t\u01b0\u1edbng s\u0129 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn, t\u00ecnh r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ng\u00e0y n\u00e0o l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5 s\u1ee9c ngay cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn \u1ea5y, t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u thu nh\u1eb7t l\u1ea5y h\u00e0i c\u1ed1t \u0111\u01b0a qu\u00e0n \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, r\u1ed3i l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd tra r\u00f5 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5c d\u1ee5ng con ch\u00e1u c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y. L\u1ea1i l\u1eadp m\u1ed9t \u0111\u00e0n s\u1edf \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng gi\u1eefa \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a, Phan V\u0103n Song v\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn, d\u01b0\u1edbi b\u00e0y b\u00e0n th\u1edd bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn, s\u1eafm \u0111\u1ee7 d\u00ea, l\u1ee3n, b\u00f2 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 ph\u1ea9m, \u0111\u01b0a b\u1ecdn gi\u1eb7c ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0n, m\u1ed5 l\u1ea5y tim gan \u0111em t\u1ebf \u0111\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng c\u0103m gi\u1eadn [cho c\u00e1c t\u1eed s\u0129]. L\u1ea1i t\u00ecm \u0111\u1ea5t l\u1eadp mi\u1ebfu, m\u1ed7i n\u0103m t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1edbn g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, ph\u00e1i 4 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 200 bi\u1ec1n binh trong qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m \u0111i theo vi\u00ean th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 coi gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 huy\u1ec7n Thi\u00ean B\u1ea3n ((1) Sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 V\u1ee5 B\u1ea3n thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh.1), huy\u1ec7n \u00fd Y\u00ean v\u00e0 huy\u1ec7n Phong Doanh, \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u1ea5p tr\u0169ng, b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n \u1ee9, d\u00e2n gian c\u00f3 v\u1ebb k\u00e9m \u0111\u00f3i. V\u1eady \u0111\u00e3 t\u1ea1m chi ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u1ebfu c\u00f2n ng\u1eb7t ngh\u00e8o c\u1ea7n thi\u1ebft th\u00ec l\u1ea5y th\u00eam g\u1ea1o kho \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p cho. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i ta xem l\u1ecbch n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] th\u1ea5y hai ti\u1ebft L\u1eadp xu\u00e2n v\u00e0 V\u0169 th\u1ee7y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 qua r\u1ed3i, kh\u00f4ng \u1edf v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang\u00a0 n\u0103m \u1ea5y, cho r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u00f3 tai bi\u1ebfn, nay qu\u1ea3 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Ra m\u1ec7nh l\u1ec7nh r\u1eb1ng : \u0110\u1ec3 kh\u1ea3o c\u00f4ng c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c khuy\u00ean d\u00e2n gi\u00fap d\u00e2n l\u00e0m ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng d\u00e2u, x\u00e9t xem ai si\u00eang, ai l\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c th\u0103ng, gi\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ee1 \u0111\u00ea, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n t\u1edbi, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ecb h\u1ea1i. Ngay nh\u1eefng t\u1ec9nh \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n nh\u01b0 Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, gi\u00e1 g\u1ea1o c\u0169ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 cao v\u1ecdt. Ta b\u00e8n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u th\u1ee9c \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 cho th\u1eeba th\u00e3i th\u00ec gi\u00e1 g\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u00e0y c\u00e0ng cao l\u00ean, d\u00e2n t\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u1eabn b\u00e1ch. \u0110\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu. \u0110\u1ed1i v\u1edbi n\u0103m t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o r\u1ed3i. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Ba ((2) Thanh Ba : t\u1ee9c Thanh Hoa.2), Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00ean t\u1eadn t\u00e2m v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n. Ph\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f3 nghi\u1ec7p ch\u1ee7, \u0111i\u1ec1n h\u1ed9 ((1) Nghi\u1ec7p ch\u1ee7 : l\u00e0 ch\u1ee7 c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nh\u00e0 c\u1eeda.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110i\u1ec1n h\u1ed9 : l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i thu\u00ea ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00e0y c\u1ea5y.1) tr\u00f4ng coi, th\u00ec [c\u00e1c quan] c\u1ea7n ph\u1ea3i khuy\u00ean b\u1ea3o nhi\u1ec1u c\u00e1ch khi\u1ebfn h\u1ecd h\u1ebft s\u1ee9c ch\u0103m vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng d\u00e2u ; c\u00f2n quan \u0111i\u1ec1n, quan th\u1ed5 v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang th\u00ec c\u00e1c quan ph\u1ea3i chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o t\u00fang, sai tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u c\u00e1c th\u1ee9 l\u00faa, khoai \u0111\u1eadu, c\u1ee7 m\u00e0i v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 v\u1eadt l\u1ef1c \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng c\u1ea5y, th\u00ec cho vay ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o t\u1edbi sau khi l\u00faa ch\u00edn r\u1ed3i ph\u1ea3i tr\u1ea3 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00fang s\u1ed1 \u0111\u00e3 vay tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n, \u0111\u1ec3 n\u0103m sau v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c tr\u1ed3ng c\u1ea5y, cho sinh l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n li\u1ec1n l\u1ea5y vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0m m\u1ee9c kh\u1ea3o c\u00f4ng ; ai hay khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ec3 c\u00e1c s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u00e3 tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba nhi\u1ec1u, l\u00e0m cho gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb m\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ee7 \u0103n, th\u00ec do th\u01b0\u1ee3ng ty x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd chu\u1ea9n cho l\u00e0 b\u1eadc th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea3o, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i theo th\u1ee9 b\u1eadc. Th\u1ee9 \u0111\u1ebfn vi\u00ean quan n\u00e0o ch\u0103m vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch gi\u00fap \u0111\u1ee1 d\u00e2n tr\u1ed3ng c\u1ea5y, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u c\u01a1 ; tuy gi\u00e1 g\u1ea1o kh\u00f4ng h\u1ea1 xu\u1ed1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i cao l\u00ean, s\u1ebd chu\u1ea9n cho l\u00e0 trung kh\u1ea3o ; s\u1ebd li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng cho l\u00ean c\u1ea5p ho\u1eb7c k\u1ef7 l\u1ee5c. C\u00f2n vi\u00ean quan n\u00e0o l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, l\u01a1 m\u01a1 kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u00ec, ho\u1eb7c l\u1ea1i c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 kh\u00e1c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho h\u1eb7c t\u00e2u c\u00e1ch b\u00e3i, v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i t\u00f9y theo n\u1eb7ng hay nh\u1eb9.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean, ph\u00e0m h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Kinh th\u00ec gia t\u00e2m khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ; c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n th\u1ed5 th\u00ec b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i g\u00f2 b\u00f3 khe kh\u1eaft, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m cho h\u1ecd s\u1ee3 h\u00e3i hoang mang ch\u0103ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho Kinh s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ed7 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, n\u00ean c\u1ea7n khuy\u1ebfn n\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, b\u00e8n sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng \u1edf n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch ((2) Ph\u1ee5 qu\u00e1ch : c\u0169ng nh\u01b0 ch\u1ed7 ngo\u1ea1i \u00f4 ho\u1eb7c ngo\u1ea1i ch\u00e2u th\u00e0nh.2), trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, chu\u1ea9n cho c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n c\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u1ee9 l\u00faa v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 thi\u1ebfu v\u1ed1n th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho vay. C\u00f2n ch\u1ed7 nh\u00e0 quan, tr\u1ea1i qu\u00e2n v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh, chu\u1ea9n cho vi\u00ean Kinh do\u00e3n thu\u00ea d\u00e2n tr\u1ed3ng c\u1ea5y, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi g\u1eb7t h\u00e1i xong, th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ed1 v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u1ea5p v\u00e0 gi\u00e1 thu\u00ea c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec \u0111\u1ec3 cho \u0103n d\u00f9ng. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1ef1 c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c kh\u00f4ng mu\u1ed1n vay v\u1ed1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n. Song ngh\u0129 l\u1ea1i h\u1ecd xa nh\u00e0, xa qu\u00ea, l\u01b0ng s\u1ee9c l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i ! V\u1eady gia \u00e2n cho chi\u1ec3u theo l\u1ec7 qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf Kinh \u0111i th\u00fa, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n m\u1ed9t l\u1ea7n, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay. L\u1ea1i, qu\u00e2n l\u00ednh trong T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 ((3) T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 : c\u01a1 binh s\u1eed d\u1ee5ng voi tr\u1eadn.3), tuy qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc nh\u01b0ng c\u1ee1i voi ch\u0103n voi kh\u00f3 nh\u1ecdc, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 l\u00ednh kh\u00e1c, v\u1eady chu\u1ea9n cho c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7 c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o\u201d.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 ban bi\u1ec1n binh trong qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh (t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An tr\u01b0\u1edbc kia chia 2 ban, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 ban ; t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh tr\u01b0\u1edbc kia chi 3 ban, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 ban).<\/p>\n<p>Sai T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3 s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i nh\u1eefng bi\u1ec1n binh do c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c ; c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng ; c\u00e1c c\u01a1 t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec1u d\u1ed3n l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 Ph\u00fa d\u0169ng ; c\u00e1c c\u01a1 t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u1ec1u d\u1ed3n l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 H\u00f2a d\u0169ng ; c\u00e1c c\u01a1 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u d\u1ed3n l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 Thu\u1eadn d\u0169ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u tr\u00edch l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 l\u00e0m qu\u1ea3n vi\u00ean, nh\u1eadn l\u0129nh \u0111em \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Sau khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd cho tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 v\u1edbi danh hi\u1ec7u c\u0169.<\/p>\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ra ngo\u00e0i, ho\u1eb7c ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng, v\u1ec1 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o theo l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho l\u0129nh \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i. L\u00fac th\u01b0\u1eddng, v\u00f4 s\u1ef1, nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 ph\u1ea3i ; nh\u01b0ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t kh\u00f3. V\u1eady, ph\u1ea3i n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t phen ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho th\u00edch \u0111\u00e1ng. Xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, quan Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb ph\u1ea9m, kh\u00f4ng c\u1ee9 v\u0103n hay v\u00f5, \u0111\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 1 th\u00e1ng. Nh\u1ea5t ph\u1ea9m, m\u1ed7i vi\u00ean 10 quan, Nh\u1ecb ph\u1ea9m, 6 quan ; h\u00e0ng v\u0103n Tam ph\u1ea9m sung ch\u1ee9c Tham t\u00e1n ho\u1eb7c T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i vi\u00ean 3 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. V\u0103n : T\u1ee9, Ng\u0169 ph\u1ea9m ; v\u00f5 : Ch\u00e1nh Ph\u00f3 l\u00e3nh binh, Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1, m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u 2 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ngo\u00e0i ra v\u0103n t\u1eeb L\u1ee5c, Th\u1ea5t ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f2n th\u1eeba ra, xin cho th\u00e2n nh\u00e2n \u1edf nh\u00e0 l\u0129nh ri\u00eang, ho\u1eb7c khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i l\u0129nh ri\u00eang, ho\u1eb7c ng\u00e0y \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, truy l\u0129nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i L\u00e3nh binh m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 5 quan, Qu\u1ea3n v\u1ec7 4 quan, Qu\u1ea3n c\u01a1 3 quan, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 2 quan, h\u1ea1ng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng kh\u00f4ng t\u1edbi 2 quan th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 1 quan 5 ti\u1ec1n. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 n\u0103m nay.<\/p>\n<p>B\u00e0n x\u00e9t v\u1ec1 chi\u1ebfn c\u00f4ng d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, Thanh Ba (Thanh Hoa), S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a. Oai c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, nh\u01b0 s\u1ea5m \u0111\u1ed9ng gi\u00f3 lay : th\u1ee7 ph\u1ea1m gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 th\u00e0nh. C\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tham t\u00e1n \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u00f4ng ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao kh\u00f3 nh\u1ecdc. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 T\u1ea1 Quang c\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 x\u00f4ng pha hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Chi N\u00ea, r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m, Th\u1ea1ch Bi, s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 l\u0169 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng \u0111em tr\u1ecb t\u1ed9i. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb c\u1eeb kh\u00f4i, qu\u00e9t s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t, c\u00f4ng lao th\u1eadt \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. V\u1eady phong T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m V\u0169 Lao t\u1eed, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u00e0 An Ch\u00ed nam v\u00e0 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia 1 c\u1ea5p ;<\/p>\n<p>\u201cT\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c chia nhau \u0111i ch\u1eb7n gi\u1eb7c \u1edf Th\u1ea1ch Bi, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u \u0110\u00e0 B\u1eafc, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Ph\u1ea1m Do\u00e3n D\u0169ng, l\u00e0m cho ch\u1ed7 \u1ea5y y\u00ean \u1ed5n ph\u1eb3ng l\u1eb7ng ;<\/p>\n<p>\u201cTham t\u00e1n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho H\u01b0ng H\u00f3a, l\u1ea1i chia qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u \u1edf Thanh Xuy\u00ean, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c ;<\/p>\n<p>\u201cTh\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n \u0111\u00e3 ch\u1ed1ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4 th\u00e0nh, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111i ti\u1ec5u \u1edf V\u0103n B\u00e0n, l\u00e0m cho t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Th\u1ecbnh, th\u1ebf c\u00f9ng ph\u1ea3i ra th\u00fa ;<\/p>\n<p>\u201cTu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 2 b\u1ea3o Ho\u00e0ng Giang, Ph\u1ed1 C\u00e1t ; (m\u1ea5y vi\u00ean tr\u00ean \u0111\u00e2y) so v\u1edbi cu\u1ed9c b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf Ninh B\u00ecnh tuy c\u00f2n h\u01a1i k\u00e9m, nh\u01b0ng c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng ghi ch\u00e9p c\u1ea3. V\u1eady Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng, gia m\u1ed9t c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean b\u1ea3n danh s\u00e1ch ghi c\u00f4ng tr\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u00e3 chia c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, theo nh\u01b0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n :<\/p>\n<p>H\u1ea1ng \u01b0u : Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Tuy\u1ec3n phong l\u00e0 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5n, \u0111\u1ec1u th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m. V\u1ec7 \u00fay \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Phan V\u0103n C\u1ea7n v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Tuy\u1ec3n phong l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ngay l\u00e0m L\u00e3nh binh. Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 l\u00e0 Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf Trung v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf Nh\u1ecb v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o l\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng V\u1ec7 \u00fay. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng gia c\u1ea5p r\u1ed3i, l\u1ea1i gia th\u00eam ngh\u1ecb t\u1ef1 1 c\u1ea5p ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u01b0a c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia 1 c\u1ea5p. Th\u1ef1 Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf T\u1ea3 c\u01a1 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng th\u0103ng V\u1ec7 \u00fay, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>H\u1ea1ng b\u00ecnh : Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 Trung \u0111\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn M\u00e2u, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 H\u1eadu h\u00f9ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf v\u1ec7 Uy v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 H\u1eefu h\u00f9ng l\u00e0 L\u00e2m Uy, \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ;\u00a0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 H\u1eefu ch\u1ea5n l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Quy\u1ec1n th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh U\u1ea9n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u00eam k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9.<\/p>\n<p>H\u1ea1ng th\u1ee9 : B\u1ecdn Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 T\u1ea3 ti\u1ec7p l\u00e0 Phan T\u1ea5t T\u00edn 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng th\u1ea5t th\u1ee7. B\u00e1 Tu\u1ea5n \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf d\u00e2n gian, m\u1eadt sai th\u00ed sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 \u0110\u1ecbnh oai l\u00e0 Th\u00e1i V\u0103n Nhi\u00ean v\u00e0 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng Long \u0110i\u1ec1n l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Hi\u1ec1n m\u1eadt h\u1ecdp qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng, m\u01b0u toan vi\u1ec7c thu ph\u1ee5c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c r\u00fat v\u1ec1 Phi\u00ean An, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea Vi\u1ebft Ch\u01b0\u01a1ng, ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Thu\u1eadn, ng\u1ee5y Tham ph\u1ee7 l\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng B\u00e1 v\u00e0 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn chi\u1ebfm gi\u1eef t\u1ec9nh l\u1ef5. Th\u00e1i V\u0103n Nhi\u00ean v\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Hi\u1ec1n b\u00e8n h\u1eb9n v\u1edbi th\u01b0 l\u1ea1i ty Ni\u1ebft((1) Ni\u1ebft ty : ty \u00e1n s\u00e1t. 1) \u1edf An Giang l\u00e0 L\u00ea Quang Ng\u1ea1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Phong, th\u01b0 l\u1ea1i ty Phi\u00ean ((2) Phi\u00ean ty : ty B\u1ed1 ch\u00ednh.2) \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 B\u00f9i Ti\u1ebfn T\u01b0\u1edbc, c\u1ee7 h\u1ee3p d\u00e2n phu \u1ee9ng ngh\u0129a h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Thu\u1eadn, ng\u1ee5y B\u00e1 v\u00e0 6 t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m, trong \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng. Ng\u1ee5y Ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ea1y tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng r\u1ed3i c\u0169ng b\u1ecb d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n \u1edf th\u00f4n Th\u1ea1ch H\u1ed3 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u00f2a) nghe tin b\u00e1o, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ngh\u0129a d\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai ch\u00e9m v\u00e0 \u0111em b\u00eau b\u1ecdn ng\u1ee5y Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u0169 t\u1ed9i ph\u1ea1m H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, lu\u00f4n v\u1edbi b\u1ecdn ng\u1ee5y Huy\u1ec7n do\u00e3n \u1edf huy\u1ec7n Ki\u1ebfn An l\u00e0 H\u1ed3 Chu (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i t\u00e0o Thanh b\u00ecnh), ng\u1ee5y \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 \u1edf Ki\u1ebfn An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed (ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Cai c\u01a1 v\u1ec7 H\u1eefu khu\u00f4ng, ng\u1ee5y Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n B\u1ea3o An (thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long) l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n m\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 l\u1ee5c t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n ng\u1ee5y Thu\u1eadn, ng\u1ee5y B\u00e1 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng kh\u00f3a giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<p>V\u1eeba g\u1eb7p ng\u1ee5y Trung qu\u00e2n l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u t\u1eeb V\u0129nh Long \u0111\u1ebfn, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ngh\u1ecbch Kh\u00f4i c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p, nay xin t\u1ef1 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thuy\u1ec1n qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An gi\u1ebft gi\u1eb7c, d\u1eb7n Tu\u1ea5n thu h\u1ecdp qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Tu\u1ea5n \u0111em c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean vua, v\u00e0 t\u01b0 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean \u2013 Long xin qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecf th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, c\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh ; nay bi\u1ebft chi\u00eau t\u1eadp qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng, nh\u00e2n ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh tr\u00ec. C\u00f4ng \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. V\u1eady, l\u1eadp t\u1ee9c tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i gia \u01a1n c\u1ea5t l\u00ean l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9. B\u1ecdn Th\u00e1i V\u0103n Nhi\u00ean, L\u00ea Quang Ng\u1ea1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Phong v\u00e0 B\u00f9i Ti\u1ebfn T\u01b0\u1edbc h\u1ee3p s\u1ee9c v\u1edbi nhau, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap, c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng vi\u1ec7c ngh\u0129a, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, chu\u1ea9n cho theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, g\u1eb7p c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft s\u1ebd sung b\u1ed5. Ng\u00f4 V\u0103n Hi\u1ec1n tuy c\u00f3 \u0111\u1ed3ng m\u01b0u, nh\u01b0ng thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u1ee9ng \u1edf ngo\u00e0i, kh\u00f4ng \u1edf trong cu\u1ed9c, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi l\u0169 Th\u00e1i V\u0103n Nhi\u00ean. V\u1eady, gia \u01a1n cho l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 1.000 quan ti\u1ec1n, chia nhau, \u0111\u1ec3 t\u1ecf khuy\u1ebfn kh\u00edch. C\u00f2n c\u00e1c d\u00e2n phu \u1ee9ng ngh\u0129a trong tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1ea5y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1 quan. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf L\u00ea Vi\u1ebft Ch\u01b0\u01a1ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n. M\u1ea5y t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m b\u1ecb giam l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Thu\u1eadn v\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng B\u00e1 t\u1ee9c th\u00ec x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec. T\u1eed thi t\u00ean L\u00ea Vi\u1ebft Ch\u01b0\u01a1ng, k\u1ebb t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1ebft ch\u00e9m, ph\u1ea3i \u0111em ch\u1eb7t ra t\u1eebng t\u1ea5c, v\u1ee9t b\u1ecf \u0111i, cho h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, nay quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i, th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng ti\u1ebfn, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y l\u1ea5y l\u1ea1i Phi\u00ean An, c\u00f2n \u0111\u1ee3i c\u1ea7u vi\u1ec7n l\u00e0m g\u00ec ? Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nghe \u0111\u1ed3n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 l\u0169 c\u00e0n b\u1eady, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u1eabn nhau. Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n n\u00ean h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n \u1edf ch\u1ed7 nh\u01b0 c\u0169, l\u1ea1i gia t\u00e2m \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh, d\u00f5ng, c\u1ee7ng c\u1ed1 \u0111\u1ed3n \u1ea3i cho ho\u00e0n to\u00e0n v\u1eefng ch\u1eafc, \u0111\u1ec3 gi\u1eef kh\u00f4ng x\u1ea3y \u0111i\u1ec1u g\u00ec lo ng\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 T\u00f4 Tr\u00e2n nghe th\u1ea5y \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u0169ng t\u1eeb H\u1eadu Giang tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4 Tr\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u1ed1n, l\u1ea1i kh\u00f4ng hay chi\u00eau t\u1eadp h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ph\u1ea5t c\u1edd ngh\u0129a ; \u0111\u1ebfn khi ngh\u0129a d\u00e2n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u00e3 qua 5 ng\u00e0y, m\u1edbi l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t t\u00fd c\u00f4ng n\u00e0o, l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ee7 chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ? T\u00f4 Tr\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, xu\u1ed1ng l\u00e0m l\u00ednh, nay ph\u00e1i \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ch\u1ed7 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, n\u1ebfu bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng tr\u1ed5 s\u1ee9c, kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ea5t v\u1ea3, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ea1i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o. \u0110\u1ee3i khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i, vi\u1ec7c ph\u00f2ng \u0111\u00ea, x\u00e2y th\u00e0nh \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 chia ra \u1ee7y ng\u01b0\u1eddi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t xong r\u1ed3i, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean h\u1ed9i nhau l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 t\u1ec9nh ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean ra s\u1ee9c l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u1ed5n th\u1ecfa m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u b\u00e1o : \u201cN\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng, nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ed3ng L\u01b0 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp l\u1ea1i xong\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1edd tr\u1eddi, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t xu\u1ed1ng m\u1ea1nh, \u0111\u00e3 l\u00e0 may cho d\u00e2n ta l\u1eafm ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1, \u0111\u00e3 ra s\u1ee9c h\u00e0n \u0111\u1eafp l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec quan l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng lao. V\u1eady, gia \u01a1n cho c\u00e1c vi\u00ean t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc l\u00ean to qu\u00e1, t\u01b0 \u0111\u00ea \u1edf B\u00ecnh Tuy\u1ec1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t b\u1ecb tr\u00e0n v\u1ee1, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng l\u00faa m\u00e1 t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u, nh\u00e0 c\u1eeda nh\u00e2n d\u00e2n 3 x\u00e3 Nam Vi\u00eam, Hi\u1ec3n L\u1ec5 v\u00e0 \u0110\u1ee9c Cung b\u1ecb ng\u1eadp h\u01a1n 270 h\u1ed9\u201d. Vua d\u1ee5 chu\u1ea9n c\u1ea5p cho m\u1ed7i h\u1ed9 ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f4ng \u0111\u00ea \u1edf S\u00e0i Qu\u1ea5t, S\u00e0i Th\u1ecb v\u00e0 Nhu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng v\u1ee1\u00a0 4 \u0111o\u1ea1n, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y x\u00f3i d\u1eef l\u1eafm, thuy\u1ec1n kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, \u0111\u00e3 gia c\u00f4ng \u0111\u1eafp l\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc 11 \u0111o\u1ea1n ch\u1ed7 \u0111\u00ea \u0111\u00e3 b\u1ecf \u1edf l\u1ea7n ngo\u00e0i thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn ba x\u00e3 Kinh Kh\u00ea, C\u1ed1c \u0110\u0103ng v\u00e0 Nghi xuy\u00ean ; c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ed7 v\u1ee1 \u1edf c\u00f4ng \u0111\u00ea, xin \u0111\u1ee3i khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat xu\u1ed1ng, s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 t\u01b0 \u0111\u00ea v\u1ee1, c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m c\u0169ng d\u1ec5, chu\u1ea9n cho t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1eafp l\u1ea5p cho v\u1eefng b\u1ec1n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t sau n\u00e0y. C\u00f2n c\u00f4ng \u0111\u00ea, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1eafp v\u1ed9i, ph\u00ed m\u1ea5t nh\u00e2n c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>V\u0169 Tu\u1ea5n l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNay th\u1ea7n chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, c\u00f2n \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ea9n c\u1ea5p cho n\u1ea1n d\u00e2n. Th\u1ea7n r\u1ea5t lo ngh\u0129 v\u1ec1 c\u00e1c h\u1ea1ng c\u1ee7a c\u1ea3i ch\u1ee9a \u1edf kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng v\u1ec1 nh\u00e0 giam l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u1ef5, v\u00e0 v\u1ec1 hai ch\u1ed7 ch\u1ee9a t\u00e0i li\u1ec7u \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh r\u1ea5t quan tr\u1ecdng !\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cVi\u1ec7c quan \u1edf t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u tr\u1ecdng y\u1ebfu v\u00e0 kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ea3. V\u0169 Tu\u1ea5n l\u00e0m m\u1ed9t m\u00ecnh, t\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 v\u1ebb ki\u1ec7t qu\u1ec7. V\u1eady, cho B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u1edbi ch\u1ed7 g\u1ea7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean. Nguy\u00ean H\u1ed9 l\u00fd V\u0169 Tu\u1ea5n, t\u00e1c vi B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, chu\u1ea9n cho v\u1eabn c\u1ee9 chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00ea. Ph\u00e0m vi\u1ec7c h\u00e0n \u0111\u1eafp ch\u1ed7 v\u1ee1, ch\u1ea9n c\u1ea5p n\u1ea1n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n chia nhau m\u00e0 l\u00e0m. C\u00f2n c\u00f4ng kh\u1ed1 \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c d\u00e2n s\u1ef1 th\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1ea3 cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, c\u00f3 b\u1ed5n ph\u1eadn v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n c\u0169ng ph\u1ea3i n\u00ean tr\u00f4ng nom l\u1ea5y, ch\u1edb nh\u1ea5t kh\u00e1i tr\u00fat c\u1ea3 cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ea7m l\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean theo ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, t\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. Khi vi\u1ec7c xong, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn d\u00f9ng. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng l\u00e0m \u0111\u00ea, \u0111\u00e3 quen c\u00f4ng vi\u1ec7c, cho n\u00ean sai \u0111i.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft d\u00e2n gian c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Ba (Thanh Hoa), \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n ti\u00eau d\u00f9ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u1eeba th\u00e3i b\u00e8n sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n : m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo s\u1ed1 v\u1eadt h\u1ea1ng m\u00e0 b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u00e3 t\u01b0 \u0111\u1ebfn, theo th\u1eddi gi\u00e1 cao h\u1ea1, l\u1ef1a t\u00ednh \u0111\u1eb7t ti\u1ec1n mua, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a, Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i l\u00e0m h\u1ea1i. V\u1eady ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1i n\u1eb7ng, xin tha cho thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1i nh\u1eb9, xin ho\u00e3n vi\u1ec7c thu thu\u1ebf\u201d. Vua theo nh\u01b0 l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 h\u01a1n 20 chi\u1ebfc l\u00e9n l\u00fat xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ea3o Thu\u1eadn T\u0129nh t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi. T\u1ec9nh ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Huy\u1ec1n v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Thu\u1eadn tr\u00e1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa, qu\u1ea3n l\u0129nh thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i d\u00f2 b\u1eaft, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Mao D\u1eef \u0111\u00e1nh v\u00e0 \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean, b\u1eafn gi\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai nh\u00e0 vua, vua th\u01b0\u1edfng cho l\u0169 Ph\u1ea1m V\u0103n Huy\u1ec1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; qu\u00e2n, d\u00e2n 300 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n v\u00e0 l\u00ean b\u1edd \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 d\u00e2n h\u01a1n 10 ch\u1ed7 t\u1ea1i c\u00e1c h\u1ea3i ph\u1eadn Cam Linh, Nha Phu, V\u00e2n Phong, C\u1ea7u Hu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau h\u00f4i tanh. Thuy\u1ec1n qu\u00e2n do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho l\u0169 gi\u1eb7c kia c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0 v\u00e0o ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ? V\u1eady, b\u1ed9 bi\u1ec1n L\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u1eadn, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u00f2a tr\u00e1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u00f9ng c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n t\u1ea5n \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng cho \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00e1c t\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 H\u1ed7 H\u1eefu Th\u1ea9m c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u nghi\u00eam s\u1ee9c cho l\u0169 b\u1ed9 bi\u1ec1n, v\u00e0 t\u1ea5n th\u1ee7 ph\u1ea3i ra s\u1ee9c b\u1ee7a v\u00e2y l\u00f9ng b\u1eaft, c\u1ea7n b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1ea5y, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai c\u00e1c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u ph\u00e1i thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed7i khi giao ti\u1ebft h\u1ea1 thu, gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat xu\u1ea5t hi\u1ec7n, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n v\u00e0 \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n v\u00e0o ch\u1ed7 th\u00f4n x\u00f3m v\u1eafng v\u1ebb h\u1ebbo l\u00e1nh \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nh\u00e2n d\u00e2n ven bi\u1ec3n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ch\u00fang ! V\u1eady, 3 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u1ec1u x\u00e9t xem d\u00e2n c\u01b0 ven bi\u1ec3n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00ecnh, ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 x\u00e2m l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i x\u00e3 th\u00f4n 3 hay 5 c\u00e2y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, m\u1ed7i c\u00e2y s\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c 30 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n ; l\u1ea1i ph\u00e1t cho 20 hay 30 c\u00e2y gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb ch\u1ed1ng gi\u1eef. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 9, g\u1eb7p ti\u1ebft gi\u00f3 B\u1eafc, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y kh\u00f3 l\u00f2ng \u1edf bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u1ea1i \u0111\u00fang s\u1ed1. N\u1ebfu c\u00f3 chi d\u00f9ng qu\u00e1 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, th\u00ec \u0111\u1ec1 v\u00e0o l\u00e0 \u0111\u00e3 ti\u00eau hao \u0111i r\u1ed3i. H\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 l\u00e0m theo l\u1ec7 n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i v\u1ec1 th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng quan thi h\u00e0nh l\u1eddi vua ph\u00ea.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cChi\u1ebfu ch\u1ec9 ban ra c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh th\u1ec3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c nha \u1edf b\u1ed9 hay \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c ph\u00e0m c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5, \u0111\u1ec1u do tay \u1ea5n quan vi\u1ebft ra, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ghi l\u00e0m l\u1ec7nh r\u1ed3i, nh\u01b0ng ta ngh\u0129 : c\u00f4ng vi\u1ec7c ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, \u1edf trong \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u00e1c nhau, n\u1ebfu \u1ea5n quan c\u1ee9 nh\u1ea5t nh\u1ea5t c\u1ea7m b\u00fat l\u00e0m c\u1ea3, th\u00ec c\u0169ng b\u1eadn r\u1ed9n. Nay chu\u1ea9n cho quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : Ph\u00e0m b\u1ea3n ch\u00ednh v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9 th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng quan, \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec do vi\u00ean sung bi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo nguy\u00ean phi\u1ebfu, ch\u00ednh tay ph\u1ea3i vi\u1ebft ; c\u00f2n b\u1ea3n sao, chu\u1ea9n cho vi\u00ean t\u00e1 l\u0129nh l\u00e0m thay. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng ho\u1eb7c l\u00e0 lo\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c nha ti\u00eau gi\u1eef th\u00ec b\u1ea3n ch\u00ednh chu\u1ea9n cho vi\u00ean t\u00e1 l\u0129nh ; b\u1ea3n sao chu\u1ea9n cho ty vi\u00ean th\u1ef1c th\u1ee5 ph\u1ee5ng l\u00e0m. [Vi\u1ec7c n\u00e0y thi h\u00e0nh] b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Ra m\u1ec7nh l\u1ec7nh cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed d\u1ee9t kho\u00e1t m\u1ecdi vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 th\u00ecnh l\u00ecnh b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, ta ch\u1ee3t ngh\u0129 \u0111\u1ebfn tai bi\u1ebfn \u1ea5y, li\u1ec1n xu\u1ed1ng ch\u1ec9 d\u1ee5 chia ng\u01b0\u1eddi \u0111i ph\u00e1t ch\u1ea9n, l\u1ea1i b\u1edbt m\u00f3n \u0103n, b\u1ecf ca nh\u1ea1c, s\u1ee3 h\u00e3i tu t\u1ec9nh, mong \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a kh\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi. L\u1ea1i ngh\u0129 : m\u1ed9t vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ki\u1ec7n ho\u1eb7c b\u1ecb cung x\u01b0ng, n\u1ebfu l\u00e0 \u00e1n n\u1eb7ng, c\u1ed1 nhi\u00ean ph\u1ea3i giam c\u1ea5m nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean can v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ee9ng c\u0169ng nh\u1ea5t kh\u00e1i giam l\u00e2u \u1edf nh\u00e0 t\u00f9, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi qu\u00e1 l\u1ea1m t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i. V\u00ec th\u1ebf, ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t x\u1eed cho d\u1ee9t kho\u00e1t. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00ecnh l\u1edbn hay nh\u1ecf, ph\u00e0m \u00e1n ki\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t, v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u00ednh ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn h\u1ea7u t\u00f2a r\u1ed3i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean l\u1ea5y cung r\u1ed3i bu\u00f4ng th\u1ea3 ngay. Gi\u00e1n ho\u1eb7c ch\u00ednh ph\u1ea1m c\u00f2n tr\u1ed1n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9ng c\u00f2n ph\u1ea3i giam th\u00ec giao d\u00e2n b\u1ea3o qu\u1ea3n, \u0111\u1ee3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n, s\u1ebd x\u00e9t. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c ki\u1ec7n nh\u1ecf t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ki\u1ec7n \u1ea5y t\u00ecnh l\u00fd xem ra nh\u1eb9, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9ng n\u1ea1i ra ch\u01b0a \u0111\u00f2i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ki\u1ec7n \u1ea5y c\u0169ng giao cho d\u00e2n b\u1ea3o qu\u1ea3n, \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9ng ki\u1ebfn, tra x\u00e9t r\u1ed3i, s\u1ebd ngh\u1ecb x\u1eed. \u0110\u1ea5y l\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c \u00e1n nh\u1eb9. N\u1ebfu l\u00e0 \u00e1n n\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu ch\u1ee9ng c\u1ea7n giam gi\u1eef th\u00ec chu\u1ea9n cho v\u1eabn ph\u1ea3i tra x\u00e9t \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i l\u1ea1i v\u00ec Nam K\u1ef3 c\u0169ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, gi\u00e1 g\u1ea1o l\u00ean cao, vua b\u00e8n d\u1ee5 cho t\u1eeb t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o, c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 h\u00ecnh ng\u1ee5c, c\u0169ng chi\u1ec3u theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay \u1ed1m n\u1eb7ng, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u xin \u0111em \u1ea5n, tri\u1ec7n, c\u1edd, b\u00e0i giao cho Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn ph\u1ee5ng gi\u1eef l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n Th\u00fay th\u00ec mang con l\u00e0 Phan V\u0103n Tho\u1ea1i c\u00f9ng ti\u00eau thu\u1ed9c v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn c\u0169ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Phi\u00ean An v\u00e0 Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u01b0\u01a1ng g\u1ea5p, xin \u0111\u01b0a binh l\u00ednh v\u00e0 voi \u1edf c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c v\u1ec7 h\u01a1n 4.000 do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfn l\u00ean, ph\u00e1i \u1ee7y V\u1ec7 \u00fay \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n qu\u00e2n v\u1ec7 H\u00f9ng uy v\u00e0 v\u1ec7 Nghi\u00eam uy h\u1ee3p v\u1edbi \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c do \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp c\u01a1 h\u1ed9i n\u00ean l\u00e0m, nh\u01b0ng li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 600 binh, d\u00f5ng, 11 con voi theo \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n \u0111\u00f3ng gi\u1eef Bi\u00ean \u2013 Long \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPhan V\u0103n Th\u00fay tu\u1ed5i gi\u00e0, b\u1ec7nh ch\u01b0a b\u1edbt, chu\u1ea9n y cho v\u1ec1 Kinh \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Hi\u1ec7n nay c\u00f3 d\u1ecbp t\u1ed1t, ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00e0 s\u1eafc b\u00e9n ti\u1ebfn l\u00ean. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn r\u1eb1ng : N\u1ebfu Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ho\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 r\u1ed3i, th\u00ec cho thay l\u0129nh \u1ea5n, tri\u1ec7n, c\u1edd, b\u00e0i, h\u1ee3p l\u1ea1i c\u00f9ng ti\u1ebfn l\u00ean, c\u00e0ng t\u1ed1t ; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd \u0111\u1ee3i m\u00e3i, chu\u1ea9n cho t\u1ee9c th\u00ec \u0111em qu\u00e2n, voi, thuy\u1ec1n b\u00e8 chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mang l\u01b0\u01a1ng \u0103n 10 ng\u00e0y. Khi \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, th\u00ec d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y v\u1eabn c\u00f3 l\u00f2ng trung ngh\u0129a, t\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e0nh c\u01a1m b\u1ea7u n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n qu\u00e2n nh\u00e0 vua, lo g\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ?<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0 hi\u1ec7n t\u1ea1i, th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 50, 60 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, bi\u1ec1n binh h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u. N\u1ebfu \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n k\u1ecbp \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, qu\u1ea3n l\u0129nh ti\u1ebfn l\u00ean, th\u00ec \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng t\u1ed1t r\u1ed3i, nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00ec chu\u1ea9n cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ee7y qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3, ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. M\u1ed9t khi b\u1ed9 binh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng, m\u00e0 th\u1ee7y qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ea1i binh th\u00ec c\u00e0ng hay. N\u1ebfu th\u1ee7y qu\u00e2n ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u00f3n ch\u1eb7n \u1edf \u0111\u1ea7u b\u1ebfn \u0111\u00f2, th\u00ec b\u1ed9 binh \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, qu\u00e1 s\u01a1n ph\u00e1o v\u00e0 th\u1ea7n c\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ed7\u00a0 th\u00e0nh b\u1ec1n v\u00e0 n\u01a1i xa \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c th\u00ec n\u00ean b\u00e0y s\u00fang tr\u00ean b\u1edd, sai ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i b\u1eafn ng\u1eafm h\u01b0\u1edbng nh\u1eb1m \u0111\u00edch m\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o gi\u1eb7c, th\u00ec thuy\u1ec1n gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u1ed5i, t\u1ea5t ph\u1ea3i r\u00fat lui, qu\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 sang qua \u0111\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ch\u1ed7 \u1ea5y, s\u00f4ng r\u1ed9ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u, kh\u00f3 l\u00f2ng sang qua \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec chi b\u1eb1ng ven theo s\u00f4ng \u1ea5y, l\u00ean m\u1ea1n th\u01b0\u1ee3ng du, xem ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f4ng, h\u1eb9p c\u00f3 th\u1ec3 sang qua \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00ecm c\u00e1ch d\u00f9ng nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n nh\u1ecf, b\u00e8 g\u1ed7 \u0111\u1ec3 ch\u1edf qu\u00e2n sang. H\u1ec5 qu\u00e2n ta sang s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i th\u00ec \u0111i tr\u00ean \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng, nh\u01b0 gi\u1eabm tr\u00ean chi\u1ebfu, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An \u0111\u00e1nh di\u1ec7t ngh\u1ecbch gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m k\u00edp \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean \u2013 Long. N\u1ebfu quan qu\u00e2n hai \u0111\u1ea1o th\u1ee7y, b\u1ed9 c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi nhau : m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ed1ng l\u0129nh b\u1ed9 binh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ed1ng l\u0129nh th\u1ee7y qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. N\u1ebfu quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 tr\u00f3t \u0111\u00e3 \u0111i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 th\u1ee7y qu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn mau \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u00edch ngay l\u1ea5y 300 bi\u1ec1n binh v\u00e0 6 th\u1edbt voi chi\u1ebfn hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 ; thay l\u0129nh c\u1edd, b\u00e0i, \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i khi thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec cai qu\u1ea3n t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec3n th\u1eb3ng t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd, mau ch\u00f3ng \u0111i t\u1edbi.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng c\u0169ng mau mau \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thuy\u1ec1n qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean h\u1eb7c t\u00e2u : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Phan V\u0103n Th\u00fay v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u01b0a n\u00ean c\u00f4ng g\u00ec, \u0111\u00e3 v\u1ed9i cho r\u1eb1ng \u1edf trong qu\u00e2n kh\u00f3 d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, v\u1ed9i v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 v\u1eady e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec5 l\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i. Xin giao cho b\u1ed9 ngh\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi \u0111\u00e0n h\u1eb7c r\u1ea5t ph\u1ea3i nh\u01b0ng h\u00e3y \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Phan V\u0103n Th\u00fay t\u1edbi Kinh, s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3, g\u1ea1o k\u00e9m. Chu\u1ea9n cho ty l\u1ea1i v\u00e0 Kinh binh, v\u1ec1 k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 8, ph\u00e1t cho m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng th\u00f3c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng Kinh binh sai ph\u00e1i c\u00f2n nhi\u1ec1u. V\u1eady, d\u1ee5 cho c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 trong Kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u1ee5 l\u00faa chi\u00eam thu ho\u1ea1ch k\u00e9m. T\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u xin ho\u00e3n thu th\u00f3c t\u00f4. Vua chu\u1ea9n y cho. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng trong t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y, ru\u1ed9ng m\u00f9a nhi\u1ec1u, ru\u1ed9ng chi\u00eam \u00edt. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u00f9a h\u1ea1, m\u00f9a \u0111\u00f4ng 2 k\u1ef3 chi\u1ebft n\u1eeda thu n\u1ed9p. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u01b0a ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Nay b\u00e8n quy \u0111\u1ecbnh : B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], ru\u1ed9ng chi\u00eam, th\u00ec m\u00f9a h\u1ea1 n\u1ed9p 7 ph\u1ea7n th\u00f3c, 3 ph\u1ea7n ti\u1ec1n, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u1ed9p 3 ph\u1ea7n th\u00f3c, 7 ph\u1ea7n ti\u1ec1n; ru\u1ed9ng m\u00f9a th\u00ec m\u00f9a h\u1ea1 n\u1ed9p 3 ph\u1ea7n th\u00f3c, 7 ph\u1ea7n ti\u1ec1n, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u1ed9p 7 ph\u1ea7n th\u00f3c, 3 ph\u1ea7n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh chia \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh, c\u00e1c huy\u1ec7n th\u00e0nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ph\u1ee7 th\u00e0nh v\u00e0 huy\u1ec7n th\u00e0nh n\u00ean \u0111\u1eb7t s\u00fang h\u1ed3ng y b\u1eb1ng gang h\u1ea1ng l\u1edbn, h\u1ea1ng v\u1eeba, h\u1ea1ng nh\u1ecf, ph\u1ee7 th\u00ec m\u1ed7i th\u1ee9 s\u00fang \u1ea5y, 12 kh\u1ea9u, huy\u1ec7n th\u00ec m\u1ed7i th\u1ee9 8 kh\u1ea9u. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd l\u1ea1i s\u1eafc cho c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u1ed7i s\u1edf \u0111\u1eb7t 2 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng ; l\u1ea1i \u0111\u1eb7t xen v\u00e0o s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, s\u00fang t\u00edch s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, s\u00fang h\u1ed3ng y b\u1eb1ng gang. Ph\u1ee7 th\u00e0nh \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t 8 s\u00fang h\u1ed3ng y b\u1eb1ng gang, 4 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. Huy\u1ec7n th\u00e0nh \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t 4 s\u00fang h\u1ed3ng y b\u1eb1ng gang, 4 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Binh b\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 12 t\u1ec9nh th\u00e0nh, 23 ph\u1ee7 th\u00e0nh, 69 huy\u1ec7n th\u00e0nh t\u1ef1u trung l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f3 kh\u00e1c nhau, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 H\u00e0 N\u1ed9i nguy\u00ean l\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh, L\u00fd Nh\u00e2n nguy\u00ean l\u00e0 S\u01a1n Nam, quy ch\u1ebf ((1) Quy ch\u1ebf : \u0111\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a nh\u01b0 khu v\u0169.1) so v\u1edbi t\u1ec9nh kh\u00e1c th\u00ec r\u1ed9ng h\u01a1n. C\u00f2n b\u1ed9 ph\u1eadn ((2) B\u1ed9 ph\u1eadn : \u0111\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a nh\u01b0 v\u1ecb tr\u00ed.2) n\u0103m t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean th\u00ec quan tr\u1ecdng h\u01a1n s\u00e1u t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a, L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 Cao B\u1eb1ng. V\u1eady c\u1ea7n n\u00ean l\u1ef1a t\u00ednh \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn m\u1edbi th\u00edch h\u1ee3p. Xin tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00e3 x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh r\u1ed3i : t\u1ec9nh th\u00e0nh c\u00f3 12, ph\u1ee7 th\u00e0nh c\u00f3 22, huy\u1ec7n th\u00e0nh c\u00f3 6, n\u00ean \u0111\u1eb7t c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang 916 c\u1ed7, c\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 100 vi\u00ean \u0111\u1ea1n. \u0110em 241 c\u1ed7 hi\u1ec7n tr\u1eef \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1eadn 675 c\u1ed7 \u1edf Kinh th\u00e0nh ra chia theo s\u1ed1 ng\u1ea1ch m\u00e0 \u0111\u1eb7t. C\u00f2n 1 ph\u1ee7 th\u00e0nh v\u00e0 63 huy\u1ec7n th\u00e0nh ch\u01b0a x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00ec n\u00ean \u0111\u1eb7t c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang 560 c\u1ed7, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd chi\u1ebfu theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m. C\u00f2n c\u00e1c s\u00fang b\u1eb1ng gang, b\u1eb1ng s\u1eaft nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh, huy\u1ec7n th\u00e0nh \u0111\u1ec1u nh\u1ecf qu\u00e1 th\u00ec \u0111em v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n [c\u1ee7a b\u1ed9 Binh] v\u00e0 cho thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (1. \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i : 2 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 20 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 7 s\u00fang t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u1eb1ng gang, 65 s\u00fang h\u1ed3ng y b\u1eb1ng gang, 5 s\u00fang xung ti\u00eau b\u1eb1ng gang, 61 s\u00fang t\u00edch s\u01a1n b\u1eb1ng gang, c\u1ed9ng 150 c\u1ed7.<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh : m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 2 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 4 s\u00fang t\u00edch s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 20 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 24 s\u00fang h\u1ed3ng y b\u1eb1ng gang, c\u1ed9ng 50 c\u1ed7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean : 2 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. C\u00f2n c\u00e1c s\u00fang kh\u00e1c c\u0169ng [nh\u01b0 b\u1ed1n t\u1ec9nh tr\u00ean].<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang : m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 2 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 4 s\u00fang t\u00edch s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 16 s\u00fang h\u1ed3ng y b\u1eb1ng gang, c\u1ed9ng 22 c\u1ed7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a : 2 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. C\u00f2n c\u00e1c s\u00fang kh\u00e1c c\u0169ng [nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u00ean].<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Cao B\u1eb1ng : m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 2 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 4 s\u00fang t\u00edch s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 12 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 12 s\u00fang h\u1ed3ng y b\u1eb1ng gang, c\u1ed9ng 30 c\u1ed7.<\/p>\n<p>2. \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh : c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 4, S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 5, H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 2, duy L\u00fd Nh\u00e2n c\u00f3 8 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 16 s\u00fang h\u1ed3ng y, t\u00edch s\u01a1n b\u1eb1ng gang c\u1ed9ng 24 c\u1ed7, c\u00f2n c\u00e1c s\u00fang kh\u00e1c \u0111\u1ec1u 12 c\u1ed7. M\u1ed7i ph\u1ee7 th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 4 c\u1ed7 s\u00fang b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 8 c\u1ed7 s\u00fang b\u1eb1ng gang.<\/p>\n<p>3. \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n th\u00e0nh : H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 11, Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f3 12, S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 14, B\u1eafc Ninh c\u00f3 15, H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 6, m\u1ed7i huy\u1ec7n th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 4 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 4 s\u00fang h\u1ed3ng y, t\u00edch s\u01a1n b\u1eb1ng gang).<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f3 t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Qu\u1eadn c\u00f4ng, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u1ef1 (\u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng) t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 l\u0169 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i n\u00ean \u1edf Nam C\u00f4ng trang (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam). B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea nh\u00e2n \u0111i ch\u1ea9n c\u1ea5p n\u1ea1n d\u00e2n, nghe th\u1ea5y tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Si\u00eau, \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n l\u00e0 Mai V\u0103n Phong \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Si\u00eau khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn l\u00ean. G\u1eb7p qu\u00e2n ph\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c, Si\u00eau b\u1ecb thua c\u00f9ng v\u1edbi Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1 \u0111\u1ec1u nh\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ebft. Bi\u1ec1n binh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft. Phong \u1edf sau, tr\u00f9ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u ngay. Gi\u1eb7c b\u00e8n theo s\u01a1n ph\u1eadn x\u00e3 Ki\u1ec7n Kh\u00ea tr\u1ed1n \u0111i.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua b\u1ea3o Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eadn \u0111\u00e1nh n\u00e0y do bi\u1ec1n binh l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc b\u1edfi Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Si\u00eau khinh su\u1ea5t v\u1ed9i v\u00e0ng, sau b\u1edfi Mai V\u0103n Phong r\u1ee5t r\u00e8 s\u1ee3 h\u00e3i c\u00f2n ch\u1ed1i l\u1ed7i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ? Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Si\u00eau \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn n\u1eefa. Mai V\u0103n Phong t\u1ee9c th\u00ec ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng 6 th\u00e1ng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Th\u1ef1 li\u1ec1n tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t Th\u01b0 Tr\u00ec ((1) Th\u01b0 Tr\u00ec : nay thu\u1ed9c Th\u00e1i B\u00ecnh.1), t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh. Tri ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, Tri huy\u1ec7n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Phong \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft \u0111i. Vua th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng v\u00e0 \u0110\u0103ng Phong m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh m\u1edbi th\u0103ng V\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh ki\u00eam l\u0129nh Th\u1ee7y qu\u00e2n ; V\u1ec7 \u00fay \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Tuy\u1ec3n phong qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i, do ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m sung L\u00e3nh binh t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan \u1edf t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh. T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1eb7t c\u00f3 m\u1ed9t L\u00e3nh binh quan. Vua cho r\u1eb1ng, h\u1ea1t \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i nhi\u1ec1u, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam, b\u00e8n cho nguy\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 m\u1edbi th\u0103ng v\u1ec7 \u00fay, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh, chuy\u00ean coi H\u1eadu c\u01a1 t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh v\u00e0 c\u01a1 Ninh t\u01b0\u1ee3ng. C\u00f2n L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 chuy\u00ean coi ba c\u01a1 Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t dinh T\u1ea3 d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. Sau \u0111\u00f3 Nguy\u1ec5n Gia Qu\u00fd ch\u1ebft. Vua ban cho m\u1ed9t t\u1ea5m g\u1ea5m T\u1ed1ng v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CII<\/a> \u2013 102<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, cho V\u1ec7 \u00fay \u1edf v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n th\u1eed l\u00e0m th\u1ef1 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Thanh Ba [Thanh Hoa]. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khuy\u1ebft ch\u1ee9c L\u00e3nh binh, c\u00f3 ch\u1ec9 giao cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u1eed l\u00ean, B\u1eb1ng t\u00e2u xin c\u1eed Hu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua ph\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cHu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, v\u00ec nh\u00fat nh\u00e1t, b\u1ecb l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng tham h\u1eb7c, n\u00ean ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u1ea5p. B\u1eb1ng c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec l\u1ea1i b\u1ea3o c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ? V\u1eady ra l\u1ec7nh cho B\u1eb1ng ph\u1ea3i Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng. L\u1ea1i sai B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, \u00e1n s\u00e1t L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n c\u00f9ng x\u00e9t xem Hu\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, r\u1ed3i h\u1ed9i h\u00e0m ((1) H\u1ed9i h\u00e0m : c\u00e1c vi\u00ean c\u00f3 quan h\u00e0m h\u1ecdp l\u1ea1i x\u00e9t xong r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, trong t\u1edd s\u1edb c\u00f3 chua t\u1ea5t c\u1ea3 quan h\u00e0m v\u00e0 h\u1ecd t\u00ean c\u00e1c vi\u00ean h\u1ed9i x\u00e9t \u1ea5y.1) l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd t\u00e2u l\u00ean, h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 ph\u1ec9 th\u1ebf \u0111\u01b0\u01a1ng hung h\u0103ng, Hu\u00e2n v\u00ec qu\u00e2n \u00edt n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, m\u1edbi b\u1ecb tham h\u1eb7c. T\u1eeb khi theo quan qu\u00e2n \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, Hu\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u00f4ng lao trong vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng Giang, Ph\u1ed1 C\u00e1t. V\u1ea3 l\u1ea1i, trong c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh, tr\u1ecdng h\u1eadu, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c \u1ea5y, kh\u00f4ng c\u00f3 ai h\u01a1n Hu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c L\u00e3nh binh c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi can \u0111\u1ea3m c\u00f3 thao l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u00e0m, c\u00f2n t\u00ednh tr\u1ecdng h\u1eadu, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a ch\u1ee9c L\u00e3nh binh. Nh\u01b0ng nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u1ea7n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, h\u00e3y cho th\u1eed l\u00e0m th\u1ef1 L\u00e3nh binh, \u0111\u1ee3i m\u1ed9t n\u0103m, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, t\u00e2u l\u00ean s\u1ebd cho th\u1ef1c th\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea3i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u00e0m Th\u1ecb lang \u1edf Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t v\u00e0 t\u00f2a N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat xu\u1ea5t hi\u1ec7n, B\u1eafc K\u1ef3 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ee7y tai, ta xi\u1ebft bao lo ngh\u0129, d\u1eady s\u1edbm \u0103n tr\u01b0a ! L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i h\u1ed9i x\u00e9t xem g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, vi\u1ec7c ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, thu\u1eadt l\u1ea1i t\u1eebng vi\u1ec7c cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 khi g\u1eb7p tai v\u1ea1, ta x\u00e9t m\u00ecnh, k\u00ednh tr\u1eddi, ch\u0103m lo vi\u1ec7c d\u00e2n ra sao v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, sai t\u01b0\u1edbng th\u1ebf n\u00e0o c\u00f9ng l\u00e0 sau khi y\u00ean vi\u1ec7c, x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ch\u00e9p ra, h\u1ecdp l\u1ea1i th\u00e0nh quy\u1ec3n \u0111\u1ec3 xem. \u0110\u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ta mu\u1ed1n khoe khoang, m\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 l\u1ed7i ta, cho sau n\u00e0y l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua v\u1eddi Kinh do\u00e3n Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng m\u01b0a, l\u00faa ru\u1ed9ng th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. [T\u00fa D\u0129nh] th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cRu\u1ed9ng th\u1ea5p c\u00f2n kh\u00e1, ru\u1ed9ng cao th\u00ec kh\u00f4 c\u1ea1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u00faa \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ed7 m\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, ta r\u1ea5t lo, nay g\u1ea7n m\u00f9a m\u01b0a, l\u1ea1i s\u1ee3 m\u01b0a d\u1ea7m th\u00e0nh l\u1ee5t c\u00e0ng h\u1ea1i cho d\u00e2n\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ta th\u1ea5y g\u1ea1o k\u00e9m, \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u \u0111em th\u00f3c ra b\u00e1n cho d\u00e2n ngh\u00e8o. V\u1eady, \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u00e1n ra hay kh\u00f4ng ?\u201d. Th\u01b0a : \u201cCh\u01b0a, th\u1ea7n m\u1edbi s\u1ee9c \u0111i r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cKinh s\u01b0 l\u00e0 ch\u1ed7 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. Ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u01b0a l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, th\u00ec b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng tr\u00f4ng m\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. Duy ph\u1ea7n nhi\u1ec1u k\u1ebb gi\u00e0u th\u01b0\u1eddng th\u00edch l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00fac tai h\u1ecda, m\u1ed9t khi g\u1eb7p d\u1ecbp g\u1ea1o k\u00e9m, th\u00ec \u0111\u00f3ng c\u1eeda v\u1ef1a th\u00f3c l\u1ea1i, b\u1eaft b\u00ed l\u1ea5y gi\u00e1 cao. V\u1eady, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m ti\u00eau bi\u1ec3u cho d\u00e2n, ph\u1ea3i kh\u00e9o d\u1eabn b\u1ea3o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00f9ng gi\u1ea5y t\u1edd s\u1ee9c l\u00e0m g\u00ec?\u201d. R\u1ed3i c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u vui l\u00f2ng \u0111em th\u00f3c ra b\u00e1n, gi\u00e1 g\u1ea1o do \u0111\u1ea5y h\u1ea1 xu\u1ed1ng. T\u00fa D\u0129nh \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n Kinh k\u1ef3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n phong h\u00f3a \u0111\u00e3 l\u00e2u, xem m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y, tin r\u1eb1ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho chuy\u1ec3n theo vi\u1ec7c ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch l\u00e0 tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u00f3a, n\u1ebfu hay t\u00f9y vi\u1ec7c m\u1edf b\u1ea3o d\u1eabn d\u1ee5 cho d\u00e2n, th\u00ec th\u00f3i d\u00e2n tr\u1edf th\u00e0nh trung h\u1eadu, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y\u201d. B\u00e8n sai h\u1ecdp h\u1ebft c\u00e1c ch\u1ee7 b\u00e1n th\u00f3c \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1eddng, cho \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 \u00fay l\u1ea1o, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng d\u00e2n bi\u1ebft l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh trong qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh, v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd h\u0103ng h\u00e1i, sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 Kinh binh. Nh\u01b0ng gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, l\u00fac ra tr\u1eadn h\u00e3y c\u00f2n d\u00f9ng d\u1eb1ng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t tr\u00ed l\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec c\u1edb t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n cai qu\u1ea3n h\u1ecd, l\u00fac b\u00ecnh nh\u1eadt, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00e8n luy\u1ec7n, l\u1ea1i b\u1edfi c\u1edb c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 binh kh\u00ed m\u1edbi c\u1ea5p, c\u00f2n xa l\u1ea1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho l\u0169 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c \u1edf H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec1u x\u00e9t bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban trong qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf h\u1ea1t m\u00ecnh, t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 9, s\u1ee9c cho c\u00e1c qu\u1ea3n vi\u00ean ph\u1ea3i ch\u00ednh m\u00ecnh hu\u1ea5n luy\u1ec7n : ph\u00e0m ph\u00e9p h\u00e0nh qu\u00e2n, tr\u1eadn ph\u00e1p, ph\u00e9p b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, ph\u00e9p d\u00f9ng gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, h\u1eb1ng ng\u00e0y di\u1ec5n t\u1eadp th\u00eam, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n ng\u0169, l\u00fac \u0111i, l\u00fac \u0111\u00e1nh th\u1ea3y \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u1ec1, tinh nhu\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, theo l\u1ec7 chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n, th\u1ebf m\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n thao di\u1ec5n ch\u1ec9 c\u00f3 2 th\u00e1ng, th\u00ec ban th\u1ee9 3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d. Vua l\u1ea1i sai thao di\u1ec5n th\u00eam 1 th\u00e1ng n\u1eefa cho kh\u1eafp l\u01b0\u1ee3t 3 ban.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho T\u00f4n Th\u1ea5t Chi\u1ebfu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u0129nh T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf, l\u1ea1i l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u00e0 Trung ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c chi c\u00f4ng t\u00ednh ((1) C\u00f4ng t\u00ednh : h\u1ecd nh\u00e0 vua.1).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i gi\u1eef Nguy\u00ean mi\u1ebfu((2) Nguy\u00ean mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nguy\u1ec5n Kim \u1edf l\u00e0ng Gia Mi\u00eau, huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, Thanh H\u00f3a.2), Chi\u1ebfu c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vua ngh\u0129 r\u1eb1ng : \u201cChi\u1ebfu b\u1ecb b\u1ec7nh th\u1eadt, kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u1ea3 v\u1edd, gia \u01a1n cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch l\u01b0u, cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. V\u00e0 tri\u1ec7u ti\u1ebfp bi\u1ec7n th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng v\u00e0o Kinh\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1ch gi\u1ea3n binh t\u1eeb t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n thi\u1ebfu. Vua nghe bi\u1ebft, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111i \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng H\u00f3a, quan qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft. L\u1ea1i ngh\u0129, c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, ng\u1eabu nhi\u00ean g\u1eb7p th\u1ee7y tai, m\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Thanh [Hoa], Ngh\u1ec7 [An], m\u01b0a n\u1eafng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn h\u00f2a, n\u1ebfu nghi\u00eam nh\u1eb7t v\u1ed9i b\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ng\u1ea1ch thi\u1ebfu, th\u00ec d\u00e2n ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi gieo neo. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Ba (Thanh Hoa), Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean, ph\u00e0m ng\u1ea1ch gi\u1ea3n binh c\u00f3 khuy\u1ebft, h\u00e3y chu\u1ea9n cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 s\u1ebd b\u1eaft \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7 nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u1ec9nh Phi\u00ean An l\u00e0m t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, \u0111\u1ec1u g\u1ecdi chung l\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh. \u0110\u00f3 l\u00e0 do Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, \u0111\u1eb7c \u01a1n ban cho t\u00ean t\u1ed1t \u1ea5y. T\u1eeb khi n\u1ed5i l\u00ean \u1edf mi\u1ec1n \u0111\u00f4ng th\u1ed5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean trong c\u1ea3nh v\u00f4 s\u1ef1. N\u0103m ngo\u00e1i, chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n Phi\u00ean An l\u00e0m t\u1ec9nh Phi\u00ean An. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, d\u1ea7n \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i c\u00e1i t\u00ean t\u1ed1t \u1ea5y, khi\u1ebfn cho nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh t\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p quan ph\u00f2ng, \u1ea5n, tri\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh v\u00e0 ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh thu\u1ed9c Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, ph\u00e0m qu\u00e2n ph\u00f2ng, \u1ea5n, tri\u1ec7n do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ea5t l\u1ea1c v\u00e0o \u0111\u00e2u. B\u00e2y gi\u1edd gi\u1eb7c lo\u1ea1n s\u1eafp y\u00ean, s\u00e1u t\u1ec9nh s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i n\u00ean m\u1ed9t phen c\u1ea5p l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra \u0111\u1ed5i m\u1edbi. V\u1eady sai h\u1eefu ty ((1) H\u1eefu ty : ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec.1) theo y c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00fac \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean, c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 c\u1ee7a Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh ; \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh. V\u00e0 \u0111\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n quan ph\u00f2ng cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 L\u00e3nh binh Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean ; c\u1ee7a Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0129nh Long, An Giang ; \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 V\u0129nh Long, c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean lu\u00f4n v\u1edbi d\u1ea5u ki\u1ec1m m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i c\u00f9ng v\u1edbi \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong s\u00e1u t\u1ec9nh, ch\u1eef vi\u1ebft h\u01a1i kh\u00e1c m\u1ed9t ch\u00fat, ph\u00e1t giao cho d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Duy \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, \u1ea5n tri\u1ec7n t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng h\u00e3y c\u00f2n, th\u00ec kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai \u0111\u1ed5i c\u1ea5p \u1ea5n Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean, c\u00f2n \u1ea5n c\u0169 c\u1ee7a Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 Bi\u00ean do b\u1ed9 thu ti\u00eau.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng, s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7, gi\u1ea5y t\u1edd do vi\u1ec7c quan b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ch\u00e1y, v\u1eady sai c\u00e1c nha thu\u1ed9c b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n, chi\u1ec3u th\u1ec3 l\u1ec7 ph\u1ea3i l\u00e0m v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch ti\u1ec1n, th\u00f3c c\u1ee7a qu\u00e2n, d\u00e2n, vi\u1ec7c g\u00ec kh\u1ea9n y\u1ebfu th\u00ec tr\u01b0\u1edbc theo th\u1ee9 t\u1ef1, sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a cho ; \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c y\u00ean, t\u01b0 r\u00f5 s\u1ed1 m\u1ee5c b\u1ecb m\u1ea5t, l\u1ee5c giao tu\u00e2n theo.<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. C\u1ea3i b\u1ed5 : th\u1ef1 Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u00f2a l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long ; Th\u1ecb lang Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang ; Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean ; th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5 b\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh t\u1ec9nh V\u0129nh Long ; Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Khinh k\u1ef5 l\u00e0 Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Ph\u00f3 V\u1ec7\u00a0 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean cho l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh An Giang ; Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf Nh\u1ea5t v\u1ec7 dinh H\u1eadu b\u1ea3o l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Lai l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o, khi ti\u1ebfp c\u00e1c vi\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1ee9c th\u00ec li\u1ec7u v\u00e1t thuy\u1ec1n qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long, An Giang r\u1ed3i t\u1edbi H\u00e0 Ti\u00ean, khi vi\u1ec7c xong, thuy\u1ec1n qu\u00e2n l\u1ea1i v\u1ec1 ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ee9 ti\u00eau d\u1ea7n, l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, duy ngo\u00e0i ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9 c\u00f3 l\u00e0m \u0111\u00ea m\u1edbi kh\u00e1c, d\u00e0i h\u01a1n 120 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 b\u1eaft d\u00e2n trong h\u1ea1t h\u01a1n 4.000 ng\u01b0\u1eddi g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u00f3 ph\u1ea7n n\u1eb7ng\u201d. Vua ra ch\u1ec9 d\u1ee5 truy\u1ec1n ph\u00e1t 2.000 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 3 huy\u1ec7n l\u00e0 Thi\u00ean B\u1ea3n, Phong Doanh v\u00e0 \u00fd Y\u00ean b\u1ecb tai h\u1ecda n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u1ea7n ph\u00e1t ch\u1ea9n cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, nay n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a r\u00fat h\u1ebft, d\u00e2n c\u00f2n kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 s\u1ef1 \u0103n, v\u1eady xin l\u1ea1i chi cho 600, 700 quan ti\u1ec1n v\u00e0 600, 700 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t ch\u1ea9n cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5y tuy l\u00e0 tai h\u1ecda nh\u1ecf, nh\u01b0ng t\u00ecnh c\u0169ng gieo neo. C\u00f3 th\u1ec3 \u0111em ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o v\u00e0i ngh\u00ecn ch\u1ea9n c\u1ea5p cho, khi\u1ebfn d\u00e2n c\u00f3 c\u00e1i nh\u1edd \u0111\u1ec3 nu\u00f4i cha m\u1eb9 v\u1ee3 con, th\u00ec nguy\u00ean kh\u00ed s\u1ebd s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i l\u1ea1i. Ta coi d\u00e2n nh\u01b0 con, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o trong l\u00fac d\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng oe oe \u0111\u1ee3i b\u00fa m\u1edbm, m\u00e0 m\u00ecnh c\u00f2n so k\u00e8 nhi\u1ec1u \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 r\u00fat, ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u0110\u00f4ng X\u00e1 \u0111\u1eafp v\u00e1 \u0111\u00e3 xong, duy ch\u1ed7 v\u1ee1 \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch b\u1ecb kho\u00e9t s\u00e2u, n\u00ean ph\u1ea3i quy\u1ec1n t\u1ea1m \u0111\u1eafp m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea quai v\u1ea1c \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t sau n\u00e0y. V\u1eady, kh\u1ea9n thi\u1ebft xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea7u m\u00f9a \u0111\u00f4ng kh\u00f4 c\u1ea1n, ho\u1eb7c n\u00ean \u0111\u1eafp v\u00e1 ch\u1ed7 v\u1ee1, ho\u1eb7c n\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi kh\u00e1c, s\u1ebd l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n kh\u01a1i th\u00f4ng n\u01b0\u1edbc \u1ee9, khuy\u00ean d\u00e2n c\u1ea5y gi\u1eb7m th\u00eam, may ra chuy\u1ec3n m\u1ea5t m\u00f9a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u00ec t\u1ea5t th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t\u201d. Vua b\u00e8n ban ch\u1ec9 d\u1ee5 chu\u1ea9n do t\u1ec9nh th\u1ea7n v\u00e0 ph\u1ee7, huy\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng, c\u00e1ch, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c h\u1ea1t trong t\u1ec9nh b\u1ecb th\u1ee7y tai, d\u00e2n tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n c\u1ea5p, nh\u01b0ng th\u1ebf n\u01b0\u1edbc l\u00ean to g\u1ea5p hai, nh\u00e0 c\u1eeda kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t t\u00ed g\u00ec c\u1ea3. V\u1eady xin ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00eam cho m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa. V\u1ea3 l\u1ea1i, d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u1ed5 \u0111i ki\u1ebfm \u0103n. V\u1eady, xin c\u1ee9 c\u00e1ch 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n ch\u1ea9n c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o\u201d. Vua \u01b0ng cho nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin. Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, sai r\u00fat m\u1ed9t n\u1eeda bi\u1ec1n binh do t\u1ec9nh ph\u00e1t \u0111i h\u1ed9 \u0111\u00ea \u1edf B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean ; sau \u0111\u00f3 m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng r\u1ed3i, th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam, B\u00ecnh L\u1ee5c, Kim B\u1ea3ng v\u00e0 Duy Ti\u00ean thu\u1ed9c trong t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n c\u1ea5p kh\u1eafp c\u1ea3 r\u1ed3i, huy\u1ec7n Ho\u00e0i An tuy kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng ng\u1eb7t ngh\u00e8o l\u1eafm, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay ph\u00ed t\u1ed5n v\u1ec1 tr\u1ed3ng c\u1ea5y, li\u1ec7u l\u00fd c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00f3, v\u1eady xin c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed1n. Vua \u01b0ng cho\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng b\u1eafn bia, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9, th\u00e1ng 10, th\u00e1ng 11, ph\u00e0m bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban v\u00e0 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn th\u00fa \u1edf trong h\u1ea1t, t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang (t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 24 ph\u00e1t, l\u00ednh 12 ph\u00e1t ; \u0111\u1ea1n ch\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea5p cho 1 l\u1ea7n). H\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n c\u0169 d\u00f9ng v\u00e0o 2 h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 s\u00fang v\u1eeba, c\u0169ng chu\u1ea9n c\u1ea5p cho l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7, t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 6 ph\u00e1t, d\u00f9ng \u0111\u1ea1n b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t). Cu\u1ed1i n\u0103m t\u00e2u s\u1ed1 \u0111\u1ea1n h\u1ebft ; c\u00f2n \u0111\u1ea1n c\u0169 s\u1eafp h\u1ebft th\u00ec l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u xin c\u1ea5p th\u00eam \u0111\u1ea1n m\u1edbi, \u0111\u1ec3 tr\u1eef s\u1eb5n m\u00e0 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n chi\u1ebfn cho hai t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a. Hai t\u1ec9nh n\u00e0y theo l\u1ec7, kh\u00f4ng c\u00f3 Chu s\u01b0 ((1) Chu s\u01b0 : binh ch\u1ee7ng s\u1eed d\u1ee5ng thuy\u1ec1n trong khi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ho\u1eb7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng.1). T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u xin, vua m\u1edbi chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng, cho t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y : thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea m\u1ed7i th\u1ee9 4 chi\u1ebfc ; t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a : m\u1ed7i th\u1ee9 2 chi\u1ebfc ; sai t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho. L\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng tr\u00edch bi\u1ec1n binh cho sung l\u00e0m th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1eef thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c c\u00f4ng s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o l\u00e0 l\u0169 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng ph\u1ea9m nhi\u1ec1u hay qu\u00e1 h\u1ea1n, ch\u01b0a xong, m\u00e0 kh\u00f4ng xin tri\u1ec3n h\u1ea1n. Vi\u00ean n\u1ed9i gi\u00e1m x\u00e9t ra, \u0111em t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 th\u1ee7y tai, ta ch\u0103m lo \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, \u0103n n\u1eb1m kh\u00f4ng y\u00ean, ngay \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1eadt g\u1ea5m v\u00f3c v\u00e0 ch\u00e2u ng\u1ecdc c\u00f2n b\u1ecf kh\u00f4ng d\u00f9ng, n\u1ee1 n\u00e0o v\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp \u1ea5y m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i l\u0169 kia ? Nh\u01b0ng t\u00ednh c\u00f4ng \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t v\u1ecb khinh th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u0169 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh h\u00e3y cho x\u1eed nh\u1eb9, ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng v\u1eadt x\u00e9t ra ch\u01b0a xong, n\u1ebfu c\u00e1i g\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n ph\u1ea3i c\u1ea7n l\u00e0m h\u1eb1ng tu\u1ea7n, h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u1edbi xong, th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf ngay \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang bi\u1ebft r\u1eb1ng ta tr\u00e1ch ph\u1ea1t ch\u00fang ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 r\u0103n v\u1ec1 t\u1ed9i u\u1ec3 o\u1ea3i coi th\u01b0\u1eddng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng quan h\u1ec7 kh\u1ea9n y\u1ebfu \u1ea5y m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i ch\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n Danh L\u1ea1i v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec1m nh\u00e2n \u0111\u00ea v\u1ee1, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ng\u1eadp tr\u00e0n, b\u00e8n h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u00e1c nh\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n. Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu ti\u1ec7p do t\u1ec9nh sai ph\u00e1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Nho \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n n\u00e3 b\u1eaft, c\u00f9ng gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau \u1edf ch\u1ed7 s\u00f4ng thu\u1ed9c x\u00e3 Kh\u00ea Than (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thi\u00ean Thi) : gi\u1eb7c x\u00f4 v\u00e0o l\u00e0m \u0111\u1eafm m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n r\u1ed3i \u0111i, bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua b\u1ea3o Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 gi\u1eb7c nh\u1ecf l\u1eb7t v\u1eb7t, nh\u00e2n khi n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, qu\u1ea7n t\u1ee5 nhau, l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ea1m b\u1ee3 ki\u1ebfm \u0103n th\u00f4i, th\u1ebf m\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111i b\u1eaft l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Nho l\u1ea1i b\u1ecb ch\u00fang \u0111\u00e1nh thua ! Vi\u1ec7c \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c. Chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft Nho ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0169 Tu\u1ea5n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng coi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh b\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c, li\u1ec1n t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u00e1nh, nay trong h\u1ea1t m\u00ecnh c\u00f3 gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c ph\u1eadn s\u1ef1 m\u00ecnh, th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat k\u1ebf ho\u1ea1ch g\u00ec, th\u1ebf l\u00e0 ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f3 th\u1eb9n v\u1edbi l\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5 gi\u1eef \u0111\u1ea5t n\u1eefa ! V\u1eady [truy\u1ec1n cho V\u0169 Tu\u1ea5n] k\u00edp n\u00ean h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n b\u00e0n t\u00ednh k\u1ebf ho\u1ea1ch, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft \u0111i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lan th\u00eam ra. N\u1ebfu ch\u1ec9 th\u00edch n\u00f3i kho\u00e1c, x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng g\u00ec, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc quy\u1ebft kh\u00f3 khoan th\u1ee9\u201d. R\u1ed3i Ho\u00e0ng V\u0103n Nho b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec1m v\u00e0 6 t\u00ean t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng, gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng c\u1ea5p \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1ea3o Ph\u01b0\u1edbc Nghi, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man, truy\u1ec1n h\u1ecbch v\u1eddi th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng, ch\u00fang \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng. B\u1ed7ng th\u1ea5y \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e0 Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh (nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00ec l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng khinh nh\u1eddn, b\u1ecb t\u1ec9nh t\u00e2u h\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c) \u0111\u1ed1c su\u1ea5t b\u00e8 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, b\u1ed1n m\u1eb7t bao v\u00e2y. Qu\u00e2n ta ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi h\u1ebft s\u1ee9c x\u00f4ng \u0111\u00e1nh, l\u0169 gi\u1eb7c nhi\u1ec1u t\u00ean b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n tan v\u1ee1 c\u1ea3. [Quan qu\u00e2n] thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n b\u00e8 v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea B\u1ec9nh Trung \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua khen v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf v\u00e0 l\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1eafc s\u00e1ch r\u1eb1ng l\u00e9n \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Nay qu\u00e2n ta v\u1eeba t\u1edbi b\u1edd c\u00f5i, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea5y s\u1ed1 \u00edt \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 nhi\u1ec1u. M\u0169i nh\u1ecdn c\u1ee7a qu\u00e2n ta l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eafc l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ed9t d\u1ea1 m\u00e0 m\u1ea5t h\u1ebft tinh th\u1ea7n r\u1ed3i. L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung h\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 2 \u0111\u1ed3ng ; bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i th\u00fa binh \u1edf qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch 200, 300 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh V\u0129nh Long l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eadn thua \u1edf C\u1ea7u \u00fac, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ea1y v\u1ec1, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi thuy\u1ec1n b\u00e8, b\u1ecb gi\u1eb7c l\u1ea5y h\u1ebft. \u1edf t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 100 l\u00ednh, 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 v\u00e0i tr\u0103m d\u00e2n phu.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thuy\u1ec1n qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf s\u00f4ng \u0110\u1ed3i Giang (thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, gi\u00e1p \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi An Giang), T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh nhau, b\u1ecb thua, lui v\u1ec1 An Giang, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, m\u00ecnh b\u1ecb nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c m\u1edbi thu\u1eadn d\u00f2ng xu\u00f4i th\u1eb3ng Long H\u1ed3. Do\u00e3n U\u1ea9n c\u00f9ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Th\u1ee7y c\u01a1 t\u1ec9nh V\u0129nh Long l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Th\u00f9y \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, th\u00e2n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n d\u00e2n ch\u1ed1ng gi\u1eef. Gi\u1eb7c nh\u00e2n gi\u00f3 ph\u00f3ng h\u1ecfa, Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o c\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc. Do\u00e3n U\u1ea9n s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i c\u0169ng ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c m\u1edbi chi\u1ebfm c\u1ee9 t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t b\u00e8 l\u0169 c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u00f4ng (nguy\u00ean thu\u1ed9c Ki\u1ebfn An c\u00f4ng ph\u1ee7 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u00f5 nh\u1ea5t ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 H\u1eefu qu\u00e2n H\u1eefu \u0111\u1ed3n) l\u00e0m ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7, Tr\u1ea7n Kh\u1eafc Do\u00e3n (nguy\u00ean Cai \u0111\u1ed9i An \u2013 Thu\u1eadn) l\u00e0m ph\u00f3 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Nghi (nguy\u00ean H\u1ed9 t\u00e0o T\u01b0 v\u1ee5 ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 Thi\u1ebfu khanh) l\u00e0m ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7 ; \u0110\u00e0o Duy Ph\u01b0\u1edbc (ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Binh b\u1ed9 Thi\u00eam s\u1ef1) l\u00e0m ph\u00f3. Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb l\u0169 d\u00e2n th\u00f4n Long H\u1ed3 b\u1ee9c b\u00e1ch, ph\u1ea3i \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c. L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o c\u0169ng b\u1ecb th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf An Th\u00e1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n S\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p cho b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Phi\u00ean An (sau quan qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh, b\u1eafn s\u00fang, Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o tr\u00fang \u0111\u1ea1n, b\u1ecb ch\u1ebft).<\/p>\n<p>Do\u00e3n U\u1ea9n m\u1ed9t m\u00ecnh \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf d\u00e2n gian, b\u00ed m\u1eadt t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 m\u01b0u vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd nghe th\u1ea5y ng\u1ee5y Trung qu\u00e2n l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e3 bi\u1ebft quay v\u1ec1 v\u1edbi ch\u00ednh ngh\u0129a, li\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n d\u00e2n h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh, ng\u1ee5y Th\u00f4ng \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh th\u00fa t\u1ed9i xin h\u00e0ng ph\u1ee5c. U\u1ea9n b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u00e0o th\u00e0nh n\u00e3 b\u1eaft ng\u1ee5y Do\u00e3n, ng\u1ee5y Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 h\u01a1n 20 t\u00ean ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u1ed9i Thanh thu\u1eadn, \u0111\u1ed9i An thu\u1eadn, \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng ; t\u1ee9c th\u00ec \u0111em ng\u1ee5y Th\u00f4ng, ng\u1ee5y Do\u00e3n, ng\u1ee5y Ph\u01b0\u1edbc x\u00edch l\u1ea1i t\u1ed1ng giam. C\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c ch\u00e9m h\u1ebft c\u1ea3 (ng\u1ee5y Nghi theo Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9, r\u1ed3i c\u0169ng t\u01b0 gi\u1ea3i, gi\u1ebft \u0111i). R\u1ed3i \u0111em c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[Do\u00e3n U\u1ea9n] l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t, sau c\u01a1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 c\u00f9ng lo li\u1ec7u. V\u1eady xin s\u1edbm ph\u00e1i th\u00eam ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1ec9nh V\u0129nh Long th\u1ea5t th\u1ee7, x\u00e9t ra b\u1edfi t\u1ea1i L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, nh\u00fat nh\u00e1t \u01b0\u01a1n h\u00e8n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ed9t tr\u1eadn thua m\u1ea5t s\u1ea1ch c\u1ea3. Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0 m\u1ed9t v\u0103n quan m\u1edbi b\u1ed5, tuy \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u1ea5y, kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec, kh\u00e9p theo t\u1ed9i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ea3i gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, th\u00ec th\u1ef1c c\u00f3 t\u1ed9i. Nay l\u1ea1i \u1edf sau khi \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 quy\u1ebft li\u1ec7t, chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng, b\u1eaft gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh, th\u00ec c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i c\u00f9ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 l\u1eabn cho nhau. V\u1eady, t\u1ee9c th\u00ec khoan tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn cho l\u00e0m ch\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t nh\u01b0 c\u0169. Th\u01b0\u1edfng chung cho ngh\u0129a d\u00e2n 500 quan ti\u1ec1n, trong c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng th\u00eam. Nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u00f4ng, Tr\u1ea7n Kh\u1eafc Do\u00e3n, \u0110\u00e0o Duy Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u t\u1ee9c th\u00ec x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c vi\u00ean \u1edf ty Phi\u00ean, ty Ni\u1ebft v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u00ec \u1edf Kinh \u0111\u00e3 l\u1ef1a t\u00ednh ph\u00e1i \u0111i, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y n\u1eefa s\u1ebd \u0111\u1ebfn cung ch\u1ee9c, \u0111\u1ee7 gi\u00fap l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng, hai t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ed5ng l\u00fd, h\u00e0o m\u1ee5c bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch v\u00ec vi\u1ec7c ngh\u0129a, c\u0103m gi\u1eadn [k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch] n\u00ean \u0111\u00e3 h\u1ecdp t\u1eadp \u0111\u1ed1c su\u1ea5t d\u00e2n phu c\u00f9ng l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c. V\u1eady d\u1ee5 cho Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n x\u00e9t c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1ee9ng ngh\u0129a, quy\u1ec1n c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng, \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n t\u1ec9nh sai ph\u00e1i ; sau khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd t\u00f9y t\u00e0i b\u1ed5 th\u1ee5.<\/p>\n<p>Nam K\u1ef3 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o Tham t\u00e1n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi, chia l\u00e0m n\u0103m \u0111\u1ed3n, t\u1eeb Bi\u00ean \u2013 Long ti\u1ebfn ra. Ch\u1ee3t c\u00f3 vi\u00ean t\u1eed do Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u sai ph\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Nhi\u00ean (con Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c) t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ec7 b\u1ea9m v\u0103n \u0111\u1ebfn, n\u00f3i : \u201cTh\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf r\u1ea1ch Chanh ((1) H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 Chanh Giang.1) (thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng) v\u00e0 ch\u1ee3 Chi\u1ebfu ((2) H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 \u0110\u00e0m Th\u1ecb\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 .2) (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh) th\u1eafng tr\u1eadn lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 T\u1ea3 qu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u00e3 v\u00e0 h\u01a1n 300 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3, l\u1ea5y h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n chi\u1ebfn ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn S\u00e0i G\u00f2n. Gi\u1eb7c ph\u1ea3i r\u00fat v\u00e0o th\u00e0nh, c\u1ed1 gi\u1eef. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng chia qu\u00e2n l\u00e0m hai c\u00e1nh, v\u00e2y \u0111\u00e1nh\u201d. L\u0169 Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u1ef1 c\u01a1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf, k\u00edp n\u00ean l\u1ea5y th\u00e0nh gi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng to. N\u1ebfu c\u00f4ng l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c [Phi\u00ean An] kh\u00f4ng ra t\u1eeb l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, th\u00ec ch\u1eb3ng c\u0169ng \u0111\u00e1ng h\u1ed1i h\u1eadn l\u1eafm ru ?\u201d. Vua b\u00e8n d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u v\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ngh\u1ecbch Kh\u00f4i th\u00ec t\u1ea5m l\u00f2ng tr\u1edf l\u1ea1i ch\u00ednh ngh\u0129a c\u1ee7a C\u00f4ng Tri\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ng\u1edd n\u1eefa. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn t\u1ee9c th\u00ec sai Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Nhi\u00ean v\u1ec1 trong qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u b\u00e1o tin \u0111\u1ec3 Tri\u1ec1u bi\u1ebft, t\u1ef1 c\u1ea3m kh\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi v\u00e0 ti\u1ebfn mau \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i l\u1eadp c\u00f4ng sau\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n : \u201cB\u1ea5t t\u1ea5t l\u1ea1i ph\u1ea3i do c\u1eeda bi\u1ec3n nh\u1ecf, chuy\u1ec3n sang \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ea5p \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1o thuy\u1ec1n qu\u00e2n th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An h\u1ed9i ti\u1ec5u. B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh c\u0169ng n\u00ean ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n n\u1eefa, c\u1ed1t sao s\u1edbm l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh, b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, th\u00ec l\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u v\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1ng ti\u1ebfc Phan V\u0103n Th\u00fay b\u1ecb b\u1ec7nh v\u1ec1, kh\u00f4ng k\u1ecbp chuy\u1ebfn n\u00e0y di\u1ec7t gi\u1eb7c ; l\u00fac b\u00ecnh nh\u1eadt, Th\u00fay c\u01b0\u1eddi n\u00f3i s\u00f4i n\u1ed5i, qu\u1ea3 c\u00f3 \u00edch g\u00ec ! X\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, g\u01b0\u1ee3ng b\u1ec7nh, n\u1eb1m tr\u00ean xe \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Th\u00fay n\u0103m nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 70 tu\u1ed5i r\u1ed3i, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n h\u1ed1i h\u1eadn g\u00ec n\u1eefa. Th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ec9 bi\u1ebft y\u00eau qu\u00fd th\u00e2n m\u00ecnh, kh\u00f4ng t\u1eebng ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi sinh \u1edf \u0111\u1eddi l\u1ebd n\u00e0o s\u1ed1ng m\u00e3i kh\u00f4ng ch\u1ebft ? V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c \u1ea5y t\u1ea5t thua, ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ed3i. Ngay nh\u01b0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u b\u00e2y gi\u1edd m\u00e0 c\u0169ng th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 nghi\u1ec7m bi\u1ebft r\u1eb1ng th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 qu\u00e1 y\u1ebfu k\u00e9m. V\u1eady m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u1ea1i n\u00f3i th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111ang hung h\u0103ng, r\u1ed3i tr\u00f9ng tr\u00ecnh loanh quanh kh\u00f4ng ch\u1ecbu ti\u1ebfn. \u00d4i ! \u0110\u1ea1i th\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu ba qu\u00e2n v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 r\u1eddi r\u1ea1c c\u1ea3, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111em gi\u1eb7c tr\u00fat cho vua \u01b0 ? C\u00f2n may l\u00e0, l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, ta v\u1eabn s\u1eb5n s\u00e0ng v\u1ed7 v\u1ec1 nu\u00f4i n\u1ea5ng, cho n\u00ean l\u00ednh Kinh h\u0103ng h\u00e1i m\u1edbi th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c hai l\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec c\u00f2n mong g\u00ec \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c n\u1eefa ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 d\u1ea7n \u0111i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u1ec1 vi\u1ec7c quan b\u00e1o, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n y\u1ebfu. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh, \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n t\u1ee9c th\u00ec x\u00e9t xem c\u00e1c tr\u1ea1m s\u00f4ng \u1edf trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, chi\u00eau t\u1eadp phu tr\u1ea1m, theo l\u1ec7 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7. L\u1ea1i t\u1eeb tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 trong h\u1ea1t c\u0169ng n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1eb7t th\u00eam 3 s\u1edf \u0111\u1ed3n t\u1ea5n li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec1u v\u00e1t qu\u00e2n d\u00e2n, m\u1ed7i s\u1edf tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 ng\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c. Ph\u00e0m c\u00f3 s\u1ef1 vi\u1ec7c quan b\u00e1o, ho\u1eb7c n\u00ean \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, ho\u1eb7c n\u00ean \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, t\u00f9y ti\u1ec7n ph\u00e1t gi\u1ea5y \u0111\u1ec7 \u0111i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c mau ch\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m : con Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Phan V\u0103n Long l\u00e0 Phan V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m Hi\u1ec7u \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y ; con V\u1ec7 \u00fay Tr\u1ea7n V\u0103n Du l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Nhu\u1eadn l\u00e0m Thi\u00ean h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>Ban l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong v\u00e0 t\u1eed ti\u1ebft \u1edf Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf Nam K\u1ef3, trong c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, ngh\u0129a li\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00f2ng ta r\u1ea5t l\u00e0 \u0111au \u0111\u1edbn th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc. Nh\u00e2n ngh\u0129 : ngh\u1ecbch t\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, tr\u00e1i \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng, l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1eefng b\u1ea7y t\u00f4i trung th\u00e0nh ph\u1ea3i ch\u1ebft n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, n\u00ean ph\u1ea3i l\u1ea5y tim m\u00e1u c\u1ee7a k\u1ebb th\u00f9, \u0111em l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf y\u00ean \u1ee7i, cho th\u1ecfa h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi trung th\u00e0nh. V\u1eady, sai L\u1ec5 b\u1ed9 l\u1eadp m\u1ed9t \u0111\u00e0n s\u1edf \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch ph\u00eda nam Kinh th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb l\u0169 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a, Phan V\u0103n Song, T\u00f4n Th\u1ea5t Gia, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn \u1edf tr\u00ean, d\u01b0\u1edbi b\u00e0y b\u00e0i v\u1ecb nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn, r\u1ed3i l\u00e0m \u0111\u1ee7 c\u1ed7 b\u00e0n, l\u1ee3n, b\u00f2, \u00e1o m\u00e3, ti\u1ec1n gi\u1ea5y, ph\u00e1i Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf. L\u1ea1i ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n, voi, \u0111em con c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u00e1o, L\u00ea V\u0103n H\u1ed5, anh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fdnh v\u00e0 \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tha c\u1ed9ng 4 t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m, \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0n, m\u1ed5 l\u1ea5y tim gan, b\u00e0y t\u1ebf, \u0111\u1ec3 [c\u00e1c t\u1eed s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c] h\u1ea3 l\u00f2ng c\u0103m gi\u1eadn v\u00ec ngh\u0129a kh\u00ed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i h\u1ed3n th\u01a1m \u1edf n\u01a1i u \u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e2u : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c Tr\u1ea7n V\u0103n Tha ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, xin \u0111em th\u00e2n thu\u1ed9c t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y kh\u00e9p t\u1ed9i li\u00ean can v\u00e0 \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m quy\u1ebft\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea7n V\u0103n Tha l\u00e0 t\u00f2ng ph\u1ea1m, x\u00e9t ra t\u1ed9i c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, th\u00ec con l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng, anh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00edn, em l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Nh\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea3m giam h\u1eadu ((1) Tr\u1ea3m giam h\u1eadu : x\u1eed ch\u00e9m nh\u01b0ng c\u00f2n cho giam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t l\u1ea1i.1), m\u1eb9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ecb L\u1ea1m, tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 t\u00ecnh g\u00ec, th\u00ec tha ngay\u201d. L\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tha, cho l\u00e0m l\u00ednh ph\u00e1t \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec3 cho \u0111ua s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh v\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c h\u00e0nh h\u00ecnh th\u00e2n thu\u1ed9c t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00ec ho\u00e3n, ta s\u1edf d\u0129 c\u1ed1 n\u00e9n \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, l\u00e0 v\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac kh\u00ed th\u1ebf ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u0111ang h\u0103ng, n\u1ebfu v\u1ed9i gi\u1ebft th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00f3, th\u00ec cha m\u1eb9 v\u1ee3 con c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i v\u0103n v\u00f5 trong tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh t\u1ea5t b\u1ecb n\u00f3 b\u00e1o th\u00f9. V\u1ea3 l\u1ea1i, ta l\u00fac tu\u1ed5i tr\u1ebb, t\u00ednh n\u00f3ng, nhi\u1ec1u khi b\u1ecb kh\u00ed gi\u1eadn d\u1eef sai khi\u1ebfn, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u01b0\u1eddng hay nh\u1eabn n\u1ea1i, kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00fac coi tri\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn khi \u1edf trong cung, d\u00f9 \u0111\u00e0n b\u00e0 ho\u1eb7c k\u1ebb h\u1ea7u h\u1ea1 c\u00f3 l\u1ed7i nh\u1ecf, ta c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng tr\u00e1ch m\u00f3c h\u00e0 kh\u1eafc, ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u0111\u1ee9c ta \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edbn l\u00ean theo tu\u1ed5i m\u00e0 th\u1ebf ch\u0103ng ?\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, trong \u1ea5y c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 gi\u1ea5y t\u1edd vi\u1ec7c quan ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1eafm. V\u1eady c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf Kinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, xin tr\u00edch l\u1ea5y t\u1eeb ch\u1ee7 s\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng, chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, h\u1eadu b\u1ed5, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 t\u00e1 l\u0129nh th\u00ec do t\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd sung b\u1ed5\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb dinhH\u1eefu d\u1ef1c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam thay ch\u1ee9c L\u00e3nh binh m\u1edbi b\u1ed5 \u0111i V\u0129nh Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u00e0i An H\u1ea3i. L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Loan \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u1ec7 binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u0169 Qu\u1ea3ng Nam. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ed3n th\u00fa r\u1ed3i th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em bi\u1ec1n binh nguy\u00ean ph\u00e1i quay v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c, cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh quy\u1ec1n th\u1ef1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1ea3o Ninh Bi\u00ean, ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean. Ngh\u1ecbch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u1ebbn \u0111\u1ebfn L\u1ea1p L\u0129nh, Chi L\u0129nh, Mu\u1ed9n \u1ea3i (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean) m\u01b0u toan v\u00e2y h\u00e3m. Ph\u1ed5 nghe th\u1ea5y, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Nguy\u00ean, Tu\u1ea7n th\u00e0nh su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu Quy v\u00e0 th\u1ed5 Tri ch\u00e2u, ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean l\u00e0 L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng, th\u1ed5 L\u1ea1i m\u1ee5c ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Qu\u1ef3, th\u1ed5 ty l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Thu\u1eadn \u0111em binh d\u00f5ng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3n ch\u1eb7n. V\u1eeba \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n, l\u0169 gi\u1eb7c x\u00f4ng l\u1ea1i ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, th\u1ed5 d\u00f5ng tan v\u1ee1, qu\u00e2n ta c\u00f3 \u00edt, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng lui v\u1ec1 \u0111\u1ed3n b\u1ea3o. Quan qu\u00e2n trong \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea1i g\u1ea7n h\u1ebft. Ph\u1ed5 b\u00e8n t\u01b0 ngay cho th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea B\u1ec9nh Trung \u0111\u1ec3 b\u00e1o mau cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. Trung \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y phi t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh t\u1eeb khi nghe th\u1ea5y ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u00e0m lo\u1ea1n, kh\u00f4ng ch\u1edf g\u1ea1o v\u00e0o \u0111\u1ea5t ta n\u1eefa, d\u1eabu c\u00f3 ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111ong g\u1ea1o \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f3 v\u1eadn t\u1ea3i b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, thuy\u1ec1n t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng khu\u1ea5t kh\u00fac, 173 c\u00e1i gh\u1ec1nh, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i m\u1ea1nh, ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng m\u00e0 l\u00ean, th\u1ebf t\u1ea5t h\u01a1i ch\u1eadm, nay m\u1edbi \u0111\u1ebfn X\u1ea3o Kh\u00ea, c\u00f2n c\u00e1ch ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n n\u0103m, s\u00e1u ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng th\u00fac gi\u1ee5c kh\u1ea9n c\u1ea5p ti\u1ebfn l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 h\u1ea1ng ti\u1ec3u y\u00eau tanh h\u00f4i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n ch\u1ec9 v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng tr\u1eadn l\u1edbn, th\u1ebf m\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 c\u00f3 s\u1ed1 l\u00ednh d\u00f5ng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, r\u00fat l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Hu\u1ed1ng chi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u00e0m vi\u1ec7c sai l\u1ea7m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y h\u1ea5n \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, nay l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng ti\u1ebfn l\u00ean, gi\u1ebft gi\u1eb7c, chu\u1ed9c t\u1ed9i, l\u1ea1i c\u1ee9 s\u1ee3 h\u00e3i r\u1ee5t r\u00e8, \u0111\u00f3ng \u1ef3 qu\u00e2n l\u1ea1i, l\u00e0m ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 tr\u00e1i v\u1edbi c\u01a1 nghi, kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng g\u00ec c\u1ea3 ! T\u1ed9i c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 t\u1ee9c th\u00ec giao cho H\u00ecnh b\u1ed9 b\u00e0n x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eady d\u1ee5 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n mang theo 5 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, s\u00fang \u0111\u1ea1n qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 th\u1ea7n c\u00f4ng, \u0111i mau \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, thay Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 qu\u1ea3n l\u0129nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, lo vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ph\u00e1i 200 l\u00ednh th\u00fa \u1edf qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111i theo T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n sai ph\u00e1i. C\u00f2n Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 ch\u1ec9 \u0111em v\u00e0i ch\u1ee5c qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 l\u1ea1i vi\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh, v\u1ec1 ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng trung \u0111\u1ed9, ph\u1ee5 tr\u00e1ch chuy\u1ec3n v\u1eadn qu\u00e2n nhu v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ; n\u1ebfu kh\u00f4ng v\u1eady, t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. V\u00e0 nay ngh\u1ecbch V\u00e2n nghe quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111\u1ebfn n\u01a1i, gi\u1eb7c d\u1ed1c h\u1ebft qu\u00e2n ra ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u00ec ch\u1ed7 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1ea5t tr\u1ed1ng kh\u00f4ng, chu\u1ea9n cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t hai t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ea3i \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n, t\u1ee9c th\u00ec do \u0111\u1ecba ph\u1eadn An L\u1ea1c v\u00e0 An L\u00e3ng, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o ph\u1ed1 V\u00e2n Trung, h\u1ed9i ti\u1ec5u v\u1edbi hai \u0111\u1ea1o bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang. Gi\u1eb7c tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 n\u1ecd b\u1ecf m\u1ea5t ch\u1ed7 kia, th\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ty \u1edf ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim Thu\u1eadn l\u1ea1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf L\u1ea1p L\u0129nh : b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft. Th\u1ed5 Tri ch\u00e2u l\u00e0 Ma Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i c\u00e1o \u1ed1m, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, ch\u1ec9 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o cho t\u1ec9nh bi\u1ebft v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5t L\u1ea1p L\u0129nh \u1edf sau \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Ninh Bi\u00ean, th\u1ebf t\u1ea5t gi\u1eb7c s\u1ebd \u0111\u1ebfn b\u1ee9c b\u00e1ch\u201d. L\u00ea B\u1ec9nh Trung \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ee9c b\u00e1ch g\u1ea5p r\u1ed3i ! N\u00ean t\u01b0 mau cho l\u0169 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n bi\u1ebft : ho\u1eb7c nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u00e0m cho n\u00f3 ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00e1n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn nhanh h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n v\u1edbi Ph\u1ea1m Ph\u1ed5, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n. Ph\u1ea3i n\u00ean xem t\u00ecnh th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang kh\u1edbp. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, L\u00ea B\u1ec9nh Trung, ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c v\u1eadn t\u1ea3i cho vi\u1ec7c ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Chuy\u1ec3n v\u1eadn 100.000 h\u1ed9c th\u00f3c \u1edf kho H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a \u1edf S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>C\u1ea5t nh\u1eafc b\u00e1 h\u1ed9 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u1edf H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7. T\u00ednh tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i, ph\u1ea3i gi\u00e1ng, b\u1ecb ph\u00e1i \u0111i h\u1ea3i ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, c\u00f4ng c\u00e1n xong, tr\u1edf v\u1ec1, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Chia c\u1ea5p ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 v\u00e0o kho, ph\u00f2ng khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>13 t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Ba (Thanh Hoa), H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1.000 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 200 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. 17 t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, m\u1ed7i t\u1ec9nh 500 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 100 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, g\u1ea1o k\u00e9m. Nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ea1y \u0103n kh\u00f3 kh\u0103n. Vua sai b\u00e1n th\u00f3c kho ra h\u01a1n 20.000 h\u1ed9c.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 l\u1ea1i t\u1eeb h\u1ea3i ph\u1eadn Kh\u00e1nh H\u00f2a, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf l\u00ean b\u1edd \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. T\u1ec9nh ph\u00e1i Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110a h\u1ecdp t\u1eadp qu\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, b\u1eafn ch\u1ebft 2 t\u00ean, gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. [Quan qu\u00e2n] t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 4 thuy\u1ec1n v\u00e0 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Kinh \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u1eaft. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua sai th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, th\u1ea5y B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f3 s\u01a1n man Ch\u00e0 V\u00e0 lan tr\u00e0n qu\u1ea5y r\u1ed1i ; xin ph\u00e1i Kinh binh \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng gi\u1eef. Vua cho l\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i nh\u00fat nh\u00e1t, truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 s\u1ed1 b\u1ea1c th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9a \u1edf kho Ngh\u1ec7 An v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh (Ngh\u1ec7 An 6.000 l\u1ea1ng, H\u00e0 T\u0129nh 2.000 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An th\u01b0\u1eddng tr\u1eef 8.000 l\u1ea1ng, H\u1ed9 b\u1ed9 cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u00e3 chia l\u00e0m hai, b\u00e0n xin quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. Vua nghe theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Ba (Thanh Hoa) t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n h\u1ea1t c\u00f3 h\u01a1n 120 x\u00e3 th\u00f4n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, xin c\u1ee9u gi\u00fap cho\u201d. Vua chu\u1ea9n cho x\u00e9t xem x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i n\u1eb7ng th\u00ec tha cho thu\u1ebf kh\u00f3a, ti\u1ec1n th\u00f3c v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1 ; nh\u1eb9 th\u00ec tri\u1ec3n ho\u00e3n cho.<\/p>\n<p>Cho t\u1ebf c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, hay b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1i Kinh binh ra chia \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng H\u00f3a, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn, thu qu\u00e2n, h\u00e1t b\u00e0i kh\u1ea3i ho\u00e0n. Nh\u00e2n ngh\u0129 : qu\u00e2n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, nh\u01b0 gi\u00f3 lay s\u1ea5m \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh th\u00ec tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t, hai ng\u01b0\u1eddi, duy c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, c\u1ea3m nhi\u1ec5m \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u1ed1m ch\u1ebft. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u tr\u1ed5 s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xung phong, l\u1eb7n l\u1ed9i hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng l\u1edbn \u1ea5y. Ta nay ngh\u0129 t\u1edbi, r\u1ea5t \u0111\u1ed7i b\u00f9i ng\u00f9i, kh\u00f4ng sao c\u1ea7m l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 l\u1eadp m\u1ed9t \u0111\u00e0n s\u1edf \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch ph\u00eda b\u1eafc Kinh th\u00e0nh, tr\u00ean \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111\u00e3 ch\u1ebft, d\u01b0\u1edbi b\u00e0y b\u00e0i v\u1ecb c\u00e1c binh l\u00ednh, s\u1eafm \u0111\u1ee7 c\u1ed7 b\u00e0n, d\u00ea, l\u1ee3n, b\u00f2, \u00e1o m\u0169, gi\u1ea5y ti\u1ec1n, ph\u00e1i vi\u00ean Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh kh\u00e2m m\u1ea1ng vua, \u0111\u1ebfn ban cho 3 tr\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u. L\u1ea1i sai \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ee9ng l\u00e0m ch\u1ee7 nh\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp vi\u00ean kh\u00e2m m\u1ea1ng t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u00e0 l\u0169 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m ti\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Giao Kh\u1ea9u. Thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u00e3 qua s\u00f4ng Ng\u00e3 B\u1ea3y, l\u1ee5c t\u1ee5c k\u1ebf \u0111\u1ebfn. \u0110o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u00e3 ti\u1ebfn v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, nghe n\u00f3i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng r\u1ed3i, t\u1edbi nay \u0111\u00e3 g\u1ea7n h\u1ebft 10 ng\u00e0y, c\u00f2n ch\u01b0a nghe th\u1ea5y tin b\u00e1o. V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u1ec1 tin t\u1ee9c trong qu\u00e2n, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 3 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o, c\u1edb sao l\u00e2u nay \u1eafng t\u1eafp, \u0111\u1ec3 ta tr\u00f4ng ng\u00f3ng m\u00e3i ! Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, ng\u01b0\u01a1i h\u1ec5 khi ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u00e3 \u0111em tin t\u1ee9c b\u1ed9 binh t\u00e2u r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i, kh\u00f4ng th\u00ec ng\u01b0\u01a1i \u0111em d\u1ee5 v\u0103n \u0111\u1ec7 mau \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1ec3 \u0111\u1ea1i binh \u0111i qua Bi\u00ean H\u00f2a th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0 c\u1edb ch\u1eadm kh\u00f4ng b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u1ea1i minh b\u1ea1ch\u201d.<\/p>\n<p>\u00c1n s\u00e1t t\u1ec9nh An Giang l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n L\u00fd l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb thua, r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5 (t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c), qu\u00e2n \u0111\u1ec1u tan t\u00e1c c\u1ea3, b\u00e8n th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ec9nh c\u00f9ng v\u1edbi L\u00fd v\u1eabn c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i ph\u00f2ng h\u1ed9, c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec \u0111i Nam Vang, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u00ednh Phi\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. Thuy\u1ec1n qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng l\u1ea1i k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn. Quan qu\u00e2n ph\u00f2ng h\u1ed9 c\u00f3 \u00edt v\u00e0 y\u1ebfu th\u1ebf th\u1ea5y oai phong gi\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i tan v\u1ee1. C\u01b0\u01a1ng m\u1edbi ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Ch\u1ebf L\u0103ng (\u0111\u1ea5t c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p). T\u1ec9nh l\u1ef5 th\u1ea5t th\u1ee7, B\u1ec9nh b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00fd t\u1ef1 gieo m\u00ecnh xu\u1ed1ng s\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 h\u1ea1 v\u1edbt l\u00ean, tho\u00e1t ch\u1ebft. Gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00e1n \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, Bi\u00ean l\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh gi\u1ebft ngay tr\u01b0\u1edbc. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1eb7t Tr\u1ea5n th\u1ee7 h\u01b0u tr\u00ed c\u0169 l\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng Du l\u00e0m ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec7u Trung l\u00e0m ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7, em c\u1ee7a Du l\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i, con c\u1ee7a M\u1ea1c H\u1ea7u Di\u1ec7u, \u0111\u1ec1u l\u00e0m ng\u1ee5y Th\u1ed1ng l\u00e3nh \u0111\u1ec3 cho c\u00f9ng v\u1edbi h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn chi\u1ebfm gi\u1eef (khi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i m\u1edbi l\u00e0m ph\u1ea3n, con Du l\u00e0 M\u1ea1c H\u1ea7u Hy theo gi\u1eb7c, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch m\u1eadt b\u1eaft Du v\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i l\u00ean t\u1ec9nh giam l\u1ea1i). R\u1ed3i \u0111\u00f3 b\u1ecdn ng\u1ee5y T\u1ea3 qu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u00e3 v\u1ec1 Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc. M\u1ed9t m\u00ecnh Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u c\u00f2n \u1edf An Giang, m\u01b0u toan vi\u1ec7c quy thu\u1eadn : \u0111\u1eb7t Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay An Giang tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Lu\u1eadn l\u00e0m ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7, Cai \u0111\u1ed9i h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebfn l\u00e0m ng\u1ee5y Ph\u00f3 tr\u1ea5n ph\u1ee7, nguy\u00ean Th\u00f4ng ph\u00e1n An Giang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Nhi\u1ebfp (ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd ngh\u1ecbch Kh\u00f4i) l\u00e0m ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7, d\u1eb7n gi\u1eef t\u1ec9nh l\u1ef5, tr\u1ea5n t\u0129nh l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. R\u1ed3i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh, d\u00f5ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i m\u1eadt th\u01b0 b\u00e1o cho L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng ch\u00f3ng \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 ti\u1ebfp \u1ee9ng B\u00f9i V\u0103n L\u00fd \u1ea9n \u1edf \u0111\u1ed3n V\u0129nh H\u00f9ng, c\u00f9ng Th\u1ee7 ng\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00fat v\u00e0 Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Nh\u00e2m chi\u00eau t\u1eadp qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf Th\u1ee7y c\u01a1 t\u1ec9nh An Giang l\u00e0 Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn L\u1ee3i c\u0169ng h\u1ecdp qu\u00e2n \u0111i theo. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n. [L\u00fd] b\u00e8n k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Lu\u1eadn v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebfn c\u00f9ng b\u1eaft L\u00ea V\u0103n Nhi\u1ebfp, m\u1edf th\u00e0nh d\u00e2ng n\u1ed9p.<\/p>\n<p>L\u00fd l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f2 th\u00e1m b\u00e1o r\u1eb1ng : ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 sang Xi\u00eam La, \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi do M\u1ea1c C\u00f4ng Du sai ph\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e2n (M\u00e2n l\u00e0 C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i c\u0169 \u1edf An Giang, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Du, Du nh\u00e2n ngh\u1ecbch Kh\u00f4i tr\u00e1t s\u1ee9c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ti\u1ebfng Xi\u00eam \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh b\u00e8n sai M\u00e2n \u0111i) sai \u0111em t\u1edd m\u1eadt th\u01b0, l\u1ea5y ngh\u0129a l\u00fd tr\u00e1ch b\u1ea3o Du, sai tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u1eaft ch\u00e9m l\u0169 t\u1ed9i ph\u1ea1m H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, Bi\u00ean l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn v\u00e0 theo b\u1eaft thuy\u1ec1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee5y s\u1ee9. L\u1ea1i \u1ee7y cho vi\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf Th\u1ee7y c\u01a1 t\u1ec9nh An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Mai v\u00e0 vi\u00ean t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eedu (con Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tuy\u00ean) \u0111em qu\u00e2n, d\u00e2n ti\u1ebfn theo, b\u00e8n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5 H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>D\u1ee5 sai M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i, M\u1ea1c H\u1ea7u Di\u1ec7u h\u1ed9i v\u1edbi Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay Ph\u00fa Qu\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i [tr\u00f9ng t\u00ean Tho\u1ea1i Ng\u1ecdc H\u1ea7u] b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Ch\u00e1nh s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ee5y, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd v\u00e0 21 ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng lu\u00f4n v\u1edbi c\u00e1c th\u01b0 t\u1eeb c\u1ee7a ng\u1ee5y, trong l\u0169 \u1ea5y c\u00f3 6 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m gi\u1ebft ngay t\u1ea1i ch\u1ed7. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7 \u1edf t\u1ec9nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec7u Trung \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a h\u1ebft v\u1ec1 t\u1ec9nh An Giang, x\u00edch v\u00e0 giam l\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng c\u0169ng t\u1eeb Ch\u1ebf L\u0103ng quay v\u1ec1, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em ch\u00e9m Tr\u1ea7n Hi\u1ec7u Trung v\u00e0 c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c m\u00e0 sau \u0111\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. R\u1ed3i quy\u1ec1n ph\u00e1i Binh b\u1ed9 Ch\u1ee7 s\u1ef1 th\u1eeba bi\u1ec7n Nam Vang th\u00e0nh bi\u00ean v\u1ee5 l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9 v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2y \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng M\u1ea1c C\u00f4ng Du v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n x\u1ee9 \u1ea5y m\u1ebfn ph\u1ee5c, b\u00e8n t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n t\u0129nh [nh\u00e2n t\u00e2m].<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch Kh\u00f4i d\u1ea5y lo\u1ea1n, l\u00e0m h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n, nay l\u1ea1i ng\u1ea5m ng\u1ea7m li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi t\u1ea3 \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4 v\u00e0 c\u1ea7u n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La c\u1ee9u vi\u1ec7n, m\u01b0u \u0111\u1ed3 r\u00f4ng r\u1ee1 l\u00e0m to \u0111\u1ec3 t\u00e0n h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, th\u1ef1c l\u00e0 hi\u1ec3m \u00e1c qu\u00e1 l\u1eafm. B\u00f9i V\u0103n L\u00fd b\u1eaft h\u1ee3p t\u1eadp qu\u00e2n d\u00e2n, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee5y s\u1ee9. Thi\u1ebft tha \u0111\u1ec3 ch\u00ed gi\u1ebft k\u1ebb th\u00f9 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Chu\u1ea9n cho khoan tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn cho l\u00e0m ch\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t c\u0169. Nh\u1eefng qu\u00e2n d\u00e2n d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u1ea1i hai t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n. Trong \u1ea5y c\u00f3 vi\u1ec7c theo b\u1eaft thuy\u1ec1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee5y s\u1ee9, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho ch\u1ea1y s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o, c\u00f4ng \u1ea5y l\u1ea1i c\u00e0ng l\u1edbn h\u01a1n. V\u1eady, ng\u01b0\u1eddi th\u00e1m b\u00e1o v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1.000 quan. Duy c\u00f3 M\u1ea1c C\u00f4ng Du, M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i, M\u1ea1c H\u1ea7u Di\u1ec7u v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 b\u00f9 l\u1ea1i cho nhau kh\u00f4ng n\u00ean d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng. Hai t\u00ean ph\u1ea1m, ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9, hi\u1ec7n \u0111ang b\u1ecb giam, t\u1ed9i \u00e1c c\u1ef1c l\u1edbn, t\u1ee9c th\u00ec x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec. T\u00f2ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 15 t\u00ean theo \u0111\u1ea1o \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m ngang l\u01b0ng r\u1ed3i c\u1eaft l\u1ea5y \u0111\u1ea7u, treo l\u00ean c\u00e1i c\u1ea7n cao, b\u00eau cho d\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft. C\u00e1c th\u01b0 t\u1eeb ng\u1ee5y \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0 m\u1ed9t quan to, c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf L\u1eadt Giang, kh\u00f4ng t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u00fat nh\u00e1t r\u1ed3i. \u0110\u1ebfn khi qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1edbi n\u01a1i, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec, ch\u1ec9 lo tr\u1ed1n xa, \u0111\u1ebfn l\u00fac nghe th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra ! X\u00e9t d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ea5t l\u00e0 \u01b0\u01a1n h\u00e8n \u0111\u1edbn k\u00e9m ! Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh \u1edf n\u01a1i qu\u00e2n ng\u0169 \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i ; \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 d\u1ee5 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. C\u00f2n \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng, \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i V\u0103n L\u00fd v\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng h\u1ed9 l\u00fd l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nh\u01b0 ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Lu\u1eadn, Ph\u00f3 Tr\u1ea5n ph\u1ee7 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u do Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u b\u00e0y m\u01b0u \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c tr\u1ea5n t\u0129nh, v\u1eady h\u00e3y cho giam l\u1ea1i, r\u1ed3i tra x\u00e9t r\u00f5 xem tr\u01b0\u1edbc kia h\u1ecd \u0111\u00e3 nh\u1eadn ng\u1ee5y quan ch\u1ee9c hay ch\u01b0a. H\u1ecd t\u1eeb\u00a0 Phi\u00ean An \u0111\u1ebfn hay l\u00e0 do Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u ng\u1ea7m m\u01b0u \u0111\u1eb7t ra ? T\u00e2m t\u00edch h\u1ecd c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u1ec7t x\u00e1c th\u1ef1c, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Duy c\u00f3 ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7 L\u00ea V\u0103n Nhi\u1ebfp l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c th\u00ec x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec.<\/p>\n<p>B\u00f9i V\u0103n L\u00fd li\u1ec1n t\u00e2u l\u00ean : \u201cX\u00e9t ra Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Lu\u1eadn v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebfn kh\u00f4ng t\u1eebng ch\u1ecbu ng\u1ee5y ch\u1ee9c g\u00ec c\u1ea3\u201d. Vua b\u00e8n gia \u01a1n tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 cho \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNay quan qu\u00e2n \u0111\u00f4ng nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, th\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, ch\u1eb3ng bao ng\u00e0y n\u1eefa s\u1ebd d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho s\u00e1u t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean ph\u00e0m bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc t\u1ea3n l\u1ea1c, n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i n\u00ean gi\u00f3ng gi\u1ea3 l\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u1ec3 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t n\u00e0y, t\u1eeb sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh ((1) \u00fd n\u00f3i t\u1eeb khi chi\u1ebfn th\u1eafng tri\u1ec1u T\u00e2y S\u01a1n.1), y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n, ung dung ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nhi\u1ec1u n\u0103m r\u1ed3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec ngh\u1ecbch Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u1ed7ng m\u1eafc v\u00e0o v\u00f2ng binh l\u1eeda ! Nay tuy \u0111\u00e3 d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, nh\u01b0ng e r\u1eb1ng mu\u1ed9n k\u1ef3 l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i g\u1eb7p \u0111\u00f3i k\u00e9m ! Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i \u00e2m th\u1ea7m c\u1ee7a d\u00e2n, l\u00f2ng ta lo \u00e2u, \u0103n ng\u1ee7 kh\u00f4ng ngon, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng cho d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y ! Nay tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i khuy\u00ean b\u1ea3o hi\u1ec3u d\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft : ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ea3o nhau, th\u1ec1 r\u1eb1ng l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng t\u00f4n k\u00ednh vua, th\u00e2n y\u00eau ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, ch\u0103m vi\u1ec7c c\u1ea5y c\u00e0y. C\u00e1c ch\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n g\u1ea7n g\u0169i d\u00e2n, n\u00ean gia t\u00e2m khuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ec1u h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng d\u00e2u, n\u1ebfu th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, th\u00ec n\u00ean k\u00edp c\u1ea5y th\u00eam, l\u00e0m cho ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u0103ng th\u1eeba th\u00e3i \u0111\u1ec3 ta y\u00ean l\u00f2ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i d\u1ee5 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf x\u1ee9 Nam K\u1ef3 r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng th\u00e1ng 6, th\u00e1ng 7, ch\u00ednh l\u00e0 m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng, nh\u00e2n d\u00e2n Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u0169 gi\u1eb7c qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean b\u1ec1 sinh s\u1ed1ng, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i bi\u1ebft c\u1ea3m kh\u00edch vi\u1ec7c ngh\u0129a, c\u0103m gi\u1eadn t\u1eb7c \u0111\u1ed3, gi\u00f3ng gi\u1ea3 nhau theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, tuy t\u1ea5m l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh vua, th\u00e2n y\u00eau ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, v\u1ed1n do thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ra, nh\u01b0ng b\u1ecf m\u1ea5t ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, h\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1eady th\u00ec c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00e1c Tham t\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u n\u00ean hi\u1ec3u d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i n\u00ean x\u00e9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng vi\u1ec7c ngh\u0129a theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, xem ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a nay kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u1ea3n l\u00fd s\u1ea3n nghi\u1ec7p, t\u00ecnh nguy\u1ec7n tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m tr\u1ecdn c\u00f4ng cu\u1ed9c m\u00ecnh \u0111ang theo \u0111u\u1ed5i th\u00ec c\u0169ng cho l\u00e0m. C\u00f2n nh\u1eefng d\u00e2n c\u00f3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n v\u00e0 m\u1edbi tham d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho gi\u1ea3i t\u00e1n, v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng nhau y\u00ean vui trong x\u00f3m l\u00e0ng \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00fd ta y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n d\u00e2n, ch\u0103m lo n\u00f4ng nghi\u1ec7p\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 binh c\u1ee7a Nam K\u1ef3 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o Tham t\u00e1n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5 Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n ta, tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eeb tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1 c\u1ea3 ; k\u1ecbp khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00ec ng\u1ee5y Tuy\u00ean ph\u1ee7 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n H\u00e3n, ng\u1ee5y Ph\u00f3 tuy\u00ean ph\u1ee7 l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim L\u01b0\u1ee3ng (ng\u1ee5y Tr\u1ea5n ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t b\u1ecb b\u1ec7nh, v\u1ec1 Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc) v\u00e0 ng\u1ee5y \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u0129nh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn D\u0169ng, Qu\u00e1ch Ng\u1ecdc Khuy\u1ebfn c\u00f9ng b\u00e8 l\u0169 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u t\u1ef1 \u00fd b\u1ecf gi\u00e1o, \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n, xin \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. L\u0169 Gi\u1ea3ng m\u1edbi li\u1ec7u \u0111\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u00ednh v\u00e0 voi \u1edf l\u1ea1i, theo Th\u1ef1 ph\u1ee7 V\u00f5 Qu\u00fdnh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i chia qu\u00e2n giao cho L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch, V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh, d\u00f5ng hai \u0111\u1ed3n H\u1eefu, H\u1eadu 1.400 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng du s\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc Long ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh ph\u00eda sau l\u01b0ng gi\u1eb7c r\u1ed3i li\u1ec1n \u0111em l\u00ednh, d\u00f5ng 3 \u0111\u1ed3n Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3 h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, 48 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, d\u1ed3n qu\u00e2n ch\u00fang m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i T\u1ef1 t\u00e2n, sung l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc Long, l\u1eadp \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf trong b\u1ee5i r\u1eadm b\u1edd b\u00ean nam s\u00f4ng, b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. Qu\u00e2n ta c\u0169ng \u1edf c\u00e1ch s\u00f4ng b\u1eafn sang. Gi\u1eb7c ph\u1ea3i lui n\u1ea5p. Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u1edf gi\u1eefa s\u00f4ng, ch\u1ee5m 7 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1ea1i, nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u ti\u1ebfn l\u00ean, lia l\u1ecba b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn. Qu\u00e2n ta c\u1ee9 gi\u1eef nghi\u00eam m\u1eb7t tr\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng. Gi\u1eb7c l\u1ea1i lui \u0111\u1eadu \u1edf m\u1ea1n h\u1ea1 l\u01b0u.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y c\u1ee7a l\u0169 V\u1ec7 \u00fay Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf s\u00f4ng L\u00e3o T\u1ed1 [s\u00f4ng Gi\u1ed3ng \u00d4ng T\u1ed1] : b\u1eafn ch\u00ecm 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, ch\u00e9m h\u01a1n 20 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u00e8, s\u00fang \u1ed1ng. Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng, l\u0169 Gi\u1ea3ng \u0111em h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i \u0111\u1ed9i \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ch\u01b0a nh\u1ea5t t\u1ec1 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed \u0111em to\u00e1n qu\u00e2n thu\u1ed9c m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn m\u00ecnh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i to l\u1edbn, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 \u0111\u00e1nh l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn H\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf. C\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh \u1ea5y nh\u01b0 V\u1ec7 \u00fay Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Hu\u1ea5n, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n \u0110\u1eafc Qu\u00e1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf ; th\u1ecb v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt v\u00e0 l\u0169 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ea1i binh \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng, ph\u00e1i ri\u00eang l\u0169 L\u00ea S\u00e1ch l\u0129nh m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n \u0111i t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u00fap sau gi\u1eb7c v\u00e0 l\u0169 L\u00ea S\u00e1ch \u0111\u00e3 sang s\u00f4ng r\u1ed3i, sao kh\u00f4ng sai men b\u1edd b\u00ean nam m\u00e0 \u0111i xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft h\u1ebft l\u0169 qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u1ee5c \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111i, ti\u1ebfp \u1ee9ng \u0111\u1ea1i binh sang s\u00f4ng, th\u00ec gi\u1ea3n d\u1ecb bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! L\u1ea1i ch\u1ec9 sai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n thu\u1ed9c m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn \u0111i s\u00e2u v\u00e0o m\u00e0 \u0111\u1ea1i binh v\u1eabn \u0111\u00f3ng \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi gi\u1eb7c. Th\u1ebf l\u00e0 r\u1ea5t th\u1ea5t s\u00e1ch. V\u1eady, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn nay n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, t\u00ecm c\u00e1ch mau ch\u00f3ng sang s\u00f4ng, sai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea S\u00e1ch \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng ch\u1ed7 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, ch\u1edb n\u00ean b\u1ecf ph\u00ed ng\u00e0y gi\u1edd ch\u1edd \u0111\u1ee3i qu\u00e2n th\u1ee7y.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n thuy\u1ec1n mau mau ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n l\u1ea1i m\u1ed9t kh\u1eafc\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 Thu\u1eadn tr\u00e1ng t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh h\u1ea3i ph\u1ec9 Ch\u00e0 V\u00e0 \u0111\u1ebfn t\u1eadn h\u1ea3i ph\u1eadn bi\u1ec3n Cam Ranh t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ch\u1ee5c t\u00ean ph\u1ec9, c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n n\u1ea1n. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, nh\u00e0 vua r\u1ea5t khen. Khoa, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 300 quan.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Th\u1eafng t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a c\u0169ng n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u1eadn c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Cho Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110a th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Th\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111em thuy\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft h\u1ea3i ph\u1ec9 Ch\u00e0 V\u00e0. Ph\u1ec9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 ch\u1ed7, th\u1ebf m\u00e0 Th\u1eadn kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u1eb7p gi\u1eb7c m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00e0o. Do \u0111\u00f3, Th\u1eadn \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, b\u1ed9 bi\u1ec1n t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ti\u1ec5u ph\u1ec9 \u1edf Cam Ranh. Th\u1eadn \u1edf C\u1ea7u Hu\u00e2n, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng ! Vua ch\u00e1n gh\u00e9t Th\u1eadn nh\u00fat nh\u00e1t, \u01b0\u01a1n h\u00e8n, t\u1ee9c th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i. \u0110\u00e1ng kh\u00e9p t\u1ed9i \u0111\u1ed3, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c \u01a1n chu\u1ea9n cho ch\u1ec9 ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea3i ph\u1ec9 Ch\u00e0 V\u00e0 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb thuy\u1ec1n qu\u00e2n tu\u1ea7n h\u1ed9 c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; nay gi\u00f3 B\u1eafc th\u01b0\u1eddng th\u1ed5i, qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1ebf t\u1ea5t t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n v\u1ec1 \u0111\u1ea3o c\u0169. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c kia l\u00fac \u1edf cu\u1ed1i h\u1ea1 \u0111\u1ea7u thu, th\u01b0\u1eddng quen \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u1ec3n, \u0111\u1ec3 l\u00e9n l\u00fat xu\u1ea5t hi\u1ec7n. N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh d\u1eb9p r\u1ea5t d\u1eef, \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 s\u1ee3 s\u1ec7t m\u00e3i m\u00e3i, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e0y kia ch\u00fang quen th\u00f3i c\u0169, s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho hai t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ed1c su\u1ea5t b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 thuy\u1ec1n qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, nh\u00e2n l\u00fac th\u1eafng th\u1ebf n\u00e0y, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft c\u1ea7n b\u1eaft ch\u00e9m, tr\u1ecb t\u1ed9i h\u1ebft c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u1ea5y, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u1ecdt m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111\u00f3 sai t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a ph\u00e1i gi\u1ea3i 2 \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 1 \u0111\u00e0n b\u00e0 trong b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y \u0111\u01b0a giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh, 2 t\u00ean \u0111\u00e0n \u00f4ng th\u00ec \u0111\u1ec1u ch\u1eb7t 1 tay l\u1ea1i th\u00edch ch\u1eef \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t (\u0110\u1ea1i \u00fd n\u00f3i b\u1ecdn ph\u1ec9 r\u00f4ng r\u1ee1 \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e9p lu\u1eadt. C\u00f2n 3 t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 n\u00e0y tha cho v\u1ec1 \u0111\u1ec3 ch\u00fang chuy\u1ec3n l\u1eddi b\u00e1o cho nhau, m\u00e0 bi\u1ebft r\u0103n ch\u1eeba. N\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c n\u1eefa, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft r\u1ea5t d\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o. N\u1ebfu tr\u00ean m\u1eb7t th\u00edch kh\u00f4ng h\u1ebft, th\u00ec chia ra th\u00edch \u1edf tr\u00ean l\u01b0ng n\u1eefa) \u0111\u1ee3i thuy\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u ((1) H\u1ea1 Ch\u00e2u : t\u1ee9c Singapore.1), t\u1ee9c th\u00ec cho ch\u1edf \u0111i, th\u1ea3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. C\u00f2n c\u00e1c t\u00ean ph\u1ec9 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u b\u00eau \u1edf h\u1ea3i \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CIII<\/a> \u2013 103<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng n\u0103m t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, l\u0169 gi\u1eb7c \u1edf Phi\u00ean An kh\u00f3 l\u00f2ng l\u1ea1i do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n tr\u1ed1n tho\u00e1t, b\u00e8n ra l\u1ec7nh r\u00fat v\u1ec1 nh\u1eefng qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ngh\u1ec7 An th\u1ea3 v\u1ec1 cho y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n mi\u1ec1n s\u01a1n c\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i canh ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c. Li\u1ec7u t\u00ednh \u0111\u1ec3 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long, theo m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng, giao cho 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u1ec1u v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ec1 h\u1ebft.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00ec th\u1ea5y Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb phong k\u00edn, n\u00f3i : \u201cTh\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng h\u0103ng, m\u00e0 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u1eefng b\u1ec1n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ch\u01b0a d\u1ec5 ph\u00e1 ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin th\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, tu\u1ef3 c\u01a1 li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh, ho\u1eb7c \u0111\u01b0a th\u01b0 ph\u1ea3n gi\u00e1n, \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c ng\u1edd v\u1ef1c chia r\u1ebd l\u1eabn nhau, ho\u1eb7c b\u00e0y ra kh\u1ed5 nh\u1ee5c k\u1ebf \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c t\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft l\u1eabn nhau, ho\u1eb7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc, cho tr\u00e0 tr\u1ed9n v\u00e0o th\u00e0nh l\u00e0m gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p khi\u1ebfn gi\u1eb7c m\u1ea5t h\u1ebft c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ea7n thi\u1ebft. Trong ba ch\u01b0\u1edbc \u1ea5y n\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai, th\u00ec \u0111\u1ea7u ngh\u1ecbch Kh\u00f4i ch\u1eb3ng bao l\u00e2u s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi c\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f4ng l\u1edbn s\u1eafp th\u00e0nh. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1eadn s\u1ef1, khi\u1ebfn cho hai t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c m\u1edbi l\u00e0 trung ?\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1eddi ti\u1ebft l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, l\u00faa kh\u00f3 c\u1ea5y gi\u1eb7m \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 d\u00e2n hai t\u1ec9nh m\u00ecnh c\u00f3 n\u01a1i mu\u1ed1n gi\u1eef n\u01b0\u1edbc \u1ee9 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n c\u00e0y c\u1ea5y v\u1ee5 t\u1edbi.\u201d<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : th\u1eddi ti\u1ebft l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f2n s\u1edbm, l\u00faa ru\u1ed9ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5y gi\u1eb7m \u0111\u01b0\u1ee3c. Sao c\u00f9ng th\u1eddi ti\u1ebft \u1ea5y, m\u00e0 ch\u1ed7 b\u1ea3o l\u00e0 s\u1edbm, ch\u1ed7 b\u1ea3o l\u00e0 mu\u1ed9n kh\u00e1c nhau ? G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng, ta l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1ee5 b\u1ea3o kh\u01a1i n\u01b0\u1edbc \u1ee9 \u0111\u1ecdng \u0111\u1ec3 c\u1ea5y gi\u1eb7m. Nay l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u00fd mu\u1ed1n m\u1ed9t kh\u00e1c, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ea3. V\u1eady th\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1i \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a d\u00e2n th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u00e0m vua kh\u00f3\u201d. C\u00e2u n\u00f3i \u1ea5y \u0111\u00fang th\u1eadt !\u201d<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ec1n th\u1eafng l\u1eef, Ch\u00e1nh qu\u1ea3n l\u1eef N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 h\u1ecdp b\u1ecdn 300 ng\u01b0\u1eddi x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. T\u1ec9nh ph\u00e1i Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh D\u1ef1, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh \u1ea5t c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n c\u1ee7a B\u1ebf V\u0103n \u0110\u1ee9c gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 D\u00e3 hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u1ee3 B\u1eafc Ni\u00eam, x\u00e3 Nh\u1ea1n M\u00f4n. Gi\u1eb7c t\u1eeb x\u00e3 B\u1eb1ng Th\u00e0nh k\u00e9o \u0111\u1ebfn ba m\u1eb7t kh\u00e9p l\u1ea1i. B\u1ebf V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c. L\u0169 D\u1ef1 b\u1ecb thua ch\u1ea1y, qu\u00e2n b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c b\u00e8n chi\u1ebfm c\u1ee9 \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 D\u00e3 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p d\u1ee5 d\u1ed7 th\u1ed5 d\u00e2n. Ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 \u1edf \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea3m Ho\u00e1) nghe tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec sai ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng l\u00e0 \u0110inh Quang To\u1ea3n g\u1ea5p \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng c\u1ef1. L\u1ea1i phi t\u01b0 cho \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc chuy\u1ec3n b\u00e1o cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u. Ph\u1ed5 li\u1ec1n ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 T\u1ea3 th\u1eafng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong \u0111em 200 qu\u00e2n theo Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh ; r\u1ed3i s\u1ee9c cho L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 \u0111i n\u00e3 b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh D\u1ef1 v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh \u1ea5t \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 100 qu\u00e2n \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh, khi g\u1eb7p b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng h\u0103ng h\u00e1i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u g\u00ec, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i b\u1ecb sa s\u1ea3y ! Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00fat nh\u00e1t l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o r\u1ed3i. V\u1eady c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c cho theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o nay \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng, n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u00f4n T\u1ed1 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c l\u00ednh, d\u00f5ng, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u1ed1t sao cho s\u1edbm tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c ngay b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1eaft ch\u00e9m t\u00ean B\u1ebf V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0 k\u1ebb tr\u1edf gi\u00e1o theo gi\u1eb7c. N\u1ebfu l\u00e0m kh\u00f4ng kh\u00e9o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c lan th\u00eam ra, th\u00ec b\u1ecb l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>Cho Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Du l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Khi m\u1edbi x\u1ea3y ra tr\u1eadn thua \u1edf Nh\u1ea1n M\u00f4n, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc m\u1edbi nghe \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u1ed3n, \u0111\u00e3 v\u1ed9i cho phi b\u00e1o ; k\u1ecbp khi tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng nguy\u00ean u\u1ef7, ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u tr\u00ecnh, l\u1ea1i sai ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 l\u00ean. Vua gh\u00e9t v\u00ec l\u01b0\u1eddi, nh\u00e1t, h\u1ea5p t\u1ea5p, \u0111\u1ed9ng vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng l\u00e0m nh\u1ecdc ng\u1ef1a tr\u1ea1m, b\u00e8n gi\u00e1ng Ng\u1ecdc xu\u1ed1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i \u0111i, r\u1ed3i l\u1ea5y Du l\u00ean thay.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Nguy\u00ean b\u1ecb thua, N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e1nh h\u00e3m \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, trong \u0111\u1ed3n h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 li\u1ec7u s\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ef1 th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft. Nguy\u00ean v\u00e0 h\u01a1n 400 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh l\u1ebbn tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1ec1 b\u00e1o, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea B\u1ec9nh Trung \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m Ph\u1ed5 th\u00e2n l\u00e0m b\u1ed1 ch\u00ednh, l\u00e0m vi\u1ec7c sai tr\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, g\u00e2y h\u1ea5n \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, t\u1edbi khi \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang kh\u1edbp, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 cho c\u00e1ch l\u01b0u, giao xu\u1ed1ng ngh\u1ecb t\u1ed9i. Th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : Ph\u1ed5 l\u00e0 quan v\u0103n, v\u1eady m\u00e0 khi c\u00f3 ho\u1ea1n n\u1ea1n, bi\u1ebft tu\u1eabn ti\u1ebft ; chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau h\u00f4i tanh, nh\u01b0 con tr\u1ebb ch\u01a1i gi\u00e1o m\u00e1c \u1edf v\u0169ng ao, ch\u1ec9 v\u00ec Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec c\u1ea3, n\u00ean gi\u1eb7c m\u1edbi c\u00f2n thoi th\u00f3p ch\u00fat h\u01a1i t\u00e0n, n\u1ebfu \u0111\u1ea1i binh k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u00ec s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean ngay, ch\u1ee9 c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea3 ba t\u1ec9nh, hi\u1ec7n nay, \u1edf t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u01b0, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y. R\u1ed3i Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ; Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean. L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i h\u1ec5 th\u1ea5y Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111i theo ngay l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. V\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng Ho\u00e1, hi\u1ec7n nay y\u00ean \u1ed5n, v\u1eady bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y tr\u00fa ph\u00f2ng, nay c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng r\u00fat v\u1ec1 200 qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf ch\u1eadt h\u1eb9p, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u1ed5 ty v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh m\u1edbi \u0111\u1eafc l\u1ef1c. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n h\u1ecbch ngay cho nh\u1eefng th\u1ed5 ty thu\u1ed9c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u01b0 l\u0169 \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ngh\u1ecb, b\u1ea3o ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 1.000 ho\u1eb7c 6, 7 tr\u0103m th\u1ed5 d\u00f5ng l\u1ec7 thu\u1ed9c (d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c) theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201c\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00fa binh H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang ; qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u00fa binh \u0111\u1ed9i H\u1eefu b\u1ea3o t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 200 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i ; 1 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 500 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh \u0111i gi\u1eef t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y\u201d.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m th\u0103ng th\u1ef1 b\u1ed1 ch\u00ednh ; lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho quy\u1ec1n l\u00e3nh \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 D\u00e3 th\u1ebf l\u1ef1c ng\u00e0y c\u00e0ng lan r\u1ed9ng. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 l\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ebfn xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u00ednh v\u00e0 voi c\u1ee7a t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh. Ph\u1ed5 li\u1ec1n ph\u00e1i th\u00eam L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n Duy qu\u1ea3n l\u0129nh 400 bi\u1ec1n binh, 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111\u1ebfn ngay h\u1ed9i ti\u1ec5u, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. V\u00e0 n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c n\u00e0y tuy l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p m\u1edbi n\u1ed5i, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u t\u00ean b\u1eafn gi\u1ecfi, n\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean \u0111\u1ec3 c\u01a1 binh \u0111i \u0111\u00e1nh, s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u1eafc l\u1ef1c, xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 2, 3 tr\u0103m l\u00ednh th\u00fa \u1edf H\u1eefu b\u1ea3o, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch ph\u1ea1m \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c m\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Th\u00e1i Nguy\u00ean, qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ; ph\u1ea3i n\u00ean s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft \u0111i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lan r\u1ed9ng ra m\u00e3i. Chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, ng\u01b0\u01a1i l\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1 vi\u00ean L\u00e3nh binh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t quy\u1ec1n H\u1ed9 \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, r\u1ed3i li\u1ec7u \u0111em c\u01a1 binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, mang nhi\u1ec1u s\u00fang \u0111\u1ea1n qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 th\u1ea7n c\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng to\u00e0n c\u01a1 L\u1ea1c d\u0169ng t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, to\u00e0n c\u01a1 Ch\u00ednh v\u00f5 t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 5 th\u1edbt voi chi\u1ebfn theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. C\u00f2n th\u00fa binh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf B\u1eafc Ninh th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, ch\u1edb n\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00eam th\u00fa binh \u1edf v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 : t\u1ec9nh Thanh Ba (Thanh Hoa) ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 400 bi\u1ec1n binh trong qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang ; t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 400 bi\u1ec1n binh trong qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n sai ph\u00e1i c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5. T\u1ec9nh n\u00e0o, trong s\u1ed1 400 l\u00ednh \u1ea5y c\u0169ng ph\u1ea3i mang theo 200 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, c\u00f2n th\u00ec chia ra c\u1ea7m c\u1edd, mang tr\u1ed1ng, v\u00e1c gi\u00e1o d\u00e0i, \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng b\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Hi\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung h\u1eadu thu\u1ea7n ph\u00e1c, \u0111\u00e3 tr\u1ea3i l\u00e0m quan trong, ngo\u00e0i, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 th\u00e0nh t\u00edch ch\u00ednh s\u1ef1. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5 (ch\u1ee9c \u1ea5y) v\u00e0 chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 ban cho 1 tu\u1ea7n t\u1ebf.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n T\u1ea3 qu\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n t\u00e2u : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c tang Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, n\u00ean cho ho\u00e0ng n\u1eef th\u1ee9 hai ((1) C\u00f4ng ch\u00faa n\u00e0y l\u00e0 v\u1ecb h\u00f4n th\u00ea c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu1) \u0111\u1ec3 tang r\u00fat \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u00e3 h\u1ea1 gi\u00e1 r\u1ed3i, ph\u1ea3i n\u00ean v\u1ec1 nh\u00e0 ch\u1ed3ng, k\u00ednh hi\u1ebfu cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng m\u1edbi l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec5. Ta l\u00e0 vua c\u1ea3 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn ngh\u0129 s\u00e2u s\u1eafc r\u1eb1ng m\u00ecnh l\u00e0 g\u1ed1c phong ho\u00e1, ph\u1ea3i l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1ea1y \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu \u0111\u1ec3 suy l\u00e0m \u0111\u1ea1o trung\u201d. Vua b\u00e8n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec3 tang Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu tr\u00f2n m\u1ed9t n\u0103m, duy khi v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u1ed5i d\u00f9ng \u0111\u1ed3 m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng, c\u00f2n nh\u1eefng l\u00fac ca nh\u1ea1c, y\u1ebfn ti\u1ec7c, vui ch\u01a1i, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn d\u1ef1, theo ban th\u1ee9.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 b\u1ecb m\u01b0a l\u1ee5t.<\/p>\n<p>Vua v\u1eddi Kinh do\u00e3n Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng. D\u0129nh th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cL\u1ee5t ch\u01b0a to l\u1eafm, nh\u01b0ng l\u00faa g\u1ea7n ch\u00edn, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ecb \u0111\u1ed5 v\u00ec gi\u00f3\u201d. Vua b\u00e8n sai \u0111i kh\u00e1m, nh\u00e2n th\u1ec3 sai \u0111\u00f3ng xe ra ch\u01a1i C\u1ed9t C\u01a1 \u0111\u1ec3 xem n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ec1 t\u00f4i theo h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cNay ch\u00ednh l\u00e0 m\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t, h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng c\u00f3, ch\u1ec9 s\u1ee3 l\u1ee5t mu\u1ed9n l\u1ea1i h\u1ea1i h\u01a1n l\u00fac n\u00e0y th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>T\u00fa D\u0129nh \u0111i kh\u00e1m \u0111\u00e3 v\u1ec1. Vua h\u1ecfi : \u201cL\u00faa, so v\u1edbi n\u0103m ngo\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d [T\u00fa D\u0129nh] th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cK\u00e9m m\u1ed9t, hai ph\u1ea7n\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTr\u1eadn m\u01b0a l\u1ee5t n\u00e0y may \u1edf v\u00e0o tu\u1ea7n gi\u1eefa th\u00e1ng, n\u1ebfu \u1edf v\u00e0o k\u1ef3 cu\u1ed1i th\u00e1ng 7 \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 8 th\u00ec thi\u1ec7t h\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c qu\u1ea5y r\u1ed1i l\u00e0m h\u1ea1i, xin li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee9u gi\u00fap th\u00eam cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 chu\u1ea9n cho : Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1i n\u1eb7ng th\u00ec tha cho thu\u1ebf thu v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 th\u00f3c vay n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832]. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb h\u1ea1i nh\u1eb9 th\u00ec cho ho\u00e3n thu. C\u00f2n t\u00f4 thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay \u0111\u1ec1u cho tri\u1ec3n h\u1ea1n \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n b\u1ecb Th\u1ee7y tai \u1edf trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n c\u1ea5p, \u0103n d\u00f9ng h\u01a1i kh\u00e1 ; duy c\u00f3 d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t ph\u1ea3i \u0111i ki\u1ebfm \u0103n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 13.000 ng\u01b0\u1eddi, xin t\u00ednh t\u1eebng ng\u00e0y c\u1ea5p th\u00eam cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ea9n c\u1ea5p, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng h\u1ec1 ng\u1ea1i t\u1ed1n, nh\u01b0ng ngh\u0129 : l\u00fac m\u1edbi l\u1ee5t, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ecbp tr\u1edf tay, n\u00ean v\u00e9n x\u1ed1ng \u00e1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u c\u1ea5p v\u1eabn l\u00e0 ph\u1ea3i ; nh\u01b0ng nay n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00fat b\u1edbt r\u1ed3i, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac h\u1ecd n\u00ean tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng, h\u1ecda ch\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu c\u1ee9 oe oe \u0111\u1ee3i m\u1edbm, ch\u1eb3ng lo sinh nhai, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng hi\u1ec7n nay ra sao ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec v\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, theo kh\u1ea9u ph\u1ea7n, h\u1eadu c\u1ea5p cho m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa (ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn : ti\u1ec1n 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 15 uy\u1ec3n ; ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf : ti\u1ec1n 2 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 10 uy\u1ec3n). R\u1ed3i, ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t h\u1ecd n\u00ean hi\u1ec3u d\u1ee5 cho h\u1ecd v\u1ec1 l\u00e0ng l\u00e0m \u0103n, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn k\u1ef3 cu\u1ed1i thu \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng n\u00e0y, c\u00f2n c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ea5t v\u1ea3 t\u00fang thi\u1ebfu, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd l\u1ea1i ban ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i L\u00ea Nguy\u00ean Trung, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc g\u1ea1o k\u00e9m, \u0111\u00e3 v\u00e2ng l\u1ec7nh b\u00e1n th\u00f3c ra nh\u01b0ng s\u1ef1 \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f2n kh\u00f3 kh\u0103n, kh\u00f4ng bi\u1ebft xoay x\u1edf th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n, ta v\u1eabn lo li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc cho l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i r\u1ed3i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n, n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m : ho\u1eb7c hi\u1ec3u d\u1ee5 d\u00e2n l\u00e0ng, khi\u1ebfn h\u1ecd gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau ; ho\u1eb7c ch\u0103m khuy\u00ean b\u1ea3o khi\u1ebfn d\u00e2n tr\u1ed3ng c\u1ea5y nhi\u1ec1u ra, c\u1ed1t mong c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac \u0111\u00f3i, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00ecm th\u1ee9c \u0103n \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u00e2n. N\u1ebfu n\u00f3i \u201ckh\u00f4ng bi\u1ebft xoay x\u1edf th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d, v\u1eady th\u00ec ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec ?\u201d.<\/p>\n<p>H\u1eadu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a h\u1ea7u Phan V\u0103n Thu\u00fd ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Thu\u00fd b\u1ecb b\u1ec7nh t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean \u2013 Long v\u1ec1 Kinh, \u0111i \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ho\u00e0 th\u00ec ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cPhan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o th\u00e0nh t\u1eebng tr\u1ea3i, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ta bi\u1ebft v\u00e0 l\u1ef1a d\u00f9ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i coi vi\u1ec7c binh nhung, l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ea7u ra tr\u1eadn, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, r\u1ed3i v\u00ec ch\u1eadm ch\u1ea1p l\u1ea7n tr\u1ea7n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ti\u1ebfn qu\u00e2n ; l\u1ea1i v\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh, xin v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, d\u00e2ng bi\u1ec3u r\u1ed3i \u0111i ngay, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb Ng\u00f4n quan ((1) Ch\u1ee9c quan c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 ph\u1ea3i n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng sai tr\u00e1i c\u1ee7a vua quan, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c can ng\u0103n vua ho\u1eb7c \u0111\u00e0n h\u1eb7c c\u00e1c quan khi c\u00f3 l\u1ed7i1) \u0111\u00e0n h\u1eb7c. Ta ngh\u0129 r\u1eb1ng Thu\u00fd gi\u00e0 m\u00e0 b\u1ecb \u1ed1m, c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec c\u00f3 l\u00fd do ; nay l\u1ea1i ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc ! V\u1eady d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 t\u00ean c\u1ee7a Thu\u00fd \u0111\u00e3 ghi b\u1ecb x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t v\u00e0 b\u1ecb tham h\u1eb7c, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho khoan mi\u1ec5n c\u1ea3 ; l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Thi\u1ebfu b\u1ea3o, \u0111\u1eb7t t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 Trung Tr\u00e1ng, cho th\u00eam 5 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 20 t\u1ea5m v\u1ea3i, 2.000 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i ngh\u1ec9 thi\u1ebft tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y. Khi linh c\u1eefu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Th\u1eeba Thi\u00ean, s\u1eafc cho H\u1eefu ty b\u00e0y l\u1ec5 \u0111\u00e0n \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, sai Ho\u00e0ng t\u1eed V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, c\u00f4ng ch\u00faa Mi\u00ean Ho\u00e0nh l\u00e0m l\u1ec5 ban cho tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf.\u201d<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An T\u0129nh T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u1ea1i v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Cho : Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang H\u00ecnh b\u1ed9, th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri, Th\u1ecb lang Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean V\u0169 Tu\u1ea5n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n b\u1ecb Th\u1ee7y tai trong t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n ch\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ea3, duy \u1edf t\u1ec9nh l\u1ecb c\u00f3 nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t, nghe tin \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n c\u1ea5p, k\u00e9o \u0111\u00f4ng t\u1edbi ki\u1ebfm \u0103n, t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t b\u00e1ch thi\u1ebft, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1t ch\u1ea9n \u1edf m\u1eb7t \u0111\u00ea ngo\u00e0i th\u00e0nh : 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o B\u1ed9 h\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ee5 h\u1ecdp d\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch t\u1ed1t v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u00f3i, m\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n s\u1edbm h\u00f4m ch\u1ea7u ch\u1ef1c mi\u1ebfng \u0103n, l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 h\u1ea1i t\u1edbi vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ee5ng sinh s\u1ed1ng. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 ph\u00e1i Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u1ec9nh th\u1ea7n, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi li\u1ec7u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 1 l\u1ea7n (ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn 5 ti\u1ec1n v\u00e0 15 uy\u1ec3n g\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf : 3 ti\u1ec1n v\u00e0 10 uy\u1ec3n g\u1ea1o), r\u1ed3i ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0103n, \u0111\u1ee3i sau khi g\u1eb7t m\u00f9a r\u1ed3i, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng \u0111\u00f3i r\u00e9t ng\u1eb7t ngh\u00e8o, th\u00ec do t\u1ec9nh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd ra \u01a1n cho ch\u1ea9n c\u1ea5p. Vi\u1ec7c xong r\u1ed3i b\u1ecdn Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf khoa \u0111\u1ea1o t\u1ee9c th\u00ec theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh, t\u00e2u l\u1ea1i vi\u1ec7c \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00fac ch\u1ebft. Vua cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Tuy\u1ec3n phong T\u1ea3 v\u1ec7 l\u00e0 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 sung L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Phong tu\u1ed5i ngo\u00e0i 70, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c theo nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c giao cho Ph\u1ee7 do\u00e3n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh v\u00e0 Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng quy\u1ec1n gi\u1eef.<\/p>\n<p>L\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n b\u1ea3o v\u00e0 th\u1ee7 b\u1ea3o xung y\u1ebfu thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean. (N\u0103m \u0111\u1ed3n b\u1ea3o B\u1ea3o Th\u1eafng, L\u00f4 Kh\u00ea, Tr\u1ea5n H\u00e0, \u0110\u00f4ng Cu\u00f4ng, B\u00e1ch L\u1eabm thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. B\u1ed1n \u0111\u1ed3n b\u1ea3o B\u1eafc Nham, \u0110\u1ed3ng T\u00f4n, \u0110\u1ecbnh L\u1eadp, Minh Ch\u00e2u thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, th\u1ed5 h\u00e0o m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ee7 h\u1ea1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>B\u1ed5 : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh ((1) H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Ninh B\u00ecnh1) l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, th\u1ef1 T\u1ea3\u00a0 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7, Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e3nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean ((2) Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Bi\u00ean Ho\u00e02) ; Tham tri H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng ((3) V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng3). H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng c\u1ea3i b\u1ed5 Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ((4) An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean4) ki\u00eam l\u0129nh B\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p qu\u1ed1c \u1ea5n. \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh. Th\u1ef1 L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Tr\u1ecbnh th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean Ho\u00e0.<\/p>\n<p>H\u00e0 Duy Phi\u00ean khi \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c, vua d\u1ee5 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng Duy Phi\u00ean \u0111i qua, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u00e1t 30 bi\u1ec1n binh, chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00ecnh, \u0111i h\u1ed9 v\u1ec7, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Bi\u00ean \u2013 Long, do t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00e1i 300 bi\u1ec1n binh, 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp h\u1ed9, cho tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3. Khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, n\u1ebfu t\u1ec9nh th\u00e0nh ch\u01b0a l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, v\u00e1t giao cho (vi\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7) nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf Nh\u1ea5t v\u1ec7 v\u00e0 Nh\u1ecb v\u1ec7 m\u00e0 m\u00ecnh v\u1eabn th\u1ed1ng l\u0129nh, \u0111\u1ec3 vi\u00ean \u1ea5y hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi (T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n) b\u00e0n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng c\u1ee9 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 tham t\u00e1n m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1. C\u00f2n \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh V\u0129nh Long quy\u1ec1n gi\u1eef ; \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 v\u00e0 \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ec1u giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh An Giang quy\u1ec1n gi\u1eef.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Nam K\u1ef3 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng ((1) B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng : t\u1ee5c g\u1ecdi s\u00f4ng \u0110\u1ed3ng Ch\u00e1y (theo Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh th\u00f4ng ch\u00ed, quy\u1ec3n th\u1ee9 II, ph\u1ea7n S\u01a1n xuy\u00ean ch\u00ed).1), sang qua s\u00f4ng, ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u Cao M\u00ean ((2) C\u1ea7u Cao M\u00ean \u1edf tr\u00ean r\u1ea1ch Th\u1ecb ngh\u00e8.2) (\u1edf sau t\u1ec9nh th\u00e0nh Phi\u00ean An). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea S\u00e1ch v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Tham L\u01b0\u01a1ng, h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c ; gi\u1eb7c r\u00fat lui v\u00e0 b\u00e0y tr\u1eadn \u1edf b\u00e3i T\u1eadp Tr\u1eadn \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. Qu\u00e2n ta x\u00f4ng v\u00e0o chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, b\u1eafn ch\u1ebft ngu\u1ef5 H\u1eefu qu\u00e2n V\u00f5 V\u0129nh Ti\u1ebfn. Nhi\u1ec1u t\u00ean b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea9n v\u00e0o ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n, ch\u1eb9t gi\u1eef l\u1ea5y ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea7n khinh \u0111\u1ecbch, c\u1ee9 x\u00f4ng x\u00e1o ti\u1ebfn l\u00ean, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft ! Quan qu\u00e2n v\u1eabn \u0111\u00f3ng \u1edf lu\u1ef9 Hoa Phong, \u0111em tin \u1ea5y b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 B\u00ecnh \u0110\u1ed3ng th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u1eeba \u0111\u1ebfn, b\u00e8n nh\u1eadn l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n, c\u1edd b\u00e0i c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean, v\u1eeba \u0111\u1ebfn x\u00e3 B\u00ecnh Ho\u00e0, Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf Gi\u1edbi Ki\u1ec1u. Vi\u00ean t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa \u0111\u00e1nh nhau \u1edf c\u1ea7u Cao M\u00ean (Tho\u1ea3 l\u00e0 em Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Nhi\u00ean [con Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c]. T\u1eeb khi C\u00f4ng Tri\u1ec1u quy thu\u1eadn, chi\u00eau t\u1eadp qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng, Tho\u1ea3 \u0111i theo), ti\u1ebfng tr\u1ed1ng ti\u1ebfng s\u00fang vang \u1ea7m r\u1ea7m r\u1ed9. L\u0169 Tr\u1ecdng t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u0169 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh \u1edf H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng qu\u00e2n \u1edf Gi\u1edbi Ki\u1ec1u ; b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa : gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u qu\u00e2n gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u00e8n lui gi\u1eef ph\u00eda nam c\u1ea7u. L\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Cao M\u00ean \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Ph\u01b0\u1ee3ng x\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c, tr\u00fang \u0111\u1ea1n, b\u1ecb ch\u1ebft, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 m\u1ea5t m\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa. K\u1ecbp khi qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c ch\u1eb7t c\u1ea7u, gi\u1eef th\u1ebf th\u1ee7. Qu\u00e2n ta b\u00e8n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng ai d\u00e1m \u0111\u1ecbch ; nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, m\u00e0 kh\u00f4ng h\u0103ng h\u00e1i g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 thu to\u00e0n c\u00f4ng, tuy c\u00f3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, nh\u01b0ng quan qu\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, l\u1ea1i m\u1ea5t s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, th\u1eadt l\u00e0 b\u1ea5t tr\u00ed v\u00e0 b\u1ea5t d\u0169ng.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. C\u00f2n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea7n \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecf m\u00ecnh, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc ! V\u1eady chu\u1ea9n cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, cho m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m Thi\u00ean h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea9m y. Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng V\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, cho m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m B\u00e1 h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea9m y ; th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh\u201d (con Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ho\u1eb1ng, con T\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1edf r\u1ed3i theo ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5).<\/p>\n<p>B\u00ecnh kh\u1ea5u \u0111\u1ea1o T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111em Th\u1ee7y binh \u0111\u00e1nh ph\u00e1 gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Giao Kh\u1ea9u, ti\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf s\u00f4ng B\u1ebfn Ngh\u00e9. Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng L\u00e3o T\u1ed1 [Gi\u1ed3ng \u00d4ng T\u1ed1], ri\u00eang u\u1ef7 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n mang h\u01a1n 1.000 binh, d\u00f5ng c\u1ee7a Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m theo Ng\u00e3 ba So\u00e0i R\u1ea1p ((1) H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 L\u00f4i L\u1ea1p.1), thu\u1eadn d\u00f2ng xu\u00f4i xu\u1ed1ng, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1edf Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u2013 An \u2013 H\u00e0 ((2) T\u1ee9c l\u00e0 V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean.2) th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn C\u00e1t Giang \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nguy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng h\u1ed9 ph\u1ee7 L\u00ea B\u00e1 Tu\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh, d\u00f5ng : m\u1ed9t \u0111\u1ea1o t\u1eeb s\u00f4ng L\u1eadt Giang ti\u1ebfn l\u00ean, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o t\u1eeb s\u00f4ng Tra Giang ti\u1ebfn l\u00ean, tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, xin ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n \u1ee9ng). Ti\u1ebfp \u0111\u00f3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn b\u00e8n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nhau, nh\u00e2n \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Giao Kh\u1ea9u, ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t x\u00edch s\u1eaft ngang s\u00f4ng. Gi\u1eb7c c\u1ea3 s\u1ee3, tan v\u1ee1. [Quan qu\u00e2n] b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 qu\u1ea3n l\u0129nh Th\u1ee7y s\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ec1, b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n, s\u00fang, kh\u00ed gi\u1edbi [c\u1ee7a gi\u1eb7c] r\u1ea5t nhi\u1ec1u, r\u1ed3i th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng B\u1ebfn Ngh\u00e9. Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn s\u00f4ng C\u1ea7n \u0110\u1ed9t, H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n \u0111em n\u1ed9p ngu\u1ef5 H\u1eefu qu\u00e2n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t v\u00e0 n\u00f3i \u0111\u1ea5y l\u00e0 do th\u1ee7 h\u1ea1 \u0110\u1ed7 V\u0103n Ngh\u1ecb c\u00f9ng Tri huy\u1ec7n b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Xu\u00e2n b\u00e8n chuy\u1ec3n gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 B\u1ebfn Ngh\u00e9. L\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc v\u00ec gi\u00f3 c\u1ea3n, hi\u1ec1m r\u1eb1ng ch\u1eadm r\u1ed3i ! Nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn, th\u1eafng ngay, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1ea1i ch\u00f3ng. Xem t\u1edd t\u00e2u, ta vui l\u00f2ng v\u00e0 khen ng\u1ee3i xi\u1ebft bao !\u201d. Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb thua, c\u00f2n d\u00e1m l\u1eadp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn, ch\u1ed1ng l\u1ea1i chu s\u01b0 c\u1ee7a ta, th\u1ebf m\u00e0 quan qu\u00e2n l\u1ea1i h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh ph\u00e1, thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i l\u1edbn. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u00fang m\u1ee9c, v\u1eady m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng, to b\u1eb1ng h\u1ea1t \u0111\u1eadu, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, 5 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng d\u1ef1 chuy\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u1ea5y l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec, Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh, Phan V\u0103n M\u1eabn, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. C\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 2.000 quan ti\u1ec1n. Ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t, l\u1eadp t\u1ee9c nh\u1ed1t v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, ph\u1ea3i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, t\u1eadn ph\u00e1p tr\u1eebng tr\u1ecb. B\u00e8 l\u0169 ngh\u1ecbch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ec1 t\u1ee9c th\u00ec ph\u1ea3i ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, b\u00eau \u0111\u1ea7u tr\u00ean c\u1ea7n cao, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 r\u0103n d\u1ea1y. V\u1ea3 l\u1ea1i, 2 \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y qu\u00e2n nay \u0111\u00e3 h\u1ed9i l\u1ea1i c\u1ea3, v\u1eady ph\u00e0m s\u00fang \u1ed1ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u0103n chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n kh\u00e1 chuy\u1ec3n c\u1ea5p cho c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, nh\u01b0ng ph\u1ea3i h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn, c\u1ed1t sao trong v\u00f2ng th\u00e1ng 8, b\u1eaft ch\u00e9m ngh\u1ecbch t\u1eb7c, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh t\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNay quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf b\u00ean th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u00e3 th\u00f4ng, kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t s\u00e1u t\u1ec9nh, t\u1eeb Bi\u00ean Ho\u00e0 tr\u1edf v\u00e0o Nam, c\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y c\u1ee9 chi\u1ebfu theo nh\u01b0 c\u0169, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u00fang l\u1ec7 truy\u1ec1n, \u0111\u1ec7, c\u00f2n c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf m\u1eb7t \u0111\u00ea v\u00e0 t\u1ea5n s\u1edf thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 do t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u1eb7t ra t\u1ee9c th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf \u0111i. V\u00e0, t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n chuy\u00ean l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 v\u00e0 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 r\u00fat b\u1edbt vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>Ngh\u1ecbch \u0111\u1ea3ng Trung qu\u00e2n Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e9n l\u00fat chi\u1ebfm gi\u1eef Bi\u00ean Ho\u00e0, nghe tin quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, b\u00e8n b\u1ecf tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. L\u1ef1c li\u1ec7u bi\u1ebft th\u1ebf gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n c\u1eaft t\u00f3c, \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf ch\u00f9a Kim Ch\u01b0\u01a1ng. K\u1ecbp khi Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u quy thu\u1eadn, \u0111em qu\u00e2n t\u1edbi s\u00f4ng L\u1eadt Giang, th\u00ec L\u1ef1c \u0111\u1ebfn g\u1eb7p C\u00f4ng Tri\u1ec1u, xin theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c L\u1ef1c n\u00f3i v\u1edbi T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n. H\u1ecd b\u1eaft L\u1ef1c \u0111em v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi.<\/p>\n<p>Vua sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cNay quan qu\u00e2n b\u1ed1n m\u1eb7t h\u1ecdp l\u1ea1i, tin r\u1eb1ng c\u00f4ng l\u1edbn s\u1eafp th\u00e0nh. V\u1ea3 l\u1ea1i qu\u00e2n ta \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u, tr\u1eeb k\u1ebb b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n l\u00e0nh, c\u1ee9u d\u00e2n ch\u00fang ra kh\u1ecfi ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc s\u00f4i l\u1eeda ch\u00e1y, ph\u1ea3i n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea5m trong qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a d\u00e2n m\u1ed9t m\u1ea3y t\u00f3c. Nh\u1eefng l\u00fac \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c ng\u00f5, n\u1ebfu g\u1eb7p nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n, tr\u1eeb ra l\u00e2m v\u00e0o t\u00ecnh th\u1ebf b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 kh\u00f4ng k\u1ec3, nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng hai \u0111\u1eb1ng c\u1ea7m c\u1ef1 nhau ho\u1eb7c gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eef, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t ch\u00e1y, l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean ch\u1ed7 \u1edf cho d\u00e2n. L\u1ea1i n\u00ean b\u00e1 c\u00e1o cho nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i : ai n\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, y\u00ean \u1edf nh\u01b0 c\u0169. N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t, hai nh\u00e0 con em theo gi\u1eb7c, b\u1ecb k\u1eb9t \u1edf trong th\u00e0nh, t\u1ee9c th\u00ec n\u00ean d\u1ee5 b\u1ea3o b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 k\u00eau g\u1ecdi ra : n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, th\u00ec c\u0169ng m\u1edf ngay c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, ho\u1eb7c gi\u00f2ng d\u00e2y ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha cho t\u1ed9i ch\u1ebft, cha anh s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e0n t\u1ee5 nh\u01b0 x\u01b0a. N\u1ebfu cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, kh\u00f4ng s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, th\u00ec cha anh v\u1ee3 con s\u1ebd b\u1ecb tra x\u00e9t, b\u1eaft b\u1edb tr\u1ecb t\u1ed9i, kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0 nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 thua, th\u1ebf t\u1ea5t d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh, li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef. V\u1eady, n\u00ean tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 \u0111\u00e1nh : ho\u1eb7c d\u00f9ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn v\u1ee1 c\u00e1nh c\u1eeda th\u00e0nh, k\u00e9o qu\u00e2n v\u00e0o th\u1eb3ng, thu l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec ; ho\u1eb7c \u1edf m\u1eb7t sau th\u00e0nh, \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t, k\u00e9o s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c l\u00ean, \u0111em ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea1n trong l\u00f2ng c\u00f3 l\u1eeda, n\u00e9m v\u00e0o dinh tr\u1ea1i v\u00e0 kho thu\u1ed1c s\u00fang trong th\u00e0nh, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng th\u00e2n, t\u1ea5t ph\u1ea3i s\u1ee3 h\u00e3i tan v\u1ee1, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef b\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i. L\u1ea1i, \u1edf b\u1ed1n b\u00ean th\u00e0nh c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u00f4ng con, h\u1ec5 th\u1ea5y thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u0111\u1eadu l\u1ea1i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111u\u1ed5i ra b\u1edd b\u00ean b\u1eafc s\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng l\u0169 gi\u1eb7c nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y l\u1ebbn tr\u1ed1n. V\u00e0 \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh, n\u00ean d\u00f9ng qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n g\u00f3p s\u1ee9c v\u00e2y \u0111\u00e1nh. Ph\u00e0m c\u1eeda th\u00e0nh c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ra, ph\u1ea3i ng\u0103n ch\u1eb7n nghi\u00eam ng\u1eb7t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o l\u1ecdt kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh cho k\u1ef9. L\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi g\u1ea5p \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh An Giang, x\u00e9t xem hai t\u00ean ph\u1ea1m, ngu\u1ef5 ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, n\u1ebfu \u0111\u00e3 ch\u00e9m r\u1ed3i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ; n\u1ebfu ch\u01b0a h\u00e0nh h\u00ecnh th\u00ec kh\u00e1 \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i th\u00e0nh, rao kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec, ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau, khi\u1ebfn cho ngh\u1ecbch t\u1eb7c bi\u1ebft r\u00f5 r\u1eb1ng ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u1ec3 ch\u00fang tuy\u1ec7t v\u1ecdng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i h\u1ec5 c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 n\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ee9a n\u00e0o theo gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef \u1edf trong th\u00e0nh th\u00ec ph\u1ea3i tra r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ee7a ch\u00fang, r\u1ed3i \u0111em cha m\u1eb9, v\u1ee3 con, anh em c\u1ee7a ch\u00fang, b\u1eaft giam v\u00e0 t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u1ebft \u00e1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t sai ph\u00e1i v\u00f5 quan \u0111\u1ebfn Nam K\u1ef3 b\u1eaft gi\u1eb7c, trong s\u1ed1 \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, nh\u01b0 l\u0169 L\u00ea V\u0103n Ngh\u0129a, Phan V\u0103n Song, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Quy\u1ebfn, Tr\u1ea7n V\u0103n Du, T\u00f4n Th\u1ea5t Gia, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea7n 25 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u tu\u1eabn ti\u1ebft, ph\u01a1i th\u00e2y, l\u1ed9 c\u1ed1t \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u1eb7c v\u1ee9t x\u00e1c \u0111i, ho\u1eb7c kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi thu l\u01b0\u1ee3m ch\u00f4n c\u1ea5t, t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt r\u1ea5t ng\u00f9i th\u01b0\u01a1ng ! Nay \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn b\u00ean th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch Kh\u00f4i. V\u1eady, nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng v\u00f5 ch\u1ebft tr\u1eadn \u1ea5y h\u00e1 n\u1ee1 \u0111\u1ec3 v\u1eadt v\u1edd n\u01a1i c\u1ecf hoang ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch d\u00f2 h\u1ecfi, c\u1ed1t sao l\u01b0\u1ee3m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u00e0i c\u1ed1t, kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t, r\u1ed3i \u0111em \u0111o\u1ea1n hoa, v\u1ea3i, l\u1ee5a, quan v\u00e1n li\u1ec7m r\u1ed3i \u0111em ch\u00f4n \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t s\u1ea1ch ; c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp \u0111\u00e0n t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n \u1edf tr\u01b0\u1edbc linh v\u1ecb. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m sau do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i thuy\u1ec1n tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n an t\u00e1ng, \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng h\u1ed3n ph\u00e1ch b\u01a1 v\u01a1 \u1edf n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, v\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd ta th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb v\u00f4 c\u00f9ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i trung ngh\u0129a\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh, th\u00ec th\u1ea5y trong \u0111\u00f3, ch\u1ec9 n\u00f3i s\u01a1 qua t\u00ecnh h\u00ecnh, c\u00f2n nh\u01b0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, th\u00f3c g\u1ea1o \u1edf trong kho t\u00e0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u1ec7t. V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u1ed1c kh\u1ed1 v\u00e0 qu\u00e2n nhu ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng m\u00f3n quan tr\u1ecdng c\u1ed1t y\u1ebfu, h\u00e1 n\u00ean s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf ? V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t xem th\u1ef1c s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f2n t\u00e2u r\u00f5, \u0111\u1ec3 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2n gian, tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecb \u0111i\u00eau \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi ng\u1ecdn l\u1eeda b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ngh\u1ecbch t\u1eb7c, ph\u00e0m nh\u00e0 c\u1eeda b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u00e1y, c\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u1ed5 s\u1edf ch\u1eafc c\u00f2n nhi\u1ec1u. T\u1ec9nh th\u00e0nh nay m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e3 y\u00ean \u1edf hay ch\u01b0a ? C\u00f2n ch\u0103ng hoang mang, ng\u1edd s\u1ee3, \u0103n \u1edf kh\u00f4ng y\u00ean. V\u00e0 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t, trong m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 6, th\u00e1ng 7, ch\u1eb3ng r\u00f5 d\u00e2n ta \u0111\u00e3 k\u1ecbp th\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u00faa ch\u00edn, thu ho\u1ea1ch li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ph\u1ea7n kha kh\u00e1 ? Gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1n k\u00e9m, d\u00e2n \u0103n \u0111\u1ee7 thi\u1ebfu th\u1ebf n\u00e0o, c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra t\u00e2u r\u00f5 l\u00ean c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u k\u1ebb v\u00f4 lo\u00e0i nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, h\u1ecdp th\u00e0nh b\u1ecdn \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nay gi\u1eb7c l\u1edbn d\u1ea7n \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u0169 \u1ea5y \u0111\u00e3 im h\u01a1i ch\u01b0a. Ph\u1ea3i n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 b\u1ea3o, khi\u1ebfn ch\u00fang quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i s\u1edbm, y\u00ean th\u01b0\u1eddng, gi\u1eef ph\u1eadn, th\u00ec tha c\u1ea3 t\u1ed9i l\u1ed7i, c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i m\u1edbi. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m m\u00ea ho\u1eb7c, tr\u00e1i ph\u00e9p l\u00e0m c\u00e0n th\u00ec ph\u1ea3i tu\u1ef3 c\u01a1 d\u1eadp t\u1eaft ngay, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lan r\u1ed9ng, l\u00e0m lu\u1ef5 d\u00e2n ta. \u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ta ch\u00fa \u00fd s\u00e2u s\u1eafc. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ec3 theo l\u00f2ng ta !\u201d.<\/p>\n<p><a>Ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu \u1edf Nam K\u1ef3.<\/a> L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, cho r\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, t\u1eeb khi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n t\u1edbi nay, s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t phen s\u1eeda sang l\u1ea1i, s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn h\u00e0nh. Nh\u01b0ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean ho\u00e3n, vi\u1ec7c n\u00ean k\u00edp, vi\u1ec7c n\u00ean tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c n\u00ean sau, kh\u00f3 l\u00f2ng l\u00e0m c\u1ea3 m\u1ed9t l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c, xin tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y tr\u00edch l\u1ea5y nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn, vi\u1ec7c k\u00edp, c\u00f9ng nhau h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n t\u00ednh. Ngo\u00e0i ra, c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m th\u00ec \u0111\u1ec3 do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 tu\u1ef3 vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y.<\/p>\n<p><a>Vua truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 tu\u00e2n l\u00e0m :<\/a><\/p>\n<p>(1. C\u00e1c h\u1ea1ng t\u1ea5n th\u00e2n, v\u00f5 bi\u1ec1n, l\u1ea1i d\u1ecbch, binh \u0111inh \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh t\u1eeb Bi\u00ean Ho\u00e0 tr\u1edf v\u00e0o Nam hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, s\u1ebd do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m s\u1edb ri\u00eang ghi c\u00f4ng tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n, t\u1ed5ng l\u00fd, h\u00e0o m\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c d\u1ecbch, h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng vi\u1ec7c ngh\u0129a, h\u1ec5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, ho\u1eb7c l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh, ho\u1eb7c \u0111i theo \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 c\u00f4ng, c\u0169ng x\u00e9t th\u1ef1c, chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng, l\u1eadp th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. Ai d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng nh\u1ea5t, s\u1ebd li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng cho quan ch\u1ee9c, ho\u1eb7c mu\u1ed1n v\u1ec1 Kinh, ho\u1eb7c mu\u1ed1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. N\u1ebfu ai mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea, c\u0169ng li\u1ec7u cho m\u1ed9t ch\u1ee9c quan. H\u1ea1ng nh\u00ec : chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111i l\u00ednh, s\u01b0u d\u1ecbch, thu\u1ebf th\u00e2n su\u1ed1t \u0111\u1eddi. H\u1ea1ng ba: th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>2. Trong c\u00e1c t\u1ea5n th\u1ea7n, v\u00f5 bi\u1ec1n, l\u1ea1i d\u1ecbch, h\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00edch x\u00e1c th\u1ef1c s\u1ef1 theo gi\u1eb7c, th\u00ec ph\u1ea3i tra x\u00e9t \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ed9i ; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o hi\u1ec7n theo theo \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ho\u1eb7c t\u00e1n l\u1ea1c n\u01a1i d\u00e2n gian nay m\u1edbi l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1eabn \u1edf tr\u01b0\u1edbc x\u00e9t k\u1ef9 s\u1ef1 tr\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc sau, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 d\u1ee5. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1ee9c ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 gi\u00e1o ch\u1ee9c c\u00f2n khuy\u1ebft, n\u01a1i n\u00e0o khuy\u1ebft m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 nguy\u00ean vi\u00ean th\u00ec h\u1eb5ng cho c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169 ; n\u01a1i n\u00e0o khuy\u1ebft m\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m quy\u1ec1n th\u00ec l\u1ea5y ngay \u1edf nh\u00e2n vi\u00ean ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ee3i b\u1ed5. C\u00f2n hai ty B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t thu\u1ed9c t\u1ec9nh, t\u1eeb Th\u00f4ng ph\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft, c\u0169ng l\u1ea5y nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u1ee3i b\u1ed5, sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>3. C\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t xem ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, th\u00f3c, g\u1ea1o hi\u1ec7n c\u00f2n, cho \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng, do b\u1ed9 \u0111\u1ec1 c\u1ea3 ra \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 cho gi\u1eef. T\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 v\u1eadt h\u1ea1ng g\u00ec c\u1ea7n d\u00f9ng m\u00e0 t\u1ec9nh kh\u00f4ng c\u00f3, th\u00ec cho t\u01b0 \u0111i n\u01a1i T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, xem t\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u, th\u00ec li\u1ec7u t\u00ednh chia c\u1ea5p cho, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u ngay \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 s\u1ebd cho tu\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n<p><a>4. Trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4 k\u1ebb n\u00e0o theo gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i tr\u1eadn ho\u1eb7c ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft sau, t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, \u0111em b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ; c\u00f2n k\u1ebb n\u00e0o hi\u1ec7n nay tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, nh\u01b0ng trong nh\u1eefng ng\u00e0y ngh\u1ecbch t\u1eb7c ph\u1ea3n b\u1ea1n, v\u1eabn \u0111i bi\u1ec7t \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c, nay m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1, th\u00ec cho t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, ngh\u1ecb x\u1eed, t\u00e2u l\u00ean : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc sau v\u1eabn \u1edf trong d\u00e2n kh\u00f4ng h\u1ec1 theo gi\u1eb7c, th\u00ec cho t\u1ed5ng l\u00fd d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, [\u0111\u1ec3 t\u1ec9nh] s\u1ee9c b\u1ea3o b\u01b0\u1edbc qua th\u1eadp t\u1ef1 gi\u00e1, x\u00e9t ra th\u1ea5y qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00f2ng t\u1ec9nh ng\u1ed9 \u0103n n\u0103n, t\u00ecnh nguy\u1ec7n b\u1ecf \u0111\u1ea1o, th\u00ec \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i, cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. C\u00f2n d\u00e2n Man \u1edf \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 ((1) \u0110\u1ea1o Quang Ho\u00e1 : \u0111\u1ea1o n\u00e0y thu\u1ed9c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh. \u0110\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 [1836] \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1.1) tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, t\u00e1n l\u1ea1c tr\u1ed1n tr\u00e1nh, c\u0169ng cho t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft gi\u1ea3i, tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i cho ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam ch\u00ednh.<\/a><\/p>\n<p>5. Trong c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Thanh ki\u1ec1u ng\u1ee5, k\u1ebb n\u00e0o theo gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i tr\u1eadn ho\u1eb7c ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft sau, t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>6. C\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb giam ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c th\u1ea3 ra, t\u00ean n\u00e0o cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft t\u1ea1i tr\u1eadn ho\u1eb7c sau m\u1edbi ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. C\u00f2n t\u00ean n\u00e0o tr\u00f3t \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, nay bi\u1ebft s\u1ee3 t\u1ed9i ra th\u00fa, th\u00ec do quan t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i t\u00e2u r\u00f5 c\u1ea3 t\u1ed9i ph\u1ea1m ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 duy\u00ean c\u1edb ra th\u00fa b\u1ea5y gi\u1edd, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 d\u1ee5, nh\u01b0ng v\u1eabn giam gi\u1eef \u0111\u1ec3 ch\u1edd x\u1eed \u00e1n. Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o c\u00f2n tr\u1ed1n c\u0169ng s\u1ee9c cho t\u1ed5ng l\u00fd trong h\u1ea1t n\u00e3 b\u1eaft gi\u1ea3i n\u1ed9p. N\u1ebfu ai d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1ea5u gi\u1ebfm, h\u1ec5 ph\u00e1t gi\u00e1c ra, s\u1ebd b\u1ecb gia n\u1eb7ng th\u00eam m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>7. C\u00e1c h\u1ea1ng binh l\u00ednh nguy\u00ean l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh, h\u00e3y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, cho \u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 nh\u01b0 c\u0169 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. S\u1ed1 ng\u1ea1ch c\u00f3 thi\u1ebfu c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u00ednh v\u00e0 b\u1ed5 sung v\u1ed9i, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m.<\/p>\n<p>8. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1ee9ng ngh\u0129a, ai l\u00e0 n\u1ed9i t\u1ecbch th\u00ec cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 d\u00e2n, th\u00ec chia l\u1eadp \u0111\u1ed9i ng\u0169, d\u1ed3n l\u1ea1i th\u00e0nh c\u01a1 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 An Giang, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 2 c\u01a1 ; Bi\u00ean Ho\u00e0, H\u00e0 Ti\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 1 c\u01a1. N\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u1ea1ch, chi c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i).<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 \u0111\u1ea1o Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Thanh, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, \u1edf ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c t\u1eeb khi b\u1ecb thua \u1edf b\u00e3i T\u1eadp Tr\u1eadn t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n gi\u1eef ch\u1eb7t. Thuy\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n t\u1eeb s\u00f4ng C\u00e1t Giang th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1ea3ng An Th\u00f4ng, \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 th\u00f4n V\u0129nh H\u1ed9i, gi\u1eb7c ph\u1ee5c \u1edf ph\u1ed1 b\u1edd b\u00ean t\u1ea3, d\u00f9ng s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf b\u1eafn lo\u1ea1n x\u1ea1 : quan qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Xu\u00e2n li\u1ec1n sai th\u1ecb v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n v\u1ec7 H\u00f9ng oai l\u00ean b\u1edd ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t ; c\u00e1c qu\u00e2n trong thuy\u1ec1n chi\u1ebfn x\u00f4ng l\u00ean, ch\u00e9m h\u01a1n 250 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c thua to, ch\u1ea1y v\u00e0o trong ph\u1ed1, ch\u1eb9n gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. Xu\u00e2n c\u00f9ng l\u0169 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u1ea1i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n, d\u00f5ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 m\u1ed9t lo\u1ea1t, ch\u00e9m 60 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 700 \u0111\u1ee9a, l\u1ea5y h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, m\u1edbi \u0111em tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. V\u00e0, n\u00f3i : \u201cTrong chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh \u1ea5y, t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, h\u1ec5 ai c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho r\u1ed3i, v\u00e0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, l\u0169 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hi, \u0110\u1ed7 V\u0103n Ngh\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 ph\u1ea1m trong b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t, c\u0169ng \u0111\u00e3 chi\u1ebfu theo th\u01b0\u1edfng c\u00e1ch, c\u1ea5p cho 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Kh\u00f4i \u0111\u00e3 thua, ch\u1ea1y v\u00e0o trong th\u00e0nh. S\u1ef1 ch\u00fang ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n, ch\u1eb3ng qua do m\u1ed9t v\u00e0i t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1ea3n l\u1ea1c v\u00e0o \u0111\u1ea5y, t\u1ee5 h\u1ecdp ng\u01b0\u1eddi Thanh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc gi\u1eef m\u00ecnh. Khi th\u1ea5y quan qu\u00e2n \u0111i qua \u0111\u1ea7u ph\u1ed1, kh\u00f4ng kh\u1ecfi mang l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c s\u1ee3 h\u00e3i, m\u01b0u toan ch\u1ed1ng c\u1ef1, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb quan qu\u00e2n ch\u00e9m gi\u1ebft. Th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 nh\u1eefng cu\u1ed9c giao chi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. C\u00f2n c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ban th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u01b0\u1edfng n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Thanh a t\u00f2ng l\u0169 gi\u1eb7c, [ta] \u0111\u00e3 sai nhi\u1ec1u l\u1ea7n truy\u1ec1n h\u1ecbch hi\u1ec3u d\u1ee5 ho\u1ea1 Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 v\u1ed9i l\u00e1nh \u0111i ; g\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u1ea1i d\u1ee5 r\u00f5 th\u00eam \u0111\u1ec3 ch\u00fang b\u1ea3o nhau : n\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u1ea7u h\u00e0ng th\u00ec tha cho t\u1ed9i ch\u1ebft. Nay, sau khi gi\u1eb7c \u0111\u00e3 thua t\u00e0n, [b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Thanh] v\u1eabn u m\u00ea kh\u00f4ng gi\u00e1c ng\u1ed9, c\u00f2n h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m, k\u00e9o \u0111\u00e0n h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng tr\u0103m, d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. \u0110\u00fang l\u00fd ra n\u00ean gi\u1ebft h\u1ebft c\u1ea3, song ngh\u0129 l\u1ea1i ch\u00fang l\u00e0 b\u1ecdn t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft h\u1ebft c\u1ea3. V\u1eady trong c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m hi\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean tr\u00edch l\u1ea5y nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf v\u00e0 hung h\u00e3n \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111i cho ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u1ecf ; c\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u1eb7t 4 ng\u00f3n tay ph\u1ea3i r\u1ed3i chia ra \u0111em an tr\u00ed \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 r\u1eebng r\u00fa bi\u00ean vi\u1ec5n, kh\u00f4ng cho \u0111\u1ec3 \u1edf d\u00e2n gian, ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u1ea1i sinh l\u1eafm chuy\u1ec7n ! \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i, c\u0169ng ph\u1ea3i tra x\u00e9t, ni\u00eam phong cho \u0111\u00edch x\u00e1c, r\u1ed3i giao d\u00e2n canh gi\u1eef, \u0111\u1ee3i s\u1ebd x\u1eed \u00e1n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u1ed1t \u0111\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c gi\u00e3, v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c cho ra hi\u1ec3u th\u1ecb kh\u1eafp n\u01a1i : c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00ean y\u00ean ph\u1eadn, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng li\u00ean lu\u1ef5 t\u1edbi m\u00ecnh, n\u1ebfu c\u00f2n ho\u00e0i nghi, phi\u1ebfn lo\u1ea1n, khi n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft, kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh d\u00f5ng : m\u1ed9t khi b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Thanh kia \u0111\u00e3 thu\u1eadn t\u00ecnh, y\u00ean l\u1eb7ng r\u1ed3i, n\u1ebfu ai d\u00e1m t\u1ea1 s\u1ef1 h\u1ed1ng h\u00e1ch, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u1ea5y c\u1ee7a, c\u0169ng s\u1ebd ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Thanh, n\u1ebfu ngay t\u1eeb l\u00fac ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111em l\u00fd l\u1ebd s\u1ef1 vi\u1ec7c hi\u1ec3u d\u1ee5 cho ch\u00fang bi\u1ebft r\u00f5 ho\u1ea1 Ph\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn ch\u00fang t\u1ef1 gi\u1ea3i t\u00e1n, tr\u1edf v\u1ec1, th\u00ec qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecdc d\u00f9ng gi\u00e1o m\u00e1c m\u00e0 ch\u00fang c\u0169ng kh\u1ecfi b\u1ecb ch\u1ebft ch\u00f3c, th\u00ec \u1ed5n tho\u1ea3 kh\u00e9o l\u00e9o bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! \u0110\u1eb1ng n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ebf, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng bi\u1ec1n binh h\u00e1o s\u1ef1, \u0111i ngang \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang sinh nghi ho\u1eb7c t\u01b0\u1edfng s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft c\u1ea3, n\u00ean m\u1edbi t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n g\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed9t tr\u1eadn tranh chi\u1ebfn ! D\u1eabu r\u1eb1ng [ta c\u00f3] b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng, nh\u01b0ng so v\u00e0o l\u00fd th\u1ef1c l\u00e0 ch\u01b0a h\u1ee3p ! V\u00e0, v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1ea3i th\u1ee9 ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t nh\u01b0 trong t\u1edd t\u1ea5u \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y ra, s\u1ef1 t\u00ecnh d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y : B\u1ed9t, m\u1ed9t m\u00ecnh l\u1ea9n tr\u1ed1n, r\u1ed3i b\u1ecb b\u1eaft, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 k\u1ebb \u0111\u00e1nh thua t\u1ea1i tr\u1eadn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ee9c c\u00f9ng, ch\u1ecbu tr\u00f3i. V\u1eady m\u00e0 l\u1ea1i v\u1ed9i chi\u1ec3u theo c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u00fang. L\u1ea1i, trong quan qu\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, v\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ban th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i. C\u00f2n t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, h\u1ecd c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u00ec n\u00ean c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, m\u1edbi ph\u1ea3i, th\u1ebf m\u00e0 [c\u00e1c khanh] l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd khen th\u01b0\u1edfng, v\u1eady ch\u1eb3ng bi\u1ebft c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng n\u00e0o, m\u00e0 b\u1ea3o l\u00e0 tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5, nh\u01b0 v\u1eady ph\u1ecfng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Nh\u1eefng s\u1ef1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ed3 \u0111\u1ed3, h\u1ed7n \u0111\u1ed9n ! Nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 r\u1ed3i kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 n\u1eefa. Duy t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, trong qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng d\u1eadp theo c\u00e1i s\u00e1o l\u00e0 nhi\u1ec1u k\u1ebb m\u1ea1o nh\u1eadn c\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u th\u01b0\u1edfng, do \u0111\u1ea5y l\u00e0m cho tai v\u1ea1 lan \u0111\u1ebfn c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i. L\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. \u00d4i ! qu\u00e2n \u0111\u1ed9i th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh k\u1ebb t\u1ed9i, c\u1ea7n n\u00ean tuy\u00ean b\u1ed1 ti\u1ebfng nh\u00e2n ngh\u0129a, kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a d\u00e2n m\u1ed9t m\u1ea3y n\u00e0o khi\u1ebfn cho qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u, ai c\u0169ng s\u1ee3 uy th\u1ebf v\u00e0 m\u1ebfn \u01a1n \u0111\u1ee9c ngay nh\u01b0 \u1edf ch\u1ed7 ph\u01b0\u01a1ng xa c\u00f5i l\u1ea1, c\u0169ng n\u00ean gi\u1eef \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf cho h\u1ee3p l\u00fd, hu\u1ed1ng chi t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u, nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf, nay ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ngh\u1ecbch t\u1eb7c c\u1ed1t \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n kh\u1ecfi v\u00f2ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4i l\u1eeda n\u00f3ng, quy\u1ebft kh\u00f4ng l\u1ebd khoan th\u1ee9 dung t\u00fang nh\u1eefng h\u1ea1ng quan qu\u00e2n kh\u00f4ng t\u1ed1t, tr\u00e1i ph\u00e9p, l\u00e0m c\u00e0n ! T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m ai b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o, ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t xem c\u00f3 th\u1eadt qu\u1ea3 l\u00e0 gi\u1eb7c th\u00ec m\u1edbi chu\u1ea9n cho d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu b\u1eaft b\u1eady \u0111\u1ebfn d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng, m\u00e0 l\u1ea1i theo lu\u1eadt, tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha. N\u1ebfu T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n c\u00f2n ch\u00fat t\u01b0 v\u1ecb gi\u1ea5u gi\u1ebfm, h\u1ec5 x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu l\u1ed7i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, b\u1ec1 t\u00f4i trong N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho ch\u1ee9c T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi vi\u1ec7c, ph\u1ea3i n\u00ean nh\u1eadn x\u00e9t l\u00fd l\u1ebd cho r\u00f5 r\u00e0ng, tr\u00f9 t\u00ednh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ec3 c\u00e1c vi\u1ec7c trong qu\u00e2n ; \u0111\u1ed9ng l\u00e0m l\u00e0 h\u1ee3p v\u1edbi c\u01a1 nghi m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m m\u01a1 h\u1ed3 l\u1ed9n l\u1ea1o, h\u00f9a theo ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 khen ch\u00ea, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ebd, th\u00ec t\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i l\u1edbn h\u01a1n ! Ta \u0111\u00e3 r\u0103n b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghi\u00eam ch\u1ec9nh tu\u00e2n theo\u201d.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a B\u00ecnh kh\u1ea5u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng Th\u1ecb Ngh\u00e8 ((1) H\u00e1n v\u0103n l\u00e0 \u201cTh\u1ecb Nghi giang kh\u1ea9u\u201d. Trong Nam g\u1ecdi l\u00e0 \u201cV\u00e0m Th\u1ecb Ngh\u00e8\u201d.1). Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh Phi\u00ean An b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ec3 c\u1ed1 gi\u1eef. N\u0103ng th\u00e2n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u1ed7 c\u00e1c kho \u0111\u1ee5n. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c canh ph\u00f2ng \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ea3. [Quan nh\u00e2n] thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n h\u01a1n 70 chi\u1ebfc, th\u00f3c \u0111\u1ed9 120.000 h\u1ed9c, g\u1ea1o 100 ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n h\u01a1n 10.000 quan. [N\u0103ng] b\u00e8n th\u00f4ng b\u00e1o cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Long \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh : B\u00ecnh kh\u1ea5u \u0111\u1ea1o th\u00ec \u0111\u00f3ng t\u1eeb s\u00f4ng B\u1ebfn Ngh\u00e9 \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Cao M\u00ean ; Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 \u0111\u1ea1o th\u00ec \u0111\u00f3ng t\u1eeb c\u1ea7u Quan \u0111\u1ebfn b\u00e3i T\u1eadp Tr\u1eadn, li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>S\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cBao nhi\u00eau ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u00e3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n cho qu\u00e2n, \u0111\u1ee1 ph\u1ea3i chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u1ea5t v\u1ea3. Xem t\u1edd t\u00e2u, l\u00f2ng ta r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i\u201d. Vua b\u00e8n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i binh ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh nhau kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c kho \u0111\u1ee5n, thuy\u1ec1n m\u00e0nh, ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 th\u1eafng. So v\u1edbi tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf m\u1eb7t ph\u1ed1 An Th\u00f4ng (b\u1edd b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng An Th\u00f4ng l\u00e0 ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u00f3. \u0110\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 \u201cm\u1eb7t ph\u1ed1 An Th\u00f4ng\u201d, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n) c\u00f4ng n\u00e0y th\u1ef1c to g\u1ea5p m\u1ea5y, h\u00e1 n\u00ean cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 v\u1ed9i v\u00f9i d\u1eadp th\u00e0nh t\u00edch \u0111i \u00e0 ? V\u1eady th\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; t\u1eeb T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng, k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 ; bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 1.000 quan ti\u1ec1n. Nay \u0111\u1ea1i binh 3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u1ecdp c\u1ea3, ch\u1eafc c\u00e1i th\u00e0nh c\u00f4 l\u1eadp \u1ea5y, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 gi\u1eef m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ph\u1ea3i n\u00ean th\u1ebf n\u00e0o, s\u1edbm li\u1ec7u t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u00e1nh l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec, ho\u1eb7c b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, l\u00e0m cho ra \u00e1n. R\u1ed3i c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 \u0111\u1ea1o T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ea1o hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u1ec1 h\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. C\u00e1c t\u1ea5n th\u1ea7n, v\u00f5 bi\u1ec1n, ty l\u1ea1i, c\u1eed nh\u00e2n, t\u00fa t\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n d\u00e2n nguy\u00ean \u1edf Phi\u00ean An, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u k\u00e9o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, t\u00ecnh nguy\u1ec7n h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, theo \u0111i gi\u1ebft gi\u1eb7c. V\u1eady xin n\u00ean c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay, ba \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i binh Th\u1ee7y b\u1ed9 h\u1ecdp l\u1ea1i \u0111\u00f4ng k\u00edn nh\u01b0 m\u00e2y, c\u00f3 t\u1edbi h\u01a1n v\u00e0i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 r\u00fat h\u1ebft v\u00e0o trong th\u00e0nh. Th\u1eadt v\u1eady, hi\u1ec7n nay th\u1ea5y r\u1eb1ng ta c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. S\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u0111i theo r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng \u1edf trong qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn th\u1ef1c kh\u00f3, h\u00e1 n\u00ean m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u1ea5p cho t\u1ea5t c\u1ea3 ? L\u1ea1i n\u1eefa, g\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c ngh\u1ecbch n\u1ed5i l\u00ean hung d\u1eef, nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y m\u1eafc n\u1ea1n chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i, nay t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 d\u1ea7n y\u00ean, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd theo c\u1ea3 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecf m\u00e3i c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n, ta r\u1ea5t kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng. V\u1eady c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean x\u00e9t xem ai l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, h\u1ebft s\u1ee9c c\u0103m th\u00f9 gi\u1eb7c ho\u1eb7c c\u00f3 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc g\u00ec kh\u00e1c h\u01a1n, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u1edf l\u1ea1i ph\u00e1 th\u00e0nh gi\u1ebft gi\u1eb7c, th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u1ef1 lo l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u0103n, l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9. C\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u cho t\u1ea3n v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. L\u1ea1i x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t \u1ee9ng ngh\u0129a t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd ho\u1eb7c nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 quan ch\u1ee9c nh\u01b0 vi\u00ean t\u1eed Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Nhi\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa, ho\u1eb7c tuy c\u00f3 ch\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u, kh\u00f4ng d\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7 b\u1ea5y gi\u1edd, m\u1ed9t phen c\u0103m gi\u1eadn gi\u1eb7c, k\u00edch \u0111\u1ed9ng v\u00ec vi\u1ec7c ngh\u0129a, b\u00e8n h\u1ecdp binh ch\u00fang gi\u1ebft qu\u00e2n th\u00f9, l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng th\u1ef1c trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, s\u1ebd li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. C\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 c\u00f3 quan ch\u1ee9c ho\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c y\u00ean, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n cho h\u01a1n 100 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n canh \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Du L\u0169ng v\u00e0 M\u1eadt L\u0169ng (thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn Cao B\u1eb1ng) \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c \u1edf t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng nghe tin b\u00e1o, ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh ph\u00f2ng gi\u1eef, r\u1ed3i t\u01b0 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHai l\u1ed9 Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u00e3 ph\u00e1i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng l\u0129nh bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Ngh\u1ecbch V\u00e2n th\u1ebf t\u1ea5t d\u1ed1c h\u1ebft qu\u00e2n ra \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. \u1edf x\u1ee9 Du L\u0169ng v\u00e0 M\u1eadt L\u0169ng ti\u1ebfp gi\u00e1p Cao B\u1eb1ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ea5y t\u00ean gi\u1eb7c l\u1ebb t\u1ebb \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 l\u0169 B\u00f9i T\u0103ng Huy chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n nh\u1ea5t, li\u1ec7u v\u00e1t l\u1ea5y hai, ba tr\u0103m l\u00ednh th\u1ed5, gi\u1ea3 v\u1edd b\u00e0y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111i ti\u1ec5u, r\u1ed3i phao \u0111\u1ed3n l\u00ean r\u1eb1ng : s\u1ebd do \u0111\u01b0\u1eddng B\u1ed1 L\u0129nh, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh s\u00e0o huy\u1ec7t\u00a0 c\u1ee7a gi\u1eb7c ; nh\u01b0ng m\u1eadt l\u1ec7nh ra : ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft cho tan l\u0169 gi\u1eb7c \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ed3n canh t\u1ee9c th\u00ec r\u00fat v\u1ec1, r\u1ed3i ph\u00f2ng gi\u1eef theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn trong h\u1ea1t, ch\u1edb n\u00ean \u0111i s\u00e2u v\u00e0o ch\u1ed7 tr\u1ecdng \u0111\u1ecba. N\u1ebfu gi\u1eb7c l\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n t\u1edbi \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111i, r\u1ed3i l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1, khi\u1ebfn ch\u00fang tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 kia h\u1ecfng m\u1ea5t ch\u1ed7 n\u00e0y, s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng y\u00ean. Khi \u0111\u1ea1i binh hai l\u1ed9 Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean s\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 m\u01b0u bi\u1ebft li\u1ec7u \u0111\u1ecbch \u0111\u1ec3 n\u1eafm l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng Cao B\u1eb1ng l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 s\u1ef1 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 tr\u1ecdng y\u1ebfu th\u00ec chu\u1ea9n giao cho Quy\u1ec1n duy\u1ec7t k\u1ef9 r\u1ed3i chuy\u1ec3n ph\u00e1t \u0111i cho \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh v\u00e0 ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o B\u1eafc C\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c tin h\u01a1n 2.000 ph\u1ec9 chi\u1ebfm c\u1ee9 \u0111\u1ea5t Na M\u00e8o, qu\u00e2n c\u1ee7a b\u1ecdn Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110inh Quang To\u1ea3n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, b\u00e8n\u00a0 lui gi\u1eef \u0111\u1ea5t Na C\u00f9. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin h\u01a1n 1.000 gi\u1eb7c t\u1eeb \u0111\u1ed3n B\u1eb1ng L\u0169ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn, s\u1eafp t\u1edbi \u0111\u1ed3n s\u1edf, [\u0110\u00f4n T\u1ed1] t\u1ee9c th\u00ec d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 M\u1edbi, v\u1eeba g\u1eb7p L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, b\u00e8n u\u1ef7 cho ti\u1ebfn \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. (Na M\u00e8o, Na C\u00f9 v\u00e0 Ch\u1ee3 M\u1edbi \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea3m Ho\u00e1, B\u1eb1ng L\u0169ng thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, th\u00e2n \u0111em binh, d\u00f5ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ng\u0103n gi\u1eb7c ; tr\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, nh\u1eefng qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u linh tinh, ch\u1eb3ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khi g\u1eb7p gi\u1eb7c, kh\u00f3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ! Sau th\u00ec v\u1eeba nghe tin h\u00e3o \u0111\u00e3 v\u1ed9i d\u1eddi binh, \u0111\u00f3ng l\u00f9i l\u1ea1i : th\u1ef1c l\u00e0 nh\u00fat nh\u00e1t ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 truy\u1ec1n cho ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; m\u1ed9t khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u01a1 nghi v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u do Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. C\u00f2n Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 th\u00ec chu\u1ea9n cho chuy\u00ean l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 qu\u00e2n nhu, c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o th\u00ec kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u0169 gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang chi\u1ebfm c\u1ee9 \u0111\u1ecba h\u1ea1t th\u00f4n B\u00ecnh L\u00e3ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m), t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. T\u1ec9nh ph\u00e1i Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1eefu L\u00e3ng \u0111em qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n. Gi\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m, b\u00e0y qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. L\u00e3ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh n\u1ed5i, lui v\u1ec1 Th\u1ed5 L\u0129nh. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00f9i T\u0103ng Huy, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c t\u1ee9c th\u00ec b\u00e0n nhau c\u1eed L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n L\u1ee3i \u0111i \u0111\u00e1nh, r\u1ed3i th\u00f4ng b\u00e1o cho th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh((1) L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng.1) Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c chi\u1ebfn tr\u1eadn \u0111\u1ec3 h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. V\u0103n Quy\u1ec1n b\u00e8n ph\u00e1i L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u \u0111em 100 qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00eam bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef L\u1ea1ng S\u01a1n r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh hi\u1ec7n theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u1ee9 s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ee7 ph\u00f2ng gi\u1eef, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00eam n\u1eefa, nh\u01b0ng n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng c\u1ee9 theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh ph\u00f2ng th\u1ee7 ng\u0103n ch\u1eb7n nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u00eam l\u00ean. C\u00f2n Nguy\u1ec5n H\u1eefu L\u00e3ng \u01b0\u01a1n nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf, chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea B\u1ec9nh Trung c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c, cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean th\u1ea5t th\u1ee7, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Nguy\u00ean t\u1eeb trong ch\u1ed7 gi\u1eb7c tho\u00e1t v\u1ec1, n\u00f3i quan qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f2n s\u00e1u, b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft n\u1ea5u b\u1ebfp. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c g\u1ed3m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00f4ng k\u00e9m h\u00e0ng v\u1ea1n t\u00ean. Nghe n\u00f3i ngh\u1ecbch V\u00e2n chia ph\u00e1i \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u00e0 Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh c\u00f9ng Th\u1ed5 tri ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean l\u00e0 Ma Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i, Th\u1ed5 tri ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean l\u00e0 L\u01b0u Tr\u1ecdng Tr\u01b0\u01a1ng, Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9 \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga, Th\u1ed5 ti l\u00e0 Ma Do\u00e3n Cao, m\u1ed9t to\u00e1n \u0111i t\u1eeb V\u1ecb Xuy\u00ean, m\u1ed9t to\u00e1n \u0111i t\u1eeb Thu Ch\u00e2u, h\u1eb9n nhau \u0111\u00e1nh \u00fap t\u1ec9nh th\u00e0nh, ngh\u1ecbch V\u00e2n th\u00ec t\u1eeb ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i \u0111i t\u1eaft t\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u1eadn Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u00f3n ch\u1eb7n vi\u1ec7n binh S\u01a1n T\u00e2y. Trung t\u1ee9c th\u00ec phi b\u00e1o cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ph\u00e1i nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng gi\u1eef, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cL\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n \u0111\u00e3 t\u1eeb \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi chuy\u1ec3n v\u1ec1 x\u00e3 Ch\u00e0ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 x\u00e3 Lang Qu\u00e1n, chia qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n. Trong c\u00e1c ch\u00e2u, c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh hi\u1ec7n \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh, ch\u1ec9 c\u00f3 huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean v\u00e0 Thu Ch\u00e2u \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, c\u00f9ng v\u1edbi Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o l\u00e0 cai thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean, v\u00e0 H\u00e0 Duy Lan l\u00e0 th\u1ed5 ti \u0110\u1ea1i Man v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i !\u201d. (Ch\u00e0ng D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean, Lang Qu\u00e1n thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111o \u0111\u1eafn c\u01a1 nghi, g\u00e2y n\u00ean v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn, \u1ea5y l\u00e0 l\u1ed7i ai? Nay kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc g\u00ec, l\u1ea1i t\u00e2u b\u00e1o cu\u1ed1ng qu\u00fdt hoang mang : r\u1ea5t \u0111\u00e1ng b\u1ec9 ! V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c th\u00fac chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, theo \u0111i t\u00f2ng chinh, g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc Nguy\u00ean l\u00e0 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng chinh th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1eed ti\u1ebft, \u0111\u00e0nh ch\u1ecbu cho gi\u1eb7c b\u1eaft, l\u1ea1i ch\u00ednh mi\u1ec7ng n\u00f3i ra l\u00e0 quan qu\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh m\u00ecnh nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 tho\u00e1t. C\u1ee9 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh v\u00e0 l\u1eddi l\u1ebd th\u00ec d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Ph\u01b0\u1edbc Nguy\u00ean h\u00e0ng gi\u1eb7c, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u00f3 qu\u00e2n h\u00e0ng v\u1ea1n h\u00e0ng ngh\u00ecn. R\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. V\u1eady, l\u1eadp t\u1ee9c c\u0169ng c\u00e1ch ch\u1ee9c t\u1ed1ng giam, giao L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c tra x\u00e9t cho n\u00f3 th\u1ed5 l\u1ed9 th\u1ef1c t\u00ecnh r\u1ed3i ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d. Ph\u01b0\u1edbc Nguy\u00ean, v\u1ec1 sau x\u00e9t ra l\u00e0 th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft ch\u00e9m.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTa cho lo\u1ea1i ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u00e0 lo\u1ea1i gi\u1eb7c nh\u1ecf, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng. Gi\u1ebft g\u00e0 sao l\u1ea1i d\u00f9ng dao gi\u1ebft tr\u00e2u, cho n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1ec9 giao cho t\u1ec9nh th\u1ea7n. Kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ecdn Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 v\u00e0 L\u00ea B\u1ec9nh Trung \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 h\u00e8n, m\u1edd m\u1ecbt kh\u00f4ng b\u00e0y ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc g\u00ec, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf. Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1t h\u00e8n k\u00e9m c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m \u1edf Kinh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i, Nh\u1ea5t v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf H\u00e0 T\u0129nh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y ; 400 v\u1ec7 binh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, nay chuy\u1ec3n \u0111i Tuy\u00ean Quang l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh do t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh chuy\u1ec3n v\u1eadn hai c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n cho t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i chuy\u1ec3n giao \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Tuy\u00ean Quang. T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea v\u00e0 thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi Th\u1ee7y ng\u00e2n v\u00e0 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n m\u1ed7i th\u1ee9 30 c\u1ed7, u\u1ef7 cho m\u1ed9t vi\u00ean quan c\u01a1 nh\u1eadn l\u0129nh, \u0111i theo L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y voi chi\u1ebfn cho t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang 10 con, t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean 3 con.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean x\u00e9t bi\u1ec1n binh \u1edf h\u1ea1t \u0111\u1ec1u v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 10 chia ban nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t H\u01b0ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, d\u00e2n gian ki\u1ebfm \u0103n kh\u00f3 kh\u0103n ; l\u0169 ph\u00fa h\u1ed9 m\u1ed9t khi nghe th\u1ea5y l\u1eddi d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xin b\u1ecf c\u1ee7a nh\u00e0 ra \u0111\u1ec3 chu c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o thi\u1ebfu, t\u00ednh ra : ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 2.000 quan, th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 80 h\u1ed9c\u201d. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u t\u1ebf do c\u1ee7a c\u00f4ng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t ra, ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh c\u00f2n s\u1ee3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng d\u00e1m x\u1ebbo x\u00e9n l\u00e0m hao h\u1ee5t \u0111i, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 c\u1ee7a ri\u00eang c\u1ee7a d\u00e2n th\u01b0\u1eddng b\u1ecf ra, e c\u00f3 k\u1ebb t\u00e2m \u0111\u1ecba kh\u00f4ng t\u1ed1t, cho r\u1eb1ng d\u1ec5 b\u1ec1 l\u1eeba g\u1ea1t, b\u00e8n xoay x\u1edf ch\u1ea5m m\u00fat. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u1ecbnh Quang Khanh : nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c l\u0169 l\u1ea1i d\u1ecbch, ph\u00e0m ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c c\u1ee7a ngh\u0129a d\u00e2n \u0111\u00e3 quy\u00ean, n\u00ean truy\u1ec1n h\u1ecdp nh\u1eefng d\u00e2n c\u00f9ng t\u00fang trong x\u00f3m gi\u1ec1ng m\u00e0 chia c\u1ea5p cho, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, m\u1ed9t h\u1ed9t g\u1ea1o n\u00e0o ; khi ph\u00e1t ch\u1ea9n, n\u00ean \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c ch\u1ee7 l\u1ea1c quy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y. N\u1ebfu ai l\u1eeba g\u1ea1t ch\u1ea5m m\u00fat m\u1ed9t m\u1ea3y, h\u1ec5 nghe c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o v\u00e0 ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m \u1ea5y nghi\u00eam tr\u1ecb ; m\u00e0 vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m xem x\u00e9t, l\u1ea1i kh\u00f4ng x\u00e9t ra c\u0169ng tu\u1ef3 nh\u1eb9 n\u1eb7ng tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i theo l\u1eddi b\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u00e0n, x\u00e9t s\u1ed1 quy\u00ean nhi\u1ec1u \u00edt l\u1ef1a t\u00ednh n\u00eau th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch cho d\u00e2n bi\u1ebft l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a. (S\u1ed1 quy\u00ean nhi\u1ec1u nh\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea5p cho m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o c\u1eedu ph\u1ea9m, tha thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 s\u01b0u d\u1ecbch m\u00e3i m\u00e3i. Hai ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p bi\u1ec3n \u0111\u1ec1 4 ch\u1eef l\u1edbn \u201cL\u1ea1c quy\u00ean ngh\u0129a ph\u1ee5\u201d ((1) L\u1ea1c quy\u00ean ngh\u0129a ph\u1ee5\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 tr\u1ecdng ngh\u0129a, vui l\u00f2ng quy\u00ean gi\u00fap.1) ; l\u1ea1i cho 1 con ho\u1eb7c ch\u00e1u c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tha thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 s\u01b0u d\u1ecbch m\u00e3i m\u00e3i. C\u00f2n 18 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c cho mi\u1ec5n dao d\u1ecbch v\u00e0 ban cho \u00e1o m\u1eb7c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CIV \u2013 104<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u Cao M\u00ean. B\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ed9 h\u01a1n 1.000 t\u00ean, chia l\u00e0m hai \u0111\u1ea1o : m\u1ed9t \u0111\u1ea1o t\u1edbi \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf ph\u00eda nam c\u1ea7u ; m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn lu\u1ef9 Hoa Phong \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea S\u00e1ch v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i. V\u1eeba g\u1eb7p L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, nguy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn b\u00e3i T\u1eadp Tr\u1eadn, ti\u1ebfn l\u1ea1i ti\u1ebfp \u1ee9ng : gi\u1eb7c h\u01a1i l\u00f9i. B\u1ed7ng c\u00f3 m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n t\u1eeb trong r\u1eebng r\u1eadm t\u00e2y qu\u00e1ch \u0111\u1ed5 ra, giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n ta v\u00e0i hi\u1ec7p, th\u00ec h\u01b0\u01a1ng binh \u1ee9ng ngh\u0129a lui tr\u01b0\u1edbc, bi\u1ec1n binh ng\u0103n c\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng lui. Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn li\u1ec1n th\u00e2n \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n D\u0169 v\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp chi\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, gi\u1eb7c m\u1edbi tan v\u1ee1. Qu\u00e2n ta b\u00e8n t\u1eeb c\u1ea7u Cao M\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e3i T\u1eadp Tr\u1eadn, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng. Ngu\u1ef5 \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u0129nh Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129a \u0111em h\u01a1n 50 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n ta \u0111\u1ec3 th\u00fa v\u00e0 h\u00e0ng ph\u1ee5c. H\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi Thanh c\u0169ng t\u1ef1 tr\u00f3i tay v\u1ec1 sau l\u01b0ng, \u0111\u1ebfn xin \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. L\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng b\u00e8n t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u00e8 l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129a l\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u1ef1 t\u00e2n th\u1ee9 5 ; th\u1ea3 h\u1ebft cho ng\u01b0\u1eddi Thanh tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi l\u1ebbn \u0111\u1ebfn kho \u0111\u1ee5n \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh, l\u1ea5y ti\u1ec1n, g\u1ea1o, mu\u1ed1i, s\u1eaft \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. L\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ea1o B\u00ecnh kh\u1ea5u, h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f9ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp c\u01a1 h\u1ed9i. Duy b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh nhau, ph\u00e0m ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t do t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ebf v\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc h\u1eb3n l\u00e0 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u1ee7 d\u00f9ng c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ch\u01b0a th\u1ea5y b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn ! V\u1eeba r\u1ed3i, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1eadp h\u1ee3p nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1ea1i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i l\u1ebb t\u1ebb \u0111i ra m\u1ed9t c\u00e1ch khinh su\u1ea5t, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea7n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft tr\u1eadn, l\u1ea1i m\u1ea5t m\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, nay l\u1ea1i c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u1eb7p gi\u1eb7c, quan qu\u00e2n ph\u1ea3i l\u00f9i. \u0110\u00f3 th\u1eadt \u0111\u00e1ng gi\u1eadn !<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Phan V\u0103n Thu\u00fd khi c\u00f2n s\u1ed1ng coi vi\u1ec7c binh, qu\u00e2n ta xa t\u1eeb v\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u1ebf l\u1ef1c gi\u1eb7c b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m m\u1ea1o hi\u1ec3m, ti\u1ebfn th\u1eb3ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i l\u1edbn ; nay gi\u1eb7c, sau khi b\u1ecb to\u1ea3 chi\u1ebft th\u1ea5t b\u1ea1i, \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, qu\u00e2n Th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 \u0111\u1ec1u h\u1ecdp l\u1ea1i, nh\u00e2n d\u00e2n h\u01b0\u1edbng theo, thanh th\u1ebf to l\u1edbn bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o. V\u1eady m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ea9y l\u00f9i nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, d\u1eabu tr\u0103m mi\u1ec7ng c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng hai c\u1ea5p. Nh\u1eefng vi\u00ean chuy\u00ean coi \u0111\u1ea1o \u1ea5y l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho x\u00e9t l\u1ea1i n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0, l\u1eddi n\u00f3i trong t\u1eadp t\u1ea5u c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c x\u1eed tr\u00ed kh\u00f4ng tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng kia : ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, ho\u1eb7c v\u00ec khi quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, s\u1ee9c ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c v\u00ec khi quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1edbi d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, th\u1ebf ch\u00fang s\u1eafp nguy, m\u1edbi ch\u1ecbu b\u00f3 gi\u00e1o l\u1ea1i h\u00e0ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u1ecfi ch\u1ebft, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ed nh\u01b0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt l\u00f2ng quy thu\u1eadn. Th\u1ebf m\u00e0 [c\u00e1c khanh] kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t qu\u1ea3n th\u00fac, tr\u1edf cho ch\u00fang qu\u1ea7n t\u1ee5 m\u1ed9t ch\u1ed7. Th\u1eadt th\u1ea5y r\u1ea5t kh\u00f4ng h\u1ee3p nghi.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn gi\u1eb7c lui h\u1ebft v\u00e0o th\u00e0nh, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1edf kho \u0111\u1ee5n ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00e3 v\u1ea5t b\u1ecf c\u1ea3 \u0111\u1ea5y, th\u00ec l\u1ea5y d\u00f9ng c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi l\u00e9n \u0111i chuy\u1ec3n v\u1eadn !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, b\u1ed1n b\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, th\u00ec tin t\u1ee9c \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0a th\u1eb3ng t\u1edbi n\u01a1i c\u00f2n c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec, sao l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cl\u1ebbn \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft\u201d ? Nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 mang l\u00f2ng nh\u00fat nh\u00e1t ;<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nh\u01b0 \u1edf trong qu\u00e2n, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00ec kho t\u00e0ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi th\u00ec Th\u1ee7y qu\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u0111i m\u00e0 l\u1ea5y, ch\u1eafc l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng th\u1eeba th\u00e3i, sao l\u1ea1i c\u00f2n n\u00f3i \u201cch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc h\u1eb3n l\u00e0 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u1ee7 d\u00f9ng\u201d? [Nh\u01b0 v\u1eady] h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 c\u1ea7m c\u1ef1 l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean m\u1edbi t\u00ednh s\u1eb5n c\u00e1i b\u01b0\u1edbc k\u00e9o d\u00e0i, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng sao hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nay ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng hi\u1ec3u d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p>\u201cHi\u1ec7n nay s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u ; ch\u00fang \u0111\u00e3 bi\u1ebft quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, th\u00ec n\u00ean tha t\u1ed9i ch\u1ebft cho, r\u1ed3i chia t\u1ea3n \u0111i c\u00e1c x\u00e3 : m\u1ed7i x\u00e3 d\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi, qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t, n\u1ebfu ch\u00fang manh t\u00e2m l\u00e0m b\u1eady, th\u00ec cho d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y gi\u1ebft ch\u1ebft ngay, ch\u1edb \u0111\u1ec3 g\u00e2y th\u00eam vi\u1ec7c ra. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed9i T\u1ef1 t\u00e2n, tr\u00f3t \u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp r\u1ed3i, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i giao cho B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n chia gh\u00e9p v\u00e0o c\u00e1c \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n m\u1ed7i thuy\u1ec1n d\u0103m ba t\u00ean cho quan qu\u00e2n xen v\u00e0o \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ean n\u00e0o mang l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc, c\u0169ng chu\u1ea9n cho tr\u1ecb t\u1ed9i ngay, kh\u00f4ng d\u00f9ng d\u1eb1ng.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0, qu\u00e2n d\u00e2n h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1ee9ng ngh\u0129a, kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng tinh nhu\u1ec7 b\u1eb1ng c\u1ee7a quan qu\u00e2n, khi ra tr\u1eadn kh\u00f4ng kh\u1ecfi nh\u00fat nh\u00e1t s\u1ee3 h\u00e3i. Cho n\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 : li\u1ec7u t\u00ednh cho v\u1ec1 \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. Trong nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng binh \u0111i theo \u0111\u1ea1i binh c\u00f9ng l\u0169 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn l\u1ec7 thu\u1ed9c m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec kia tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u1eb5ng cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, r\u1ed3i l\u1ef1a l\u1ea5y v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi tinh nhu\u1ec7, m\u1ed7i khi \u0111i tr\u1eadn sai l\u00e0m h\u1eadu \u1ee9ng cho quan qu\u00e2n, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u1eb7p gi\u1eb7c nh\u00e1t s\u1ee3, l\u00e0m kinh h\u00e3i tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta\u201d.<\/p>\n<p>Ngu\u1ef5 L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u00e1i khanh l\u00e0 \u0110inh Phi\u00ean, ra th\u00fa \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch h\u1eefu \u0111\u1ea1o. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cL\u00fac ngh\u1ecbch Kh\u00f4i m\u1edbi n\u1ed5i lo\u1ea1n, Phi\u00ean th\u01b0\u1eddng ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf gi\u1eb7c, d\u1ee5 d\u1ed7 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo gi\u1eb7c\u201d. L\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng li\u1ec1n xi\u1ec1ng Phi\u00ean l\u1ea1i, t\u1ed1ng giam, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110inh Phi\u00ean nguy\u00ean c\u00f3 quan ch\u1ee9c, m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, \u0111i theo gi\u1eb7c, th\u1ef1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u00f3, l\u1ee3n, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c \u00e1p gi\u1ea3i v\u00e0o Kinh, \u0111\u1ec3 \u0111em h\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d. Phi\u00ean \u0111i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ch\u1ebft. Vua ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh th\u1ea7n phanh th\u00e2y \u0110inh Phi\u00ean, b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An m\u1ed7i t\u1ec9nh 3 ng\u00e0y, r\u1ed3i n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, do qu\u00e2n Th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i binh \u1edf Nam K\u1ef3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c lu\u00f4n b\u1ecb thua tan v\u1ee1, c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb t\u1ea3n \u0111i tr\u1ed1n tr\u00e1nh, b\u1ecb nh\u00e2n d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i n\u1ed9p. V\u1ea3, l\u0169 \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n l\u00e0nh, k\u1ecbp khi \u0111\u1ea1i binh t\u1edbi n\u01a1i, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng ngay, th\u00ec ch\u00fang l\u00e0 l\u0169 v\u1ec1 b\u00e8 v\u1edbi gi\u1eb7c, quy\u1ebft kh\u00f3 x\u1eed t\u1ed9i nh\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n : ph\u00e0m l\u0169 gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc sau b\u1ecb nh\u00e2n d\u00e2n b\u1eaft gi\u1ea3i, \u0111\u1ec1u cho gi\u1ebft \u0111i, ch\u1edb n\u00ean giam trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i canh gi\u1eef th\u00eam cho nh\u1ecdc.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u00ean chi\u1ebfu theo c\u00e1ch th\u1ee9c ban th\u01b0\u1edfng : ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea1m, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 3 l\u1ea1ng, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, c\u0169ng tu\u1ef3 theo l\u1edbn hay nh\u1ecf m\u00e0 li\u1ec7u ban th\u01b0\u1edfng. V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u1eeb di\u1ec7t k\u1ebb b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n l\u00e0nh, n\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 : ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb h\u00e1m l\u1ee3i, m\u01b0u toan l\u1ea5y th\u01b0\u1edfng b\u1eaft b\u1eady t\u1edbi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng. V\u1eady c\u0169ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n, n\u1ebfu k\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft qu\u1ea3 l\u00e0 gi\u1eb7c th\u1ef1c, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, r\u1ed3i theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng [cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eaft]. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u1ea7u c\u00f4ng m\u00e0 b\u1eaft c\u00e0n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed9i, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111em k\u1ebb b\u1eaft gi\u1ea3i [c\u00e0n b\u1eady] \u1ea5y tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng ngay\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh An Giang Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ec9nh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch h\u1eefu \u0111\u1ea1o, n\u00f3i : \u201cT\u1eeb khi t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 Ch\u00e2n Ni\u00eam b\u1eaft \u0111\u01b0a cho gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u m\u1eadt d\u1eb7n m\u01b0u toan l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh, b\u00e8n nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf tr\u1ed1n \u1ea9n \u1edf d\u00e2n gian ; nay nghe \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, th\u00e0nh kh\u1ea9n thi\u1ebft tha xin l\u1ec7 thu\u1ed9c theo \u0111i, \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d. L\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00ec B\u1ec9nh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t \u00fd \u1ea5y l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ec9nh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hay c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec, l\u1ea1i m\u01b0u toan t\u1ef1 tho\u00e1t th\u00e2n, kh\u00e9p v\u00e0o tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, th\u00ec t\u1eeb ch\u1ed1i t\u1ed9i th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay \u0111\u00e3 l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra, \u0111\u1ebfn ch\u1ecbu t\u1ed9i. V\u1eady t\u1ee9c th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng cho theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111ua s\u1ee9c, chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean b\u1ea3n \u00e1n b\u00e0n x\u1eed nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y v\u00ec t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u00e0 v\u00ec b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng, \u0110inh Phi\u00ean, L\u01b0u T\u00edn,\u2026.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch Kh\u00f4i gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m lo\u1ea1n, t\u1ed9i \u00e1c l\u1ee5t tr\u1eddi. L\u0169 \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng \u0111\u1ec1u c\u00f3 quan ch\u1ee9c, l\u1ea1i m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, \u0111i l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh cho gi\u1eb7c, x\u01b0ng b\u1eady ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, t\u1ed9i th\u1ef1c n\u1eb7ng l\u1eafm ! Nay \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y b\u1eaft l\u0169 ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng t\u00f9 binh, th\u00e2n thu\u1ed9c ch\u00fang \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu ch\u00e9m. \u0110\u1ee7 bi\u1ebft l\u1ebd tr\u1eddi r\u00f5 r\u1ec7t, nh\u1eefng l\u0169 ph\u1ea3n ngh\u1ecbch cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ea5t kh\u00f3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi ph\u00e9p lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho B\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c \u1edf t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng t\u1ee9c th\u00ec sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ch\u1ec9 ch\u1ed7 ph\u1ea7n m\u1ed9 cha \u00f4ng t\u1ee9 \u0111\u1ea1i nh\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, \u0111\u00e0o l\u00ean l\u1ea5y thi h\u00e0i \u0111\u1ed1t r\u1ed3i \u0111\u1ed5 \u0111i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n lo\u1ea1n th\u1ea7n, t\u1eb7c t\u1eed ngh\u00ecn \u0111\u1eddi. V\u1eady em v\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, con c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng, c\u1ee7a \u0110inh Phi\u00ean v\u00e0 c\u1ee7a L\u01b0u T\u00edn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 14 t\u00ean ph\u1ea1m, hi\u1ec7n giam \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m quy\u1ebft ((1) Tr\u1ea3m quy\u1ebft : ch\u00e9m ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t x\u1eed.1). R\u1ed3i ph\u00e1i hai vi\u00ean khoa, \u0111\u1ea1o : m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u1ec1u cho bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u00e1p gi\u1ea3i c\u00e1c ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ee3, ch\u00ednh m\u1eaft vi\u00ean \u1ea5y c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 tr\u00f4ng coi h\u00e0nh h\u00ecnh. Con c\u1ea3 \u0110inh Phi\u00ean l\u00e0 \u0110inh V\u0103n Tr\u00e1c b\u1ecb truy \u0111o\u1ea1t b\u1eb1ng s\u1eafc, \u0111\u1ee5c b\u1ecf h\u1ecd t\u00ean tr\u00ean bia ti\u1ebfn s\u0129. Cha \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Tu\u00e2n ph\u1ea3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, sai chi\u00eau d\u1ee5 \u01afng ra h\u00e0ng. N\u1ebfu \u01afng kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra h\u00e0ng th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u Tu\u00e2n \u0111i (Cha Kh\u00f4i l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n Ki\u1ec7n v\u00ec ph\u1ea3n lo\u1ea1n \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m gi\u1ebft, qu\u0103ng x\u00e1c \u0111i ; duy m\u1ed9 \u00f4ng n\u1ed9i c\u1ee7a Kh\u00f4i, l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n S\u0129, c\u1ee9 theo d\u00e2n ch\u1ec9, \u0111\u00e0o \u0111\u1ed5 \u0111i).<\/p>\n<p>Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb t\u1eeb Nam K\u1ef3 v\u1ec1. Vua h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n. V\u0103n Ngh\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n t\u1edbi \u0111\u00e2u, d\u00e2n t\u00ecnh vui v\u1ebb, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u1eaft kh\u00f3c, k\u1ec3 r\u1eb1ng v\u00ec b\u1ecb gi\u1eb7c t\u00e0n ph\u00e1, c\u1ee7a c\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i t\u00ed g\u00ec !\u201d. Vua n\u00f3i: \u201cH\u1ea1t \u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng c\u1ee7a l\u1eafm, phong t\u1ee5c xa hoa, v\u1ee5t ch\u1ed1c ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng than xi\u1ebft !\u201d.<\/p>\n<p>V\u0103n Ngh\u1ecb l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNghe n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Thanh theo gi\u1eb7c, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u r\u00f4ng r\u1ee1 t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c, hi\u1ebfp d\u00e2m v\u1ee3 con ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ebft cha anh ng\u01b0\u1eddi ; tr\u0103m h\u1ecd r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1edf !\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Thanh kia hung \u00e1c qu\u00e1 l\u1eafm, sao l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u1ea1i nh\u1eadn cho ch\u00fang \u0111\u1ea7u h\u00e0ng ? Khi t\u00e2u l\u00ean kh\u00f4ng\u00a0 t\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y ? V\u1ea3, ch\u00fang v\u1eabn quen t\u00ednh d\u1eef t\u1ee3n, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i r\u1ed9ng tha, th\u00ec ch\u00ednh l\u00e0 tr\u00fat c\u00e1i m\u00ecnh kh\u00f4ng y\u00eau cho ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh y\u00eau, c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, d\u1ee5 truy\u1ec1n l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng : n\u1ebfu nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 nghe \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u01b0 h\u00e3o c\u1ea3 th\u00ec th\u00f4i ; n\u1ebfu c\u00f3, th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em l\u0169 m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u1ea5y ch\u1eb7t 4 ng\u00f3n tay b\u00ean ph\u1ea3i, chia ph\u00e1t \u0111i an tr\u00ed \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, c\u00f2n t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ch\u00fang c\u0169ng ki\u1ec3m tra, ni\u00eam phong l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u1eed \u00e1n, ch\u1edb n\u00ean nh\u00f9 nh\u1edd nu\u00f4i k\u1ebb gian \u00e1c \u0111\u1ec3 h\u1ea1i cho d\u00e2n \u0111en\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cTrong \u0111\u00e1m bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i t\u00f2ng chinh, ai l\u00e0 anh d\u0169ng ?\u201d V\u0103n Ngh\u1ecb th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cHai v\u1ec7 Ph\u1ea5n oai v\u00e0 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng l\u00e0 tr\u1ed9i h\u01a1n\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi : \u201ch\u01b0\u01a1ng d\u0169ng th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. Th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTrong b\u1ecdn H\u01b0\u01a1ng d\u0169ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 vi\u00ean t\u1eed \u1ee9ng ngh\u0129a, m\u1ed7i khi \u0111i tr\u1eadn, h\u1ecd c\u1ea3m kh\u00edch h\u0103ng h\u00e1i, d\u1eabu ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ti\u1ebfc \u0111\u1ebfn th\u00e2n m\u00ecnh\u201d. Vua khen ng\u1ee3i h\u1ecd.<\/p>\n<p>L\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, sau \u0111\u00f3 x\u00e9t ra trong l\u0169 ng\u01b0\u1eddi Thanh m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, c\u00f3 4 t\u00ean ph\u1ea1m theo gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, b\u00e8n ra l\u1ec7nh t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau ; c\u00f3 15 t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p ph\u1ea3i theo, th\u00ec m\u1ed7i t\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u1eb7t ng\u00f3n tay, \u0111em \u0111i an tr\u00ed. C\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, x\u00e9t ra kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, th\u00ec tu\u00e2n t\u1edd d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, giao v\u1ec1 d\u00e2n qu\u1ea3n th\u00fac.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : Gia \u0110\u1ecbnh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec ngh\u1ecbch Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n, lan t\u1edbi 5 t\u1ec9nh, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i rung \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, th\u1eadm ch\u00ed c\u00e0y c\u1ea5y l\u1ee1 th\u1eddi, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang, t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1eddng \u1ea5y, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111au x\u00f3t ! Nay quan qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean ngh\u1ecbch t\u1eb7c. V\u1eady vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean d\u00e2n, ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n y\u1ebfu. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00ean gia t\u00e2m chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang : \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n quanh ph\u1ed1 s\u1ee3 h\u00e3i t\u1ea3n \u0111i, th\u00ec h\u1ecdp l\u1ea1i cho y\u00ean ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi ti\u1ec3u d\u00e2n \u1edf ch\u1ed7 x\u00f3m l\u00e0ng xi\u00eau b\u1ea1t, th\u00ec g\u1ecdi v\u1ec1 cho y\u00ean \u1edf, c\u1ed1t sao cho ch\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i c\u1eeda h\u00e0ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u1edf y\u00ean. C\u00f2n ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecf hoang, n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e0y c\u1ea5y. Ph\u00e0m ru\u1ed9ng n\u00e0o n\u00ean c\u1ea5y th\u00ec b\u1ea3o c\u1ea5y th\u00eam. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 khoai, \u0111\u1eadu, rau v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch, c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n cho kh\u1ecfi \u0111\u00f3i th\u00ec b\u1ea3o d\u00e2n tr\u1ed3ng, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecf kh\u00f4ng, d\u00e2n c\u00f3 ch\u1ed7 nh\u1edd s\u1ed1ng, th\u00ec sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 mong l\u1ea1i \u0111\u1ee7 tr\u1ecdn v\u1eb9n \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed7i kh\u1ed5 t\u00e2m c\u1ee7a ta lo l\u1eafng cho d\u00e2n, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00fac n\u00e0o n\u1eb1m \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean g\u1ed1i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c quan to gi\u1eef vi\u1ec7c ch\u0103n d\u00e2n, c\u1ea7n n\u00ean ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ebft s\u1ee9c th\u1eeba h\u00e0nh, ch\u1edb coi l\u1eddi ta l\u00e0 v\u0103n su\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 mang theo L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110\u1ed3ng B\u00e1 Huy\u00ean v\u00e0 d\u0103m ba tr\u0103m bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c mau \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. C\u00f2n \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n quy\u1ec1n gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch ph\u1ea1m \u1edf Tuy\u00ean Quang N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n ch\u1eb3ng qua l\u00e0 h\u1ea1ng ti\u1ec3u y\u00eau, t\u1ef1 \u0111\u1eb7t m\u00ecnh ra ngo\u00e0i v\u00f2ng sinh th\u00e0nh, ch\u1ec9 v\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng kh\u00e9o x\u1eed tr\u00ed, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u1ee1 l\u00e0ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y n\u00ean to chuy\u1ec7n ! \u0110\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Hi\u1ec7n nay c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111i \u0111\u00e1nh ch\u1eafc \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng r\u1ed3i. L\u1ea1i ngh\u0129 : ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, nhi\u1ec1u ng\u1ea3, t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u00eam \u0111\u1ea1i binh m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean ra \u0111i, c\u00f9ng v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o nh\u1ea5t t\u1ec1 ti\u1ebfn l\u00ean, s\u1edbm b\u1eaft s\u1ed1ng l\u1ea5y t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u s\u1ecf N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 \u0111em ch\u00e9m s\u1ea1ch \u0111i, \u0111\u1ec3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf s\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e1nh huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean. Th\u00ed sai Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, s\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c, lui \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n C\u01b0\u1eddng N\u1ed7, g\u1ea7n gi\u00e1p t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea B\u1ec9nh Trung l\u1ea1i do th\u00e1m bi\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c h\u1eb9n nhau m\u1ed9t to\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng, ch\u1eb9n \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n binh S\u01a1n T\u00e2y ; m\u1ed9t to\u00e1n li\u00ean h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ean c\u1eeb kh\u00f4i gi\u1eb7c \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110inh Li\u00eam (con t\u00ean gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u00e9m Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u00fac) t\u1eeb ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh th\u00e0nh ; m\u1ed9t to\u00e1n t\u1eeb \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean theo s\u00f4ng Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng ph\u00eda sau t\u1ec9nh th\u00e0nh. Trung b\u00e8n g\u1eedi th\u01b0 H\u1ecfa t\u1ed1c c\u00e1o c\u1ea5p v\u1edbi t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng. V\u00e0 phi t\u01b0 cho H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 500 bi\u1ec1n binh k\u00edp \u0111\u1ebfn ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1eaft gi\u1eb7c. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c g\u00ec l\u1ea1i hoang mang cu\u1ed1ng qu\u00fdt l\u00ean th\u1ebf ! N\u1ebfu gi\u1eb7c t\u1ef1 \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng phi\u1ec1n cho ta ph\u1ea3i \u0111i, ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t, ch\u1ee9 c\u00f3 s\u1ee3 g\u00ec. \u0110\u00e3 u\u1ef7 cho ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u1ed1ng l\u0129nh qu\u00e2n s\u0129 \u0111i \u0111\u00e1nh, [c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i] n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u1eadt m\u1ea1nh th\u1eadt d\u1eef h\u01a1n l\u00ean, gi\u1eb7c t\u1ea5t s\u1ee3 tan, t\u1ee9c th\u00ec g\u1eafng s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a n\u00f3, b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch V\u00e2n, t\u1ea5t c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n, giao cho bi\u1ec1n binh ch\u1eb7n gi\u1eef \u0111\u1ed3n T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u. B\u1ed7ng c\u00f3 h\u01a1n 3.000 gi\u1eb7c t\u1eeb Na C\u00f9 chia \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn. M\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u, m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n. Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o r\u00fat v\u00e0o \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef, ch\u1ec9 c\u00f3 40 bi\u1ec1n binh, C\u00e1o tr\u00fang \u0111\u1ea1n, b\u1ecb ch\u1ebft, qu\u00e2n \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c b\u00e8n t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u1eefu th\u1eafng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Nhu b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng l\u00e0 \u0110inh Quang To\u1ea3n, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 \u0110inh Quang Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. T\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 d\u1ee5 h\u00e0ng, To\u1ea3n kh\u00f4ng ch\u1ecbu, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft. Ti\u1ebfn s\u1ee3, b\u00e8n theo gi\u1eb7c (ch\u1ecbu ch\u1ee9c H\u00f9ng thu\u1eadn l\u1eef).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 c\u00f9ng L\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 M\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tin, li\u1ec1n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. V\u1eeba \u0111\u1ebfn x\u00e3 T\u00f2ng Ho\u00e1 (thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng) b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m, n\u1ea5p b\u1eafn, qu\u00e2n [c\u1ee7a b\u1ecdn Duy] kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1. Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o tin \u0111\u00e3 b\u00e1o, \u0111em t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n nguy\u00ean g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf Tuy\u00ean Quang c\u00f2n lan tr\u00e0n xu\u1ed1ng t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a n\u00f3, l\u0169 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 th\u00f4i, ph\u1ecfng c\u00f3 kh\u00ed l\u1ef1c g\u00ec ! Ch\u1ec9 v\u00ec Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 nh\u00fat nh\u00e1t, v\u00f4 t\u00e0i, d\u1eebng qu\u00e2n, kh\u00f4ng ti\u1ebfn, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1eebng \u0111\u00e1m l\u1ebb t\u1ebb, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c !<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 ph\u1ea7n Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i xem x\u00e9t c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, chu\u1ea9n cho t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n, d\u00f5ng ti\u1ebfn l\u00ean s\u1edbm b\u1eaft ch\u00e9m cho h\u1ebft c\u00e1c b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c L\u00e3nh binh h\u00e0ng t\u1ec9nh, sao l\u00fac v\u00e0o \u0111\u1ed3n l\u1ea1i ch\u1ec9 mang theo c\u00f3 40 ng\u01b0\u1eddi ? Th\u1eadt kh\u00f4ng ra s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec c\u1ea3 ! V\u1eady n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n x\u00e9t h\u1ecfi duy\u00ean c\u1edb h\u1ecfng vi\u1ec7c, n\u1ebfu v\u00ec Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang, \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i nhi\u1ec1u, t\u1ee9c th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>\u201cNg\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n Du ((1) Nguy\u1ec5n Du (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) n\u00e0y, t\u1eeb ch\u1eef t\u00ean \u0111\u1ebfn th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u1ec1u kh\u00e1c v\u1edbi Nguy\u1ec5n Du (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ), t\u00e1c gi\u1ea3 Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u.1) \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho th\u0103ng b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean. V\u1eady, kh\u00e1 gi\u1ee5c ngay [Nguy\u1ec5n Du] l\u1eadp t\u1ee9c t\u1eeb t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u ((2) Gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u : b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c.2) kh\u00f4ng cho k\u00ed t\u00ean v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u n\u1eefa r\u1ed3i bu\u1ed9c ph\u1ea3i ra s\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1u, n\u1ebfu m\u1ed9t khi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, th\u00ec chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, sao cho qu\u1ea7n ch\u00fang bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1edbn k\u00e9m\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i, Ph\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean cho r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, hai \u0111\u1ed3n th\u1ea5t th\u1ee7, \u0111\u1ec1u do Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 lui qu\u00e2n\u201d. Vua b\u00e8n gi\u00e1ng T\u1ed1 xu\u1ed1ng 4 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf l\u00e0ng B\u1ed3 Sao v\u00e0 l\u00e0ng \u0110\u1ecbnh H\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c \u0111\u00e3 v\u00e1t 2.000 d\u00e2n phu \u0111\u1eafp l\u1ea5p, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d. Vua ra l\u1ec7nh c\u1ea5p cho 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ho\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecb Th\u1ee7y tai ho\u1eb7c b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n t\u1edbi, l\u00faa ru\u1ed9ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed5n h\u1ea1i, ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ee9u gi\u00fap cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, t\u1ee9c th\u00ec x\u00e9t c\u00e1c d\u00e2n trong h\u1ea1t m\u00ecnh, ph\u00e0m nh\u1eefng h\u1ed9 b\u1eadc trung m\u1ed7i h\u1ed9 \u0111\u1ec1u cho vay 1 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c sinh s\u1ed1ng, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m, \u0111em n\u1ed9p tr\u1ea3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ed9 gi\u00e0u, nh\u1eefng d\u00e2n c\u00f9ng kh\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n c\u1ea5p, v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n ba huy\u1ec7n t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c d\u00e2n trong h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, g\u1ea1o k\u00e9m, c\u00e1c th\u1ee9c \u0103n v\u00ec th\u1ebf c\u00e0ng th\u00eam \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf. V\u1eady gia \u01a1n cho t\u1eeb t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh t\u1ea1i ng\u0169, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u01a1, v\u1ec7 r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 9, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 gi\u1ea3n binh hay m\u1ed9 binh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea5p \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 quan \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m, l\u1ea1i s\u1ebd theo y l\u1ec7 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Vua s\u1edbm h\u00f4m lo s\u1ee3 v\u00ec n\u1ea1n Th\u1ee7y tai \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u1ef1 l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi vi\u1ec7c \u1ea5y ; r\u1ed3i ra l\u1ec7nh cho H\u1eefu ty kh\u1eafc in, c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1eeb t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ea3n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, g\u1ea1o k\u00e9m. Vua ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em th\u00f3c kho, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 d\u00e2n trong s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch, m\u00e0 b\u00e1n v\u00e0 cho vay.<\/p>\n<p>Cho : Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 Th\u1ee7y t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f4n th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Long v\u00f5 Trung v\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u h\u1ecfi th\u0103m s\u1ee9c kho\u1ebb nh\u00e0 vua v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb :<\/p>\n<p>\u201c1 \u2013 B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m lo cho d\u00e2n, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh trong t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n th\u1ed5, m\u1ed9t khi sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00ecnh, h\u1ecd kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 t\u00ecnh n\u1ec3 nang, n\u00ean kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1eady xin chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i t\u1ecbch kho\u1ebb m\u1ea1nh, d\u1ed3n l\u00e0m c\u01a1 binh \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c v\u00e0 cho \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft gi\u1eb7c. C\u00f2n gi\u1ea3n binh th\u00ec \u0111\u1ed5i qu\u00e1n ch\u1ec9, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 m\u1ed7i huy\u1ec7n l\u1ef5 100 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 tr\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Th\u1ebf th\u00ec t\u1ec9nh c\u00f3 binh th\u00eam, huy\u1ec7n c\u00f3 l\u00ednh phu, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u1eafc kh\u00f3 l\u1ebbn l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201c2 \u2013 T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, nh\u1eefng n\u01a1i x\u1ea3y ra vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp, T\u1ed5ng l\u00fd c\u00e1c l\u00e0ng ti\u1ebfp gi\u00e1p ho\u1eb7c gi\u1ea3 v\u1edd l\u00e0m kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y, ho\u1eb7c c\u00e2u n\u1ec7 l\u00e0 \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi kh\u00e1c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh v\u00e0 b\u1eaft. V\u00ec th\u1ebf n\u00ean l\u0169 k\u1ebb c\u01b0\u1edbp lui t\u1edbi t\u1ef1 do, kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u1ea3i b\u1eadn l\u00f2ng g\u00ec c\u1ea3! V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 c\u01b0\u1edbp th\u00ec n\u01a1i l\u00e2n c\u1eadn ti\u1ebfp gi\u00e1p, t\u1ee9c th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o quan, m\u1ed9t m\u1eb7t chung s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft t\u1edbi c\u00f9ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng nh\u1eefng c\u1ee7a \u0111\u00e3 b\u1ecb m\u1ea5t c\u01b0\u1edbp. V\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m r\u1ed3i t\u1ea5t \u0111\u1ee3i gi\u1ea3i x\u00e9t, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 l\u00e2u ng\u00e0y l\u1ea7n l\u1eefa, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 khi ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n tho\u00e1t, l\u1ea1i l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i v\u1ea1, cho n\u00ean d\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o nhau r\u1eb1ng : \u201cG\u01b0\u01a1m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f2n xa, g\u01b0\u01a1m k\u1ebb c\u01b0\u1edbp r\u1ea5t g\u1ea7n\u201d. Ch\u00ednh v\u00ec c\u1edb s\u1ee3 n\u00f3 th\u00f9, n\u00f3 gi\u1ebft, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111u\u1ed5i v\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. V\u1eady xin chu\u1ea9n cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o b\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m v\u00e0 tang v\u1eadt, t\u00ecnh tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho tr\u1ecb t\u1ed9i ngay t\u1ea1i ch\u1ed7, ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc, t\u00e2u sau : k\u1ebb c\u01b0\u1edbp s\u1ebd bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft c\u01b0\u1edbp kh\u1ecfi lo th\u00f9 h\u1eb1n th\u00ec sau n\u00e0y kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft c\u01b0\u1edbp, l\u0169 c\u01b0\u1edbp s\u1ebd d\u1ea7n d\u1ea7n ph\u1ea3i im h\u01a1i h\u1eb3n.<\/p>\n<p>\u201c3 \u2013 Nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng kh\u1ed5, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec ph\u1ea3i nu\u00f4i l\u00ednh : c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh m\u00e0 m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n c\u1ea5p nu\u00f4i t\u1eeb 4, 5 quan \u0111\u1ebfn 7, 8 quan, ru\u1ed9ng l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng t\u00ednh t\u1eeb 5, 6 m\u1eabu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 m\u1eabu. V\u1eady, xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1eeda \u0111\u1ecbnh : n\u1ebfu x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o c\u00f3 ru\u1ed9ng c\u00f4ng th\u00ec 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ru\u1ed9ng l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng 5 m\u1eabu ; kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng 1 quan. V\u00e0 cho [x\u00e3 th\u00f4n \u1ea5y] chi\u00eau m\u1ed9 l\u1ea5y ba ng\u01b0\u1eddi l\u1eadu \u0111inh x\u1ebfp l\u00e0m l\u1ec7 phu ((1) L\u1ec7 phu : h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o l\u1ec7 chuy\u00ean ph\u1ee5c d\u1ecbch nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f4ng sai.1) \u0111\u1eb7t ri\u00eang v\u00e0o h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00ednh c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 nh\u1edd m\u00e0 d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ee1 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.<\/p>\n<p>\u201c4 \u2013 Gi\u1ea3n binh s\u1edf d\u0129 s\u1ee3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, l\u00e0 v\u00ec c\u1edb \u0111i\u1ec1n r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1ed1n, kh\u00f4ng am hi\u1ec3u vi\u1ec7c qu\u00e2n. M\u00e0 trong c\u00e1c Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh d\u1ea1n c\u00f3 \u00edt, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu l\u1ea1i nhi\u1ec1u, m\u1ed9t khi ra tr\u1eadn, kh\u00f3 mong xu\u1ea5t s\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin : \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 2 l\u1ea7n, v\u00e0 khi \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p tr\u1ed1n 1 l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo qu\u00e2n lu\u1eadt. X\u00e9t c\u00e1c Qu\u1ea3n c\u01a1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, h\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eabn kh\u00f4ng ph\u1ee5c, th\u00ec l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. R\u1ed3i b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh d\u1ea1n c\u00f3 v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 thay. Nh\u01b0 v\u1eady vi\u1ec7c binh m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201c5 \u2013 Ra l\u1ec7nh cho m\u1edf r\u1ed9ng vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n. Xin m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1edf 2 l\u00f2 \u0111\u00fac ti\u1ec1n, d\u00e2n trong h\u1ea1t ai c\u00f3 \u0111\u1ed3ng v\u00e0 k\u1ebdm cho \u0111em t\u1edbi tr\u01b0\u1eddng s\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh thu\u1ebf m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi (1\/10), \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i l\u00e0m l\u1ee3i, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng g\u00ec c\u1ea5p thi\u1ebft b\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa x\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Tu\u00e2n \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u1ea1n l\u1ecdc c\u00e1c v\u00f5 quan v\u00e0 binh bi\u1ec1n l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3m d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn thi\u00ean l\u1ec7ch m\u1ed9t chi\u1ec1u c\u1ea3. T\u1ee9c nh\u01b0 : Xin m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i t\u1ecbch, chung quy ch\u1ec9 th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u ; v\u00e0 b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u00ednh, kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng l\u00ednh, l\u1ea1i l\u00e0 l\u1ea1o th\u1ea3o s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i nh\u01b0 : s\u1ef1 ch\u1ee7 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp, l\u1ea1i xin quy cho t\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0ng b\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n th\u00ec r\u1ed3i s\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u, chuy\u1ec7n b\u00e1o b\u1eady v\u00e0 vu ph\u1ea3n, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ea1i th\u00eam ra m\u1ed9t m\u1ed1i t\u1ec7 n\u1eefa \u01b0 ? V\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp, xin cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m ngay, th\u00ec sinh s\u00e1t l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, h\u00e1 l\u1ea1i n\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ea5p t\u1ea5p l\u1ea1o th\u1ea3o s\u01a1 su\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e0 ? V\u00e0 v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng binh l\u00ednh v\u00e0 l\u00ednh tr\u1ed1n 2 l\u1ea7n b\u1ecb x\u1eed theo qu\u00e2n lu\u1eadt \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u1edf ng\u1ea1i kh\u00f3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c xin cho d\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111\u1ed3ng v\u00e0 k\u1ebdm \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00fac \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac ti\u1ec1n, l\u1ea1i l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch th\u1ea5p k\u00e9m. V\u00ec ti\u1ec1n c\u1ee7a l\u00e0 v\u1eadt \u0111\u1ec3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc n\u1eafm quy\u1ec1n trong n\u01b0\u1edbc, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1ecdt xu\u1ed1ng k\u1ebb d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ? N\u1ebfu cho \u0111\u00fac ri\u00eang th\u00ec ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra l\u00e0m cho k\u1ebb gi\u00e0u l\u1ea1i gi\u00e0u th\u00eam, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o l\u1ea1i ngh\u00e8o th\u00eam, ph\u1ecfng c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec cho d\u00e2n n\u1eefa ?<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u00ecnh nh\u01b0 ph\u1ea3i m\u00e0 l\u00e0 tr\u00e1i, ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ee3i \u0111\u00e3 th\u1ea5y h\u1ea1i. \u0110\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u1eed, song ngh\u0129 ta \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, Tu\u00e2n c\u0169ng t\u1ef1 \u0111em \u00fd ki\u1ebfn m\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y, c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, b\u1ecf qua c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh ((1) Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh : c\u0169ng nh\u01b0 Ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u00f5 quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t qu\u00e2n, theo binh ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1eeb th\u1eddi Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc \u00e1nh m\u1edbi \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ea1i t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 3 [1822] tr\u1edf \u0111i (xem Minh M\u1ec7nh ch\u00ednh y\u1ebfu, quy\u1ec3n XIV, t\u1edd 3a).1) \u1edf Kinh v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i s\u00e1t h\u1ea1ch nh\u1eefng v\u00f5 bi\u1ec1n thu\u1ed9c h\u1ea1, t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00ean \u0111\u1ebfn L\u00e3nh binh, chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng : ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u1eeb kh\u1eeb y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i th\u00ec t\u00e2u xin b\u1eaft bu\u1ed9c v\u1ec1 h\u01b0u ; ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c th\u00ec ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho gi\u00e1ng hay b\u00e3i ch\u1ee9c ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi minh m\u1eabn, kh\u1ecfe m\u1ea1nh, xu\u1ea5t s\u1eafc trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 ni\u00ean h\u1ea1n v\u00e0 t\u01b0 c\u00e1ch, chu\u1ea9n cho k\u00ea r\u00f5 t\u00ean m\u00e0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m \u0111\u1ec1 c\u1eed, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 c\u1ea5t nh\u1eafc.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n c\u00f3 d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u h\u1ecfi th\u0103m s\u1ee9c kho\u1ebb nh\u00e0 vua v\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c g\u1ed7 lim : v\u1ec1 ph\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u00f4ng l\u00e0m thu\u00ea. V\u1eady xin \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n v\u1edbi kh\u00e1ch bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh, m\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh gi\u00e1, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 1 ph\u1ea7n 10 (1\/10), th\u00ec c\u00f4ng t\u01b0 hai \u0111\u1eb1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee7 h\u1ed9 l\u00e0m g\u1ed7 \u1edf t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long (1802 \u2013 1819) \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111i\u00eau t\u00e0n, ta ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd g\u00e2y d\u1ef1ng v\u1ed7 v\u1ec1 : ho\u1eb7c tha cho s\u1ed1 thu\u1ebf c\u00f2n \u0111\u1ecdng thi\u1ebfu, ho\u1eb7c tri\u1ec3n ho\u00e3n cho thu\u1ebf ch\u00ednh cung g\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f3 kh\u00ed s\u1eafc ph\u1ea5n ch\u1ea5n. V\u00e0 ngh\u0129 : h\u1ea1ng g\u1ed7 lim l\u1edbn v\u00e0 d\u00e0i, th\u1eadt kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed1n \u0111\u1eb5n, n\u00ean l\u1ea1i chu\u1ea9n cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n ; c\u00f2n c\u00e0nh, ng\u1ecdn eo cong, c\u0169ng thu mua c\u1ea3. \u01a0n ban \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1ea5y ch\u1eafc c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m g\u1ed7 kia \u0111\u00e3 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i nhi\u1ec1u r\u1ed3i.<\/p>\n<p>\u201cTh\u1ebf m\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u00e1 [ti\u1ec1n m\u00e0 d\u00e2n] thu \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u00f4ng l\u00e0m thu\u00ea. V\u1eady th\u1eed ngh\u0129 xem : n\u1ebfu qu\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf, \u1ea5y l\u00e0 l\u1ed7i ai ? H\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi quan l\u1ea1i h\u1ea1ch s\u00e1ch l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf \u01b0 ? Nay [T\u00e2n] l\u1ea1i d\u00e1m xin c\u00e0n r\u1eb1ng c\u1ee9 bu\u00f4ng th\u1ea3 cho d\u00e2n mua b\u00e1n v\u1edbi kh\u00e1ch bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Thanh, c\u00f2n gi\u00e1 c\u1ea3 do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh, th\u1ebf h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u1ea7y t\u00fai tham cho quan l\u1ea1i, ch\u1ee9 d\u00e2n c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec ! \u0110\u1ebfn nh\u01b0 xin \u0111\u00e1nh thu\u1ebf m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, th\u00ec\u00a0 l\u1ea1i thu\u1ed9c h\u1ea1ng b\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1ee3i, c\u00e0ng \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9 ! Nay, \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ef1c th\u01b0\u1eddng, c\u00e1i l\u1ee3i nh\u1ecf nhen, h\u00e1 th\u00e8m so k\u00e8 [v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang] ? Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c c\u1ea5m mua ri\u00eang g\u1ed7 lim \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7nh nghi\u00eam ng\u1eb7t, sao [T\u00e2n] l\u1ea1i d\u00e1m tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf ? V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c b\u1eaft t\u00e2u l\u1ea1i\u201d. T\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i, vua b\u00e8n gi\u00e1ng T\u00e2n xu\u1ed1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p><a>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTrong h\u1ea3i ph\u1eadn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1ea3i Ho\u00e0ng Sa [qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa], xa tr\u00f4ng tr\u1eddi n\u01b0\u1edbc m\u1ed9t m\u00e0u, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f4ng hay s\u00e2u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, thuy\u1ec1n bu\u00f4n th\u01b0\u1eddng [m\u1eafc c\u1ea1n] b\u1ecb h\u1ea1i! Nay n\u00ean d\u1ef1 b\u1ecb thuy\u1ec1n m\u00e0nh, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi \u0111\u00f3 d\u1ef1ng mi\u1ebfu, l\u1eadp bia v\u00e0 tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u c\u00e2y c\u1ed1i. Ng\u00e0y sau c\u00e2y c\u1ed1i to l\u1edbn xanh t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 nh\u1eadn bi\u1ebft, ng\u00f5 h\u1ea7u tr\u00e1nh kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea1n m\u1eafc c\u1ea1n. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1ee3i mu\u00f4n \u0111\u1eddi\u201d.<\/a><\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 9, chia ban \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>L\u1ec7 c\u0169 chia l\u00e0m 3 ban, nay chia l\u00e0m 2 ban, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c Nam K\u1ef3 y\u00ean r\u1ed3i s\u1ebd l\u1ea1i v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh cho Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u1edf Nam K\u1ef3 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1i binh \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, lu\u00f4n lu\u00f4n thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, \u0111\u00e3 ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, thu h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kho \u0111\u1ee5n, ti\u1ec1n, g\u1ea1o, thuy\u1ec1n m\u00e0nh ; b\u1ea5m \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 qua n\u1eeda th\u00e1ng, h\u1eb1ng ng\u00e0y ng\u00f3ng tr\u00f4ng c\u1edd \u0111\u1ecf, c\u00f2n ch\u1eadm th\u1ea5y b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn ! Nay n\u00ean h\u1ecdp m\u1eb7t b\u00e0n nhau : chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n t\u1ea5n tu\u1ea7n ti\u1ec5u, khi\u1ebfn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch ph\u1ea3i l\u00e0m cho tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c kh\u1ecfi nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf, l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3, gi\u1eb7c s\u1ee3 uy th\u1ebf c\u1ee7a qu\u00e2n ta ch\u1ea1y v\u00e0o trong th\u00e0nh, kh\u00f4ng d\u00e1m ra n\u1eefa. V\u1eady h\u00e3y ch\u1ecdn l\u1ea5y h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ecfi, m\u1ed7i m\u1eb7t v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, l\u1ebbn n\u1ea5p \u1edf h\u00e0o th\u00e0nh ; n\u1ebfu ban \u0111\u00eam, l\u0169 gi\u1eb7c \u0111em \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c soi tr\u00f4ng, th\u00ec \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i d\u00f9ng \u0111\u1ea1n l\u1eeda nh\u1eb1m ph\u00f3ng v\u00e0o ch\u1ed7 gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c b\u1ed1i r\u1ed1i H\u1ecfang s\u1ee3. L\u1ea1i nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, chuy\u00ean ch\u1edf c\u1ee7i \u0111u\u1ed1c ch\u1ee9a \u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t. L\u1ea1i, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng Quang Ho\u00e1, nh\u1eb1m ch\u1ed7 mu\u1ed1n tr\u1ed1n ra, ch\u1ecdn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, mai ph\u1ee5c l\u00e0m ba ch\u1ed7 : n\u01a1i g\u1ea7n th\u00e0nh th\u00ec d\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng d\u0169ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef, gi\u1ea3 c\u00e1ch l\u00e0m ra c\u1edd x\u00ed ng\u01a1 ng\u00e1c, qu\u00e2n s\u1eafc kh\u00f4ng ch\u1ec9nh t\u1ec1 th\u00ec gi\u1eb7c cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n ch\u1ed7 h\u1edf m\u00e0 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y [gi\u1eb7c] tr\u1ed1n v\u1ec1 n\u1ebbo Quang Ho\u00e1, m\u1ed9t khi b\u1ecb sa v\u00e0o v\u00f2ng mai ph\u1ee5c th\u00ec ba m\u1eb7t \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, gi\u1eb7c t\u1ea5t b\u1ecb b\u1eaft. L\u1ea1i, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, tr\u00f4ng ra s\u00f4ng l\u1edbn nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n, th\u00ec qu\u00e2n Th\u1ee7y c\u1ee7a ta n\u00ean l\u1ef1a t\u00ednh chia ra \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng. C\u00f2n ba m\u1eb7t kh\u00e1c, n\u00ean t\u00ednh su\u1ed1t c\u1ea3 quan qu\u00e2n \u1edf thuy\u1ec1n [l\u00e0 bao nhi\u00eau] c\u0169ng l\u00ean c\u1ea3 tr\u00ean b\u1ed9, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 Binh, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf tu\u1ea7n ti\u1ec5u cho nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, m\u1eadt tr\u00edch l\u1ea5y 1, 2 t\u00ean l\u00ednh m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, tung cho v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c khi\u1ebfn cho ra h\u00e0ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0m n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec th\u00f4i ; ch\u1edb n\u00ean thi\u1ec7n ti\u1ec7n cho b\u1eeba h\u1ea1ng gian tr\u00e1, l\u00e9n v\u00e0o \u0111\u1ec3 n\u00f3 n\u00f3i c\u00e0n v\u1ec1 s\u1ef1 h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a qu\u00e2n ta, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, m\u00e0 th\u1ef1c l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ed1t !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t \u1edf m\u1eb7t t\u1ea3, m\u1eb7t h\u1eefu v\u00e0 m\u1eb7t sau th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh. C\u00f2n m\u1eb7t trong tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh c\u0169ng sai chu s\u01b0 b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0o. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, x\u00e9t r\u00f5 xem t\u1ea7m s\u00fang t\u1edbi \u0111\u00e2u, c\u1ed1t ch\u1ec9 b\u1eafn v\u00e0o qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1n l\u1ea1c l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n qu\u00e2n ta \u1edf m\u1eb7t th\u00e0nh kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00fd ta ngh\u0129 t\u1edbi. Ngo\u00e0i ra c\u0169ng c\u00f2n nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p hay m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc l\u1ea1. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho vi\u1ec7c qu\u00e2n quan tr\u1ecdng, c\u1ed1t ph\u1ea3i c\u00f9ng l\u00f2ng gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, h\u1ee3p s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n k\u1ebf ho\u1ea1ch t\u1ed1t \u0111\u1ec3 s\u1edbm b\u1eaft ch\u00e9m ngh\u1ecbch t\u1eb7c, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to, cho y\u00ean d\u00e2n ch\u00fang. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean t\u1ec9nh th\u00e0nh Phi\u00ean An, v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u0111\u00eam 18 th\u00e1ng 5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, hi\u1ec7n c\u00f3 bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft, g\u00e2y th\u00e0nh bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u1ea5y. L\u1ea1i, l\u0169 gi\u1eb7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn hay kh\u00f4ng, t\u1ef1u trung c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean m\u1ea7m v\u1ea1. L\u1ea1i n\u1eefa, L\u01b0u T\u00edn v\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y s\u1edb t\u1ea5u kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3i t\u1edbi ! Nay hai t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y c\u00f2n \u1edf trong th\u00e0nh hay tr\u1ed1n l\u1ea9n \u1edf d\u00e2n gian, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t h\u1ecfi, b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, \u1edf s\u00f4ng B\u1ebfn Ngh\u00e9 hi\u1ec7n nay thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh h\u00e3y c\u00f2n chi\u1ebfc n\u00e0o \u0111\u1eadu \u0111\u1ea5y hay \u0111\u00e3 t\u1ea3n \u0111i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i ?<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, c\u00e1c qu\u00e2n H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn, Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn, v\u00e0 nh\u1eefng h\u00e0o m\u1ee5c Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 m\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t mang v\u1ec1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1eeb sau khi thua ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh, c\u00f3 t\u00ean n\u00e0o l\u1ea9n v\u00e0o d\u00e2n gian hay kh\u00f4ng, \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng ? N\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho nh\u00e2n d\u00e2n : n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o tr\u1ed1n \u1edf th\u00f4n, x\u00e3, ph\u01b0\u1eddng n\u00e0o, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i. N\u1ebfu n\u1ec3 nang gi\u1ea5u gi\u1ebfm, khi ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i l\u0169 \u0111i \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4 \u0111i theo gi\u1eb7c th\u00ec trong \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh v\u1edbi gi\u1eb7c ho\u1eb7c \u1edf l\u1ea9n trong d\u00e2n gian, t\u1ee9c th\u00ec tra x\u00e9t b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, trong con h\u00e1t ph\u01b0\u1eddng tr\u00f2 c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u k\u1ebb theo gi\u1eb7c, qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n gian, nay n\u1ebfu tr\u1ed1n \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, nh\u1ea5t thi\u1ebft b\u1eaft c\u1ea3 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n t\u1ec9nh Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 quan vi\u00ean th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc l\u00fac chia \u0111\u1eb7t, th\u1eeba ra c\u00f2n nhi\u1ec1u, t\u1eeb h\u1ed3i bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e0ng gi\u1eb7c, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o, nh\u1ea5t nh\u1ea5t x\u00e9t s\u1ed5 l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, chua r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean. Vi\u1ec7c n\u00e0y n\u00ean gia t\u00e2m tra h\u1ecfi cho r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00edch x\u00e1c, m\u1ed9t m\u1eb7t tu\u00e2n d\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed9t m\u1eb7t c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 cho t\u01b0\u1eddng t\u1eadn nguy\u00ean u\u1ef7.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean x\u00e9t quan l\u1ea1i trong h\u1ea1t, c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa hi\u1ec7n nay ho\u1eb7c c\u00f2n \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf d\u00e2n gian, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 ho\u00e0i th\u00e2n theo gi\u1eb7c, sa ng\u00e3 v\u00e0o \u0111\u00e2u, t\u1ee9c th\u00ec h\u1ecfi r\u00f5 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u01b0\u1eddng Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf Phong Giang, kh\u00f4ng l\u1ee3i, lui v\u1ec1 ph\u1eadn s\u00f4ng C\u1ea7n Giu\u1ed9c, th\u00ec th\u1ea5y thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a V\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m do Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, v\u1eeba \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, nh\u1eb1m T\u00e2n c\u1ea3ng th\u1eb3ng ti\u1ebfn. Khi \u1ea5y th\u1ea7n c\u0169ng theo \u0111i, r\u1ed3i \u0111\u1ea1i binh \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u00e0o trong th\u00e0nh, \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 qu\u00e2n Ngh\u0129a d\u0169ng theo \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu Phong Giang \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n tho\u00e1t. R\u1ed3i th\u1ea7n t\u1ee9c th\u00ec \u0111em binh thuy\u1ec1n v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 th\u00e0nh tr\u00ec th\u1ea5t th\u1ee7, \u0111\u1ebfn khi d\u00e2n l\u00e0ng kh\u1edfi ngh\u0129a l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u1eddi Tu\u1ea5n v\u1ec1 t\u1ec9nh. Ta ngh\u0129 : Tu\u1ea5n tuy nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u00e0m l\u00ean vi\u1ec7c, nh\u01b0ng so v\u1edbi T\u00f4 Tr\u00e2n, m\u1ed9t m\u1ea1ch tr\u1ed1n xa, th\u00ec k\u1ebb n\u00e0y c\u00f2n h\u01a1n k\u1ebb kia cho n\u00ean tha th\u1ee9 t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i trao cho quan h\u00e0m ng\u00e0y nay. \u0110\u1ebfn l\u00fac gi\u1eb7c \u0111\u00e3 thua t\u00e0n, m\u00e0 Tu\u1ea5n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn, c\u00f2n thua nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 \u01b0\u01a1n h\u00e8n ! K\u1ecbp khi quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, gi\u1eb7c ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u00e0o trong th\u00e0nh, Tu\u1ea5n l\u1ea1i mu\u1ed1n d\u00e2y m\u00e1u \u0103n ph\u1ea7n nh\u1eadn c\u00f4ng th\u1eafng tr\u1eadn ! R\u00fat l\u1ea1i, h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng l\u1eddi Tu\u1ea5n n\u00f3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, v\u00f4 \u00edch, \u0111\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng k\u1ec3 v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch \u0111\u1ebfn h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y. V\u1eady h\u00e3y x\u1eed nh\u1eb9 : gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Tu\u1ea5n ph\u1ea3i bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch, bi\u1ebft h\u1ed5 th\u1eb9n ra sao. [Nay cho Tu\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vi\u1ec7c] tra x\u00e9t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ch\u1edb \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c l\u1ea1i ch\u1ea5m m\u00fat, v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang khi\u1ebfn h\u1ecd ch\u0103m vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecf hoang. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1ea5t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o B\u00ecnh kh\u1ea5u L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111em vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eadm tr\u1ec5 d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n nguy hi\u1ec3m, ta ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 lo, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng t\u00e2u c\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, ch\u1ee9 c\u00f3 mu\u1ed9n g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ea1o B\u00ecnh kh\u1ea5u Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n c\u1ee7a B\u00ecnh kh\u1ea5u \u0111\u1ea1o c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u1ea3 \u0111\u1ea1o \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 m\u1eb7t h\u1eefu th\u00e0nh Phi\u00ean An v\u00e0 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch h\u1eefu \u0111\u1ea1o \u1edf m\u1eb7t sau th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u theo ph\u1ea7n \u0111\u1ed3n t\u1ea5n chia ra bao v\u00e2y v\u00e0 \u0111\u1eafp lu\u1ef9 d\u00e0i ; ngh\u1ecbch t\u1eb7c nh\u01b0 c\u00e1 trong ch\u1eadu, kh\u00f4ng s\u1edbm th\u00ec ch\u00e0y, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn ch\u1ecbu gi\u1ebft. Duy \u0111\u1ea5t n\u00e0y sau c\u01a1n lo\u1ea1n l\u1ea1c, n\u00ean \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u00e0ng v\u0103n \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ee3i, b\u1ecf vi\u1ec7c h\u1ea1i cho d\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c k\u1ecbp n\u00ean l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 b\u1ed5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i r\u1ed3i. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, [c\u00e1c khanh] ph\u1ea3i n\u00ean s\u1edbm s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng, ta ng\u00e0y th\u00eam tr\u00f4ng mong kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n m\u1ed9t kh\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, mang qu\u00e2n v\u00e0 voi, t\u1eeb S\u01a1n T\u00e2y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i b\u00e0y ch\u01b0\u1edbc t\u1ed1t \u0111\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean ngh\u1ecbch t\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u1ea5y th\u1ed1t nhi\u00ean c\u00e0n r\u1ee1 n\u1ed5i l\u00ean, r\u00fat c\u1ee5c v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 danh ngh\u0129a g\u00ec ; nay \u0111\u1ea1i binh h\u1ecdp l\u1ea1i nh\u01b0 m\u00e2y, ta tin r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t h\u1ea1t S\u01a1n T\u00e2y, c\u00f3 nhi\u1ec1u r\u1eebng n\u00fai, m\u00e0 l\u1ea1i ki\u00eam l\u00fd c\u1ea3 hai t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, ph\u1ea3i ph\u00f2ng gi\u1eef nhi\u1ec1u ng\u1ea3, m\u00e0 hai c\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y, V\u00f5 d\u0169ng v\u00e0 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 l\u00e0 Nam binh thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 trong vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1i. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c thu\u1ed9c h\u1ea1 chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam, hi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u1ee3c 250 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a k\u1ecbp t\u00e2u l\u00ean th\u00ec v\u1eeba g\u1eb7p t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang c\u00f3 vi\u1ec7c, h\u1ecd \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, mang theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c binh nhung, xin \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c y\u00ean s\u1ebd t\u00e2u xin chia \u0111\u1eb7t c\u01a1, \u0111\u1ed9i\u201d. Vua chu\u1ea9n cho.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng b\u00e1o r\u1eb1ng: do th\u00e1m th\u1ea5y l\u0169 gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang \u0111\u1eb7t 5 \u0111\u1ed3n li\u00ean ti\u1ebfp \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 M\u1eadt L\u0169ng, Du L\u0169ng v\u00e0 B\u1ebf L\u00e3nh, ti\u1ebfp gi\u00e1p ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Y\u00ean nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ed9 h\u01a1n 2.000 qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec1u Ch\u00e2u, do Ho\u00e0ng A Li\u00ean l\u00e0m ch\u1ee7 x\u01b0\u1edbng. Xin \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00f4ng b\u00e1o ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh, chuy\u1ec3n b\u00e1o ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Y\u00ean bi\u1ebft \u0111\u1ec3 ph\u00e1i qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n theo \u0111\u1ecba gi\u1edbi h\u1ea1t m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 (sang quan nh\u00e0 Thanh) \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cN\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u1edf ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, n\u01b0\u1edbc t\u00f4i, m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c. [N\u01b0\u1edbc t\u00f4i] \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng : \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Y\u00ean c\u1ee7a Thi\u00ean tri\u1ec1u ((1) Thi\u00ean tri\u1ec1u : ch\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 Thanh \u1edf Trung Qu\u1ed1c.1) li\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1ea5t t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang n\u01b0\u1edbc t\u00f4i, ho\u1eb7c gi\u1ea3 n\u1ebfu gi\u1eb7c kia l\u1ea9n sang, th\u00ec xin chuy\u1ec3n b\u00e1o cho ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Y\u00ean bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 ph\u00e1i qu\u00e2n theo \u0111\u1ecba gi\u1edbi m\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n. N\u1ebfu th\u1ea5y gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft giao [n\u01b0\u1edbc t\u00f4i] tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d. T\u1edd t\u01b0 \u1ea5y \u0111\u01b0a cho t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u1ec3n g\u1eedi [sang nh\u00e0 Thanh].<\/p>\n<p>Ngh\u1ecbch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u00e0i ngh\u00ecn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng\u00a0 chia ra \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh. Quan qu\u00e2n trong th\u00e0nh b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c ra, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u l\u1ea3 l\u01b0\u1edbt. L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi ra \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba l\u00f9i. \u00e1n c\u0169ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n thu qu\u00e2n v\u1ec1 th\u00e0nh \u0111\u1ec3 gi\u1eef. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u1ec7 M\u1ef9 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh) nghe tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c, \u0111ang \u0111\u00eam, ti\u1ebfn l\u00ean, phi s\u1ee9c cho l\u0169 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh \u1edf t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u g\u1ea5p ; c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n Th\u1ee7y, qu\u00e2n b\u1ed9 H\u00e0 N\u1ed9i ch\u00f3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n<p>T\u1edd s\u1edb v\u00e0o t\u1edbi n\u01a1i. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch V\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng qu\u1ea5y r\u1ed1i t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang, tr\u00ean th\u00e0nh v\u1eeba b\u1eafn 1 ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, gi\u1eb7c li\u1ec1n kinh s\u1ee3 tan v\u1ee1 k\u00e9o nhau ch\u1ef1c tr\u1ed1n. Th\u1ebf \u0111\u1ee7 bi\u1ebft ch\u00fang c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f2 tr\u1ed1ng g\u00ec. V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u1ebfu gi\u1eb7c c\u00f2n d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u00ec qu\u00e2n ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f2n t\u1ed5n nhi\u1ec1u ng\u00e0y gi\u1edd m\u1ed9t khi \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a n\u00f3 ! Nay n\u00f3 t\u1ef1 l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft, ta \u0111em \u0111\u1ea1i binh t\u1edbi \u0111\u00e1nh, th\u1ebf t\u1ea5t tan v\u1ee1, nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 \u0111u\u1ed5i theo, th\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf ch\u00ednh l\u00e0 \u201cvi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f3 m\u1ed9t n\u1eeda c\u00f4ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea5p b\u1ed9i\u201d. Th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00ean ng\u1ef1a \u0111i r\u1ed3i, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh cho k\u1ecbp c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t, nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ch\u01b0a \u0111i, th\u00ec n\u00ean l\u1ef1a t\u00ednh xem : n\u1ebfu Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n gi\u1eef vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ti\u1ebfn \u0111i ; n\u1ebfu t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i g\u00ec, th\u00ec chu\u1ea9n cho ph\u00e1i \u0110\u1ed3ng B\u00e1 Huy\u00ean \u0111em qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111i g\u1ea5p ti\u1ebfn mau \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1ec9 u\u1ed5ng nh\u1ecdc m\u1ec7t m\u00e0 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ngh\u1ecbch V\u00e2n, r\u1ed3i \u0111\u00e2y ngh\u1ecbch V\u00e2n ch\u1eafc s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u00e9m, t\u00ean S\u0129 th\u1ebf t\u1ea5t nghe h\u01a1i ch\u1ea1y tr\u1ed1n. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc C\u1ea1n v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u, qu\u00e9t s\u1ea1ch m\u1ea7m m\u1ed1ng c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb ch\u00e9m gi\u1ebft gi\u1eef, \u0111\u00e3 t\u1ef1 tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ed9t ng\u00e0y kia nh\u01b0 than l\u1eeda c\u00f2n s\u00f3t, l\u1ea1i b\u00f9ng ch\u00e1y l\u00ean th\u00ec l\u1ea1i ph\u00ed c\u00f4ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa. Nay n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, g\u00f3p s\u1ee9c l\u1ea1i v\u00e2y m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u01b0\u1edbc y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i m\u00e3i m\u00e3i. C\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t \u1ea5y, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n l\u00ean, ch\u1edb c\u00f3 b\u1ecf qua, r\u1ed3i ra h\u1ed1i h\u1eadn sao k\u1ecbp !\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, l\u0169 ngh\u1ecbch t\u1eb7c nh\u01b0 Phan B\u00e1 V\u00e0nh c\u0169ng hung h\u0103ng, nh\u01b0ng m\u1ed9t tr\u1eadn thua th\u00ec \u0111\u1ebfn ch\u00f4n v\u00f9i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. Duy ngh\u1ecbch Kh\u00f4i tr\u1ed9m gi\u1eef Gia \u0110\u1ecbnh ti\u1ec1n, th\u00f3c, s\u00fang \u1ed1ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, cho n\u00ean th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00f9ng, v\u1eabn c\u00f2n c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y. C\u00f2n nh\u01b0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p \u1edf Tuy\u00ean Quang, c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng lo\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, B\u00f9i T\u0103ng Huy cho r\u1eb1ng th\u1ed5 ty B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn, B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n l\u00e0 em v\u1ee3 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n n\u00ean \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn gi\u1ee5c ch\u00fang l\u00ean t\u1ec9nh \u1ee9ng ch\u1ef1c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1ch d\u1ef1 ph\u00f2ng, nh\u01b0ng l\u0169 t\u00ean C\u1eadn nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf \u0111\u00e3 l\u1ea9n tr\u1ed1n, t\u00ecm kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, T\u0103ng Huy b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. (C\u1eadn, Huy\u1ec1n v\u1ed1n l\u00e0 c\u00f4ng t\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1ef1u, v\u00ec c\u00f3 theo gi\u1eb7c, cho n\u00ean \u0111\u1ed5i theo h\u1ecd m\u1eb9 l\u00e0 h\u1ecd B\u1ebf).<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf T\u0103ng Huy, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, bu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u00ecm b\u1eaft ch\u00fang n\u00f3.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang, t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi L\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00f9i T\u0103ng Huy, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c l\u00e0m gi\u1ea5y phi t\u1ea5u. Vua d\u1ee5 sai nghi\u00eam c\u1ea9n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn, ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1eb7c. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ed3n Gia B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 N\u00f4ng \u00edch Gi\u1ea3ng do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ed5 ty gi\u1eef \u0111\u1ed3n B\u1ebf Kim S\u00e2m lui v\u1ec1 Li\u00eau L\u0129nh. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ea5t N\u1eadm To\u00e1n, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh \u01b0\u1edbc n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>L\u0169 B\u00f9i T\u0103ng Huy t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u \u0111em qu\u00e2n ch\u1eb7n b\u1eaft. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu th\u1eafng theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i l\u00e0 Phan V\u0103n Di\u1ec5m \u0111em 200 qu\u00e2n g\u1ea5p \u0111i ph\u00f2ng gi\u1eef. L\u1ea1i phi t\u01b0 cho t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00eam 500 bi\u1ec1n binh, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y cho ch\u1ea1y tr\u1ea1m v\u00e0o t\u00e2u v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1ed9 bi\u1ec1n v\u00e0 th\u1ed5 ty t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng m\u1ed9t ni\u1ec1m tr\u00f9ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng ti\u1ebfn d\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u00fd nghe ng\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, \u00f4 h\u1ee3p qu\u1ea7n t\u1ee5 m\u00e0 th\u00f4i. Nay \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, m\u1ed9t khi \u0111\u1ea1i binh h\u1ecdp \u0111\u00f4ng, ngh\u1ecbch V\u00e2n th\u1ebf t\u1ea5t s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3 ph\u1ea3i tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, ta c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf th\u00ec l\u0169 gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1edf Cao B\u1eb1ng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1.<\/p>\n<p>\u201cHo\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c quan to gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u1edf Nam K\u1ef3 n\u1ed5i lo\u1ea1n, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u00ed m\u1eadt tr\u00ecnh b\u00e0y hai ch\u01b0\u1edbc, xin th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, nay \u1edf ki\u00eam h\u1ea1t b\u1ed7ng c\u00f3 gi\u1eb7c nh\u1ecf, \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t t\u00fd, c\u0169ng xin th\u00eam qu\u00e2n, kh\u00f4ng b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc g\u00ec, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 n\u00f3i h\u00e3o v\u00f4 \u00edch ; hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i ch\u1eb3ng bi\u1ebft vi\u1ec7c g\u00ec ho\u00e3n, vi\u1ec7c g\u00ec k\u00edp, c\u1ee9 t\u1edbi t\u1ea5p phi \u0111\u1ec7 t\u1edd t\u00e2u. Th\u1eadt \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9 ! V\u1eady ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 c\u00f3 200 bi\u1ec1n binh do t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u1ed9ng v\u1edbi s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf t\u1ec9nh c\u0169ng \u0111\u1ee7 ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, ch\u1edb n\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00eam n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i b\u1ed9 bi\u1ec1n v\u00e0 th\u1ed5 ty d\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u00fd nghe ng\u00f3ng, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ea1i l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ee7 d\u1ee5 ng\u0103n ng\u1eeba kh\u00f4ng \u0111\u00fang, l\u1ea1i toan \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho ai ? Nay n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c l\u0169 kia ph\u1ea3i theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh m\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1eb7c, ch\u1edb \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn s\u01a1 h\u1edf \u0111\u00e1ng lo. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ch\u00f9n l\u1ea1i, t\u1ee9c th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng ngay, m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Cho : V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169\u00a0 l\u00e2m, nh\u01b0ng ki\u00eam l\u0129nh c\u00e1c ty L\u00fd thi\u1ec7n, v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa qu\u00e2n Th\u1ecb v\u1ec7 ; Nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai, nh\u01b0ng hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7, ki\u00eam l\u0129nh Ng\u01b0 h\u1ed9 ; Ph\u00f3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd chuy\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam b\u1ecb m\u01b0a l\u1ee5t, g\u1ea1o k\u00e9m. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 x\u00e9t h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n gian n\u1ebfu c\u00f3 ng\u1eb7t l\u1eafm, th\u00ec n\u00ean c\u1ee9u t\u1ebf ; n\u1ebfu s\u1ef1 \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n h\u00e3y c\u00f2n h\u01a1i d\u1ec5 d\u00e0ng th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ee3i l\u00fac cu\u1ed1i \u0111\u00f4ng sang xu\u00e2n s\u1ebd ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111em b\u00e1n v\u00e0 cho vay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c, l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng ngay l\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n Du, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111i ph\u00e1t ch\u1ea9n \u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, l\u00e9n mua ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i d\u00e2n \u0111\u00f3i v\u1ec1 l\u00e0m v\u1ee3 l\u1ebd. T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t d\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng \u1ea5y b\u00e8n ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean, l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u, \u0111\u00e0n h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 n\u1ea1n l\u1ee5t, t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u01a1n. Ta s\u1edbm tr\u01b0a b\u1eadn l\u00f2ng, \u0103n n\u1eb1m kh\u00f4ng y\u00ean, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 ch\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ee9u gi\u00fap b\u1eb1ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch. Nguy\u1ec5n Du gi\u1eef vi\u1ec7c can ng\u0103n l\u1ea1i l\u00e0 ch\u1ee9c quan do ta l\u1ef1a ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i suy ngh\u0129 c\u1ed1 g\u1eafng m\u00e0 l\u00e0m, m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 th\u00e1c, th\u1ebf m\u00e0 m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, d\u00e1m mua v\u1ee3 l\u1ebd \u1edf ch\u1ed7 ph\u00e1t ch\u1ea9n, h\u1ea1nh ki\u1ec3m h\u01b0 k\u00e9m, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady t\u1ee9c th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao H\u00ecnh b\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng can ng\u0103n, l\u1ea1i c\u00f9ng h\u1ecdp u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, c\u0169ng giao ngh\u1ecb x\u1eed c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi l\u1eadp vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ta v\u1eabn \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 d\u00f9ng, c\u00f3 khi c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u01b0 m\u1ee5c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u1ebft k\u00e9m, ch\u1eb3ng h\u00f3a ra ng\u01b0\u1eddi l\u1edbp tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ed5 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c r\u1ed3i, c\u00f2n l\u1edbp sau ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi \u0111\u1ea5y \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u0103ng Qu\u1ebf th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Du, Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong l\u1edbp tr\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Du coi l\u00e0m c\u00f4ng ch\u00ednh th\u00e0nh Nam \u0110\u1ecbnh, t\u1eebng c\u00f3 h\u1eb7c t\u00e2u m\u1ed9t vi\u00ean v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u1edbn k\u00e9m, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u201ctr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u00e1ng, tr\u00e1ch m\u00ecnh th\u00ec qu\u00e1ng\u201d. (Nguy\u1ec5n Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, tham h\u1eb7c vi\u00ean quan v\u00f5 \u0111\u1edbn k\u00e9m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ea3o : \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, l\u1ea1i qu\u1eaby nhi\u1ec5u b\u00ecnh d\u00e2n, n\u00ean T\u1ea3o b\u1ecb vua ban ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi).<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cKhoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 quan c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 ph\u1ea3i n\u00f3i nh\u1eefng l\u1ea7m l\u1ed7i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng ph\u1ea3i gi\u1eef m\u00ecnh cho ngay th\u1eb3ng tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu m\u00ecnh kh\u00f4ng ngay th\u1eb3ng, c\u00f2n l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ngay th\u1eb3ng th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d. \u0110\u1ebfn l\u00fac th\u00e0nh \u00e1n, Du ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n. Tr\u1ef1c Ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Cho H\u1ed9 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung Nguy\u1ec5n M\u01b0u th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Vua nh\u1edb l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng, ra l\u1ec7nh cho N\u1ed9i c\u00e1c li\u1ec7t k\u00ea l\u00fd l\u1ecbch c\u1ee7a Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng H\u1ee9a, con Th\u1ecb trung \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n Khi\u00eam, ti\u1ebfn tr\u00ecnh ; r\u1ed3i chu\u1ea9n cho Th\u01b0\u1eddng H\u1ee9a l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Trong s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea5y tr\u1ed9m \u0111o\u1ea1n d\u1ec7t b\u1eb1ng l\u00f4ng, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec3m so\u00e1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m h\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra, l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh, kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m, gi\u1ebft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ngh\u00ecn mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3. \u0110\u1ea5y l\u00e0 \u00fd \u0111\u1eb7t ra h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 mong kh\u00f4ng ai ph\u1ea1m v\u00e0o h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eefa. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ph\u00e0m l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00f4ng, t\u1ea5t b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 \u1ea5y kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec, v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea5y tr\u1ed9m, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t !<\/p>\n<p>\u201c\u00d4i ! ch\u00ednh s\u00e1ch m\u00e3nh li\u1ec7t qu\u00e1 th\u00ec t\u00e0n d\u00e2n, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o trung ch\u00ednh, nh\u01b0ng r\u1ed9ng r\u00e3i qu\u00e1 th\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3 ! Th\u1ef1c kh\u00f3 thay, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi ti\u1ec3u nh\u00e2n!\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u1ea3 \u0111\u1ea1o, th\u00fa t\u1ed9i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Phi\u00ean An, kh\u00f4ng t\u1eebng ch\u1ecbu quan ch\u1ee9c c\u1ee7a ngu\u1ef5, gi\u1ea3 \u0111\u00f2 c\u00e1o b\u1ec7nh, ra \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, do \u0111\u1ea5y, tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u0169 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua ra l\u1ec7nh \u0111em Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c, H\u1ed3 V\u0103n H\u00e3n, c\u00f9ng xi\u1ec1ng c\u1ea3 l\u1ea1i, giao t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 c\u1ee9 theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t lu\u00e2n l\u01b0u gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n nghi\u00eam x\u00e9t ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>K\u1ecbp khi l\u1eddi ngh\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea \u0110\u1eafc L\u1ef1c l\u00e0 quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i c\u00f9ng ngh\u1ecbch Kh\u00f4i h\u1ee3p m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n, ngu\u1ef5 x\u01b0ng quan t\u01b0\u1edbc, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, th\u1eadt c\u00f2n t\u1ec7 h\u01a1n con c\u01b0u, con c\u00e1nh ! ( (1) C\u01b0u : lo\u1ea1i chim \u00e1c, \u0103n th\u1ecbt c\u1ea3 m\u1eb9. C\u00e1nh : lo\u1ea1i th\u00fa \u00e1c, \u0103n th\u1ecbt c\u1ea3 cha. C\u01b0u c\u00e1nh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1c \u00e1c qu\u00ean \u01a1n.1) ( ki\u00eau k\u00ednh [Con ki\u00eau \u689f \u0103n th\u1ecbt m\u1eb9, con ph\u00e1 k\u00ednh \u7834\u734d (gi\u00f2ng mu\u00f4ng) \u0103n th\u1ecbt b\u1ed1, con ph\u00e1 k\u00ednh ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u00f3 l\u00e0 con k\u00ednh \u734d, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean g\u1ecdi k\u1ebb b\u1ea5t hi\u1ebfu l\u00e0 ki\u00eau k\u00ednh \u689f\u734d.]) \u201cH\u1ed3 V\u0103n H\u00e3n l\u00e0 th\u00e0nh t\u00e0o th\u1eb7ng vi\u00ean, c\u0169ng cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, ch\u1ecbu ngu\u1ef5 quan ch\u1ee9c, th\u1ef1c gi\u1ebft ch\u1ebft c\u0169ng ch\u01b0a h\u1ebft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady ph\u00e1i Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, H\u00ecnh b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng quan B\u00f9i Ph\u1ed5, mang theo l\u00ednh v\u00e0 voi \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn ph\u00e1p tr\u01b0\u1eddng, \u0111em L\u00ea V\u0103n L\u1ef1c ch\u1eb7t c\u1eaft 100 nh\u00e1t dao cho \u0111\u1ee9t \u0111\u1ea7u ra, b\u00eau l\u00ean 3 ng\u00e0y cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, r\u1ed3i n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng. H\u1ed3 V\u0103n H\u00e3n t\u1ee9c th\u00ec x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec, l\u1ea1i ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n cho k\u1ebb l\u00e0m t\u00f4i kh\u00f4ng trung th\u00e0nh. Con H\u00e3n l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Ph\u00e1p, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb t\u1ec9nh Th\u1eeba Thi\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng \u0111em ch\u00e9m \u0111i.<\/p>\n<p>\u201cPh\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c quan to gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, \u0111\u1ec3 m\u1ea5t th\u00e0nh tr\u00ec, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u00f2n nh\u1eabn nh\u1ee5c tham c\u00e1i s\u1ed1ng th\u1eeba c\u00f2n tr\u1ed1n t\u1ed9i sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Truy th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan qu\u00e2n trong \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Thanh, ta tr\u01b0\u1edbc kia cho r\u1eb1ng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n kh\u00f4ng bi\u1ebft hi\u1ec3u d\u1ee5 h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho bi\u1ec1n binh hi\u1ebfu s\u1ef1 l\u00e0m b\u1eeba \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u00e0n h\u1ea1i nhi\u1ec1u m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng y\u00ean. G\u1ea7n \u0111\u00e2y hi\u1ec3u r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1ea1ng th\u00ec ra l\u0169 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng d\u1eef t\u1ee3n, \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Khi quan qu\u00e2n v\u1eeba \u0111\u1ebfn, ch\u00fang li\u1ec1n h\u1ecdp b\u1ecdn, c\u1ea3 Th\u1ee7y l\u1eabn b\u1ed9, lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y c\u1ed1 ch\u1ebft ch\u1ed1ng c\u1ef1 ra m\u1eb7t, th\u00ec quan qu\u00e2n c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft m\u1ed9t phen th\u1eadt d\u1eef, ch\u1eafc c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. V\u1eady cu\u1ed1i c\u00f9ng quan qu\u00e2n ta b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft s\u1ea1ch \u0111\u1ec3 tuy\u1ec7t m\u1ea7m \u00e1c, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c [qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c] m\u1ed9t th\u1ee9, bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1.000 quan\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u1ea1i t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1o t\u00ean trong s\u1ed5 \u0111inh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay m\u1ed7i khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u1ea1i gi\u1ea3 v\u1ec1 l\u00e0m tr\u00e1ng h\u1ea1ng, d\u00e2n l\u1ea5y l\u00e0m kh\u00f3 ch\u1ecbu. Vi\u1ec7c \u1ea5y giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, xin t\u01b0 tra x\u00e9t, \u0111\u1ed5i ch\u00e9p \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, nhi\u1ec1u l\u1eafm. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n k\u1ef9 l\u1eafm, nh\u01b0ng ngh\u0129 gi\u1ea5y t\u1edd \u0111i l\u1ea1i, tr\u1ea1m ch\u1ea1y \u0111\u00e3 nh\u1ecdc, m\u00e0 l\u00fac th\u1eeba h\u00e0nh ho\u1eb7c c\u00f3 phi\u1ec1n lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, ch\u1ec9 s\u1ee3 l\u1eadp ra m\u1ed9t ph\u00e9p, l\u1ea1i sinh ra m\u1ed9t t\u1ec7, d\u00e2n ta ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ee3i m\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ecbu phi\u1ec1n lu\u1ef5, sao b\u1eb1ng c\u1ee9 nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u00e0m c\u0169, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i ch\u00e1c l\u00e0m g\u00ec. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00f3 ai \u0111\u1ea7u m\u1ed9 xung v\u00e0o v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c nha, th\u00ec vi\u00ean cai qu\u1ea3n \u1edf v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i \u1ea5y, ph\u1ea3i l\u1ea5y cung l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00f3 ph\u00e1t gi\u00e1c ra s\u1ef1 gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2n l\u00e0ng khai ra r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ed9 \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 cha \u00f4ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf l\u00e0ng \u1ea5y, th\u00ec \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng quan c\u0169ng ph\u1ea3i l\u1ea5y cung l\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f2n mang l\u00f2ng y\u00eau hay gh\u00e9t, m\u00e0 kh\u00f4ng cung nh\u1eadn \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, khi ph\u00e1t gi\u00e1c ra c\u0169ng tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc n\u1eefa. L\u00e0m v\u1eady c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3n ti\u1ec7n d\u1ec5 l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u201cDuy vi\u1ec7c xin v\u1ec1 s\u1ed5 binh t\u1ecbch, h\u1ec5 quan vi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f3 ai v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c hay chuy\u1ec3n b\u1ed5 m\u00e0 s\u1ed5 sao ng\u1ea1ch c\u00f2n b\u1ecf s\u00f3t, th\u00ec \u0111\u1ec1u t\u01b0 x\u00e9t \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i, ch\u1edb v\u1ed9i tr\u1ea3 v\u1ec1 h\u1ea1ng tr\u00e1ng. Chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c trong L\u1ec5 b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTa t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u1ed1i v\u1edbi quy ch\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i l\u1ea1i cho r\u1ed1i vi\u1ec7c. Ph\u00e0m c\u00f3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t thi th\u1ed1 vi\u1ec7c g\u00ec, c\u0169ng ngh\u0129 ch\u1eefa l\u1ea1i s\u1ef1 thi\u00ean l\u1ec7ch, b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 h\u01b0 h\u1ecfng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen nh\u1ecdc m\u1ec7t \u0111\u1ed5i l\u1ea1i l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa?<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean n\u00f3i v\u1edbi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n : ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng n\u00ean b\u00e0y \u0111i\u1ec1u hay b\u1ecf \u0111i\u1ec1u d\u1edf, c\u00f9ng nhau gi\u00fap \u0111\u1ee1, th\u00ec ch\u1ec9 d\u1ee5 d\u00f9 \u0111\u00e3 ban xu\u1ed1ng m\u00e0 \u1edf trong c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u1ed5n tho\u1ea3, c\u0169ng n\u00ean gi\u1eef l\u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edb b\u1ea3o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, c\u00f3 ai bi\u1ebft th\u1ea3o d\u1ee5, ch\u1ec9 th\u00ec n\u00ean cho xem b\u1ea3n sao \u1edf Kinh. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i h\u1ecdc t\u1eadp r\u1ed3i sau m\u1edbi hay : t\u1eadp v\u1ec1 h\u00ecnh danh th\u00ec hay v\u1ec1 h\u00ecnh danh, t\u1eadp v\u1ec1 nh\u00e2n ngh\u0129a th\u00ec hay v\u1ec1 nh\u00e2n ngh\u0129a, t\u1eadp v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1 th\u00ec hay v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1. V\u1ea3 l\u1ea1i, d\u1ee5, ch\u1ec9 tuy kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1eadp quen th\u00ec sao th\u00f4ng th\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c ? L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i ngh\u0129 ra c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 h\u1ecfng hu\u1ed1ng chi l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1eadu ti\u1ebfn?\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng th\u00e1ng 6, th\u00e1ng 7 n\u0103m nay, tai bi\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, mi\u1ec1n Nam mi\u1ec1n B\u1eafc n\u1ed5i nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i th\u00eam x\u1ea3y n\u1ea1n Th\u1ee7y tai, d\u00e2n \u0111en kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf. Th\u1ef1c b\u1edfi ta \u0111\u00e2y \u0111\u1ee9c b\u1ea1c l\u1ed7i nhi\u1ec1u, ch\u01b0a hay c\u1ea3m c\u00e1ch \u0111\u1ebfn tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 thu l\u1ea5y ho\u00e0 kh\u00ed, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n ta m\u1eafc nhi\u1ec1u tai v\u1ea1 v\u00e0 b\u1ecb thi\u1ebfu th\u1ed1n. Ta t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh, s\u1ee3 h\u00e3i xi\u1ebft bao ! C\u00e0ng ngh\u0129 ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ee9c hay, ng\u0103n tai bi\u1ebfn, \u0111\u1ec3 xoay l\u1ea1i \u00fd tr\u1eddi; l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t, ra \u01a1n hu\u1ec7 nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. H\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 7, t\u1ee9c th\u00ec xu\u1ed1ng d\u1ee5, b\u1edbt m\u00f3n \u0103n, th\u00f4i nh\u00e3 nh\u1ea1c, b\u00e3i b\u1ecf nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp, th\u1ea3 chim mu\u00f4ng \u1edf v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, b\u1ecf nh\u1eefng \u0111\u1ed3 ch\u00e2u ng\u1ecdc th\u01b0\u1eddng ch\u01a1i. H\u1eb1ng ng\u00e0y, ng\u1ef1 n\u01a1i tr\u1eafc \u0111i\u1ec7n ((1) Ng\u00f4i \u0111i\u1ec7n \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n.1), g\u1ecdi b\u1ea7y t\u00f4i v\u00e0o \u0111\u1ec3 b\u00e0n b\u1ea1c c\u00f3 ng\u00e0y t\u1edbi v\u00e0i b\u1ed1n l\u1ea7n. \u0110\u00f3 th\u1ef1c do l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1eadt c\u1ee7a ta, ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 ki\u1ec3u s\u1ee9c ch\u00fat n\u00e0o. R\u1ed3i sai c\u00e1c quan to \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh xem x\u00e9t n\u1ea1n d\u00e2n, chia \u0111i ch\u1ea9n c\u1ea5p, c\u1ed1t ph\u1ea3i sao cho kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ea5t ch\u1ed7 \u0103n \u1edf, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00f4ng nh\u1edd. V\u1ea3, ta l\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c suy ngh\u0129, c\u1ee9u ch\u1eefa nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng : \u1edf Kinh, th\u00ec ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n d\u00e2n c\u1ea5y nhi\u1ec1u c\u00e1c th\u1ee9 l\u00faa, \u0111\u1ec3 mong kh\u1ecfi thi\u1ebfu \u0103n ; \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec ra l\u1ec7nh cho nh\u00e2n d\u00e2n c\u1ea5y th\u00eam l\u00faa m\u1ea1, h\u00f2ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ngh\u00e8o t\u00fang, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea5y th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho vay \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed1n ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 c\u1ee7a bi\u1ebft s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, mu\u1ed1n l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, th\u00ec bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o g\u1ea1o k\u00e9m : n\u1ebfu tr\u1ea7m tr\u1ecdng qu\u00e1 th\u00ec b\u00e1n ra v\u00e0 cho vay, n\u1ebfu t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f2n nh\u1eb9 th\u00ec ho\u00e3n thu thu\u1ebf. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp : to th\u00ec \u0111i ti\u1ec5u, nh\u1ecf th\u00ec d\u1eadp t\u1eaft. Sai c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ch\u0103m lo khuy\u00ean d\u00e2n l\u00e0m ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng d\u00e2u ; ra l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i ph\u1ea3i nhanh g\u1ecdn trong vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1ed1t cho \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ea5m \u0111\u1ebfn nh\u00e2n d\u00e2n, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp im h\u01a1i, vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u00f4ng oan u\u1ed5ng, d\u00e2n \u0111\u1ec1u y\u00ean vui.<\/p>\n<p>\u201cTa l\u1ea1i ng\u1ed3i ra b\u00ean chi\u1ebfu, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i hay, khi\u00eam t\u1ed1n s\u1eb5n l\u00f2ng h\u1ecfi han cho r\u1ed9ng, khi\u1ebfn cho \u0111\u00ea d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i v\u1eefng b\u1ec1n, s\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c im s\u00f3ng m\u00e3i.<\/p>\n<p>\u201cR\u1ed3i nh\u1edd tr\u1eddi gi\u00fap, m\u01b0a n\u1eafng ph\u1ea3i th\u1eddi. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa, n\u01b0\u1edbc \u00fang s\u1edbm ti\u00eau, nh\u1eefng ru\u1ed9ng b\u1ecb ng\u1eadp ng\u00e0y c\u00e0ng c\u1ea5y th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, nh\u1eefng ru\u1ed9ng kh\u00f4ng b\u1ecb Th\u1ee7y tai, l\u00faa ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ed1t. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u th\u00ec ngh\u0129 t\u00ecnh qu\u00ea qu\u00e1n, \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng b\u1ecf ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i r\u00e9t kh\u00f3 kh\u0103n. Ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o th\u00ec h\u1ebft s\u1ee9c v\u1edbi ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn, \u0111\u1ec1u c\u1ea7n c\u00f9 l\u00e0m \u0103n \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i chi\u1ebfu theo s\u1ed1 d\u00e2n b\u1ecb Th\u1ee7y tai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chia \u0111i ch\u1ea9n c\u1ea5p, nay l\u1ea1i theo l\u1eddi d\u1ee5 cho t\u1ee5 h\u1ecdp l\u1ea1i, ph\u00e1t ch\u1ea9n \u01b0u h\u1eadu m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u1ec3 ai n\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd kh\u1eafp c\u1ea3. Ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u00ea v\u1ee1, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u0111\u00e3 h\u1ee3p long ((1) H\u1ea1p long : \u0111\u1eafp ch\u1ed7 \u0111\u00ea b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00e0m v\u1ee1.1) r\u1ed3i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u1ee9 nh\u01b0 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea5y l\u1ea1i, nh\u00e2n d\u00e2n y\u00ean \u1edf, ch\u1ee3 ph\u1ed1 kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec. Nh\u1eefng b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft, ho\u1eb7c ra h\u00e0ng ; nh\u1eefng k\u1ebb t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a gi\u1eb7c ho\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c b\u1ecf tr\u1ed1n. Duy th\u1ee7 \u00e1c l\u00e0 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y c\u00f4 th\u00e0nh, c\u00f2n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n th\u00ec v\u00e2y \u0111\u1eafp lu\u1ef9 d\u00e0i. Ch\u1eafc s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t bu\u1ed5i s\u00e1ng kia, tr\u1eeb di\u1ec7t ngay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y gi\u1edd, ch\u1eadm tr\u1ec5 vi\u1ec7c gi\u1ebft ? Ta \u0111\u00e3 nghi\u00eam d\u1ee5 \u0111\u1ed1c th\u00fac ti\u1ebfn qu\u00e2n s\u1edbm b\u1eaft k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, \u0111\u00f3ng c\u0169i xe \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft, \u0111\u1ec3 s\u00e1ng ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, cho tho\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cNay ti\u1ebft H\u00e0n l\u1ed9 \u0111\u00e3 qua, t\u00ednh \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay l\u1ea1i qu\u00e1 ti\u1ebft S\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng. Vi\u1ec7c b\u1edbt m\u00f3n \u0103n, l\u00e1nh \u1edf tr\u1eafc \u0111i\u1ec7n g\u1ea7n \u0111\u1ea7y hai th\u00e1ng. V\u1eady b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 9, ta s\u1ebd t\u1edbi ng\u1ef1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, l\u1ea1i \u0103n nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. Trong nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ebb v\u00e0 ng\u00e0y ch\u1eb5n, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 m\u00e0 t\u00e2u vi\u1ec7c v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c. N\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, chu\u1ea9n cho t\u00e2u ngay, ta v\u1eabn g\u1ecdi v\u00e0o cho tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u1ecdn m\u1ecdi ch\u00ednh s\u1ef1, t\u1ecf r\u00f5 tinh th\u1ea7n vua t\u00f4i c\u00f9ng khuy\u00ean b\u1ea3o nhau, s\u1eeda ch\u1eefa cho nhau. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u00f4 \u00edch nh\u01b0 l\u1ed3ng ch\u0103m chim, chu\u1ed3ng nu\u00f4i h\u1ed5, tr\u00f3t \u0111\u00e3 ph\u00e1 hu\u1ef7 v\u00e0 th\u1ea3 ra r\u1ed3i, th\u00ec b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m l\u1ea1i v\u00e0 nu\u00f4i n\u1ea5ng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CV<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu th\u00e1ng 9, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, coi ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u00e2n chi\u00eam b\u00e1i. Vua g\u1ecdi l\u00ean \u0111i\u1ec7n\u00a0 ng\u1ed3i h\u1ea7u cho u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e8 ung dung, r\u1ed3i lui.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng S\u0129 Quang \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i \u1edf b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Quang \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 Tri ch\u00e2u ch\u00e2u Th\u1ea1ch L\u00e2m, t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gi\u00e1m, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai Ph\u1ed1c D\u00e3, ch\u1ed1ng c\u1ef1 kh\u00f4ng n\u1ed5i, lui v\u1ec1 ch\u00e2u s\u1edf. L\u00e3nh binh t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u nghe tin gi\u1eb7c \u0111\u1ecbnh \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u0169ng lui v\u1ec1 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00f9i T\u0103ng Huy, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c b\u00e0n nhau, cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh g\u1ea7n s\u00e1t n\u01a1i d\u00e2n \u1edf, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0o l\u0169y th\u00e0nh qu\u00e1ch, th\u1ebf kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu l\u00fac c\u1ea7n k\u00edp, n\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kho c\u1ee7a t\u1ec9nh \u1edf \u0111\u1ed3n n\u00fai Ninh L\u1ea1c, d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n. R\u1ed3i \u0111em c\u1ea3 duy\u00ean do t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n H\u1eefu Gi\u00e1m nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng b\u1eaft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng hay ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u1eeba m\u1edbi th\u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i, \u0111\u00e3 v\u1ed9i r\u00fat v\u1ec1 ch\u00e2u s\u1edf, t\u1ef1 \u00fd l\u1ea9n l\u00fat c\u1ea7u y\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t l\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m ! V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>\u201cB\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, m\u00e0 t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ec3 s\u1ed5 s\u00e1ch v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u1ea5y, l\u1ea1i ch\u1ef1c cho l\u00e0 c\u1ee7a b\u1ecf \u0111i, \u0111\u1ecbnh r\u00fat \u0111\u1ebfn kho c\u1ee7a t\u1ec9nh \u1edf \u0111\u1ed3n n\u00fai Ninh L\u1ea1c \u0111\u1ec3 gi\u1eef. Nh\u1eefng t\u1edd t\u00e2u l\u00ean th\u1eadt l\u00e0 m\u1eadp m\u1edd l\u1ed9n x\u1ed9n. V\u1ea3 n\u1ebfu lui gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u1edf n\u00fai, d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ki\u00eam coi c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec c\u00f2n kh\u00e1, ho\u1eb7c gi\u1ea3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ed3 v\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec trong t\u1eadp t\u1ea5u sao kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5, m\u00e0 th\u00ecnh l\u00ecnh l\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u1ecf th\u00e0nh ? Ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, sao \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf! Hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn gi\u1eb7c m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 v\u1ed9i s\u1ee3 h\u00e3i h\u00e3o huy\u1ec1n, l\u1ea1i l\u00e0 c\u1edb sao ? V\u1eady B\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00ean h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam l\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 m\u00ecnh nh\u1ee5t tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea7n khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u1ed5 v\u0169 qu\u00e2n l\u00ednh, tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 \u0111\u00e1nh hay gi\u1eef. N\u1ebfu m\u1ed9t khi c\u00f3 s\u1ef1 s\u01a1 su\u1ea5t \u0111\u00e1ng lo th\u00ec s\u1ebd x\u1eed theo qu\u00e2n lu\u1eadt. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1eed ngh\u0129 xem c\u00f3 ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y kh\u00f4ng ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c Cao B\u1eb1ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm m\u00e0 qu\u1ea7n t\u1ee5, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 v\u00ec tinh th\u1ea7n \u0111\u1edbn k\u00e9m kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang m\u1edbi r\u00f4ng r\u1ee1 gi\u1edf tr\u00f2, nay c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o tin h\u00e3o c\u1ee7a ch\u00fang m\u00e0 hoang mang \u0111\u00f3 th\u00f4i ! Nh\u01b0ng c\u1ee9 theo tin b\u00e1o r\u1eb1ng t\u00ecnh h\u00ecnh c\u0169ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean im l\u1eb7ng ng\u1ed3i nh\u00ecn. Nay \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i s\u1eafp l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xong vi\u1ec7c, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean r\u00fat nh\u1eefng bi\u1ec1n binh h\u1ed9 \u0111\u00ea v\u1ec1 t\u1ec9nh, r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c : 2 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 500 bi\u1ec1n binh, cho g\u1ea5p l\u00ean Cao B\u1eb1ng. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c r\u1ed3i, th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ed1t \u0111em b\u1ecdn \u1ea5y ho\u1eb7c b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m l\u00e0m cho ra \u00e1n. N\u1ebfu gi\u1eb7c s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y tr\u1ed1n th\u00ec \u0111u\u1ed5i c\u00f9ng ki\u1ec7t cho h\u1ebft b\u1edd c\u00f5i r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1eb3ng l\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, v\u00e0 \u1edf gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ea5y \u0111\u00e2u ph\u00e1i \u0111i V\u00e2n Trung \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng b\u1ecb gi\u00e1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c r\u1ed3i, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 kh\u00f4ng cho \u0111\u1ee9ng t\u00ean, d\u00e2ng t\u1edd t\u1ea5u. Nay c\u00f2n kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111em nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ngu\u1ed9i l\u1ea1nh m\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u00e0m, khi\u1ebfn ta nghe ch\u00e1n tai. V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef, d\u00f9ng ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb \u0111\u1edbn k\u00e9m, v\u00f4 t\u00e0i n\u0103ng l\u00e0m g\u00ec. V\u1eady ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf lu\u00f4n, m\u1edbi c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu c\u00f2n d\u00f9ng d\u1eb1ng nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, sau c\u00f3 h\u1ed1i l\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>L\u0169 B\u00ecnh kh\u1ea5u \u0111\u1ea1o T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tham t\u00e1n l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u xin : \u201cT\u1ea1m quy\u1ec1n c\u1ea5p cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u1eabn qu\u1ea3n l\u0129nh binh d\u00f5ng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. Vua \u01b0ng cho.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Binh b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh t\u00f2ng chinh \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, trong c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u01b0\u01a1ng d\u0169ng v\u00e0 L\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t r\u1ed3i. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111em ngay nh\u1eefng bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n \u0111ang t\u00f2ng chinh x\u00e9t xem thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u1ea1t n\u00e0o th\u00ec tr\u00edch ra d\u1ed3n th\u00e0nh c\u01a1, \u0111\u1ed9i, r\u1ed3i giao c\u00e1c vi\u00ean L\u00e3nh binh tr\u00f4ng coi, l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. N\u1ebfu vi\u00ean L\u00e3nh binh n\u00e0o \u0111\u00e3 v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5 r\u1ed3i, th\u00ec t\u1ea1m quy\u1ec1n giao cho L\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u00f4ng coi c\u1ea3, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Sau khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i s\u1ebd cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf b\u1ea3n t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, s\u1ed1 voi chi\u1ebfn l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u00f3 nhi\u1ec1u, nay t\u1ee5 c\u1ea3 \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh [Gia \u0110\u1ecbnh], c\u1ecf nu\u00f4i ho\u1eb7c gi\u1ea3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n. V\u1eady li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng trong s\u1ed1 voi \u1edf Kinh v\u00e0 voi Qu\u1ea3ng Nam, con n\u00e0o kho\u1ebb m\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u00e0i m\u01b0\u01a1i con ; c\u00f2n voi chi\u1ebfn c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u cho r\u00fat h\u1ebft v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u00e3 xong, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Cho th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb. B\u1eadt tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111i Nam K\u1ef3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng, t\u1edbi khi v\u1ec1, t\u00e2u b\u00e0y t\u01b0\u1eddng t\u1eadn r\u00f5 r\u00e0ng, cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t d\u00f9ng.<\/p>\n<p>C\u00f4ng b\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc Kinh binh l\u00e0m x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n chia l\u00e0m 4 h\u1ea1ng, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf ngo\u00e0i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n do bi\u1ec1n binh t\u1ef1 lo l\u1ea5y. Xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t tr\u00ed.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00e0m h\u1ea1t n\u00e0o tr\u00f3t \u0111\u00e3 chi c\u1ea5p r\u1ed3i, v\u00e0 thuy\u1ec1n \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf th\u1ee7 s\u1edf, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u1edf m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i che \u0111\u1eady, v\u00e0 thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n nh\u1ecf \u0111i k\u00e8m thuy\u1ec1n l\u1edbn c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ea1ng thuy\u1ec1n ngo\u00e0i ng\u1ea1ch th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u00ecnh c\u1ea5p. C\u00f2n x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n h\u1ea1t ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chi c\u1ea5p th\u00ec c\u1ee9 theo s\u1ed1 ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 c\u1ea5p cho m\u1ed9t l\u1ea7n. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau c\u00f3 l\u00e0m th\u00eam c\u0169ng c\u1ea5p theo l\u1ec7 \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y theo l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n.<\/p>\n<p>(1 \u2013 Thuy\u1ec1n l\u1edbn An hi\u1ec7u, T\u0129nh hi\u1ec7u, m\u1ed7i chi\u1ebfc chia \u0111\u1eb7t m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng, chi\u1ebfu theo h\u1ea1ng nh\u1ea5t, c\u1ea5p ti\u1ec1n 200 quan.<\/p>\n<p>2 \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i chi\u1ebfc chia \u0111\u1eb7t m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng, chi\u1ebfu theo h\u1ea1ng nh\u00ec, c\u1ea5p ti\u1ec1n 150 quan.<\/p>\n<p>3 \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u00d4, L\u00ea, Chu sai, c\u1ee9 hai chi\u1ebfc \u0111\u1eb7t chung m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng, c\u0169ng chi\u1ebfu theo h\u1ea1ng nh\u00ec, c\u1ea5p ti\u1ec1n 150 quan. N\u1ebfu \u0111\u1eb7t chung c\u1ea3 thuy\u1ec1n Sam b\u1ea3n th\u00ec m\u1ed7i x\u01b0\u1edfng c\u1ea5p th\u00eam 120 quan. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng s\u1ed1 l\u1ebb, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t g\u1ed9p l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho chia \u0111\u1eb7t m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng, chi\u1ebfu theo h\u1ea1ng 3, c\u1ea5p ti\u1ec1n 100 quan.<\/p>\n<p>4 \u2013 Thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n, c\u1ee9 hai chi\u1ebfc \u0111\u1eb7t chung m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng, c\u0169ng chi\u1ebfu theo h\u1ea1ng 3, c\u1ea5p ti\u1ec1n 100 quan. N\u1ebfu s\u1ed1 l\u1ebb, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t g\u1ed9p l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho chia \u0111\u1eb7t m\u1ed9t x\u01b0\u1edfng, chi\u1ebfu theo h\u1ea1ng 4, c\u1ea5p ti\u1ec1n 50 quan).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u00edn ch\u00e2u thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 sai ph\u00e1i nh\u1eefng t\u00f9 b\u1ecb \u0111\u00e0y, chia \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ph\u00f2ng ; c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n ch\u00e2u \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. V\u1eady xin chi\u1ec3u theo s\u1ed1 d\u00e2n, ph\u00e0m 1.000 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 ch\u00e2u l\u1edbn, kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1.000 l\u00e0 ch\u00e2u nh\u1ecf. R\u1ed3i v\u00e1t l\u1ea5y th\u1ed5 d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7, g\u1ed3m c\u1ea3 Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea7n cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u00e0 ch\u00e2u l\u1edbn 30 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e2u nh\u1ecf 20 ng\u01b0\u1eddi, theo qu\u1ea3n ch\u00e2u sai ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha thu\u1ebf th\u00e2n\u201d. Vua y theo l\u1eddi t\u00e2u. (4 ch\u00e2u : M\u01b0\u1eddng Vang, Na B\u00f4n, Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebf, T\u1ea7m B\u1ed3n l\u00e0 h\u1ea1ng ch\u00e2u l\u1edbn, 5 ch\u00e2u: Ba Lan, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, T\u00e1 Bang, X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh, L\u00e0ng Th\u00ecn l\u00e0 h\u1ea1ng ch\u00e2u nh\u1ecf).<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hi t\u1eeb ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111i ti\u1ec5u. Khi \u0111\u1ebfn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. Nay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Nh\u01b0ng x\u00e9t : ch\u00e2u Ph\u1ee5ng Ho\u00e1 ti\u1ebfp gi\u00e1p ph\u1eadn r\u1eebng Thanh Hoa, c\u00f3 ba ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch \u0110\u00f4i, Kh\u1ebf \u0110\u00f4i, \u0110\u1ed3i Ngang, b\u1ecdn ph\u1ec9 \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00fac l\u1ebbn ra, l\u00fac l\u1ebbn v\u00e0o. \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ed3i Ngang ph\u00eda nam th\u00f4ng v\u1edbi Ph\u1ed1 C\u00e1t, ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea5y c\u00e0ng l\u00e0 xung y\u1ebfu. Tr\u00ean m\u1ed9t d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1ed3i Ngang, th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u1edf x\u00e3 An L\u1ea1i, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 300 l\u00ednh d\u00f5ng v\u1eeba ng\u01b0\u1eddi Kinh v\u1eeba ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng. C\u00f2n hai \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch \u0110\u00f4i, Kh\u1ebf \u0110\u00f4i th\u00ec l\u1ea5y g\u1ed7 v\u00e0 \u0111\u00e1 l\u1ea5p l\u1ea1i. L\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Thi\u00ean Quan \u0111\u1ebfn Chi N\u00ea, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 x\u00e3 Y Na huy\u1ec7n An Ho\u00e1, ti\u1ebfp g\u1ea7n \u0111\u1ed3n Hoa \u0110\u1ebf, c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu. Xin \u0111\u1ed5i l\u1eadp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf l\u00e0ng Y Na, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i 150 l\u00ednh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 u\u1ed5ng kh\u00f3 nh\u1ecdc ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec ! M\u00e0 vi\u1ec7c l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng ch\u01b0a \u1ed5n h\u1eb3n, v\u00ec ta l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ec9 sao l\u1ea1i kh\u00f4ng m\u1edf ra \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Nh\u01b0ng tr\u00f3t \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ed3i, kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t hai \u0111\u1ed3n b\u1ea3o m\u1edbi, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn ch\u1ed7, t\u1ea5t l\u00e0 bi\u1ebft k\u1ef9 c\u1ea3 r\u1ed3i, n\u00ean l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3, c\u1ed1t mong sao ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ch\u1ec9 u\u1ed5ng c\u00f4ng s\u1eeda sang r\u1ed3i chung quy kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7u, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu l\u1ed7i \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 th\u00e2n \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u1eeba g\u1eb7p l\u00fac L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy v\u00e0 th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 b\u00e1o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c ph\u1ec9 v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 Chu thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u. Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 T\u1ea3 sai l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u1ee9ng ti\u1ebfp. V\u1eady xin \u0111i\u1ec1u th\u00eam l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d. Ph\u1ed5 t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i bi\u1ec1n binh to\u00e0n c\u01a1 Ch\u00e1nh v\u00f5 v\u1edbi ba th\u1edbt voi chi\u1ebfn, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 M\u1edbi theo Tr\u1ea7n V\u0103n Duy sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 nghe n\u00f3i : \u201cPh\u1ea1m V\u0103n Tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7u g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf L\u00e3n L\u0129nh, gi\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m, ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh : qu\u00e2n (c\u1ee7a b\u1ecdn Tr\u01b0\u1ee3ng) b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng [b\u1ecdn Tr\u01b0\u1ee3ng] v\u1eabn \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n. Ph\u1ed5 l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 L\u1ea1c d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Luy\u1ec7n, v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 Ti\u1ec1n th\u1eafng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1u \u0111em 600 l\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng, 2 th\u1edbt voi, 4 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, t\u1eeb \u0111\u1ed3n H\u01b0\u1edfng L\u0129nh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 Chu. Khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p th\u1ed5 ty coi \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 Chu l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m c\u00f9ng b\u1ed9 bi\u1ec1n Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u00e1i r\u00fat qu\u00e2n lui \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n H\u01b0\u1edfng L\u0129nh, n\u00f3i : c\u00f3 ch\u1eebng 2.000 ph\u1ec9 v\u00e2y h\u00e3m \u0111\u1ed3n \u1ea5y, v\u00e0 ch\u00fang chia qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf L\u00e3n L\u0129nh, qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn Th\u00e1i ph\u1ea3i nh\u00e2n \u0111\u00eam ph\u00e1 v\u1ee1 v\u00f2ng v\u00e2y tho\u00e1t v\u1ec1. L\u1ea1i nghe n\u00f3i ch\u1eebng 7.000 ph\u1ec9 chia \u0111\u01b0\u1eddng m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n H\u01b0\u1edfng L\u0129nh v\u00e0 \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 M\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>H\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c phi t\u01b0 cho H\u00e0 N\u1ed9i, v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i t\u1ec9nh ph\u00e1i ngay 500 bi\u1ec1n binh theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, r\u1ed3i Ph\u1ed5 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n ch\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c qu\u00e2n, g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ec lu\u1ed1ng cu\u1ed1ng hoang mang, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tr\u00e1ch. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, l\u1ea1i l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u1ebf m\u00e0 l\u00e2m s\u1ef1, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c g\u00ec, ch\u1ec9 m\u1ed9t ni\u1ec1m theo ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o nh\u1ea3m, cu\u1ed1ng qu\u00fdt s\u1ee3 h\u00e3o ! V\u1ea3, \u0111\u1ea7u s\u1ecf ngh\u1ecbch \u0111\u1ea3ng N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, v\u1ed1n l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i \u1edf Tuy\u00ean Quang, c\u00f2n \u0111\u00e2y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn ti\u1ec3u y\u00eau N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 trong \u0111\u1ea3ng \u1ea5y. M\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay b\u00e1o l\u00ean, c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n h\u00e0ng ngh\u00ecn c\u1ea3. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c nh\u1ecb t\u00e2m phao l\u00ean r\u1eb1ng s\u1ed1 ph\u1ec9 \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec3 \u0111e d\u1ecda quan qu\u00e2n ; t\u1ee9c nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u00f3 ch\u1eebng 2.000 ph\u1ec9 v\u00e2y h\u00e3m \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 Chu, ch\u00fang chia qu\u00e2n ch\u1eb7n \u1edf L\u00e3n L\u0129nh, qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d, th\u00ec l\u0169 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m \u1edf \u0111\u1ed3n \u1ea5y, sao l\u1ea1i ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf ? V\u00e0 theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o tho\u00e1t v\u1ec1 m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ? Xem t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i kh\u00e1i r\u1eb1ng do th\u00e1m b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ecba th\u1ebf Th\u00e1i Nguy\u00ean hi\u1ec3m y\u1ebfu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng m\u00f4ng qu\u1ea1nh, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i t\u1eaft, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i. M\u00e0 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh, d\u00f5ng do ng\u01b0\u01a1i mang \u0111i c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt, th\u1ebf sao kh\u00f4ng t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i cho binh l\u1ef1c h\u00f9ng h\u1eadu \u0111\u00e1nh gi\u1ebft m\u1ed9t phen r\u1ea5t d\u1eef, l\u1ea1i \u0111i ph\u00e2n ph\u00e1i linh tinh, l\u00e0m cho mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c, mu\u1ed1n gi\u1eef c\u0169ng l\u1ea1i kh\u00f4ng xong. \u0110i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c : ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c l\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng, ra qu\u00e2n k\u00ec \u0111\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u1ecbch, s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y. N\u1ebfu g\u1eb7p m\u1ea5y t\u00ean gi\u1eb7c qu\u00e8n, \u0111\u1ed9ng t\u00ed th\u00ec xin th\u00eam qu\u00e2n, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ecf cho ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft m\u00ecnh y\u1ebfu, ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1eefa !<\/p>\n<p>\u201cNay t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 c\u00f3 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u00ednh Kinh v\u00e0 l\u00ednh Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 h\u00e0ng h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, Cao B\u1eb1ng c\u0169ng ph\u00e1i qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u, tin r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i c\u1ea7n n\u00ean k\u1ecbp c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, b\u00e0y m\u01b0u gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu. N\u1ebfu kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1ef1 m\u00ecnh h\u0103ng h\u00e1i ri\u00eang \u0111\u1ec3 l\u0169 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec quy\u1ebft b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y ph\u00e1i Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n sai ph\u00e1i c\u1ee7a t\u1ec9nh, \u0111em v\u1ec7 binh chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u1ecbu s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang truy\u1ec1n h\u1ecbch d\u1ee5 d\u00e2n ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129 t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a, h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u00f4ng Qu\u00f4ng n\u1ed5i lo\u1ea1n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh b\u00e1o, t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n \u0110\u00f4ng Qu\u00f4ng \u1edf ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129 ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ea7n ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean trong t\u1ec9nh \u0111i \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Tr\u1ea5n Y\u00ean, ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n, ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3n \u0110\u00f4ng Qu\u00f4ng, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean huy\u1ec7n vi\u00ean ch\u00e2u v\u00e0 vi\u00ean \u0111\u1ed3n : v\u00e1t nhi\u1ec1u l\u00ednh th\u1ed5, chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c khuy\u1ebfn kh\u00edch bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 c\u00e1c th\u1ed5 ti ph\u1ea3i ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u00eam l\u00ean, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c lan r\u1ed9ng. Ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec ch\u00e0y, \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c m\u1ed9t khi th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u00ec nh\u1eefng gi\u1eb7c qu\u00e8n l\u1eb7t v\u1eb7t \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Cho Phan Huy Ch\u00fa \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Ch\u00fa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1ecb ph\u00e1i \u0111i h\u1ea3i ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0m xong vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 h\u1ea1 xu\u1ed1ng mau.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ecb Th\u1ee7y tai, h\u1ea1t n\u00e0y thi\u1ec7t h\u1ea1i h\u01a1n c\u1ea3. Nay n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t v\u1eeba r\u00fat xu\u1ed1ng, gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1 xu\u1ed1ng mau. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c ch\u01b0a th\u1ea5y b\u00e1o tin m\u1eebng l\u00e0 c\u1edb sao ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh t\u1ee9c th\u00ec c\u1ee9 theo gi\u00e1 g\u1ea1o v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00faa ru\u1ed9ng hi\u1ec7n nay m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i \u1edf trong v\u00e0 ngo\u00e0i, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ecb h\u00e0. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin ph\u00e1 \u0111\u00ea \u0111i. Ta ngh\u0129 k\u0129, ph\u00e1 h\u1ebft \u0111\u00ea \u0111i, v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u1ee3i cho d\u00e2n, m\u00e0 m\u00f9a c\u00e0y b\u1eeba m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t d\u1eaby l\u00ean th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u1ea1i ngay. Th\u1ebf kh\u00e1c g\u00ec nh\u00e2n ngh\u1eb9n m\u00e0 b\u1ecf \u0103n ? V\u1ea3, d\u00e2n c\u01b0 B\u1eafc K\u1ef3 c\u00e1ch bi\u1ec3n r\u1ea5t xa, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai g\u00ec \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, m\u1ed9t khi \u0111\u00ea v\u1ee1, ch\u1ed7 cao c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm r\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ed7 th\u1ea5p t\u1ea5t ph\u1ea3i \u1ee9 n\u01b0\u1edbc h\u00e0ng tu\u1ea7n, kh\u00f4ng ti\u1ec7n nhi\u1ec1u l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, ngh\u1ecbch V\u00e2n thua ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>V\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u1ecdp 5.000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, chia gi\u1eef m\u1eb7t sau t\u1ec9nh th\u00e0nh. Tr\u00ean n\u00fai 2 b\u1edd nam b\u1eafc s\u00f4ng L\u00f4 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n l\u1edbn \u0111\u1ed1i nhau, ven n\u00fai c\u0169ng d\u1ef1ng li\u1ec1n \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. L\u1ea1i chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 thuy\u1ec1n b\u00e8 \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng, qu\u00e2n Th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00fang li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. H\u1eb1ng ng\u00e0y, V\u00e2n sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e2y b\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n c\u00f9ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung h\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c th\u00ec \u0110\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai Ki\u1ec7t Th\u1ea1ch. Gi\u1eb7c qua s\u00f4ng ch\u1ea1y, quan qu\u00e2n b\u00e8n \u0111\u1ed1t \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c. B\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111ang v\u00e2y th\u00e0nh, tr\u00f4ng th\u1ea5y l\u1eeda ch\u00e1y, c\u0169ng tan v\u1ee1 ch\u1ea1y c\u1ea3. Qu\u00e2n ta trong th\u00e0nh \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i : ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi, nghi tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c b\u00e8n chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed3n n\u00fai b\u1edd b\u00ean b\u1eafc. \u0110\u1ee9c chia qu\u00e2n l\u00e0m 4 \u0111\u1ea1o, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tri huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u v\u00e0 Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c L\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Thi\u00eam, c\u00f9ng l\u0169 Phan B\u00e1 L\u1ecbch \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng (B\u00e1 L\u1ecbch l\u00e0 anh Phan B\u00e1 Ph\u1ee5ng. Khi \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cho r\u1eb1ng L\u1ecbch am t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba th\u1ebf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, n\u00ean cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n). \u0110\u00eam \u0111\u1ebfn, l\u00fac tr\u1ed1ng canh t\u01b0, quan qu\u00e2n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn l\u00ean, m\u1edd s\u00e1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf b\u1edd b\u00ean b\u1eafc. Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ed3n, t\u1eeb cao b\u1eafn xu\u1ed1ng. \u0110\u1ee9c th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i li\u1ec1n v\u1edbi nhau nh\u01b0 x\u00e2u c\u00e1 m\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean. C\u00f3 Cai \u0111\u1ed9i \u1edf v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n V\u1ea1n h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft. Qu\u00e2n ta v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba ti\u1ebfn, h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u. Ch\u00fang tranh nhau xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n ch\u1ea1y sang b\u1edd b\u00ean nam. Qu\u00e2n ta kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n Th\u1ee7y, n\u00ean ch\u1ec9 \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, oanh k\u00edch b\u1eb1ng s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, ho\u1eb7c l\u1ea5y thuy\u1ec1n ch\u00e0i sang s\u00f4ng, \u0111u\u1ed5i theo. Gi\u1eb7c b\u1ecf h\u1ebft thuy\u1ec1n b\u00e8, l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du. Quan qu\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean trong b\u1ecdn ch\u00fang.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh, Ma Do\u00e3n Cao t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c \u1edf ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean k\u00e9o \u0111\u1ebfn. Qu\u00e2n ch\u00fang \u01b0\u1edbc 400 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i g\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh th\u00e0nh. \u0110\u1ee9c tr\u00f4ng th\u1ea5y, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed1c l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y tan c\u1ea3. Quan qu\u00e2n ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 5 t\u00ean.<\/p>\n<p>Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean, vua khen v\u00e0 vui l\u00f2ng l\u1eafm, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch V\u00e2n g\u00e2y lo\u1ea1n, t\u1ee5 h\u1ecdp t\u1edbi 4, 5 ngh\u00ecn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf, d\u1ecda n\u1ea1t d\u1ee5 d\u1ed7 th\u1ed5 d\u00e2n, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gi\u1eadn l\u1eafm ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nghe tin b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn l\u1ea5n t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang, ta \u0111\u00e3 d\u1ef1 t\u00ednh r\u1eb1ng gi\u1eb7c b\u1ecf s\u00e0o huy\u1ec7t, ch\u1ef1c \u0111\u1ebfn b\u00ecnh \u0111\u1ecba tranh phong v\u1edbi qu\u00e2n quan ta. Ch\u00fang b\u1ecf c\u00e1i tr\u1ed9i, n\u1eafm c\u00e1i k\u00e9m, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u01b0a m\u00ecnh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft \u0111\u00f3 th\u00f4i ! Ta t\u1ee9c th\u00ec ph\u00ea d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c mau ch\u00f3mg ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 k\u1ecbp c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c. Nay \u0111\u1ea1i binh v\u1eeba \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y, chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n m\u1ea5y tr\u1eadn, qu\u1ea3 kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nghi. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng gia m\u1ed9t c\u1ea5p, m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng l\u1edbn b\u1eb1ng h\u1ea1t \u0111\u1eadu, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1ea5y : L\u00e3nh binh T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 H\u1eadu h\u00f9ng gia h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 Trung h\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00ecn, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ho\u00e1n, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tri ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u00e2n v\u00e0 L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n hi\u1ec7n c\u00f3 ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c r\u1ed3i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 v\u00e0 n\u0103m \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, L\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Thi\u00eam v\u00e0 Phan B\u00e1 L\u1ecbch \u0111\u1eafc l\u1ef1c trong vi\u1ec7c d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng. L\u00ednh, d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cCai \u0111\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1eadn l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n V\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, cho th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u00ednh ch\u1ebft tr\u1eadn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. D\u00e2n phu v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 ch\u1ebft tr\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi Kinh c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u201cL\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, n\u1eb7ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 5 quan, nh\u1eb9 th\u00ec 2 quan. D\u00e2n phu v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Kinh c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, n\u1eb7ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng 3 quan, nh\u1eb9 th\u00ec 1 quan.<\/p>\n<p>\u201cHi\u1ec7n nay, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 tr\u1ed1n \u0111i, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c, t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, l\u00ednh d\u00f5ng, nh\u00e2n \u0111\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn n\u00e0y, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, ph\u1ea3i b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m ch\u1ebft t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 tra x\u00e9t r\u00f5 trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, xem ai l\u00e0 k\u1ebb \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u00fap gi\u1eb7c l\u00e0m s\u1ef1 b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh m\u1ed9t phen r\u1ea5t d\u1eef, ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t ch\u00fang \u0111i, khi\u1ebfn ch\u00fang s\u1ee3 oai l\u1ef1c qu\u00e2n ta m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i l\u00e0m ph\u1ea3n n\u1eefa, m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNay L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tuy\u00ean Quang, th\u1eafng lu\u00f4n m\u1ea5y tr\u1eadn, \u0111\u00e1nh tan 4, 5 ngh\u00ecn ph\u1ec9, \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111\u00e3 \u00f4m \u0111\u1ea7u ch\u1ea1y tr\u1ed1n, kh\u00ed th\u1ebf m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a quan qu\u00e2n l\u00ean g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n, nh\u00e2n \u0111\u00e0, \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean bi\u1ebft : L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0 quan v\u0103n, \u0111i coi vi\u1ec7c quan, th\u1ebf m\u00e0 m\u1edbi \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn, \u0111\u00e3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho vi\u1ec7c qu\u00e2n, nay n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, k\u00edp ti\u1ebfn qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 s\u1edbm tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9ng tr\u00ecnh nghe ng\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf Tuy\u00ean Quang, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn ti\u1ec3u y\u00eau, d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a n\u00f3 lan ra, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00f3n t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u1eeba ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, ch\u00fang qu\u1ea3 thua ch\u1ea1y, d\u1ec5 nh\u01b0 b\u1ebb c\u1ee7i m\u1ee5c. Th\u1ebf m\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hoang mang, r\u1ea7m r\u1ed9. Nay th\u1eed ngh\u0129 l\u1ea1i, kh\u00f4ng th\u1eb9n ch\u1ebft \u00e0 ? T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, n\u00ean y\u00ean l\u1eb7ng b\u00ecnh t\u0129nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u00e3o huy\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u00f4ng t\u01b0 cho l\u0169 B\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c chia qu\u00e2n ch\u1eb9n gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh mau d\u1eb9p tan l\u0169 gi\u1eb7c x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ecba ph\u1eadn trong t\u1ec9nh. M\u1ed9t khi ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c tin ngh\u1ecbch V\u00e2n thua v\u1ee1, th\u1ebf t\u1ea5t s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c : n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch th\u1ebf n\u00e0o, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e0m cho ra \u00e1n, th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 khoan mi\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n, kh\u00f4ng m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o b\u1ecb ch\u1ebft ho\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f3 l\u1ed7i n\u1eb7ng \u0111\u00f3 ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho Binh b\u1ed9 chia l\u1eddi d\u1ee5 \u0111i c\u00e1c n\u01a1i cho bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111i Cao B\u1eb1ng l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi. Nay t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng c\u00f3 gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac kh\u1ea9n c\u1ea5p. B\u1ecdn gi\u1eb7c Th\u00e1i Nguy\u00ean ng\u00e0y c\u00e0ng lan r\u1ed9ng. N\u1ebfu \u0111em s\u1ed1 qu\u00e2n \u1ea5y \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng cho Cao B\u1eb1ng, th\u00ec t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n b\u1ecf tr\u1ed1ng r\u1ed7ng. V\u1eady, xin ph\u00e1i ngay cho 1, 2 c\u01a1, v\u1ec7 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ban d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ea1i vi\u00ean g\u1eb7p ch\u00fat bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng nh\u1ecf \u1ea5y, kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat ch\u01b0\u1edbc m\u01b0u g\u00ec, ch\u1ec9 nh\u1eefng cu\u1ed1ng qu\u00fdt hoang mang. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 ban qu\u1edf v\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y r\u1ed3i, nay c\u00f2n ch\u01b0a bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i h\u1ed1i h\u1eadn, c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m s\u1ee3 h\u00e3o, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ngu\u1ed9i l\u1ea1nh r\u1ed3i, cho ch\u1ea1y v\u00e0o t\u00e2u nh\u00e0m, l\u00e0m h\u00e3i tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta. Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng b\u1ec9, \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Ta \u0111\u00e3 d\u1ef1 tr\u00f9 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc, ri\u00eang ph\u00e1i bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i ti\u1ebfn l\u00ean Cao B\u1eb1ng h\u1ed9i ti\u1ec5u. Ch\u1eafc r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1ea5y. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hoang mang r\u1ea7m r\u1ed9 nh\u01b0 th\u1ebf. N\u1ebfu c\u00f2n m\u00e3i v\u1eady, t\u1ea5t ph\u1ea3i giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang x\u00e2m l\u1ea5n b\u1ee9c b\u00e1ch \u0111\u1ed3n Trung Th\u1ea3ng t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. Th\u1ed5 ty gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gi\u1ea3n, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u00e0 B\u1ebf Kim M\u1eadu lui v\u1ec1 C\u00f4ng L\u0129nh.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nhi\u00ean, Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 N\u00f4ng Tr\u00ed H\u1eadu v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Vi\u00ean \u0111em qu\u00e2n ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u00e1n l\u1ea1c c\u1ea3. L\u0169 Nhi\u00ean c\u0169ng r\u00fat ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n L\u1ee3i v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thi\u1ec1u c\u0169ng t\u1eeb th\u00f4n B\u00ecnh L\u00e3ng, theo \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 t\u1ec9nh. Gi\u1eb7c b\u00e8n chi\u1ebfm c\u1ee9 ch\u00e2u Th\u1ea1ch L\u00e2m, \u1edf g\u1ea7n t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00f9i T\u0103ng Huy, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c v\u00e0 L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u chia nhau \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n. L\u00e0m gi\u1ea5y phi t\u00e2u l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n c\u00f3 t\u1edbi ngh\u00ecn qu\u00e2n. N\u1ebfu bi\u1ebft gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, th\u00ec c\u0169ng d\u1ec5 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c \u00f4 h\u1ee3p kia. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i ph\u00e2n ph\u00e1i linh tinh, ch\u1eb3ng th\u00e0nh c\u01a1 \u0111\u1ed9i g\u00ec ! M\u1ed9t khi nghe tin b\u00e1o nh\u1ea3m th\u00ec r\u00fat lui ngay, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 \u0111\u1ed1i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh nhau bao gi\u1edd ! H\u00e8n nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt \u0111\u00e1ng gh\u00e9t !<\/p>\n<p>\u201cB\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay l\u1ea1i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p n\u1eefa. L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u, V\u0169 V\u0103n L\u1ee3i, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nhi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c Cai \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1edbn N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e1nh tan. L\u1ea1i \u0111\u00e3 ri\u00eang ph\u00e1i 500 bi\u1ec1n binh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i h\u1ed9i ti\u1ec5u, ch\u1eafc l\u0169 gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1ea5y s\u1ebd b\u1ecb d\u1eadp t\u1eaft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cL\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ai n\u1ea5y c\u1ea7n n\u00ean h\u0103ng h\u00e1i, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn, c\u00f9ng nhau ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. V\u00e0 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c thua lui nh\u1ecf nh\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ch\u1ea1y ng\u1ef1a chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n, ch\u1ec9 u\u1ed5ng \u0111\u1ec3 tr\u1ea1m ph\u1ea3i nh\u1ecdc m\u1ec7t !\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i l\u0169 B\u00f9i T\u0103ng Huy l\u1ea1i cho phi t\u1ea5u n\u00f3i : \u201cQu\u1ea3n c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Phan V\u0103n Di\u1ec7m hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh ti\u1ebfp vi\u1ec7n, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u00ednh th\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1eb7c, ph\u1ea3i r\u00fat lui v\u00ec b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh v\u00e0 b\u1ee9c b\u00e1ch, h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh. Nay qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n tuy \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u h\u1ecdp c\u1ea3, nh\u01b0ng c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 l\u00ednh th\u1ed5 \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed9 d\u0103m ba ng\u00e0y n\u1eefa, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 m\u1ed9t ch\u00fat, v\u00e0 nh\u1eefng l\u00ednh th\u1ed5 t\u00e1n l\u1ea1c l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1, r\u1ed3i sau s\u1ebd ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y l\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf linh tinh. L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, m\u00e0 ch\u1eb3ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u1edbc g\u00ec, m\u1ed7i khi nghe tin b\u00e1o nh\u1ea3m, t\u1ee9c th\u00ec s\u1ee3 h\u00e3o, tr\u01b0\u1edbc sau trong kho\u1ea3ng 5 ng\u00e0y, \u0111\u00e3 cho ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 t\u00e2u \u0111\u1ebfn 4 l\u1ea7n r\u1ed3i ! Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng qu\u1edf b\u1ea3o, m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n c\u1ee9 theo \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, th\u1eadm ch\u00ed b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 nh\u1eadt k\u1ef3 b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh c\u0169ng cho ng\u1ef1a ch\u1ea1y tr\u1ea1m ! Sao kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 m\u01b0a n\u1eafng, l\u1eb7n l\u1ed9i nh\u1ecdc nh\u1eb1n, cung tr\u1ea1m ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 n\u1eefa, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u0103n b\u1ea3o\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u00eam n\u00e0o c\u0169ng b\u1ed1n m\u1eb7t b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c ra lu\u00f4n lu\u00f4n. Qu\u00e2n ta c\u0169ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ea1i b\u00e1c l\u00ean tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, b\u1eafn tr\u1ea3 l\u1ea1i. R\u1ed3i \u0111\u00f3 ti\u1ebfng s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u01b0a th\u1edbt d\u1ea7n d\u1ea7n, d\u01b0\u1eddng c\u00f3 v\u1ebb s\u1ee3. Nh\u01b0ng ch\u00fang v\u1eabn \u1ea9n n\u1ea5p trong th\u00e0nh, ch\u01b0a r\u00f5 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u \u00edt th\u1ebf n\u00e0o. Qu\u00e2n ta ch\u1ec9 c\u00f3 1, 2 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 1 th\u1edbt voi chi\u1ebfn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0 ty l\u1ea1i \u1edf Phi\u00ean An c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ee9c l\u1eb7t v\u1eb7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, nay \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n xin th\u00fa v\u00e0 h\u00e0ng ph\u1ee5c. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 chia cho h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c vi\u1ebft v\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 h\u1eb9n v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u1ed9i trong th\u00e1ng 8, ph\u1ea3i b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, s\u1edbm b\u00e1o th\u00e0nh c\u00f4ng. Nay \u0111\u00e3 sang ti\u1ebft th\u00e1ng 9, ta \u0111\u01b0\u01a1ng thi\u1ebft tha ng\u00f3ng tr\u00f4ng. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, ch\u1ec9 th\u1ea5y n\u00f3i \u0111\u00eam n\u00e0o c\u0169ng b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u1edbi gi\u1eb7c, th\u1eed ngh\u0129 xem c\u00f3 \u00edch g\u00ec kh\u00f4ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00e2n ta v\u00e2y \u0111\u00e1nh 4 m\u1eb7t, sao kh\u00f4ng b\u1eafn v\u00e0o l\u00fac s\u00e1ng r\u00f5 \u0111\u1ec3 cho s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf c\u00f3 chu\u1ea9n \u0111\u00edch, ch\u1edb b\u1eafn v\u00e0o l\u00fac \u0111\u00eam khuya, th\u00ec gi\u1eb7c c\u00f3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft hay kh\u00f4ng, \u0111\u00e3 ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i s\u1ee3 \u0111\u1ea1n bay v\u01b0\u1ee3t qua th\u00e0nh, l\u1ee1 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n ta, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1t ? V\u00e0, voi chi\u1ebfn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng 1 con ! Nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u00e3 chi\u1ebfn, sao kh\u00f4ng ch\u0103n nu\u00f4i voi chi\u1ebfn ra xa, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 g\u1ea7n b\u00ean th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1eafn cho b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch !<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng ty l\u1ea1i \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00ecnh tr\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 quan ch\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean, ch\u1ec9 n\u00f3i l\u01b0\u1ee3c qua th\u00f4i. Th\u1eadt l\u00e0 m\u1eadp m\u1edd l\u1ed9n x\u1ed9n !<\/p>\n<p>\u201cNay t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u00e1nh th\u00e0nh l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft ! V\u1eady \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t sau l\u0169y \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e1i ch\u00f2i v\u1ecdng \u0111\u1ecbch, cao \u01b0\u1edbc 3 tr\u01b0\u1ee3ng, h\u1eb1ng ng\u00e0y sai ng\u01b0\u1eddi mang k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd l\u00ean ch\u00f2i nh\u00f2m v\u00e0o trong th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 xem t\u00ecnh h\u00ecnh h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c. C\u00f2n \u1edf trong l\u0169y th\u00ec tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i l\u0169y \u0111\u1eafp m\u1ed9t \u1ee5 \u0111\u1ea5t cao \u01b0\u1edbc h\u01a1n 15 th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00f2m v\u00e0o trong th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c th\u00ec k\u00e9o \u0111\u1ea1i b\u00e1c l\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u00ean \u1ee5, h\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng nh\u00f2m ch\u1ec9 cho ch\u1ed7 gi\u1eb7c t\u1ee5 \u0111\u00f4ng, t\u1ee9c th\u00ec sai ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ecfi, nh\u1eb1m b\u1eafn ra, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng ch\u1ed7 \u1ea9n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, ch\u1edb chia r\u1ebd nhau, c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u, s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng to, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ta \u0111\u00e3 u\u1ef7 th\u00e1c. N\u1ebfu l\u00e2u m\u00e3i kh\u00f4ng d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi ta ?<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, nay \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u00e3 li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nhau, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c qu\u00e2n, n\u1ebfu \u0111\u1ea1o n\u00e0o c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 t\u1ef1 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 k\u1ef3 h\u1eb9n 3 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n t\u00e2u, th\u00ec c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u h\u1ed9i \u0111\u00e0m t\u00e2u chung, ch\u1edb n\u00ean m\u1ed7i \u0111\u1ea1o ri\u00eang m\u1ed9t t\u1eadp\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf ph\u1ed1 L\u1ea1c D\u1ee5c, huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 L\u00e2m \u0110\u1ea1i M\u1ea1nh, L\u00e2m Nh\u0129, Tr\u1ecbnh \u0110\u1ea1i N\u00f4 t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Nh\u1ea5t ca, Nh\u1ecb ca v\u00e0 Tam ca ((1) Anh C\u1ea3, anh Hai v\u00e0 anh Ba.1) t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m qu\u00e2n gi\u1ebft vi\u00ean Tri huy\u1ec7n Nguy\u1ec5n V\u0103n N\u0103ng c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ee3 con v\u00e0 m\u00f4n thu\u1ed9c c\u1ee7a vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ebfn 12 ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf ph\u1ed1 L\u1ea1c T\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ecbnh Th\u1ea7n Th\u00f4ng v\u00e0 Tr\u1ea7n Bi\u1ec7n ((1) T\u00ean n\u00e0y H\u00e1n v\u0103n vi\u1ebft : B\u00ean t\u1ea3 b\u1ed9 m\u1ed9c, b\u00ean h\u1eefu th\u1ea1ch tr\u00ean ch\u1ea5p d\u01b0\u1edbi (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ). Tra c\u00e1c t\u1eeb th\u01b0, kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3. V\u1eady ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 Bi\u1ec7n (\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ) cho ti\u1ec7n \u0111\u1ecdc.1) ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u00e1nh ph\u00f3 th\u1ed1ng binh, c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn tr\u00ean k\u1ebft l\u00e0m b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, r\u00f4ng r\u1ee1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh ph\u00e1i quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u00e0 ph\u00fa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, h\u1ecdp t\u1eadp d\u00e2n phu \u0111\u00e1nh d\u1eb9p t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ecbnh Th\u1ea7n Th\u00f4ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea7n Bi\u1ec7n v\u00e0 b\u1ecdn n\u00f3 h\u01a1n 30 \u0111\u1ea7u. L\u0169 L\u00e2m \u0110\u1ea1i M\u1ea1nh ch\u1ea1y tho\u00e1t.<\/p>\n<p>Ch\u00e1u h\u1ecd M\u1ea1c C\u00f4ng Du l\u00e0 M\u1ea1c H\u1ea7u Ch\u1ea5n c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 t\u00ean ph\u1ea1m Thanh thu\u1eadn, B\u1eafc thu\u1eadn \u1edf trong \u0111\u1ea3ng ngu\u1ef5.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n bi\u1ec7n t\u1ec9nh v\u1ee5 l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, xin ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n \u00e1p.<\/p>\n<p>T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i s\u1ebd \u0111\u1ee3i c\u00e1c H\u1ed9 ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5, \u0111i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i h\u1ed9 v\u1ec7, nh\u00e2n ti\u1ec7n chia \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y. Ra l\u1ec7nh th\u0103ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i l\u00ean Cai \u0111\u1ed9i, th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1ea5y, d\u00e2n phu th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 300 quan. M\u1ea1c H\u1ea7u Ch\u1ea5n th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, L\u00e2m \u0110\u1ea1i M\u1ea1nh v\u00e0 h\u01a1n 20 t\u00ean t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng b\u1ecb vi\u00ean ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u gi\u1ebft \u0111i c\u1ea3.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNay qu\u00e2n ta bao v\u00e2y b\u1ed1n m\u1eb7t. Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t li\u1ec1n nh\u1eefng ng\u1ef1a g\u1ed7 l\u1edbn. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh Nam K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u1edf trong th\u00e0nh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi leo th\u00e0nh tr\u1ed1n ra, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n ra ngo\u00e0i th\u00e0nh c\u1eafm ch\u00f4ng, c\u1eaft c\u1ecf, th\u1eeba c\u01a1 s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u1ebfn th\u00fa v\u00e0 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng qu\u00e2n ta. H\u1ecfi ra th\u00ec ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cT\u00e1m c\u1eeda th\u00e0nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t, duy c\u00f3 c\u1eeda Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00ec th\u1ec9nh tho\u1ea3ng l\u00e9n l\u00fat m\u1edf, cho \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ra nh\u1eb7t l\u1ea5y v\u00e1n g\u1ed7 v\u00e0 r\u01a1m c\u1ecf \u1edf b\u1edd h\u00e0o. C\u00f2n kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n th\u00ec chung quanh \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t, tr\u00ean gh\u00e9p t\u1ea5m v\u00e1n \u0111\u1ec3 che \u0111\u1ee1 \u0111\u1ea1n s\u00fang l\u1edbn. Ngh\u1ecbch Kh\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e0o h\u1ea7m che v\u00e1n \u0111\u1ec3 \u1edf. Trong th\u00e0nh v\u1eabn c\u00f2n voi m\u1ea1nh 20 con. B\u1ecdn H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi Thanh, t\u00edn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4 \u01b0\u1edbc tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1.000 ng\u01b0\u1eddi, theo gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf Nam K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p d\u1ee5 d\u1ed7 \u01b0\u1edbc h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi,\u00a0 c\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ecb c\u00f9ng kh\u1ed1n, mu\u1ed1n tr\u1ed1n ra. Nh\u01b0ng gi\u1eb7c gi\u1eef r\u1ea5t k\u1ef9, ch\u01b0a tho\u00e1t ra \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 nguy\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 V\u0129nh nhu\u1ec7 h\u1eefu ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 S\u01a1n T\u1ed1t, \u0111em 50 qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u1ebbn ra th\u00fa, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, theo L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tr\u1eadn thua \u1edf C\u1ea7u \u00fac, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, cho l\u00e0m ngu\u1ef5 \u0111\u00f4 qu\u1ea3n l\u00e3nh, \u0111\u1ec3 \u1edf trong th\u00e0nh, c\u00f2n l\u00ednh th\u00ec chia ra, l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c qu\u1ea3n th\u00fac. Ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p, v\u00ec l\u1ea5y ti\u1ebfng n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh th\u00f4ng b\u00e1o cho nhau, n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00eam l\u1ebbn tr\u1ed1n ra. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u01b0ng cho h\u1ecd \u0111\u1ea7u th\u00fa r\u1ed3i, l\u1ea1i \u0111em l\u00ednh Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 nguy\u00ean ng\u1ea1ch, tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0 l\u0169 gi\u1eb7c nay \u0111\u00e3 th\u1ebf c\u00f9ng, chi\u1ebfm gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, t\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac n\u00e0o hay l\u00fac \u1ea5y. Nh\u01b0ng mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh th\u1eafng m\u00e0 qu\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t m\u00e0 l\u1ef1a th\u1eddi c\u01a1. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh th\u00e0nh g\u1ea5p qu\u00e1, th\u00ec d\u01b0\u1edbi m\u0169i t\u00ean, nh\u1eefng h\u1ea1ng nh\u01b0 l\u0169 B\u1eafc thu\u1eadn, H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, Gia t\u00f4 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh ch\u1ebft s\u1ea1ch c\u0169ng ch\u1eb3ng sao, nh\u01b0ng c\u00f2n nh\u1eefng d\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc tai v\u1ea1 l\u00e2y, v\u00e0 nh\u1eefng bi\u1ec1n binh x\u00f4ng pha \u0111\u00e1nh th\u00e0nh kh\u00f4ng kh\u1ecfi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n. V\u00ec th\u1ebf b\u1ecdn th\u1ea7n c\u00f2n ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y s\u1edbm mang c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ec9 l\u00f2ng vua\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1edf xem s\u1edb t\u00e2u, v\u1eabn bi\u1ebft \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 nh\u01b0 h\u1ed3n c\u00e1 l\u01b0\u1ee3n l\u1edd \u1edf \u0111\u00e1y n\u1ed3i, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y n\u1eefa c\u0169ng s\u1ebd t\u1edbi ch\u1ed7 b\u1ecb gi\u1ebft ! Quan qu\u00e2n \u0111em th\u00e2n m\u00ecnh x\u00fam x\u00edt v\u00e0o nhau \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n ng\u00e0y n\u00e0o th\u00ec l\u00f2ng ta c\u00e0ng th\u00eam lo l\u1eafng ng\u00e0y \u1ea5y, v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eb1m y\u00ean tr\u00ean ch\u0103n g\u1ed1i ng\u00e0y \u1ea5y. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean : tr\u00ean th\u1ec3 theo l\u00f2ng ta, d\u01b0\u1edbi gi\u00fap y\u00ean d\u00e2n ch\u00fang, n\u1ebfu c\u1ea7m c\u1ef1 k\u00e9o d\u00e0i, th\u00ec v\u1eeba l\u00f2ng ta th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c? Hu\u1ed1ng chi, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng l\u0169 \u1edf trong th\u00e0nh, ta hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111i\u1ec1u thu\u1eadn, \u0111i\u1ec1u ngh\u1ecbch, th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng r\u1ed3i, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u1ee3i g\u00ec n\u1eefa ? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 v\u1ee3 con gi\u1eb7c, \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng n\u1ed7i g\u00ec ?<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, n\u00ean ngh\u0129 l\u00e0m cho oai linh truy\u1ec1n xa, ch\u1edb mang l\u00f2ng nh\u00e2n nh\u01b0 \u0111\u00e0n b\u00e0 con tr\u1ebb, m\u00e0 gi\u1eef \u00fd d\u00f9ng d\u1eb1ng. Nay n\u00ean nghi\u00eam t\u00fac tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc : \u0111\u1eafp th\u00eam \u1ee5 \u0111\u1ea5t, b\u1eafn \u0111\u00e1nh v\u00e0o th\u00e0nh, c\u1ed1t sao gi\u1ebft h\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c, s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng to, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0 qu\u00e2n quan bao v\u00e2y b\u1ed1n m\u1eb7t, ban \u0111\u00eam sao kh\u00f4ng nghi\u00eam s\u1ee9c tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u1edf trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, b\u1ecdn ki\u1ebfm g\u1ed7, c\u1eaft c\u1ecf, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ra v\u00e0o d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ? Ph\u00f2ng b\u1ecb nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t l\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nh\u01b0 nguy\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 S\u01a1n T\u1ed1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e3 ch\u1ecbu ch\u1ee9c ngu\u1ef5, nay l\u1ea1i \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, th\u00ec h\u00e3y tha cho t\u1ed9i ch\u1ebft \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb sau n\u00e0y. C\u00f2n S\u01a1n T\u1ed1t v\u00e0 l\u00ednh Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00ec n\u00ean li\u1ec7u t\u00ednh chia cho l\u1ec7 thu\u1ed9c [qu\u00e2n ta] \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt ki\u1ec1m ch\u1ebf qu\u1ea3n th\u00fac\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i vua l\u1ea1i sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ta h\u1eb9n v\u1edbi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1ed9i trong th\u00e1ng 8 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf Nam K\u1ef3. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn ; kh\u00f4ng ng\u1edd nay \u0111\u00e3 ra ngo\u00e0i th\u00e1ng, l\u1ea1i g\u1ea7n h\u01a1n 1 tu\u1ea7n, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin m\u1eebng. Tr\u00f4ng ng\u00f3ng l\u1ea1i c\u00e0ng n\u00f3ng n\u1ea3y tha thi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eeba \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, n\u1ebfu g\u1ea5p \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, v\u00e2n v\u00e2n\u2026 V\u1eabn bi\u1ebft c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu, kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft nhi\u1ec1u. Nh\u01b0ng \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc r\u1eb1ng l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu \u1ea5y kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng \u1edf khi v\u00f4 s\u1ef1 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111em thi th\u1ed1 \u1edf l\u00fac \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201c \u00d4i ! \u0110\u1ea1o l\u00e0m t\u01b0\u1edbng c\u1ed1t l\u1ea5y tr\u00ed, d\u0169ng l\u00e0m \u0111\u1ea7u, ch\u1ee9 c\u00f3 c\u1ea7n ch\u0103m lo \u0111\u1ebfn nh\u00e2n h\u1eadu nhu m\u00ec \u0111\u00e2u ? N\u1ebfu k\u00e9o d\u00e0i cho gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm ch\u1ebft, th\u00ec tr\u0103m h\u1ecd kh\u00f4ng y\u00ean \u1edf, qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb nh\u1ecdc nh\u1eb1n, th\u1ebf l\u00e0 b\u1ea5t nh\u00e2n m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u00f4n n\u1eefa !<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, nh\u01b0 : \u0111\u1eb7t li\u1ec1n s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, b\u1eafn ph\u00e1 c\u1eeda th\u00e0nh, v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00eam, ch\u1ea5t l\u1eeda \u0111\u1ed1t c\u00e1c c\u00e1nh c\u1eeda, v\u00e0 n\u00e9m ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u00e1nh ph\u00e1 trong th\u00e0nh. Gi\u1eb7c d\u1eabu \u0111\u00e0o h\u1ea7m m\u00e0 n\u1ea5p, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u1ea9n m\u00ecnh ! Nh\u1eefng l\u1eddi ta \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1ee5 b\u1ea3o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh ch\u01b0a ? N\u1ebfu cho l\u1eddi ta n\u00f3i l\u00e0 v\u00f4 \u00edch ; \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng l\u00e0m, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean t\u00e2u l\u1ea1i, sao c\u1ee9 im \u0111i ?<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, ngo\u00e0i c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u1ea5y ra, n\u00ean l\u00e9n \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, c\u00f3 th\u1ec3 v\u00e0o su\u1ed1t trong th\u00e0nh, ho\u1eb7c nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng tay d\u0169ng s\u0129, l\u00e9n kho\u00e9t ho\u1eafm ch\u00e2n th\u00e0nh s\u00e2u \u0111\u1ed9 3, 4 th\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y v\u00e1n g\u1ed7 \u0111\u1ee1, d\u01b0\u1edbi ch\u1ed1ng b\u1eb1ng c\u1ed9t, nh\u00e9t \u0111\u1ea7y v\u00e0o v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u0103m c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang. Ch\u00e2m l\u1eeda v\u00e0o ng\u00f2i s\u1ee3i d\u00e2y c\u00f3 thu\u1ed1c th\u1ea3 v\u00e0o, th\u00ec th\u00e0nh v\u1ee1 ra, \u0111\u1ea5t bay tung, quan qu\u00e2n hu\u01a1 g\u01b0\u01a1m, s\u1ea5n v\u00e0o. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ea7n l\u00e0m. Sao kh\u00f4ng b\u00ed m\u1eadt b\u00e0n t\u00ednh v\u1edbi nhau m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng l\u1ea1 ? Hu\u1ed1ng chi trong chuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh n\u00e0y, t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh s\u0129 c\u00f3 nhi\u1ec1u, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng m\u1ed9t ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0y m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc l\u1ea1 \u0111\u1ec3 h\u1ea1 th\u00e0nh ru ! Sao kh\u00f4ng h\u1ecfi han cho r\u1ed9ng, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u00e0y m\u01b0u l\u1eadp ch\u01b0\u1edbc l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh \u1ea5y th\u00ec li\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ho\u1eb7c h\u1ecdp nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m l\u1ea1i, nh\u00e2n ban \u0111\u00eam x\u00f4ng l\u00ean th\u00e0nh, qu\u00e2n quan theo sau ti\u1ebfn v\u00e0o, th\u00ec c\u0169ng th\u01b0\u1edfng 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u1ed1t sao ai l\u1ea5y t\u1ef1 m\u00ecnh thi th\u1ed1, \u0111\u1ec3 s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1edb n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 ng\u1ea7m ng\u1eadp k\u00e9o d\u00e0i. C\u00f2n m\u1ed9t ng\u00e0y ch\u01b0a di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, th\u00ec ta c\u00f2n m\u1ed9t ng\u00e0y \u0103n u\u1ed1ng kh\u00f4ng ngon ! V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u1ee3 r\u1eb1ng l\u00e2u ng\u00e0y qu\u00e2n l\u00ednh sinh l\u00f2ng tr\u1ec5 tr\u00e0ng, \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c nh\u00e2n ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn ra, ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u1ea1i x\u1ea3y ra s\u1ef1 bi\u1ebfn kh\u00e1c, th\u00ec c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd \u0111\u1ed5 \u0111i h\u1ebft, m\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ?<\/p>\n<p>\u201cTa \u0111\u00e3 b\u1ea3o \u0111i b\u1ea3o l\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u00e0i b\u1ed1n l\u1ea7n, n\u00f3i nhi\u1ec1u c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea9n tu\u00e2n theo, ch\u1edb xao l\u00e3ng !\u201d<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho l\u0169 H\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea3nh t\u1ea5t ty Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u00e0m v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Th\u00e2n 5 ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, n\u00e9m ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1ed5 gi\u1eb7c. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111i thuy\u1ec1n Tu\u1ea7n h\u1ea3i Nh\u1ea5t hi\u1ec7u ch\u1edf thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n (ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i h\u01a1n 700 qu\u1ea3, t\u00e1n \u0111\u1ea1n 1.000 c\u00e2n, thu\u1ed1c s\u00fang 30.000 c\u00e2n) \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cHai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn Tho\u1ea1i long v\u00e0 An d\u01b0\u01a1ng, n\u0103m ngo\u00e1i ph\u00e1i \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u1eeba r\u1ed3i m\u1edbi v\u1ec1, l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Nam K\u1ef3, h\u1eb1ng n\u0103m sai ph\u00e1i m\u00e3i, t\u01b0\u1edfng c\u00e1c v\u1eadt ki\u1ec7n ph\u1ee5 t\u00f9ng v\u00e0o thuy\u1ec1n nh\u01b0 bu\u1ed3m, d\u00e2y d\u1ea7u v\u00e0 th\u1eebng k\u00e9o, kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u01b0 h\u1ecfng. Nay \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i b\u1ed9 binh \u0111\u00e3 th\u1ea5y nhi\u1ec1u r\u1ed3i, c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n : s\u1ee9c ngay cho bi\u1ec1n binh nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc ng\u1ed3i \u1edf hai thuy\u1ec1n \u1ea5y, tr\u00edch l\u1ea5y hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 v\u00e0 thuy\u1ec1n l\u00ea, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi Th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 60 ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, chia ra m\u00e0 ng\u1ed3i thuy\u1ec1n, \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 Kinh. N\u1ebfu thu\u1eadn gi\u00f3 \u0111\u1ebfn Kinh ho\u1eb7c t\u1ea5n s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng th\u00ec t\u1ed1t. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng kh\u00f4ng thu\u1eadn bu\u1ed3m xu\u00f4i gi\u00f3, th\u00ec \u0111i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ch\u1ed7 nh\u01b0 lo\u1ea1i c\u1eeda bi\u1ec3n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1eadu l\u1ea1i, tu\u1ef3 ti\u1ec7n tu b\u1ed5, cho \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i sai ph\u00e1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u1eefng bi\u1ec1n binh nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc ng\u1ed3i \u1edf 2 thuy\u1ec1n l\u1edbn \u1ea5y \u0111\u00f3ng \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o v\u1eabn c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. Ngo\u00e0i ra Th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 C\u1ea9m y, chu\u1ea9n cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 v\u1ec1 Kinh, tr\u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1ed5 oai Trung v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh U\u1ea9n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>U\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u1ed1m ch\u1ebft, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb l\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 H\u1ed5 oai trung. Ra l\u1ec7nh cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 binh l\u01b0u th\u00fa \u1edf \u0111\u1ea5y. Chu\u1ea9n cho Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n t\u1ee9c th\u00ec chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 \u1edf t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Cho Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t \u1edf trong t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 v\u00e2ng l\u1ec7nh ch\u1ea9n c\u1ea5p h\u1eadu cho m\u1ed9t l\u1ea7n r\u1ed3i, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7y y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c ; v\u1eady xin h\u1eb1ng ng\u00e0y n\u1ea5u c\u01a1m \u0111\u1ec3 ch\u1ea9n c\u1ea5p cho\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang 500 t\u00ean t\u1eeb ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean l\u1ea5n chi\u1ebfm \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n H\u00e0 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu d\u0169ng l\u00e0 L\u00e2m Uy \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 xin : \u201c\u0110\u1ee3i \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho t\u1edbi t\u1ec9nh, t\u1ee9c th\u00ec \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau l\u1ebb t\u1ebb. Nay b\u1ecdn l\u1edbn ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh thua, ch\u1eafc ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y l\u0169 \u1ea5y s\u1ebd b\u1ecb d\u1eb9p tan ngay. N\u1ebfu nh\u1eefng b\u1ed9 bi\u1ec1n ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u00f4i, nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, ch\u00ednh ng\u01b0\u01a1i t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i, th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n y l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 xin\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ph\u1ec9 l\u1ea5n b\u1ee9c Cao B\u1eb1ng, \u0111\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh r\u1ed3i ! Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u01a1ng nguy c\u1ea5p. T\u1ec9nh th\u1ea7n t\u1ec9nh \u1ea5y t\u01b0 xin v\u00e1t th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, th\u1ea7n \u0111\u00e3 k\u00edp t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean g\u1ea7n \u0111\u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. V\u00e2ng xin g\u1ea5p ph\u00e1i 1, 2 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn nhanh ti\u1ebfp \u1ee9ng, \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho kh\u1ecfi x\u1ea3y bi\u1ebfn c\u1ed1 g\u00ec kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a Cao B\u1eb1ng, b\u00e1o r\u1eb1ng vi\u1ec7n binh L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ee7 nh\u1edd \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Nay t\u1eadp t\u00e2u c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng Cao B\u1eb1ng t\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c k\u00edp, l\u1ea1i xin qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n. Th\u1ebf th\u00ec l\u1eddi t\u00e2u v\u00e0 l\u1eddi t\u01b0 \u0111\u1ec1u l\u1edd m\u1edd, kh\u00f4ng c\u00f3 chu\u1ea9n \u0111\u00edch g\u00ec c\u1ea3. Ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng kh\u00f4ng hay d\u00f2 x\u00e9t cho x\u00e1c th\u1ef1c, ch\u1ec9 m\u1ed9t lo\u1ea1t cu\u1ed1ng qu\u00fdt hoang mang, u\u1ed5ng c\u00f4ng ch\u1ea1y tr\u1ea1m nh\u1ecdc nh\u1eb1n, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ch\u00e1n ! \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ph\u00e1i bi\u1ec1n binh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u1ed3i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, l\u0169 gi\u1eb7c Cao B\u1eb1ng n\u1ed5i l\u00ean, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, quan vi\u00ean v\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n m\u1ed9t t\u1ec9nh, v\u00ec l\u00f2ng nh\u00fat nh\u00e1t, lu\u1ed1ng s\u1ee3 h\u00e3o huy\u1ec1n. Ng\u01b0\u01a1i kh\u00e1 \u0111em ngay \u1ea5n tri\u1ec7n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 giao cho \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh ho\u1eb7c Qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u00f4ng coi h\u1ed9, \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u00f2n ch\u00ednh ng\u01b0\u01a1i th\u00ec g\u1ea5p \u0111i \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3 lu\u00f4n v\u1edbi qu\u00e2n l\u00ednh hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf Cao B\u1eb1ng, h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1ea5y, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ea1i t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u00fat v\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n nh\u00e0 vua n\u1eefa. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c kia c\u00f2n lan r\u1ed9ng ra, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111\u00f3, s\u1edb t\u00e2u xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c c\u1ee7a Quy\u1ec1n li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean. Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 cho ng\u01b0\u01a1i th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nay \u0111\u00e3 ti\u1ebfn \u0111i r\u1ed3i, ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t, c\u1ea7n n\u00ean thi th\u1ed1 m\u01b0u l\u1edbn, \u0111em b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00e1nh gi\u1ebft m\u1ed9t phen th\u1eadt n\u1eb7ng, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m, l\u00e0m cho ra \u00e1n. \u1ea5y l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i m\u1ed9t \u0111\u1eb1ng l\u00e0m m\u1ed9t n\u1ebbo\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh Tr\u1ea7n V\u0103n Duy \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 M\u1edbi t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean b\u1ecb thua, qu\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec3 m\u1ea5t s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 m\u1ed9t th\u1edbt voi chi\u1ebfn, ph\u1ea3i r\u00fat \u0111\u00f3ng \u1edf Ch\u1ee3 \u0110\u00f4.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn l\u00ean, v\u1eeba \u0111\u1ebfn x\u00e3 Quan Tri\u1ec1u (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng), \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c phi \u0111\u1ec7 t\u1edd t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cCh\u1ee3 M\u1edbi l\u00e0 n\u01a1i c\u1ed5 h\u1ecdng xung y\u1ebfu, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u qu\u00e2n, voi, s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. Nay \u0111\u1ed3n \u1ea5y th\u1ea5t th\u1ee7, th\u1ea7n xin ch\u1ecbu t\u1ed9i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch V\u00e2n, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng d\u1eabu nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 qu\u00e2n qu\u1ea7n t\u1ee5 \u00f4 h\u1ee3p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u00e2n ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i linh tinh, \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ee5 b\u1ea3o t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng l\u1ea1i, xem ch\u1ed7 n\u00e0o hi\u1ec3m y\u1ebfu, ra qu\u00e2n k\u1ef3 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfn th\u1eafng gi\u1eb7c, d\u1eb9p cho s\u1edbm y\u00ean. Kh\u00f4ng ng\u1edd ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho th\u1ed1ng l\u0129nh bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u1ee1 l\u00e0ng, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 thao l\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, n\u00ean n\u1ed7i b\u1ecb thua ! V\u1eady chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn cho \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n Duy coi m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n l\u00ednh, voi, s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea1nh d\u1ea1n ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u1ec9 toan l\u00f9i b\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn gi\u1eb7c r\u00f4ng r\u1ee1 ngang ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n l\u00ednh, s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u, th\u1eadm ch\u00ed con voi chi\u1ebfn c\u0169ng b\u1ecb ph\u1ec9 t\u01b0\u1edbc m\u1ea5t. T\u1ed9i \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh, nh\u01b0ng v\u1eabn cho \u1edf trong qu\u00e2n \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y : Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n th\u1eafng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1u, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 L\u1ea1c d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Luy\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn cho \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, b\u1ecdn l\u1edbn ngh\u1ecbch V\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 \u00f4m \u0111\u1ea7u ch\u1ea1y tr\u1ed1n nh\u01b0 chu\u1ed9t, kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ngh\u1ec1 g\u00ec, th\u00ec tin r\u1eb1ng m\u1ed9t b\u1ecdn \u1edf trong \u0111\u1ea3ng n\u00f3 ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh c\u0169ng s\u1ebd t\u1ef1 tan v\u1ee1, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang l\u1ea1i c\u00f2n hung h\u0103ng nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00f4 t\u00e0i qu\u00e1 l\u1eafm, m\u00e0 l\u0169 L\u00e3nh binh, Qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00e8n nh\u00e1t, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i bi\u1ec1n binh ch\u1ec9 s\u1ee3 gi\u1eb7c, kh\u00f4ng s\u1ee3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean m\u1edbi b\u1ecb thua nh\u01b0 th\u1ebf !<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ta \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh, c\u00f3 sinh l\u1ef1c c\u1ee7a t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh ti\u1ebfn ra h\u1ed9i ti\u1ec5u, hi\u1ec7n nay ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1ef1 h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam l\u00ean, ch\u1ea5n ch\u1ec9nh h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n l\u00ednh, tu\u1ef3 th\u1eddi c\u01a1, li\u1ec7u c\u00e1ch chi\u1ebfn th\u1eafng, b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111i. T\u1eeb L\u00e3nh binh \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i khi ra tr\u1eadn, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t l\u00f9i b\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n cho t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em rao \u1edf trong qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c tr\u00edch l\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u1edf Nh\u1ea5t v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 l\u00ednh \u0111ang t\u00f2ng chinh \u1ea5y \u0111i mau \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n sai ph\u00e1i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5.<\/p>\n<p>Cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, th\u0103ng th\u1ef1 L\u00e3nh binh t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. Ra l\u1ec7nh cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i mau \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CVI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh V\u0129nh Long Do\u00e3n U\u1ea9n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, nguy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn th\u1ee7 s\u1edf Y\u00ean Th\u00e1i, th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf \u0111\u00f3 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n S\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng d\u00e2n trong h\u1ea1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0a cho \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u00f4ng, nh\u1eadn ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 500 quan. Hi\u1ec7n nay ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft. V\u1eady xin tr\u1ecb t\u1ed9i cho ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam ch\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean, ch\u00ednh m\u00ecnh tr\u00f4ng coi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hay ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb thua xi\u1ec3ng li\u1ec3ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng hay chi\u00eau t\u1eadp qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng, \u0111\u1ec3 toan t\u00ednh vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c, \u00f4m \u0111\u1ea7u ch\u1ea1y tr\u1ed1n nh\u01b0 chu\u1ed9t, th\u1ef1c th\u1eeba \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft. Nh\u01b0ng, Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0 quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n S\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean kh\u00f4ng \u0111em gi\u1ea3i n\u1ed9p cho quan, l\u1ea1i \u0111\u01b0a cho gi\u1eb7c, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. V\u1eady x\u1eed t\u1eed S\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u00ean b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec, r\u1ed3i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u xin : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u1edf 2 t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh can \u00e1n m\u00e0 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, kh\u00f4ng k\u1ec3 ph\u1ea1m \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n hay m\u1edbi ph\u1ea1m, n\u1ebfu l\u00e0 ph\u1ea1m ch\u00ednh y\u1ebfu th\u1ee9 y\u1ebfu c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m ch\u00ednh y\u1ebfu th\u1ee9 y\u1ebfu c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u1ea7u s\u1ecf c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf c\u01b0\u1edbp m\u00e0 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn, ho\u1eb7c t\u1ed1 c\u00e1o hay ch\u1ec9 d\u1eabn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111em h\u1ebft kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khoan mi\u1ec5n. Nh\u1eefng t\u00f2ng ph\u1ea1m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf, ho\u1eb7c t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tha t\u1ed9i, l\u1ea1i chi\u1ebfu theo lu\u1eadt, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p th\u00eam cho. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00f2ng ph\u1ea1m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n t\u1ea1p ph\u1ea1m v\u00e0 \u00e1n m\u1ea1ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ed1 \u00fd h\u1ea1 th\u1ee7, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho ra th\u00fa th\u00ec tha, giao h\u1ed3i d\u00e2n qu\u1ea3n th\u00fac. H\u1ea1n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y k\u1ec3 t\u1eeb th\u00e1ng n\u00e0y \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0 h\u1ebft\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Ch\u00edn huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y (Ph\u00f9 Ninh, Minh Ngh\u0129a, Th\u1ea1ch Th\u1ea5t, B\u1ea5t B\u1ea1t, H\u1ea1 Ba ((1) Sau \u0111\u1ed5i H\u1ea1 Ho\u00e0 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ph\u00fa Th\u1ecd. Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00ec ki\u00eang hu\u00fd ch\u1eef Hoa, n\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 Ba (H\u1ea1 Ba).1), Ba Kh\u00ea ((2) Sau \u0111\u1ed5i C\u1ea9m Kh\u00ea thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ph\u00fa Th\u1ecd. Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng v\u00ec ki\u00eang hu\u00fd ch\u1eef Hoa, n\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 Ba (Ba Kh\u00ea).2), Thanh Ba, Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecd, M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng) tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n gian nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1ea1i. Vua chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh th\u1ea7n chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng : h\u1ea1ng thi\u1ec7t h\u1ea1i nh\u1ea5t th\u00ec mi\u1ec5n h\u1ebft ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu\u1ebf ch\u00ednh cung v\u1ee5 h\u1ea1 n\u0103m nay ; h\u1ea1ng thi\u1ec7t h\u1ea1i h\u01a1i n\u1eb7ng th\u00ec gi\u1ea3m n\u0103m ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi (5\/10), h\u1ea1ng h\u01a1i nh\u1eb9 th\u00ec cho ho\u00e3n. Thu\u1ebf n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho tri\u1ec3n h\u1ea1n c\u1ea3.<\/p>\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Tuy\u1ec3n phong Ti\u1ec1n v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch; H\u1ed3 Vi\u1ebft \u00c2n l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Tuy\u1ec3n phong T\u1ea3 v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u1ec7 binh l\u01b0u th\u00fa \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>R\u00fat v\u1ec1 c\u00e1c qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : \u201cTh\u1eddi ti\u1ebft sang thu \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u00ecnh th\u1ebf thuy\u1ec1n qu\u00e2n tu\u1ea7n bi\u1ec3n kh\u00f4ng \u1edf l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 c\u0169ng l\u00e1nh xa r\u1ed3i, n\u00ean cho r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho C\u1ea5m binh l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i, \u0111em thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111\u00e3 l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc, r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169.<\/p>\n<p>S\u1ed1 ng\u1ea1ch voi chi\u1ebfn \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u thi\u1ebfu. S\u1eafc sai b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn 20 con voi chi\u1ebfn \u1edf Kinh gi\u1ea3i \u0111i giao cho H\u00e0 T\u0129nh 1 con, Ngh\u1ec7 An 6 con, Thanh Ba v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 con, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 4 con, B\u1eafc Ninh 5 con. C\u00f2n 11 con voi c\u00e1i th\u00ec gi\u1ea3i giao : H\u00e0 N\u1ed9i 2 con, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 1 con.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh d\u1ef1ng V\u0103n mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u1ea1ch vi\u00ean ch\u1ee7 th\u1ee7 \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi, B\u00e1t C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 8 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c nha thu\u1ed9c B\u1ed9, T\u1ef1, Vi\u1ec7n, sung b\u1ed5 v\u00e0o (Ba b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u1ec5, H\u00ecnh : Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ed9 binh : Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 2 ng\u01b0\u1eddi. Ba t\u1ef1 : Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Quang l\u1ed9c, \u0110\u1ea1i l\u00fd : B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t : B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 40 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, T\u00e0o ch\u00ednh, Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh sung b\u1ed5 (Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m 2 ng\u01b0\u1eddi, T\u00e0o ch\u00ednh 4 ng\u01b0\u1eddi, Th\u1eeba Thi\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u 6 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u 5 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Nam 7 ng\u01b0\u1eddi). T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u c\u1ee9 3 n\u0103m l\u00e0m 1 kh\u00f3a, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 16 (1835) th\u00ec m\u00e3n kho\u00e1. M\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u00e3n kho\u00e1, th\u00ec c\u00e1c nha, c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay \u0111\u1ed5i. \u0110\u1ee3i vi\u1ec7c x\u00e9t r\u00f5 k\u1ebb giao, ng\u01b0\u1eddi thay xong r\u1ed3i, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u00e3n kho\u00e1 \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 sai tr\u00e1i thi\u1ebfu th\u1ed1n g\u00ec th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, do thu\u1ed9c nha, thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u0169 b\u1ed5 thu h\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, th\u00ec chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, t\u00e2u xin \u0111em l\u00e0m ngo\u00e0i ng\u1ea1ch, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi can l\u1ed7i b\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed, nh\u01b0ng vi\u1ec7c l\u00e0m \u1ea5y l\u00e0 do s\u01a1 su\u1ea5t, l\u1ea7m l\u1eabn, c\u0169ng cho \u0111\u1ec1u v\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i b\u1ed5.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, trong kho\u00e1, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n b\u1ed5, th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u00e3n kh\u00f3a c\u0169ng cho thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ba n\u0103m th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Ho\u00e0ng \u0110\u1ed3ng, ch\u00e2u Tho\u00e1t L\u00e3ng, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Ho\u00e0ng Th\u1ecb Tr\u00fac 19 tu\u1ed5i c\u00f3 s\u1eafc \u0111\u1eb9p, th\u1ed5 ty Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ed1ng mu\u1ed1n d\u00e2m \u00f4, Th\u1ecb Tr\u00fac kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecb Th\u1ed1ng gi\u1ebft ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00e0i, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung, Tham hi\u1ec7p D\u01b0\u01a1ng Tam, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a th\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ea1m nh\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u1ecfang (ch\u00e1u h\u1ecd \u0110\u00ecnh Th\u1ed1ng) b\u1ecf qua vi\u1ec7c \u1ea5y, kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi. Th\u1ecb Tr\u00fac ph\u1ea3i ng\u1eadm oan 5 n\u0103m, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi ph\u00e1t hi\u1ec7n ra : \u0110\u00e0o \u0110\u1ee9c Lung v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam v\u00ec c\u00f3 \u00fd tha ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u01b0u ((1) L\u01b0u : t\u1ed9i ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y.1) ; Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00e0i \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i, ph\u00e1i v\u00e0o Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec3 tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y xong vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, xem c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec hay kh\u00f4ng, s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. T\u00ean hung ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ed1ng ph\u1ea3i tr\u1ea3m quy\u1ebft. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u1ecfang tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ea7u c\u1ea1nh g\u1eedi g\u1eafp, b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3 ((2) \u0110\u1ed3 : t\u1ed9i ph\u1ea3i giam \u1edf nh\u00e0 t\u00f9 v\u00e0 ph\u1ea3i ph\u1ee5c d\u1ecbch c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c.2).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng Th\u1ecb Tr\u00fac l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ed gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c trinh ti\u1ebft trong s\u1ea1ch \u0111\u00e1ng khen, ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu theo l\u1ec7, ban cho t\u1ea5m bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 An \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c v\u1ec1 thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay v\u00e0 thu\u1ebf n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng l\u1ea1i hi\u1ec7n nay c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. T\u1ef1u trung c\u00f3 b\u1ecdn t\u1ed5ng d\u1ecbch ((3) T\u1ed5ng d\u1ecbch : ch\u1ec9 b\u1ecdn Cai t\u1ed5ng v\u00e0 Ph\u00f3 t\u1ed5ng.3) hay l\u1ea1i t\u01b0 ((4) L\u1ea1i t\u01b0 : ch\u1ec9 b\u1ecdn nha l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n\u2026.4), c\u1ed1 \u00fd l\u01b0\u01a1n kh\u01b0\u01a1n l\u00f2ng th\u00f2ng \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ; ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o, t\u1ed5ng m\u1ee5c, ng\u1ea7m m\u01b0u gi\u1eef l\u1ea1i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111em n\u1ed9p, h\u00e1 n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i xin ho\u00e3n ? Duy l\u00faa v\u1ee5 m\u00f9a n\u0103m nay, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec b\u1ecb l\u1ee5t, s\u1ee3 kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a t\u1ea5t c\u1ea3. N\u1ebfu thu thu\u1ebf c\u1ea3 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u1ed5 v\u1ec1 ch\u1ea1y v\u1ea1y. V\u1eady xin ph\u00e0m c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n trong s\u1ed5 \u0111inh c\u00f3 th\u01b0 l\u1ea1i 2 ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng l\u1ea1i d\u1ecbch Cai ph\u00f3 t\u1ed5ng, thu\u1ed9c l\u1ec7, \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng x\u00e3 th\u00f4n tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng t\u1eebng n\u1ed9p bao gi\u1edd, \u0111\u1ec1u k\u1ec3 t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay, nghi\u00eam ng\u1eb7t thu cho b\u1eb1ng \u0111\u1ee7. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 n\u1ed9p m\u00e0 c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec chia thu l\u00e0m 3 n\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i. Ra l\u1ec7nh cho x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ecb Th\u1ee7y tai, n\u1eb7ng th\u00ec tri\u1ec3n h\u1ea1n cho 3 n\u0103m, nh\u1eb9 th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1, m\u00f9a \u0111\u00f4ng sang n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u1ea3.<\/p>\n<p>Con V\u1ecdng c\u00e1c Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i, d\u00e2ng m\u1ed9t t\u1eadp bi\u00ean ch\u00e9p c\u00e1c vi\u1ec7c c\u0169. Vua sai S\u1eed qu\u00e1n xem x\u00e9t, l\u1eb7t l\u01b0\u1ee3m v\u00e0 ch\u00e9p v\u00e0o s\u00e1ch. Th\u01b0\u1edfng cho Th\u00e1i m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o sa v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 g\u1ea1o k\u00e9m. Chu\u1ea9n cho Kinh binh v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u1ea5y, chi\u1ebft \u0111i 1 n\u1eeda c\u1ea5p cho b\u1eb1ng th\u00f3c.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho kho V\u0169 kh\u1ed1 th\u1eed \u0111\u00fac 10.000 quan ti\u1ec1n \u201cMinh M\u1ec7nh th\u00f4ng b\u1ea3o\u201d b\u1eb1ng k\u1ebdm. Khi \u0111\u00fac xong, t\u1ee9c th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00e3 d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3 m\u00e0 li\u1ec7t k\u00ea, d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 k\u00ea c\u1ee9u v\u00e0 ki\u1ec3m l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Cho T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Trinh d\u00f2ng d\u00f5i Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n, Lu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m th\u1ee9 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang : ng\u1ee5y x\u01b0ng Tuy\u00ean ngh\u0129a \u0111\u1ea1o Ti\u1ec5u b\u1ed9 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u1ee5y x\u01b0ng L\u00f4i H\u00e0 T\u1ea3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean t\u1eadp h\u1ecdp h\u01a1n 2.000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ed3n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng \u1edf Thu ch\u00e2u (gi\u00e1p gi\u1edbi huy\u1ec7n T\u00e2y Quan, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y). Tr\u01b0\u1edbc kia, ngh\u1ecbch V\u00e2n m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u00fap t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang, giao cho l\u0169 t\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n binh S\u01a1n T\u00e2y. Khi V\u00e2n \u0111\u00e3 thua r\u1ed3i, b\u1ecdn Ch\u01b0\u01a1ng v\u1eabn ch\u01b0a bi\u1ebft, cho n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, qu\u1ea5y r\u1ed1i th\u00eam.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n c\u00f9ng Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu ch\u1ea5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Du v\u00e0 Tri ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u00e0nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u01a1n 1.000 l\u00ednh, d\u00f5ng, 2 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, chia \u0111\u01b0\u1eddng ra \u0111\u00e1nh gi\u00e1p l\u1ea1i, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf r\u1eebng x\u00e3 Ho\u00e0ng Loan, c\u1ea3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbch : ch\u00e9m \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u kh\u00ed gi\u1edbi. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y ch\u1ed1n v\u1ec1 ph\u00eda ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c \u0111em tin \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang c\u00f3 5 ch\u00e2u, 1 huy\u1ec7n, th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c nh\u01b0 Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh, Ma Do\u00e3n Cao \u1edf ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c ; Ma Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga, Ma T\u01b0\u1eddng Th\u01b0\u1eddng \u1edf ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean ; L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean \u1edf ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean ; Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, H\u00e0 \u0110\u1ee9c Th\u00e1i, Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng, \u1edf ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man ; h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, theo gi\u1eb7c, ch\u1ecbu quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c cho n\u00ean v\u00e2y c\u00e1nh gi\u1eb7c nhi\u1ec1u t\u1edbi 5, 6 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c, duy c\u00f3 : th\u00ed sai Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c L\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Thi\u00eam \u1edf huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean ; Th\u1ed5 tri ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tuy\u1ec3n, Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Khoan \u1edf Thu ch\u00e2u m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 nay l\u0169 gi\u1eb7c \u0111ang b\u1ecb d\u1ed3n d\u1eadp tan v\u1ee1, \u0111\u00e1ng n\u00ean th\u1eeba th\u1eafng, \u0111u\u1ed5i ri\u1ebft, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai nhi\u1ec1u ng\u1ea3, c\u00e1ch tr\u1edf s\u00f4ng ng\u00f2i, \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi theo h\u00fat do th\u00e1m, th\u00ec ra gi\u1eb7c lu\u00f4n m\u1ea5y \u0111\u00eam xa \u0111\u00e3 ch\u1ea1y r\u1ed3i. \u0110\u1ea1i binh d\u00f9 c\u00f3 \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111u\u1ed5i ri\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi, t\u1eeb t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 V\u00e2n Trung, ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn 14, 15 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n nhu, kh\u00f4ng ti\u1ec7n v\u1eadn \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, m\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y c\u0169ng r\u1ea5t ch\u1eadm ch\u1ea1p kh\u00f3 kh\u0103n. V\u1eady xin t\u1ea1m \u0111\u00ecnh l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y cho qu\u00e2n ngh\u1ec9 \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c. V\u00e0 ph\u00e1i qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec c\u00f9ng nhau b\u00e0n b\u1ea1c chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u00e1nh tan t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf ph\u1ed1 V\u00e2n Trung, r\u1ed3i \u0111\u00e1nh r\u1ea5t d\u1eef v\u00e0o c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man, V\u1ecb Xuy\u00ean v\u00e0 L\u1ee5c Y\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u0169 gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, r\u00f4ng c\u00e0n d\u1eef t\u1ee3n. \u0110\u1ea1i binh v\u1eeba \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn l\u1edbn c\u1ee7a t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n ; nay ph\u00e1i ra m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ph\u1ee5 thu\u1ed9c l\u1ea1i hay h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n r\u1edbt l\u1ea1i \u1edf Thu ch\u00e2u. Quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n tr\u00fang kh\u1edbp. V\u1eady th\u00ec, tr\u01b0\u1edbc kia d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 t\u00ean c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u00f3 ghi b\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t g\u00ec, nay cho khai ph\u1ee5c h\u1ebft c\u1ea3. Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Du, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u00e0nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Nh\u1eefng l\u00ednh d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cNay, qu\u00e2n quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i lu\u00f4n, l\u0169 gi\u1eb7c s\u1ee3 b\u00f3ng ph\u1ea3i ch\u1ea1y tan. Nh\u01b0ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf, c\u00f2n ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u1ee9c th\u00ec n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00e0 th\u1eafng n\u00e0y, ti\u1ebfn qu\u00e2n mau ch\u00f3ng, \u0111\u00e1nh th\u1eafng v\u00e0o t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf ph\u1ed1 V\u00e2n Trung, b\u1eaft ch\u00e9m t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh l\u00e0m cho ra \u00e1n m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. Ta th\u1ec3 n\u00e0o c\u0169ng h\u1eadu th\u01b0\u1edfng to h\u01a1n, ra \u01a1n kh\u00f4ng ti\u1ebfc.<\/p>\n<p>\u201cB\u1ecdn L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tuy\u1ec3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, L\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Thi\u00eam, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Khoan tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, l\u1ea1i bi\u1ebft \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ed5 d\u00f5ng, \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1eady L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tuy\u1ec3n gia th\u01b0\u1edfng cho h\u00e0m Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u t\u1ee9c th\u00ec th\u1ef1c th\u1ee5 Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, l\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng h\u00e0m Th\u1ed5 tri ph\u1ee7 ; L\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Thi\u00eam v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Khoan \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho l\u00e0m Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba. Khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd do t\u1ec9nh x\u00e9t b\u1ed5.<\/p>\n<p>Cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ti\u1ec5u b\u1ed9 Tuy\u00ean Quang th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u00e2n v\u1ee5, c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ti\u1ec5u b\u1ed9 qu\u00e2n v\u1ee5 ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5.<\/p>\n<p>Vua sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tr\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, th\u1ed5 ty n\u1ed5i lo\u1ea1n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ecfi ngh\u1ec1 b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 chung \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf r\u1eebng n\u00fai r\u00ecnh ch\u1ed7 h\u1edf b\u1eafn ra, n\u1ebfu \u1edf \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c,v\u1eady kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo. Nh\u01b0ng ch\u00fang quen t\u00ednh man r\u1ee3 kh\u00f3 d\u1ea1y ; ph\u1ea3i n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u01b0\u1edbc t\u1ed1t v\u1ec1 sau. Nay c\u00e1c ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, V\u1ecb Xuy\u00ean, L\u1ee5c Y\u00ean v\u00e0 \u0110\u1ea1i Man l\u00e0m c\u00e0n, kh\u00f4ng theo ph\u00e9p t\u1eafc, l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 t\u1eebng ch\u1ea1y tan tr\u1ed1n l\u1ea9n, n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac uy th\u1ebf qu\u00e2n ta l\u1eebng l\u1eaby th\u1ebf n\u00e0y, h\u1ec5 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 n\u00e0o, t\u1ee9c th\u00ec truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ea1c theo gi\u1eb7c, nay mu\u1ed1n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng sinh s\u1ed1ng, gi\u1eef to\u00e0n v\u1eb9n cho b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 c\u1ea3 nh\u00e0 th\u00ec \u0111em h\u1ebft s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ebfn n\u1ed9p \u1edf c\u1eeda qu\u00e2n, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u tha v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng cho l\u1ea1i l\u00e0m s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang n\u1eefa. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft. N\u1ebfu c\u1ed1 \u00fd c\u1ea5t gi\u1ea5u s\u00fang \u0111i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u1ebft d\u1eef d\u1ed9i \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 c\u1eeda, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng n\u00e0o. T\u1ea5t nhi\u00ean ch\u00fang s\u1ebd s\u1ee3 h\u00e3i uy th\u1ebf qu\u00e2n ta, kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng ra th\u00fa v\u00e0 \u0111em s\u00fang \u0111\u1ebfn n\u1ed9p \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi s\u1ef1 nguy c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. V\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 v\u1ec1, t\u1eeb t\u1eeb s\u1eeda ch\u1eefa, khuy\u00ean ch\u00fang b\u00e1n dao mua ngh\u00e9. C\u1ee9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m d\u1ea7n, khi\u1ebfn ch\u00fang ng\u00e0y m\u1ed9t t\u1eadp nhi\u1ec5m th\u00f3i Kinh, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef cho kh\u1ecfi lo v\u1ec1 sau. N\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1eeda ch\u1eefa m\u1ed9t phen ngay \u0111i, th\u00ec sau khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean r\u1ed3i t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u00eam ph\u00ed th\u00ec gi\u1edd \u0111\u1ec3 x\u1eed tr\u00ed m\u1ed9t c\u00e1ch to chuy\u1ec7n. L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i kh\u00e9o t\u00ednh \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ed3n \u0110\u00f4ng Qu\u00f4ng t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tr\u1ea5n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n l\u1ea1i ph\u00e1i L\u00e3nh binh B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi h\u1ed9i v\u1edbi bi\u1ec1n binh m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i c\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. R\u1ed3i Tu\u1ea5n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 cu\u1ed9c xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng l\u1ebb t\u1ebb. Nay nghe bi\u1ebft \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, quan qu\u00e2n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, b\u1ecdn l\u1edbn c\u1ee7a ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n ra b\u1ed1n ng\u1ea3, ch\u1eafc ch\u00fang c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1, d\u00f9 ta ch\u1eb3ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh. C\u00e1c v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i ti\u1ec5u \u0111\u00f3, n\u1ebfu s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean ngay \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u00f4i, b\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00ec ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u00e2n ch\u00ednh m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u0129nh l\u1ea5y l\u00ednh v\u00e0 voi, v\u00e0 h\u1ecdp t\u1eadp l\u00ednh th\u1ed5 hi\u1ec7n nay ta v\u1eabn d\u00f9ng, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ti\u1ebfn l\u00ean d\u1eadp t\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111i, l\u1ea5y l\u1ea1i 2 \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n H\u00e0 v\u00e0 \u0110\u00f4ng Qu\u00f4ng, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 T\u00e2n B\u00ecnh l\u00e0 \u0110inh Kh\u1eafc H\u00e0i tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eeb trong ch\u1ed7 gi\u1eb7c ra, \u0111\u1ebfn th\u00fa t\u1ea1i n\u01a1i T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, vua sai c\u1ea5p c\u00f4ng v\u0103n cho v\u1ec1 Kinh, giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac ngh\u1ecbch Kh\u00f4i m\u1edbi l\u00e0m ph\u1ea3n, n\u1ebfu H\u00e0i bi\u1ebft h\u1ecdp qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i gi\u1eb7c, ho\u1eb7c m\u1eafng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, th\u00ec ta t\u1ea5t ph\u1ea3i xu\u1ed1ng ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Nay x\u00e9t l\u1ea1i H\u00e0i v\u1eeba m\u1edbi kh\u00e1ng c\u1ef1 m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, r\u1ed3i khu\u1ea5t m\u00ecnh h\u00e0ng ph\u1ee5c. Kh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, th\u00ec t\u1ed9i \u0111\u1ebfn ch\u1ebft ch\u00e9m, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : \u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 do H\u00e0i b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1ee9c b\u00e1ch, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m, so v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn khi s\u1ee9c c\u00f9ng, m\u1edbi ch\u1ecbu \u0111\u1ea7u th\u00fa th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1c. V\u1eady theo lu\u1eadt x\u1eed nh\u1eb9 h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t. R\u1ed3i giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i, cho \u0111i kh\u1ed5 sai, cho \u0111ua s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n \u1edf t\u1ec9nh V\u0129nh Long t\u00e2u n\u00f3i : \u201cSau khi l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh, d\u00e2n trong h\u1ea1t v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0, \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng \u0103n cho qu\u00e2n, c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n h\u01a1n 2.280 quan, g\u1ea1o 490 ph\u01b0\u01a1ng, th\u00f3c 100 h\u1ed9c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, th\u1ebf m\u00e0 h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ed1t s\u1eafng v\u00ec vi\u1ec7c ngh\u0129a, vui l\u00f2ng b\u1ecf c\u1ee7a nh\u00e0 ra, s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng tuy \u00edt, nh\u01b0ng m\u1ed9t l\u00f2ng ch\u00e2n th\u00e0nh, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. V\u1ea3, h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 l\u00e2u, b\u1ed7ng v\u00ec bi\u1ebfn lo\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. C\u1ee7a, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thi\u1ebfu, sao n\u1ee1 l\u1ea5y c\u1ee7a ri\u00eang \u0111em chi d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c chung ? C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 n\u00ean x\u00e9t t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a h\u1ecd. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n cho h\u1ecd \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng tuy\u00ean ch\u1ec9 ban khen. C\u00f2n ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o c\u1ee7a nh\u1eefng ai b\u1ecf ra, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c y\u00ean, s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00fang s\u1ed1. V\u00e0 ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 ghi t\u00ean \u0111\u1ec3 li\u1ec7u khen th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n quan \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng m\u1eadt b\u00e0n : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft cho bi\u1ec1n binh tinh nhu\u1ec7 chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh nh\u01b0 thang m\u00e2y ((1) H\u00e1n v\u0103n l\u00e0 \u201cv\u00e2n th\u00ea\u201d, th\u1ee9 thang cao c\u00f3 hai \u0111\u1ee3t, x\u1ebfp l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eb7t tr\u00ean b\u1ee5c g\u1ed7, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 s\u00e1u b\u00e1nh xe \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n di chuy\u1ec3n l\u01b0u \u0111\u1ed9ng. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng l\u00e0m c\u00f4ng c\u1ee5 trong khi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh.1), ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng c\u1ecf, h\u1eb9n \u0111\u1ebfn ban \u0111\u00eam l\u00fac canh m\u1ed9t, t\u1eeb tr\u00ean \u1ee5 \u0111\u1ea5t b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn v\u00e0o trong th\u00e0nh khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00ean. \u0110\u1ebfn canh ba, quan qu\u00e2n ng\u1eadm t\u0103m l\u1ebbn v\u00e0o n\u1ea5p \u1edf l\u00f2ng h\u00e0o, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh ph\u00e1. \u0110\u00eam \u1ea5y v\u00ec hi\u1ec7u l\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u ; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba v\u00e0o \u0111\u1ebfn b\u1edd h\u00e0o \u0111\u00e3 v\u1ed9i ph\u00f3ng \u1ed1ng phun l\u1eeda, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00f2ng h\u00e0o n\u1ea5p m\u00e0 b\u1eafn l\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00e2n th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc, b\u1eafc thang tr\u00e8o l\u00ean. Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh d\u00f9ng s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf b\u1eafn lo\u1ea1n x\u1ea1 v\u00e0 l\u1ea5y g\u1ed7 \u0111\u00e1 n\u00e9m xu\u1ed1ng. Qu\u00e2n ta, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft, ph\u1ea3i r\u00fat lui.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u1ee1 l\u00e0ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eadn n\u00e0y, hi\u1ec7u l\u1ec7nh ch\u01b0a th\u1ed1ng nh\u1ea5t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh ! C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u1eabn c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 qu\u00e2n l\u00ednh c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i nhi\u1ec1u, c\u00e0ng t\u1ecf ra ba qu\u00e2n tu\u00e2n l\u1ec7nh, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean ; ta sao n\u1ee1 l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u1ea5y m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ?<\/p>\n<p>\u201cDuy ta ngh\u0129 : qu\u00e2n quan g\u1ea7n nay, v\u00ec n\u01b0\u1edbc \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf n\u01a1i xa, nhi\u1ec1u l\u1ea7n thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, nay s\u1eafp t\u1edbi ng\u00e0y n\u00ean c\u00f4ng, m\u00e0 gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm ! V\u1eady ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft tr\u1eadn \u1ea5y, t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ebfu theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng qu\u00e2n s\u0129 c\u0103m th\u00f9 gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nghe n\u00f3i lu\u1ef9 \u0111\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t th\u1eeba, l\u0169 gi\u1eb7c c\u00f2n nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, ra v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch ! V\u1eady n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec li\u1ec7u t\u00ednh \u0111\u1eafp th\u00eam l\u0169y nh\u00edch g\u1ea7n d\u1ea7n v\u00e0o, bao b\u1ecdc l\u1ea5y kho\u1ea3ng \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng, ho\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 c\u1eeda c\u00e2y c\u1ed1i ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c l\u1ebbn ra, tr\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec, th\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf gi\u1eb7c t\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn. Nay c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh l\u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1edb l\u1ea5y l\u1ea7n n\u00e0y l\u00e0m b\u1eadn l\u00f2ng ; n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 binh l\u00ednh, c\u1ed5 v\u00f5 qu\u00e2n nh\u00e2n, khi\u1ebfn cho ch\u00ed kh\u00ed c\u00e0ng b\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y l\u00e2u ng\u00e0y, sinh tr\u1ec5 bi\u1ebfng. L\u1ea1i tu\u00e2n theo c\u00e1c ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u00e1nh l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec \u1ea5y, c\u1ed1t sao b\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft s\u1ea1ch t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u1ec3 cho tinh th\u1ea7n binh s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c khoan kho\u00e1i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng, l\u1ea1i c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam !\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa cho qu\u00e2n s\u1ef1 l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i n\u00ean vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Nam K\u1ef3, \u0111\u00e3 ph\u00e1i v\u0103n th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m Tham t\u00e1n, l\u1ea1i cho Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh v\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n theo l\u00e0m T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi l\u0169 \u0110\u0103ng Doanh : t\u1eeb khi \u0111i ti\u1ec5u \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 l\u00fac n\u00e0o kho\u00e1c \u00e1o gi\u00e1p b\u1ec1n, c\u1ea7m v\u00f5 kh\u00ed s\u1eafc, ch\u00ednh m\u00ecnh ra tr\u1eadn, tay gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c kh\u00f4ng ? N\u1ebfu kh\u00f4ng, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tr\u00e1ch l\u1eafm. Duy \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u1ed3i t\u00ednh \u1edf trong m\u00e0n, m\u00e0 quy\u1ebft th\u1eafng trong v\u00f2ng ch\u1ed1c l\u00e1t ; ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t b\u00e0y ch\u01b0\u1edbc l\u1ea1, \u0111\u1ec3 th\u1eafng tr\u1eadn trong kho\u1ea3ng r\u1ea5t nhanh, th\u00ec l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft. V\u1eady c\u1ea7n \u0111em c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00e3 m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 t\u00e2u b\u00e0y minh b\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 ta bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c ch\u1ee9c h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho theo n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eadn th\u1eafng \u1edf Bi\u00ean \u2013 Long, Th\u0103ng \u0111ua s\u1ee9c theo \u0111i \u0111\u00e1nh, h\u0103ng h\u00e1i xung phong, t\u1ecf ra r\u1ea5t xu\u1ea5t s\u1eafc. K\u1ecbp khi t\u1ea1m quy\u1ec1n ph\u00e1i Hi\u1ec7p qu\u1ea3n H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Th\u0103ng l\u1ea1i h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng. L\u0169 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean. Vua khen, n\u00ean cho khai ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u1ea5y, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 3 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean B\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec nh\u0169ng nhi\u1ec5u, b\u1ecb quan ch\u1ee9c b\u00ean Phi\u00ean ki\u1ec7n, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho quan \u1edf th\u00e0nh \u1ea5y tra x\u00e9t ngh\u1ecb t\u1ed9i, ch\u01b0a xong th\u00ec b\u1ed7ng n\u1ed5i vi\u1ec7c ngh\u1ecbch Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Minh tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd t\u1edbi B\u00ecnh kh\u1ea5u \u0111\u1ea1o tr\u00ecnh b\u00e0y xin \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng t\u01b0 v\u1ec1 B\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t cho. Vua chu\u1ea9n cho Minh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u1edf t\u1ec9nh Phi\u00ean An l\u00e0m ph\u1ea3n, v\u1ea1 lan ra c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn, nh\u1eefng gi\u00e1o ch\u1ee9c v\u00e0 l\u0169 t\u00e1 l\u0129nh, l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf quan m\u00e0 tr\u1ed1n, ho\u1eb7c l\u00e9n \u1ea9n \u1edf d\u00e2n gian, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb gi\u1eb7c d\u1ed7 d\u00e0nh, cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c. T\u1ef1u trung, nh\u1eefng k\u1ebb cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha, v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eabn ph\u1ea3i tra x\u00e9t \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Duy ngh\u0129 r\u1eb1ng : nh\u1eefng t\u00ean tr\u1ed1n tr\u00e1nh, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac b\u1ecdn gi\u1eb7c lan tr\u00e0n, l\u0169 kia b\u00e9 m\u1ecdn, ch\u1ed1ng c\u1ef1 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean ph\u1ea3i l\u1ea9n tr\u1ed1n, x\u00e9t ra c\u0169ng v\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf b\u1eaft bu\u1ed9c, kh\u00f4ng th\u1ec3 sao \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng gi\u1ed1ng k\u1ebb u\u1ed1n m\u00ecnh theo gi\u1eb7c. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i gh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb c\u1ea3, th\u00ec trong \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, t\u00e0i c\u00e1n si\u00eang n\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f9ng m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i, c\u0169ng tr\u00e1i v\u1edbi b\u1ea3n \u00fd ta m\u1ebfn ti\u1ebfc nh\u00e2n t\u00e0i !<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, tuy \u0111\u00e3 ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1eadu b\u1ed5, nh\u01b0ng ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng l\u00e0 tay m\u1edbi ch\u01b0a quen. B\u00e2y gi\u1edd ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1eady d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, x\u00e9t r\u00f5 c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ea1t, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, nay hi\u1ec7n v\u1ec1 t\u1ec9nh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ea5u v\u00edu v\u00e0o \u0111\u00e2u. V\u00e0 x\u00e9t k\u1ef9 xem ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, t\u00e0i c\u00e1n si\u00eang n\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n tin y\u00eau, t\u1ee9c th\u00ec k\u00ea t\u00ean l\u00e0m th\u00e0nh \u00e1n s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng, \u01b0\u01a1n k\u00e9m c\u0169ng l\u00e0m danh s\u00e1ch ri\u00eang, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fac t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n V\u0103n v\u00e0 b\u1ecdn ng\u1ee5y ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi Thanh h\u01a1n 360 t\u00ean lu\u00f4n v\u1edbi kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf X\u1ec9 Kh\u00ea, \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ea1t t\u1eeb Nam K\u1ef3 v\u1ec1 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 truy\u1ec1n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean x\u00e9t r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 li\u1ec7u khen th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf trong b\u1ecdn \u1ea5y, c\u00f3 t\u00ean n\u00e0o ch\u1ecbu ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 hung t\u1ee3n th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c th\u00ec chia ra, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i nh\u01b0ng ph\u1ea3i qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t, tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn \u0111\u1ee3i sau tra x\u00e9t r\u00f5, xem c\u00f3 theo gi\u1eb7c hay kh\u00f4ng, chia ri\u00eang ra l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n T\u00fac b\u1ecb t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft chi\u00eau x\u01b0ng r\u1eb1ng T\u00fac ch\u1ecbu ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u00e0m \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u0129nh su\u1ea5t H\u1eefu khu\u00f4ng v\u1ec7. \u00c1n x\u1eed ch\u00e9m, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng, T\u00fac \u0111\u00e3 s\u1edbm bi\u1ebft quay \u0111\u1ea7u quy thu\u1eadn d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, b\u00e8n gia \u01a1n gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ph\u00e1t v\u00e3ng qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i theo Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Huy\u00ean t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u1ea5y c\u1ee7a th\u1ee7 ph\u1ea1m H\u1ed3 V\u0103n H\u00e3n 400 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n l\u00ednh v\u1ec7 Th\u1ea7n oai cho theo \u0111i b\u1eaft ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u00ecm tang v\u1eadt. Nh\u1eefng vi\u1ec7c \u1ea5y b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t gi\u00e1c, t\u1ed1 c\u00e1o. Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh nghe th\u1ea5y, \u0111em h\u1ebft duy\u00ean do h\u1eb7c t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n ph\u00ea sai l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Thu\u1eadn x\u00e9t r\u00f5, t\u1ee9c th\u00ec \u0111em Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, b\u00eau l\u00ean cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, ch\u00ednh \u1edf d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ed1ng thu\u1ed9c c\u1ee7a c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00e0m b\u1eady nh\u01b0 v\u1eady, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1edfi k\u1ef7 lu\u1eadt kh\u00f4ng nghi\u00eam \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf \u00e0 ? L\u1ea1i n\u1eefa, qu\u00e2n quan hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u1ebf m\u00e0 v\u1ec7 Th\u1ea7n oai d\u00e1m \u0111em qu\u00e2n l\u00ednh cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u01b0\u1ee3n, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111i c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m d\u1ea1y b\u1ea3o qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf \u0111\u00e2u. Vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9 \u0111\u00edch t\u00ean m\u00e0 nghi\u00eam h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay l\u0169 gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft b\u00e1m gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ta \u0111\u00e3 ch\u01b0a hay t\u00ecm c\u00e1ch d\u00e0nh l\u1ea1i, th\u1ebf t\u1ea5t c\u1ea7m c\u1ef1 k\u00e9o d\u00e0i, s\u1ee3 qu\u00e2n ta d\u1ea7n d\u1ea7n sinh l\u00f2ng bi\u1ebfng nh\u00e1c, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb ra ngo\u00e0i tr\u00e1i ph\u00e9p, l\u00e0m b\u1eady, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u00ecnh Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean th\u00f4i \u0111\u00e2u. V\u1eady ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, v\u1ed7 v\u1ec1 cho kh\u00e9o, d\u1ea1y b\u1ea3o cho nghi\u00eam, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp lu\u1ef9 c\u1ed1 gi\u1eef, l\u00e0m k\u1ebf c\u1ea7m c\u1ef1 l\u00e2u d\u00e0i. Trong khi m\u01b0a n\u1eafng, qu\u00e2n ta ng\u00e0y \u0111\u00eam canh gi\u1eef, c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 cho \u0111\u1ee1 kh\u00f3 nh\u1ecdc. Chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo s\u1ed1 t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n, binh, d\u00f5ng d\u1ef1 chi\u1ebfn \u1ea5y, chia l\u00e0m 2 ban, m\u1ed7i 1 ng\u00e0y \u0111\u00eam lu\u00e2n l\u01b0u thay \u0111\u1ed5i. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t th\u00ec mang s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, c\u1ee9 theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf m\u00ecnh m\u00e0 canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t th\u00ec ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf trong tr\u1ea1i, \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c, ch\u1edb \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, ph\u00e1 v\u1ee1 v\u00f2ng v\u00e2y, l\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1t.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, g\u1ea7n b\u00ean lu\u1ef9 qu\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u00e0 tranh c\u1ee7a d\u00e2n gian th\u00ec d\u1ee1 b\u1ecf \u0111i, nh\u00e0 t\u1ea1m c\u1ee7a qu\u00e2n nh\u00e2n c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m c\u00e1ch nhau v\u00e0i tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ecfa ho\u1ea1n b\u1ea5t ng\u1edd do \u0111\u1ea1n s\u00fang n\u1ed5 g\u00e2y ra.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0, nghe n\u00f3i l\u0169 gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, nh\u1eb1m lu\u1ef9 qu\u00e2n ta m\u00e0 khi\u00eau chi\u1ebfn ho\u1eb7c l\u00e9n ra b\u1edd h\u00e0o ch\u1ed1ng gi\u1eef, th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u00fang ch\u01b0a s\u1ee3 oai th\u1ebf qu\u00e2n ta l\u1eafm, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. V\u1eady sao kh\u00f4ng c\u00f9ng nhau h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, m\u1eadt ch\u1ecdn nh\u1eefng qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 mai ph\u1ee5c s\u1eb5n tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e9n ra, t\u1ee9c th\u00ec sai m\u1ed9t \u00edt h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng d\u1ef1a v\u00e0o l\u0169y, ch\u1ed1ng gi\u1eef, gi\u1ea3 v\u1edd l\u00e0m c\u1edd qu\u1ea1t kh\u00f4ng ch\u1ec9nh, qu\u00e2n s\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, nh\u1eed gi\u1eb7c d\u1ea7n d\u00e0 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n l\u0169y, r\u1ed3i sau qu\u00e2n ph\u1ee5c n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u00e1nh \u00fap, ch\u1eb7n l\u1ea1i m\u00e0 gi\u1ebft. Gi\u1eb7c m\u1ea5t nanh vu\u1ed1t, th\u00ec kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u sung v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ea3. Duy T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ph\u1ea3i chuy\u00ean t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n. C\u00f2n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, B\u1ed1 ch\u00ednh Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n Minh \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0m vi\u1ec7c. Ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Kinh chuy\u1ec3n v\u1eadn ti\u1ec1n, g\u1ea1o, s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111\u1ebfn v\u00e0 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1edf kho, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t theo t\u1eebng kho\u1ea3n, n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea7n chi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 qu\u00e2n nhu th\u00ec n\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 kho\u1ea3n m\u00e0 c\u1ea5p. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m m\u00f3n g\u00ec \u0111\u00e3 chi r\u1ed3i, t\u1ee9c th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng l\u00e0m s\u1ed5 chi ti\u00eau. R\u1ed3i t\u1eeb khi ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m tr\u1edf v\u1ec1 sau, x\u00e9t theo t\u1eebng th\u00e1ng, \u0111\u1ec1 ra kho\u1ea3n ti\u00eau \u0111\u1ec3 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 nguy\u00ean Ph\u00f3 l\u00e3nh binh b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam, chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u1edf trong qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cung ch\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n ti\u1ebfn l\u00ean Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n quan Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. V\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn l\u1ea5n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. Th\u1ed5 ty t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn v\u00e0 B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n \u0111\u1ec1u theo gi\u1eb7c. V\u00e2n b\u00e8n l\u1ea5n b\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00e0nh. Nh\u00e0 c\u00f4ng v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c h\u1ebft. T\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c, l\u1ea1i phi t\u01b0, c\u00e1o c\u1ea5p. Quy\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, ti\u1ebfn qu\u00e2n ra v\u00e0 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. V\u00e0 xin chi\u1ebfu theo s\u1ed1 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 h\u00e0o v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00e3 t\u00f2ng qu\u00e2n m\u00e0 li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Sau n\u00e0y, c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u00f2ng qu\u00e2n s\u1ebd chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung Cao Ph\u1ee5c L\u1ec5, tr\u01b0\u1edbc kia, v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111i coi vi\u1ec7c h\u00e0nh h\u00ecnh th\u00e2n th\u00edch b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch Kh\u00f4i. V\u1eeba g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, L\u1ec5 t\u00e2u xin c\u00f9ng Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua \u01b0ng cho.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng t\u1eeb khi c\u00f3 cu\u1ed9c bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, tr\u1ea1m ch\u1ea1y nh\u1ecdc nh\u1eb1n, b\u00e8n cho c\u00e1c tr\u1ea1m ven \u0111\u01b0\u1eddng : 8 tr\u1ea1m \u1edf t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, 2 tr\u1ea1m \u1edf t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 9 tr\u1edf v\u1ec1 sau m\u1ed7i tr\u1ea1m m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 15 quan, g\u1ea1o 10 ph\u01b0\u01a1ng ; khi vi\u1ec7c y\u00ean th\u00ec th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ngh\u1ecbch V\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 thua, sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u1ecdp \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man v\u00e0 2 b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng G\u00e2m, m\u01b0u toan d\u00e0n qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1.<\/p>\n<p>L\u0169 \u0110\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u01a1n 200 bi\u1ec1n binh, 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea, 3 chi\u1ebfc b\u1ea3n thuy\u1ec1n trang b\u1ecb l\u00e0m thuy\u1ec1n chi\u1ebfn v\u00e0 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, \u0111i t\u1eeb s\u00f4ng G\u00e2m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi. Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung \u0111\u1ecbnh l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn M\u00e2u, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n v\u00e0 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111i \u0111ua s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf trong qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea B\u1ec9nh Trung \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u01a1n 300 l\u00ednh d\u00f5ng, 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea, 3 chi\u1ebfc b\u1ea3n thuy\u1ec1n trang b\u1ecb l\u00e0m thuy\u1ec1n chi\u1ebfn, 17 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng, \u0111i ri\u00eang t\u1eeb s\u00f4ng L\u00f4 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c th\u00e2n \u0111em l\u00ednh d\u00f5ng v\u00e0 tu\u1ef3 t\u00f9ng h\u01a1n 2.500 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang du s\u01a1n, \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, th\u1ea7n c\u00f4ng, qu\u00e1 s\u01a1n 24 c\u1ed7, voi chi\u1ebfn 10 con, t\u1eeb s\u00f4ng L\u00f4 theo b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng G\u00e2m ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u1ee9 th\u00e2n \u0111em l\u00ednh \u0111\u00f5ng v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 h\u01a1n 2.400 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, qu\u00e1 s\u01a1n 19 c\u1ed7 qua s\u00f4ng L\u00f4, theo b\u1edd h\u1eefu b\u00ean s\u00f4ng G\u00e2m ti\u1ebfn \u0111i. \u0110\u1ecbnh ng\u00e0y gi\u00e1p l\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o gi\u1eefa s\u00e0o huy\u1ec7t \u1edf V\u00e2n Trung.<\/p>\n<p>T\u1edd s\u1edb t\u00e2u v\u00e0o, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi n\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, b\u00e0y nhi\u1ec1u m\u01b0u hay, s\u1edbm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho ng\u1ef1 y l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Long v\u00e0 V\u0169 Do\u00e3n Tu\u1ea5n \u0111\u1ec1u gia 1 c\u1ea5p, l\u0169 y ch\u00e1nh v\u00e0 y ph\u00f3 11 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7n Th\u00e1i y d\u00e2ng thu\u1ed1c \u00d4n t\u1ea1ng ho\u00e0n((1) \u00d4n t\u1ea1ng ho\u00e0n : th\u1ee9 thu\u1ed1c vi\u00ean u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ng\u0169 t\u1ea1ng (tim, gan, l\u00e1 l\u00e1ch, ph\u1ed5i, m\u1eadt) \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m.1), g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ta d\u00f9ng thu\u1ed1c \u1ea5y c\u00f3 hi\u1ec7u nghi\u1ec7m, th\u1ef1c hay tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng giun \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ec7nh ho\u1ea1n t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc. \u0110\u00e1ng khen l\u00e0 thu\u1ed1c hay\u201d. Vua b\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n b\u00e0n v\u1ec1 t\u00ednh ch\u1ea5t c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c, n\u00f3i : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c, d\u00f9ng \u0111\u00fang th\u00ec hay, nh\u01b0 nh\u00e2n s\u00e2m, cam th\u1ea3o, d\u00f9ng l\u1ea7m th\u00ec c\u0169ng h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ; b\u1ea1ch gi\u1edbi, b\u1ea1ch ch\u1ec9, kh\u00e9o d\u00f9ng th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u. V\u1eady bi\u1ebft trong kho\u1ea3ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt g\u00ec b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00e9o d\u00f9ng th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00f4i!\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>Xu\u00e2n tu\u1ed5i h\u01a1n 80, vua y\u00ean \u1ee7i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i t\u00e1c gi\u00e0 nua, s\u1ee9c v\u00f3c \u0111\u00e3 k\u00e9m, nay g\u1eb7p ti\u1ebft tr\u1eddi r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, ng\u00e0y ng\u00e0y c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ebfn h\u1ea7u, kh\u00f4ng kh\u1ecfi nh\u1ecdc m\u1ec7t. \u0110\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ta mu\u1ed1n t\u1ecf \u00fd h\u1eadu \u0111\u00e3i b\u1ea7y t\u00f4i gi\u00e0. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, chu\u1ea9n cho ng\u00e0y n\u00e0o t\u1ea1nh r\u00e1o th\u00ec v\u00e0o ch\u1ea7u, n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y m\u01b0a r\u00e9t th\u00ec mi\u1ec5n cho\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o l\u0169 th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, Phan Huy Th\u1ef1c v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cTa v\u1eabn th\u1ec3 t\u1ea5t c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i, \u0111\u00e3 s\u1eafc sai gi\u1ea3i chi\u1ebfu \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec1n, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u vi\u1ec7c l\u00ean qu\u1ef3, kh\u1ecfi r\u00e9t l\u1ea1nh, th\u1ebf m\u00e0 2 n\u0103m nay kh\u00f4ng ai \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y qu\u1ef3 c\u1ea3. Ta ngh\u0129 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ea1i sao ? H\u00f4m n\u1ecd, nh\u00e2n gi\u00f3 m\u01b0a, sai cu\u1ed1n \u0111i, th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu m\u00e2y, m\u1edbi bi\u1ebft v\u00ec c\u1edb qu\u1ef3 th\u00ec \u0111au \u0111\u1ea7u g\u1ed1i, li\u1ec1n sai \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng qu\u1ef3 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i, khi\u1ebfn ta mang ti\u1ebfng l\u00e0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u thi\u1ebfu s\u00f3t v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi b\u1ea7y t\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, m\u00e0 th\u00f4ng minh c\u1ee7a ta c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng t\u1ed1t, hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c kh\u00e1c !<\/p>\n<p>\u201c\u00d4i ! Trong ch\u1ed1n vua t\u00f4i, t\u00ecnh ngh\u0129a c\u0169ng nh\u01b0 cha con, \u0111i\u1ec1u g\u00ec n\u00ean n\u00f3i th\u00ec c\u1ee9 n\u00f3i, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng gi\u1ea5u\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u00f5 v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh v\u0103n, v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed7i ban m\u1ed9t vi\u00ean, lu\u00e2n phi\u00ean, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c. Nay \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u00f5, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. V\u1eady b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y 17 th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u00f5, c\u00e1ch 1 ng\u00e0y, 1 vi\u00ean l\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c. Trong ng\u00e0y mi\u1ec5n t\u00fac tr\u1ef1c \u1ea5y, t\u1ea5m b\u00e0i v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c c\u1ee7a v\u00f5 ban quy\u1ec1n giao cho N\u1ed9i c\u00e1c gi\u1eef, kho\u00e1 v\u00e0 ch\u00eca kho\u00e1 c\u1eeda cung l\u1edbn, v\u00e0 h\u00f2m \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u giao cho vi\u00ean v\u0103n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn phi\u00ean \u0111i t\u00fac tr\u1ef1c gi\u1eef. \u0110\u1ee3i khi vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c xong [c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban] tr\u1edf v\u1ec1, s\u1ebd l\u1ea1i theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh c\u1ea3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 9, th\u00e1ng 10 m\u1ed9t l\u00fac. V\u0103n v\u00f5 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, v\u1eadt gi\u00e1 \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, chi d\u00f9ng c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, l\u00e0m m\u1ea5t ho\u00e0 kh\u00ed.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa \u0111em vi\u1ec7c qu\u00e2n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i giao cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, qu\u00ean vi\u1ec7c nh\u00e0, lo vi\u1ec7c chung, qu\u00ean vi\u1ec7c ri\u00eang. V\u1eady m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e2m s\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u00ean nh\u00f2m ng\u00f3, kh\u00f4ng bi\u1ebft theo \u0111\u00e2u c\u1ea3. Th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u00e1nh th\u00e0nh l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn m\u00e0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed, cho n\u00ean nh\u1ecdc m\u1ec7t m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, l\u1ea1i h\u1ea1i nhi\u1ec1u qu\u00e2n l\u00ednh, tr\u1edf \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. R\u1ed3i ch\u00fang li\u1ec1n ra ngo\u00e0i th\u00e0nh r\u00ecnh l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, qu\u1ea5y r\u1ed1i th\u00eam. Ai nghe th\u1ea5y m\u00e0 ch\u1eb3ng t\u1ee9c gi\u1eadn ? Th\u1ebf th\u00ec c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 \u00e0 ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, khi \u1edf Kinh v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch g\u00ec, nay ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1 n\u00e0y, b\u1ed7ng sinh ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhau, l\u00e0 c\u1edb l\u00e0m sao ? Kh\u00f4ng nh\u1edb ng\u00e0y ra \u0111i, ta \u0111\u00e3 d\u1ea1y b\u1ea3o ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, c\u1eb7n k\u1ebd d\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Hu\u1ed1ng chi c\u00f2n m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean ngh\u1ecbch t\u1eb7c, th\u00ec ta c\u00f2n \u0103n n\u1eb1m kh\u00f4ng y\u00ean, c\u00e0ng th\u00eam v\u1ea5t v\u1ea3 ph\u1ea3i \u0103n tr\u01b0a d\u1eady s\u1edbm, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i con, t\u00e2m \u0111\u1ecba th\u1ebf n\u00e0o, l\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ? N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang, c\u0169ng ch\u1edb n\u00ean th\u1eafc m\u1eafc, m\u1edbi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n lo toan vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Hu\u1ed1ng chi n\u00f3i n\u0103ng l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, sao l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi nhau ? Th\u1eed ngh\u0129 xem gi\u1eb7c ph\u1ea3n b\u1ed9i \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, m\u00e0 c\u00e1c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, \u00fd ki\u1ebfn l\u1ea1i kh\u00f4ng ho\u00e0 h\u1ee3p nhau th\u00ec di\u1ec7t gi\u1eb7c th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? S\u1ee3 r\u1eb1ng c\u00f3 khi sinh bi\u1ebfn, th\u00ec u\u1ed5ng c\u00f4ng \u0111\u1eafp n\u00fai c\u00f2n thi\u1ebfu m\u1ed9t s\u1ecdt \u0111\u1ea5t, m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i l\u1edbn l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c qu\u00e2n !<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tham gia l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, sao l\u1ea1i c\u1ee9 xu tay l\u1ea1i \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i nh\u00ecn, m\u1eb7c cho hai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i nhau ! V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng mu\u1ed1n g\u1ee1 lo cho vua cha, c\u1edfi \u00e1ch cho sinh linh \u01b0 ?<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c vi\u1ec7c n\u00f3i tr\u00ean, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f2n gi\u1eef ch\u00fat \u00fd ri\u00eang, th\u00ec ban \u0111\u00eam vu\u1ed1t b\u1ee5ng suy ngh\u0129, c\u1ed1 h\u1ed1i c\u1ea3i \u0111i. V\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua, ta c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 l\u1eafm. Nay n\u00ean c\u1ea3m kh\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi th\u00eam l\u00ean, \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, g\u00f3p nhi\u1ec1u tr\u00ed kh\u00f4n l\u00e0m n\u00ean b\u1ee9c th\u00e0nh, m\u1ed7i ng\u00e0y ho\u1eb7c c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean h\u1ed9i b\u00e0n m\u1ed9t l\u1ea7n, tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 xong, th\u00ec \u0111\u1ec1u v\u1ec1 n\u01a1i \u0111\u1ed3n t\u1ea5n, \u0111\u1ec3 cho t\u00ecnh ngh\u0129a c\u1ea3m th\u00f4ng l\u1eabn nhau, chia vui, x\u1ebb lo, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xa c\u00e1ch nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c thi\u00ean t\u1ef3 ((1) Thi\u00ean t\u1ef3 : ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf coi ri\u00eang m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n.) n\u00f3i truy\u1ec1n \u0111i, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n l\u1ebbn v\u00e0o l\u00e0m ph\u1ea3n gi\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta nay \u0111\u00e3 thi\u1ebft tha d\u1ee5 b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n theo, ch\u1edb qu\u00ean, c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i m\u01b0u toan l\u1eadp c\u00f4ng, s\u1edbm ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 gi\u1eb7c, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng b\u1eadc nh\u1ea5t. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, ta s\u1ebd th\u00e2n h\u00e0nh th\u1ed1ng l\u0129nh s\u00e1u qu\u00e2n, di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u1ea5y, r\u1ed3i m\u1edbi \u0103n c\u01a1m s\u00e1ng, cho y\u00ean tr\u0103m h\u1ecd, \u0111\u1ec3 thay s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ?\u201d<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 B\u1ed9 binh r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n quan v\u00e2y th\u00e0nh Phi\u00ean An, chi\u1ebfn c\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh c\u00f3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c h\u01a1n h\u1ebft. V\u1eady n\u00ean l\u1eadp ra c\u00e1ch th\u1ee9c ban th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 cho ai n\u1ea5y tr\u1ed5 h\u1ebft s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u201cNay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : Ai hay \u0111em \u0111\u1ea1n \u1ea5y b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh, gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u00edch th\u00e2n ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 1.000 l\u1ea1ng. Ai b\u1eafn v\u00e0o kho thu\u1ed1c s\u00fang, ph\u00e1t H\u1ecfa ch\u00e1y lan ra th\u00ec th\u01b0\u1edfng 300 l\u1ea1ng. Ai b\u1eafn tr\u00fang v\u00e0o nh\u00e0 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u1edf, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a n\u00f3, th\u00ec th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng. Ngo\u00e0i ra ai b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, th\u00ec c\u0169ng tu\u1ef3 theo t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1ea5y c\u00f3 tr\u1ecdng y\u1ebfu hay kh\u00f4ng m\u00e0 li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec thu\u1ed9c qu\u1ed1c kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i ng\u1edd v\u1ef1c, b\u00e8n d\u1ee5 truy\u1ec1n B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh An Giang l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng v\u00e0 B\u00f9i V\u0103n L\u00fd ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ea3o H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng th\u0103m d\u00f2 t\u0103m h\u01a1i ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam t\u00e2u \u0111\u1ec3 vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 C\u1eedu Phong, ch\u00e2u Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, nghe n\u00f3i l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ebbn v\u00e0o chi\u1ebfm gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, qu\u00e2n quan \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u d\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1 th\u1ee7 \u1edf \u0111\u1ed3n n\u00fai Ninh L\u1ea1c. Gi\u1eb7c bao v\u00e2y b\u1ed1n m\u1eb7t, l\u1ea1i chia \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u1ea5n \u0111\u1ebfn Ti\u00eam L\u0129nh (\u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n). Quy\u1ec1n b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n Na L\u00e3nh r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ed1c su\u1ea5t vi\u1ec7c qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 gi\u1eb7c, t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u00e1nh, ch\u00ed kh\u00ed h\u0103ng h\u00e1i bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Nay d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, nghe tin b\u00e1o, ch\u00ed kh\u00ed \u0111\u00e3 nh\u1ee5t ngay, v\u1ed9i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i ; vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi l\u1eddi n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 kh\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eb9n \u00e0 ? V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf : nay n\u00ean h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e1nh cho s\u1edbm tan l\u0169 gi\u1eb7c ; n\u1ebfu c\u1ee9 r\u1ee5t r\u00e8 m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u00e2n lu\u1eadt \u0111\u1ea5y !\u201d<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n s\u1ee9 ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7, vi\u1ec7n, \u0111\u1ed9i : Th\u1ecb v\u1ec7, D\u1ef1c v\u00f5, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Ho\u00e0 thanh, Thanh b\u00ecnh. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n Tr\u1ef1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u1eabn mang h\u00e0m Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 L\u00ea Quang Qu\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ban Nh\u1eadt l\u1ecbch ((1) Nh\u1eadt l\u1ecbch : \u0111\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a nh\u01b0 \u201chi\u1ec7p k\u1ef7 l\u1ecbch\u201d,\u00a0 m\u1ed9t lo\u1ea1i \u00e2m l\u1ecbch \u0111\u1ec3 xem ng\u00e0y th\u00e1ng, do \u201cth\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c\u201d ban cho n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra r\u1eb1ng, tr\u00ean tinh th\u1ea7n, n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u \u1ea5y b\u1ecb l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ea3i theo ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c. \u201cNh\u1eadt l\u1ecbch\u201d \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 cu\u1ed1n s\u1ed5 c\u1ee7a s\u1eed quan ghi nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong ki\u1ebfn.) cho n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p (1 quy\u1ec3n quan l\u1ecbch, 100 quy\u1ec3n d\u00e2n l\u1ecbch). Ra l\u1ec7nh : do t\u1ec9nh An Giang chuy\u1ec3n c\u1ea5p [cho Ch\u00e2n L\u1ea1p]. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh l\u00e0m th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t huy\u1ec7n Y\u00ean L\u1ea1c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1edf v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, t\u00ean l\u00e0 V\u0169 D\u1ee5ng Tr\u1ef1c, x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, b\u1eafn s\u00fang gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, l\u1ea9n ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng. [Tr\u1ef1c] \u0111u\u1ed5i theo, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean ph\u1ea1m v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua khen l\u1eafm, cho V\u0169 D\u1ee5ng Tr\u1ef1c l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft : \u201cTr\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh nh\u1ecf m\u1ecdn, gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n binh s\u0129 khi ra tr\u1eadn, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c, t\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i bu\u1ed9c theo th\u1ee9 b\u1eadc. Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng ch\u1ed7 v\u1ee1 \u1edf 11 \u0111o\u1ea1n h\u01b0u \u0111\u00ea ((1) H\u01b0u \u0111\u00ea : \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea g\u1ea7n s\u00f4ng, khi n\u01b0\u1edbc to b\u1ecb v\u1ee1, khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat xu\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111\u1eafp m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf ph\u00eda trong \u0111\u00ea \u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. C\u00f2n \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ed7 v\u1ee1 \u1ea5y v\u1eabn \u0111\u1ec3 nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u1eafp h\u00e0n li\u1ec1n l\u1ea1i, g\u1ecdi l\u00e0 h\u01b0u \u0111\u00ea, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00ea b\u1ecf \u0111i.1) \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i thu\u1ed9c c\u00e1c h\u1ea1t trong t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp li\u1ec1n l\u1ea1i r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c vi\u00ean t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n [v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1ee1 \u0111\u00ea] \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 500 quan ti\u1ec1n cho d\u00e2n \u0111i h\u1ed9 \u0111\u00ea, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Qu\u1ea3ng c\u00f4ng b\u00e1 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m V\u0103n L\u00fd theo h\u1ea7u \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y. C\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng r\u00f5 r\u1ec7t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 nh\u1edb c\u00f4ng si\u00eang n\u0103ng kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a L\u00fd, h\u1eadu gia phong t\u01b0\u1edbc cho r\u1ed3i. V\u1eeba r\u1ed3i ta giao cho tr\u00f4ng coi t\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, v\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m, L\u00fd l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i qu\u1edf tr\u00e1ch gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y. Sau \u0111\u00f3 l\u00e0m xong vi\u1ec7c l\u1edbn, \u0111em c\u00f4ng \u0111\u1ec1n t\u1ed9i, ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed9ng ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin L\u00fd v\u00ec \u1ed1m ch\u1ebft, ta r\u1ea5t x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady gia \u01a1n : d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 t\u00ean L\u00fd, h\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 chua b\u1ecb gi\u00e1ng, ho\u1eb7c b\u1ecb ph\u1ea1t, \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 3 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e3nh \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n dinh.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CVII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Na L\u00e3nh, sai Cai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh V\u00e2n \u0111em b\u1ed1n tr\u0103m l\u00ednh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Ti\u00eam L\u0129nh. Th\u1ef1 C\u1ea5p s\u1ef1 trung Cao Ph\u1ee5c L\u1ec5 \u0111i th\u1ecb chi\u1ebfn ((1) Th\u1ecb chi\u1ebfn : ki\u1ec3m tra gi\u00e1m s\u00e1t s\u1ef1 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng tranh chi\u1ebfn c\u1ee7a hai b\u00ean.1). Hai b\u00ean b\u1eafn nhau t\u1eeb gi\u1edd T\u1ef5 ((2) T\u1ef5 : kho\u1ea3ng t\u1eeb 10 gi\u1edd \u0111\u1ebfn 11 gi\u1edd.2) \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n ((3) Th\u00e2n : kho\u1ea3ng t\u1eeb 16 gi\u1edd \u0111\u1ebfn 17 gi\u1edd.3). Quy\u1ec1n th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Gi\u1eb7c l\u00f9i, qu\u00e2n c\u1ee7a ta c\u0169ng v\u1ec1 \u0111\u1ed3n. \u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, v\u00e2y \u0111\u00e1nh ba m\u1eb7t, \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn t\u1ee9 tung. Qu\u00e2n ta c\u00f3 ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Quy\u1ec1n ph\u1ea3i lui v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2u l\u1ef5 Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n ; Cao Ph\u1ee5c L\u1ec5 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t \u1ea5n \u0111\u1ed3ng quan c\u1ea5p. Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u \u0111\u1ec3 vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, khi g\u1eb7p gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh nhau, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ph\u1ea3i l\u00f9i, v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft nh\u00e2n l\u00fac th\u1eafng th\u1ebf, s\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u00e1nh cho th\u1eadt m\u1ea1nh ; l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00e2n k\u1ebd s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, tr\u1edf b\u1ecb ch\u00fang \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i cho \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>\u201cCao Ph\u1ee5c L\u1ec5, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh V\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng cho t\u00f2ng qu\u00e2n, tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, b\u00e2y gi\u1edd, H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i m\u1ed9t s\u1ed1 bi\u1ec1n binh c\u00f3 sinh l\u1ef1c hi\u1ec7n nay, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n r\u1ed3i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch, x\u1ea5u h\u1ed5, c\u1ed5 v\u0169 khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u00ecnh, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec5u tr\u1eeb b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n d\u1ed3i d\u00e0o n\u1eefa ; n\u1ebfu l\u1ea1i r\u1ee5t r\u00e8 th\u1ee5t l\u00f9i nh\u01b0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, s\u1ebd chi\u1ebfu theo qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n : \u201cHo\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng hay n\u00f3i kho\u00e1c l\u00e1c, th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh v\u1edbi Kh\u1ed5ng Minh ; nay g\u1eb7p b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1ecf, ch\u1ecbu thua, kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i ! N\u00f3i th\u00ec gi\u1ecfi l\u00e0m th\u00ec t\u1ed3i nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n m\u1eb7t n\u00e0o \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e2n ph\u1ee5 n\u1eefa kh\u00f4ng ?\u201d<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, l\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n, cai qu\u1ea3n s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau, \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, chu\u1ea9n cho l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a V\u0103n V\u00e2n. Ph\u00e0m c\u00e1c quan qu\u00e2n th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn, n\u1ebfu c\u00f3 ai nh\u00e1t s\u1ee3, r\u1ee5t r\u00e8, s\u1ebd ch\u00e9m ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt.<\/p>\n<p>R\u00fat s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u1edf Tuy\u1ec3n phong H\u1eadu v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111\u00f3ng t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i v\u1ec1 \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u0169 \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 trong t\u1ec9nh, n\u1ebfu theo l\u1ec7, chia ban \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 10, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc tr\u00edch l\u1ea5y s\u1ed1 qu\u00e2n l\u01b0u ng\u0169 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, sau n\u00e0y \u00edt vi\u1ec7c, l\u1ea1i chia ban nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m nh\u00e2n th\u1ee9 y\u1ebfu trong b\u1ecdn ngh\u1ecbch t\u1eb7c Phi\u00ean An l\u00e0 ngu\u1ef5 H\u1eadu qu\u00e2n Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t \u0111\u00e3 b\u1ecb \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh. Giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n nghi\u00eam tra, n\u00f3 th\u00fa nh\u1eadn h\u1ebft. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00f3 n\u00f3i, khi ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, l\u00e0 nh\u00e2n tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i m\u1ea5y ng\u00e0y, m\u1edbi gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, ch\u1ee9 v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ean, bi\u1ebft m\u1eb7t Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n<p>\u00c1n d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch t\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9t nguy\u00ean l\u00e0 quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1ea1i cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, l\u00e0m ph\u1ea3n, x\u01b0ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc ngu\u1ef5 gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i, g\u00e2y v\u1ea1 \u0111\u1ebfn sinh d\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y d\u1eaby, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng gi\u1eadn. Ph\u1ea3i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c d\u00f9ng h\u1ebft ph\u00e9p tr\u1eebng tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y k\u1ebb lo\u1ea1n th\u1ea7n. V\u1eady giao [t\u00ean B\u1ed9t] cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u00e1p \u0111\u1ebfn ph\u00e1p tr\u01b0\u1eddng, tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 cho ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam ch\u1ec9nh. C\u1ea7n ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ee7 n\u0103m th\u1ee9 c\u1ef1c h\u00ecnh, tr\u0103m dao c\u01b0a c\u1eaft, b\u00eau \u0111\u1ea7u ba ng\u00e0y \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00f3 l\u00e0m gi\u1eb7c, r\u1ed3i n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng. Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, con c\u1ee7a t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m ngay \u1edf trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n vi\u1ec7c t\u00ean B\u1ed9t ra th\u00fa, c\u1ee9 nh\u01b0 kh\u1ea9u cung n\u00f3 khai, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi t\u1eadp t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n n\u00f3i l\u00e0 do Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hi v\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Ngh\u1ecb b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec hai \u0111\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0103n kh\u1edbp v\u1edbi nhau trong \u0111\u00f3 ch\u01b0a kh\u1ecfi c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft m\u1ea1o nh\u1eadn \u0111\u1ec3 l\u1ea5y c\u00f4ng l\u1ea5y th\u01b0\u1edfng. V\u1eady, ra l\u1ec7nh cho Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n ph\u1ea3i c\u1ee9 theo s\u1ef1 th\u1ef1c, t\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i vi\u1ec7c \u1ea5y, xem n\u00f3 t\u1ef1 ra th\u00fa, hay l\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o\u201d. Khi t\u00e2u l\u00ean, l\u1eddi t\u00e2u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u00e0u m\u00e8 ch\u1ed1ng ch\u1ebf. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb xin chi\u1ebfu theo lu\u1eadt d\u1ed1i tr\u00e1, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201c\u0110\u1ee3i sau s\u1ebd l\u1ea1i h\u1ea1 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>Sai H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb \u0111i v\u00e0o Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n ch\u1ec9 u\u00fd l\u1ea1o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129. Khi \u0111i, vua d\u1ee5 b\u1ea3o b\u1ecdn h\u1ecd : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, tuy\u00ean ch\u1ec9 h\u1ecfi han y\u00ean \u1ee7i, n\u00f3i r\u1eb1ng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf l\u00e2u trong doanh tr\u1ea1i, vua \u1edf ch\u1ed1n c\u1eedu tr\u00f9ng, v\u1eabn ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc ch\u01b0a t\u1eebng ng\u1ee7 y\u00ean. V\u1eady c\u00e1c t\u01b0\u1edbng n\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng gi\u00fap nhau, cho n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 s\u1ef1 lo c\u1ee7a qu\u00e2n ph\u1ee5. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n, qu\u00e2n s\u0129, c\u00f3 ai ra tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec \u0111i h\u1ecfi th\u0103m t\u1ea5t c\u1ea3, ra l\u1ec7nh cho ch\u1eefa thu\u1ed1c g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u1ec3 ch\u00f3ng kh\u1ecfi. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n ch\u1ebft tr\u1eadn, sai s\u1eafm \u0111\u1ee7 h\u01b0\u01a1ng s\u00e1p, truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban cho ba tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i c\u00e1c vong h\u1ed3n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n h\u1ecdp c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c t\u00f2ng chinh, y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1 t\u1eadn n\u01a1i, n\u00f3i \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng h\u1ea1t n\u00e0y b\u1ed7ng g\u1eb7p c\u01a1n bi\u1ebfn lo\u1ea1n, th\u1ebf m\u00e0 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 c\u0169, tha thi\u1ebft ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00f4n th\u00e2n. Nh\u00e0 vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i ; h\u1eb1ng ng\u00e0y v\u1eabn mong c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Ai theo \u0111i vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec chi\u1ec3u theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng khen th\u01b0\u1edfng ; c\u00f2n d\u00e2n gian th\u00ec xu\u1ed1ng d\u1ee5, \u0111\u00f3ng g\u00f3p, ra \u01a1n \u0111\u1ea7m th\u1ea5m kh\u1eafp n\u01a1i. V\u1eady m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u00e1o c\u00e1o cho ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, nh\u1eefng quan qu\u00e2n v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111ang \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i kh\u00f4ng ai c\u00f3 m\u01b0u m\u00f4 d\u0169ng l\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c hay sao ? V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 : kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng hay binh d\u00f5ng, ai c\u00f3 m\u01b0u l\u1ea1, k\u1ebf hay,\u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam v\u00e0o th\u00e0nh m\u1edf c\u1eeda, d\u1eabn l\u1ed1i cho quan qu\u00e2n ; ho\u1eb7c h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec ; th\u00ec \u0111\u1ec1u theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng cho ngh\u00ecn v\u00e0ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 mai m\u1ed9t \u0111i c\u00f4ng lao c\u1ee7a ai, ch\u1edb ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u1eadn m\u00ecnh h\u00e8n m\u1ecdn, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1ef1 hi\u1ebfn m\u01b0u s\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh. C\u00f2n nh\u01b0 m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam ch\u1ecdn qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed, \u0111em ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u1eb7t \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1eeda th\u00e0nh, n\u1ed1i li\u1ec1n ng\u00f2i thu\u1ed1c ch\u00e2m ng\u00f2i th\u1ea3 ra, r\u1ed3i ch\u1ea1y \u0111i ; ho\u1eb7c nh\u1eb1m ch\u00f2i c\u1eeda th\u00e0nh m\u00e0 oanh k\u00edch, l\u00e0m cho qu\u00e2n gi\u1eb7c canh g\u00e1c l\u1ed9n x\u1ed9n khi\u1ebfp s\u1ee3, th\u00ec gi\u1eb7c ch\u00e2n \u0111\u1ee9ng kh\u00f4ng v\u1eefng, ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh, ch\u00fang c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u00e2n ti\u1ec7n truy\u1ec1n b\u1ea3o cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cChu\u1ea9n cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9 v\u00e0i h\u00f4m, d\u00f2 h\u1ecfi cho h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng, r\u1ed3i v\u1ec1 Kinh tr\u1ea3 l\u1eddi cho ta bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u00e0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n \u1edf V\u0129nh Long t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh th\u00e0nh thu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1ee9ng ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 700 quan, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u c\u1ed1 xin n\u1ed9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cung v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n\u201d. Vua d\u1ee5 n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 d\u00e2n th\u00edch l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a, s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i ; nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thi\u1ec7n, khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, v\u1eabn c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, h\u1ecd d\u1ef1 c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 im m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn. Nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c ch\u01b0a xong, s\u1ed1 ti\u1ec1n xin n\u1ed9p l\u1ea1i, t\u1ea1m \u0111\u1ec3 cho chi d\u00f9ng \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y, \u0111\u1ee3i khi n\u00e0o y\u00ean \u1ed5n, s\u1ebd x\u00e9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. Trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, ai l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc, n\u00ean chia lo\u1ea1i h\u1ea1ng, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Khi\u00eam Quang l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed9m gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u00e1c th\u00f4n, \u1ea5p \u1edf g\u1ea7n t\u1ec9nh b\u1ecb \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp h\u1ebft c\u1ea3. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 d\u00f2 x\u00e9t t\u1eebng h\u1ed9, l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1edf kho chia c\u1ea5p \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn quan. Nay c\u00e1c d\u00e2n \u1ea5y xin \u0111em n\u1ed9p tr\u1ea3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00e1c th\u00f4n \u1ea5p \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb ng\u1ecdn l\u1eeda t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0m h\u1ea1i, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111au kh\u1ed5, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean mi\u1ec5n cho\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh v\u00e0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa \u1edf S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u l\u00ean : \u201cTrong h\u1ea1t c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 gi\u00e0u xin b\u1ecf c\u1ee7a nh\u00e0, gi\u00fap cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o thi\u1ebfu\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 n\u00f3i : \u201cH\u1ecd l\u00e0 d\u00e2n qu\u00ea b\u00e9 m\u1ecdn, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c lay t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00f2ng s\u1ed1t s\u1eafng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n : c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ti\u1ec1n ra \u0111\u1ebfn 1.000 quan, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi 500 quan. Vui l\u00e0m \u0111i\u1ec1u hay, th\u00e0nh phong t\u1ee5c t\u1ed1t, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. Nh\u01b0ng h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u00e2n m\u00f9a thu b\u1ecb l\u1ee5t \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1ea9n c\u1ea5p, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1i kh\u00e1 trong s\u1ef1 \u0103n d\u00f9ng ; hu\u1ed1ng chi ng\u00e0y nay, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea5p k\u00edn, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng, ch\u1ed7 n\u00e0o ru\u1ed9ng l\u00faa c\u0169ng t\u1ed1t, c\u00f3 hi v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. T\u00ecnh h\u00ecnh trong d\u00e2n gian, so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ng\u1eb7t ngh\u00e8o l\u1eafm. S\u1ed1 ti\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd xin b\u1ecf ra, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n cho h\u1ecdp \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, tuy\u00ean ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i, nh\u01b0ng tr\u1ea3 l\u1ea1i ti\u1ec1n ; \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng \u0111\u00f4ng xu\u00e2n, l\u00e0 l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, d\u00e2n trong h\u00e0ng t\u1ec9nh n\u1ebfu c\u00f3 gieo neo, c\u1ea7n ch\u1ea9n c\u1ea5p, s\u1ebd l\u1ea1i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u00e2u : \u201cXin m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch sung b\u1ed5 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c nh\u00e2n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ((1) Thu\u1ed9c nh\u00e2n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c : t\u1ee9c nh\u01b0 h\u1ea1ng th\u00ed sai l\u1ea1i m\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n th\u1ed5.1) v\u00e0 thu\u1ed9c nh\u00e2n ((2) Thu\u1ed9c nh\u00e2n : t\u1ee9c nh\u01b0 h\u1ea1ng th\u00f4ng l\u1ea1i gi\u00fap vi\u1ec7c \u1edf nha m\u00f4n c\u00e1c ch\u00e2u, c\u00e1c huy\u1ec7n.2) \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1eeba h\u00e0nh vi\u1ec7c quan\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o L\u1ea1i b\u1ed9 : \u201cVi\u1ec7c xin n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7. Nh\u01b0ng t\u1ea1m ngh\u0129 : h\u1ea1t n\u00e0y \u1edf mi\u1ec1n b\u00e3i bi\u1ec3n, sai ph\u00e1i c\u0169ng c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, ba ch\u00e2u huy\u1ec7n \u1edf Y\u00ean H\u01b0ng, V\u1ea1n Ninh v\u00e0 Ti\u00ean Y\u00ean, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam. Duy ch\u1ec9 c\u00f3 hai huy\u1ec7n Ba Phong ((3) Ba Phong : t\u1ee9c Hoa Phong, sau \u0111\u1ed5i Nghi\u00eau Phong. Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00ec ki\u00eang t\u00ean hu\u00fd, n\u00ean \u0111\u1ed5i Hoa l\u00e0m Ba.3), Ho\u00e0nh B\u1ed3, xin b\u1ed5 hai ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c nh\u00e2n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u00ed sai Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c ; xin b\u1ed5 20 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u00f4ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 T\u1ea3 dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch ph\u1ea3i \u0111i ngay S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u1ec7 binh \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, thua tr\u1eadn \u1edf Ch\u1ee3 M\u1edbi, nh\u1edd \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch, xin h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201c\u0110\u00e3 bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch, c\u1ed1 g\u1eafng, sao kh\u00f4ng s\u1edbm ti\u1ebfn qu\u00e2n ngay, th\u1ebf th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ebft gi\u1eb7c ch\u1ea3 ho\u00e1 ra n\u00f3i h\u00e3o ? V\u1ea3 l\u1ea1i, \u1edf Tuy\u00ean Quang, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, c\u1ed5 v\u0169 tinh th\u1ea7n qu\u00e2n s\u0129 s\u1edbm ch\u00e9m ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn h\u00f4i tanh \u1ea5y \u0111i, m\u1edbi h\u00f2ng chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u00f2n l\u1ec1 m\u1ec1, nghe ng\u00f3ng, kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f2n t\u1ed9i th\u00eam\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Th\u1eadp Kh\u00ea v\u00e0 Tr\u1ecdc Kh\u00ea, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ba \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean. B\u1ecdn gi\u1eb7c tan ch\u1ea1y. Quan qu\u00e2n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n \u0110\u00f4ng Qu\u00f4ng ; l\u1ea1i \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 thu\u1ed9c \u0111\u1ed3n \u1ea5y t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n thoi, trong thuy\u1ec1n c\u00f3 h\u01a1n 30 t\u00ean, \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng c\u1ea3. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n t\u00e2u \u0111\u1ec3 vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201cTr\u1eadn n\u00e0y tuy nh\u1ecf, nh\u01b0ng m\u00e0 quan qu\u00e2n c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 \u0111i tr\u1eadn n\u00e0y nh\u01b0 Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00e2m Uy v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Giu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 300 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n b\u1ecb b\u1eaft \u1edf trong c\u00e1c thuy\u1ec1n, tra ra, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i ngay ; n\u1ebfu l\u00e0 l\u00e1i bu\u00f4n v\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng th\u00ec tha ngay\u201d.<\/p>\n<p>Chia huy\u1ec7n Thanh Xuy\u00ean \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 huy\u1ec7n Thanh S\u01a1n v\u00e0 Thanh Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i : \u201cThanh Xuy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n l\u1edbn c\u1ee7a t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, g\u1ea7n v\u1edbi t\u1ec9nh th\u00e0nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c k\u1ebb trong ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, h\u1ecd th\u00f4ng l\u1eabn nhau, g\u00e2y ra s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1eafc r\u1ed1i nh\u01b0 c\u00e1i g\u01b0\u01a1ng tr\u1edd tr\u1edd c\u1ee7a \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u00e3y c\u00f2n kh\u00f4ng xa. Ph\u1ea3i n\u00ean chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m hai huy\u1ec7n, m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t. V\u1eady sai th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n x\u00e9t xem c\u00e1c t\u1ed5ng trong huy\u1ec7n \u1ea5y, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng chia l\u00e0m hai : m\u1ed9t huy\u1ec7n g\u1ecdi l\u00e0 Thanh S\u01a1n, m\u1ed9t huy\u1ec7n g\u1ecdi l\u00e0 Thanh Th\u1ee7y. C\u00f2n t\u00ean c\u0169 g\u1ecdi l\u00e0 Thanh Xuy\u00ean th\u00ec b\u1ecf \u0111i. R\u1ed3i ch\u1ecdn c\u00e1c ch\u1ee9c vi\u00ean trong t\u1ec9nh ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thanh li\u00eam, t\u00e0i c\u00e1n, ch\u0103m ch\u1ec9, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, hi\u1ec3u h\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh s\u1edf t\u1ea1i, t\u1ea1m \u0111\u1eb7t l\u00e0m Tri huy\u1ec7n 2 huy\u1ec7n \u1ea5y, ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 huy\u1ec7n \u0111\u00f3ng. L\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 t\u1ea1m quy\u1ec1n cho th\u00ed sai th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n H\u00e0 Th\u1ebf M\u1ef9 l\u00e0m th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf Thanh S\u01a1n ; v\u1ec1 sau c\u00f3 khuy\u1ebft, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t n\u1eefa. L\u1ea1i ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tin ph\u1ee5c, v\u00e0 H\u00e0 Vi\u1ebft Loan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho l\u00e0m th\u00ed sai Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, \u0111\u1ec3 chia b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c hai huy\u1ec7n, l\u1ec7 thu\u1ed9c l\u00e0m vi\u1ec7c trong huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i xem kho V\u0169 kh\u1ed1, th\u1ea5y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecf l\u1eabn l\u1ed9n h\u01b0 h\u1ecfng. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n : s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ch\u1ee9a \u1edf kho, l\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng r\u1ea5t quan tr\u1ecdng v\u1edbi vi\u1ec7c binh, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7 b\u1ecf b\u1eeba kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd ! V\u00ed ph\u1ecfng g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u1ea3 ho\u00e1 ra l\u00e0m nh\u1ee1 vi\u1ec7c \u01b0 ? Vua li\u1ec1n sai ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng vi\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u0169 ch\u1ee7 th\u1ee7, b\u1eaft s\u1eefa ch\u1eefa l\u1ea1i. C\u00f2n c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o \u0111i tu\u1ea7n tra ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c : s\u1eafc cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ea1ch h\u1ecfi, v\u1ea1ch ra, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i giao v\u1ec1 b\u1ed9 x\u00e9t.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cKho\u1ea3ng th\u00e1ng 6, th\u00e1ng 7 n\u0103m nay, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c n\u01a1i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecb tr\u00e0n v\u1ee1, x\u00e9t ra c\u0169ng l\u00e0 t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u01b0a h\u1ebft s\u1ee9c, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ed5 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i. [B\u00e2y gi\u1edd] may kh\u00f4ng l\u1ee5t n\u1eefa, n\u01b0\u1edbc \u1ee9 \u0111\u00e3 ti\u00eau \u0111i, ch\u1ed7 v\u1ee1 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0n kh\u1ea9u, m\u1eebng th\u1ea5y s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n th\u1ea7n linh nhi\u1ec1u r\u1ed3i. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 ph\u00e1t cho 3 c\u00e2y h\u01b0\u01a1ng v\u00e0ng, 3 t\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ecf, ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111\u1ebfn giao cho t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y s\u1eafm \u0111\u1ee7 l\u1ec5 ph\u1ea9m tam sinh t\u1ebf mi\u1ebfu th\u1ea7n s\u00f4ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTrong h\u1ea1t H\u01b0ng Y\u00ean, l\u00faa m\u00f9a g\u1ea7n nay b\u1ecb n\u1ea1n l\u1ee5t, n\u0103m huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An, Kim \u0110\u1ed9ng, Thi\u00ean Thi ((1) Thi\u00ean Thi : sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u00c2n Thi.1), Ph\u00f9 Dung ((2) Ph\u00f9 Dung : sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 Ph\u00f9 C\u1eeb.2), Ti\u00ean L\u1eef th\u00ec h\u1ea1i l\u1eafm ; th\u1ee9 \u0111\u1ebfn ba huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea, Duy\u00ean H\u00e0, H\u01b0ng Nh\u00e2n ((3) Ba huy\u1ec7n n\u00e0y ng\u00e0y nay \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c t\u1ec9nh Th\u00e1i B\u00ecnh.3). V\u1eady s\u1ed1 thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1, ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c c\u00f2n thi\u1ebfu, xin tri\u1ec3n h\u1ea1n cho n\u0103m huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, n\u1ed9p l\u00e0m 2 k\u1ef3 m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng ; v\u00e0 ba huy\u1ec7n [sau] \u0111\u1ebfn v\u1ee5 chi\u00eam sang n\u0103m, n\u1ed9p c\u1ea3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1\u201d. Nh\u00e0 vua cho \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>\u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n T\u1ea3 ph\u00f3 \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u0111i ph\u00e1t ch\u1ea9n \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean v\u1ec1, vua cho cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng, \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to qu\u00e1, l\u00e0 v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ecb ngh\u1ebdn l\u1ea5p, quanh co, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea3y nhanh ra bi\u1ec3n ; nay b\u00e0n mu\u1ed1n kh\u01a1i \u0111\u00e0o [l\u00f2ng s\u00f4ng] cho v\u1ee3i b\u1edbt d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, m\u1edbi sai H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 ty Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd \u0111i \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, xem x\u00e9t t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean kh\u01a1i s\u00e2u, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, khi\u1ebfn cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc thu\u1eadn d\u00f2ng ch\u1ea3y th\u1eb3ng ra bi\u1ec3n, \u0111o l\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n th\u1ebf n\u00e0o t\u00e2u \u0111\u1ec3 vua bi\u1ebft. Khi b\u1ea3n t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, h\u1ecd xin t\u1eeb \u0111\u1ecba ph\u1eadn s\u00f4ng l\u00e0ng Thanh H\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n Th\u01b0 Tr\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00e0ng \u0110\u01b0\u1eddng S\u00e2m, huy\u1ec7n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh ((4) Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh : sau \u0111\u1ed5i Tr\u1ef1c \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh.4), n\u00ean khai s\u00e2u c\u00f3 3 \u0111o\u1ea1n, ch\u1ea1y d\u00e0i h\u01a1n 5.000 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f4ng tr\u00ecnh to t\u00e1t ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m xong.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ecb h\u00e0, l\u1ee3i, h\u1ea1i r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. V\u00ed ph\u1ecfng t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t b\u1eadn m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c thong th\u1ea3 m\u00e3i th\u00ec d\u00f9 hao t\u1ed5n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, l\u00f2ng ta th\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc ; nh\u01b0ng chi\u1ebfu trong \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, s\u00f4ng c\u0169 \u0111\u00e3 l\u00e0 s\u00e2u r\u1ed9ng, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng m\u1edbi c\u00f3 kh\u00fac quanh co ngo\u1eaft ngo\u00e9o, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft x\u00f4 ngang, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec ; n\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i m\u00e0 n\u1eafn cho th\u1eb3ng, ch\u1eafc r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u0111\u00e0o nh\u1ecf b\u00e9 ch\u1ea3y \u0111i \u0111\u1ec3 chia s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, m\u00e0 c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng m\u1edbi khai, ch\u1ed7 l\u1edbn ch\u1ed7 nh\u1ecf, c\u00e1ch nhau, sau n\u00e0y n\u01b0\u1edbc l\u0169 l\u00ean m\u1ea1nh ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u1ecfi lo v\u1ec1 s\u1ef1 v\u1ee1 l\u1edf ! Th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec, sao n\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c u\u1ed5ng ph\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf ! Vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. Nh\u01b0ng chi\u1ebfu hai b\u00ean c\u1eeda bi\u1ec3n Li\u00eau L\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1t \u1ea5y, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng ra bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c, khai ri\u00eang m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n d\u00e0i \u0111\u1ed9 s\u00e1u b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed9ng \u0111\u1ed9 hai m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 kh\u01a1i d\u00f2ng s\u00f4ng cho ng\u00e0y m\u1ed9t s\u00e2u th\u00eam, d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh m\u1ed9t c\u1eeda bi\u1ec3n to, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch l\u00e0m thu\u1eadn theo chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng sinh s\u1ef1 g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u1ea1i t\u00e2u : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, tr\u00ean t\u1eeb c\u1eeda s\u00f4ng L\u1ea1ch Ngang, m\u1ed9t nh\u00e1nh ch\u1ea3y ra c\u1eeda Li\u00eau, d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn tr\u01b0\u1ee3ng ; b\u1edd m\u00e9 t\u00e2y l\u00e0 Kim S\u01a1n thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh ch\u1ea1y d\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u1ea7n Ph\u00f9 thu\u1ed9c Thanh Ba, lau s\u1eady um t\u00f9m, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ea5t xa ; b\u1edd m\u00e9 \u0111\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i An, Ch\u00e2n Ninh ((1) Ch\u00e2n Ninh : sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 Tr\u1ef1c Ninh.1) thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh, ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e1nh ch\u1ea3y ra c\u1eeda L\u00e1c, d\u00e0i h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m tr\u01b0\u1ee3ng ; b\u1edd m\u00e9 t\u00e2y l\u00e0 c\u1ed3n n\u1ed5i ((2) Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed9t ch\u00e2u\u201d.), b\u1edd m\u00e9 \u0111\u00f4ng th\u00ec huy\u1ec7n h\u1ea1t Ch\u00e2n Ninh li\u1ec1n su\u1ed1t t\u1eadn bi\u1ec3n, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 b\u00f9n c\u00e1t b\u1ed3i n\u00f4ng. Khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean th\u00ec th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u00f4ng m\u00eanh, r\u1ed9ng kh\u00f4ng b\u1edd b\u1ebfn ; khi n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u r\u00fat xu\u1ed1ng, th\u00ec l\u1ed9 ra b\u00e3i c\u00e1t, tr\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u1edd. X\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ecba th\u1ebf, kh\u00f4ng m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 khai \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1ecfi c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i: m\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u1ec3n t\u1eeb c\u1eeda Tr\u00e0 L\u00fd \u0111\u1ebfn c\u1eeda Th\u1ea7n Ph\u00f9, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u00e3i c\u00e1t b\u00f9n l\u1ea7y, n\u1ebfu \u1edf n\u01a1i n\u00e0y, khai ri\u00eang con s\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m v\u1ea5t v\u1ea3, m\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn s\u00f3ng r\u1ed3i, b\u1ed3i l\u1ea5p l\u1ea1i n\u00f4ng nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c \u201ckh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, t\u00e2u : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t th\u1ea7n c\u00f3 2 huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean v\u00e0 Kim B\u1ea3ng, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1eafp ; sau khi l\u1ee5t v\u1ec1 m\u00f9a thu n\u0103m nay, ru\u1ed9ng c\u00f3 ph\u00f9 sa v\u00e0 b\u00f9n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i, h\u1ecfi c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i l\u1eafm. K\u1ec3 ra, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ph\u00f2ng l\u1ee5t c\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 ngh\u1ec1 n\u00f4ng b\u1ecf \u0111\u00ea \u0111i m\u00e0 ngh\u1ec1 n\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, th\u00ec c\u00f3 h\u1ec1 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00fai theo nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n. V\u1ec1 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u1ee7a hai huy\u1ec7n \u1ea5y, xin n\u00ean cho b\u1ecf, nh\u01b0ng tu\u1ef3 ti\u1ec7n khai th\u00f4ng \u0111\u00ea th\u00e1o n\u01b0\u1edbc \u1ee9 cho k\u1ecbp th\u1eddi ti\u1ebft l\u00e0m ru\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua ban d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u tr\u00e0n v\u1ee1, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 ; l\u1ee3i hay h\u1ea1i c\u0169ng ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111\u00edch. Hu\u1ed1ng chi hai huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u00e3 g\u1eb7p m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f9 sa b\u1ed3i, ru\u1ed9ng tr\u1edf n\u00ean t\u1ed1t, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i cho n\u00f4ng d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i. Nh\u01b0ng h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i th\u1ea5p tr\u0169ng, ru\u1ed9ng chi\u00eam t\u1ea5t c\u1ea3, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ee3i cho n\u01a1i \u1ea5y, th\u00ec c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du, \u0111\u1ecba th\u1ebf cao h\u01a1n, n\u01b0\u1edbc d\u00e2ng ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean, ng\u1eadp l\u00e2y c\u1ea3 ru\u1ed9ng m\u00f9a, ch\u1ea3 ho\u00e1 ra \u0111em c\u00e1i h\u1ea1i cho n\u01a1i kh\u00e1c \u01b0 ! Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y n\u00f3i ra, ho\u1eb7c l\u00e0 nh\u00ecn theo m\u1ed9t chi\u1ec1u, h\u00e1 n\u00ean v\u1ed9i v\u00e3 c\u0103n c\u1ee9 nh\u1eb9 d\u1ea1 tin ngay \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ph\u00f2ng l\u1ee5t, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, l\u1ee3i, h\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, m\u00e0 n\u00ean theo c\u0169 hay n\u00ean \u0111\u1ed5i m\u1edbi, c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u00fd ki\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch lo toan c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i kh\u00e1m t\u1eadn n\u01a1i, h\u1ecfi kh\u1eafp cho r\u1ed9ng, h\u1ecfi c\u1ea3 c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du, v\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng xem x\u00e9t \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ea1i. N\u1ebfu \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u hai huy\u1ec7n \u1ea5y, sau khi c\u1eaft b\u1ecf r\u1ed3i, ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i c\u1ea3 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, ch\u00fang kh\u1ea9u \u0111\u1ed3ng t\u1eeb, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi xin. N\u1ebfu l\u1ee3i, h\u1ea1i kh\u00f4ng ngang nhau th\u00ec tu\u1ef3 theo trong \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3, r\u1ed3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111i h\u1ecfi t\u1ea5t c\u1ea3, c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u1ec1u n\u00f3i : hai huy\u1ec7n \u1ea5y b\u1ecf \u0111\u00ea, \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd kh\u00f4ng quan h\u1ec7 g\u00ec \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf n\u0103m huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, ph\u00fa Xuy\u00ean, S\u01a1n Minh v\u00e0 Ho\u00e0i An, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng xin th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1eafp, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. T\u00e2u l\u00ean, vua b\u1eb1ng l\u00f2ng cho.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i ; Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecb lang l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u th\u0103ng th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Nguy\u1ec5n Khoa Minh l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n v\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. C\u00f2n \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i th\u00ec giao Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u t\u1ea1m gi\u1eef, kh\u00f4ng n\u00ean ki\u00eam l\u0129nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u \u1edf t\u1ec9nh Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng ch\u1eef \u201cPhi\u00ean\u201d. Nay t\u00ean t\u1ec9nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00ec qu\u00e2n hi\u1ec7u c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eb7t ch\u1eef \u201cGia\u201d \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 cho h\u1ee3p v\u1edbi danh s\u1eafc\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n \u0111\u1ed5i : c\u01a1 Phi\u00ean v\u00f5 l\u00e0m c\u01a1 Gia v\u00f5, c\u01a1 Phi\u00ean thu\u1eadn l\u00e0m c\u01a1 Gia thu\u1eadn, 2 c\u01a1 Phi\u00ean b\u00ecnh t\u1ea3 h\u1eefu l\u00e0m hai c\u01a1 Gia ti\u1ec7p t\u1ea3 h\u1eefu ; 4 c\u01a1 Phi\u00ean d\u0169ng ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu, l\u00e0m 4 c\u01a1 Gia d\u0169ng ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu ; c\u01a1 Phi\u00ean an l\u00e0m c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh ; t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Phi\u00ean an l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh ; Th\u1ee7y c\u01a1 Phi\u00ean an l\u00e0m Th\u1ee7y c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh ; 3 \u0111\u1ed9i Phi\u00ean an ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Nh\u1ecb \u0111\u1ed9i, Tam \u0111\u1ed9i. Ra l\u1ec7nh cho h\u1eefu t\u01b0 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, ch\u1ebf c\u00e1c \u0111\u1ed3 k\u00fd c\u01a1 hi\u1ec7u kh\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho. L\u1ea1i c\u00f2n danh hi\u1ec7u c\u00e1c tr\u1ea1m tr\u00ean s\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1eef \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t b\u1eb1ng ch\u1eef \u201cPhi\u00ean\u201d, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u1eef \u201cGia\u201d, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p tr\u1ea1m b\u00e0i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u00c1n s\u00e1t Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t, L\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft. L\u00fac gi\u1eb7c Kh\u00f4i m\u1edbi kh\u1edfi bi\u1ebfn, b\u1ecdn \u0110\u1ea1t \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y v\u00e0o B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh ; \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u0129 xin chi\u1ebfu theo lu\u1eadt \u0111\u1ec3 m\u1ea5t th\u00e0nh tr\u00ec, ph\u1ea3i kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m h\u1eadu ((1) B\u1ecb t\u1ed9i ch\u00e9m nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c giam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t l\u1ea1i.1).<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t, th\u00e2n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf c\u0169ng ch\u1ee9c L\u00e3nh binh l\u00e0 quan to ; khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i can \u00e1n, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea5m, l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y vi\u1ec7c, th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng dung t\u00fang. \u0110\u1ebfn khi bi\u1ebft c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn, l\u1ea1i l\u1ebbn tr\u1ed1n, kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1ea3y n\u00e0o. V\u1eady kh\u00f4ng k\u1ec3 b\u1ec1 trong c\u00f3 tri t\u00ecnh hay kh\u00f4ng, nh\u01b0ng x\u00e9t vi\u1ec7c g\u00e2y ra v\u1ee5 \u00e1n to n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 v\u1ea1 cho d\u00e2n, l\u00e0m phi\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i d\u00f9ng binh l\u1ef1c, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u1ebft c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. V\u1eady Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t v\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u1eed ch\u00e9m ngay. L\u1ea1i n\u1eefa anh em ru\u1ed9t c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Ng\u1ecdc v\u00e0 Nguy\u1ec5n Minh Khi\u00eam, anh em m\u1ed9t nh\u00e0, \u0111\u1ec1u nh\u1edd l\u1ed9c n\u01b0\u1edbc, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i khuy\u00ean r\u0103n nhau, c\u1ea3m k\u00edch lo b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u1ebfn th\u1ebf th\u00ec th\u1eadt m\u1ea5t h\u1ebft thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee5 \u01a1n qu\u00e1 n\u1eb7ng ! Quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u00e0 \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a, c\u00f2n d\u00f9ng b\u1ecdn \u1ea5y l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa ! V\u1eady b\u1ecdn V\u0169 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n cho c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ebft l\u00f2ng trung\u201d.<\/p>\n<p>H\u00ecnh b\u1ed9 l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cCon c\u1ee7a V\u0169 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng L\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7n \u0111ang h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, v\u1eady c\u00f3 n\u00ean ch\u0103ng xo\u00e1 b\u1ecf t\u00ean trong ng\u1ea1ch l\u00e0m quan b\u1eaft v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n ?\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n Tr\u1ecdng V\u0169 t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u00e1ch ch\u1ee9c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i li\u00ean can b\u1ecb t\u1ed9i. Con V\u0169 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng L\u01b0\u1ee3ng v\u1ed1n do c\u1eed nh\u00e2n xu\u1ea5t th\u00e2n, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m. V\u1eady chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 h\u1eadu b\u1ed5\u201d.<\/p>\n<p>Cho quy\u1ec1n l\u0129nh Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u1ea5n tri\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ; V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf sung Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, hi\u1ec7p c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng tham d\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, chu\u1ea9n cho v\u1eabn gi\u1eef l\u1ea5y Th\u1ea7n c\u01a1 H\u1eefu v\u1ec7 \u0111\u00e3 qu\u1ea3n l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 hai v\u1ec7 Nghi\u00eam uy, Tr\u00e1ng uy m\u1edbi \u0111\u1eb7t, l\u00e0m th\u00e2n binh trong s\u1ed5 qu\u00e2n m\u00ecnh, nh\u1eefng binh d\u00f5ng do Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng cai qu\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i t\u00f2ng chinh, \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u1ea3. L\u1ea1i, hi\u1ec7p c\u00f9ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 v\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n qu\u1ea3n l\u0129nh qu\u00e2n t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 canh gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u00e0m Tham t\u00e1n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh l\u00e0m T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng ; duy \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a B\u00ecnh kh\u1ea5u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ch\u1ec9 c\u00f3 quan v\u0103n l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Tham t\u00e1n, b\u00e8n sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn l\u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ed5i sang gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u1edbi Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ; c\u00e1c b\u1ed9 binh do \u0110\u0103ng Th\u1eadn qu\u1ea3n l\u0129nh th\u00ec giao ngay cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng. C\u00f2n T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n Ch\u00e2n th\u00ec hi\u1ec7p c\u00f9ng Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed gi\u00fap \u0111\u1ee1 s\u1ef1 v\u1ee5 qu\u00e2n c\u01a1. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ea1i binh b\u1ed1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 quan to v\u0103n v\u00f5, \u0111\u1ec3 s\u1ef1 tr\u00e1ch c\u1ee9 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh l\u1ea5y ra 5 th\u1ee9 th\u01b0\u1edbc \u0111o b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c m\u1edbi ch\u1ebf, v\u00e0 b\u1ea3n ghi ch\u00e9p b\u1eafn theo th\u01b0\u1edbc \u0111o b\u1eafn s\u00fang do vua l\u00e0m ra, ph\u00e1i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Ti\u1ec1m mang \u0111\u1ebfn giao cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, truy\u1ec1n d\u1ea1y c\u00e1c ph\u00e1o th\u1ee7 h\u1ecdc t\u1eadp, \u0111\u1ec3 \u1ee9ng d\u1ee5ng l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch trong khi b\u1eafn. L\u1ea1i ban c\u1ea5p cho thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh lo\u1ea1i to, khi\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n li\u1ec7u t\u00ednh, \u1edf ngo\u00e0i lu\u1ef9, l\u00e0m ch\u00f2i v\u1ecdng \u0111\u1ecbch, cao \u0111\u1ed9 3 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch th\u00e0nh 5, 6 tr\u01b0\u1ee3ng ho\u1eb7c 1.000 tr\u01b0\u1ee3ng ; c\u00f2n \u1ee5 \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t ph\u00e1o th\u00ec cao h\u01a1n 10 th\u01b0\u1edbc, sai ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ng\u1eafm mang k\u00ednh \u1ea5y l\u00ean ch\u00f2i, tr\u00f4ng ng\u1eafm v\u00e0o trong th\u00e0nh xem ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 \u0111\u00f4ng v\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2u l\u00e0 nh\u00e0 kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, th\u00ec ch\u1ec9 ngay cho ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 b\u1eafn, c\u1ed1t sao cho tr\u00fang. Vua l\u1ea1i ph\u00e1i mang thu\u1ed1c \u1edf kho trong n\u1ed9i \u0111\u1ec3 ch\u1eefa cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m \u0111au \u1edf trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 g\u1ea1o k\u00e9m. Vua bi\u1ebft tin, d\u1ee5 sai t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng hi\u1ec3u th\u1ecb cho c\u00e1c nh\u00e0 bu\u00f4n trong h\u1ea1t ch\u1edf nhi\u1ec1u g\u1ea1o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 b\u00e1n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u : \u201cCon s\u00f4ng Ho\u00e0ng Giang \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 t\u1ec9nh th\u00e0nh, n\u01b0\u1edbc s\u00f3i d\u1eef d\u1ed9i, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ecf k\u00e8, v\u00e0 tu\u1ef3 theo th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp th\u00eam \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba\u201d. Vua d\u1ee5 n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh th\u00e0nh x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e3 xong, th\u00e0nh tr\u00ec cao \u0111\u1eb9p, n\u1ebfu g\u1eb7p th\u1ebf n\u01b0\u1edbc xung y\u1ebfu nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen ra c\u00f4ng s\u1eeda tr\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 khai con s\u00f4ng m\u1edbi, \u0111\u1ec3 chia s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0o r\u1ed9ng c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ra bi\u1ec3n, c\u1ea7n gi\u1eef cho t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu. Hi\u1ec7n nay s\u1edf d\u0129 ch\u01b0a thu \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3, l\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec l\u00f2ng s\u00f4ng n\u00f4ng h\u1eb9p ch\u1ee9 ch\u01b0a n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c \u0111\u1ed5 t\u1ea1i th\u1ebf n\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu kh\u00f4ng t\u00ednh l\u1ea1i, l\u00e0m k\u1ef9, th\u00ec c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ea5t kh\u00f4ng, m\u00e0 s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u1edf d\u00f2ng s\u00f4ng ch\u01b0a ph\u00e2n t\u00e1n b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec s\u1ef1 s\u1ee5t l\u1edf l\u1ea1i c\u00e0ng gh\u00ea g\u1edbm. V\u1eady th\u00ec t\u1ec9nh th\u00e0nh sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo kh\u00f4ng ? V\u1ea3, nay n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u1edbi xu\u1ed1ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f2n kh\u00f3 kh\u0103n, ch\u00ednh n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec3 thay cho ph\u00e1t ch\u1ea9n, gi\u00fap cho d\u00e2n qua c\u01a1n ng\u1eb7t ngh\u00e8o. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn d\u00e2n ch\u00fang kh\u01a1i r\u1ed9ng l\u00f2ng s\u00f4ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng \u1edf m\u1ed9t qu\u00e3ng s\u00f4ng m\u1edbi t\u1eeb Ph\u1ee5 Long \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng X\u00e1, c\u1eeda s\u00f4ng c\u0169ng li\u1ec7u m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam, v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i xung kh\u00edch \u1edf s\u00f4ng c\u0169 n\u00ean \u0111\u1eafp m\u1ecf k\u00e8, v\u00e0 \u0111\u1eafp ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00ea. L\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y s\u00f3i ngang m\u00e0 gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 c\u00e1i n\u1eef t\u01b0\u1eddng c\u1ee7a th\u00e0nh. Hu\u1ed1ng chi khai s\u00f4ng nh\u00e1nh \u0111\u1ec3 chia s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c ch\u1ee7 ch\u1ed1t quan tr\u1ecdng trong c\u00f4ng cu\u1ed9c tr\u1ecb h\u00e0 ; m\u1edf vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ngh\u00e8o, l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch hay v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u00f3i. Th\u1eadt l\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ba c\u00e1i l\u1ee3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng th\u00fac l\u00e0m, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u: \u201cM\u1ed9t qu\u00e3ng s\u00f4ng m\u1edbi, l\u00fac b\u1ea5t \u0111\u1ea7u khai s\u00e2u, hai b\u00ean b\u1edd \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u01b0u kh\u00f4ng m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 d\u1ed3n ch\u1ee9a cao \u0111\u1ebfn hai tr\u01b0\u1ee3ng. Nay n\u1ebfu m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam l\u00f2ng s\u00f4ng, t\u1ea5t ph\u1ea3i s\u00fac ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t ch\u1ee9a \u1ea5y \u0111i, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 khai s\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ed1n c\u00f4ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u00ean c\u1ea1nh c\u1eeda s\u00f4ng, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n c\u1ed3n nh\u1ecdn d\u00e0i h\u01a1n 140 tr\u01b0\u1ee3ng. V\u1eady xin cho \u0111\u00e0o ch\u1ed7 \u1ea5y m\u00e0 m\u1edf c\u1eeda s\u00f4ng, th\u00ec n\u01b0\u1edbc \u1edf tr\u00ean ch\u1ea3y xu\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1edbt \u0111i, v\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u0169ng b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00f3, sai g\u1ecdi 1.000 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o m\u1ed9t c\u00e1ch \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch ((1) T\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch : ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u1ee7 c\u00f4ng cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc phong ki\u1ebfn.1) th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean l\u00e0m \u1edf x\u01b0\u1edfng th\u1ee3 kho V\u0169 kh\u1ed1, v\u00e0 c\u00e1c T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c ((2) T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c : m\u1ed9t c\u1ee5c s\u1edf c\u00f3 c\u00e1c th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf th\u1eddi phong ki\u1ebfn.2) thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m, \u0111\u1ebfn k\u1ef3, v\u1eabn c\u1ee9 theo l\u1ec7, l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 chi l\u01b0\u01a1ng ; c\u00f2n c\u00e1c T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean cho d\u1ef1 v\u00e0o trong danh s\u00e1ch \u1ea5y, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c, m\u1edbi ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u00ednh c\u00f4ng ng\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0m, ph\u1ea3i do b\u1ed9 C\u00f4ng x\u00e9t th\u1ef1c, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean, xin truy c\u1ea5p. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ho\u00e0 ch\u1ebft. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Binh b\u1ed9 th\u1ef1 Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u00e1c man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ebbn xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Kinh. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, b\u1ecb gi\u00e1ng b\u1ed1n c\u1ea5p, Qu\u1ea3n c\u01a1 gi\u00e1ng hai c\u1ea5p, L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u v\u00ec ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n b\u1ea3o, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. Ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh th\u1ea7n nghi\u00eam s\u1ee9c \u0111\u1eb7t k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u00f9ng b\u1eaft.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh k\u1ef3 m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t cao. Chu\u1ea9n cho k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 10 c\u1ee7a binh l\u00ednh v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf trong Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng th\u00f3c.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n hai \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi. Tr\u01b0\u1edbc kia qu\u00e2n ta chia \u0111\u01b0\u1eddng theo hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng G\u00e2m ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111\u1ed3n tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n quanh \u0111\u1ea5y \u0111em nhau \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng xin \u0111\u1ea7u th\u00fa. Duy \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i qua Kh\u00ea L\u0129nh (ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u1edbi v\u1edbi \u0110\u1ea1i Man, H\u00e0m Y\u00ean), d\u00f2 th\u1ea5y tr\u00ean n\u00fai c\u00f3 3 tr\u1ea1i gi\u1eb7c, \u0111\u1ed9 v\u00e0i ch\u1ee5c t\u00ean. Ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n s\u1ea5n \u0111\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u00f2n c\u00e1c ph\u1ec9 kh\u00e1c th\u00ec ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u. Khi b\u1ecdn \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc Nghi, gi\u1eb7c bi\u1ebft tin, c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ea3. B\u1ecdn \u0110\u1ee9c \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cL\u1ea7n n\u00e0y th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i lo\u1ea1n, l\u00e0 do t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee5 h\u1ecda theo. C\u00e1c t\u1ed5ng, l\u00fd, \u0111\u1ed9ng, s\u00e1ch, kh\u00f4ng theo kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb b\u1eaft, m\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm nhi\u1ec1u l\u1ed1i linh tinh, nh\u1eefng \u0111\u1ee9a theo gi\u1eb7c ch\u1eb3ng ch\u00f3ng th\u00ec ch\u1ea7y, t\u1ef1 n\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng n\u00ean d\u1eebng qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 d\u00f2 h\u1ecfi t\u1eeb \u0110\u00e0i M\u00e3n ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u1ebfn T\u00edn L\u0129nh (\u1edf t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng G\u00e2m, ch\u1ed7 c\u00f3 \u0111\u1ed3n \u0111\u00e1 l\u1edfm ch\u1edfm \u0111\u1ee9ng d\u1ef1ng nh\u01b0 v\u00e1ch th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 nghi\u00eang m\u00ecnh m\u00e0 \u0111i. D\u00f2ng s\u00f4ng ch\u1ea3y xi\u1ebft, \u0111\u00e1 gh\u1ec1nh ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i. \u0110\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu sai qu\u00e2n t\u1ef1 mang l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec t\u00ednh ng\u00e0y, t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, s\u1ee3 kh\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ebf, th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1ef1a ph\u00e1i ngay th\u1ed5 huy\u1ec7n v\u00e0 th\u1ed5 binh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n canh gi\u1eef \u1edf \u0110\u00e0i M\u00e3n v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Nghi \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. H\u1eb9n ng\u00e0y cho c\u00e1c qu\u1ea3n l\u0129nh v\u00e0 bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc sau l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t n\u1ed1i nhau ti\u1ebfn l\u00ean qua \u0110\u1ea1i Man chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda t\u1ea3, do ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean. Khi \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1ea3o L\u1ea1c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng V\u00e2n Trung.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, h\u00f4m n\u1ecd nghe n\u00f3i c\u00e1c x\u00e3 L\u1ecbch H\u1ea1, T\u00f2ng L\u1ec7nh \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean ti\u1ebfp gi\u00e1p Thu Ch\u00e2u c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u b\u1eaft d\u00e2n S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Vi\u1ec7c b\u00e1o n\u00e0y tuy ch\u01b0a r\u00f5 h\u01b0 th\u1ef1c, nh\u01b0ng S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng \u1edf li\u1ec1n v\u1edbi t\u1ec9nh l\u1ef5, c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan y\u1ebfu, kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n. Th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 sai L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc quay v\u1ec1 Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 theo s\u1ef1 sai ph\u00e1i c\u1ee7a t\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u th\u1ea5y r\u1eb1ng, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i tr\u1ed1n xa. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u1ed1t ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng V\u00e2n Trung, ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 oai nh\u00e0 vua to\u1ea3 kh\u1eafp ph\u01b0\u01a1ng xa, n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n m\u00e3i m\u00e3i, ta s\u1ebd kh\u00f4ng ti\u1ebfc ban \u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n H\u00e0, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean, c\u00f2n th\u00ec ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ea3 v\u00e0o r\u1eebng. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n t\u00e2u \u0111\u1ec3 vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua sai r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, nh\u01b0ng li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i th\u1ed5 d\u00f5ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c\u00a0 \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam ph\u00e1i bi\u1ec1n binh Nam \u0110\u1ecbnh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0ng ng\u00e0y, l\u1ea1i kh\u00f4ng chi c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111i vi\u1ec7c quan. Vua nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u00f3, b\u00e8n ph\u1ea1t V\u0103n Thi\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng m\u1ed9t n\u0103m, ban d\u1ee5 cho t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n theo \u0111\u00fang s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng truy c\u1ea5p cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1ea5y.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n t\u1eeb khi thua \u1edf Ti\u00eam L\u0129nh, r\u00fat lui v\u1ec1 Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, l\u1ea1i r\u00fat lui v\u1ec1 tr\u1ea1m L\u1ea1ng Chung thu\u1ed9c ch\u00e2u Tho\u00e1t L\u00e3ng. B\u1ecdn gi\u1eb7c v\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1ed1n m\u1eb7t r\u1ea5t g\u1ea5p. \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u1ea1ng Chung c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh qu\u00e1 n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m, l\u1ea1i \u0111\u1ec1u gi\u00e0 \u1ed1m, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 ngay cho t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u01b0 cho c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf g\u1ea7n, g\u1ea5p ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u\u201d.<\/p>\n<p>Vua truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u1eadp t\u1ee9c mang theo 500 bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111i ti\u1ebfp vi\u1ec7n. N\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n nh\u00e2n th\u1ebf th\u1eafng, \u0111u\u1ed5i theo, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 tr\u00edch ph\u00e1i 500 bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111ang \u0111i tr\u1eadn v\u00e0 10 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n th\u1ea7n c\u00f4ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n \u0111\u1ec3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ; Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Ba Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, kh\u1ea9n s\u1ee9c cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung \u0111ang \u0111\u1ed3n th\u00fa l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 D\u1ea7n \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i ; khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng li\u1ec1n tr\u00edch ph\u00e1i 200 bi\u1ec1n binh \u1edf v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb thu\u1ed9c qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y \u0111i theo H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n sai ph\u00e1i. Khi t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ai n\u1ea5y ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n h\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u1ed9t ph\u00fat.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho t\u00e2u xin c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u1eefng bi\u1ec1n binh H\u1eadu qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, khi h\u1ebft h\u1ea1n, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i ng\u0169, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng khi tr\u01b0ng \u0111i\u1ec1u. Vua \u01b0ng cho.<\/p>\n<p>T\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u00e1c nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf x\u00e3 Trung Ho\u00e0ng thu\u1ed9c L\u1ea1c Th\u1ed5. L\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 l\u00ean \u1edf x\u00e3 Ch\u00e2n L\u1ea1i thu\u1ed9c Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, \u0111\u00f2i d\u00e2n ph\u1ea3i \u0111\u01b0a ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hi li\u1ec1n ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng \u0111em 200 qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng, nh\u01b0ng s\u1ee9c cho Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0169 Th\u1ebf Gi\u1edbi \u0111\u1ebfn g\u1ea7n n\u01a1i \u0111\u1ec3 truy n\u00e3 r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf Nguy\u00ean Hi r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn r\u1eebng ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 l\u00ean, ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 xin \u0111em qu\u00e2n \u0111i d\u1eb9p, h\u1ea7u \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y th\u00e1ng, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ee9a, ch\u1ec9 u\u1ed5ng c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng g\u00ec ; \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi, th\u00ec l\u1ea1i n\u00f3i gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, mong cho t\u1eafc tr\u00e1ch. \u0110\u1ebfn nay, ch\u01b0a bao l\u00e2u, l\u1ea1i th\u1ea5y b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc ch\u1ea3 g\u1ea7n nh\u01b0 d\u1ed1i tr\u00e1 \u01b0 ? V\u1eady h\u1eb5ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c : ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng th\u1ebf n\u00e0o, ph\u1ea3i d\u1eb9p tan gi\u1eb7c \u1ea5y, v\u00e0 l\u00f9ng b\u1eaft t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho ra \u00e1n, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn kia c\u1ee9 qu\u1ea5y r\u1ed1i th\u00eam th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecdn gi\u1eb7c li\u1ec1u ch\u1ebft gi\u1eef th\u00e0nh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i, gi\u1eef tr\u00ean \u1ee5 \u0111\u1ea5t cao, \u0111\u1ec1u b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0o. Gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, s\u1ee3 h\u00e3i ph\u1ea3i n\u00e9p \u1edf m\u1eb7t trong th\u00e0nh, d\u1ecdc theo ch\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u00e0o h\u1ea7m, \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t, che v\u00e1n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng s\u00fang b\u1eafn, 8 c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ec1u x\u1ebfp \u0111\u00e1 ong th\u00e0nh \u0111\u1ed1ng, x\u00e2y ch\u00e8n b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, h\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t v\u1eefng b\u1ec1n. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c H\u1ecfa c\u00f4ng, v\u1eabn ch\u01b0a thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, ti\u1ebfp t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 n\u00f3i : gi\u1eb7c Thanh ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cThanh ph\u1ec9\u201d , ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 Hoa ki\u1ec1u d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Thanh b\u1ea5y gi\u1edd sang ki\u1ec1u ng\u1ee5 \u1edf ta r\u1ed3i n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c.1) l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf Ki\u00ean Giang ; gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 c\u0169ng \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf m\u1eb7t bi\u1ec3n. V\u1eady xin li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i qu\u00e2n v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, n\u00e3 b\u1eaft. L\u1ea1i n\u1eefa, kho c\u1ee7a t\u1ec9nh, hi\u1ec7n ti\u1ec1n c\u00f2n h\u01a1n ba v\u1ea1n quan, g\u1ea1o ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m ph\u01b0\u01a1ng. Xin ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng xem h\u1ea1t n\u00e0o ch\u1ee9a c\u00f2n d\u01b0 d\u1ee5 \u0111\u00f4i ch\u00fat th\u00ec v\u1eadn t\u1ea3i g\u1ea5p cho m\u1ed9t v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c chi ra. B\u1ecdn th\u1ea7n nay \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u00e0 l\u1ea5y quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ng\u00f4 V\u0103n Loan \u1edf v\u1ec7 Ho\u00e0 d\u0169ng \u0111em 200 qu\u00e2n, 7 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c ; c\u00f2n ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c th\u00ec s\u1ee9c t\u1ec9nh An Giang c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ngh\u1ecbch t\u1eb7c nay \u0111\u00e3 th\u1ebf c\u00f9ng, \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh, li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef, t\u1ea1m k\u00e9o d\u00e0i k\u1ec3 t\u1eebng ng\u00e0y th\u00f4i. Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh v\u00e0o th\u00e0nh, ch\u1edb n\u00ean n\u00f3ng v\u1ed9i, h\u00e3y t\u1ea1m ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec3 b\u1edbt s\u1ee9c nh\u1ecdc cho qu\u00e2n, nh\u01b0ng \u0111\u1eafp th\u00eam \u1ee5 \u0111\u1ea5t cho th\u00eam cao, th\u00eam r\u1ed9ng, c\u1ed1t nh\u00f2m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o trong th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n chi\u1ebfu b\u1eafn, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ebft h\u1ebft, b\u1ea5y gi\u1edd quan qu\u00e2n ta c\u00e0ng d\u1ec5 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ed1n ph\u00eda \u1edf trong th\u00e0nh, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 m\u1eb7t th\u1eb3ng th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t che v\u00e1n, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh t\u1ea1t ngang ; v\u00ed ph\u1ecfng t\u1eeb m\u1eb7t th\u1eb3ng \u1ea5y b\u1eafn v\u00e0o th\u00ec tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00e2u ? Nay \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c ngo\u00e0i th\u00e0nh, ngay ch\u1ed7 m\u1eb7t th\u1eb3ng gi\u1eb7c v\u1eabn n\u00fap, \u0111\u1eafp m\u1ed9t \u1ee5 \u0111\u1ea5t \u1edf hai \u0111\u1ea7u m\u1ed7i m\u1eb7t, v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1i b\u00e1c, nh\u1eb1m m\u1eb7t th\u1eb3ng ph\u00eda trong th\u00e0nh, b\u1eafn v\u00e0o trong h\u1ea7m, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng tho\u00e1t. L\u1ea1i, c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 n\u1ea5p c\u1ea3 \u1edf ngo\u00e0i, m\u1eb7c ta l\u00e0m g\u00ec th\u00ec l\u00e0m, c\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i g\u00ec, sao kh\u00f4ng \u0111em c\u1ee7i l\u1eeda, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u00e1nh c\u1eeda g\u1ed7. M\u1ed9t khi c\u00e1nh c\u1eeda \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ecfng, th\u00ec \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 \u0111\u1eafp \u1edf trong kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ph\u1ea3i s\u1ee5p \u0111\u1ed5 theo.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 ph\u00e1i qu\u00e2n v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u1ebfn Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u0169ng h\u1ee3p \u00fd ta. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 Bi\u00ean Ho\u00e0 hi\u1ec7n c\u00f3 ti\u1ec1n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn ba v\u1ea1n quan, m\u00e0 An Giang th\u00ec \u00edt h\u01a1n. V\u1eady, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho An Giang v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1ea3y, t\u00e1m ngh\u00ecn h\u1ed9c th\u00f3c sang Bi\u00ean Ho\u00e0. Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u1ea1i giao m\u1ed9t v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n sang An Giang, th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed9t cu\u1ed9c di chuy\u1ec3n m\u00e0 c\u1ea3 hai t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 c\u1ea3 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n : \u201cGi\u1eb7c Kh\u00f4i li\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i li\u1ec7u t\u00ednh xem m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang s\u1ebd ra sao ?\u201d Th\u1ef1 Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNgu th\u1ea7n cho r\u1eb1ng b\u1ecdn ch\u00fang t\u1ef1 li\u1ec7u h\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ed1n, n\u00ean c\u1ed1 b\u00e1m v\u00e0o c\u00e1i c\u00f4 th\u00e0nh \u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u1ea1m k\u00e9o c\u00e1i s\u1ed1ng t\u1eebng ng\u00e0y th\u00f4i !\u201d Vua n\u00f3i : \u201cPh\u1ea3i \u0111\u1ea5y, nay nh\u1eefng \u0111\u1ee9a c\u1ed1 gi\u1eef v\u1edbi gi\u1eb7c Kh\u00f4i kia, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u00e2n H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn th\u00f4i, c\u00f2n b\u1ecdn \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4 v\u1ed1n l\u00e0 d\u00e2n ta, ch\u1ec9 v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111\u1ea1o \u1ea5y, n\u00ean ch\u00fang mang l\u00f2ng o\u00e1n m\u00e0 \u0111i theo gi\u1eb7c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00fang cam t\u00e2m c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1eb7c c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u1edf trong th\u00e0nh, ch\u1eb3ng qua \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00f9ng, \u0103n ch\u1ec9 c\u00f3 g\u1ea1o v\u1edbi mu\u1ed1i, ch\u1eadm l\u00e0 ba, b\u1ed1n th\u00e1ng, th\u1ebf b\u1ee9c, k\u1ebf c\u00f9ng, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ef1 ra xin h\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n \u1edf h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 An Giang t\u00ecnh nguy\u1ec7n b\u1ecf c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u00e0o qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n n\u0103m ngh\u00ecn quan, g\u1ea1o m\u1ed9t ngh\u00ecn s\u00e1u tr\u0103m ph\u01b0\u01a1ng\u201d. Vua sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng ; s\u1ed1 ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u00e3 quy\u00ean ra \u1ea5y giao cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh H\u00e0 Duy Phi\u00ean, ch\u1ee9a v\u00e0o kho, khi n\u00e0o trong qu\u00e2n c\u1ea7n d\u00f9ng, s\u1ebd \u0111em s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p. \u0110\u1ebfn l\u00fac trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, s\u1ebd chi\u1ec3u theo s\u1ed1, tr\u1ea3 l\u1ea1i. L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u1ed9 ghi t\u00ean, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Thanh ng\u1ee5 \u1edf Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u00e0 ngh\u00e8o t\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, sang n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 \u0111\u1ea5t y\u00ean vui \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ea1i kh\u00f4ng y\u00ean l\u00e0nh, \u0111i theo b\u1ecdn gi\u1eb7c, b\u1ecdn qu\u00e2n ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u ch\u00fang t\u1ef1 l\u00e0m ra. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a h\u1ec1 d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 can, ch\u1eafc r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng x\u1ea3y ra vi\u1ec7c g\u00ec ; nh\u01b0ng e r\u1eb1ng trong \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ee3 v\u00e0 ng\u1edd, ph\u1ea3i n\u00ean s\u0103n s\u00f3c b\u1ea3o ban c\u1eb7n k\u1ebd. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean ph\u1ea3i hi\u1ec3u d\u1ee5 cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf trong t\u1ec9nh m\u00ecnh : ai n\u1ea5y y\u00ean t\u0129nh gi\u1eef ph\u00e9p, y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c. T\u1eeb c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eady b\u1ea1 tr\u1ecf m\u1eb7t ch\u00ea bai, h\u00f9a nhau do\u1ea1 n\u1ea1t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean ; vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u00ean Xu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ee9 s\u00fang xung ti\u00eau b\u1eafn b\u1eb1ng \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i th\u00ec gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tan t\u00e1c, \u0111\u00e0o h\u1ea7m n\u00e1u m\u00ecnh, s\u1ee3 h\u00e3i h\u01a1n h\u1ebft. Duy [s\u1ed1 \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i] l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u1eafn. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ea7n l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng n\u00e0y bi\u1ebft qua ph\u00e9p ch\u1ebf t\u1ea1o, l\u1ea1i c\u00f3 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u1ed9i C\u1ea3nh t\u1ea5t l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n B\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ef1 tay l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin cho thu mua d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u, g\u1ecdi th\u1ee3 \u0111\u00fac \u0111\u1ebfn, \u0111em nh\u1eefng s\u00fang gang \u0111\u00e3 c\u0169 \u0111\u00e3 h\u1ecfng, ch\u1ebf ra \u0111\u1ea1n \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng cho vi\u1ec7c qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 l\u1eddi xin. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ee3 \u0111\u00fac l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc D\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed1ng V\u0103n B\u00ecnh ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u00e9p \u0111\u00fac. Vua d\u1ee5 sai mua nhi\u1ec1u n\u1ed3i gang n\u00e1t c\u1ee7a d\u00e2n, v\u00e0 \u0111em nh\u1eefng \u0111\u1ea1n gang h\u1ecfng \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Qu\u1ea3ng Nam c\u00f2n cao. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cM\u1ecf v\u00e0ng v\u1ee5n \u1edf huy\u1ec7n H\u00e0 \u0110\u00f4ng, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 l\u1ea5p l\u1ea1i kh\u00f4ng khai. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 thi\u1ebfu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u1ee7a, ph\u00e0m \u0111\u00e3 ban \u01a1n cho d\u00e2n, th\u00ec d\u00f9 t\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 ti\u1ebfc, hu\u1ed1ng chi c\u00e1i l\u1ee3i nh\u1ecf m\u1ecdn, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n ? Ta ngh\u0129 r\u1eb1ng h\u1ea1t \u1ea5y b\u1ed7ng g\u1eb7p k\u00e9m \u0111\u00f3i, \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n h\u1ea1n \u0111\u00f3ng thu\u1ebf ch\u00ednh cung, v\u00e0 t\u0103ng gi\u00e1 mua c\u00e1ch tho\u1ea3 thu\u1eadn c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng, cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0 d\u1ee5. Th\u1ebf m\u00e0 hi\u1ec7n nay gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ea5y h\u1ea1, n\u00ean ph\u1ea3i m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9u t\u1ebf \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c cha m\u1eb9 v\u1ee3 con. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 hi\u1ec3u th\u1ecb cho d\u00e2n trong h\u1ea1t : c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i \u0111\u00e3i v\u00e0ng \u1edf m\u1ecf v\u00e0ng, th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 2 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m thay cho ph\u00e1t ch\u1ea9n. N\u1ebfu c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ed9ng l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 ; L\u00ea Phi Ba l\u00e0m th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n. Hai ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n th\u1ed5 \u0111\u1ecba tin ph\u1ee5c, m\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111i theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, d\u1ef1 c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, \u0111\u01b0\u1ee3c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u00e2u xin, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ea5m c\u1eeda th\u00e0nh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>(1. V\u1ec1 bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef c\u1eeda th\u00e0nh, t\u1ec9nh l\u1edbn, m\u1ed7i c\u1eeda, h\u1ea1n l\u00e0 20 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c 15 ng\u01b0\u1eddi ; t\u1ec9nh nh\u1ecf, h\u1ea1n l\u00e0 15 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c 10 ng\u01b0\u1eddi. Ban ng\u00e0y c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t canh gi\u1eef \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n : 2 ph\u1ea7n \u1edf b\u00ean trong c\u1eeda, 1 ph\u1ea7n \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7 kh\u00ed gi\u1edbi canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t. L\u1ea1i v\u00e1t th\u00eam d\u00e2n phu \u1edf g\u1ea7n quanh th\u00e0nh, t\u1ec9nh l\u1edbn, m\u1ed7i c\u1eeda v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, t\u1ec9nh nh\u1ecf, 10 ng\u01b0\u1eddi, ban \u0111\u00eam c\u00f9ng v\u1edbi binh l\u00ednh canh gi\u1eef ngo\u00e0i c\u1eeda, ban ng\u00e0y th\u00ec cho v\u1ec1. C\u00f2n th\u00e0nh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, m\u1ed7i c\u1eeda, l\u00ednh l\u1ec7 5 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean canh gi\u1eef ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda, c\u0169ng li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng v\u00e1t d\u00e2n phu \u1edf g\u1ea7n quanh th\u00e0nh, m\u1ed7i \u0111\u00eam chia \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>2. V\u1ec1 kho\u00e1 c\u1eeda th\u00e0nh, chuy\u00ean do vi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd c\u1ea7m gi\u1eef. T\u1ec9nh n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u1ea5y th\u00ec ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn giao cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn t\u1ea1m gi\u1eef, bi\u1ec1n binh canh c\u1eeda kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00f3. C\u00f2n nh\u01b0 th\u00e0nh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n ki\u00eam gi\u1eef.<\/p>\n<p>3. V\u1ec1 kh\u00e1m h\u1ee3p ph\u00f9, m\u1ed7i c\u00e1i d\u00e0i 1 t\u1ea5c 3 ph\u00e2n, ngang 9 ph\u00e2n, d\u00e0y 2 ph\u00e2n, l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eebng, ch\u1ebf th\u00e0nh 2 m\u1ea3nh h\u00ecnh vu\u00f4ng d\u00e0i, h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, qu\u1ea5n ch\u1ec9 \u0111\u1ecf, m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc 2 ch\u1eef t\u00ean t\u1ec9nh, m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc c\u00e1c ch\u1eef \u201cm\u1ed7 m\u00f4n, kh\u00e1m h\u1ee3p ph\u00f9\u201d. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cQu\u1ea3ng B\u00ecnh\u201d, m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc \u201cTi\u1ec1n m\u00f4n, kh\u00e1m h\u1ee3p ph\u00f9\u201d, ho\u1eb7c \u201cH\u1eadu m\u00f4n, kh\u00e1m h\u1ee3p ph\u00f9\u201d, v\u00e2n v\u00e2n. T\u1ec9nh kh\u00e1c c\u0169ng th\u1ebf. Kh\u1eafc xong, chia l\u00e0m hai m\u1ea3nh : m\u1ed9t m\u1ea3nh do quan to h\u00e0ng t\u1ec9nh th\u1ee7 gi\u1eef, m\u1ed9t m\u1eb7t giao cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd l\u0129nh gi\u1eef, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng khi h\u1ee3p nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>4. V\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn gi\u1edd thu kh\u00f4ng, vi\u00ean bi\u1ec1n th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n l\u00ednh canh ph\u00f2ng, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i tr\u1ed1ng canh m\u1ed9t, ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t c\u1eeda th\u00e0nh, vi\u00ean Th\u1ee7 u\u00fd ph\u1ea3i ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111i xem x\u00e9t kho\u00e1 c\u1eeda cho c\u1ea9n m\u1eadt ; \u0111\u1ebfn 8 kh\u1eafc tr\u1ed1ng canh n\u0103m, th\u1ee7 h\u1ed9 c\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1ebfn vi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, l\u0129nh ch\u00eca kho\u00e1 ra m\u1edf, xong l\u1ea1i n\u1ed9p tr\u1ea3 ngay. Ban \u0111\u00eam, khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u1ea7n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ra c\u1eeda th\u00ec c\u00e1c quan to nh\u01b0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, ho\u1eb7c B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, x\u00e9t xem ph\u1ea3i \u0111i ra c\u1eeda n\u00e0o, th\u00ec ph\u00e1t ra n\u1eeda m\u1ea3nh kh\u00e1m h\u1ee3p ph\u00f9 \u1edf c\u1eeda \u1ea5y, giao cho ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n t\u00edn mang theo v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, vi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd m\u1edbi \u0111em n\u1eeda m\u1ea3nh kh\u00e1m h\u1ee3p ph\u00f9 c\u1eeda \u1ea5y m\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u00e3 gi\u1eef, h\u1ee3p l\u1ea1i th\u1ea5y \u0111\u00fang, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf c\u1eeda cho \u0111i. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u00e2n vi\u00ean \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u1eeb ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec ch\u1ec9 \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda, th\u00f4ng b\u00e1o v\u00e0o ; n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u1ea7n v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e1o th\u00ec vi\u00ean canh c\u1eeda ph\u1ea3i h\u1ecfi han x\u00e9t nghi\u1ec7m, th\u1ea5y c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u00edch x\u00e1c, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh v\u1edbi quan to h\u00e0ng t\u1ec9nh x\u00e9t th\u1ef1c, c\u0169ng theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0a kh\u00e1m h\u1ee3p ph\u00f9, \u0111\u1ec3 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd h\u1ee3p kh\u00e1m, m\u1edbi m\u1edf c\u1eeda cho v\u00e0o. [C\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh] tr\u00ean \u0111\u00e2y, h\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ra v\u00e0o r\u1ed3i li\u1ec1n ph\u1ea3i kho\u00e1 c\u1eeda l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i, ban \u0111\u00eam c\u00f3 vi\u1ec7c quan kh\u1ea9n c\u1ea5p, ph\u1ea3i m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, th\u00ec n\u00ean v\u00e1t th\u00eam qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00e3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng cho nghi\u00eam, r\u1ed3i m\u1edbi m\u1edf c\u1eeda, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c b\u1ea5t ng\u1edd ; xong l\u1ea1i cho v\u1ec1 tr\u1ea1i ng\u0169.<\/p>\n<p>S\u1ef1 m\u1edf c\u1eeda, \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u00e0i, c\u00e1c \u1ea3i, c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, c\u0169ng thi h\u00e0nh theo nh\u01b0 l\u1ec7 n\u00e0y).<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CVIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>T\u00e1m anh em Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00f2a, th\u1ed5 Tri ch\u00e2u ch\u00e2u Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111i theo gi\u1eb7c, bao v\u00e2y, \u0111\u00e1nh \u00fap Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u1edf tr\u1ea1m L\u1ea1ng Chung. Quy\u1ec1n b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. Th\u1ef1 C\u1ea5p s\u1ef1 trung Cao Ph\u1ee5c L\u1ec5 c\u00f9ng \u0111i \u0111\u1ea5y ch\u1ea1y tho\u00e1t. Qu\u00e2n quan b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, do \u0111\u1ea5y tan v\u1ee1. Gi\u1eb7c tr\u00e0n qua ph\u1ed1 B\u1ea3 Hoan, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh, t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p. \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c phi t\u01b0 sang B\u1eafc Ninh, xin qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n. B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i v\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cKh\u00f4ng ng\u1edd Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n h\u00e8n k\u00e9m \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! Xem t\u1edd t\u00e2u, gi\u1eadn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u1ef1ng ng\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 t\u00f3c. V\u1eady d\u1ee5 truy\u1ec1n c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n. Ra l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng ph\u1ea3i theo ngay ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 Cao B\u1eb1ng, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, sao \u0111\u1ebfn nh\u00f4ng nh\u00e1o nh\u01b0 th\u1ebf, t\u00f3m l\u1ea1i, ch\u1ec9 t\u1ea1i vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 t\u00e0i, m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i th\u1ebf. Nay m\u1ed9t \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang hi\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, th\u00ec d\u01b0 \u0111\u1ea3ng Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng tan v\u1ee1, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo n\u1eefa. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 li\u1ec7u t\u00ednh s\u1ed1 qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n trong h\u1ea1t c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u1ee9c th\u00ec th\u1ed1ng l\u0129nh qu\u00e2n v\u00e0 voi c\u1ee7a Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111i ngay \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i qu\u00e2n c\u1ee7a t\u1ec9nh \u1ea5y n\u0103m tr\u0103m ho\u1eb7c b\u1ea3y tr\u0103m v\u00e0 voi tr\u1eadn hi\u1ec7n c\u00f3, \u0111i theo \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 : hi\u1ec7n nay gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn th\u1ebf tan v\u1ee1, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng. M\u1ed9t m\u00ecnh L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t \u0111\u00f3 ; c\u00f2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1eadp t\u1ee9c chia l\u0129nh 2.000 ho\u1eb7c m\u1ed9t ngh\u00ecn v\u00e0i tr\u0103m bi\u1ec1n binh, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp vi\u1ec7n, d\u1eb9p gi\u1eb7c. V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u1ec1 m\u1eb7t L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u00e3 ph\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 n\u1ebfu t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u00e1nh \u1eadp l\u1ea1i, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp vi\u1ec7n cho Cao B\u1eb1ng, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u1ec3 c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng sau c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y, th\u00ec c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1eafm. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u00f3 l\u00f2ng \u1edf xa m\u00e0 t\u00ednh, n\u1ebfu t\u00ecnh th\u1ebf hi\u1ec7n nay ch\u01b0a ti\u1ec7n chia qu\u00e2n th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho t\u00e2u : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00ea \u0110\u00f4ng X\u00e1 v\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch b\u1ecb v\u1ee1, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u d\u00e2n phu \u0111i \u0111\u1eafp, c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d. Vua ra l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd ba tr\u0103m quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><a>K\u1ebb \u0111\u1ea7u m\u1ee5c tr\u1ea1m Thanh Khoa t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u00e0 Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng Ki\u1ec1u, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Trung v\u00f5 dinh Ch\u00e1nh t\u1ed5ng qu\u1ea3n c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c, k\u00eau g\u1ecdi t\u1ee5 h\u1ecdp c\u00f4n \u0111\u1ea3ng \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t Ng\u1ecdc S\u01a1n, N\u00f4ng C\u1ed1ng, h\u1eb9n \u0111\u00e1nh ph\u1ee7 th\u00e0nh T\u0129nh Gia. Qu\u00e2n s\u1eafc l\u1ea5y kh\u0103n \u0111\u1ecf l\u00e0m d\u1ea5u hi\u1ec7u.<\/a><\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f2 th\u00e1m tr\u00ecnh b\u00e1o, m\u1edbi u\u1ef7 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 th\u1ef1 L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft. R\u1ed3i t\u00e2u vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 ra l\u1ec7nh cho Ngh\u1ec7 An t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 m\u00e3n ban v\u1ec1 ngh\u1ec9 h\u01b0u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i ng\u0169, r\u1ed3i ph\u00e1i ra m\u1ed9t Qu\u1ea3n v\u1ec7, b\u1ed1n n\u0103m tr\u0103m bi\u1ec1n binh, g\u1ea5p \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. Gi\u1eb7c nghe tin quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u tan t\u00e1c ch\u1ea1y tr\u1ed1n. [Quan qu\u00e2n] b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng Ki\u1ec1u, gi\u1ebft \u0111i ; con ch\u00e1u nh\u00e0 Tr\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Trinh, l\u1ea1i vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh l\u00e0 L\u00ea Th\u1ea1c \u0110\u1ee9c ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1eaft. Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ch\u1ee9c L\u00e3nh binh. Ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh Nguy\u00ean t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec3 m\u01b0u t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c phi ph\u00e1p. Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u00e2m th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Nguy\u00ean, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ed1 c\u00e1o ra. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u00ed m\u1eadt ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u00ean v\u00e0 Tr\u00e2m c\u00f9ng 14 t\u00ean \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn, lu\u00f4n v\u1edbi gi\u1ea5y t\u1edd, \u1ea5n t\u00edn ngu\u1ef5.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u00e2m l\u00e0 quan v\u00f5 h\u00e0ng t\u1ec9nh, l\u1ea1i d\u00e1m th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn ngu\u1ef5, ng\u1ea5m ng\u1ea7m m\u01b0u t\u00ednh kia kh\u00e1c, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb l\u00e2u quan t\u1ec9nh kh\u00f4ng bi\u1ebft, th\u1eadt l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 m\u1ed9t khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c, li\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, \u0111\u1ec3 c\u1eaft h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c, v\u1eady n\u00ean r\u1ed9ng tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 gia \u00e2n cho : T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed9t c\u1ea5p; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd ; th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Tuy\u1ec3n phong Ti\u1ec1n v\u1ec7 ph\u00e1i \u0111i sau l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng ; ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00e1c t\u00ean ngu\u1ef5 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh Nguy\u00ean v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u00e2m ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i t\u00f9ng x\u1ebbo, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u00e9m c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u : \u201cGi\u00e1 g\u1ea1o trong t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u00e3 h\u1ea1 d\u1ea7n, l\u00faa c\u1ea5y s\u1edbm \u0111\u00e3 ch\u00edn, d\u00e2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u0129nh ti\u1ec1n vay\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTa c\u1ed1t mu\u1ed1n cho d\u00e2n \u0111en \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c no \u1ea5m, nay s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng mu\u1ed1n vay ti\u1ec1n c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ch\u1ee9ng t\u1ecf phong t\u1ee5c c\u00f2n thu\u1ea7n, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi trung h\u1eadu, n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea S\u0129 Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb nh\u1ee5c v\u00ec B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n Khoa Minh m\u1eafng, m\u1edbi g\u1eedi th\u01b0 n\u1eb7c danh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i : c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o v\u00ec l\u00f2ng \u0111\u1ed1 k\u1ef5, th\u01b0\u1eddng hay ch\u00e8n \u00e9p, ng\u1ea7m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Vua truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi, Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf th\u00fa nh\u1eadn. Vua x\u00e9t v\u1ec1 t\u1ed9i vi\u1ec3n v\u00f4ng, c\u00e0n b\u1eady, ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 L\u1ea1ng S\u01a1n, tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i ; Nguy\u1ec5n Khoa Minh b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng s\u00e1u th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 \u0111em 500 bi\u1ec1n binh \u1edf 2 v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Trung nh\u1ecb \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i. H\u00f4m \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o \u0111em to\u00e0n v\u1ec7 binh \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c ; c\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh trong v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung, khi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 Ch\u1ec9 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec r\u00fat lui r\u1ed3i l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Thanh Ba \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Sau \u0111\u00f3 v\u00ec v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung \u0111\u00e3 \u0111i r\u1ed3i, n\u00ean vua l\u1ea1i d\u1ee5 sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Ba l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng h\u1ec5 ti\u1ebfp th\u1ea5y Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 \u0111i qua, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tuy\u00ean ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i, r\u1ed3i tr\u00edch l\u1ea5y hai tr\u0103m bi\u1ec1n binh sai \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c trung \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 t\u00e2u : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng lan tr\u00e0n, m\u1ed9t to\u00e1n t\u1eeb Ch\u1ee3 M\u1edbi, B\u1ea1ch Th\u00f4ng l\u1ea5n \u0111\u1ebfn Ch\u1ee3 \u0110\u00f4, Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng ; m\u1ed9t to\u00e1n t\u1eeb Ch\u1ee3 Chu, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u1ea5n \u0111\u1ebfn x\u00e3 H\u1ea1 L\u00e3m, V\u0103n L\u00e3ng, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng ; m\u1ed9t to\u00e1n t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ed3n C\u1ea3m Ho\u00e1, L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1, Xu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng l\u1ea5n \u0111\u1ebfn m\u1ecf Son, \u0110\u1ed9ng H\u1ec9, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh \u01b0\u1edbc h\u01a1n ba tr\u1ed1ng canh. Th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo gi\u1eb7c, th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi, do \u0111\u01b0\u1eddng Quan Tri\u1ec1u, ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Giang Ti\u00ean \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta th\u1ea5y gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb tan v\u1ee1, t\u01b0\u1edfng m\u1eb7t Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ec9 sai ng\u01b0\u01a1i \u0111i \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nay, c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1ef1c kh\u00f4ng l\u00e0m n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf, nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 d\u1eb9p gi\u1eb7c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng c\u00e0ng h\u01a1n, s\u1edbm tr\u1eeb b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u1eafm qu\u00e2n, t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng, t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1ecfi m\u1ec7t, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, quy\u1ebft kh\u00f3 c\u1ea7u xin r\u1ed9ng tha m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh \u0111ang r\u1ea5t c\u1ea7n, sai t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i th\u00eam 300 th\u00fa binh v\u00e0 300 c\u01a1 binh, 15 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng qu\u00e1 s\u01a1n, v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, giao cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n hi\u1ec7p c\u00f9ng H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f2n qu\u00e2n v\u00e0 voi do Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t c\u1ea3 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n c\u1ee7a b\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n \u0111\u1ec3 s\u1ef1 tr\u00e1ch c\u1ee9 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 T\u1ea1 Quang Tri, V\u0169 V\u0103n Ng\u00f4n, V\u0169 V\u0103n \u0110i\u1ec1m v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang T\u1eedu \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 L\u1ea1ng S\u01a1n, l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cTra r\u00f5 nh\u1eefng vi\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 trong chuy\u1ebfn \u0111i theo Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00fat nh\u00e1t th\u1ebf n\u00e0o, ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 tham h\u1eb7c, t\u00e2u l\u00ean\u201d. R\u1ed3i vua cho b\u1ecdn T\u1ea1 Quang Tri \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung v\u00e0o nh\u1eefng ch\u00e2n Qu\u1ea3n c\u01a1 b\u1ecb khuy\u1ebft \u1ea5y.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u0169 \u1edf Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u00ecnh xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1eb1ng l\u00f2ng cho, sai \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, theo H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ch\u1ecdn 10 con voi tr\u1eadn do Kinh ph\u00e1i ra \u0111\u00f3ng gi\u1eef, gi\u1ea3i \u0111i giao cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh m\u1ed7i t\u1ec9nh 5 con. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ed5i ph\u00e1i voi tr\u1eadn \u1edf t\u1ec9nh 5 con, gi\u1ea3i \u0111i giao cho Ngh\u1ec7 An 3 con, Thanh Ba 2 con, thay th\u1ebf cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 voi. H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ed5i ph\u00e1i voi tr\u1eadn \u1edf t\u1ec9nh 5 con, gi\u1ea3i \u0111i giao cho H\u00e0 N\u1ed9i ; H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea1i ch\u1ecdn voi tr\u1eadn \u1edf t\u1ec9nh 5 con ph\u00e1i l\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111i tr\u1eadn.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang thu\u1ed1c \u1edf kho nh\u00e0 vua chia \u0111i c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang ban c\u1ea5p \u0111\u1ec3 ch\u1eefa cho qu\u00e2n s\u0129 n\u00e0o \u0111au \u1ed1m.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 Tri ch\u00e2u ch\u00e2u Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0 a dua theo gi\u1eb7c bao v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u00fap Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n ; v\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1eafn \u0111\u00e3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u1edf n\u1ea3y d\u00e3 t\u00e2m, \u0111i theo gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n, Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n n\u00ean treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng : h\u1ec5 ai b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Kh\u1eafc Ho\u00e0 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u00e0 cho l\u00e0m quan Th\u1ea5t ph\u1ea9m. L\u1ea1i tra r\u00f5 xem ai l\u00e0 th\u1ee7 ngh\u1ecbch t\u1eeb Cao B\u1eb1ng x\u00e2m l\u00ean \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, h\u1ec5 ai s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u1ea5y, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho l\u00e0m quan L\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, th\u00f3i c\u0169 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay ch\u1ee9a s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, m\u1ed9t khi b\u1ecb khua l\u00ean v\u00e0 d\u1ee5 d\u1ed7 th\u00ec d\u1ec5 \u0111i theo gi\u1eb7c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean : ph\u00e0m qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft truy\u1ec1n b\u1ea3o cho th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n : n\u1ebfu c\u00f3 ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c nay mu\u1ed1n quay \u0111\u1ea7u quy thu\u1eadn, th\u00ec \u0111em n\u1ed9p t\u1ea5t c\u1ea3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi t\u1ed9i, cho v\u1ec1 \u0111\u1ec3 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m s\u00fang \u1ea5y n\u1eefa. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft. N\u1ebfu ai c\u1ed1 \u00fd gi\u1ea5u gi\u1ebfm, s\u1ebd gi\u1ebft kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ed5i b\u00e1n di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng l\u00e0m thu\u1ed1c s\u00fang ; c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n c\u00f2n d\u00e1m c\u00f9ng nhau mua b\u00e1n di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng th\u00ec t\u1eeb 1 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean c\u0169ng b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n Phan V\u0103n B\u1ed1i, cai qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang \u0111i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201c\u0110\u1ecbnh\u201d \u0111\u1ec3 v\u1eadn ch\u1edf s\u00fang \u0111\u1ea1n, di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng v\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh (s\u00fang \u0111\u1ed3ng ph\u00e1 \u0111\u1ecbch trung t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n 10 c\u1ed7, s\u00fang \u0111\u1ed3ng xung ti\u00eau 6 c\u1ed7, ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i 3.600 qu\u1ea3, di\u00eam ti\u00eau 200 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 40 c\u00e2n, ti\u1ec1n kho \u1edf Kinh 10.000 quan). Thu\u1eadn gi\u00f3, thuy\u1ec1n \u0111i nhanh, v\u1eeba 5 ng\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd.<\/p>\n<p>Vua bi\u1ebft tin, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea7n gi\u00fap, sao \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf?\u201d. Li\u1ec1n sai b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eeda l\u1ec5 t\u1ea1 mi\u1ebfu Nam h\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng ; th\u01b0\u1edfng cho Phan V\u0103n B\u1ed1i k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9, ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 5 \u0111\u1ed3ng ; bi\u1ec1n binh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng ; hai \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : \u201cM\u1ea5y l\u1ea7n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111i t\u00e2u tr\u00ecnh v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, th\u00ec h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ea7m th\u00f4ng tin v\u1edbi gi\u1eb7c, nh\u01b0 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, ta \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh ph\u00e1 th\u00e0nh, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb ; g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1t l\u1eeda \u0111\u1ec3 ph\u00e1 th\u00e0nh, th\u00ec gi\u1eb7c l\u1ea1i bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u1ea5p. C\u00e1c vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ea7m th\u00f4ng tin t\u1ee9c, sao c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c b\u00ed m\u1eadt d\u00f2 xem \u0111\u00edch ai, tra b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn \u1ea5y \u1edf trong ti\u1ebft l\u1eadu ra, l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc kia, theo l\u1eddi b\u1ecdn T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u, xin l\u00e0m ra ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng cho vi\u1ec7c qu\u00e2n, v\u00e0 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ee3i kh\u00ed \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u1edf Kinh c\u0169ng \u0111\u00e3 mang th\u00eam \u0111i h\u01a1n 700 qu\u1ea3 r\u1ed3i. N\u1ebfu \u1edf trong qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ra, \u0111\u1ec3 khi c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t. Nh\u01b0ng c\u00e1ch l\u00e0m ng\u00f2i thu\u1ed1c c\u1ed1t ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, gi\u1eef k\u00edn \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn ra, vi\u00ean \u0111\u1ea1n c\u00f2n nh\u1eb7t l\u1ea5y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, duy ph\u00f3ng ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i th\u00ec \u0111\u1eafc l\u1ef1c h\u01a1n h\u1ebft, v\u00ec \u0111\u00e3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, m\u00e0 gi\u1eb7c l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eb7t \u0111\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Hi\u1ec7n nay ph\u1ea3i \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c l\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1eafn. Duy c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang ch\u1ec9 b\u1eafn th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng n\u00ean t\u1eeb tr\u00ean cao b\u1eafn xu\u1ed1ng. C\u00f2n nh\u01b0 s\u00fang \u201cxung ti\u00eau\u201d v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn v\u1ecdt bay cao, n\u1ebfu \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t ph\u1eb3ng, c\u0169ng kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng l\u1ecdt v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi ti\u1ebfng n\u1ed5 l\u1ea1i r\u1ea5t d\u1eef d\u1ed9i. C\u1ea7n n\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ea5t ph\u1eb3ng, ho\u1eb7c \u0111\u1eafp b\u1ec7 s\u00fang ch\u1ec9 cao d\u0103m ba th\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh \u1ed5n \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi \u0111\u1ed5 nh\u00e0o, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean mang \u0111\u1ec3 tr\u00ean n\u00fai. N\u00fai \u0111\u1ea5t l\u1ea1i th\u1ea5y ch\u01b0a ti\u1ec7n \u0111\u00e2u. L\u1ea1i n\u1eefa, \u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, v\u1ec1 ph\u00eda 2 b\u00ean kh\u1ea9u s\u00fang, n\u00ean ken tre l\u00e0m c\u00e1i \u1ee5, trong \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn s\u00fang c\u00f3 ch\u1ed7 \u1ea9n n\u1ea5p, kh\u00f4ng lo s\u00fang \u0111\u1ea1n b\u00ean \u0111\u1ecbch, th\u00ec y\u00ean t\u00e2m m\u00e0 b\u1eafn, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cNay, l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh th\u00eam c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng b\u1eafn ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i. Khi n\u00e0o b\u1eafn, th\u00ec sai ng\u01b0\u1eddi mang thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh l\u00ean ch\u00f2i v\u1ecdng \u0111\u1ecbch \u0111\u1ec3 xem, vi\u00ean \u0111\u1ea1n n\u00e0o s\u1ecbt, thu\u1ed1c kh\u00f4ng n\u1ed5, ho\u1eb7c v\u1ee1 \u1edf trong kho\u1ea3ng kh\u00f4ng m\u00e0 r\u01a1i xu\u1ed1ng, th\u00ec \u0111em ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec3m ph\u00f3ng ra tr\u1eebng tr\u1ecb ; vi\u00ean \u0111\u1ea1n n\u00e0o b\u1eafn v\u00e0o th\u00e0nh, r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t n\u1ed5 ngay, th\u00ec m\u1ed7i vi\u00ean \u0111\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. V\u00e0 gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ed1t ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 c\u1eeda trong th\u00e0nh, v\u00e0 l\u00e0m b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, s\u1ebd tu\u1ef3 theo nh\u1eb9 n\u1eb7ng, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng khen th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Ho\u00e0ng V\u0103n Vi\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5, qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Di l\u00e0m L\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh; Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, \u1ea5m th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch. Cai \u0111\u1ed9i \u1edf H\u1ed5 oai Ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5, Cai \u0111\u1ed9i \u1edf Ban tr\u1ef1c H\u1eadu v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u01b0 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tuy\u1ec3n phong H\u1eefu v\u1ec7.<\/p>\n<p>Chuy\u1ec3n b\u1ed5 : \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i ; \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, cho \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Ph\u1ec9 m\u1ee5c ((1) Ph\u1ec9 m\u1ee5c : ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u b\u1ecdn gi\u1eb7c.1) L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0, c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ec9 m\u1ee5c Cao B\u1eb1ng l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn bao v\u00e2y t\u1ec9nh th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n, qu\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n. Ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh, gi\u1eb7c l\u1eadp \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng gi\u1eef kh\u1eafp n\u00fai, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng. \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c H\u1ecfa t\u1ed1c \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 c\u00e1o c\u1ea5p, n\u00f3i : d\u00e2n 7 ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u1ea1t L\u1ea1ng S\u01a1n theo gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn qu\u00e1 n\u1eeda, m\u00e0 qu\u00e2n trong th\u00e0nh v\u1eeba \u00edt v\u1eeba y\u1ebfu, th\u1ef1c kh\u00f3 gi\u1eef n\u1ed5i. V\u1eady xin g\u1ea5p ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u v\u00e0 xin phi b\u00e1o c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1edbn \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng. B\u1ed1, \u00e1n B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i v\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ph\u00e1i ra 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, b\u1ed1n, n\u0103m tr\u0103m bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u1ebfn Thanh Ba \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c, nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n c\u1ea7n h\u01a1n, h\u1eb5ng ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd Long v\u00f5 H\u1eefu v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111em Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Ho\u00e0ng Cung, \u0110o\u00e0n L\u00e2u, theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111i g\u1ea5p. N\u1ebfu bi\u1ec1n binh Ngh\u1ec7 An tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, th\u00ec chu\u1ea9n cho Ti\u1ebfn L\u00e2m sung l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd ; n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd th\u00ec hi\u1ec7p v\u1edbi qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00f9ng \u0111i L\u1ea1ng S\u01a1n, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, t\u1ea1m sung l\u00e0m L\u00e3nh binh t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng : \u201cN\u1ebfu \u0111\u00e3 theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, th\u00ec ph\u1ea3i xem c\u01a1 h\u1ed9i m\u00e0 l\u00e0m, n\u1ebfu ch\u01b0a l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec n\u00ean gi\u1ee5c ngay th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, chi c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o mang theo, do \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i l\u1edbn, \u0111i sang H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, r\u1ed3i h\u1ed9i v\u1edbi l\u0169 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n mang nhi\u1ec1u s\u00fang, g\u01b0\u01a1m, qu\u00e2n, voi, \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec3 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5\u201d. L\u1ea1i sai H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1t ra 10 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 b\u1ecdn H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n ; b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn trong qu\u00e2n H\u1ed9 v\u1ec7, v\u00e0 C\u1ea3nh t\u1ea5t l\u1ea5y 5 ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ecfi, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, chu\u1ea9n cho ngay h\u00f4m \u1ea5y, ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean, theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. \u01afng n\u0103m nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 60 tu\u1ed5i, v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, t\u1eeb t\u1ea1 xin \u0111i.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh, nhanh nh\u1eb9n, cho chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn h\u00e0ng m\u00e0u, c\u00f3 l\u00f3t v\u00e0 b\u1ea3o : \u201cNg\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u00e0 s\u1ee9c c\u00f2n m\u1ea1nh. Nay t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c, giao cho c\u1ea7m qu\u00e2n, kh\u00f4ng s\u1ee3 ng\u01b0\u01a1i nh\u00fat nh\u00e1t, m\u00e0 ch\u1ec9 lo ng\u01b0\u01a1i t\u00e1o b\u1ea1o, khinh \u0111\u1ecbch, n\u00ean ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng c\u00e0ng h\u01a1n, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng, ph\u1ea3i nghi\u00eam k\u00ednh nh\u00e9 !\u201d<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean chi\u1ebfu theo s\u1ed1 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh \u0111\u00e3 m\u00e3n ban v\u1ec1 ngh\u1ec9 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i ng\u0169 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Truy \u0111o\u1ea1t quan ch\u1ee9c nguy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i m\u1edbi n\u1ed5i lo\u1ea1n, \u0111em L\u00e3nh binh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, giao cho con l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ed3ng, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1eadn ti\u1ec7n, \u0111\u1ebfn Kinh t\u00e2u b\u00e1o. Ta \u0111\u00e3 gi\u00e1ng d\u1ee5 khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 trao cho L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ed3ng ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m. Kh\u00f4ng ng\u1edd Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 t\u00e0i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 m\u1ea5t th\u00e0nh tr\u00ec, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e0m \u0111\u1ed5 qu\u00e2n, nh\u1ee5c n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng t\u1ed9i g\u00ec to b\u1eb1ng. V\u1eady, chu\u1ea9n cho truy \u0111o\u1ea1t quan ch\u1ee9c ngay ; c\u00f2n Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ed3ng c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho \u0111i qu\u00e2n th\u00fa Gia \u0110\u1ecbnh, tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng, \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i V\u0103n L\u00fd v\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCha con anh em M\u1ea1c C\u00f4ng Du tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, sau l\u1ea1i m\u01b0u b\u1eaft c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111i s\u1ee9 c\u1ee7a gi\u1eb7c. Nh\u01b0 v\u1eady t\u00e2m t\u00edch \u0111en tr\u1eafng l\u1eabn l\u1ed9n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng ph\u00e1i d\u1eabn M\u1ea1c C\u00f4ng Du, M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i, M\u1ea1c H\u1ea7u Di\u1ec7u \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n cho g\u1ed9p c\u1ea3 l\u1ea1i v\u1edbi M\u1ea1c H\u1ea7u Hi (Hi tr\u01b0\u1edbc theo \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u), ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 h\u1ecfi r\u00f5 t\u00e2m t\u00edch. Du ch\u01b0a l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u1ed1m ch\u1ebft. B\u1ecdn T\u00e0i, sau khi \u0111\u1ebfn Kinh, b\u1ecb giao cho b\u1ed9 Binh tra h\u1ecfi. Hi b\u1ecb t\u1ed1ng ng\u1ee5c ; T\u00e0i, Di\u1ec7u chu\u1ea9n cho do b\u1ed9 ch\u1edd ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho B\u1ed1, \u00e1n B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i v\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 x\u00e9t qu\u00e2n th\u1ee9 L\u1ea1ng S\u01a1n ; B\u1ed1, \u00e1n Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 x\u00e9t qu\u00e2n th\u1ee9 Tuy\u00ean Quang. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh, ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00ec quan qu\u00e2n \u1edf Tuy\u00ean Quang \u0111i s\u00e2u v\u00e0o bi\u00ean gi\u1edbi, vua b\u00e8n sai chi\u1ebfu theo t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7t v\u1ecdng canh \u1edf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, cho th\u1ed5 binh, th\u1ed5 d\u00e2n canh gi\u1eef, c\u1ed1t cho li\u00ean l\u1ea1c kh\u00f4ng ng\u1eebng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng tin t\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111em \u0111\u1ea1i binh \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y tr\u1ed1n r\u1ed3i. Nay hai t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng hi\u1ec7n b\u1ecb b\u1ecdn gi\u1eb7c bao v\u00e2y. V\u1ec1 m\u1eb7t L\u1ea1ng S\u01a1n, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1eb9p, tin r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy \u1edf Cao B\u1eb1ng, \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 tin t\u1ee9c g\u00ec ; nay b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh d\u00f5ng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh s\u01b0, c\u00e0ng t\u1ed1t ; n\u1ebfu h\u1eafn \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i th\u00ec ta c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i truy l\u00f9ng kh\u1eafp r\u1eebng, ch\u1ec9 n\u00ean ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u1ee7. R\u1ed3i, theo nh\u01b0 ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, s\u1ee9c cho th\u1ed5 d\u00e2n \u0111em n\u1ed9p h\u1ebft s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang : c\u00e1i c\u00f2n t\u1ed1t th\u00ec \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, c\u00e1i \u0111\u00e3 h\u1ecfng th\u00ec h\u1ee7y b\u1ecf \u0111i, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang s\u1ee3 oai qu\u00e2n ta m\u00e3i m\u00e3i, th\u1ebf l\u00e0 xong vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng c\u0169ng tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eadm. C\u1ea7n ph\u1ea3i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho \u0111\u1ed3n n\u00fai Ninh L\u1ea1c, th\u00ec bi\u1ec1n binh s\u1ebd kh\u1ecfi ph\u1ea3i x\u00f4ng pha l\u00e2u \u1edf n\u01a1i s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, m\u00e0 t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng c\u0169ng ch\u00f3ng l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng. Th\u1ef1c l\u00e0 k\u1ebf hay nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, n\u00ean cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi mang theo l\u01b0\u01a1ng \u0103n 10 ng\u00e0y. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu th\u1ed1n, \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec l\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ea5y. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ed5 d\u00e2n x\u1ee9 n\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo gi\u1eb7c, ch\u00fang c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef, ch\u1ec9 ti\u1ec7n gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng cho gi\u1eb7c, th\u00ec nh\u00e2n c\u00e1i l\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, gi\u1eb7c t\u1ea5t tan v\u1ee1, \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 kho ch\u1ee9a t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a qu\u00e2n c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. R\u1ed3i nh\u00e2n th\u1ebf th\u1eafng, chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, d\u1eb9p y\u00ean d\u01b0 \u0111\u1ea3ng m\u1ed9t th\u1ec3. B\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd do \u0111\u1ea1i l\u1ed9 B\u1eafc Ninh, h\u00e1t kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, c\u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta t\u00ednh k\u1ef9 v\u00e0i b\u1ed1n l\u1ea7n, mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho Cao B\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn b\u1eaft gi\u1ebft t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo, ch\u1edb xao l\u00e3ng !\u201d<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea B\u1ec9nh Trung \u1edf Tuy\u00ean Quang v\u00ec \u00e1n ngh\u1ecbch V\u00e2n g\u00e2y n\u00ean tai bi\u1ebfn, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, sau v\u00ec Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 \u1edf trong qu\u00e2n t\u1ef1 t\u1eed ch\u1ebft, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho khai ph\u1ee5c quan h\u00e0m tr\u01b0\u1edbc. Nay ngh\u0129 l\u1ea1i b\u1ecdn \u1ea5y l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, nh\u01b0ng v\u1ed7 v\u1ec1 cai tr\u1ecb kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1eddng, g\u00e2y n\u00ean \u00e1n l\u1edbn, t\u1ed9i \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 tuy ch\u1ebft, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 che \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i, n\u00ean c\u1ee9 theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1ch ch\u1ee9c, truy thu l\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1eafc, L\u00ea B\u1ec9nh Trung c\u0169ng ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh \u1edf trong qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, ch\u1ecbu sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n cho nh\u1eefng quan l\u1ea1i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Ninh B\u00ecnh h\u01a1n 200 t\u00ean \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tr\u1ea1i Cu\u00f4ng L\u1ed7i, \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan c\u01b0\u1edbp b\u00f3c h\u00e0nh kh\u00e1ch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n, l\u1ea1i qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ed3n L\u00fd Nh\u00e2n, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vi\u00ean Qu\u1ea3n b\u1ea3o L\u00ea V\u0103n V\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh ; h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hi gi\u00e1ng hai c\u1ea5p, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, tr\u00e1ch c\u1ee9 ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ed1c th\u00fac bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i danh s\u00e1ch x\u1eed \u00e1n m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y, t\u00e2u l\u00ean. Vua x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 l\u1eafm, chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, ph\u00e1t l\u00e0m qu\u00e2n 70 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1t \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c 22 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c tha 10 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n v\u1ec1, l\u00faa \u0111\u1ed3ng b\u1ecb ng\u1eadp, \u0111\u1ebfn m\u00f9a g\u1eb7t, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Quan t\u1ec9nh \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 cho thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i thu v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay, \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m \u0111em n\u1ed9p.<\/p>\n<p>T\u00f9 ph\u1ea1m ph\u1ee7 Thu\u1eadn An, t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh ph\u00e1 ng\u1ee5c. Binh d\u1ecbch thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u1ea5y c\u1ed1 s\u1ee9c v\u00e2y b\u1eaft h\u01a1n 20 ph\u1ea1m nh\u00e2n ho\u1eb7c ch\u00e9m, ho\u1eb7c b\u1eaft, kh\u00f4ng s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o. Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua sai th\u01b0\u1edfng cho binh d\u1ecbch 300 quan ti\u1ec1n. \u0110i\u1ec3n ng\u1ee5c Cai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Chu\u1ea9n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ng\u1ee5c t\u1ed1t ph\u1ea3i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd v\u00ec \u0111i vi\u1ec7c quan v\u1eafng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh tri\u1ec7u t\u1eadp nh\u1eefng bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u00e3 m\u00e3n h\u1ea1n v\u1ec1 ngh\u1ec9 \u0111\u1ec1u t\u1ef1u ng\u0169, r\u1ed3i ph\u00e1i 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, 500 bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh Thanh Ba.<\/p>\n<p>Cho B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean V\u0169 Tu\u1ea5n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7. C\u00f2n \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh H\u01b0ng Y\u00ean giao cho th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh Quang Khanh ki\u00eam l\u0129nh.<\/p>\n<p>Trao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111i l\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cho mang theo c\u1ea3 \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ea5p cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay b\u1ecdn gi\u1eb7c L\u1ea1ng S\u01a1n, th\u1ebf r\u1ea5t nh\u00f4ng nh\u00e1o, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai ng\u01b0\u01a1i \u0111i. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i \u0111em ngay c\u00e1c v\u1ec7 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u1edf Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i, \u1edf H\u00e0 T\u0129nh ph\u00e1i \u0111i Thanh Ba v\u00e0 l\u00ednh V\u0169 l\u00e2m \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i chuy\u1ec3n qua t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ed1c th\u00fac bi\u1ec1n binh c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00f5ng c\u1ee7a L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n, mang nhi\u1ec1u s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 voi ti\u1ebfn l\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u1ed1t gi\u1ebft tan gi\u1eb7c \u1ea5y, \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, d\u1eb9p n\u1ed1t d\u01b0 \u0111\u1ea3ng. C\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n l\u1ef1c cho h\u00f9ng h\u1eadu, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n cho h\u1ee3p nghi, s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng to, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng l\u1edbn nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, khi \u0111\u1ea1i binh \u0111i ti\u1ec5u, n\u00ean th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t cho s\u00e1ng su\u1ed1t v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u1ee9c tin, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : kh\u00f4ng c\u1ee9 quan, qu\u00e2n hay th\u1ee7 h\u1ea1, n\u1ebfu ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. T\u1eeb Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, n\u1ebfu ai nh\u00fat nh\u00e1t, l\u00f9i l\u1ea1i th\u00ec ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n. C\u00f2n ai ra tr\u1eadn h\u0103ng h\u00e1i, can \u0111\u1ea3m, c\u00f3 khi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng hay ch\u1ebft, th\u00ec chu\u1ea9n cho theo c\u00e1ch th\u1ee9c th\u1ec3 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, \u0111\u1ebfn kho t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, li\u1ec7u l\u1ea5y b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf, mang theo \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd sung L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c V\u1ecbnh tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u00e0 \u1ed1m, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho : v\u1ec1 l\u00e0ng h\u01b0u tr\u00ed v\u1edbi h\u00e0m c\u0169. Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb t\u1ea1m sung l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111em Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ho\u00e0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i h\u00f4m T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, th\u00ec \u0111i t\u00f2ng chinh. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 2 Qu\u1ea3n c\u01a1, 1.000 bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh, c\u0169ng \u0111\u1ee3i Quang C\u1ef1 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, s\u1ebd l\u1ec7 thu\u1ed9c theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh. Con l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 \u1edf H\u1eefu sai Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c trong s\u1ed5 qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho mang theo \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 L\u00ea Quang Qu\u1ea3ng, v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc C\u1ea9n \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u1ec3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 H\u1ed3 B\u00f4i, \u0111\u00e3 h\u01a1n 70 tu\u1ed5i, th\u1ea5y B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u1ed1 xin \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean. Vua khen l\u00e0 c\u00f3 ch\u00ed, b\u00e8n \u01b0ng thu\u1eadn l\u1ea1i cho B\u00f4i l\u00e0m Th\u1ea7n s\u00e1ch Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, chu\u1ea9n cho mang c\u1ea3 con l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng c\u00f9ng l\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n, theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n c\u1ee9u vi\u1ec7n d\u1eb9p gi\u1eb7c, \u0111i \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m L\u1ea1ng Nh\u00e2n, nghe n\u00f3i ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 cho l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng xa, qu\u00e2n \u00edt, b\u00e8n lui v\u1ec1 \u0111\u1ed3n Quang Lang, v\u1eeba \u0111\u1ebfn n\u00fai Nhi\u00ean L\u0129nh, b\u1ed7ng th\u1ea5y t\u00ean ngu\u1ef5 x\u01b0ng Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n V\u1eb1n \u0111em h\u01a1n ngh\u00ecn \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng x\u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u00e1nh : V\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn tin, ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn. C\u1ea9m y Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y t\u00e1n lo\u1ea1n. Gi\u1eb7c b\u00e8n lan tr\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n H\u1eefu L\u0169ng, L\u1ee5c Ng\u1ea1n, B\u1ea3o L\u1ed9c thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n Quang Lang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh M\u01b0u lui v\u1ec1 \u0111\u1ed3n Ti\u00ean L\u1ec7, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o l\u00ean. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho ph\u00e1i ngay bi\u1ec1n binh \u0111i ch\u1ed1ng gi\u1eef, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cKh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00e2n ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, qu\u00e2n c\u1ee7a t\u1ec9nh \u00edt v\u00e0 y\u1ebfu, n\u00ean \u0111\u00e3 ph\u00e1i s\u1eb5n l\u00ednh Kinh \u0111i r\u1ed3i\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cH\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p gi\u1eb7c, khi \u0111\u00e1nh nhau, qu\u00e2n \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, l\u1ea1i hay h\u1ebft l\u00f2ng ti\u1ebft ngh\u0129a, b\u1ecf m\u00ecnh, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, sao n\u1ee1 cho l\u00e0 khinh \u0111\u1ecbch ti\u1ebfn li\u1ec1u h\u1ecfng vi\u1ec7c, m\u00e0 mai m\u1ed9t l\u00f2ng trung, ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u01b0 ? V\u1eady, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c L\u00e3nh binh, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1ed5 oai H\u1eefu v\u1ec7 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i. Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai H\u1eefu v\u1ec7. Qu\u00fd, tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m th\u1ef1 \u0111\u1ed1c \u1edf Thanh Ba, c\u00f3 l\u1ed7i, ph\u1ea3i c\u00e1ch, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 t\u1eeb \u0111\u1ed3n Giang Ti\u00ean v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 Cu\u00f4ng Vinh huy\u1ec7n \u0110\u1ed9ng H\u1ec9. \u0110\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecdn gi\u1eb7c chia \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e2m l\u1ea5n, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn b\u1ee9c b\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, Th\u1ed5, Man, s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf c\u00e1c m\u1ecf v\u00e0ng, m\u1ecf b\u1ea1c, m\u1ecf s\u1eaft theo nhi\u1ec1u. Ph\u1ed5 m\u1edbi t\u00e2u xin \u0111i\u1ec1u th\u1ed5 t\u00f9 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng tr\u00edch l\u1ea5y n\u0103m, s\u00e1u tr\u0103m d\u00e2n Man, ai n\u1ea5y \u0111eo s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, \u0111i theo sai ph\u00e1i \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. (Tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 V\u0129nh \u0110\u1ed3ng, huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng d\u00e2n Man thu\u1ed9c quy\u1ec1n c\u1ee7a Tr\u1ecdng v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 b\u1eafn gi\u1ecfi).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 binh c\u1ee7a \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c mang \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean xem x\u00e9t c\u00e1c th\u1ed5 ty, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t hay \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c, ph\u00e0m n\u01a1i c\u1eadn ti\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec chu\u1ea9n cho th\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111i th\u1eadt nhi\u1ec1u, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, mang theo \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 thanh th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c to.<\/p>\n<p>\u201cHi\u1ec7n nay, v\u1ec1 m\u1eb7t L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u00e3 l\u1ef1a sai T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh, ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ec3 d\u1eb9p. M\u1ed9t khi ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn, tin r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng. Ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan to, cai qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng tinh nhu\u1ec7 h\u01a1n hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, kh\u00f4ng t\u1eebng \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean, l\u00e0m n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi l\u00f2ng, h\u00e1 kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u01b0? T\u1eeb nay ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ra qu\u00e2n k\u1ef3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, d\u0169ng c\u1ea3m ti\u1ebfn l\u00ean b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i Th\u00e1i Nguy\u00ean. Kh\u00f4ng th\u1ebf, th\u00ec c\u00e1i t\u1ed9i nh\u00fat nh\u00e1t \u1ea5y s\u1ebd b\u1ecb kh\u00e9p theo qu\u00e2n ph\u00e1p, quy\u1ebft kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00e0, trong s\u1ed1 v\u00e0i ngh\u00ecn bi\u1ec1n binh m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111em \u0111i \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 mi\u1ec1n Nam, mi\u1ec1n Trung, chia ra ch\u1ed1ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i, d\u00f9 th\u1ea5y h\u01a1i \u00edt, nh\u01b0ng n\u1ebfu t\u1ee5 l\u1ea1i m\u1ed9t n\u01a1i th\u00ec binh l\u1ef1c th\u1ef1c \u0111\u00e3 to v\u00e0 nhi\u1ec1u. Hi\u1ec7n nay, b\u1ecdn gi\u1eb7c chia ra qu\u1ea5y r\u1ed1i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang c\u00e0ng t\u1ecf ra \u00edt v\u00e0 y\u1ebfu. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean li\u1ec7u t\u00ednh \u0111\u1ec3 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c v\u00e0 d\u0103m, ba tr\u0103m bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1ea5y v\u1ed1n \u0111\u00e3 ki\u00ean c\u1ed1, th\u00ec gi\u1eef c\u0169ng d\u1ec5. V\u00ed ph\u1ecfng ch\u00fang c\u00f3 nh\u00e2n k\u1ebd s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ebfn v\u00e2y, c\u0169ng kh\u00f4ng lo g\u00ec. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p s\u1ee9c qu\u00e2n cho d\u00e0y \u0111\u1eb7c, \u0111i th\u1eadt nhanh, tr\u01b0\u1edbc h\u1eb5ng d\u1ed3n s\u1ee9c v\u00e0o m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u1eadp l\u1ea1i bao v\u00e2y m\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec th\u1ebf l\u1ef1c ta nhi\u1ec1u, n\u00f3 \u00edt, ta ch\u1ee7, n\u00f3 kh\u00e1ch, kh\u00e1c xa h\u1eb3n nhau, c\u00f3 th\u1ec3 mu\u00f4n ph\u1ea7n t\u1ea5t th\u1eafng. N\u1ebfu l\u00e0m m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c to, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, b\u1ecdn n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb thua thi\u1ec7t th\u00ec b\u1ecdn kh\u00e1c nghe tin t\u1ea5t ph\u1ea3i tan v\u1ee1. N\u1ebfu ch\u00fang ch\u01b0a tr\u1ed1n, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i \u0111em s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u00e3 th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u00f3, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ti\u1ec5u tr\u1eeb th\u1ef1c h\u1ebft ; th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u \u1edf n\u01a1i s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, m\u00e0 c\u00e1i c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1edbi d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf Ban tr\u1ef1c Ti\u1ec1n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u1ea5m, h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, theo s\u1ef1 sai ph\u00e1i c\u1ee7a T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf Ban tr\u1ef1c H\u1eefu v\u1ec7 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Giai \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, theo s\u1ef1 sai ph\u00e1i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ; \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5. L\u1ea1i v\u00ec Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean b\u1ecb \u1ed1m, b\u00e8n cho hi\u1ec7u l\u1ef1c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, l\u1ea1i l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, \u0111i thay Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan, qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 binh, theo l\u00e0m vi\u1ec7c trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Sai Binh b\u1ed9 ph\u00e1t cho ba m\u01b0\u01a1i c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng \u1edf kho trong Kinh, mang \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, c\u00f9ng v\u1edbi hai m\u01b0\u01a1i c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u1ec1u so\u1ea1n \u0111\u1ee7 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, giao cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 mang \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7c qu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n ta lu\u00f4n lu\u00f4n gi\u1eef n\u00fai \u0111\u1ea5t, b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, c\u1eeda th\u00e0nh v\u00e0 ch\u00f2i canh c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1ecb \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u0169ng c\u00f3, \u0111\u00e0i s\u00fang tr\u00ean th\u00e0nh b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng c\u0169ng c\u00f3, nh\u00e0 c\u1eeda trong th\u00e0nh b\u1ecb ph\u00e1 n\u00e1t c\u0169ng c\u00f3, trong \u0111\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u hay \u00edt, kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 gi\u1eb7c, n\u1ea5p \u1edf trong th\u00e0nh b\u1eafn ra, qu\u00e2n ta c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ebf gi\u1eb7c hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn r\u1ed3i, li\u1ec1u ch\u1ebft gi\u1eef \u1edf trong th\u00e0nh, x\u00e9t ra c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00f3n t\u00e0i g\u00ec kh\u00e1c. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ebf th\u00e0nh \u1ea5y hi\u1ec3m tr\u1edf ki\u00ean c\u1ed1, n\u00ean ch\u01b0a d\u1ec5 l\u1eadp c\u00f4ng ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 h\u1eb1ng ng\u00e0y b\u1eafn lu\u00f4n \u0111\u1ea1i b\u00e1c, \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c ph\u1ea3i kinh s\u1ee3 tan v\u1ee1, r\u1ed3i m\u1edbi th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n qu\u00e2n ta \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf ngo\u00e0i lu\u1ef9, th\u1ea5y t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf l\u1ebbn ra, th\u00ec ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111em n\u1ed9p, li\u1ec1n chi\u1ebfu theo th\u1ec3 l\u1ec7 m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c tu\u1ea7n b\u1eaft t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e2u nh\u00e0m l\u00ean.<\/p>\n<p>\u201cNay qu\u00e2n ta ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn t\u1eadn b\u00ean qu\u00e1ch m\u00e0 v\u00e2y th\u00e0nh, \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho c\u00e1c n\u01a1i ph\u1ea3i theo ph\u1ea7n \u0111\u1ed3n t\u1ea5n m\u00e0 canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, b\u1ecdn gi\u1eb7c quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m ra \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nh\u1edd m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec. C\u00f2n nh\u01b0 Quang Ho\u00e1 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u00e3 tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5, ch\u1ecdn binh d\u00f5ng tinh nhu\u1ec7 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 c\u1ea7u T\u00e2y Hoa (t\u00ean c\u0169 l\u00e0 Tham L\u01b0\u01a1ng) v\u00e0 Quang Uy, c\u00e1ch th\u00e0nh h\u01a1i xa, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb ng\u0103n ch\u1eb7n nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh \u0111\u00e3 nh\u01b0 c\u00e1 \u1edf trong n\u1ed3i, s\u1edbm chi\u1ec1u \u0111\u1ee3i ch\u1ebft. Qu\u00e2n ta v\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1ed1n m\u1eb7t tr\u1ed5 s\u1ee9c c\u0169ng d\u1ec5. Hi\u1ec7n nay T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 vi\u00ean, th\u00ec t\u01b0\u1edbng c\u00f3 th\u1eeba ng\u01b0\u1eddi ; quan qu\u00e2n v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u1ebfn hai, ba v\u1ea1n th\u00ec qu\u00e2n c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c ; nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1edf \u0111\u1ebfn s\u00fang xung ti\u00eau v\u00e0 qu\u1ea3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i th\u00ec \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a qu\u00e2n c\u0169ng th\u1eeba r\u1ed3i. Nay s\u1ef1 v\u1ee5 qu\u00e2n c\u01a1 \u1edf Kinh \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i c\u0169ng nhi\u1ec1u. V\u1eady Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u1ec1u cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 nguy\u00ean ph\u00e1i theo Phan V\u0103n Thu\u00fd tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean tr\u00edch tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y 2 v\u1ec7, cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1ng Th\u1ee7y qu\u00e2n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 l\u00e0 tr\u00f4ng coi thuy\u1ec1n b\u00e8, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m, thu\u1eadn gi\u00f3, ch\u1ea1y v\u1ec1 m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p n\u1eefa. V\u1eady n\u00ean li\u1ec7u t\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1ed9 n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1t \u0111\u1ee7 coi gi\u1eef thuy\u1ec1n. C\u00f2n th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i chi\u1ebfu theo s\u1ed1 bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n canh, kh\u00f4ng ch\u00fat tr\u1ec5 tr\u00e0ng s\u01a1 h\u1edf, nh\u01b0ng v\u1eabn th\u1eeba c\u01a1, ngh\u0129 c\u00e1ch chi\u1ebfm l\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec, cho ch\u00f3ng xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, x\u00e9t t\u1edd t\u00e2u c\u00f3 n\u00f3i ; b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1eafn ra, qu\u00e2n ta c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi. K\u1ec3 ra, \u1edf d\u01b0\u1edbi m\u0169i t\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea1n, sao cho gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng thi\u1ec7t h\u1ea1i ? Khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng hay ch\u1ebft, c\u00e0ng ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng ba qu\u00e2n v\u00e2ng theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh ; sao kh\u00f4ng k\u1ec3 r\u00f5 th\u1ef1c s\u1ed1, tr\u1edf n\u00f3i nh\u1eefng l\u1eddi h\u00e0m h\u1ed3 nh\u01b0 th\u1ebf ? L\u1ea1i c\u00f3 n\u00f3i : quan qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, c\u00f3 khi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, nh\u01b0ng cho \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e2u nh\u00e0m, th\u1eed ngh\u0129 xem vi\u1ec7c \u1ea5y tuy l\u00e0 c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, ch\u1ea3 h\u01a1n l\u00e0 c\u1ee9 theo k\u1ef3 t\u00e2u l\u00ean, n\u00f3i s\u01a1 qua m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t \u01b0 ? L\u1ea1i nh\u01b0 n\u00f3i : \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1ed1n m\u1eb7t, b\u1ecdn gi\u1eb7c quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i ra \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng ch\u1edd m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i trong b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n c\u00f3 b\u1ed1n n\u0103m t\u00ean k\u1ebft th\u00e0nh b\u1ecdn, d\u00f2ng d\u00e2y m\u00e0 ra, \u0111\u1ed9i l\u00e1 chu\u1ed1i v\u00e0 c\u1ecf v\u00e0o th\u00e0nh ; th\u1ebf m\u00e0 quan qu\u00e2n kh\u00f4ng t\u1eebng b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ee9a. N\u1ebfu tin \u0111\u00f3 qu\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u00fang th\u00ec l\u1eddi t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u01b0a th\u1ef1c. Nay ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 \u00fd canh gi\u1eef ch\u1eb7t h\u01a1n, khi c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ebbn ra, th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1eb7n gi\u1ebft ngay. Ch\u00fang m\u1ea5t v\u00e2y c\u00e1nh, ng\u00e0y c\u00e0ng qu\u1eabn ng\u1eb7t, th\u1ebf t\u1ea5t ch\u00f3ng ch\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1eddi d\u1ee5 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00ec \u1ed1m, ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00e2ng s\u1edb xin tri\u1ec3n h\u1ea1n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf qu\u00ea nh\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh khi kh\u1ecfi b\u1ec7nh r\u1ed3i, l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c Tham t\u00e1n, h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n kh\u00e1c c\u00f9ng b\u00e0n t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd l\u1ea1i ban ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c c\u00f4ng trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, ph\u1ea3i ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, v\u1eady xin cho \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh 3 c\u01a1 H\u1eefu ti\u1ec7p, H\u1eadu ti\u1ec7p, H\u1eefu k\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i ng\u0169, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y vi\u1ec7c \u00edt l\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7 chia ra t\u1eebng ban\u201d. Vua b\u1eb1ng l\u00f2ng cho.<\/p>\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Lu\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 Ti\u1ec1n Th\u1ee7y ; Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y qu\u00e2n ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c tr\u1ed3ng \u0111ay \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia vua cho v\u1ecf \u0111ay c\u1ea7n d\u00f9ng nhi\u1ec1u, n\u00ean d\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u01b0a \u0111ay \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng. T\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u01b0a th\u1ea5y th\u00e0nh hi\u1ec7u, c\u00f3 khi l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n. Vua bi\u1ebft c\u00e1i t\u1ec7 \u0111\u00f3, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t \u0111\u1ebfn ki\u1ebfm \u0103n \u1edf t\u1ec9nh n\u00e0y, m\u1ea5y l\u1ea7n nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u1ebb kh\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i, duy c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, tr\u1ebb con v\u00e0 \u1ed1m y\u1ebfu. V\u1eady, xin theo nh\u01b0 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u01b0u h\u1eadu ch\u1ea9n c\u1ea5p cho m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe theo l\u1eddi xin \u1ea5y, nh\u00e2n h\u1ecfi th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u: \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i nghe t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d Th\u1ecb th\u1ea7n t\u00e2u : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u n\u00f3i n\u0103m t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, l\u00faa m\u00f9a \u0111\u00e3 ch\u00edn, d\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u0103n ; duy ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean b\u1ecb h\u1ea1i v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, d\u00e2n c\u00f2n k\u00e9m \u0111\u00f3i\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, may c\u00f2n c\u00f3 kho ch\u1ee9a c\u1ee7a 5 t\u1ec9nh l\u1edbn \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u th\u1ebf c\u1ea3 th\u00ec kho t\u00e0ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d<\/p>\n<p>B\u00e3i th\u1ec3 l\u1ec7 c\u00e1c tr\u1ea1m ch\u1ea1y \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n theo k\u1ef3 h\u1ea1n h\u00e0ng th\u00e1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : c\u1ee9 n\u1eeda tr\u01b0\u1edbc th\u00e1ng, mi\u1ec1n B\u1eafc th\u00ec H\u00e0 N\u1ed9i, mi\u1ec1n Nam th\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u ph\u00e1t cho ch\u1ea1y gi\u1ea5y v\u1ec1 Kinh m\u1ed9t l\u1ea7n ; n\u1eeda sau th\u00e1ng, \u1edf B\u1ed9 ph\u00e1t \u0111i m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c quen ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd tin qu\u00e2n b\u00e1o t\u1edbi t\u1ea5p, ng\u1ef1a ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u00e3 quen, n\u00ean m\u1edbi b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7 tr\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u1ed1 quy\u1ec1n \u0110\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. T\u1ed1, tr\u01b0\u1edbc \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, v\u00ec c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n cho \u1edf nh\u00e0 nu\u00f4i m\u1eb9 \u0111\u1ec3 tr\u1ecdn \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu ; \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, v\u00e0o Kinh h\u1eadu b\u1ed5, g\u1eb7p khi \u0110\u1ed1c h\u1ecdc L\u00ea \u0110\u00ecnh D\u01b0 \u1ed1m ch\u1ebft, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>B\u1ecf ch\u1ee9c Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u1edf 3 \u0111\u1ea1o Phan Rang, Ph\u00f4 H\u00e0i, Ma Ly v\u00e0 ch\u1ee9c th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Ph\u00f9 My thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn. \u0110\u1ecba h\u1ea1t 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n chia tr\u1ecb ; c\u1eeda bi\u1ec3n Ph\u00f9 My n\u00f4ng h\u1eb9p, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n b\u00e8 ra v\u00e0o. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean vua sai b\u1ecf b\u1edbt m\u1ea5y ch\u1ee9c \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea1 Quang Linh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai T\u1ea3 v\u1ec7 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Long v\u00f5 H\u1eadu v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai H\u1eadu v\u1ec7, \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh v\u00e0 5 \u0111\u1ed9i T\u1ea3 sai nh\u1ea5t, T\u1ea3 sai nh\u1ecb, T\u1ea3 sai tam, T\u1ea3 sai t\u1ee9, T\u1ea3 sai ng\u0169, m\u1ed9t \u0111\u1ed9i H\u1eadu sai t\u1ee9, \u0111i theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o v\u1ec1 s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea3o 10 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh B\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh mang v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Thanh Ba. Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i qu\u00e2n V\u00f5ng th\u00e0nh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, n\u00ean th\u00fac \u0111\u1ea9y tr\u01b0\u1edbc Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m Trung nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 \u0111em bi\u1ec1n binh c\u1ea3 v\u1ec7 \u1ea5y \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i. Khi M\u1ef9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng th\u00fac \u0111\u1ea9y th\u00fa binh \u1edf Ban tr\u1ef1c Trung v\u1ec7 \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ec3 theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111em bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Y\u00ean theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean. T\u00e2u xin tu\u1ef3 ti\u1ec7n chi\u00eau t\u1eadp h\u00e0o m\u1ee5c d\u00e2n tr\u00e1ng \u1edf \u0111\u1ea5y nh\u1eb1m \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 d\u1eb9p gi\u1eb7c. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u1ea5y r\u1ed1i, h\u00e3y c\u00f2n lan tr\u00e0n, ta \u0111\u00e3 l\u1ef1a ch\u1ecdn ph\u00e1i T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ; ng\u01b0\u01a1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n tri\u1ec7u t\u1eadp th\u1ed5 h\u00e0o d\u00e2n d\u00f5ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi n\u00ean chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ; kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf, ch\u1edb n\u00ean khinh th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i tu\u00e2n l\u1eddi \u0111\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, theo \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i l\u1edbn t\u1eeb H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n qua B\u1eafc Ninh, h\u1ee3p l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 : \u201cHai t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng l\u00e2u kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o g\u00ec, ta ng\u00e0y c\u00e0ng n\u00f3ng ru\u1ed9t l\u1eafm ! H\u00f4m n\u1ecd, \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u h\u01a1n ba ngh\u00ecn quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc Ninh, ch\u1eafc \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ee7 c\u1ea3. H\u00f4m n\u00e0o t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i bi\u1ec1n binh \u1edf Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em Qu\u1ea3n v\u1ec7 Kinh binh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m c\u00f9ng theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i tr\u01b0\u1edbc, khi qua H\u00e0 N\u1ed9i, l\u1ea1i mang theo c\u1ea3 th\u00fa binh V\u0169 l\u00e2m ti\u1ebfn ngay \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh, m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp s\u1ef1 c\u01a1\u201d.<\/p>\n<p>Hai t\u1ec9nh Thanh \u2013 Ngh\u1ec7, l\u00fac tr\u01b0\u1edbc v\u00ec \u00edt m\u01b0a, ru\u1ed9ng l\u00faa h\u1ecfng nhi\u1ec1u, b\u00e2y gi\u1edd thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u t\u00e2u xin c\u1ee9u gi\u00fap cho. Vua d\u1ee5 chu\u1ea9n cho s\u1ed1 thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay v\u00e0 m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay, c\u00f9ng v\u1edbi th\u00f3c t\u00f4, th\u00f3c vay c\u00f2n t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m m\u1edbi n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Ban \u00e1o r\u00e9t cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o. L\u1ec7 c\u0169, ban cho \u00e1o r\u00e9t, ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ; nay vua \u01b0u \u0111\u00e3i c\u00e1c Ng\u00f4n quan((1) Ng\u00f4n quan : quan ch\u1ee9c c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 can ng\u0103n vua v\u00e0 \u0111\u00e0n h\u1eb7c c\u00e1c quan.), n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho.<\/p>\n<p>Cho Binh b\u1ed9 Ch\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9 l\u00e0m Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, v\u1eabn l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh Nam Vang nh\u01b0 c\u0169. Khi m\u1edbi thu ph\u1ee5c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0 Ti\u00ean, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i Ch\u1ec9 t\u1ea1m l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, B\u1ed1, \u00e1n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean c\u1ea5t \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c sung v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, vua cho Ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CIX<\/a> \u2013 109<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng th\u1ed5 ph\u1ec9 B\u1eafc K\u1ef3 ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, mu\u1ed1n bi\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, sai b\u1ed9 Binh m\u1eadt d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Ba, H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean ph\u1ea3i gia t\u00e2m h\u1ecfi k\u1ef9 xem nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n hay kh\u00f4ng ? Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 im h\u01a1i ch\u01b0a ? \u0110\u1ec1u c\u1ee9 s\u1ef1 th\u1ef1c m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ban c\u1ea5p \u00e1o tr\u1eadn cho Qu\u1ea3n v\u1ec7, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf 5 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c v\u00e0 \u1edf 10 v\u1ec7 c\u00e1c b\u1ea3o ; c\u1ee9 5 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng B\u1ed1 ch\u00ednh th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7, h\u00e0m T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m ; \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea3n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m. Tr\u01b0\u1edbc kia, gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn lo\u1ea1n, b\u1ecdn B\u00edch h\u1ecdp qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf ch\u1ed1ng gi\u1eef. \u0110\u1ebfn khi t\u1ec9nh An Giang th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00ec hai \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Bi\u00ean l\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y h\u1ecdp nhau l\u00e0m lo\u1ea1n. \u0110\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam, v\u00e2y dinh Tu\u1ea7n ph\u1ee7. B\u00edch nghe c\u00f3 bi\u1ebfn, tu\u1ed1t g\u01b0\u01a1m \u0111i ra, ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y t\u1edb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vi c\u1ea7m binh kh\u00ed \u0111i theo. B\u00edch \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u00fang b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Gi\u1eb7c d\u1ee5 B\u00edch h\u00e0ng. B\u00edch qu\u00e1t m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cGi\u1ebft th\u00ec gi\u1ebft, khi n\u00e0o l\u1ea1i h\u00e0ng ch\u00fang m\u00e0y l\u00e0 l\u0169 t\u00f9\u201d. Gi\u1eb7c b\u00e8n gi\u1ebft B\u00edch. R\u1ed3i ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn dinh \u00e1n s\u00e1t. Qu\u1ea3n c\u1ea7m dao ng\u1ed3i trong m\u00e0n. Gi\u1eb7c x\u00f4ng v\u00e0o, Qu\u1ea3n \u0111\u00e2m lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y t\u1edb l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u1ea1n c\u0169ng c\u1ea7m dao c\u1ef1 chi\u1ebfn, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00fang gi\u1ebft c\u1ea3. Nguy\u1ec5n V\u0103n Vi n\u00e0i xin v\u1edbi gi\u1eb7c cho \u0111em thi th\u1ec3 b\u1ecdn B\u00edch \u0111\u1ec3 kh\u00e2m li\u1ec7m ch\u00f4n c\u1ea5t. Gi\u1eb7c khen l\u00e0 c\u00f3 ngh\u0129a, b\u1eb1ng l\u00f2ng cho. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, H\u1ed9 ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn B\u00edch, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng s\u01a1 h\u1edf v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i bi\u1ebfn sinh ngay \u1edf k\u1ebd n\u00e1ch, \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng c\u00f3 l\u1ed7i, nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra l\u00fac b\u1ed1i r\u1ed1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u0103m gi\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c ngh\u0129a, m\u1eafng gi\u1eb7c, \u0111\u00e2m gi\u1eb7c, b\u1ecf m\u00ecnh ch\u1ebft v\u00ec n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc : th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u1ea5y, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu h\u00e0m m\u1edbi truy t\u1eb7ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea3n 80 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111\u01b0a cho gia \u0111\u00ecnh, Tr\u1ea7n V\u0103n V\u1ea1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0y t\u1edb c\u00f3 ngh\u0129a\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u00e1c tr\u1ea1m ch\u1ea1y gi\u1ea5y kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. (Tr\u1ea1m Thu\u1eadn Ph\u00fa, B\u00ecnh Thu\u1eadn, tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Bi\u00ean Long thu\u1ed9c Bi\u00ean Ho\u00e0, c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 80 quan ti\u1ec1n, 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; th\u1ee9 \u0111\u1ebfn, t\u1eeb tr\u1ea1m Thu\u1eadn V\u00f5ng \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Thu\u1eadn Lai, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 60 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Kinh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn c\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 50 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ban \u01a1n cho s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>L\u1eddi chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1eeb c\u00e1c li\u1ec7t th\u00e1nh ; g\u00e2y d\u1ef1ng m\u1edf mang \u0111\u1ebfn nay, phong t\u1ee5c th\u00ec chu\u1ed9ng ngh\u0129a kh\u00ed, h\u1ecdc tr\u00f2 th\u00ec nhi\u1ec1u hi\u1ec1n t\u00e0i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n g\u00e2y bi\u1ebfn, ng\u1ecdn l\u1eeda t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c hun \u0111\u1ebfn t\u1eadn tr\u1eddi, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n mi\u1ec1n Nam, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, thu d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, Gia \u0110\u1ecbnh b\u00e8n tr\u1edf th\u00e0nh n\u01a1i d\u1ea5y nghi\u1ec7p. R\u1ed3i [Cao ho\u00e0ng ta] g\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0 \u0111\u1ed3, g\u1ed3m c\u00f3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t. Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 d\u00f9 do tr\u1eddi gi\u00fap nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u0169ng nh\u1edd c\u00f3 c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u201cT\u1eeb khi ta l\u00ean n\u1ed1i ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 an nh\u00e0n, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e2u. Ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng chuy\u00ean gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf ngo\u00e0i nh\u01b0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, kh\u00f4ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u00f3a, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n quan, d\u00e2n, \u0111\u1ec3 c\u00f4ng vi\u1ec7c ng\u00e0y m\u1ed9t b\u00ea tr\u1ec5, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ki\u00eau ng\u1ea1o l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c ch\u01a1i b\u1eddi li\u00ean mi\u00ean, m\u1eafc ph\u1ea3i n\u1ecdc \u0111\u1ed9c thu\u1ed1c phi\u1ec7n, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng kh\u00e1m ph\u00e1 ra nh\u1eefng v\u1ee5 gian phi ph\u1ea1m ph\u00e1p, phong t\u1ee5c ng\u00e0y c\u00e0ng h\u01b0 h\u1ecfng, \u0111\u00e3 l\u00e0m cho t\u1ea1o v\u1eadt ph\u1ea3i gh\u00e9t !<\/p>\n<p>\u201cL\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t th\u00ec l\u1ea1i ch\u1ee9a nu\u00f4i ban h\u00e1t, dung t\u00fang b\u1ed9 h\u1ea1 t\u1ee9c nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i tr\u01b0\u1edbc kia m\u1ea1o x\u01b0ng h\u1ecd vua, quen t\u00ednh hung t\u1ee3n, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c V\u0103n Duy\u1ec7t che ch\u1edf g\u00e2y d\u1ef1ng, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u1ecda ho\u1ea1n v\u1ec1 sau.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn, l\u00e0 nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb ph\u00e1t ph\u1ed1i, th\u00ec xin bi\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u0111\u1ec3 \u1edf k\u1ebd n\u00e1ch ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ee7 ph\u1ea1m \u1edf Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i \u1edf th\u00f4n qu\u00ea, th\u00ec c\u0169ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi c\u1edd, n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a l\u00e0m ru\u1ed9t th\u1ecbt. C\u00f2n c\u00e1c l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn ki\u1ec1u ng\u1ee5, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft kh\u00e9o x\u1eed, \u0111\u1ec3 cho chung ch\u1ea1 l\u1eabn l\u1ed9n, ti\u00eam nhi\u1ec5m th\u00f3i \u0111i\u00eau b\u1ea1c. C\u00e1c vi\u1ec7c d\u01b0\u1eddng \u1ea5y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nu\u00f4i n\u00ean m\u1ea7m h\u1ecda, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec ch\u00e0y.<\/p>\n<p>\u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec nguy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, gi\u00e0 nua \u0111\u1ea7n \u0111\u1ed9n, v\u00f4 t\u00e0i, h\u00ecnh gi\u1ed1ng t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7. Nh\u1eefng qu\u00e2n c\u00e0n r\u1ee1, m\u1edbi nh\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00f4ng s\u00e2u. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 nguy\u00ean Phi\u00ean ty ((1) Phi\u00ean ty : ty B\u1ed1 ch\u00ednh.1) B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean, tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u00e1ng, tr\u00e1ch m\u00ecnh th\u00ec qu\u00e1ng : ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u00e0n h\u1eb7c, n\u00eau ra nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u xa c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 c\u1ee7a quan v\u00f5 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, c\u00f2n t\u1ef1 m\u00ecnh th\u00ec khua m\u00faa v\u0103n t\u1ef1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m tho\u1ea3 l\u00f2ng tham lam kh\u1eafc b\u1ea1c, \u0103n ti\u1ec1n b\u1eeba b\u00e3i, r\u1ea5t b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ngh\u1ecbch t\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, c\u1ee9ng c\u1ed5, ngang ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 quen, khi b\u1ecb can \u00e1n, d\u00e1m r\u1ee7 nhau h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n l\u1ea1i, g\u00e2y n\u00ean cu\u1ed9c bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u0111\u00eam 18 th\u00e1ng 5, lan tr\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 s\u00e1u t\u1ec9nh, th\u00e2n s\u0129 v\u00e0 th\u1ee9 d\u00e2n b\u1ecb tai n\u1ea1n nhi\u1ec1u, n\u00f3i ra th\u1eadt \u0111\u00e1ng c\u0103m gi\u1eadn. \u0110\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t g\u00e2y ra m\u1ea7m lo\u1ea1n \u1ea5y v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf ti\u1ebfp l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ecdn h\u00e8n k\u00e9m, tham \u00f4, \u0111\u1ec3 cho phong t\u1ee5c trong h\u1ea1t \u1ea5y r\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean m\u1edbi kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t phen bi\u1ebfn c\u1ed1 n\u00e0y. T\u00f3m l\u1ea1i, l\u00e0 do b\u1ed5 d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, l\u1ea1i kh\u00f4ng s\u00e1ng su\u1ed1t th\u1ea5y t\u1eeb ban \u0111\u1ea7u v\u00e0 kh\u00f4ng ng\u0103n ng\u1eeba tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, l\u1ed7i \u1ea5y ta c\u0169ng kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cB\u1edfi th\u1ebf, ta ph\u1ea3i tu t\u1ec9nh l\u1eafm, s\u1eeda m\u00ecnh nhi\u1ec1u c\u00e1ch, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i \u0111\u1ea1i binh \u0111i, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, mong \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n kh\u1ecfi n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc s\u00f4i l\u1eeda n\u00f3ng. May nh\u1edd tr\u1eddi, nh\u1edd t\u1ed5 gi\u00fap cho v\u00e0 nh\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi kh\u00f4n thi\u00eang ph\u00f9 h\u1ed9, ti\u1ebfng vang \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, quan v\u00e0 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00f2ng \u0111\u1ea7y ngh\u0129a ph\u1eabn theo \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh, gh\u00e9t th\u00f9 ch\u00fang.<\/p>\n<p>\u201cNay s\u00e1u t\u1ec9nh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thu v\u1ec1, d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169. Duy gi\u1eb7c Kh\u00f4i h\u00e3y c\u00f2n li\u1ec1u ch\u1ebft, c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, quan qu\u00e2n v\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1ed1n m\u1eb7t, th\u00ec t\u1eeb \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u1ebfn k\u1ebb \u0111i theo, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec ch\u00e0y, c\u0169ng s\u1ebd ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft. V\u1eady n\u00ean ban \u01a1n r\u1ed9ng r\u00e3i, ai c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n m\u01b0a m\u00f3c, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n ta, t\u1ecf ra ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed5i m\u1edbi.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 th\u00e2n s\u0129 v\u00e0 th\u1ee9 d\u00e2n \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh, c\u00f9ng khuy\u00ean b\u1ea3o nhau, n\u00ean suy ngh\u0129 th\u1ea5m th\u00eda v\u1ec1 ngh\u0129a gi\u1eef b\u1ed5n ph\u1eadn, qu\u00fd Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9c, b\u1ecf xa x\u1ec9, chu\u1ed9ng c\u1ea7n ki\u1ec7m, s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00f3i \u0111i\u00eau b\u1ea1c, \u0111em l\u1ea1i t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu. T\u01b0\u1edfng trong h\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ea5t v\u1ed1n ph\u00ec nhi\u00eau, ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u trung h\u1eadu, n\u1ebfu s\u1edbm bi\u1ebft tu t\u1ec9nh th\u00ec c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3nh gi\u00e0u th\u1ecbnh, \u0111em l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i thu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng. Th\u1ebf th\u00ec cu\u1ed9c bi\u1ebfn phen n\u00e0y h\u1ea7u nh\u01b0 tr\u1eddi v\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, m\u1edf cho c\u00e1i d\u1ecbp \u0103n n\u0103n tai ho\u1ea1, khi\u1ebfn cho c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u00ecnh. Nay ban cho 8 \u0111i\u1ec1u \u00e2n \u0111i\u1ec3n sau \u0111\u00e2y :<\/p>\n<p>\u201c1 \u2013 Tha cho s\u1ed1 b\u1ea1c, ti\u1ec1n, th\u00f3c, g\u1ea1o v\u1ec1 thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111inh, c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ebf th\u1ed5 s\u1ea3n, bi\u1ec7t n\u1ea1p v\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ph\u1ea3i n\u1ed9p n\u0103m nay.<\/p>\n<p>\u201c2 \u2013 Tha cho s\u1ed1 b\u1ea1c, ti\u1ec1n, th\u00f3c, g\u1ea1o v\u1ec1 thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111inh v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ebf th\u1ed5 s\u1ea3n, bi\u1ec7t n\u1ea1p \u0111ang thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201c3 \u2013 V\u1ec1 thi h\u1ea1ch h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, b\u1ed1n kho\u00e1 trong 2 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] v\u00e0 16 [1835] h\u1ecdc quan \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y theo v\u0103n l\u00fd \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, ph\u00ea l\u1ea5y, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 l\u00e0 th\u1ec3 v\u0103n n\u00e0o. \u0110\u1ebfn 4 kho\u00e1 v\u1ec1 2 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 [1836] v\u00e0 18 [1837] ph\u1ea3i theo v\u0103n th\u1ee9c m\u1edbi \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch v\u00e0 tinh su\u1ed1t c\u1ea3 4 kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 tr\u00fang m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ti\u1ebfp. T\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 19 [1838] tr\u1edf \u0111i, m\u1ed7i 8 kh\u00f3a trong 4 n\u0103m, ph\u1ea3i theo \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201c4 \u2013 T\u1eeb ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 5, n\u0103m nay [Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n v\u1ec1 t\u1ed9i t\u1ea1p ph\u1ea1m, t\u1eeb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u00e3 k\u1ebft \u00e1n hay ch\u01b0a k\u1ebft \u00e1n, \u0111\u1ec1u cho tha c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201c5 \u2013 T\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 9 n\u0103m nay tr\u1edf \u0111i, h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c t\u1ea1p t\u1ee5ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec1n, th\u1ed5, h\u1ed9, h\u00f4n, n\u1ee3 ti\u1ec1n, l\u0103ng m\u1ea1 v\u00e0 \u0111\u00e1nh nhau b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n kh\u00e1m, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m sau khi khai \u1ea5n m\u1edbi theo l\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201c6 \u2013 T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng qu\u00e2n, d\u00e2n v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch b\u1ecb can \u00e1n ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng nguy\u00ean tang ch\u01b0a xong, nay gia \u00e2n r\u1ed9ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>\u201c7 \u2013 C\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 ai c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c, gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7, do Th\u01b0\u1ee3ng ty l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 x\u00e9t d\u00f9ng.<\/p>\n<p>\u201c8 \u2013 Con ch\u00e1u c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n, c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n ra gi\u00fap vi\u1ec7c, s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p d\u1eabn v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 t\u00e0i x\u00e9t d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay v\u00e2y th\u00e0nh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n, ch\u1ec9 mong ng\u00e0y gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, m\u00e0 gi\u1ebft gi\u1eb7c th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng d\u00f9ng s\u00fang b\u1eafn t\u1eeb \u0111\u1eb1ng xa l\u1ea1i, nh\u01b0ng hi\u1ec1m v\u00ec gi\u1eb7c \u1ea9n \u1edf trong th\u00e0nh, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean s\u00fang th\u01b0\u1eddng b\u1eafn h\u00e3o, kh\u00f3 tr\u00fang. Nay \u0111\u00e3 ban cho k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd h\u1ea1ng l\u1edbn. K\u00ednh n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00f2m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean t\u1ea7ng m\u00e2y, hu\u1ed1ng chi ch\u1ec9 g\u1ea7n trong v\u00e0i d\u1eb7m ? L\u1ea1i n\u1eefa, m\u1edbi cho chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn s\u00fang xung ti\u00eau v\u00e0 \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i lo\u1ea1i to, m\u1ed7i ph\u00e1t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ch\u1ee5c t\u00ean gi\u1eb7c. C\u00e1c ch\u00f2i v\u1ecdng \u0111\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ef1ng \u1edf 4 m\u1eb7t, nay n\u00ean \u0111\u1eafp cao th\u00eam \u0111\u1ed9 n\u0103m s\u00e1u tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 c\u00fai nh\u00f2m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u1edf trong th\u00e0nh, r\u1ed3i b\u1eafc \u1ed1ng k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd h\u1ea1ng to nh\u00f2m v\u00e0o trong th\u00e0nh xem x\u00e9t t\u01b0\u1eddng t\u1eadn nh\u1eefng ch\u1ed7 t\u1ee5 h\u1ecdp, \u1ea9n n\u00fap v\u00e0 kho thu\u1ed1c s\u00fang, kho mu\u1ed1i g\u1ea1o c\u1ee7a gi\u1eb7c, ch\u1ec9 b\u1ea3o cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn s\u00fang theo \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u1eafn ; m\u1ed9t khi v\u00e2y c\u00e1nh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ebft, kho l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea1i b\u1ecb ph\u00e1 s\u1ea1ch, gi\u1eb7c mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, mu\u1ed1n gi\u1eef kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, quan qu\u00e2n ta m\u1edbi d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng ; D\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ph\u1ea3i thi h\u00e0nh ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1i kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Truy khai ph\u1ee5c l\u1ea1i nguy\u00ean h\u00e0m cho Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng, t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n H\u00f3a. Tr\u01b0\u1edbc kia gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1ec9nh l\u1ef5 Bi\u00ean H\u00f2a, H\u00f3a \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb gi\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0169 Qu\u1ef3nh v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, t\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1ea5y quan qu\u00e2n v\u1ee1 thua, c\u00f2n H\u00f3a kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i \u0111\u00e2u m\u1ea5t ; do \u0111\u00f3, vua \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 gi\u00e1ng H\u00f3a xu\u1ed1ng 2 c\u1ea5p. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd d\u00f2 h\u1ecfi m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c, l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y v\u00e0o t\u00e2u ; nh\u00e0 vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai cho truy ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, ban c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf Phi\u00ean ty l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n H\u01b0ng, trong khi b\u1ed1i r\u1ed1i m\u1ed9t m\u00ecnh \u1edf l\u1ea1i dinh th\u1ef1, thu th\u1eadp v\u0103n th\u01b0, \u1ea5n tri\u1ec7n, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft ; c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, c\u1ea5p th\u00eam cho 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, t\u01b0 b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u00e3 giao cho \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh tra x\u00e9t\u201d. Quan \u1edf b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Thanh hung t\u1ee3n, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n ta, kh\u00f4ng theo ngay l\u1eddi trong t\u1edd d\u1ee5 m\u00e0 x\u1eed tr\u00ed, l\u1ea1i \u0111em giao cho Ho\u00e0ng V\u0103n Minh x\u00e9t m\u1ed9t m\u00ecnh, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang ; hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, kh\u00f3 l\u00f2ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c chu t\u1ea5t \u1ed5n th\u1ecfa m\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft, ch\u1eb3ng c\u0169ng t\u1ed1n m\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng phu ? V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111em x\u00e9t x\u1eed ngay s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Thanh hi\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y, \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea7u s\u1ecf d\u1eef t\u1ee3n, cho \u0111em ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ee9a c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i quan qu\u00e2n, theo nh\u01b0 \u0111\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u ch\u1eb7t 4 ng\u00f3n b\u00ean tay ph\u1ea3i, \u0111u\u1ed5i ra an tr\u1ecb \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng tr\u1ebb nh\u1ecf, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1ed1m v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng, th\u00ec li\u1ec7u chia ra cho v\u1ec1 c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ee9a n\u00e0o c\u00f2n d\u00e1m m\u01b0u toan l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, th\u00ec cho ph\u00e9p d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i gi\u1ebft ch\u1ebft kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t h\u1ecfi ; n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ee9a n\u00e0o bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, th\u00ec cho l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, t\u1ea1m sung L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, sung Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n ; cho \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n s\u1ef1 v\u1ee5 qu\u00e2n c\u01a1, ph\u00e1i h\u01a1n 20 bi\u1ec1n binh C\u1ea9m y, l\u1ec7 thu\u1ed9c sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>R\u1ed3i vua sai th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111\u1ebfn ban cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 m\u1ed9t \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea9m \u0111o\u1ea1n, m\u00e0u hoa h\u1ed3ng, th\u00eau r\u1ed3ng \u1edf b\u00e1t b\u1ea3o to\u00e0n b\u1eb1ng kim tuy\u1ebfn ; v\u00e0 cho V\u0169 V\u0103n T\u1eeb m\u1ed9t \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng c\u1ea9m \u0111o\u1ea1n, m\u00e0u lam, th\u00eau hoa sen li\u1ec1n c\u00e0nh.<\/p>\n<p><a>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9 Binh t\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u01b0a th\u01b0 cho Gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u00e0 b\u1ecdn T\u00e2y Ho\u00e0i Anh [linh m\u1ee5c Odorico Ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c d\u00f2ng Phanxic\u00f4], Phan V\u0103n Kinh [<\/a><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_Jaccard_Phan\">Fran\u00e7ois Jaccard Phan<\/a>] s\u1ee9c b\u1eaft L\u00ea V\u0103n H\u00e1n \u9ece\u6587\u6f22 (l\u00e0 ch\u00e1u L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t) nh\u1eadn \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u1ec3 d\u1ee5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho Phan Th\u1ebf Chung, ng\u01b0\u1eddi trong T\u1ea3 sai Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e1n g\u1ecdi gi\u1eb7c gi\u00f2ng d\u00e2y l\u00ean th\u00e0nh m\u00e0 v\u00e0o, [n\u00f3i l\u1ea1i r\u1eb1ng] gi\u1eb7c Kh\u00f4i th\u1ec1 gi\u1eef \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 t\u00ean l\u00e0 Du, t\u1ee9c Ph\u00fa Ho\u00e0i Nh\u00e2n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Marchand_Du\">Joseph Marchand Du<\/a>], c\u0169ng c\u1ed1 bi\u1ec7n thuy\u1ebft v\u00e0 b\u1ebb l\u00fd, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u00e0ng. B\u1ecdn H\u00e1n l\u1ea1i ra v\u1ec1. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c Kh\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f9ng qu\u1eabn bu\u1ed3n b\u00e3, ta m\u1edf cho con \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn m\u1ed9t m\u1ef1c m\u1edd t\u1ecbt, c\u1ed1 \u00fd ch\u1ed1ng l\u1ea1i, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gi\u1eadn. Hi\u1ec7n nay [b\u1ecdn th\u1ea7n] \u0111\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ednh to\u00e1n, \u0111\u1eb7t k\u1ebf \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ; c\u1ed1t sao b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111em h\u1ebft c\u00e1ch tr\u1ecb t\u1ed9i. L\u1ea1i, trong b\u1ecdn bi\u1ec1n binh v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec \u0111\u1ea1n bay b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ebft, [b\u1ecdn th\u1ea7n] ch\u01b0a d\u00e1m chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn binh d\u00f5ng \u1ea5y tuy kh\u00f4ng s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh tr\u1eadn m\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng tr\u1eadn, v\u1eady gia \u00e2n cho h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7 ch\u1ebft tr\u1eadn m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p, t\u1eeb nay c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u1ea1i t\u00e2u : \u201c\u1edf trong qu\u00e2n hai l\u1ea7n ph\u00e1i th\u00e1m t\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Chi\u1ebfn v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u1ec3 d\u1ee5 gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c Kh\u00f4i, hi\u1ec7n nay, th\u1ebf c\u00f9ng, s\u1ee9c ng\u1eb7t, c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00f3 \u0111ang n\u01a1m n\u1edbp s\u1ee3 h\u00e3i. H\u1ed3 V\u0103n Chi\u1ebfn nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd th\u00f4ng nhau, sao hay \u0111i l\u1ea1i d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ? Hu\u1ed1ng chi x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a h\u1eafn r\u1ea5t t\u1ec9 m\u1ec9, h\u1ec7t nh\u01b0 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 m\u1edbm l\u1eddi, khi\u1ebfn cho l\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do ch\u00e2n t\u00ecnh n\u00f3i ra. V\u1eady ch\u01b0a n\u00ean khinh th\u01b0\u1eddng tin v\u1ed9i. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, trong qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ed9ng l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, h\u00ecnh nh\u01b0 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i ng\u1ea7m th\u00f4ng tin t\u1ee9c cho ch\u00fang. L\u1ea1i nghe \u0111\u1ed3n c\u00e1c h\u00e0ng qu\u00e0 b\u00e1nh, c\u00e1 th\u1ecbt \u1edf ch\u1ee3, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f3 nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 ng\u1ea7m b\u1ecf thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c v\u00e0o trong, qu\u00e2n ta c\u00f3 khi nh\u1ee1 \u0103n ph\u1ea3i. N\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 tin \u0111\u1ed3n, th\u00ec s\u1ef1 lo v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u1edf trong th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ea1i s\u1ee3 b\u00ean ngo\u00e0i, c\u00f3 khi b\u00e8 l\u0169 n\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. C\u1ea7n n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng h\u01a1n n\u1eefa kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn kia g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf trong, m\u00e0 l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 \u1edf trong qu\u00e2n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 theo \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4, c\u0169ng n\u00ean m\u1eadt sai d\u00f2 x\u00e9t, ph\u00f2ng gi\u1eef tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y ra, kh\u1ecfi \u0111\u1ec3 lo v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea5t ng\u1edd. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u1ef1, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn k\u00edn \u0111\u00e1o m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00f9y ti\u1ec7n li\u1ec7u t\u00ednh, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng ch\u00fat n\u00e0o, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ed9 ra n\u00e9t m\u1eb7t ho\u1eb7c l\u1eddi n\u00f3i, th\u00ec m\u1edbi mong m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1eb5n, kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Hi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd. (Hi tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean H\u00f2a, l\u00e0m vi\u1ec7c chi ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng trong qu\u00e2n).<\/p>\n<p>Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ban \u01a1n cho 16 t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3. L\u1eddi chi\u1ebfu r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c h\u1ea1t \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 l\u00e0 n\u01a1i m\u1edf mang c\u01b0 t\u1ee5 h\u00e0ng ngh\u00ecn tr\u0103m n\u0103m nay, nh\u00e2n d\u00e2n vui h\u01b0\u1edfng y\u00ean \u1ed5n, phong t\u1ee5c v\u1ed1n g\u1ecdi thu\u1ea7n h\u1eadu. T\u1eeb khi k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ed5 n\u00e1t, gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n chi\u1ebfm ng\u00f4i, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ecbu s\u1ef1 t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c, phong t\u1ee5c c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u1edd Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0111em \u0111\u1ee9c th\u00e1nh v\u0169, m\u1edf nghi\u1ec7p trung h\u01b0ng, g\u1ed3m c\u00f3 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, sau khi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn, \u0111\u1ecbnh xong thi\u00ean h\u1ea1, y\u00ean \u1ee7i nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecb \u0111i\u00eau t\u00e0n, v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m, h\u1ebft l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb, \u0111em d\u00e2n b\u1ecb l\u1ea7m than \u0111\u1eb7t l\u00ean ch\u0103n chi\u1ebfu. Nh\u1eefng th\u00f3i \u0111i\u00eau b\u1ea1c d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n h\u1eadu l\u1ea1i. Th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f4ng l\u1edbn v\u1ec1 d\u1eb9p lo\u1ea1n v\u00e0 tr\u1ecb b\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u201cTa noi theo ph\u00e9p l\u1edbn, k\u00ednh n\u1ed1i n\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc. T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, trong l\u00f2ng th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 coi d\u00e2n nh\u01b0 con, t\u1ee9c nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c ; ph\u00e1t ch\u1ea9n cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, c\u00f4ng b\u00ecnh trong vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u1ee5ng, ho\u00e0 ho\u00e3n trong vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u1ea1t, tha t\u00f4 thu\u1ebf, ph\u00e1t th\u00f3c g\u1ea1o cho d\u00e2n vay, ban \u01a1n d\u1ed3i d\u00e0o cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00eau la r\u00ean r\u1ec9. Nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u00f3, ai c\u0169ng th\u1ea5y v\u00e0 nghe bi\u1ebft c\u1ea3, c\u00f3 ph\u1ea3i n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00e2u ?<\/p>\n<p>\u201cTh\u1ebf m\u00e0, t\u1eeb xu\u00e2n \u0111\u1ebfn thu, nh\u1eefng tai bi\u1ebfn th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y : t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, t\u1ea5t c\u1ea3 16 t\u1ec9nh, n\u01a1i th\u00ec b\u1ecb \u0111\u1ea1i h\u1ea1n, n\u01a1i th\u00ec v\u1ee1 \u0111\u00ea ; c\u00e1c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang l\u1ea1i g\u1eb7p th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i, d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean ! Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 tuy t\u1ea1i c\u00e1c quan tr\u1ea5n gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, l\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i tr\u1ecb y\u00ean, m\u00e0 th\u1ef1c c\u0169ng t\u1ea1i ta ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ed7i, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 m\u1ecfng manh, ch\u01b0a th\u1ec3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i th\u1eddi ti\u1ebft thu\u1eadn h\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta \u0111\u00e3 x\u00e9t m\u00ecnh, t\u1ef1 tu t\u1ec9nh l\u1ea1i, c\u00e0ng l\u1ea5y l\u00e0m s\u1ee3 h\u00e3i, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 gi\u1ea3m m\u1ee9c \u0103n, b\u1ecf \u00e2m nh\u1ea1c, bu\u00f4ng th\u1ea3 chim mu\u00f4ng, ru\u1ed3ng b\u1ecf \u0111\u1ed3 qu\u00fd b\u00e1u, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n. V\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c suy ngh\u0129, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch c\u1ee9u ch\u1eefa. L\u01b0\u01a1ng \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f3 h\u01a1i kh\u00f3 kh\u0103n, th\u00ec ph\u00e1t ngay ti\u1ec1n g\u1ea1o trong kho \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n ho\u1eb7c cho d\u00e2n vay ; tr\u1ed9m gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, th\u00ec sai quan qu\u00e2n d\u1eb9p h\u1ebft \u0111i. Ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho d\u00e2n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng \u0103n, y\u00ean ch\u1ed7 \u1edf th\u00ec kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n.<\/p>\n<p>\u201cNay nh\u1edd tr\u1eddi gi\u00fap v\u00e0 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o \u1edf tr\u1eddi kh\u00f4n thi\u00eang, m\u01b0a n\u1eafng ho\u00e0 thu\u1eadn, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a ; gi\u1eb7c gi\u00e3 trong Nam ngo\u00e0i B\u1eafc d\u1ea7n d\u1ea7n s\u1ebd b\u1ecb tru di\u1ec7t. Gi\u1eb7c Kh\u00f4i tuy k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1i th\u1edf cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0111\u00e3 th\u00e0nh con c\u00e1 trong n\u1ed3i ; gi\u1eb7c V\u00e2n th\u00ec s\u1edbm mu\u1ed9n c\u0169ng b\u1ecb b\u1eaft n\u1ed9p, kh\u00f3 tho\u00e1t, c\u00e1i c\u1ea3nh nh\u01b0 con th\u00fa \u1edf r\u1eebng b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng ! Duy ngh\u0129 d\u00e2n ta kh\u00f4ng may g\u1eb7p l\u00fac sau khi c\u00f3 vi\u1ec7c, t\u00ecnh h\u00ecnh ch\u1eafc l\u00e0 b\u00e1ch thi\u1ebft, nu\u00f4i n\u1ea5ng, v\u1ed7 y\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n. Ph\u1ea3i n\u00ean gia \u01a1n cho kh\u1eafp, \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u00e2n d\u00e2n 16 t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u1ea3m ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, k\u00ednh gi\u1eef b\u1ed5n ph\u1eadn ; noi theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng, c\u00f9ng ch\u1ecbu \u0111\u1ee9c m\u00e0 \u0103n u\u1ed1ng thu\u1eadn ho\u00e0 ; c\u00f9ng nhau nh\u00e2n nh\u01b0\u1eddng, bi\u1ebft theo \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i m\u00e0 tr\u00e1nh t\u1ed9i l\u1ed7i ; s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd s\u1ef1 th\u01b0\u01a1ng gi\u00fap, c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed3n th\u1ecbnh y\u00ean vui, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u00ecnh, th\u1ebf ch\u1eb3ng t\u1ed1t l\u1eafm \u01b0 ?\u201d Nay ban 7 \u0111i\u1ec1u \u00e2n \u0111i\u1ec3n sau \u0111\u00e2y :<\/p>\n<p>(1 \u2013 Ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111inh \u0111\u00e1ng thu n\u0103m nay, b\u1edbt cho 5 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n<p>2 \u2013 Ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111inh c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ecdng t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha c\u1ea3 ; c\u00f2n thu\u1ebf ph\u1ea3i \u0111ong b\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m cho m\u1ed9t n\u1eeda [5 ph\u1ea7n 10] ; m\u1ed9t n\u1eeda c\u00f2n l\u1ea1i \u1ea5y s\u1ebd cho n\u1ed9p v\u00e0o n\u0103m sau.<\/p>\n<p>3 \u2013 Thu\u1ebf th\u1ed5 s\u1ea3n \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3m cho m\u1ed9t n\u1eeda [5 ph\u1ea7n 10] ; m\u1ed9t n\u1eeda c\u00f2n l\u1ea1i \u1ea5y s\u1ebd cho n\u1ed9p v\u00e0o n\u0103m sau.<\/p>\n<p>4 \u2013 N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] thu\u1ebf c\u1eeda \u1ea3i, thu\u1ebf b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u1ea3.<\/p>\n<p>5 \u2013 T\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng 9 n\u0103m nay [1833] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m can \u00e1n c\u00f2n tr\u1ed1n, \u0111\u1ec1u cho ra th\u00fa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng khoan gi\u1ea3m ; \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 3 sang n\u0103m l\u00e0 h\u1ebft h\u1ea1n.<\/p>\n<p>6 \u2013 T\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m nay [1833] tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea1p t\u1ee5ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n kh\u00e1m \u0111\u1ebfn sau k\u1ef3 khai \u1ea5n sang n\u0103m, m\u1edbi theo l\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>7 \u2013 C\u00e1c h\u1ea1t n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n d\u1eadt \u1edf n\u00fai r\u1eebng v\u00e0 k\u1ebb s\u0129 t\u00e0i gi\u1ecfi, th\u00ec cho ph\u00e9p c\u1ea5p d\u1eabn v\u1ec1 Kinh, qua b\u1ed9 s\u00e1t h\u1ea1ch, t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u00f9ng).<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh tri\u1ec7u t\u1eadp nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf H\u1ed5 oai T\u1ea3 v\u1ec7 m\u00e3n ban v\u1ec1 ngh\u1ec9, \u0111\u00fang ng\u00e0y 20 th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u1ebfn Kinh, c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i ng\u0169 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u1edf kinh \u0111\u00f4, g\u1ea1o k\u00e9m. Vua d\u1ee5 : cho c\u00e1c h\u1ea1ng, th\u1ee3 ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cc\u00e1c s\u1eafc c\u00f4ng t\u01b0\u1ee3ng\u201d.1) \u1edf Kinh, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 l\u00e0 th\u1ee3 c\u1ea3 ((2) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201ct\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c\u201d.2), ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng th\u00f3c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 h\u1ed9c ; c\u00e1c th\u1ee3 b\u1ea1n ((3) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201ct\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch\u201d.3) m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9c ; c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0o Kinh l\u00e0m th\u1ee3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Cho : V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u1edf Kinh th\u00e0nh, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Long v\u00f5 Trung v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh quy\u1ec1n l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, v\u1ec7 C\u1ea9m y, ki\u00eam qu\u1ea3n Tr\u1ea5n ph\u1ee7 ty, l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ecb v\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn t\u00ean, l\u00e9n l\u00fat \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t \u0110\u00f4ng Ng\u1ea1n, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y nh\u00e0 d\u00e2n, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Anh \u0111em 300 qu\u00e2n, 2 th\u1edbt voi, do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t ; ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ea5n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1eaft. B\u1ecdn ph\u1ec9 ph\u1ea3i r\u00fat lui, ch\u1ea1y. V\u0103n Anh th\u00fac qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i, gi\u1ebft ch\u1ebft v\u00e0 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ph\u1ec9 ph\u1ea3i b\u1ecf tang v\u1eadt, khi\u00eang th\u00e2y nhau m\u00e0 ch\u1ea1y. Ng\u00e0y \u0111\u00e3 v\u1ec1 chi\u1ec1u, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 5 t\u00ean ph\u1ec9 v\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac t\u1ec9nh b\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c, h\u1ea1t n\u00e0y l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o k\u1ebft th\u00e0nh \u0111\u1ea3ng to, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n gian, m\u1ea7m \u00e1c th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1edbn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, m\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Anh l\u1ea5y \u00edt ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u khi\u1ebfn cho ch\u00fang ph\u1ea3i tan v\u1ee1, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn lan r\u1ed9ng th\u00eam. Vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c n\u00e0y th\u1ef1c l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc. V\u1eady th\u01b0\u1edfng ngay cho V\u0103n Anh l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o nhung h\u00e0ng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i trong chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y v\u00e0 c\u00e1c T\u1ed5ng l\u00fd c\u00f3 \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u00e1o v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc ; c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y truy\u1ec1n b\u1ea3o cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u v\u00e0 c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i bi\u1ebft c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t h\u1eadu, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean suy ngh\u0129, \u0111ua nhau h\u0103ng h\u00e1i l\u00ean.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m b\u1edbt gi\u1ea5y t\u1edd c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ed1t \u1edf gi\u1ea3n y\u1ebfu. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn th\u1ea5y gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf c\u00e1c nha d\u00e2ng l\u00ean, l\u00e0m theo l\u1ec1 l\u1ed1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u phi\u1ec1n ph\u1ee9c, v\u1ee5n v\u1eb7t. N\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m b\u1edbt, th\u00ec gi\u1ea5y t\u1edd xi\u1ebft bao b\u1ec1 b\u1ed9n : tr\u00e2u k\u00e9o \u0111\u1ebfn to\u00e1t m\u1ed3 h\u00f4i, ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng ph\u1ea3i cao \u0111\u1ebfn x\u00e0 nh\u00e0 ! L\u1ea1i s\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u qu\u00e1, c\u00f3 khi s\u01a1 s\u00f3t l\u1ea7m l\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c to t\u00e1t. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo s\u1ef1 vi\u1ec7c v\u0103n \u00e1n c\u1ee7a nha m\u00ecnh, nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng t\u1ea5u t\u1eadp, t\u1ea5u s\u00e1ch, th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u01b0 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 xem x\u00e9t ; ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n t\u00e2u, th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 th\u00e1ng ho\u1eb7c 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n, ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ri\u00eang t\u1eebng s\u1ed1 m\u1ee5c k\u1ec3 t\u1ec9 m\u1ec9 th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m m\u1ed9t t\u1ed5ng s\u1ed1 k\u1ec3 chung. Nh\u1eefng \u00e1n c\u00f2n l\u1ea1i cho theo t\u1eebng kho\u1ea3n tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ed1t mu\u1ed1n cho c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3n ti\u1ec7n, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 nghi. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u1ea5n quan \u1edf c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n, n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c cho k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Nh\u01b0ng, trong vi\u1ec7c t\u1ec9nh gi\u1ea3m c\u0169ng n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i nh\u1eefng b\u1ea3n \u0111\u01b0\u01a1ng \u00e1n ((1) \u0110\u01b0\u01a1ng \u00e1n: t\u1ee9c l\u00e0 \u201cl\u1ec7 \u00e1n\u201d, nh\u1eefng b\u1ea3n \u00e1n gi\u1eef l\u1ea1i n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.1), ch\u1edb s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c qu\u00e1, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng tra x\u00e9t v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u00e0 u\u1ed1n cong qu\u00e1 ngay, l\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi c\u00e1c nha l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ngh\u0129 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u xin t\u00e2u l\u00ean, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>(1 \u2013 Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i : quan \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, v\u0103n ch\u1ee9c t\u1eeb th\u1ef1 Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, s\u1edb b\u00e1o ng\u00e0y \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u01b0 b\u1ed9 ; quan \u1edf trong Kinh hay quan c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0, ph\u1ea3i ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng, ph\u1ea1t, d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 bi\u00ean c\u1ea5p, k\u1ef7 ((1) C\u1ea5p, k\u1ef7 : t\u1ee9c l\u00e0 gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c.1), n\u00ean kh\u1ea5u tr\u1eeb cho ti\u00eau \u00e1n hay kh\u00f4ng, ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1edd ch\u1ec9 ; c\u00f2n t\u1ed9i c\u00f4ng th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 kh\u1ea5u tr\u1eeb, s\u1ed1 th\u1eeba s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i cho. Nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u1ef1c th\u1ee5 nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb t\u1ef1, gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 \u00e2n th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c, do b\u1ed9 ki\u1ec3m tra thu l\u1ea1i, c\u00f2n \u00e2n th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p c\u0169ng chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u1ea3 l\u1ea1i cho k\u1ef7 l\u1ee5c, kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e2u xin n\u1eefa. Vi\u00ean n\u00e0o can t\u1ed9i g\u00ec \u0111\u1ec3 gi\u00e1ng ph\u1ea1t, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 t\u01b0 l\u00ean m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ec1 t\u00e2u x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u1edf trong Kinh th\u00ec \u1ea5n quan c\u00e1c nha, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i t\u1eeb \u00e1n s\u00e1t tr\u1edf l\u00ean, c\u00f3 ai tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u01b0u, sau nh\u00e2n \u00e1n kh\u00e1c ph\u1ea3i gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ; c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu xem c\u00e1c c\u1ea5p ph\u1ea3i gi\u00e1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau, r\u1ed3i \u0111em c\u1ea5p \u1ea5y \u0111\u1ed5i \u0111i b\u1ed5 d\u1ee5ng \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>2 \u2013 Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 : s\u1ed1 nh\u00e2n \u0111inh, s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m l\u00e0m th\u00e0nh t\u1ea5u s\u00e1ch, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 5 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n h\u1ed9i tu, l\u1ea5y n\u0103m duy\u1ec7t tuy\u1ec3n l\u00e0m h\u1ea1n. C\u00f2n n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u0103m h\u1ed9i tu, m\u00e0 trong n\u0103m \u1ea5y c\u00f3 th\u00eam hay b\u1edbt, ch\u1ec9 tr\u00edch s\u1ed1 \u1ea5y t\u01b0 v\u00e0o b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>B\u1ea3n t\u01b0 s\u00e1ch v\u1ec1 chi ti\u00eau ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 th\u00e1ng 1 k\u1ef3. B\u1ea3n t\u01b0 s\u00e1ch v\u1ec1 xu\u00e2n ph\u1ee5c trong k\u1ef3 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, n\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed5 s\u00e1ch, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec7 th\u00eam s\u1edb ri\u00eang.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eadp t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i kh\u00e1m ru\u1ed9ng c\u1ea5y l\u00faa, ch\u1ec9 k\u1ec3 qua s\u1ef1 t\u00edch, c\u00f2n nh\u01b0 m\u1eabu s\u00e0o, s\u1ed1 m\u1ee5c, th\u1ee9 b\u1eadc th\u00ec l\u00e0m b\u1ea3n t\u01b0 s\u00e1ch ri\u00eang. T\u1eadp t\u00e2u do N\u1ed9i c\u00e1c ph\u00ea, giao cho b\u1ed9 b\u00e0n r\u1ed3i chi\u1ebfu theo t\u01b0 s\u00e1ch ch\u00e9p t\u1eebng kho\u1ea3n m\u1ee5c, theo l\u1ec7 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c tha hay gi\u1ea3m, \u0111\u00f3ng th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c thu chi l\u00e1 d\u1eeba h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ed5 tay h\u1ebft hay c\u00f2n c\u1ee7a kho, vi\u1ec7c l\u0129nh hay n\u1ed9p \u0111\u1ec1u do B\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i cho l\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1 t\u1ea5u.<\/p>\n<p>3 \u2013 Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5 : h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c s\u1edb v\u0103n v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ebf h\u01b0\u1edfng ng\u00e0y k\u1ef5 v\u00e0 ti\u1ebft Th\u01b0\u1eddng t\u00e2n \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu ; v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cung ti\u1ebfn ph\u1ea9m v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i, v\u00e0 v\u1ec1 vi\u1ec7c nu\u00f4i t\u1eb1m \u0111\u00e3 th\u00e0nh t\u01a1, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u01b0 v\u0103n.<\/p>\n<p>S\u1edb s\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ec1 c\u1eed h\u1ecdc sinh, ch\u1ec9 l\u00e0m t\u01b0 s\u00e1ch, do b\u1ed9 h\u1ed9i l\u1ea1i, chia t\u1eebng \u0111o\u1ea1n t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Giao, t\u1ebf Mi\u1ebfu h\u1eb1ng n\u0103m, sai quan \u0111i nhi\u1ebfp t\u1ebf ho\u1eb7c th\u1eeba t\u1ebf, chu\u1ea9n cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5 ngh\u0129 ph\u00e1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111\u1ec1u ghi r\u00f5 t\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u00ean trong danh s\u00e1ch. C\u00f2n c\u00e1c ti\u1ebft nh\u01b0 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ebf tr\u1eeb ((1) Tu\u1ebf tr\u1eeb : ng\u00e0y 30 T\u1ebft.1) \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng theo th\u1eddi ti\u1ebft ; \u0111\u1ebfn k\u1ef3, c\u0169ng chu\u1ea9n cho h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u xin thi h\u00e0nh v\u00e0 ngh\u0129 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m danh s\u00e1ch x\u1ebfp th\u1ee9 lo\u1ea1i, khai r\u00f5 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u00ean h\u1ecd nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn khi \u1ea5y, ho\u1eb7c c\u00f3 g\u00ec thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00eau th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ecd 100 tu\u1ed5i, v\u00e0 ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 thi h\u00e0nh. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0o kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam ngo\u1ea1i l\u1ec7, th\u00ec s\u1ebd b\u00e0n ri\u00eang.<\/p>\n<p>4 \u2013 Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ed9 Binh : ch\u1ee9c v\u00f5, vi\u00ean n\u00e0o ph\u1ea1m t\u1ed9i ri\u00eang, b\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng hay ph\u1ea1t, m\u00e0 d\u01b0\u1edbi t\u00ean ghi c\u1ea5p, k\u1ef7, c\u00f3 n\u00ean kh\u1ea5u tr\u1eeb cho ti\u00eau \u00e1n hay kh\u00f4ng, ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c t\u1ed9i c\u00f4ng, th\u00ec theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea5u tr\u1eeb, c\u00f2n th\u1eeba s\u1ebd c\u1ea5p tr\u1ea3. Quan \u1edf Kinh, t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, quan \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1eeb Qu\u1ea3n c\u01a1 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd, T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, vi\u00ean n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng l\u01b0u, sau nh\u00e2n \u00e1n kh\u00e1c, b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Ngo\u00e0i ra, chi\u1ebfu l\u1ec7, th\u00f4ng t\u00ednh c\u00e1c c\u1ea5p b\u1ecb gi\u00e1ng, r\u1ed3i theo c\u1ea5p \u1ea5y, \u0111\u1ed5i \u0111i b\u1ed5 d\u1ee5ng n\u01a1i kh\u00e1c. Vi\u00ean n\u00e0o th\u0103ng th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u1ef1c th\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh th\u00e0nh c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, cho mang theo m\u1ed9t th\u1ee9. C\u00f2n c\u00e1c ngh\u1ecb t\u1ef1, c\u1ea5p k\u1ef7 v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c \u00e2n th\u01b0\u1edfng, theo l\u1ec7, tra thu c\u1ea3. C\u00f2n gia c\u1ea5p \u00e2n th\u01b0\u1edfng, th\u00ec \u0111\u1ed5i tr\u1ea3 c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u xin. Vi\u00ean n\u00e0o ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n m\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc, do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec7 t\u00e2u, c\u00f3 ch\u1ec9 gia th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n n\u1ebfu vi\u00ean n\u00e0o ch\u01b0a t\u01b0\u1eddng quan h\u00e0m v\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i can ph\u1ea1m, c\u00f3 ch\u1ec9 tra l\u1ea5y quan ch\u1ee9c v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t, th\u00ec khi t\u01b0 \u0111i \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c r\u1ed3i, l\u1eadp t\u1ee9c theo ch\u1ec9 l\u00e0m ngay, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i n\u1eefa.<\/p>\n<p>5 \u2013 Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh : t\u1ea5u \u00e1n v\u00e0 t\u1ea5u s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, theo l\u1ec7 c\u00f2n c\u00f3 s\u1edb ri\u00eang, tr\u00ecnh b\u00e0y s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 s\u1ed1 m\u1ee5c t\u1ea5u \u00e1n, t\u1ea5u s\u00e1ch, th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 v\u0103n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 vi\u1ec7c x\u1eed quy\u1ebft t\u00f9 ph\u1ea1m n\u1ebfu c\u00f3 \u00e1n n\u00e0o t\u00ecnh t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u1ef3 \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u00e1n, th\u00ec sau khi tr\u1ecb t\u1ed9i cho ch\u00ednh ph\u00e1p r\u1ed3i ph\u1ea3i theo l\u1ec7 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c t\u1ed9i ph\u1ea1m b\u1ecb ch\u00e9m hay th\u1eaft c\u1ed5 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u cho g\u1ed9p v\u00e0o m\u1ed9t qu\u00fd((2) M\u1ed9t qu\u00fd : g\u1ed3m ba th\u00e1ng.1) \u0111\u1ec3 t\u00e2u b\u00e1o. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u1edf b\u1ed9, hi\u1ec7n duy\u1ec7t c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n, nh\u1eefng \u00e1n ph\u1ea1m b\u1ecb giam n\u00e0o l\u00e0 t\u1ed9i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ee9 l\u00e0m t\u1edd s\u1edb t\u00e2u nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n th\u00ec l\u00e0m tr\u00edch l\u1ee5c, giao vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>6 \u2013 Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ed9 C\u00f4ng : vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u00f9 t\u00ednh gi\u00e1, khai s\u1ed5 ti\u00eau, l\u00e0m t\u00e2u s\u00e1ch hai l\u1ea7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m s\u1edb ri\u00eang. N\u1ebfu c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn, th\u00ec sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh, ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec t\u01b0 b\u1ed9 l\u01b0u chi\u1ec3u. Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ebfn kh\u00e1m nghi\u1ec7m, l\u1ea5y gi\u1ea5y cam k\u1ebft, s\u1edb t\u00e2u \u0111\u1ee3i l\u00e0m t\u1edd t\u01b0. C\u00e1c nh\u00e0 c\u1eeda, x\u01b0\u1edfng dinh, kho t\u00e0ng, thuy\u1ec1n b\u00e8, ph\u00e0m c\u00e1i n\u00e0o n\u00ean d\u1ee1 ho\u1eb7c n\u00ean r\u00fat \u0111i, \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho tu\u00e2n theo m\u00e0 l\u00e0m ; khi vi\u1ec7c xong, t\u00e2u s\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u01b0 s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n c\u00f4ng khi ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c quan ; ph\u00e0m \u0111i qua \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf m\u00e0 \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n, g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n y\u1ebfu, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, th\u00ec ph\u1ea3i do s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o v\u1edbi b\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb khi h\u1ecfi \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>L\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a d\u00e2n phu \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u1edf c\u00e1c c\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng, h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n x\u1ebfp th\u1ee9 lo\u1ea1i, l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 th\u00e1ng b\u1ea3y l\u00e0m h\u1ed9i tu.<\/p>\n<p>7 \u2013 Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a T\u00e0o ch\u00ednh : thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i ra bi\u1ec3n \u0111i qua c\u00e1c h\u1ea1t, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu, th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ec1u t\u01b0 b\u00e1o \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. Ch\u1ee7 thuy\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, mua thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m \u0111\u01a1n tr\u00ecnh ghi v\u00e0o s\u1ed5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u. Duy thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 c\u1edb s\u1ef1 g\u00ec, ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 \u0111\u1ec3 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c).<\/p>\n<p>Cho Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n L\u01b0u quy\u1ec1n th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, l\u1ea1i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n phong H\u1eadu v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Gi\u00e1n l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, l\u1ea1i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n phong H\u1eadu v\u1ec7. Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Gi\u00e1n \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u2013 Tuy\u00ean Quang. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u theo b\u1ea3n v\u1ec7 sai ph\u00e1i, l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, quy\u1ec1n sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh An Giang, v\u1eabn \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng do m\u00ecnh cai qu\u1ea3n, theo Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed c\u1ea5p b\u1eb1ng cho Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u quy\u1ec1n l\u0129nh h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u00f2ng chinh.<\/p>\n<p>G\u1ecdi Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0110o\u00e0n D\u0169 v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Sai quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An \u2013 H\u00e0 T\u0129nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc C\u1ea9n, \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Ba l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u00e2u : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, 2 huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ed9c N\u00f4ng C\u1ed1ng b\u00e1o c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ec9 g\u1ecdi nhau t\u1ee5 h\u1ecdp. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 chia ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 b\u1eaft ; ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u1ea9n tr\u1ed1n, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 d\u1ea7n y\u00ean \u1ed5n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, c\u0169ng h\u01a1i th\u01b0 t\u00e2m. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m, \u0111em nghi\u00eam tr\u1ecb, l\u00e0m cho ra \u00e1n, m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. N\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00f3i h\u00e3o cho t\u1eafc tr\u00e1ch, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn ph\u1ec9 sau l\u1ea1i l\u00f3 ra, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c Th\u00e1i Nguy\u00ean h\u01a1n 1.000 t\u00ean, \u0111\u1ebfn s\u00e1t t\u1ec9nh th\u00e0nh (\u1edf b\u1eafc ng\u1ea1n con s\u00f4ng \u0110\u1ed3ng M\u1ed7, m\u00e9 sau th\u00e0nh). T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u1eafc Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u00e0m t\u1edd phi t\u1ea5u, xin ph\u00e1i nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i Kinh binh \u0111i r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111i ti\u1ec5u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i, \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho v\u00e0 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di \u1edf B\u1eafc Ninh r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean ki\u00ean c\u1ed1, \u0111\u1ecba h\u00ecnh c\u0169ng hi\u1ec3m, m\u00e0 quan, qu\u00e2n v\u00e0 voi tr\u1eadn \u0111\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u01a1n v\u00e0i ngh\u00ecn, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u1eadt c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng. Ch\u1ec9 v\u00ec Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, cho n\u00ean ch\u01b0a s\u1edbm d\u1eb9p tan \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 quen n\u01b0\u01a1ng n\u00e1u n\u01a1i r\u1eebng r\u00fa, \u1ea9n n\u1ea5p b\u1ee5i r\u1eadm. Nay r\u1eddi n\u00fai r\u1eebng, xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, \u0111\u00f3ng m\u00e3i \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, th\u00ec \u0111\u00e3 m\u1ea5t c\u1ea3 ng\u00f3n tr\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang r\u1ed3i. Trong th\u00e0nh, s\u00fang l\u1edbn b\u1eafn ra, \u0111\u1ea1n bay t\u1edbi, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn \u1ea5y, quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u1ea5t t\u1ea5t hoang mang \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, ch\u1ec9 c\u1ea7n nghi\u00eam s\u1ee9c quan qu\u00e2n theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00ecnh ph\u00f2ng th\u1ee7 ng\u0103n ch\u1eb7n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec1u \u0111i ; c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u1ec7 binh Th\u1ea7n s\u00e1ch, C\u01b0\u1eddng v\u00f5 do Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng li\u1ec1u l\u0129nh v\u00e0 khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn qu\u00e2n. Nh\u01b0ng c\u1ee9 \u1edf gi\u1edbi h\u1ea1t B\u1eafc Ninh, chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p \u1edf d\u00e2n gian, khi\u1ebfn d\u00e2n \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n th\u00e1i ho\u00e0. \u1edf Kinh, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00f9ng m\u1ea1nh, sai t\u01b0\u1edbng chuy\u00ean \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ebfn l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean c\u1ee9u vi\u1ec7n, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Tin r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ti\u1ec3u y\u00eau tanh h\u00f4i, m\u1ed9t khi c\u00f3 th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1 ng\u0103n \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n h\u00f9ng m\u1ea1nh \u0111\u00e1nh \u00fap \u1edf ph\u00eda sau, trong ngo\u00e0i \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, th\u00ec ch\u00fang t\u1ea5t b\u1ecb tan v\u1ee1 ngay, ta l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n t\u00e2u l\u00ean : \u201cQu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua \u0110\u1ea1i Man v\u00e0 V\u1ecb Xuy\u00ean, gi\u1eb7c s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n v\u00e0i m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ee9a, thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. C\u00f3 th\u1ed5 ty huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean l\u00e0 Ma T\u01b0\u1eddng Huy (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 can \u00e1n, gi\u00e1ng l\u00e0m l\u00ednh), t\u1ef1 \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1, th\u1ed5 d\u00f5ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ec9 l\u00e0 Ma T\u01b0\u1eddng Th\u01b0\u1eddng, v\u00e0 em n\u00f3 l\u00e0 Ma T\u01b0\u1eddng Ng\u00e2n, \u0111em \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn n\u1ed9p. L\u1ea1i c\u00f3 con v\u00e0 ch\u00e1u th\u00fac b\u00e1 c\u1ee7a th\u1ed5 ty ch\u1ebft tr\u1eadn Ho\u00e0ng Kim Thu\u1eadn, l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Kim Toan 5 ng\u01b0\u1eddi, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i t\u00f2ng chinh, \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00f9 cho cha. C\u00f2n c\u00e1c d\u00e2n Th\u1ed5 Man \u1edf t\u1ed5ng, l\u00fd, tr\u1ea1i, \u0111\u1ed9ng s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u00fa v\u00e0 xin quy ph\u1ee5c \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda qu\u00e2n. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 v\u1ed7 v\u1ec1, y\u00ean \u1ee7i r\u1ed3i th\u1ea3 cho v\u1ec1. Duy b\u1ecdn nguy\u00ean Th\u1ed5 tri ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean l\u00e0 Ma Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1t v\u00e0 Th\u1ed5 ty \u0110\u1ea1i Man l\u00e0 Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra th\u00fa v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n, ra oai ch\u1ebft ch\u00f3c, v\u00ec s\u1ee3 ng\u1ecdn l\u1eeda t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a n\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng theo kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; nay t\u1ef1 bi\u1ebft h\u1ed1i, t\u1ed9i ch\u1ebft c\u00f3 th\u1eeba, xin tr\u00f3i m\u00ecnh ra th\u00fa v\u00e0 h\u00e0ng ph\u1ee5c. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi t\u1ed9i ch\u1ebft, th\u00ec xin t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111em \u0111i g\u1eafng s\u1ee9c t\u00f2ng chinh \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf v\u00e0o l\u1ec7 chu\u1ea9n cho ra th\u00fa. Nh\u01b0ng nay b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111em qu\u00e2n \u0111i s\u00e2u v\u00e0o ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi n\u1ed7i lo v\u1ec1 ph\u00eda sau l\u01b0ng. T\u01b0\u1edfng n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3, d\u00f9ng l\u1ed1i quy\u1ec1n nghi ngo\u00e0i l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, cho ch\u00fang t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ; c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf c\u0169 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Man. M\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u00eda sau \u0110\u1ea1i Man v\u00e0 V\u1ecb Xuy\u00ean, ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean t\u00e2m\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ecdn \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, xa g\u1ea7n \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c. Ta xem l\u1eddi t\u00e2u, r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, h\u1ea3 l\u00f2ng. Nh\u01b0ng v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ph\u1ea1m nh\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u00f3i \u0111\u1ebfn khen th\u01b0\u1edfng, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec trong qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111em theo theo b\u1ea1c l\u1ea1ng ch\u0103ng ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m : ch\u1ec9 ph\u00e1t v\u00e0i tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c kho, v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u1edfng cho ai c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng. Ma T\u01b0\u1eddng Huy ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ec9 l\u00e0 anh em Ma T\u01b0\u1eddng Th\u01b0\u1eddng, th\u1eadt l\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, t\u1ef1 bi\u1ebft \u0111\u1ed5i m\u1edbi, chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u00eam ch\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u00e0 cho theo \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. Ng\u01b0\u1eddi con v\u00e0 ch\u00e1u th\u00fac b\u00e1 c\u1ee7a Ho\u00e0ng Kim Thu\u1eadn l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Kim Toan, tr\u01b0\u1edbc sau v\u00ec n\u01b0\u1edbc, nay l\u1ea1i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00f9 cho cha. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ee3i c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, s\u1ebd li\u1ec7u b\u1ed5 d\u1ee5ng. B\u1ecdn th\u1ed5 ty Ma Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i, Ma Do\u00e3n T\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c. Nay bi\u1ebft quay \u0111\u1ea7u quy thu\u1eadn, c\u0169ng chu\u1ea9n cho t\u00f2ng chinh. Nh\u01b0ng sai \u0111i \u0111\u1ea7u, tr\u1ed5 s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u1ee3i c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y. N\u1ebfu ch\u00fang c\u00f3 b\u1ec1 ngo\u00e0i quy thu\u1eadn, b\u1ec1 trong ph\u1ea3n b\u1ed9i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u rao trong qu\u00e2n. L\u1ea1i x\u00e9t xem c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n trong qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u01b0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean li\u1ec7u ph\u00e1i Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c \u0111em 300 bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch hi\u1ec7n \u0111ang \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y chuy\u1ec3n v\u1ec1 Tuy\u00ean Quang, h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn ph\u1ec9 Th\u00e1i Nguy\u00ean. Song vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n, c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00f3 \u1edf xa m\u00e0 li\u1ec7u t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y, n\u1ebfu bi\u1ec1n binh c\u00f2n \u1edf gi\u1edbi h\u1ea1t Tuy\u00ean Quang, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 t\u1eaft ngay th\u00ec hay \u0111\u1ea5y ; n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, l\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111i Cao B\u1eb1ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t h\u01a1i xa, l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean ti\u1ebfn \u0111i c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t, kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00edch m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u00e2n, ph\u00e1i quay v\u1ec1, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u00e0ng tu\u1ea7n, tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f4 \u00edch !\u201d<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n t\u00e2u : \u201cDo th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecdn ph\u1ec9 \u01b0\u1edbc h\u01a1n 700 t\u00ean x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ed3n An Ch\u00e2u, huy\u1ec7n An B\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n. V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u01a1i \u1ea5y gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi huy\u1ec7n Ho\u00e0nh B\u1ed3 thu\u1ed9c b\u1ea3n t\u1ec9nh, m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ebfn ; m\u00e0 \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u00e3 theo nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c r\u1ed3i th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 ki\u00ean, t\u00f2ng s\u1ef1 \u1edf t\u1ec9nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Tri\u1ec7u, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u00ean huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, v\u00e1t nhi\u1ec1u d\u00e2n tr\u00e1ng ph\u00f2ng th\u1ee7 nghi\u00eam c\u1ea9n h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00e1ch xa th\u1ed5 ty h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, kh\u00e1c n\u00e0o th\u1ea3 tr\u00e2u ng\u1ef1a ra m\u00e0 \u0111\u1ef1c c\u00e1i m\u1ed7i \u0111\u1eb1ng m\u1ed9t n\u01a1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ee5 nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn ph\u1ec9, v\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf, t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111i s\u00e2u v\u00e0o qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u00e2u. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn lau nhau th\u1eeba c\u01a1 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u00f3 th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng vi\u00ean H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0169 Tu\u1ea5n n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c th\u00fac gi\u1ee5c t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00f5ng, l\u1ea5y h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, do quan l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u00e1n ng\u1eef ng\u0103n c\u1ea3n, kh\u00f4ng cho b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i tr\u00e0n \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng g\u1ea5p theo l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 sau, do \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n v\u1ec1 B\u1eafc Ninh, ch\u1edb n\u00ean \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd b\u1ea5t ti\u1ec7n ch\u0103ng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u 100 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, 8 th\u1edbt voi tr\u1eadn, v\u00e0 v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh do Kinh ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Thanh Ba \u0111\u1ec1u \u0111i B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i sai t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh ph\u00e1t th\u00f3c kho, xay g\u1ea1o, d\u1ef1 tr\u1eef g\u1ea1o, mu\u1ed1i \u1edf ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, tu\u1ef3 ch\u1ed7 m\u00e0 v\u1eadn \u0111\u1ebfn c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u :<\/p>\n<p>\u201cCh\u00e1nh Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u00e1c c\u01a1 T\u1ea3 qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u00e0 y\u1ebfu, kh\u00f3 kham sai khi\u1ebfn. C\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec3n, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n, th\u1ea7n v\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5, xin ph\u00e1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn sung l\u00e0m vi\u1ec7c binh\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng r\u0103n b\u1ea3o, sao \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay m\u1edbi ch\u1ecbu t\u00e2u b\u00e0y ? Th\u1ebf ch\u00ednh g\u1ecdi l\u00e0 \u201ckh\u00e1t m\u1edbi \u0111\u00e0o gi\u1ebfng\u201d ! Vua b\u00e8n cho Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng chu\u1ea9n cho ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i g\u1ea5p, \u0111em c\u00e1c bi\u1ec1n binh t\u1ea1i ng\u0169 do m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u0129nh ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i. C\u00f2n T\u1ea3 qu\u00e2n c\u01a1 Ti\u1ec1n nhu\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc C\u01b0u v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu nhu\u1ec7, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecd hi\u1ec7n \u0111ang b\u1ecb b\u1ec7nh, chu\u1ea9n cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. D\u00f9ng Long v\u00f5 Cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t Loan, H\u1ed5 oai Cai \u0111\u1ed9i Th\u00e1i V\u0103n H\u00fd thay v\u00e0o. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung ki\u00ean l\u00e0 Phan V\u0103n Qu\u1ea7n v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu ki\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00eam \u0111\u1ec1u gi\u00e0 y\u1ebfu, b\u1eaft bu\u1ed9c h\u01b0u tr\u00ed. D\u00f9ng H\u1ed5 oai Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea Th\u00e0nh Bi\u1ec3u v\u00e0 Long v\u00f5 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Th\u01b0\u1eddng H\u1ee9a thay v\u00e0o.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Danh V\u0103n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p><a>Gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u00e2y Ho\u00e0i Anh v\u00e0 Phan V\u0103n Kinh [<\/a><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Fran%C3%A7ois_Jaccard_Phan\">Fran\u00e7ois Jaccard Phan<\/a>], tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1m d\u1ed7 ngu d\u00e2n theo t\u00e0 gi\u00e1o, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft gi\u1ea3i c\u00f9m giam \u1edf ng\u1ee5c Th\u1eeba Thi\u00ean. B\u1ecdn Anh \u1edf trong nh\u00e0 giam, ng\u00e0y \u0111\u00eam gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o c\u1ea7u kinh kh\u00f4ng ng\u1eebng. B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u00e8n ph\u00e1t v\u00e3ng cho b\u1ecdn \u1ea5y \u0111i an tr\u00ed \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ed3n th\u00fa Ai Lao, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i l\u1ea1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 T\u00e2y Ho\u00e0i Ho\u00e1 l\u00e9n l\u00fat \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ng\u1ea7m gi\u1ea5u tranh \u1ea3nh v\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng [b\u00ean \u0111\u1ea1o], gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o cho c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3, b\u1ecb s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua gh\u00e9t b\u1ecdn \u0111\u00f3 c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m t\u1ed9i, sai gi\u1ebft \u0111i. (T\u00e2y Ho\u00e0i Anh v\u1ed1n t\u00ean l\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng [linh m\u1ee5c Odorico Ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c d\u00f2ng Phanxic\u00f4], T\u00e2y Ho\u00e0i Ho\u00e1 v\u1ed1n t\u00ean l\u00e0 Li\u00ean, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n ban cho h\u1ecd t\u00ean, b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c H\u00e0nh nh\u00e2n trong ty H\u00e0nh nh\u00e2n, do Th\u1eeba Thi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh, phi\u00ean d\u1ecbch ch\u1eef T\u00e2y. Sau \u0111\u1ec1u c\u00e1o b\u1ec7nh, v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n<p>C\u1ea5m binh, c\u00f3 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc B\u00ecnh, b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c \u0111\u1ea1o \u1ea5y. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u00ecnh khuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ebfn 2, 3 l\u1ea7n, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u1eafn v\u1eabn kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, n\u00ean c\u0169ng ch\u00e9m \u0111em b\u00eau \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Xa V\u0103n Ch\u1ea5n l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n v\u1ea1n b\u1edd \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, ph\u00e1i b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ba \u0111em h\u01a1n 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Gi\u1eb7c th\u1ea5y quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ea3i v\u00e2y, t\u1ea3n m\u00e1t l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng.<\/p>\n<p>Nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u1ea5y, vua d\u1ee5 sai nghi\u00eam s\u1ee9c cho th\u1ee7 b\u1ea3o ((1) Th\u1ee7 b\u1ea3o : ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 canh gi\u1eef \u0111\u1ed3n b\u1ea3o.1) l\u00e0 b\u1ecdn Xa V\u0103n Qu\u1ebf l\u00f9ng b\u1eaft.<\/p>\n<p>Cho Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf \u1edf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c ti\u1ec5u b\u1ed9 qu\u00e2n v\u1ee5; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, \u0111em Kinh binh v\u00e0 voi chi\u1ebfn \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ph\u00e0m bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 H\u1ed5 oai, Kinh t\u01b0\u1ee3ng, V\u00f5ng th\u00e0nh, C\u01b0\u1eddng v\u00f5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>M\u1ed9t \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1ch l\u01b0u ((2) C\u00e1ch l\u01b0u : b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c.2) l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ecdn Phan V\u0103n \u0110i\u1ec3n r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ed5 v\u00f5 khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u00e2n \u0111\u1ed9i th\u1eb3ng ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u1ed1t sao b\u1eaft ch\u00e9m h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf v\u00f9ng Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng to. N\u1ebfu bi\u1ec1n binh ho\u1eb7c th\u1ed5 d\u00f5ng n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t, lui b\u01b0\u1edbc, th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 c\u00f4ng lao ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9m s\u1ecf, chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u, m\u1ed9t m\u1eb7t th\u01b0\u1edfng cho ph\u00e1t b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh ph\u00e1i ra 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, 50 bi\u1ec1n binh, 20 ng\u1ef1a kho\u1ebb, theo Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i d\u1ee5 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Anh \u0111em 500 ho\u1eb7c 300 l\u00ednh c\u01a1, \u0111\u1ee3i b\u1ecdn \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o, theo \u0111i sai ph\u00e1i. Con \u0110i\u1ec3n l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Huy, l\u01b0u th\u00fa \u1edf B\u1eafc Ninh, c\u0169ng chu\u1ea9n cho theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 \u0111\u00e3 theo Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n, ti\u1ebfn \u0111i L\u1ea1ng S\u01a1n r\u1ed3i, n\u00ean l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ea3o T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, khi \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh, l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 1 v\u1ec7 bi\u1ec1n binh Ngh\u1ec7 An ho\u1eb7c H\u00e0 T\u0129nh, hi\u1ec7n \u0111ang \u1edf n\u01a1i h\u00e0nh qu\u00e2n, chuy\u1ec3n giao cho b\u1ecdn \u0110i\u1ec3n \u0111em \u0111i t\u00f2ng chinh.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea7u h\u1ea1t Ti\u00ean Y\u00ean, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cDo th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecdn ph\u1ec9 L\u1ea1ng S\u01a1n L\u00ea V\u0103n Khoa l\u00e0 em ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, \u0111\u00e3 chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 3.000 phu m\u1ecf \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ed5 ty L\u1ea1ng S\u01a1n, khua l\u00f9a th\u1ed5 d\u00e2n n\u1ed5i l\u00ean h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng. N\u01a1i n\u00e0y n\u01a1i kia mang \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed, ng\u0103n ch\u1eb9n \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng. Ch\u00fang chia ra t\u1eebng to\u00e1n : m\u1ed9t n\u1eeda ng\u0103n ch\u1eb7n con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb B\u1eafc Ninh \u0111\u1ebfn, m\u1ed9t n\u1eeda v\u00e2y th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 c\u1ea3n tr\u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean sang.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u An B\u00e1c, t\u00ean l\u00e0 Th\u1ebf \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u01b0\u1edbc 600 t\u00ean, ng\u1ea7m d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n ven r\u1eebng Qu\u1ea3ng Y\u00ean, m\u01b0u \u0111\u1ed3 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, binh d\u00f5ng \u0111ang \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1eddng Na D\u01b0\u01a1ng, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 ngh\u0129 : nh\u00e2n d\u00e2n Qu\u1ea3ng Y\u00ean tuy kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, song m\u1ed9t khi h\u1ecd nghe n\u00f3i t\u1ec9nh b\u00ean c\u00f3 lo\u1ea1n, th\u00ec h\u1ecd c\u0169ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 nh\u1ed1n nh\u00e1o c\u1ea3. N\u1ebfu ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c Na D\u01b0\u01a1ng, b\u1ecdn ph\u1ec9 t\u1ea5t ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. V\u1edbi s\u1ed1 qu\u00e2n ta \u00edt \u1ecfi n\u00e0y, n\u1ebfu \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng th\u1eafng th\u00ec nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n theo ph\u1ec9 t\u1ea5t l\u1ed3ng l\u1ed9n l\u00ean, bao v\u00e2y ph\u00eda sau ; \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng Th\u1ebf \u0110\u01b0\u1eddng th\u1eeba c\u01a1, c\u0169ng t\u1ea5t \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean sinh s\u1ef1. Hi\u1ec7n nay qu\u00e2n c\u1ee7a H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n c\u00f2n b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf, binh c\u1ee7a Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa, m\u00e0 th\u1ea7n c\u1ee9 \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o s\u00e2u n\u01a1i hi\u1ec3m \u0111\u1ecba, ti\u1ebfn l\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ee1 s\u1ef1 nguy c\u1ea5p cho L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c an ninh cho trong b\u1ea3n h\u1ea1t ; th\u00ec l\u1ea7m l\u1ee1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf ! Cho n\u00ean th\u00e0 ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn qu\u00e2n. Hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i th\u00eam ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m th\u00ednh tin t\u1ee9c H\u1ed3 V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u00eam d\u00e2n tr\u00e1ng, t\u1eeb t\u1eeb t\u00ednh k\u1ebf ti\u1ebfn qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, ph\u1ea3i g\u1ea5p ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ec9 sai ng\u01b0\u01a1i \u0111em binh \u0111i c\u1ee9u. L\u1ea1i \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u01a1i \u0111i t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n sang B\u1eafc Ninh, h\u1ed9i c\u00f9ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i vi\u00ean, hi\u1ec7p s\u1ee9c d\u1eb9p gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cC\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u hi\u1ec7n nay, t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n \u0111ang lan tr\u00e0n, m\u00e0 binh d\u00f5ng do ng\u01b0\u01a1i cai qu\u1ea3n, c\u00f3 v\u1ebb c\u00f4 \u0111\u01a1n, th\u1ebf m\u00e0 \u0111i ri\u00eang \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o qu\u00e2n v\u00e0o s\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1ed5i, theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 h\u1ecdp binh m\u1ed9t ch\u1ed7, th\u00ec m\u1ed9t l\u1ed9 B\u1eafc Ninh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 ph\u00e1i Kinh binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u binh v\u00e0 g\u1ecdi \u0111i, c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n r\u1ed3i. D\u1eabu c\u00f3 th\u00eam ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 v\u00e0i tr\u0103m qu\u00e2n n\u1eefa, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u1eafm \u0111\u00e2u ! Chi b\u1eb1ng ng\u01b0\u01a1i h\u1eb5ng t\u1ea1m \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf Ti\u00ean Y\u00ean : m\u1ed9t l\u00e0 n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng do con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, s\u1ebd ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn gi\u1eb7c ph\u1ea3i lo, ngo\u00e1i l\u1ea1i ; hai l\u00e0 tr\u1ea5n \u00e1p th\u1ed5 d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u1ed7i lo s\u1ee3 nh\u1ed1n nh\u00e1o ; ba l\u00e0 t\u1eeb \u0111\u1eb1ng xa, h\u1ed9 v\u1ec7 cho t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef kh\u1ecfi lo ng\u1ea1i. L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ba \u0111i\u1ec1u \u1ea5y th\u00ec c\u00e0ng \u0111\u1eafc s\u00e1ch. Khi t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n \u1edf Ti\u00ean Y\u00ean, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c theo d\u1ee5, thi h\u00e0nh ; n\u1ebfu \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc do \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111i \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ec5 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y, th\u00ec c\u0169ng k\u1ecbp r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngay Ti\u00ean Y\u00ean. Ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, k\u00edn \u0111\u00e1o, theo l\u1ec7nh, l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f2n l\u1eddi n\u00f3i phao l\u00ean ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u1ec9 l\u00e0 h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf, ch\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t \u0111\u1ed9ng binh, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ti\u1ebft l\u1ed9 cho gi\u1eb7c bi\u1ebft r\u1eb1ng ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, s\u1ee3 l\u1ee1 m\u1ea5t c\u01a1 nghi. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u1edf B\u1eafc Ninh \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, ti\u1ebfn l\u00ean gi\u1ea3i v\u00e2y cho L\u1ea1ng S\u01a1n, ng\u01b0\u01a1i b\u00e8n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba th\u1ebf th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ti\u1ec5u tr\u1eeb d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c h\u01a1n. \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 m\u01b0u quy\u1ebft th\u1eafng, mu\u00f4n ph\u1ea7n ho\u00e0n to\u00e0n c\u1ea3. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb xao l\u00e3ng \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u 100 l\u00ednh Th\u1ee7y v\u00e0 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eef Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Sai T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0 T\u00e0o Quang L\u1ec7 v\u00e0 Ho\u00e0ng S\u0129 Quang \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 L\u1ea1ng S\u01a1n, Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o h\u1ee3p v\u00e0 L\u00ea Xu\u00e2n Nh\u01b0 \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean, theo c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean T\u1ed5ng th\u1ed1ng, Tham t\u00e1n v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1eeb h\u00e0n trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>L\u00faa v\u1ee5 m\u00f9a \u1edf t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o.<\/p>\n<p>Vua h\u00e0i l\u00f2ng l\u1eafm, l\u00e0m th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi n\u1ed7i m\u1eebng, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn, theo l\u1ebd ph\u1ea3i, \u01a1n tr\u1eddi ban Ph\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khen th\u01b0\u1edfng. B\u00e0i th\u01a1 n\u00e0y n\u00ean sao ch\u00e9p \u0111\u01b0a \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc, cho bi\u1ebft m\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i, Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i, Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng ; \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ecb lang V\u0169 kh\u1ed1, Th\u00e2n V\u0103n Quy\u00ean v\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, v\u1eabn sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1ed9i c\u00e1c, Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc T\u1ee9 v\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, V\u0169 Xu\u00e2n Di\u1ec7u v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa v\u00e0 Tr\u1ea7n Nguy\u00ean T\u01b0\u1edfng l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 H\u1ecfan v\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, B\u00f9i Qu\u1ef9 v\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ed1ng l\u00e0m Lang trung V\u0169 kh\u1ed1, Chu V\u0103n T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Lang trung M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, Cao V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, v\u1eabn ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tr\u00f4ng coi l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u1ebf t\u1eedu, T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec7u l\u00e0m H\u1eefu t\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9. Ngo\u00e0i ra, t\u1eeb th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00e0 Khoa \u0111\u1ea1o cho \u0111\u1ebfn t\u01b0 v\u1ee5, l\u1ee5c s\u1ef1, h\u1ecdc ch\u00ednh v\u00e0 mi\u1ebfu lang, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 t\u1ea5t c\u1ea3 38 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i : \u201cNay \u1edf Kinh, c\u00e1c quan vi\u00ean l\u1edbn, nh\u1ecf, ph\u00e0m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1 h\u00e0m, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 ni\u00ean h\u1ea1n l\u00e2u hay m\u1edbi, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5. \u1ea5y l\u00e0 ta gia \u01a1n c\u1ea5t nh\u1eafc, v\u1ed1n mu\u1ed1n c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i k\u1ecbp th\u1eddi nay \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. Ai c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 tr\u1ed5 ra. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea3m k\u00edch, d\u1ea5y \u0111\u1ee9c thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng, c\u1ed1 g\u1eafng b\u1ed9i ph\u1ea7n, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1edb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. L\u00e0m l\u1edbn hay nh\u1ecf, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean si\u00eang n\u0103ng, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng th\u00e0nh t\u1ef1u, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5. Ta th\u1eadt hy v\u1ecdng nhi\u1ec1u l\u1eafm.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, ta t\u1eeb khi l\u00e0m vua \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed7i khi ti\u1ebfp c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i th\u01b0\u1eddng gi\u1eef n\u00e9t m\u1eb7t ho\u00e0 nh\u00e3, l\u1eddi l\u1ebd \u00f4n t\u1ed3n. Vua t\u00f4i coi nhau nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ec3, ph\u1ea3i c\u1ea7n l\u1eabn nhau, kh\u00f4ng v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ec7 m\u00e0 xa c\u00e1ch. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, c\u00e1c nha m\u00f4n thu\u1ed9c b\u1ed9, vi\u1ec7n, c\u00e1c, t\u1ef1, c\u00e1c vi\u00ean ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n quan v\u00e0 t\u00e1 l\u0129nh, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 theo ban t\u00e2u vi\u1ec7c, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd \u1ea5y, m\u1edf h\u1ebft \u0111\u00e1y l\u00f2ng, c\u00f3 nghe th\u1ea5y s\u1ef1 g\u00ec, c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ea9n th\u1eadn kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o. Ta c\u0169ng ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfp thu, r\u1ed3i \u0111em thi h\u00e0nh, may c\u00f3 th\u1ec3 tr\u0103m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh \u0111\u00ednh, ng\u00e0y t\u1edbi th\u1ecbnh tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc t\u00f4n vinh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang v\u1eabn ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Th\u01b0 l\u1ea1i ty V\u0103n h\u00e0n \u1edf Qu\u1ea3ng h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m Th\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Ph\u00e0m thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c Qu\u1ea3ng nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng, Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng, Qu\u1ea3ng thi\u1ec7n, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o g\u1ecdi l\u00e0 V\u0103n h\u00e0n ty th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u1ea1i c\u1ea3.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CX \u2013 110<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10.<\/p>\n<p>Ban chi\u1ebfu ra \u01a1n cho c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cC\u01a1 s\u1edf n\u01b0\u1edbc ta d\u1ef1ng l\u00ean \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nam, T\u1ed5 t\u00f4ng truy\u1ec1n n\u1ed1i, \u01a1n ngh\u0129a s\u00e2u d\u00e0y, ch\u1ee9a ch\u1ea5t h\u01a1n 200 n\u0103m.<\/p>\n<p>\u201cNay Ho\u00e0ng kh\u1ea3o, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, l\u1eadp l\u1ea1i c\u01a1 \u0111\u1ed3 l\u1edbn, c\u00f3 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t. V\u00f5 c\u00f4ng c\u1ea3 \u0111\u1ecbnh, v\u0103n gi\u00e1o th\u1ea5m nhu\u1ea7n. \u0110\u01b0a c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o c\u1ea3nh thanh b\u00ecnh, t\u1ee5 mu\u00f4n d\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>\u201cTa k\u00ednh ngh\u0129 theo \u0111\u1ee9c t\u1ed1t \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00f2ng t\u00ecm l\u1ebd ph\u1ea3i v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb l\u00fac l\u00e0m vua \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m thi h\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00ednh l\u1ec7nh n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00f2ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u00e2n nh\u01b0 con. D\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed7 v\u1ec1 an nh\u00e0n, \u0111\u1ebfn nay h\u01a1n 10 n\u0103m r\u1ed3i.<\/p>\n<p>\u201cN\u0103m nay, c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc, Bi\u00ean Ho\u00e0 v\u00e0o Nam, c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecb h\u1ea1n l\u1ee5t l\u00e0m h\u1ea1i ; c\u00f3 ch\u1ed7 g\u1eb7p gi\u1eb7c gi\u00e3 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn, d\u00e2n gian ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. T\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ea5p b\u00e1ch \u1ea5y, ngh\u0129 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! Ta t\u1eebng \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t x\u00e1 thu\u1ebf, gi\u1ea3m thu\u1ebf v\u00e0 khoan tha h\u00ecnh ph\u1ea1t cho nh\u1eefng h\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca \u01a1n r\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n. Hi\u1ec7n nay, m\u01b0a n\u1eafng thu\u1eadn th\u1eddi, m\u1ecdi th\u1ee9 tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh th\u1ee5c, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nam, B\u1eafc l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb gi\u1ebft d\u1ea7n d\u1ea7n. T\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i th\u00ec nh\u01b0 th\u1ecf gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ; t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n th\u00ec nh\u01b0 con lang ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n tho\u00e1t. C\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1edbn s\u1eafp t\u00ednh ng\u00e0y tuy\u00ean b\u1ed1 ho\u00e0n th\u00e0nh, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng nhau b\u00ecnh an v\u00f4 s\u1ef1.<\/p>\n<p>\u201cNh\u00e2n ngh\u0129 : t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, ph\u00e0m 9 h\u1ea1t, tr\u1ea3i h\u1ea1 sang thu, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 v\u00ec \u0111\u1ea1i h\u1ea1n l\u00e0m h\u1ea1i, l\u00faa m\u1ea1 h\u1ecfng nhi\u1ec1u. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 mi\u1ec1n Nam c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, bu\u00f4n b\u00e1n kh\u00f4ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng cao v\u1ecdt, d\u00e2n c\u00f9ng, nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng kh\u1ecfi qu\u1eabn b\u00e1ch \u0111\u00f4i ch\u00fat. Ta ch\u1ec9 ngh\u0129 l\u00e0m cho d\u00e2n nh\u1edd, nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u ch\u1eefa : gia h\u1ea1n cho ho\u00e3n thu\u1ebf ch\u00ednh cung, l\u1ea1i thi h\u00e0nh th\u00eam vi\u1ec7c ph\u00e1t th\u00f3c kho cho d\u00e2n vay. H\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c c\u00e1ch l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba \u0103n, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1u \u1ee9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cDuy ngh\u0129 : \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng r\u00e3i, n\u00ean ph\u1ea3i r\u1ed9ng l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch nh\u00e2n \u0111\u1ee9c, r\u1ea3y nhi\u1ec1u m\u00f3c m\u01b0a, khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, h\u01b0\u1edfng m\u00e3i h\u1ea1nh Ph\u01b0\u1edbc thanh b\u00ecnh. V\u1eady ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n g\u1ed3m 6 \u0111i\u1ec1u\u201d :<\/p>\n<p>(1 \u2013 Thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay, gi\u1ea3m cho 3 ph\u1ea7n 10. Duy t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc d\u00e3 gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10, nay l\u1ea1i gi\u1ea3m th\u00eam 2 ph\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p>2 \u2013 T\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111inh, \u0111i\u1ec1n c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ecdng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. Thu\u1ebf \u0111\u00f3ng th\u00f3c g\u1ea1o gi\u1ea3m cho 5 ph\u1ea7n 10, c\u00f2n 5 ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u0103m sau mang n\u1ed9p.<\/p>\n<p>3 \u2013 N\u0103m nay, nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n ph\u00e1t gi\u00e1c v\u1ec1 \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 \u1ea9n l\u1eadu, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n s\u1ef1 tho\u00e1i thu.<\/p>\n<p>4 \u2013 N\u0103m nay ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 l\u1ec7 thu\u1ebf t\u0103ng thu v\u1ec1 \u0111inh, \u0111i\u1ec1n \u0111\u00e3 t\u1ee5c khai \u0111\u1ec3 thu th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>5 \u2013 Con ch\u00e1u c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n, n\u1ebfu ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin b\u1ed5 d\u1ee5ng, th\u00ec do s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p gi\u1ea5y d\u1eabn \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 t\u00e0i x\u00e9t d\u00f9ng.<\/p>\n<p>6 \u2013 C\u00e1c \u0111\u1ecba h\u1ea1t, nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ngh\u1ec7 n\u00e0o c\u00f2n b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t, th\u00ec do quan tr\u00ean c\u1ea5p gi\u1ea5y d\u1eabn \u0111\u1ebfn Kinh, r\u1ed3i do b\u1ed9 s\u00e1t h\u1ea1ch l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u1ee5ng).<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1edf \u0111i Nam K\u1ef3, c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 \u0111\u1ea1n l\u1ea5y th\u00eam \u1edf kho (\u0111\u1ea1n theo s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, m\u1ed7i c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c 50 vi\u00ean, c\u1ed9ng 49.850 vi\u00ean ; \u0111\u1ea1n theo s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang 150.000 vi\u00ean), ph\u00e1i bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u01b0\u1ee1i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201c\u0111\u1ecbnh\u201d \u00a9w ch\u1edf \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9. L\u1ea1i mang theo c\u1ea3 s\u00fang, \u0111\u1ea1n, ch\u00ec (s\u00fang th\u1ea1ch c\u01a1 \u0111i\u1ec3u sang 500 c\u00e2y, v\u00e0 \u0111\u1ea1n ch\u00ec d\u00f9ng theo s\u00fang \u1ea5y 25.000 vi\u00ean, ch\u00ec 1.000 c\u00e2n). Tu\u1ef3 ti\u1ec7n chuy\u1ec3n giao cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u1ea5p \u0111\u1ee7 cho c\u00e1c c\u01a1.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n \u1edf 2 \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean : tr\u00e8o n\u00fai, l\u1ed9i khe, ho\u1eb7c b\u1ecb c\u1ea3m nhi\u1ec5m lam ch\u01b0\u1edbng, b\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 mang thu\u1ed1c c\u1ee7a vua c\u1ea5p cho. L\u1ea1i d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i \u2013 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n l\u1ea5y 2 danh y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi mang 100 c\u00e2n thu\u1ed1c chia \u0111i c\u00e1c n\u01a1i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u : \u201cV\u00e0ng, b\u1ea1c l\u00e0 lo\u1ea1i r\u1ea5t qu\u00fd trong b\u1ea3o h\u00f3a. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ebf l\u00e0m 2 h\u00e0ng ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf, th\u1eadt l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho b\u1ea3o ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng v\u00e0 s\u1ef1 ti\u00eau d\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i. V\u1eady n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch l\u01b0u h\u00e0nh. (Ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, 1 \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n \u0111\u1ebfn 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 5 ph\u00e2n, tr\u1ecb gi\u00e1 l\u00e0 2 quan ti\u1ec1n ; h\u1ea1ng nh\u1ecf, 1 \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n \u0111\u1ebfn 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 5 ph\u00e2n, tr\u1ecb gi\u00e1 1 quan. Kim ti\u1ec1n\u00a0 h\u1ea1ng l\u1edbn, 1 \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n \u0103n 30 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, v\u00e0 \u0103n 60 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf. Kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, 1 \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, \u0103n 15 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 \u0103n 30 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf). Ph\u00e0m d\u00e2n gian mua b\u00e1n \u0111\u1ec1u y theo gi\u00e1 \u1ea5y. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 th\u1ecb gi\u00e1 c\u00f3 h\u01a1i t\u0103ng, c\u0169ng cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n. N\u1ebfu ai d\u00e1m gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo lu\u1eadt vi ch\u1ebf. N\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111em b\u00e1n ti\u1ec1n \u1ea5y, th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ebd t\u00ednh tr\u1ea3 theo gi\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. C\u00f3 ai \u0111em n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u1ea5y c\u0169ng chu\u1ea9n cho thu nh\u1eadn ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ru\u1ed3ng ch\u00ea\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u00e1c man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, s\u1ea5n \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp tr\u00e2u c\u1ee7a d\u00e2n. Binh v\u00e0 d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u00fang b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, v\u00ec \u0111\u1ed3n s\u1edf v\u00e0 t\u1ea5n s\u1edf ph\u00f2ng b\u1ecb s\u01a1 h\u1edf, n\u00ean b\u1ecdn Man \u1ea5y m\u1edbi l\u1ebbn \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ed1ng, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. [\u0110\u1ed1i v\u1edbi quan v\u00f5 can v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e0y, ta \u0111\u00e3] chu\u1ea9n cho ph\u00e2n x\u1eed gi\u00e1ng c\u1ea5p r\u1ed3i ; nay c\u00f2n kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u1ea1i k\u00e9o \u0111\u1ebfn ! \u0110\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 do c\u00e1c quan t\u1ec9nh, c\u00e1c L\u00e3nh binh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n t\u1ea5n s\u1edf t\u1ea1i quen th\u00f3i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, cho \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf ! N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen c\u1ea3nh t\u1ec9nh, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec r\u0103n b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady th\u00ec nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Nguy\u00ean Trung, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169 ; hi\u1ec7n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i, gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, l\u1ea1i lui v\u1ec1 l\u00e0m ch\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t ; L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, v\u1eabn sai \u0111i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9, ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ph\u00f2ng ; c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed3n t\u1ea5n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, v\u00e0 tr\u00e1ch c\u1ee9 ph\u1ea3i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>D\u1eddi t\u1ec9nh l\u1ef5 H\u00e0 Ti\u00ean v\u1ec1 tr\u1ea5n s\u1edf c\u0169.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh l\u1ef5 tr\u01b0\u1edbc \u1edf x\u00e3 M\u1ef9 \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c H\u00e0 Ch\u00e2u. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh th\u1ea7n cho r\u1eb1ng l\u1ef5 s\u1edf \u1ea5y ch\u1eadt h\u1eb9p t\u00e2u xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Giang Th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c vua chu\u1ea9n y. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng xem k\u1ef9 \u0111\u1ecba h\u00ecnh hai x\u1ee9 \u1ea5y t\u00e2u n\u00f3i : \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh h\u1ea1t gi\u00e1p Xi\u00eam La, Ch\u00e2n L\u1ea1p, l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u r\u1ea5t xung y\u1ebfu. D\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf hi\u1ec3m ph\u00f2ng gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, th\u1eadt l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ea7n k\u00edp tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t. Nay t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf Giang Th\u00e0nh, c\u00f3 3 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t l\u1ee3i : ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, ph\u00eda sau t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p bao quanh : m\u1ecdi r\u1ee3 quen th\u00f3i H\u1ecfang h\u1ed1t b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng th\u1ec3 tin c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 l\u1ea7n nh\u00e2n gi\u1eb7c n\u1ed5i lo\u1ea1n, t\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch, Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u00e1n, th\u1ebf c\u00f4, qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i quy\u00ean sinh : \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m r\u00f5 r\u00e0ng. Binh ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecb v\u00e2y. \u1ea5y l\u00e0 1 \u0111i\u1ec1u. \u0110\u1ecba th\u1ebf l\u1ec7ch l\u1ea1c, r\u1eebng \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, n\u01b0\u1edbc k\u1ec1 sau l\u01b0ng, theo ph\u00e9p xem \u0111\u1ea5t th\u00ec n\u01a1i \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 n\u00ean \u1edf. \u1ea5y l\u00e0 2 \u0111i\u1ec1u. T\u1ec9nh l\u1ef5 \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u00ec ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u1eeda bi\u1ec3n kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1ec9 giao ph\u00f3 cho m\u1ed9t quan v\u00f5 tr\u00f4ng coi ; n\u1ebfu x\u1ea3y c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u00ec vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u1ee9ng c\u1ee9u vi\u1ec7n c\u0169ng h\u01a1i xa. \u1ea5y l\u00e0 3 \u0111i\u1ec1u.<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u01a1i \u1ea5y, r\u1eebng r\u1eadm bao quanh, bu\u00f4n b\u00e1n kh\u00f4ng ti\u1ec7n. T\u1eeb khi d\u1ef1ng t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn nay, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf l\u1eabn, ch\u1ec9 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i nh\u00e0. Ph\u00eda ngo\u00e0i quanh t\u1ec9nh, tuy\u1ec7t kh\u00f4ng th\u1ea5y kh\u00f3i b\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi \u1edf. Ph\u00f3ng h\u1ebft t\u1ea7m con m\u1eaft ch\u1ec9 th\u1ea5y r\u1eebng r\u1eadm b\u00e1t ng\u00e1t. Quan l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u n\u00f3i : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u00f3n s\u1ee9 Xi\u00eam t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1eddi h\u1ecd \u0111i \u0111\u00eam, v\u00ec s\u1ee3 ban ng\u00e0y tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00f3 l\u1ebd h\u1ecd s\u1ebd kinh ng\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3nh hoang vu l\u1ea1nh l\u1ebdo ! Xem nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch l\u00e0m cho n\u01a1i bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c oai m\u1ea1nh m\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 nh\u00f2m ng\u00f3 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i, x\u00e9t ra tr\u1ea5n l\u1ef5 tr\u01b0\u1edbc, d\u1ef1a n\u00fai l\u00e0m th\u00e0nh, ng\u0103n bi\u1ec3n l\u00e0m h\u00e0o. \u0110\u01b0\u1eddng n\u00fai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, c\u1eeda bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadp qu\u00e2n Th\u1ee7y. T\u1ef1a tr\u00ean cao m\u00e0 tr\u00f4ng xu\u1ed1ng, kh\u1ed1ng ch\u1ebf r\u1ea5t m\u1ea1nh. T\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 ph\u00eda sau, ba m\u1eb7t \u0111\u00e3 c\u00f3 lu\u1ef9 \u0111\u00e1 c\u0169, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1eafm th\u1ebf cao ; tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t l\u1ea1i c\u00f3 ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim \u0110\u1eef, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u1edf tr\u00ean n\u00fai m\u00e0 d\u00f2m ng\u00f3 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n. N\u1ebfu d\u1eddi t\u1ec9nh l\u1ef5 v\u1ec1 \u0111\u1ea5y l\u1ea1i chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1eef con \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 m\u1ecdi r\u1ee3 ngu xu\u1ea9n nh\u01b0 ru\u1ed3i, mu\u1ed7i, c\u0169ng kh\u00f3 bay qua c\u1eeda \u1ea3i \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3, \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0, \u1edf m\u1eb7t bi\u1ec3n, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng d\u1ec5 ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u00ec r\u1ed9ng r\u00e3i, n\u01b0\u1edbc th\u00ec ng\u1ecdt l\u00e0nh, l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u1ee3i.<\/p>\n<p>Khi tr\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u00f2n \u1edf \u0111\u1ea5y, nh\u00e2n d\u00e2n sum h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u00f4 h\u1ed9i l\u1edbn. V\u1eeba r\u1ed3i, nh\u00e2n c\u00f3 \u0111\u00e1m v\u00f4 l\u1ea1i r\u00f4ng cu\u1ed3ng, n\u00ean c\u01b0 d\u00e2n H\u1ecfang s\u1ee3, tan t\u00e1c ! B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1ea5y phen th\u00e2n \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1, th\u00ec d\u00e2n d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1ea1i quay v\u1ec1.<\/p>\n<p>Nay xin d\u1eddi t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u1ea5y, s\u1eeda \u0111\u1eafp l\u0169y c\u0169, d\u1ef1a th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf, gi\u1eef ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, v\u1ed7 v\u1ec1 an \u1ee7i nh\u00e2n d\u00e2n, khi\u1ebfn cho \u0111\u01b0\u1ee3c sum h\u1ecdp y\u00ean \u1ed5n nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n n\u01a1i l\u1ef5 s\u1edf hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n qu\u00e2n, ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cVi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u1ea5y, ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i r\u1ea5t ph\u1ea3i. Chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 nh\u01b0 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3, gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00f2n cao. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh t\u1eebng \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i chi\u1ebft tr\u1eeb v\u00e0o k\u1ef3 3 th\u00e1ng v\u1ec1 qu\u00fd \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00ednh theo th\u00e1ng m\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng hay t\u01b0, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 \u0111\u00e3 chi\u1ebft tr\u1eeb hay ch\u01b0a chi\u1ebft tr\u1eeb, v\u1ec1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u0169, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh to\u00e0n l\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. Duy c\u00f3 kho\u1ea3n l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u00ec v\u1eabn chi\u1ebft ph\u1ea1t theo \u0111\u00fang l\u1ec7. T\u1eeb B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 ai b\u1ecb ph\u1ea1t th\u00ec chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo \u00e1n, x\u1eed \u0111\u00edch \u0111\u00e1ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra ngo\u00e0i g\u1ea7n nay, truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 gi\u1ea5y t\u1edd b\u00e1o \u0111\u1ed9ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cH\u1ea1 l\u1ec7nh cho Kinh do\u00e3n v\u00e0 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ra B\u1eafc, ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c tr\u1ea1m m\u1ee5c ((1) Tr\u1ea1m m\u1ee5c : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m.1) : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1eabn c\u00e1cn th\u00ec cho l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e8n k\u00e9m, th\u00ec c\u00e1ch tru\u1ea5t \u0111i. R\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i, ho\u1eb7c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, hay \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng trong h\u1ea1t, ph\u00e1i \u0111i cai qu\u1ea3n, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh tr\u1ea1m cho nhanh vi\u1ec7c c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Ban c\u1ea5p th\u00eam ng\u1ef1a cho c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1ed7i tr\u1ea1m 1 con.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ea7n H\u01b0ng H\u00f3a t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1edf ty quan \u1edf qu\u00e1n B\u1ea3o Th\u1eafng thu\u1ed9c h\u1ea1t H\u01b0ng H\u00f3a tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec th\u1ed5 b\u00f9ng n\u1ed5i, ti\u1ec1n b\u1ea1c b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, ng\u1ea1ch thu\u1ebf thi\u1ebfu nhi\u1ec1u\u201d. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch h\u1ea1 l\u1ec7nh gi\u1ea3m thu\u1ebf cho 2 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n<p>H\u1ea3i ph\u1ec9 Ch\u00e0 V\u00e0 l\u1ebbn l\u00fat n\u1ed5i \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Long Xuy\u00ean thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi. Vi\u00ean b\u1ed9 bi\u1ec1n ((2) B\u1ed9 bi\u1ec1n : quan v\u00f5 l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1eaft gi\u1eb7c.2) l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 H\u00e0 ph\u00fa, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ph\u1ec9 \u1edf ngo\u00e0i c\u1ea3ng C\u1ef1 M\u00f4n, b\u1eafc \u0111\u1ea1i b\u00e1c ch\u1ebft v\u00e0i t\u00ean. Ph\u1ec9 nh\u1ea3y l\u00ean b\u1edd, ch\u1ea1y. [Qu\u00e2n c\u1ee7a Tho\u1ea1i] \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft b\u1ecdn \u1ea5y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh theo gi\u1eb7c, t\u00ean ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ee5c \u00c2n (t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Thi\u00ean \u0111\u1ecba h\u1ed9i, nh\u1eadn ngu\u1ef5 ch\u1ee9c l\u00e0 Cai ph\u1ee7. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u00c2n t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf ph\u1ed1 H\u00e0 Ti\u00ean, d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecf ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, l\u00e1nh \u0111i) l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ea5t H\u00e0 Ch\u00e2u. Th\u00ed sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 H\u00e0 \u0111i\u1ec7n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Li\u1ec7u, \u0111em binh d\u00f2 th\u00e1m, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 hay d\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng hung \u00e1c \u1ea5y, ta xem l\u1eddi t\u00e2u, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u1edfng b\u1ed5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ki\u00eam c\u1ea3 vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 ; \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean, th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Li\u1ec7u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m Tr\u1ea7n Th\u1ee5c \u00c2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 30 l\u1ea1ng. Ngo\u00e0i ra, ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0, c\u1ee9 m\u1ed7i t\u00ean ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 5 l\u1ea1ng, h\u1ec5 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ee9 m\u1ed7i t\u00ean ph\u1ea1m, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 3 l\u1ea1ng. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh d\u1ef1 cu\u1ed9c \u0111i \u0111\u00e1nh \u1ea5y th\u01b0\u1edfng chung t\u1ea5t c\u1ea3 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn ki\u1ec1u ng\u1ee5 ; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ee5 b\u1ea3o x\u1eed tr\u00ed cho \u1ed5n tho\u1ea3 ; nay truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean; n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u : \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb hung t\u1ee3n, quy\u1ebft ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, ph\u1ea3i v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i \u01b0u h\u1eadu h\u01a1n l\u00ean. Ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd c\u00f2n mang l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 khi\u1ebfn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, \u1edf y\u00ean, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i H\u1ed9 b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh t\u00e2u : \u201c\u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c trong th\u00e0nh, ng\u00e0y n\u1ecd, c\u00f3 h\u1ecdp th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 t\u00ean, \u0111i ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, t\u00ecm ki\u1ebfm v\u1eadt li\u1ec7u. Binh d\u00f5ng do L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf ch\u1ec9 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u0111\u00e2m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng 5, 6 \u0111\u1ee9a m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cHi\u1ec7n nay v\u00e2y th\u00e0nh, ch\u1ec9 mong b\u1ecdn gi\u1eb7c k\u00e9o ra \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5u ch\u1ecdi v\u1edbi ch\u00fang. H\u01a1n 100 t\u00ean l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra ngo\u00e0i t\u1ea5t l\u00e0 b\u1ecdn c\u1ea3m t\u1eed trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c. V\u00ed th\u1eed ta g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e1 ch\u1eb3ng kho\u00e1i l\u1eafm \u01b0 ! L\u1ea1i h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u01a1n l\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y d\u00f9ng s\u00fang b\u1eafn ph\u1ecfng v\u00e0o trong th\u00e0nh, m\u00e0 v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eb1ng gi\u1eb7c n\u00e0o \u01b0 ? Sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u00fang ra, v\u00e0o t\u1ef1 do nh\u01b0 th\u1ebf ? B\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng thi\u1ec7t h\u1ea1i, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00f3 l\u00f2ng khinh th\u01b0\u1eddng quan qu\u00e2n. Th\u1eadt l\u00e0 t\u00ednh sai \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf c\u1ea3 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c Tham t\u00e1n. L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng : T\u1eeb nay, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m \u0111i ra, t\u1ea5t n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n binh, \u0111ang \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n t\u1ea5n s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, d\u1eabu d\u01b0\u1edbi l\u00e0n t\u00ean \u0111\u1ea1n t\u01a1i b\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i. C\u1ed1t sao gi\u1eb7c ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111\u1ee9a th\u00ec gi\u1ebft ch\u1ebft m\u1ed9t \u0111\u1ee9a, kh\u00f4ng cho tr\u1ed1n tho\u00e1t, t\u1ea5t c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u1ee9 b\u1ea5t l\u1ef1c m\u00e3i, dung t\u00fang cho gi\u1eb7c mu\u1ed1n \u0111i \u0111\u00e2u tu\u1ef3 \u00fd th\u00ec kh\u00f3 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i \u0111\u1ea5y !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng l\u1ebbn ra ph\u00eda m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, m\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u1ed3n t\u1ea5n n\u01a1i \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng chia ra canh ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u1eafm. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ebfn thay ho\u1eb7c ph\u00e1i th\u00eam quan qu\u00e2n g\u00f3p s\u1ee9c canh gi\u1eef, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00f3 ra, \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ch\u00e1c l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i kh\u1ed1n qu\u1eabn b\u00e1m gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh. H\u1eafn t\u1ef1 bi\u1ebft t\u1ed9i \u00e1c qu\u00e1 n\u1eb7ng, l\u1ea1i c\u00e0ng c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef v\u1eefng. Quan qu\u00e2n ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111\u00e1nh g\u1ea5p \u0111\u1ec3 h\u1ea1 th\u00e0nh ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, lu\u1ed1ng ch\u1ec9 t\u1ed5n h\u1ea1i qu\u00e2n l\u00ednh. Nh\u01b0ng n\u00ean \u0111\u1eafp cao n\u00fai \u0111\u1ea5t, \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c ; ban ng\u00e0y, sai ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ecfi th\u1eed b\u1eafn 1, 2 ph\u00e1t \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1eb7t sau. R\u1ed3i \u0111\u1ebfn m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 m\u1eb7t h\u1eefu th\u00e0nh ng\u01b0\u1edbc xem \u0111\u1ea1n bay xa, g\u1ea7n th\u1ebf n\u00e0o, l\u1ef1a t\u00ednh ph\u00e2n t\u1ea5c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t t\u1ea7m s\u00fang cao hay th\u1ea5p, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ghi l\u1ea5y, \u0111\u1ec3 \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, ti\u1ec7n vi\u1ec7c b\u1eafn ph\u00e1. L\u1eadp t\u1ee9c, \u0111\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, sai bi\u1ec1n binh \u1edf m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, xa chi\u1ebfu \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c \u1edf \u0111\u1ea7u n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch. B\u1ec7n h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng c\u1ecf, gi\u1ea3 l\u00e0m b\u1ed9 d\u1ea1ng \u0111ang \u0111\u00e1nh ph\u00e1 ho\u1eb7c \u0111\u1eafp lu\u1ef9. Quan qu\u00e2n th\u00ec \u1edf trong lu\u1ef9 h\u00f2 la \u1ea7m l\u00ean. Gi\u1eb7c t\u1ea5t t\u1ee5 \u1edf hai m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. B\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ea1i b\u00e1c tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ph\u00eda sau, c\u1ee9 chi\u1ebfu theo chu\u1ea9n \u0111\u00edch \u0111\u00e3 ghi t\u1eeb ban ng\u00e0y, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o \u0111\u00e1m gi\u1eb7c. Ng\u00e0y kh\u00e1c, l\u1ea1i \u1edf hai m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, c\u1ee9 theo ph\u00e9p \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m, th\u00ec t\u1ea5t gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cNay th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn qu\u00e1, t\u1ea5t nhi\u00ean ch\u00fang ph\u1ea3i ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u01b0u \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y \u0111\u1ec3 r\u00fat ra. V\u1eady th\u00ec quan qu\u00e2n v\u00e2y quanh d\u00e3y lu\u1ef9 d\u00e0i, n\u00ean l\u00e0m cho cao th\u00eam, d\u00e0y th\u00eam ; m\u00e9 ngo\u00e0i c\u1eafm ch\u00f4ng tre v\u00e0 \u0111\u1eb7t \u201cng\u1ef1a g\u1ed7\u201d ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cm\u1ed9c m\u00e3\u201d. Theo T\u1eeb h\u1ea3i, m\u1ed9c m\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7, tr\u00ean c\u00f3 g\u1ed7 ngang, d\u01b0\u1edbi \u0111\u00f3ng ba ch\u00e2n, d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc, cao 3 th\u01b0\u1edbc, b\u1ed1 tr\u00ed ng\u1ed5n ngang \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i doanh tr\u1eadn \u0111\u1ec3 c\u1ea3n tr\u1edf qu\u00e2n k\u1ef5 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. \u201cNg\u1ef1a g\u1ed7\u201d m\u00e0 Minh M\u1ec7nh sai l\u00e0m \u0111\u00e2y t\u1ee9c l\u00e0 \u201cm\u1ed9c m\u00e3\u201d n\u00f3i tr\u00ean, m\u1ed9t th\u1ee9 ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i v\u1eadt \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn c\u1ee7a \u0111\u1ecbch.1), \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n, ki\u00ean c\u1ed1 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n. V\u00ed b\u1eb1ng c\u00f2n k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng th\u00e1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ecdt ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o. Th\u1ebf th\u00ec h\u1ed3n c\u00e1 ch\u1eadp ch\u1eddn \u0111\u00e1y ch\u1eadu, s\u1edbm mu\u1ed9n t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Sai nghi\u00eam s\u1ee9c b\u1eaft \u0111i\u1ec1n s\u1ed1 binh c\u00f2n thi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cG\u1ea7n nay, s\u1ed1 gi\u1ea3n binh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 tr\u1ed1n thi\u1ebfu c\u00f2n nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 t\u1eebng gi\u00e1ng ch\u1ec9 ban \u00e2n cho gia h\u1ea1n \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10, b\u1eaft \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7 s\u1ed1. \u0110\u1ebfn nay ng\u1ea1ch binh thi\u1ebfu c\u00f2n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m, h\u00e0ng ngh\u00ecn. Th\u1eadt b\u1edfi t\u1ef1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t l\u1ef1c trong vi\u1ec7c v\u00e2ng l\u1ec7nh thi h\u00e0nh. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n S\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u1ee9c cho ph\u1ee7, huy\u1ec7n theo s\u1ed1 binh thi\u1ebfu, nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 c\u1ea3 th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c 7, 8 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, binh v\u00e0 d\u00e2n c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i trong n\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan ch\u1ee9c gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u0111ai n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb nhi\u1ec5u s\u1ef1, m\u00e0 s\u1ed1 binh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7, m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh, quy\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean tham vui th\u00e1ng ng\u00e0y l\u1ea7n l\u1eefa ng\u1ed3i nh\u00ecn s\u1ed1 thi\u1ebfu, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean mu\u1ee3n tay nha, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nhi\u1ec5u d\u00e2n. N\u1ebfu c\u00f3 x\u1ea3y m\u1ed9t t\u1ec7 h\u1ea1i g\u00ec kh\u00e1c, s\u1ebd nghi\u00eam x\u1eed kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh m\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chia ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u00e1p \u1ee9ng l\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng d\u1ecbch. S\u1ed1 binh hi\u1ec7n c\u00f3 m\u1eb7t ch\u1ec9 c\u00f2n 1.000 ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf c\u01a1 T\u1ea3 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n \u0111em 200 binh, c\u00f9ng v\u1edbi 100 binh \u1edf c\u01a1 Nghi\u00eam d\u0169ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ee3i \u1edf B\u1eafc Ninh, khi T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec theo \u0111i tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cT\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i s\u1ed1 binh hi\u1ec7n c\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1eafm, l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i s\u1ed1 \u1ea5y c\u0169ng ph\u1ea3i. Duy \u0111ang khi c\u00f3 vi\u1ec7c, sao kh\u00f4ng bi\u1ebft quy\u1ec1n bi\u1ebfn toan t\u00ednh : l\u1ea1i sai l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp, v\u00e0 c\u1ee9 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf c\u1ea3 nh\u1eefng ch\u1ed7 v\u00f4 s\u1ef1 ! V\u1ea3, t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 n\u01a1i r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, h\u00e1 n\u00ean chia ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u n\u01a1i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 t\u1ecf ra y\u1ebfu k\u00e9m ! C\u00f2n bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Th\u1ee9c C\u1ed1c kia, th\u00ec nay Chi N\u00ea hi\u1ec7n \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 ngay. C\u00e1c th\u00e0nh, c\u00e1c b\u1ea3o \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u01a1i n\u00e0o m\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u01a1 s\u00e0i th\u00ec li\u1ec7u t\u00ednh r\u00fat b\u1edbt. C\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea1p d\u1ecbch t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 t\u00e1n di\u00eam ti\u00eau v\u00e0 \u0111\u00fac \u0111\u1ea1n c\u0169ng \u0111\u00ecnh b\u00e3i ngay. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c ((2) B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c : t\u1ee9c Tr\u00e0ng ti\u1ec1n, x\u01b0\u1edfng \u0111\u00fac ti\u1ec1n.2) th\u00ec thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m ph\u00e1i m\u1ed9t bi\u1ec1n binh n\u00e0o c\u1ea3, khi\u1ebfn cho trong th\u00e0nh c\u00f3 tr\u1ecdng binh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam c\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Ba l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh \u1edf Ban tr\u1ef1c Trung v\u1ec7 \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh, k\u1ecbp khi T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i qua \u0111\u00e2y, l\u1ea1i theo ch\u1ec9 d\u1ee5, \u0111em \u0111i B\u1eafc Ninh, l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec7 qu\u00e2n \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ec9 ph\u00e1i \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng t\u00e2u ngay xin l\u01b0u h\u1eb3n v\u1ec7 qu\u00e2n \u1ea5y l\u1ea1i ; sau \u0111\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 y\u00ean r\u1ed3i, bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 \u0111i g\u1ea7n t\u1edbi H\u00e0 N\u1ed9i, l\u1ea1i b\u1eaft tr\u1edf v\u1ec1. Lu\u1ea9n qu\u1ea9n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 th\u00eam nh\u1ecdc nh\u1eb1n ph\u00ed t\u1ed5n ! Hi\u1ec7n nay B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng bi\u1ebft ngh\u0129 l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang c\u01a1 nghi \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u00edch \u0111\u00f4i ch\u00fat. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ee1 vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u1ed7i \u1ea5y t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c giao b\u1ed9 Binh nghi\u00eam ng\u1eb7t ngh\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u1ef1, m\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean b\u1ed1, \u00e1n c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u1ed5n tho\u1ea3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ea1i cho l\u00e0 vi\u1ec7c ngo\u00e0i b\u1ee5ng kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, t\u00e2m \u0111\u1ecba c\u00f2n ra sao n\u1eefa ! Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i con h\u00e1 l\u1ea1i n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf \u01b0 ? V\u1eady B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, \u00e1n s\u00e1t L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u1eed r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n cho c\u00e1c quan to, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec c\u1ea3 !\u201d. Sau \u0111\u00f3, b\u1ed9 Binh ngh\u1ecb x\u1eed xin gi\u00e1ng Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng 3 c\u1ea5p, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n \u0111\u1ec1u 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch h\u1ea1 l\u1ec7nh mi\u1ec5n s\u1ef1 ph\u1ea1t gi\u00e1ng c\u1ea5p, b\u1eaft h\u1ecd ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng cho binh l\u00ednh (chi\u1ebfu theo s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o ph\u1ea3i chi cho bi\u1ec1n binh trong 1 th\u00e1ng \u1ea5y, chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, B\u1eb1ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu 7 ph\u1ea7n, Giai v\u00e0 Ng\u1ea1n ch\u1ecbu 3 ph\u1ea7n).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Binh b\u1ed9 : \u201c\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 theo \u00fd \u0111\u1eddi x\u01b0a ph\u1ea1t v\u00e0ng chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 ti\u1ebfn v\u00e0o trong N\u1ed9i c\u00e1c ph\u1ea9m v\u1eadt nh\u01b0 v\u00e0ng, ng\u1ecdc, tr\u00e2n b\u1ea3o, g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, sa, l\u0129nh, s\u00e2m, qu\u1ebf, c\u00e1c v\u1eadt qu\u00fd, v\u1eabn c\u1ee9 theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i vi\u1ec7c l\u1ea1i bi\u00ean ngay v\u00e0o s\u1ed5. Ngo\u00e0i ra, r\u01b0\u1ee3u, gi\u1ea5m, d\u1ea7u, s\u00e1p ong, c\u00e1c \u0111\u1ed3 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a linh tinh, v.v\u2026 \u0111\u1ec1u cho 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n h\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 v\u00e0o s\u1ed5. V\u1eady \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00f2n cao.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 c\u00e1c quan t\u1ec9nh n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh trong h\u1ea1t, trong kho\u1ea3ng giao th\u1eddi \u0111\u00f4ng \u2013 xu\u00e2n, x\u1ee9 n\u00e0o l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c x\u1ee9 n\u00e0o n\u00ean cho d\u00e2n vay m\u01b0\u1ee3n, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ban xu\u1ed1ng, s\u1ebd thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, c\u00e1c ty vi\u00ean trong b\u1ed9 Binh v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n, kh\u00e1m nghi\u1ec7m c\u00e1c ng\u1ef1a c\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 ch\u0103n nu\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, v\u00e0 c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c, ph\u1ea3i l\u00e0m b\u1ea3n \u0111\u00e0n h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu kh\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m phi\u1ebfn t\u1ea5u. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u1ed1 ng\u1ef1a s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1ebft, cu\u1ed1i n\u0103m, do ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n vi\u00ean vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, chi\u1ebfu theo s\u1ed1, h\u1ecdp l\u1ea1i l\u00e0m s\u1ed5, giao b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n c\u00e1i l\u1ec7, N\u1ed9i c\u00e1c c\u1ee9 n\u1eeda n\u0103m 1 l\u1ea7n khai s\u00e1ch t\u00e2u, th\u00ec nay b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ea1o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, t\u1eeb \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean \u0111em binh v\u00e0 voi do hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu s\u00f4ng L\u00f4, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, h\u1eb9n k\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung. H\u1ecd l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, vua bi\u1ebft v\u00e0 n\u00f3i : Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi b\u1ecdn th\u1ed5 ty Ho\u00e0ng Kim Toan v\u00e0 nguy\u00ean Th\u1ed5 tri ch\u00e2u Ma Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean ph\u1ea1m. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u00ed sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tuy\u00ean h\u00f9ng l\u00e0 Ma Do\u00e3n B\u1ed3i, t\u1eeb sau khi Ninh Bi\u00ean th\u1ea5t th\u1ee7, v\u1eabn c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u1ed3n T\u1ee5 Long, kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, Do\u00e3n B\u1ed3i sai ch\u00e1u l\u00e0 Ma Do\u00e3n \u0110\u1ea9u \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9. L\u1ea1i x\u00e9t ra, t\u1eeb Ninh Bi\u00ean \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng c\u00f3 gh\u1ec1nh nguy hi\u1ec3m, thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 ti\u1ebfn. [B\u1ecdn \u0110\u1ee9c n\u00e0y] \u0111\u00e3 tr\u00edch l\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hu\u1ea5n \u0111em h\u01a1n 50 l\u00ednh l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y canh gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u0110\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111i, c\u01a1 h\u1ed9i v\u00e0 d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec1u t\u1ed1t. Ta xem t\u1edd t\u1ea5u, th\u1ef1c r\u1ea5t vui m\u1eebng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i. Th\u00ed sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ma Do\u00e3n B\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c, b\u1ea3o v\u1ec7 b\u1edd c\u00f5i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i quan qu\u00e2n, nay l\u1ea1i cho ch\u00e1u theo \u0111i t\u00f2ng chinh. T\u1ea5m l\u00f2ng k\u00ednh thu\u1eadn, ch\u00e2n th\u1ef1c \u1ea5y r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c th\u0103ng b\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i, th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o m\u0169 \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng, Ma Do\u00e3n \u0110\u1ea9u c\u0169ng th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, cho theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf lu\u00f4n lu\u00f4n, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 Kinh l\u1ecbch \u1edf Phi\u00ean ty ((1) Phi\u00ean ty : nha m\u00f4n B\u1ed1 ch\u00ednh.1) l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh V\u0129 th\u00ec th\u01b0\u01a1ng th\u1ee5 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Ni\u1ebft ty ((2) Ni\u1ebft ty : nha m\u00f4n \u00e1n s\u00e1t.2) ; th\u00ed sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho th\u1ef1c th\u1ee5. V\u00e0, nay quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea1ch quang gi\u1eb7c gi\u00e3, v\u1eady c\u1ea7n n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c h\u01a1n n\u1eefa cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. Ta ng\u00e0y tr\u00f4ng ng\u00f3ng c\u1edd \u0111\u1ecf ((3) C\u1edd \u0111\u1ecf : c\u1edd hi\u1ec7u b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn.3) \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111\u00f3, vua sai th\u1ecb v\u1ec7 mang ban cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c m\u1ed9t \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n t\u01a1, m\u00e0u quan l\u1ee5c, c\u00f3 th\u00eau t\u00e1m hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n n\u0103m v\u1ebb ; v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u0169ng m\u1ed9t \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n t\u01a1, m\u00e0u lam, c\u00f3 th\u00eau t\u00e1m hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n n\u0103m v\u1ebb.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : X\u00e9t xem s\u1ed1 qu\u00e2n h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y cai qu\u1ea3n m\u1ed9t c\u01a1 th\u00ec quy\u1ec1n c\u1ea5p l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 ; tr\u01b0\u1edbc cai qu\u1ea3n m\u1ed9t \u0111\u1ed9i th\u00ec quy\u1ec1n c\u1ea5p l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, cho c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ed1ng nhi\u1ebfp ch\u1eb7t ch\u1ebd. \u0110\u1ee3i sau khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean r\u1ed3i c\u1ee9 theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng x\u00e9t d\u00f9ng. Su\u1ea5t c\u01a1, th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ti\u1ec1n 1 quan 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Khi n\u00e0o vi\u1ec7c b\u00ecnh r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 gi\u1ee5c b\u1ecdn T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb ti\u1ebfn qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201c\u0110\u1ea1o qu\u00e2n do T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111em \u0111i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 ; hi\u1ec7n nay ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh. V\u1eady, d\u1ee5 truy\u1ec1n k\u00edp ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, gi\u1ea3i v\u00e2y cho L\u1ea1ng S\u01a1n. L\u1ea1i th\u1eeba th\u1eafng \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, ti\u1ec5u tr\u1eeb d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 : \u201cC\u00e1c th\u1ed5 ty B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ed9i \u01a1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chan ch\u1ee9a \u0111\u00e3 l\u00e2u, truy\u1ec1n \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i ch\u1ee9c, gi\u1eef \u0111\u1ea5t. Th\u1ebf m\u00e0 s\u00e0i lang quen t\u00ednh, l\u1ea1i mu\u1ed1n c\u1eafn tr\u1ea3. Ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng gi\u01b0\u01a1ng c\u00e1nh nh\u01b0 chim c\u1ea5t, th\u1ed5 ty l\u1ea1i k\u00e9o b\u00e8, t\u1ee5 t\u1eadp nh\u01b0 \u0111\u00e0n ki\u1ebfn ! Xem ra b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1eb3ng qua c\u1eady m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i hi\u1ec3m v\u00e0 xa, h\u00f9a nhau \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c gian \u00e1c, ch\u1ee9 tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00f3n t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec ! V\u1ea3 l\u1ea1i, ch\u00fang s\u1ee3 oai m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ebfn \u00e2n \u0111\u1ee9c, th\u1ef1c t\u00e2m \u0111\u1ecba ng\u01b0\u1eddi man th\u1ed5 l\u00e0 th\u1ebf ! Cho n\u00ean, tr\u01b0\u1edbc kia, c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ed5 ty Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111em nhau theo gi\u1eb7c. Th\u1eadm ch\u00ed ch\u00fang ch\u1eb9n b\u1eaft Tu\u1ea7n ph\u1ee7, v\u00e2y b\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00e0nh ! R\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ecbch li\u1ec7t th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd xong cu\u1ed9c \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cNay, \u0111\u1ea1i binh ta nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp l\u1ea1i, h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1eafc r\u1eb1ng \u0111\u00e0n ch\u00f3 v\u00e0 l\u0169 c\u00e1o \u1ea5y kh\u00f3 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u1edbi qu\u00e2n t\u00ec h\u01b0u [c\u1ee7a ta] \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0y n\u00e0o binh \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, n\u00ean m\u1ed9t m\u1eb7t ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, m\u1ed9t m\u1eb7t m\u1eadt h\u1ecfi c\u00e1c th\u1ed5 ty, xem ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, quay gi\u00e1o ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n th\u00ec t\u1ea5t b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi Man, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, n\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb hung t\u1ee3n, th\u00ec gi\u1ebft th\u1eb3ng tay, b\u00eau \u0111\u1ea7u treo x\u00e1c \u1edf b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 r\u0103n v\u1ec1 sau. C\u00f2n nh\u1eefng d\u00e2n v\u00f4 tri, b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo, th\u00ec tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng oai \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u1edf y\u00ean l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>\u201cTi\u1ebfn \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng c\u0169ng th\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 nh\u00e2n nhu, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ebb gian \u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y l\u1edbn th\u00eam. L\u1ea1i, khi binh ti\u1ebfn \u0111i, g\u1eb7p n\u01a1i hi\u1ec3m \u00e1c, nh\u01b0 Qu\u1ef7 M\u00f4n quan ch\u1eb3ng h\u1ea1n, n\u00ean tuy\u1ec3n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 l\u00e0m ti\u1ec1n phong v\u00e0 mang nhi\u1ec1u c\u00e1c \u0111\u1ea1i b\u00e1c qu\u00e1 s\u01a1n, th\u1ea7n c\u00f4ng ; \u0111\u1ea1i binh chia \u0111\u1ed9i k\u1ebf ti\u1ebfp ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u1edb \u0111\u1ec3 c\u00e1ch qu\u00e3ng. Gi\u1eb7c d\u1eabu \u0111\u1eb7t qu\u00e2n mai ph\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00f3n ch\u1eb7n qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i, khi sang \u0111\u00f2 b\u1ebfn hi\u1ec3m, n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng : dao r\u00fat kh\u1ecfi bao, s\u00fang nh\u1ed3i s\u1eb5n thu\u1ed1c, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c, ph\u1ea3i t\u1ea5n c\u00f4ng ch\u1edbp nho\u00e1ng. V\u00e0, n\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c mai ph\u1ee5c \u1edf n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eafn m\u1ed9t hai ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0o trong r\u1eebng. Gi\u1eb7c ng\u1edd r\u1eb1ng quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t t\u1ef1 tan v\u1ee1 ngay. N\u1ebfu ch\u00fang c\u00f2n d\u00e1m ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e1 xe, ra m\u1eb7t kh\u00e1ng c\u1ef1, th\u00ec qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam \u0111\u1ed1c qu\u00e2n l\u00ednh h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean, b\u1eaft gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 d\u00e2ng c\u00f4ng, t\u1ea5t s\u1ebd chi\u1ebfu theo th\u1ec3 l\u1ec7 m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng\u2026 N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o r\u00fat lui, d\u1eabu l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt. Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh v\u1ec1 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn qu\u00e2n hay \u0111\u00f3ng qu\u00e2n c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh ph\u00e1t \u1edf kho ra th\u1ee9 ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long, \u0111\u1ec3 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n (Qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 : ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 500 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng nh\u1ecf 200 \u0111\u1ed3ng ; qu\u00e2n th\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n : ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn 300 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng nh\u1ecf 100 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Vua sai m\u1eadt d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o : Sau khi \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung, ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng k\u00edp \u0111i Cao B\u1eb1ng, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y \u0111\u1ed3n S\u01a1n B\u1ea3o ; l\u1ea1i chuy\u1ec3n v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n ngay, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ; r\u1ed3i do \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn B\u1eafc Ninh kh\u1ea3i ho\u00e0n.<\/p>\n<p>Nay ngh\u0129 : Quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, kh\u1ea3i ho\u00e0n, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n. Duy nh\u1eefng th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111em theo ph\u1ea3i qua \u0111\u00e8o l\u1ed9i su\u1ed1i, ho\u1eb7c ng\u1ea1i \u0111i ch\u0103ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00ed m\u1eadt c\u00f9ng nhau b\u00e0n t\u00ednh : n\u1ebfu \u0111\u00e3 gi\u1ea3i v\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c Cao B\u1eb1ng, th\u00ec oai qu\u00e2n ta l\u1eebng l\u1eaby kh\u1eafp c\u1ea3, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3 quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i. Quan qu\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t m\u00ecnh th\u1eb3ng ti\u1ebfn do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng th\u1eeba th\u1eafng \u0111i mau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u1ee9c th\u1ed5 d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ed5 binh Tuy\u00ean Quang n\u1eefa.\u00a0 C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean li\u1ec7u t\u00ednh ngay tr\u01b0\u1edbc : cho qu\u00e2n th\u1ed5 tr\u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e3i. Vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ed1t ph\u1ea3i m\u1eadt x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, tr\u00f9 li\u1ec7u \u1ed5n \u0111\u00e1ng m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1edb \u0111\u1ec3 tin h\u01a1i ti\u1ebft l\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o \u0111\u00ecnh th\u1ea7n : \u201cV\u1ec1 m\u1eb7t L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng, ta \u0111\u00e3 l\u1ef1a sai b\u1ecdn T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, t\u00ednh h\u00e0nh tr\u00ecnh ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n : binh v\u00e0 d\u00f5ng t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o tin r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh c\u00f4ng. Nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o binh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng Tuy\u00ean Quang, l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed. Qu\u00e2n ta \u0111i tr\u1eadn l\u00e2u ng\u00e0y, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi b\u1ecb c\u1ea3m m\u1ea1o. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 : N\u1ebfu nay \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i Cao b\u1eb1ng th\u00ec theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n do \u0111\u01b0\u1eddng B\u1eafc Ninh, k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n, c\u0169ng r\u1ea5t hay. N\u1ebfu hi\u1ec7n nay \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, m\u00e0 t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n c\u00f2n \u0111ang tr\u1ed1n tr\u00e1nh, quan qu\u00e2n c\u00f2n ph\u1ea3i d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1 t\u1ed5, \u0111\u00e0o hang c\u1ee7a ch\u00fang, \u0111\u1eadp tan qu\u00e9t s\u1ea1ch, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i t\u00ed g\u00ec, khi\u1ebfn ch\u00fang s\u1ee3 m\u00e3i oai tr\u1eddi, m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. M\u1ed9t m\u1eb7t, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i chia ph\u00e1i th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, c\u1ed1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u00edch ph\u1ea1m l\u00e0 ngh\u1ecbch V\u00e2n, gi\u1ea3i v\u1ec1 nghi\u00eam tr\u1ecb ; m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ed1ng l\u0129nh t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n, qu\u00e2n s\u0129 do \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 Tuy\u00ean Quang kh\u1ea3i ho\u00e0n, r\u1ed3i chuy\u1ec3n v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i \u0111i Cao B\u1eb1ng l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean, theo Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh sai ph\u00e1i, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ea1ch, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb t\u1ed9i, ph\u00e1i \u0111i kh\u1ed5 sai, gi\u1eef l\u0103ng t\u1ea9m.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 trong l\u00fac d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed1t khi\u1ebfn cho bi\u1ebft \u0111\u1ed5i m\u1edbi, n\u00ean sai B\u1ea1ch \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai C\u1ea9m y Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh \u0111em h\u01a1n 100 qu\u00e2n Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng \u0111i theo c\u00e1c b\u1ecdn \u0110i\u1ec3n l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Ngu\u1ef5 th\u1ee7y qu\u00e2n V\u0169 C\u00f4ng T\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Phi\u00ean An \u0111\u1ed1c su\u1ea5t m\u1ed9t to\u00e1n h\u01a1n 700 t\u00ean, gi\u00f2ng gi\u00e2y, ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, ph\u1ea1m v\u00e0o d\u00e3y tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u1ee7a ta. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng oai thu\u1ed9c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 \u0111\u1ea1o l\u00e0 V\u0169 Phi Gi\u00e1m, nguy\u00ean Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Phi\u00ean d\u0169ng H\u1eadu c\u01a1, quy\u1ec1n sai Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n To\u00e1n (To\u00e1n tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadn ch\u1ee9c Ngu\u1ef5 \u0111\u00f4 qu\u1ea3n, gi\u1eef t\u1ea5n C\u1ea7n Gi\u1edd b\u1eaft \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u00ean ra th\u00fa v\u00e0 \u0111em n\u1ed9p \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Bi\u00ean Ho\u00e0 \u2013 V\u0129nh Long. Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng cho To\u00e1n l\u1ea1i v\u1ec1 C\u1ea7n Gi\u1edd \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Sau, binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, To\u00e1n theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn) ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Th\u1ea7n c\u01a1 Trung v\u1ec7 thu\u1ed9c B\u00ecnh kh\u1ea5u \u0111\u1ea1o l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n ; quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh An Giang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh, d\u00f5ng, h\u1ebft s\u1ee9c v\u00e2y b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c v\u1eeba \u0111\u00e1nh, v\u1eeba ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn m\u1eb7t ph\u1ee5 qu\u00e1ch ; gi\u1eb7c r\u00fat v\u00e0o b\u00ean b\u1edd h\u00e0o, ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m, ch\u1ed1ng gi\u1eef. Ch\u00fang l\u1ea1i \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c xu\u1ed1ng. Qu\u00e2n ta h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn v\u00e0 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n c\u0169ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i \u0111\u1ec1u thu binh v\u1ec1 t\u1ea5n s\u1edf.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cT\u1eebng \u0111\u00e3 theo l\u1eddi d\u1ee5, \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i th\u00e0nh, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng chia \u0111\u1ecba ph\u1eadn l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3n t\u1ea5n : B\u00ecnh kh\u1ea5u \u0111\u1ea1o \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 \u0111\u1ea1o \u1edf m\u1eb7t h\u1eefu, Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu \u0111\u1ea1o \u1edf 2 m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 h\u1eadu, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u00f3ng xen kinh binh v\u00e0 binh d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh, m\u1ed7i m\u1eb7t c\u00f3 2.400, 2.500 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2ng th\u1ee7 nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n. Nh\u01b0ng hai b\u00ean c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ea1i b\u00e1c tr\u00ean \u0111\u00e0i b\u1eafn ch\u00e9o, m\u00e0 ph\u00eda ngo\u00e0i c\u00e1c c\u1eeda \u1edf 3 m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu l\u1ea1i c\u00f3 th\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng M\u00e3, gi\u1eb7c \u0111\u1eb7t s\u1eb5n \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf tr\u00ean \u1ea5y, thay \u0111\u1ed5i d\u00f2ng xu\u1ed1ng th\u00e0nh, ng\u00e0y \u0111\u00eam canh gi\u1eef, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n ta \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u00e1nh c\u1eeda th\u00e0nh, m\u00e0 ch\u01b0a ti\u1ec7n thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb, n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f3 l\u1ebbn ra, l\u1eadp t\u1ee9c ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o ch\u1ea1y tho\u00e1t. Th\u1ebf m\u00e0 nay, b\u1ecdn gi\u1eb7c gi\u00f2ng d\u00e2y, ra kh\u1ecfi th\u00e0nh chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, quan qu\u00e2n b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, m\u00e0 m\u00ecnh l\u1ea1i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u01a1n tr\u0103m, th\u1ebf l\u00e0 l\u1ee3i b\u1ea5t c\u1eadp h\u1ea1i ! Nghi\u1ec7m x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y h\u00ecnh nh\u01b0 binh d\u00f5ng c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn \u0111\u1ed3n t\u1ea5n \u0111\u00eam khuya, c\u00f3 s\u01a1 h\u1edf v\u1ec1 s\u1ef1 canh ph\u00f2ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba c\u01a1, su\u00fdt \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c ! Th\u1ef1c b\u1edfi qu\u00e2n l\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n kh\u00f4ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1ea5y th\u1eadt kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, nay \u0111\u1ec1u truy thu l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd r\u0103n d\u1ea1y. L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, V\u0169 Phi Gi\u00e1m c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 chia gi\u1eef \u0111\u1ed3n t\u1ea5n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Ho\u00e0ng V\u0103n To\u00e1n b\u1ecb l\u1eadp t\u1ee9c \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n v\u00ec chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i : Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 oai, kh\u00f4ng d\u00e1m ra ngo\u00e0i th\u00e0nh ; nay l\u1ea1i gi\u00f2ng d\u00e2y xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 700 t\u00ean. Ch\u00fang l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng M\u00e3, ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1eeda th\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng thay \u0111\u1ed5i ra v\u00e0o, ng\u00e0y \u0111\u00eam chi\u1ebfm gi\u1eef, th\u00ec [so v\u1edbi l\u1eddi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i] n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 th\u1ef1c c\u1ea3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, ta tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5 : ph\u00e0m c\u00e1c ph\u1eadn \u0111\u1ed3n t\u1ea5n t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng xen binh d\u00f5ng, \u0111\u1ec3 gi\u00fap s\u1ee9c l\u1eabn nhau. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u1ea1i cho l\u00e0 t\u1ea5n ph\u1eadn \u0111\u00e3 th\u00e0nh, ng\u1ea1i s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i. M\u1ed9t khi b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00e2n th\u1ea5y k\u1ebd s\u01a1\u00a0 h\u1edf \u0111\u00e1nh \u00fap ta l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i m\u1ed9t phen thay \u0111\u1ed5i. V\u00ed th\u1eed, khi tr\u01b0\u1edbc, s\u1edbm bi\u1ebft tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 m\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t th\u00ec sao \u0111\u1ebfn m\u1eafc ph\u1ea3i l\u1ea7m l\u1ee1 n\u00e0y ! Ta th\u1ea5y r\u1ea5t kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng.<\/p>\n<p>\u201cT\u1eeb nay, n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9 m\u01b0u c\u01a1 cho \u0111\u00fang, ph\u00f2ng th\u1ee7 cho nghi\u00eam c\u1ea9n h\u01a1n l\u00ean, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ra ngo\u00e0i n\u1eefa. Ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn th\u00ec ch\u00fang m\u1edbi d\u1ec5 b\u1ecb b\u1eaft.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u0111\u00eam \u1ea5y, quan qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, \u1ea5y c\u00f2n h\u01a1n c\u00e1c tr\u1eadn t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00e1c. V\u1eady, n\u00ean \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5, xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 chi\u1ebfu m\u1ed7i \u0111\u1ea7u, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 5 l\u1ea1ng. Ho\u00e0ng V\u0103n To\u00e1n, \u0111\u00e3 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh, b\u1ecb giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t\u201d. Sau \u0111\u00f3, To\u00e1n ch\u1ebft, vua sai c\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, v\u1eabn theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hi t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecdn ph\u1ec9 l\u1ebbn l\u00fat n\u1ed5i \u1edf c\u00e1c x\u00e3 Ch\u00e2n L\u1ea1i, Trung Ho\u00e0ng, th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n l\u00f9ng b\u1eaft ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ecfi ra, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00f3i b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y, l\u1ea9n \u0111\u1ebfn n\u1ea5u c\u01a1m, \u0103n xong l\u1ea1i \u0111i, kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c g\u00ec c\u1ea3. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u1eebng tr\u1ecb b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c \u1edf x\u00e3 \u1ea5y v\u1ec1 t\u1ed9i hoang b\u00e1o r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u01b0\u01a1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o b\u1ecdn ph\u1ec9 r\u00f4ng r\u1ee1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecdng. K\u1ecbp khi c\u00f3 ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ec9 n\u00e0o c\u1ea3. Nay l\u1ea1i \u0111\u1ed5 ti\u1ebfng cho d\u00e2n x\u00e3 hoang b\u00e1o. Th\u1eadt l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng h\u1ee3p. V\u1eady h\u1eb5ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. T\u1eeb nay, th\u00e1m b\u00e1o t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n r\u00f5 r\u1ec7t x\u00e1c \u0111\u00e1ng, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu ch\u1ec9 nghe h\u00e3o, hoang mang kh\u00f4ng th\u1ef1c, t\u1ea5t b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9, sung l\u00e0m B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c \u0110\u1ea1i s\u1ee9((1) Ch\u1ee9c quan Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c tr\u01b0\u1eddng s\u1edf \u0111\u00fac ti\u1ec1n (Tr\u00e0ng ti\u1ec1n).1), Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 Binh, gia \u1ea5m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang h\u00e0m l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim \u0110\u1ea3ng v\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 (vi\u00ean \u0110\u1ea1i s\u1ee9 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n ; 1 vi\u00ean Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n vi\u1ec7c thu hay ph\u00e1t k\u1ebdm \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac ti\u1ec1n v\u00e0 1 Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n vi\u1ec7c thu hay ph\u00e1t ti\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u00fac. M\u1ed7i vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho m\u1ed9t \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7).<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 t\u00e0u n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa l\u00e0 Xa Di \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf t\u1ea5n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam \u0111em b\u00e1n v\u00e0ng gi\u1ea3. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cH\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, n\u1ebfu chi\u1ebfu lu\u1eadt l\u00e0m t\u1ed9i, th\u00ec n\u01b0\u1edbc h\u1eafn t\u1ea5t nhi\u00ean che gi\u1ea5u t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a h\u1eafn, l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 ta \u1ee9c hi\u1ebfp l\u00e1i bu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng xa, tr\u1edf mang ti\u1ebfng l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1t. V\u1eady n\u00ean tha cho h\u1eafn v\u1ec1, nh\u01b0ng h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ty Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c t\u01b0 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc h\u1eafn tra h\u1ecfi tr\u1eebng tr\u1ecb. \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd tr\u1eebng tr\u1ecb b\u1eb1ng c\u00e1ch ch\u00ednh m\u00ecnh kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu cho tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m (m\u1ed7i n\u0103m 80 quan).<\/p>\n<p>Ho\u00e3n l\u1ea1i vi\u1ec7c thanh tra kho\u00e1 l\u1ec7 \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u : \u201cTheo l\u1ec7, t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, l\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m d\u1ea7n, t\u1ef5, th\u00e2n, h\u1ee3i l\u00e0m kho\u00e1 thanh tra. Nay s\u00e1u t\u1ec9nh t\u1eeb Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, ng\u00e0y n\u1ecd, v\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, trong \u0111\u00f3, s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u01b0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. V\u1eady xin n\u00ean cho tri\u1ec3n h\u1ea1n ho\u00e3n m\u1ed9t kho\u00e1. C\u00f2n b\u1ed1n t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1eabn c\u1ee9 theo l\u1ec7, ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean \u0111i tra x\u00e9t m\u00e0 l\u00e0m\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea9n, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u1edf Kinh th\u00e0nh ; Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Long v\u00f5 Trung v\u1ec7 quy\u1ec1n l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Chi\u00eau B\u00f4ng, Th\u1ed5 ty ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0m Tuy\u00ean u\u00fd \u0110\u1ed3ng tri, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 ; Ph\u00ec X\u00e0 N\u1ed9n l\u00e0m Th\u1ed5 tri ch\u00e2u hi\u1ec7p theo gi\u00fap vi\u1ec7c. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho s\u1eafc v\u00e0 \u1ea5n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Chi\u00eau B\u00f4ng, v\u1ed1n l\u00e0 d\u00e2n th\u1ed5, tin ph\u1ee5c [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh]. T\u1eeb sau khi Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng tr\u1ed1n, Chi\u00eau B\u00f4ng t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7, chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n, g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ng\u1ea1ch c\u0169 (ng\u1ea1ch c\u0169 : s\u1ed1 nh\u00e2n d\u00e2n 450 ng\u01b0\u1eddi ; s\u1ed1 ch\u01b0a tr\u1edf v\u1ec1 c\u00f2n 20 ng\u01b0\u1eddi). T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u : \u201cT\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng, nh\u1edd thanh th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, sai con l\u00e0 H\u1ea1t X\u00e0 B\u00f4ng \u0111em binh qua bi\u00ean gi\u1edbi khua d\u1ed7 nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean. B\u1ecdn h\u1eafn b\u1ecb qu\u00e2n \u0111i d\u00f2 la c\u1ee7a 2 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u00e0 L\u1ea1c Bi\u00ean ng\u0103n ch\u1eb7n. H\u1eafn r\u00fat \u0111i v\u00e0 n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 Ph\u1ed1 Kh\u00e2m, l\u1ea5y th\u00eam l\u00ednh Xi\u00eam, h\u1eb9n ng\u00e0y s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp. Hai ph\u1ee7 \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o l\u00ean xin cho binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai ph\u00e1i Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 Ph\u1ea1m L\u00e2n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n U\u1ea9n \u0111em 50 bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u1ebfn hai ph\u1ee7 \u1ea5y \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u00e1t l\u1ea5y l\u00ednh th\u1ed5 c\u1ee7a ph\u00eca t\u1ea1o ((1) Ph\u00eca, t\u1ea1o : t\u1ea7ng l\u1edbp th\u1ed1ng tr\u1ecb d\u00e2n t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i h\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n, \u0111\u1eb7c l\u1ee3i v\u1ec1 kinh t\u1ebf \u1edf trong khu v\u1ef1c h\u00e0nh ch\u00ednh nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. 1) kho\u1ea3ng b\u1ed1n, n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, nghi\u00eam ng\u1eb7t ng\u0103n ch\u1eb7n. N\u1ebfu b\u1ecdn h\u1eafn l\u1ea1i d\u00e1m qua s\u00f4ng, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u1ed5 s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft ; m\u1ed9t m\u1eb7t phi b\u00e1o \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ee9 m\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. L\u1ea1i l\u00e0m s\u1eb5n t\u1edd t\u01b0, giao b\u1ecdn Ph\u1ea1m L\u00e2n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 Kh\u00e2m, tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u1ec1 t\u1ed9i h\u00f9a \u0111\u1ea3ng l\u00e0m \u00e1c, khi\u1ebfn bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ec3 l\u1ec7 quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 qu\u00e2n ch\u00ednh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb m\u1ed9t tay Trung dinh Gi\u00e1m qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m. T\u1eeb n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu [1789] \u0111\u1ebfn n\u0103m Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Gia Long th\u1ee9 nh\u1ea5t [1802] c\u00e1c dinh qu\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ea3n in ban h\u00e0nh trong \u0111\u00f3, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n lu\u1eadt b\u1eaft bu\u1ed9c, th\u1ea7n c\u00f2n nh\u1edb \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c. Trong c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u : Chi \u0111\u1ed9i c\u00e1c v\u1ec7, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1eadp, ng\u0169. Th\u1eadp c\u00f3 Th\u1eadp tr\u01b0\u1edfng, ng\u0169 c\u00f3 Ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng. Khi \u0111i tr\u1eadn, t\u1ef1 c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt. Ph\u00e0m t\u1eeb vi\u00ean Qu\u1ea3n binh \u0111\u1ebfn Th\u1eadp tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng, khi ra tr\u1eadn m\u00e0 l\u00f9i l\u1ea1i, th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o qu\u00e2n lu\u1eadt. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong 1 ng\u0169, 1 th\u1eadp, s\u1ed1 binh 5 ng\u01b0\u1eddi, 10 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c b\u1ecf Ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng, Th\u1eadp tr\u01b0\u1edfng ch\u1ebft tr\u1eadn m\u00e0 l\u00f9i ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng \u0111\u1ec1u x\u1eed theo qu\u00e2n lu\u1eadt.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p trong kho\u1ea3ng 14 n\u0103m, nh\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7 qu\u00e2n ch\u00ednh \u1ea5y, l\u1edbn, b\u00e9 c\u00f9ng duy tr\u00ec nhau, t\u01b0\u1edbng th\u00ec c\u00f3 l\u00f2ng c\u1ea3m t\u1eed, qu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng tham c\u00e1i s\u1ed1ng nh\u00e1t h\u00e8n n\u00ean qu\u00e9t s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c gi\u00e3, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Nay nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n ch\u00ednh \u1ea5y thi\u1ebfu m\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e2u, s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec ki\u1ec3m th\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i x\u00e9t n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 12 [1831], b\u1ed9 Binh t\u00e2u b\u00e0n : L\u00ednh c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 c\u00f3 1 vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u1ed1ng su\u1ea5t c\u1ea3 th\u1eadp, Ng\u0169 tr\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u1ed1ng su\u1ea5t c\u1ea3 ng\u0169, c\u00f2n \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i c\u1ea3. S\u1ef1 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t trong th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh th\u1eadt l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u1eefng ch\u1ee9c vi\u00ean th\u1eeba. Nh\u01b0ng trong qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eadp v\u00e0 ng\u0169, l\u1ea5y g\u00ec g\u00ecn gi\u1eef l\u1eabn nhau ? V\u00ed th\u1eed c\u00f3 t\u01b0\u1edbng can \u0111\u1ea3m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n li\u1ec1u ch\u1ebft quy\u1ebft chi\u1ebfn e khi ra tr\u1eadn, kh\u00f3 mong th\u1eafng l\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cNay xin s\u1eafc cho b\u1ed9 n\u00ean so\u1ea1n l\u1ee5c th\u1ec3 l\u1ec7 quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 qu\u00e2n ch\u00ednh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc k\u00ednh g\u1eedi \u0111i cho tu\u00e2n h\u00e0nh. V\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u1eadp ng\u0169 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c quen qu\u00e2n lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1eb7t quan, chia ch\u1ee9c, qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c d\u1ee5ng. Binh c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 do Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i cai qu\u1ea3n, l\u1ea1i c\u00f3 \u0110\u1ed9i tr\u1edfng ph\u00f2 t\u00e1, s\u1ed1 v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ba ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t Vi\u00ean ngo\u1ea1i u\u1ef7, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt. Khi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00f4 s\u1ef1, Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 n\u00ean \u0111em \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i u\u1ef7, chia nhau qu\u1ea3n l\u0129nh m\u00e0 r\u00e8n luy\u1ec7n ; khi c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u00f9ng nhau h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, c\u00e1nh tay c\u1ea5t l\u00ean th\u00ec ng\u00f3n tay \u0111\u1ec1u theo, t\u1ef1 \u0111\u1ee7 gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ed9 b\u00e0n b\u1ecf b\u1edbt ch\u1ee9c Su\u1ea5t th\u1eadp, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, ch\u1ee9 b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 theo ph\u00e9p x\u01b0a n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u01b0\u1edbc th\u00fac trong vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. Song, vi\u1ec7c binh, t\u1ea5t ph\u1ea3i hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u1edf l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edbi mong h\u1eefu d\u1ee5ng. Nh\u01b0 khi \u0111\u01b0\u01a1ng sai ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp l\u00e0 ph\u1ea3i hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n s\u0129 cho \u0111\u01b0\u1ee3c tinh nhu\u1ec7 h\u00f9ng m\u1ea1nh, d\u00e1m xung phong gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u1ea5y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu. T\u1ee9c nh\u01b0 ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Qu\u1ea3n c\u01a1 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Anh, v\u1edbi 300 c\u01a1 binh, m\u00e0 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ngh\u00ecn gi\u1eb7c th\u00ec c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i g\u00ec \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u01b0\u1edbc th\u00fac kia \u0111\u00e2u m\u00e0 c\u0169ng th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Sao l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i mu\u1ed1n kh\u01b0 kh\u01b0 r\u1eadp theo nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u01b0\u1edbc th\u00fac c\u0169, ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 vi\u1ec3n v\u00f4ng \u01b0 ? V\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y t\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ec9 \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf h\u1ea1t ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng ((1) V\u0129nh T\u01b0\u1eddng : nay thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Ph\u01b0\u1edbc.1). T\u1ec9nh th\u1ea7n ph\u00e1i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n d\u0169ng Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129 \u0111em binh voi \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. B\u1ecdn B\u1eadt v\u1eeba \u0111\u1ebfn x\u00e3 Qu\u1ea5t L\u1ef1u (thu\u1ed9c huy\u1ec7n An L\u00e3ng), th\u00ec g\u1eb7p h\u01a1n 1.000 ph\u1ec9. M\u1edf c\u1edd, khua tr\u1ed1ng, ph\u1ec9 v\u1ee5t ra c\u1ef1 chi\u1ebfn. Trong b\u1ecdn \u1ea5y, c\u00f3 2 t\u00ean m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ecf, che l\u1ecdng xanh, c\u1ea7m thanh \u0111ao nh\u1ecdn, chu\u00f4i d\u00e0i, ra hi\u1ec7u l\u1ec7nh, ch\u1ec9 huy qu\u00e2n ch\u00fang. B\u1eadt th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh, x\u00f4ng ra tr\u1eadn, \u0111\u00e2m t\u00ean gi\u1eb7c ng\u00e3 l\u0103n ra, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y thanh \u0111ao. L\u1ea1i ch\u00e9m b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ea7u. Ch\u00fang v\u1eeba \u0111\u00e1nh, v\u1eeba l\u00f9i. Ng\u00e0y s\u1eafp t\u1ed1i, ch\u1ee3t th\u1ea5y b\u1ecdn kh\u00e1c, v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Giao chi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i h\u1ee3p, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129\u00a0 b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, B\u1eadt c\u0169ng b\u1ecb v\u00e0i v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng. Bi\u1ec1n binh c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft. Ph\u1ec9 b\u00e8n r\u00fat v\u00e0o r\u1eebng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n l\u1ea1i ph\u00e1i lu\u00f4n Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu h\u00f9ng L\u00ea V\u0103n T\u01b0\u1eddng \u0111em binh ti\u1ebfp \u1ee9ng. L\u1ea1i phi t\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 B\u1eafc Ninh xin ph\u00e1i binh v\u00e0 voi \u0111i h\u1ed9 ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y ch\u1eb3ng qua 1, 2 t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n, cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh b\u00ean \u0111ang c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u00ean ch\u00fang c\u00f9ng nhau h\u1ecdp b\u1ecdn, l\u1ebbn l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1ea1t \u1ea5y, sau khi d\u1eb9p y\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ea3o ph\u1ea3i gia t\u00e2m ph\u00f2ng gi\u1eef, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c h\u1ebft, d\u00e2n y\u00ean. Th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i \u1ea5y g\u00e2y s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ra, th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ai ch\u1ecbu v\u00e0o \u0111\u00f3 ? V\u1eady Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng L\u00ea Huy Tr\u1ecb tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf T\u1ef1, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Tr\u00f9 \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa c\u0169ng \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 quan qu\u00e2n giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c, m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng v\u00e0o trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c, \u0111\u00e2m ng\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c ; kh\u00ed th\u1ebf d\u0169ng c\u1ea3m \u1ea5y th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. H\u00e1 n\u00ean v\u00ec c\u1edb sau \u0111\u00f3 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh b\u1ea5t l\u1ee3i, m\u00e0 v\u1ed9i xo\u00e1 nho\u00e0 h\u1ebft c\u00f4ng lao c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u01b0 ? V\u1eady th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e2m ng\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c 30 l\u1ea1ng. Ngo\u00e0i ra c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng. T\u1eeb Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ebfn binh \u0111inh ch\u1ebft tr\u1eadn th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh s\u1ee9c cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf H\u1ed5 oai Trung v\u1ec7 l\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n l\u0129nh v\u1ec7 binh k\u00edp \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef S\u01a1n T\u00e2y. B\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m ph\u1ea3i chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c T\u1ed5ng l\u00fd thu\u1ed9c ph\u1ee7, huy\u1ec7n trong h\u1ea1t \u0111o\u00e0n t\u1ee5 d\u00e2n phu l\u1ea1i, chi\u1ebfu theo l\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, ra s\u1ee9c ng\u0103n ch\u1eb7n. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u00f9, sau b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 t\u00ean ph\u1ec9, chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; c\u00f2n qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111i theo b\u1eaft gi\u1eb7c \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 30 quan.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ed9ng v\u0169 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nh\u00e2n k\u00edp \u0111i S\u01a1n T\u00e2y, quy\u1ec1n th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Ti\u1ec1n b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7 thay cho T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u0129nh binh \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c. C\u00f2n T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, ng\u00e0y n\u00e0o kh\u1ecfi b\u1ec7nh, s\u1ebd l\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, \u0111em bi\u1ec1n binh \u1edf H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7 \u0111ang \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00f9ng v\u1edbi binh v\u00e0 voi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec3 ti\u1ec5u ph\u1ec9, r\u1ed3i t\u1eeb S\u01a1n T\u00e2y do \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean, l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, c\u1ee9 [theo l\u1eddi xin c\u1ee7a] T\u1ea1 Quang C\u1ef1, tr\u00edch l\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u1edf Nh\u1ea5t v\u1ec7 \u0111ang l\u01b0u l\u1ea1i Thanh Ngh\u1ec7, s\u1ee9c sai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i ; l\u1ea1i 15 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n v\u00e1t s\u1eb5n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, th\u00ec \u0111\u1ee3i Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn mang theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. C\u00f2n Qu\u1ea3n c\u01a1 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Canh, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ec9 ph\u00e1i theo Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, nay chu\u1ea9n cho c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh quan, l\u1ea1i cho l\u00e0m Tham t\u00e1n, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb b\u00e0n b\u1ea1c vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Tu\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh, \u0111em h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn l\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. V\u1eeba \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u1eadn L\u1ea1ng Giang (\u0111\u1ea7u ch\u1ed7 B\u1eafc Ninh gi\u00e1p L\u1ea1ng S\u01a1n) nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, \u0111\u00e1nh \u00fap, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf Kha Ho\u00e1 v\u00e0 Gia Quan, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi. B\u1ecdn gi\u1eb7c tan ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n B\u1eafc Ninh \u0111em vi\u1ec7c th\u1eafng tr\u1eadn \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 : \u201cNguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 b\u1ea3o h\u1ed9i binh v\u1edbi T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ; li\u1ec1n \u0111\u00f3 Tu\u1ea5n nh\u00e2n con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc. Ta cho l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u1eafm, n\u00ean trong l\u00f2ng r\u1ea5t lo. Kh\u00f4ng ng\u1edd Tu\u1ea5n bi\u1ebft li\u1ec7u c\u01a1 nghi m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u00e1nh \u00fap, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, m\u1edf \u0111\u1ea7u cho oai danh \u0111\u1ea1i binh. Ta xem l\u1eddi t\u00e2u, khen ng\u1ee3i l\u1eafm\u201d. Vua b\u00e8n th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 cho ch\u1ee9c \u1ea5y, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u01a1ng v\u00f5 H\u1ed3 V\u0103n L\u01b0u ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 nhu\u1ec7 \u0110\u1ed7 V\u0103n Hu\u00e2n ; Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ph\u00fa \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ea3o m\u1ee5c ((1) B\u1ea3o m\u1ee5c : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o.1) \u0111\u1ec1u 2 \u0111\u1ed3ng [ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long] ; bi\u1ec1n binh, th\u1ee7 h\u1ea1 th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111em h\u01a1n 5.000 bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o, 7 th\u1edbt voi tr\u1eadn, 30 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 30 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng t\u1eeb B\u1eafc Ninh ti\u1ebfn \u0111i L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. S\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 : \u201cH\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i kh\u1ea9n c\u1ea5p l\u00e0m 500 \u1ed1ng phun l\u1eeda mang \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i, \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho t\u00e2u : \u201cC\u1ea9m y Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5 t\u1eeb tr\u1eadn Nhi\u00ean L\u0129nh th\u1ea5t b\u1ea1i, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ea1y l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng Nho Tr\u00e2n c\u1ea5p cho \u0103n v\u00e0 d\u1eabn v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cKhi tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, d\u00e2n th\u1ed5 s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ch\u00fang c\u00e1m d\u1ed7 khua \u0111\u1ed9ng. Ho\u00e0ng Nho Tr\u00e2n hi\u1ec3u r\u00f5 ch\u00ednh ngh\u0129a, kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c, m\u1ed9t khi g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi quan v\u00f5 l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ea3o v\u1ec7 nu\u00f4i n\u1ea5ng, l\u1ea1i d\u1eabn v\u1ec1. T\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c theo l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed1t, c\u0169ng \u0111\u00e1ng n\u00ean ghi. V\u1eady d\u1ee5 : H\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i, sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, n\u00ean h\u1ecfi r\u00f5 nguy\u00ean u\u1ef7, li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ea1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. C\u00f2n Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ec5, chu\u1ea9n cho h\u1eb5ng l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, ng\u00e0y n\u00e0o kh\u1ecfi, s\u1ebd l\u1ea1i \u0111i t\u00f2ng chinh\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u : \u201cTh\u1ee7 ph\u1ea1m l\u00e0 Ho\u00e0ng Kim L\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc theo gi\u1eb7c, l\u00e0m ngu\u1ef5 Ph\u00f3 tuy\u00ean ph\u1ee7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 ; k\u1ecbp khi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ; L\u01b0\u1ee3ng \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ra h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i T\u1ef1 t\u00e2n cho l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho gi\u1ea3i 5 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \u1ea5y \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ea1o B\u00ecnh kh\u1ea5u v\u00e0 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch, chia ra cho \u1edf xen v\u00e0o c\u00e1c \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac. Nay L\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i l\u1ea9n tr\u1ed1n, b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai giao cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ty \u00e1n s\u00e1t nghi\u00eam x\u00e9t. L\u01b0\u1ee3ng, nh\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, b\u1ecb x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec ((2) L\u0103ng tr\u00ec : th\u1ee9 h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1eddi x\u01b0a r\u1ea5t t\u00e0n kh\u1ed1c : \u0111em ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m, c\u1eaft tay ch\u00e2n, r\u1ed3i x\u1ebbo th\u1ecbt d\u1ea7n, cho ch\u1ebft ch\u1eadm.2), b\u00eau \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ec9nh V\u0129nh Long l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fd \u0110\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, ch\u1ecbu u\u1ed1n m\u00ecnh l\u1ea1y gi\u1eb7c ; l\u1ea1i \u0111\u01b0a m\u00f4n \u0111\u1ed3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00e0o ra l\u00e0m ngu\u1ef5 Huy\u1ec7n do\u00e3n. \u0110\u1ebfn nay t\u1ec9nh th\u1ea7n d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u1ea5y, vua chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo lu\u1eadt, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i qu\u00e1n ph\u1ec9 ((3) Qu\u00e1n ph\u1ec9 : th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c.3), \u0111em ch\u00e9m.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11, ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ef3 \u0111\u1ed5i ban. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : vi\u1ec7c sai ph\u00e1i c\u00f2n nhi\u1ec1u, m\u00e0 trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, gi\u00e1 g\u1ea1o c\u0169ng c\u00f2n k\u00e9m. V\u1eady nh\u1eefng l\u00ednh m\u00e3n ban \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u1ee9 cho l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u1ec3 sung vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, l\u1ea1i cho b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd c\u1ee7a kho m\u00e0 c\u00f3 \u0103n, th\u1ebf l\u00e0 l\u01b0\u1ee1ng ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n cho : ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u \u1edf ban th\u00ec ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 th\u00e1ng 11 v\u00e0 th\u00e1ng 12 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft m\u1ed9t n\u1eeda ph\u00e1t b\u1eb1ng th\u00f3c. Sau \u0111\u00f3, th\u1ea5y vi\u1ec7c sai ph\u00e1i h\u01a1i d\u00e3n, th\u00ec k\u1ef3 th\u00e1ng 11 ph\u00e0m bi\u1ec1n binh m\u00e3n ban ph\u1ea3i l\u01b0u ng\u0169 th\u00ec \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 12, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y khai \u1ea5n ((1) Ng\u00e0y khai \u1ea5n : t\u1ee9c ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch.1) sang n\u0103m \u0111\u1ec1u t\u1ec1 t\u1ef1u \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>Vua v\u1eddi Kinh do\u00e3n Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cNay tr\u1eddi t\u1ea1nh n\u1eafng, d\u00e2n gian cho l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d D\u0129nh t\u00e2u : \u201cM\u01b0a r\u1ed3i t\u1ea1nh, th\u00ec l\u00faa m\u1ea1 t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, d\u00e2n \u0111\u1ec1u m\u1eebng r\u1eb1ng vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cD\u00e2n gian tr\u1ed3ng tr\u1ecdt hoa m\u00e0u c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 g\u00ec ?\u201d. T\u00e2u : \u201cKhoai, \u0111\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi : \u201cSao kh\u00f4ng tr\u1ed3ng l\u00faa h\u1ed3ng m\u1ea1ch ?\u201d. T\u00e2u : \u201cS\u1ee3 th\u1ee9 l\u00faa \u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi kh\u00ed ti\u1ebft m\u00f9a \u0111\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea7u m\u00f9a \u0111\u00f4ng ch\u01b0a r\u00e9t, th\u1ee9 l\u00faa h\u1ed3ng m\u1ea1ch c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta th\u01b0\u1eddng sai c\u1ea5y l\u00faa \u1ea5y \u1edf h\u1eadu cung. H\u1ec5 c\u1ea5y t\u1eeb th\u00e1ng 8, th\u00ec \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 ch\u00edn ; c\u1ea5y t\u1eeb th\u00e1ng 9, th\u00e1ng 10, th\u00ec nay \u0111\u00e3 xanh t\u1ed1t. Th\u1ee9 l\u00faa \u1ea5y d\u1ec5 l\u00e0m, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho kh\u1ecfi \u0111\u00f3i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTrong lo\u00e0i m\u1ed9c, c\u00e2y li\u1ec5u r\u1ea5t d\u1ec5 tr\u1ed3ng. Tr\u1ed3ng li\u1ec5u \u1edf b\u00ean s\u00f4ng, phong c\u1ea3nh \u0111\u1eb9p, \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n. X\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u : \u201cB\u1edd li\u1ec5u bu\u1ed9c thuy\u1ec1n\u201d l\u00e0 c\u00f3 \u00fd n\u00f3i : c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f3ng m\u00e1t. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u1ed3ng li\u1ec5u \u0111\u1ec3 pha thu\u1ed1c s\u00fang. Th\u1ebf l\u00e0 li\u1ec5u l\u1ea1i h\u1eefu d\u1ee5ng\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i xem nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, li\u1ec7u ph\u00e2n ph\u1ed1i c\u00e1c qu\u00e2n tr\u1ed3ng li\u1ec5u.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa d\u00e2ng t\u1eadp t\u00e2u h\u1ecfi th\u0103m s\u1ee9c kho\u1ebb nh\u00e0 vua v\u00e0 \u0111em l\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 vi\u1ec7c 10 ch\u00e2u thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n, nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 \u0111au kh\u1ed5, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u r\u00f5, khi\u1ebfn cho d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5u l\u00ean tr\u00ean. Nay l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u1ec7c h\u1ecfi th\u0103m, m\u1edbi k\u1ec3 k\u00e8m v\u00e0o. K\u1ebb c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m nu\u00f4i d\u00e2n n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf \u00e0 ? V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i t\u00e2u r\u00f5 l\u00ean\u201d. K\u1ecbp khi t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng H\u00f3a, theo l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p g\u1ea1o n\u1ebfp v\u00e0 g\u1ea1o tr\u1eafng, \u0111\u1ec1u cho chi\u1ebft n\u1ea1p. C\u00f2n b\u1ea1c thu\u1ebf 9 ch\u00e2u th\u00ec gi\u1ea3m cho 5 ph\u1ea7n 10.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i \u2013 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u : \u201cC\u00e1c ch\u1ed7 \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1 \u1edf huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, Ho\u00e0i An, Thanh Li\u00eam thu\u1ed9c trong t\u1ec9nh h\u1ea1t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 v\u00e1t h\u01a1n 4.000 d\u00e2n phu s\u1eeda \u0111\u1eafp, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u00e0m k\u00edn c\u1ea3 r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng : \u201cC\u00e1c ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ph\u1eb3ng r\u1ed3i, nh\u01b0ng r\u1ed3i c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 \u0111\u1eafp xong sau c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c. Song ngh\u0129 : Do d\u00e2n ra s\u1ee9c l\u00e0m \u0111\u00ea, c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n 1.000 quan. C\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 ch\u1ec9 ban ra, sau ti\u1ebft thu, x\u1eed ch\u00e9m k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i. N\u1ebfu t\u1ed9i nh\u00e2n n\u00e0o c\u00f2n \u1edf v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a x\u00e9t x\u1eed, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u0103ng th\u1ea9m ; n\u1ebfu \u1edf v\u00e0o sau khi \u0111\u00e3 khai \u0111\u1ec7 b\u1ea3n th\u1ea9m \u00e1n r\u1ed3i, m\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea1m c\u00f2n c\u00f3 ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u00ecnh l\u00fd g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec chu\u1ea9n cho sau ti\u1ebft thu, l\u1ea1i \u0111em \u0111\u1ee7 l\u00fd do t\u00e2u l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi. Ngo\u00e0i ra, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh l\u00fd g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec c\u1ee9 sau ti\u1ebft thu, l\u1eadp t\u1ee9c theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, x\u1eed ch\u00e9m kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i n\u1eefa. S\u1ef1 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ch\u00e1nh th\u1ed1ng l\u0129nh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0169 C\u00f4n, Ph\u00f3 th\u1ed1ng l\u0129nh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Nghi\u00eam h\u1ecdp b\u1ecdn l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam. Ng\u00f4 V\u0103n Tho\u1ea1i, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111em binh ph\u1ee7 \u0111i v\u00e2y b\u1eaft. Nh\u01b0ng v\u00ec binh \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng li\u1ec1n ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. R\u1ed3i Tr\u01b0\u1eddng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cHuy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ph\u00f2ng th\u1ee7 s\u01a1 h\u1edf. V\u1eady Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi, quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c ph\u1ee7, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c cho V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang h\u1ebft l\u00f2ng l\u00f9ng b\u1eaft, c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n. N\u1ebfu b\u1ea5t l\u1ef1c trong vi\u1ec7c tu\u1ea7n tra t\u1ea7m n\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i lan tr\u00e0n l\u00e0m nhi\u1ec5u d\u00e2n \u0111en th\u00ec c\u1ee9 tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 coi qu\u1ea3n \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p : th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Ph\u1ed5 \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. Gi\u1eb7c \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 4 m\u1eb7t l\u1ea1i l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp. Ph\u1ed5 b\u00e8n ph\u00e2n ph\u1ed1i bi\u1ec1n binh ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh gi\u1eef. Th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb \u0111\u00e1nh \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a ph\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c thua th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ecdn t\u1eeb m\u1ecf Na Kh\u00f4n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Uy v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n Qu\u00fdnh b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft. Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n M\u01b0u l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ea7u. Gi\u1eb7c thua to, ch\u1ea1y, sa xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ebft kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau m\u00e0 k\u1ec3. \u1edf m\u1eb7t h\u1eefu, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng, Ch\u00e1nh v\u00f5 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1ed3 V\u0103n Uy, Ti\u1ec1n th\u1eafng qu\u00e2n c\u01a1 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1u v\u00e0 ch\u1ee9c d\u00f9ng nh\u01b0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cd\u0129 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 d\u1ee5ng\u201d.1) Ng\u00f4 V\u0103n Giai ; c\u00f9ng v\u1edbi \u1edf m\u1eb7t t\u1ea3, H\u1eadu uy Qu\u1ea3n c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u01b0 giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c : gi\u1eb7c c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00ean b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft ph\u1ea3i r\u00fat lui. \u1edf m\u1eb7t sau, Qu\u1ea3n c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean V\u0169 V\u0103n S\u01a1n, c\u00e1ch s\u00f4ng b\u1eafn sang, n\u00ean gi\u1eb7c kh\u00f4ng sang \u0111\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eadn \u1ea5y, qu\u00e2n ta ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 24 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean tr\u00f9m gi\u1eb7c l\u00e0 Ho\u00e0ng \u00e1 Nh\u1ecb v\u00e0 18 t\u00ean trong b\u1ecdn n\u00f3. Tin th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : B\u1ecdn gi\u1eb7c n\u00e0y l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p, x\u00e2m ph\u1ea1m b\u1ee9c b\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o \u1ea5y ch\u1ec9 lo c\u1ed1 gi\u1eef, ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t phen c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt l\u1edbn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 lan r\u1ed9ng. Nay bi\u1ebft c\u1ed5 v\u0169 c\u00e1i kh\u00ed chi\u1ec1u h\u00f4m, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y \u00edt ch\u1ed1ng nhi\u1ec1u, giao chi\u1ebfn m\u1ea5y ng\u00e0y li\u1ec1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng c\u1ea3. B\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi. Ta xem t\u1edd t\u00e2u, h\u01a1i n\u1ee9c l\u00f2ng m\u1ed9t ch\u00fat. V\u1eady, n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch :<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, v\u1eabn l\u01b0u d\u1ee5ng th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long\u00a0 h\u1ea1ng l\u1edbn ; th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n M\u01b0u, v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c v\u0103n, bi\u1ebft \u0111em binh ti\u1ebfp chi\u1ebfn, s\u1ea5n v\u00e0o gi\u1ebft gi\u1eb7c, khi\u1ebfn b\u1ecdn ch\u00fang tan v\u1ee1, th\u1ef1c l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc, cho th\u1ef1c th\u1ee5 \u00e1n s\u00e1t ngay, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf ;<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u1ef1 tr\u1eadn \u0111\u00f3 : V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m ;<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ;<\/p>\n<p>C\u00e1c Qu\u1ea3n c\u01a1 V\u0169 V\u0103n S\u01a1n, H\u1ed3 V\u0103n Uy v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>T\u1eeb Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111\u1ebfn Ng\u00f4 V\u0103n Giai, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf ;<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1u tr\u01b0\u1edbc v\u00ec thua tr\u1eadn \u0111\u00e3 b\u1eaft c\u00e1ch l\u01b0u, c\u0169ng cho khai ph\u1ee5c ;<\/p>\n<p>B\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 hay ch\u01b0a, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; trong \u0111\u00f3 th\u00ed sai hay quy\u1ec1n sai \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5 ;<\/p>\n<p>C\u00e1c qu\u00e2n c\u01b0\u1ee1i voi x\u00f4ng v\u00e0o tr\u1eadn, th\u00ec ti\u1ec1n k\u1ef5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; h\u1eadu k\u1ef5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng ;<\/p>\n<p>C\u00f2n binh d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 th\u01b0\u1edfng chung s\u1ed1 ti\u1ec1n 2.000 quan ;<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn nh\u01b0 Cai \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n Qu\u00fdnh, gia t\u1eb7ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, c\u00e1c binh l\u00ednh th\u00ec c\u1ea5p cho 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, thua tr\u1eadn \u1edf Ch\u1ee3 M\u1edbi, qu\u00e2n c\u1ee7a Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1u v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Luy\u1ec7n \u0111\u1ebfn n\u00fai H\u01b0\u1edfng L\u0129nh, tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft, n\u00ean t\u00e2u b\u00e1o kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Th\u1ea7n xin ch\u1ecbu t\u1ed9i l\u1ea7m l\u1eabn\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1u \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1eafng tr\u1eadn, d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho khai ph\u1ee5c r\u1ed3i ; l\u1ea1i truy th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. Nguy\u1ec5n Luy\u1ec7n c\u0169ng cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh: \u201cNay quan qu\u00e2n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u1eafng tr\u1eadn li\u00ean ti\u1ebfp, th\u1ef1c \u0111\u1ee7 ng\u0103n c\u1ea3n m\u0169i nh\u1ecdn \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ea1nh l\u00ean tinh th\u1ea7n s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a qu\u00e2n ta. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00edp theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111i, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c S\u01a1n T\u00e2y. N\u1ebfu b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 v\u1ee1 tan t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c binh v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn h\u1ea1t \u1ea5y, \u0111i s\u00e2u v\u00e0o d\u00e2n gian \u0111\u00e0n \u00e1p cho tan h\u1ebft \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1ea5y. R\u1ed3i ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, k\u00edp \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n ch\u1ea7n, k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 s\u1ef1 c\u01a1. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ph\u00e1i, c\u1ea7m qu\u00e2n h\u00f9ng m\u1ea1nh \u0111i \u0111\u00e1nh. N\u1ebfu kh\u00f4ng ngh\u0129 c\u1ed1 g\u1eafng g\u1ea5p r\u00fat ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khi k\u00e9o binh t\u1edbi Th\u00e1i Nguy\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh n\u1eefa, ch\u1ec9 kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f4ng g\u00ec th\u00ec th\u1eed ngh\u0129 xem c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y ai n\u1eefa ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n r\u1eb1ng : \u201cNay qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u1eafng tr\u1eadn li\u00ean ti\u1ebfp, gi\u1ebft gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1ee7 l\u00e0m l\u1eebng l\u1eaby oai th\u1ebf. V\u1eady m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb khi l\u00ean ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng c\u00e0ng thi\u1ebft tha tr\u00f4ng ng\u00f3ng c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. T\u01b0\u1edfng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o binh v\u00e0 voi c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, m\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng l\u00e0 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, thanh th\u1ebf l\u1eebng l\u1eaby bi\u1ebft bao ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o th\u1eb3ng ti\u1ebfn gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n so v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 m\u1edbi ph\u1ea3i. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i g\u1eafng s\u1ee9c l\u1ea1i g\u1eafng s\u1ee9c th\u00eam !\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n L\u00e0ng Gi\u00e1p thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh th\u00ec v\u1eeba g\u1eb7p th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em t\u1edd m\u1eadt d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i chuy\u1ec3n v\u1ec1 ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean, \u0111em c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTh\u01b0\u1eddng t\u00ecnh nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh th\u00ec kh\u00f3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Xin chu\u1ea9n cho th\u1ea7n l\u1ea1i l\u00e0m ch\u1ee9c c\u0169 \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ti\u1ec7n \u0111em \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0 tri\u1ec7u t\u1eadp l\u00ednh th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ed5 th\u1ee5 l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng. C\u00f2n ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 V\u0169 Tu\u1ea5n thay r\u1ed3i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chia ch\u1ee9c \u0111\u1eb7t quan, khi sai, khi b\u1ed5, \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu chi\u1ec1u theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u ri\u00eang, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec gi\u1eef cho quan ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac ? Nh\u01b0ng v\u00ec c\u1ea7n k\u00edp v\u1ec1 vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft gi\u1eb7c n\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y. Nay \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 cho ng\u01b0\u01a1i tr\u1edf v\u1ec1 Ti\u00ean Y\u00ean, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n tr\u01b0ng m\u1ed9, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c binh d\u00f5ng Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ti\u1ebfn gi\u1ea3i v\u00e2y cho L\u1ea1ng S\u01a1n r\u1ed3i b\u1ea5y gi\u1edd ng\u01b0\u01a1i li\u1ec1n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, tr\u1eeb di\u1ec7t d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd t\u1edbi L\u1ea1ng S\u01a1n cung ch\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ecdn V\u0169 Tu\u1ea5n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, ph\u1ea3i gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecfng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i v\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho m\u1eadt t\u00e2u : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf t\u1ec9nh h\u1ea1t r\u1ed9ng l\u1edbn, l\u1ea1i nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u00fa, thung l\u0169ng. Nay Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ec9nh ki\u00eam l\u1ef5 v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i l\u00ean, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u00e1n, k\u1ebb l\u1ea1i \u0111\u00e0o v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f4n \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ecdp nhau \u0111i c\u01b0\u1edbp : to\u00e1n l\u1edbn \u0111\u1ebfn 800, 900 t\u00ean, to\u00e1n nh\u1ecf c\u0169ng ch\u1eb3ng k\u00e9m 300, 400 t\u00ean, m\u00e0 l\u00ednh t\u1ec9nh \u00edt \u1ecfi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n thi\u1ebft ngh\u0129 : Ban \u0111\u1ea7u ch\u00fang tuy m\u01b0u t\u00ednh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c nh\u01b0ng l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd g\u00e2y nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n. Th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1eadt ph\u00e1i \u0111i d\u00f2, tu\u1ef3 c\u01a1 ch\u1eb9n b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn \u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t, hai \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i, \u00f4 h\u1ee3p l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f2 g\u00ec ! Nay b\u1ecdn gi\u1eb7c Th\u00e1i Nguy\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u00fang \u0111\u00e3 s\u1eddn l\u00f2ng. \u1edf Kinh, l\u1ea1i ph\u00e1i b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh v\u00e0 voi thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1eeb S\u01a1n T\u00e2y, ti\u1ec5u tr\u1eeb nh\u1eefng gi\u1eb7c l\u1ebb t\u1ebb. Ti\u1ebfng t\u0103m l\u1eebng l\u1eaby kh\u1eafp c\u1ea3. Ta tin r\u1eb1ng b\u1ecdn \u1ea5y nghe h\u00f3ng, \u0111\u00e3 gi\u1ea3i t\u00e1n tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gia t\u00e2m gi\u1eef l\u1ea5y t\u1ec9nh th\u00e0nh, l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi x\u1ea3y ra nh\u1eefng s\u1ef1 \u0111\u00e1ng lo. L\u1ea1i truy\u1ec1n s\u1ee9c t\u1ed5ng, l\u00fd \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t, n\u1ebfu \u1edf gi\u1edbi ph\u1eadn n\u00e0o c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, m\u00e0 T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ee5 h\u1ecdp d\u00e2n phu ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho ra \u00e1n, th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 theo th\u1ef1c tr\u1ea1ng t\u00e2u b\u00e0y, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ebd kh\u00f4ng n\u01a1i dung th\u00e2n, m\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ecba h\u1ea1t S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng. T\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cT\u1ee5i \u1ea5y ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn ti\u1ec3u y\u00eau, th\u1eeba c\u01a1 n\u1ed5i l\u00ean. V\u1eady n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c t\u1ed5ng l\u00fd \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c s\u0103n b\u1eaft, ph\u00f2ng gi\u1eef, cho y\u00ean trong h\u1ea1t. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh v\u00e0 voi c\u1ee7a b\u1ecdn \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, t\u00ednh ng\u00e0y c\u0169ng s\u1eafp \u0111\u1ebfn, b\u1ea5t t\u1ea5t r\u1ed1i r\u00edt, t\u01b0 \u0111i\u1ec1u quan qu\u00e2n h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u1ebfn n\u1eefa cho th\u00eam b\u1ed9n vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Cho Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea H\u01b0u l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Ph\u00f9ng Huy Gi\u1ea3ng ch\u1ebft. Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng s\u1edf V\u0169 kh\u1ed1 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c nha ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 t\u01b0 s\u1ee9c l\u0129nh c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng, v\u00e1t \u0111em th\u1ee3 \u0111\u1ebfn t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u00e1c, s\u1eefa ch\u1eefa ; khi vi\u1ec7c xong, m\u1edbi x\u00e9t s\u1ed1, l\u00e0m \u0111\u01a1n khai v\u1eadt th\u1ef1c l\u0129nh. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1edbn, nh\u1ecf, n\u1eb7ng, nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau, kh\u00f3 d\u00f9ng l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a th\u1ee3, ho\u1eb7c trong \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ebbo x\u00e9n, ng\u01b0\u1eddi coi vi\u1ec7c kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00fat g\u00ec. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 coi tr\u1ecdng c\u1ee7a kho. Xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c s\u1edf kh\u00e1c l\u0129nh v\u1eadt h\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi \u1ea5y c\u00e2n l\u1ea1i th\u1ef1c s\u1ed1 ; khi c\u00f4ng vi\u1ec7c xong xu\u00f4i, ph\u1ea3i k\u00fd t\u00ean, \u00e1p tri\u1ec7n \u1edf \u0111\u01a1n l\u0129nh \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u00e0m b\u1ea3n h\u1ed3 s\u01a1. N\u1ebfu sau c\u00f3 x\u1ea3y ra c\u00e1c t\u1ec7 ph\u00f9 ph\u00ed, gi\u1ea3 m\u1ea1o g\u00ec, c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi coi l\u00e0m v\u00e0 b\u1ecdn th\u1ee3 l\u00e0m ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, sai \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u00e1c man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ea1i l\u1ebbn xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3n \u1edf n\u00fai qu\u1ea5y nhi\u1ec5u nh\u00e2n d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi. Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf T\u0129nh man l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n \u0110\u00e3ng \u0111em binh \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft, gi\u1eb7c Man c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ebft, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, b\u00e8n r\u00fat \u0111i.<\/p>\n<p>Vua nghe bi\u1ebft, d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, b\u1ecdn Man \u1ea5y l\u1ebbn l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Th\u1ebf m\u00e0 nay, b\u1ecdn \u1ea5y c\u00f2n d\u00e1m b\u1eeba b\u00e3i qu\u1ea5y r\u1ed1i, l\u00e0 v\u00ec t\u1ec9nh th\u1ea7n ph\u1ee7 d\u1ee5, ng\u0103n ng\u1eeba kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng kh\u00f4ng ra g\u00ec. L\u1ed7i \u1ea5y th\u1eadt kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1eady, L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p ; B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Nguy\u00ean Trung v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. \u0110o\u00e0n V\u0103n \u0110\u00e3ng ch\u1ebft tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i d\u1ee5 sai L\u00ea Nguy\u00ean Trung, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i : M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u1ed1c s\u1ee9c Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u v\u00e0 bi\u1ec1n binh gi\u1eef \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1ea5y, tu\u1ef3 c\u01a1 ng\u0103n ch\u1eb9n \u0111\u00e1nh b\u1eaft. L\u1ea1i gi\u1ee5c t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea5y 500 d\u00e2n tr\u00e1ng \u1edf mi\u1ec1n s\u01a1n c\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p kh\u00ed gi\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, cho theo \u0111i sai ph\u00e1i. V\u00e0 hi\u1ec7n nay gi\u00e1 g\u1ea1o k\u00e9m qu\u00e1, n\u00ean t\u1edbi n\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, th\u00fac d\u00e2n ph\u1ee5 v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o : m\u1ed9t l\u00e0 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a kho m\u00e0 c\u00f3 \u0103n, hai l\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 th\u00e2n v\u00e0 nh\u00e0, c\u0169ng l\u00e0 l\u01b0\u1ee1ng ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, th\u1ee9 s\u00fang th\u1ea1ch c\u01a1 \u0111i\u1ec3u sang mang \u0111i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c, n\u00ean chuy\u1ec3n h\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n n\u00fai \u1ea5y. R\u1ed3i ch\u1ecdn trong c\u00e1c l\u00ednh c\u01a1 ai h\u01a1i bi\u1ebft c\u00e1ch b\u1eafn th\u00ec cho b\u1eafn, c\u1ed1t mong b\u1eafn t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u00fang, khi\u1ebfn cho b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y H\u1ecfang s\u1ee3 m\u00e3i m\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : d\u00e2n c\u01b0 \u1edf mi\u1ec1n s\u01a1n c\u01b0\u1edbc g\u1eb7p n\u1ea1n \u00e1c man \u1ea5y, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111au kh\u1ed5 phi\u1ec1n lu\u1ef5 n\u00ean d\u1ee5 b\u1ecdn L\u00ea Nguy\u00ean Trung cho vay th\u00f3c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u b\u00e1o t\u1ec9nh h\u1ea1t m\u00ecnh th\u00e1ng cu\u1ed1i thu, \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam gia 1 c\u1ea5p ; b\u1ed1, \u00e1n Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i vi\u00ean k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1ed7i vi\u00ean 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p N\u1eb7c Ch\u00e2n sai b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 \u1ed1c nha Tri\u1ebft T\u1ee9c, \u1ed1c nha Ph\u1eadt Kha Ni, Na \u0110\u1ed1c B\u00e0o mang t\u1edd t\u01b0 v\u0103n do t\u1ec9nh An Giang \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, xin ph\u00e1i qu\u00e2n phi\u00ean \u0111i t\u00f2ng chinh. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00e1c tham t\u00e1n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n b\u1ea1c, r\u1ed3i Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1p cho mi\u1ec5n ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn v\u00e0 y\u00ean \u1ee7i s\u1ee9 gi\u1ea3 Ch\u00e2n L\u1ea1p, cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c nay c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, quan qu\u00e2n ta b\u1ed1n m\u1eb7t v\u00e2y \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e3 th\u1eeba s\u1ee9c r\u1ed3i. Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 n\u01b0\u1edbc phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a ta, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c ho\u00e3n hay k\u00edp, \u0111\u1ec1u tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o ta. Ta sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 phi\u1ec1n cho m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc t\u1eeb xa ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn gi\u00fap \u0111\u1ee1. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00e1c Tham t\u00e1n ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt l\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 di\u1ec7n cho n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 : \u201cHi\u1ec7n nay \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c l\u00e0 k\u1ebf hay nh\u1ea5t. Th\u1ee9 \u0111\u1ea1i b\u00e1c xung ti\u00eau v\u00e0 \u0111\u1ea1n \u0111\u1ea1i ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u1edf Kinh v\u1eadn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 th\u1ea5y nhi\u1ec1u l\u1eafm r\u1ed3i. Song ph\u1ea3i b\u1eafn cho tr\u00fang \u0111\u00edch, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i truy\u1ec1n b\u1ea3o t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n v\u00e0 ph\u00e1o th\u1ee7 ban ng\u00e0y, d\u00f9ng th\u1ee9 th\u01b0\u1edbc m\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111o t\u1ea7m s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, theo \u0111\u00fang ph\u00e9p ; b\u1eafn th\u1eed 1, 2 ph\u00e1t ; r\u1ed3i ghi l\u1ea5y c\u00e1i t\u1ea7m xa g\u1ea7n c\u1ee7a s\u00fang \u1ea5y, \u0111\u1ec3 l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch. \u0110\u00eam \u0111\u1ebfn chi\u1ebfu theo b\u1ed1n m\u1eb7t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng b\u1eafn, kh\u00ed th\u1ebf nh\u01b0 s\u1ea5m s\u00e9t t\u1eeb tr\u1eddi gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ebd tan th\u00e0nh c\u00e1m h\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nghe trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u1ee9a gi\u00f2ng d\u00e2y ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, n\u00f3i phao l\u00e0 \u0111i ki\u1ebfm c\u1ecf, \u0111\u1ec3 nu\u00f4i voi Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. \u1ea5y ch\u1eb3ng qua gi\u1eb7c c\u00f9ng qu\u1eabn n\u00f3i d\u1ed1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c quan qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u1ed3n t\u1ea5n, h\u1ec5 th\u1ea5y gi\u1eb7c gi\u00f2ng d\u00e2y ra ngo\u00e0i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, ch\u00e1u th\u00fac b\u00e1 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e1n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Nguy\u00ean, nguy\u00ean \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An, c\u00f9ng gi\u1eb7c d\u1ef1a nhau l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc mu\u1ed1n l\u01b0u l\u1ea1i, cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i, song ch\u00fang \u1edf \u0111\u00e3 kh\u00e1 l\u00e2u, m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat c\u00f4ng c\u00e1n, th\u00ec l\u01b0u \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ! V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn H\u00e1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam ng\u1eb7t giam c\u1ea7m.<\/p>\n<p>V\u1eadn t\u1ea3i ti\u1ec1n kho \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i t\u1ec9nh 10.000 quan \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, sung c\u1ea5p vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111i Nam K\u1ef3 khao th\u01b0\u1edfng y\u00ean \u1ee7i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cQuan qu\u00e2n t\u1eeb khi \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Nam K\u1ef3 \u0111\u1ebfn nay, qua h\u1ea1, sang \u0111\u00f4ng, t\u1eebng tr\u00e1i n\u1eafng, r\u00e9t. Nay t\u00ednh \u0111\u1ed1t tay l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng ch\u00ed. Trong Kinh \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng \u00e1o m\u1eb7c m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Ta tin r\u1eb1ng \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9i \u01a1n qu\u00ean r\u00e9t. L\u1ea1i ngh\u0129 : \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi v\u00ec n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 nh\u1ecdc, l\u00f2ng ta ch\u01b0a t\u1eebng gi\u1edd ph\u00fat n\u00e0o qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. V\u1eady, chu\u1ea9n cho t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn L\u00e3nh binh, Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1, Hi\u1ec7u u\u00fd, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 h\u00e0o bao g\u1ea5m c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ecdn binh d\u00f5ng \u0111\u1ec1u s\u1ed1t s\u1eafng, \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u1edbi gi\u1eb7c, c\u00f9ng nhau m\u1eb7c \u00e1o qu\u00e2n, m\u1ed9t l\u00f2ng c\u0103m ph\u1eabn, b\u1ea5y l\u00e2u kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ea5t v\u1ea3, ta c\u0169ng ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm. V\u1eady, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean s\u1eeda bi\u1ec7n tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u, do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n chia c\u1ea5p cho c\u00e1c qu\u00e2n s\u0129 khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ec3 t\u1ea5t \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129 \u0111i tr\u1eadn chia s\u1ebb h\u1edbp r\u01b0\u1ee3u, h\u01b0\u1edfng chung \u01a1n hu\u1ec7. Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u ngh\u0129 c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ebft gi\u1eb7c, s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng to\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i vua sai D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u00f9ng th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u00e1c ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn tuy\u00ean ch\u1ec9 ban c\u1ea5p v\u00e0 y\u00ean \u1ee7i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129. V\u00e0 chu\u1ea9n cho l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y, h\u1ecfi h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 Kinh t\u00e2u l\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u00e1o \u0111i c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee9 Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, th\u01b0\u1edfng cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n v\u00e0 b\u1ecdn L\u00e3nh binh, Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, v.v\u2026 C\u00f2n ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u00e1o tr\u1eadn r\u1ed3i, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 n\u1eefa.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p ph\u00e1i binh ph\u00f2ng ng\u1ef1 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh 280 t\u00ean, chuy\u1ec3n gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean vua, d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n : \u0110em tra x\u00e9t c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1t v\u1edbi c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi Thanh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y c\u00f9ng qu\u1eabn, c\u00f3 l\u1ebd do con \u0111\u01b0\u1eddng Quang Ho\u00e1 tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, n\u00ean m\u1edbi d\u1ee5 b\u1ea3o chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u00f3n ch\u1eb7n tr\u01b0\u1edbc ; kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1eddi \u0111\u00e1nh, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y d\u1eaby \u1ea5y hi\u1ec7n nay c\u00f2n c\u1ee9 l\u1ea5p k\u00edn c\u1eeda, li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh ! \u00fd ch\u00fang \u0111\u00e3 kh\u00f4ng mu\u1ed1n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng kh\u00e1c th\u00ec ng\u00e0y n\u00e0o h\u1ea1 th\u00e0nh, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ebb l\u01b0\u1edbi l\u00e0 v\u00e9t s\u1ea1ch, lo g\u00ec ch\u00fang ch\u1eafp c\u00e1nh bay ra \u0111\u01b0\u1ee3c ?<\/p>\n<p>\u201cG\u1ea7n nay, c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec \u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t s\u1eb5n 3 n\u01a1i ph\u1ee5c k\u00edch, nay b\u1ea5t t\u1ea5t l\u01b0u nhi\u1ec1u tr\u1ecdng binh l\u1ea1i n\u1eefa, nh\u01b0ng ph\u1ea3i theo D\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t, d\u00e3y tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9, v\u00e2y gi\u1eef nghi\u00eam c\u1ea9n, ch\u1eb7t ch\u1ebd, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o ch\u1ea1y l\u1ecdt \u0111\u01b0\u1ee3c. Song con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y c\u0169ng n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb : ho\u1eb7c li\u1ec7u \u0111\u1ec3 1, 2 tr\u0103m binh d\u00f5ng \u0111\u1ee7 d\u1ef1 b\u1ecb ph\u00f2ng ng\u1eeba, ch\u1eb9n \u0111\u00e1nh ; c\u00f2n c\u1ea7u T\u00e2y Hoa l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111i l\u1ea1i ph\u1ea3i qua th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u1eb7t 1 t\u1ea5m v\u00e1n, v\u1eeba 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu khi c\u00f3 vi\u1ec7c, k\u00edp \u0111em v\u1ee9t b\u1ecf c\u00e1i v\u00e1n \u1ea5y \u0111i, c\u0169ng r\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e0ng, quy\u1ebft gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n qua \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c trong tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 : M\u1ed7i g\u00f3c ph\u00e1i 2 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111em 1 ngh\u00ecn ho\u1eb7c 6, 7 tr\u0103m quan qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u1ea5y. V\u00f4 lu\u1eadn ng\u00e0y hay \u0111\u00eam, h\u1ec5 c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh l\u1ea9n ra ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ph\u00eda m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc lu\u1ef9 \u1ea5y, th\u00ec qu\u00e2n \u1edf g\u00f3c ti\u1ec1n t\u1ea3 v\u00e0 ti\u1ec1n h\u1eefu, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea1i m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfp \u1ee9ng, ch\u1ec9 t\u1ee9c t\u1ed1c ra ngay ph\u00eda t\u1ea3, h\u1eefu lu\u1ef9 \u1ea5y bao v\u00e2y, d\u01b0\u1ee3t theo ph\u00eda sau b\u1ecdn gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c kh\u00f4ng ng\u1edd quan qu\u00e2n theo sau \u0111\u00e1nh \u00fap th\u1ebf t\u1ea5t thua v\u1ee1, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft gi\u1ebft, quy\u1ebft kh\u00f4ng m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o tr\u1ed1n l\u1ee7i v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y ph\u00eda m\u1eb7t sau lu\u1ef9 \u1ea5y th\u00ec qu\u00e2n \u1edf g\u00f3c h\u1eadu t\u1ea3 v\u00e0 g\u00f3c\u00a0 h\u1eadu h\u1eefu c\u0169ng s\u1ebd bao v\u00e2y v\u00e0 \u0111\u00e1nh ch\u1eb7n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 gi\u1eb7c \u0111i ra ph\u00eda m\u1eb7t t\u1ea3, th\u00ec qu\u00e2n \u1edf g\u00f3c ti\u1ec1n t\u1ea3 v\u00e0 g\u00f3c h\u1eadu t\u1ea3 gi\u1eb7c \u0111i ra ph\u00eda m\u1eb7t h\u1eefu, th\u00ec qu\u00e2n \u1edf g\u00f3c ti\u1ec1n h\u1eefu v\u00e0 g\u00f3c h\u1eadu h\u1eefu c\u0169ng c\u1ee9 chia v\u00e2y \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh nh\u01b0 th\u1ebf. Quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t tr\u1eadn th\u00ec tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, c\u00f2n binh ti\u1ebfp \u1ee9ng th\u00ec ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1, t\u1ea5t gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1ee9 l\u00e0m m\u1ed9t hai l\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf, gi\u1eb7c m\u1ea5t c\u1ea3 nanh vu\u1ed1t, v\u00e2y c\u00e1nh ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 ph\u1ea3i tan.<\/p>\n<p>\u201cVi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ed1t ph\u1ea3i s\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 coi qu\u1ea3n nh\u1eefng qu\u00e2n l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 ti\u1ebfp \u1ee9ng, h\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i v\u00f2ng ra \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb9n \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh truy\u1ec1n c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, r\u1ed3i sau m\u1edbi ra kh\u1ecfi lu\u1ef9 cho kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c. L\u1ea1i, khi \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, n\u1ebfu gi\u1eb7c l\u00f9i v\u00e0o h\u00e0o ho\u1eb7c ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh th\u00ec qu\u00e2n ta n\u00ean theo ri\u1ebft t\u1eebng b\u01b0\u1edbc s\u00e1t v\u00e0o m\u1ed9t ch\u1ed7, ch\u1edb n\u00ean c\u00e1ch qu\u00e3ng m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc n\u00e0o. N\u1ebfu \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh c\u00f3 b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c hay n\u00e9m \u0111\u00e1 xu\u1ed1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u00f9i ch\u00fat n\u00e0o. Qu\u00e2n ta n\u00ean xung phong, m\u1ea1o hi\u1ec3m th\u1eb3ng ti\u1ebfn, b\u00e1m ri\u1ebft l\u1ea5y gi\u1eb7c tr\u1ed9n th\u00e0nh m\u1ed9t to\u00e1n m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft t\u00fai b\u1ee5i th\u00ec gi\u1eb7c s\u1ee3 b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c h\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3ng m\u00ecnh, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1eafn ; qu\u00e2n ta l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. C\u1ea7n nh\u1ea5t l\u00e0 ta kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1eadm l\u1ea1i m\u1ed9t ph\u00fat, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ta \u0111u\u1ed5i theo sau khi\u1ebfn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1edf s\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ea1i b\u00e1c nh\u1eb1m b\u1eafn th\u1eb3ng tay, tr\u1edf m\u1eafc v\u00e0o k\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u1ee7y \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u0103m ba chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea cho \u0111\u1eadu \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng. C\u00f2n th\u00ec d\u1eddi h\u1ebft \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 h\u01a1i xa th\u00e0nh, t\u1ea7m s\u00fang kh\u00f4ng b\u1eafn t\u1edbi, r\u1ed3i t\u00ecm ch\u1ed7 k\u00e9o thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1edd, t\u1ea1m che \u0111\u1eady l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m thu\u1eadn gi\u00f3, ch\u1edf v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf \u0111\u1ed3n Trinh, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man. Ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed3n l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh C\u00e1n v\u00ec qu\u00e2n \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ed9i b\u00e0n u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i ti\u1ec5u. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ea1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, ch\u1eafc nay c\u0169ng \u0111\u00e3 ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung r\u1ed3i. C\u00f2n k\u1ebb xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng \u1edf \u0111\u1ed3n Trinh \u1ea5y, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e3 b\u1ecb thua, t\u00e0n r\u1ea1c \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Nay \u1edf t\u1ec9nh, s\u1ed1 binh hi\u1ec7n t\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean chia ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, s\u1ee3 c\u00e0ng t\u1ecf ra \u00edt v\u00e0 y\u1ebfu. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tu\u1ef3 c\u01a1 li\u1ec7u t\u00ednh : n\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y d\u1ec5 \u0111\u00e1nh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh \u0111i d\u1eadp t\u1eaft ngay, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lan tr\u00e0n th\u00eam ra ; n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng xa kh\u01a1i, th\u1ebf c\u00e1ch tr\u1edf, c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t ti\u1ec7n, th\u00ec r\u00fat binh v\u1ec1 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh. N\u00ean \u0111\u00e1nh th\u00ec \u0111\u00e1nh, n\u00ean gi\u1eef th\u00ec gi\u1eef, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea1o qu\u00e2n L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn, sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111i, t\u00ednh \u0111\u1ed1t tay \u0111\u00e3 h\u01a1n n\u1eeda th\u00e1ng. T\u1eeb B\u1eafc Ninh \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, b\u1ea5t qu\u00e1 h\u01a1n 200 d\u1eb7m, sao ch\u01b0a th\u1ea5y b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn ? V\u1ea3 l\u1ea1i, hai t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n m\u00e0 ph\u1ea3i kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00edp ngh\u0129 c\u00e1ch c\u1ee9u vi\u1ec7n, l\u1ea1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m g\u00ec ? N\u1ebfu \u0111\u00f3ng l\u1ea1i l\u00e2u ng\u00e0y, th\u00ec qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u1ea3m m\u1ea1o lam ch\u01b0\u1edbng, m\u00e0 gi\u1eb7c ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u k\u1ebf ch\u1ed1ng gi\u1eef, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ee1 m\u1ea5t s\u1ef1 c\u01a1 ? T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u1ed1n th\u1ea1o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ? N\u1ebfu v\u00ec th\u1ed5 d\u00e2n L\u1ea1ng S\u01a1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ai d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00ec B\u1eafc Ninh l\u00e0 \u0111\u1ea5t gi\u00e1p gi\u1edbi, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng h\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb \u0111\u1ed3n Ti\u00ean L\u1ec7 tr\u1edf n\u00ean ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m b\u1eb1ng ph\u1eb3ng c\u1ea3. Tuy c\u00f3 Qu\u1ef7 M\u00f4n quan l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua t\u1eeb x\u01b0a truy\u1ec1n l\u1ea1i ch\u1ee9 nay c\u0169ng \u0111i l\u1ea1i nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng th\u00f4i b\u1eb1ng \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c Chi N\u00ea thu\u1ed9c L\u1ea1c Th\u1ed5, m\u00e0 ng\u00e0y n\u1ecd T\u1ea1 Quang C\u1ef1, c\u0169ng \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn thu c\u00f4ng ; nay sao l\u1ea1i tr\u00f9ng tr\u00ecnh nghe ng\u00f3ng nh\u01b0 th\u1ebf ! Ta tin r\u1eb1ng : \u0110\u1ea1i binh k\u00e9o\u00a0 \u0111\u1ebfn, kh\u00ed th\u1ebf nh\u01b0 ch\u1ebb c\u1ee7i m\u1ee5c, b\u1ebb c\u00e0nh kh\u00f4. Khi t\u1edd D\u1ee5 \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu d\u00e3 ti\u1ebfn qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn r\u1ed3i th\u00ec t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu. N\u1ebfu c\u00f2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, th\u00ec ph\u1ea3i tu\u00e2n l\u1eddi D\u1ee5, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111i. V\u00ed th\u1eed \u0111\u1ec3 ch\u1eadm, kh\u00f4ng k\u1ecbp l\u00e0m, s\u1ee3 hai t\u1ec9nh \u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 lo b\u1ea5t ng\u1edd, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i th\u1eed ngh\u0129, c\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y kh\u00f4ng ? Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t quan h\u1ec7, nh\u01b0 c\u1ee9u \u0111\u00e1m ch\u00e1y, v\u1edbt ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed5i, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fat n\u00e0o. H\u00e3y k\u00ednh tu\u00e2n l\u1eddi D\u1ee5 n\u00e0y !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n t\u00e2u : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, v\u0103n v\u00f5 qu\u00e2n d\u00e2n trong t\u1ec9nh b\u1eaft n\u1ed9p b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch c\u1ed9ng 70 t\u00ean, \u0111\u00e3 v\u00e2ng l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, nh\u01b0ng b\u1ecdn h\u1ecd k\u1ebb th\u00ec n\u00f3i l\u00e0 v\u00ec ph\u1eadn s\u1ef1, ng\u01b0\u1eddi th\u00ec n\u00f3i l\u00e0 v\u00ec ngh\u0129a c\u0103m th\u00f9, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m c\u00f4ng lao, th\u00e0nh kh\u1ea9n xin n\u1ed9p v\u00e0o kho\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201cVi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. N\u1ebfu nay theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u \u1ea5y, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra s\u1ef1 ban th\u01b0\u1edfng l\u00e0 c\u00f3 th\u1ef1c v\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u0169 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ?\u201d. Vua kh\u00f4ng cho tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 t\u00e2u b\u00e1o khi \u0111\u1ed9ng, khi t\u0129nh \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh :<\/p>\n<p>N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, 1 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n b\u00e1o ; Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, 2 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n b\u00e1o. Nay vua cho l\u00e0 b\u1ed1n h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, t\u1eeb l\u00e2u v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n ; n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u1ee9 theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u0169ng phi\u1ec1n ph\u1ee9c, b\u00e8n quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : c\u1ee9 4 th\u00e1ng qu\u00fd ((1) B\u1ed1n th\u00e1ng qu\u00fd : qu\u00fd xu\u00e2n (th\u00e1ng 3), qu\u00fd h\u1ea1 (th\u00e1ng 6), qu\u00fd thu (th\u00e1ng 9) v\u00e0 qu\u00fd \u0111\u00f4ng (th\u00e1ng 12).1) 1 l\u1ea7n b\u00e1o c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i tr\u1edf v\u00e0o Nam, H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ed3n Quang Lang thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n. Qu\u00e2n ta l\u00fac m\u1edbi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Quang Lang, b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean nh\u00e2n ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u1ee5c. B\u1ecdn C\u1ef1 ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ti\u1ebfn qu\u00e2n, s\u1ea5n v\u00e0o ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00f9i ch\u1ea1y c\u1ea3. L\u1ea1i nghe tin \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 t\u00e2y b\u1eafc, c\u00e1c 1 d\u1ea3i n\u00fai, c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 2.000 t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ed3n \u0110an Sa v\u00e0 x\u00e3 An B\u00e0i, b\u1ecdn C\u1ef1 b\u00e0n m\u01b0u \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u00e8n quy\u1ec1n t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Quang Lang, ph\u00e1i ri\u00eang bi\u1ec1n binh, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y, r\u1ed3i th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>S\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTa c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng thi\u1ebft tha ng\u00f3ng mong tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u00e2u b\u00e1o gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i ngh\u0129 ti\u1ebfn qu\u00e2n s\u1edbm gi\u1ea3i v\u00e2y cho t\u1ec9nh th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n, l\u00e0m ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i \u0111\u00f4i ch\u00fat\u201d. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng, t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng th\u01b0\u1eddng gi\u01b0\u01a1ng oai chim c\u1eaft ! Qu\u00e2n ta l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e3 b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn. \u0110\u00f3 tuy l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn th\u1eafng nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m oai danh \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 ta tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c\u201d. V\u1eady c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y th\u01b0\u1edfng chung cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cNay, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 t\u1eebng thua \u0111au. B\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u0169 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n n\u00ean nh\u00e2n th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn \u1ea5y, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh m\u1ed9t d\u1ea3i \u0110an Sa, An B\u00e0i, c\u1ed1 h\u1ebft s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ebft, mau ti\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1ea3i v\u00e2y cho t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, r\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, qu\u00e9t s\u1ea1ch d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra t\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c trong b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y l\u00e0 ai? H\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft s\u1ed1ng ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3 s\u1ebd th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 500 l\u1ea1ng ; c\u00f2n b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ch\u1ee9c ngu\u1ef5 kh\u00e1c th\u00ec tu\u1ef3 theo l\u1edbn, b\u00e9 m\u00e0 treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, ho\u1eb7c 20 l\u1ea1ng, ho\u1eb7c 100 l\u1ea1ng, ho\u1eb7c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu. L\u1ea1i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, s\u1ebd li\u1ec7u trao cho quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd \u01b0u \u0111\u00e3i. L\u1ea1i khi b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u00f9ng n\u1ed5i, t\u1ea5t nhi\u00ean th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p b\u1eaft theo, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 n\u00ean l\u00e0m t\u1edd h\u1ecbch truy\u1ec1n b\u1ea3o ngay : Ph\u00e0m ai tr\u01b0\u1edbc tr\u00f3t \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, m\u00e0 nay bi\u1ebft ra th\u00fa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi t\u1ed9i ch\u1ebft. N\u1ebfu ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111em n\u1ed9p, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng sau, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng khi\u1ebfn h\u1ecd b\u00e1o c\u00e1o l\u1eabn nhau, \u0111\u1ec1u ngh\u0129 gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, th\u00ec gi\u1eb7c c\u00e0ng c\u00f4 l\u1eadp, m\u00e0 ta d\u1ec5 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u1eeb B\u1eafc Ninh v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, v\u00e1t l\u1ea5y th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1, d\u00e2n tr\u00e1ng, ti\u1ebfn \u0111i ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1ea1i binh b\u1ecdn T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u00e3 gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, l\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u1ed3n Quang Lang \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n ch\u1eb3ng xa. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean s\u1eeda so\u1ea1n t\u1ec1 ch\u1ec9nh ti\u1ebfn qu\u00e2n cho s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 t\u00e2u : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb sau khi tan v\u1ee1, ho\u1eb7c \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf r\u1eebng n\u00fai, ho\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 Ch\u1ee3 Chu, Ch\u1ee3 M\u1edbi. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n binh, d\u00e2n ch\u1eb9n \u0111\u00e1nh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 10 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 60 t\u00ean. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00fd Quang Ch\u00e2u c\u0169ng b\u1ecb d\u00e2n x\u00e3 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 \u0111em d\u00e2ng. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng x\u00e9t, th\u00ec nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft \u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c c\u00e1c to\u00e1n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00e0nh, l\u00e0 b\u00e8 l\u0169 t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ngh\u0129a th\u1eafng l\u1eef Ch\u00e1nh qu\u1ea3n l\u1eef l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, h\u1ecdp c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Th\u1ec3, Cai \u0111\u1ed9i c\u0169 \u1edf c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, ngu\u1ef5 x\u01b0ng H\u00f9ng thu\u1eadn l\u1eef l\u00e0 \u0110inh Quang Ti\u1ebfn, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ph\u00f3 th\u1ed1ng l\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Li\u00eam ; ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ti\u1ec1n th\u1eafng l\u1eef Ch\u00e1nh qu\u1ea3n l\u1eef l\u00e0 T\u1ed1ng Nam Th\u00f4ng, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n l\u1eef l\u00e0 L\u00fd Quang Ch\u00e2u, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 L\u00fd T\u01b0 Nh\u1ea1c, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1ee3ng Cao. Hi\u1ec7n tr\u1eadn \u0111\u00e1nh nhau l\u1ea7n n\u00e0y, T\u1ed1ng Nam Th\u00f4ng b\u1ecb s\u00fang c\u1ee7a quan qu\u00e2n ta b\u1eafn, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a nh\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ebft v\u00e0 nay b\u1ecdn gi\u1eb7c tan v\u1ee1, m\u1ea5t 3, 4 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, s\u1edbm mu\u1ed9n c\u0169ng \u0111\u1ebfn b\u1ea1i vong. Nh\u01b0ng v\u00ec bi\u1ec1n binh ta kh\u00f3 nh\u1ecdc h\u00e0ng th\u00e1ng r\u1ed3i, n\u00ean ch\u01b0a ti\u1ec7n khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n nghi v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n cho v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n binh m\u00e3, chi\u1ec3u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y g\u1ecdi nhau k\u1ebft h\u1ecdp th\u00e0nh b\u1ecdn, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf h\u00e3o. Th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb \u0111e d\u1ecda c\u00e1m d\u1ed7. Nay quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1. Th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 quan ch\u1ee9c trong b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc sau theo gi\u1eb7c, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u00e9p ph\u1ea3i theo, m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u1ed5i l\u1ed7i, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 xin th\u00fa ho\u1eb7c b\u1ecf v\u1ec1 d\u00e2n gian \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. Trong c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n h\u1ec5 c\u00f3 ai ra s\u1ee9c ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, tuy r\u1eb1ng nh\u00e2n sau khi ch\u00fang \u0111\u00e3 t\u00e0n thua, kh\u00f4ng b\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 khi ra tr\u1eadn \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, nh\u01b0ng c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 quan. Trong \u0111\u00f3, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00fd Quang Ch\u00e2u th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 50 l\u1ea1ng. L\u1ea1i, t\u00ean T\u1ed1ng Nam Th\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n ta b\u1eafn, nh\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. V\u1eady h\u00e3y s\u1ee9c sai m\u00f2 t\u00ecm cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2y x\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c c\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 vi\u1ec7c r\u0103n d\u1ea1y. Ai m\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y, ai b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p ph\u1ea3i theo, c\u00f3 d\u00e2n x\u00e3 cam k\u1ebft ch\u1ee9ng nh\u1eadn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tha. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111i theo gi\u1eb7c th\u00ec r\u00f5 l\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i tr\u1ecb theo lu\u1eadt ph\u00e1p, ch\u1edb n\u00ean giam l\u00e2u \u1edf nh\u00e0 t\u00f9.<\/p>\n<p>\u201cHi\u1ec7n nay b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb xi\u00eau b\u1ea1t, tan \u0111i b\u1ed1n ph\u00eda. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean th\u1eeba th\u1eafng, l\u1ea1i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n d\u1ee5ng, tu\u1ef3 c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3, tr\u01b0\u1edbc khi Kinh binh ch\u01b0a t\u1edbi, \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1ebft s\u1ea1ch l\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y, th\u00ec l\u00e0 c\u00f4ng ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea5y. Ta s\u1ebd kh\u00f4ng ti\u1ebfc \u00e2n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d.<\/p>\n<p>Tha thu\u1ebf th\u00e2n cho d\u00e2n huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i T\u1eeb, t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c th\u1ed5 xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, t\u1ed5ng l\u00fd, h\u00e0o m\u1ee5c v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n B\u1ea1ch Th\u00f4ng, C\u1ea3m Ho\u00e1, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u cho \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng H\u1ef7, Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, V\u0103n Lang, V\u00f5 Nhai trong t\u1ec9nh h\u1ea1t b\u1ecb gi\u1eb7c khua \u0111\u1ed9ng c\u00e1m d\u1ed7 \u0111\u1ebfn qu\u00e1 n\u1eeda. Duy m\u1ed9t huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i T\u1eeb, ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi gi\u1eb7c. Th\u1ebf l\u1ef1c gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng d\u1eef t\u1ee3n, c\u0169ng v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u1ea5y t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201c\u1ea5y l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh ngh\u0129a, ta r\u1ea5t khen. C\u00e1c h\u1ea1ng ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111inh, \u0111i\u1ec1n n\u0103m nay c\u1ee7a h\u1ea1t huy\u1ec7n \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gia \u00e2n gi\u1ea3m cho 5 ph\u1ea7n ; nay chu\u1ea9n cho kho\u1ea3n ti\u1ec1n thu\u1ebf dung ((1) Thu\u1ebf dung : th\u1ee9 thu\u1ebf l\u1ef1c d\u1ecbch theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng : m\u1ed7i n\u0103m, d\u00e2n \u0111inh ph\u1ea3i l\u00e0m l\u1ef1c d\u1ecbch 20 ng\u00e0y, g\u1eb7p n\u0103m nhu\u1eadn ph\u1ea3i th\u00eam 2 ng\u00e0y n\u1eefa. N\u1ebfu ai kh\u00f4ng \u0111i th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u1ed7i ng\u00e0y l\u00e0 3 th\u01b0\u1edbc l\u1ee5a (theo T\u1eeb nguy\u00ean, tr.530). \u0110\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 thu\u1ebf \u0111inh, \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ecbnh \u1edf th\u1eddi Minh M\u1ec7nh.1) ph\u1ea3i n\u1ed9p 5 th\u00e0nh \u1ea5y c\u0169ng r\u1ed9ng mi\u1ec5n c\u1ea3. N\u1ebfu tr\u00f3t \u0111\u00e3 th\u00e2u n\u1ed9p r\u1ed3i, th\u00ec l\u01b0u \u0111\u1ec3 n\u0103m sau t\u00ednh tr\u1eeb \u0111i. L\u1ea1i, nh\u1eefng d\u00e2n phu bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng thu\u1eadn ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn \u0111\u00e0n anh s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 l\u00f2ng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ee9ng l\u00ean x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t. C\u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qua \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 tra x\u00e9t r\u00f5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c xem ai \u0111\u1ed1c su\u1ea5t d\u00e2n phu ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, r\u1ed3i l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u b\u00e0y, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch sau n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Khi danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean th\u00ec Qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u01b0\u1edbc \u1edf c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, 1 \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng sa, th\u00eau m\u00e3ng x\u00e0 : h\u00e0o m\u1ee5c Qu\u00e1ch Xu\u00e2n K\u1ebf, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng t\u1ec9nh \u1ea5y, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 1 c\u00e1i h\u00e0o bao g\u1ea5m. C\u00f2n 27 th\u1ed5 ty v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean \u0111\u00e1nh ph\u00e1 nha huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf th\u1ea3 t\u00f9 ph\u1ea1m, \u0111\u1ed1t c\u00e1c c\u00f4ng v\u0103n, \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y \u0111\u1ed3 k\u00fd, \u1ea5n ki\u1ec1m ph\u1ee7, huy\u1ec7n r\u1ed3i r\u00fat v\u00e0o mi\u1ec1n r\u1eebng Th\u00e1i Nguy\u00ean. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn vua bi\u1ebft. \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n v\u1ee5 l\u00e0 Ph\u1ea1m Minh D\u1ef1c, th\u00ed th\u1ef1 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 L\u00fd \u0110\u0103ng Khoa \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i c\u00e1ch, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111i b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i, \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho v\u00e0 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. C\u00f2n \u0111\u1ed3 k\u00fd v\u00e0 \u1ea5n ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 c\u1ee7a L\u1ea1ng Giang ph\u00e2n ph\u1ee7, \u1ea5n ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 c\u1ee7a huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf th\u00ec sai cho b\u1ed9 L\u1ec5 theo y c\u00e1ch th\u1ee9c ch\u1ebf c\u1ea5p.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u1ecb gi\u00f3 b\u00e3o, nh\u00e0 c\u1eeda nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ed5 n\u00e1t. \u0110\u1ed3ng l\u00faa c\u0169ng c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai kh\u00e1m \u0111\u00edch th\u1ef1c li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng cho ph\u00e1t ch\u1ea9n v\u00e0 tha thu\u1ebf.<\/p>\n<p>C\u1ea5p cho 11 t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 h\u00e0n th\u1eed bi\u1ec3u, cho 1 h\u1ed9c th\u00f3c, theo gi\u00e1 h\u1ea1.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb cao v\u1ecdt !<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 t\u1ec9nh th\u1ea7n ph\u00e1t th\u00f3c kho, chi\u1ec3u theo d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u1edf trong s\u1ed5 \u0111inh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n cho 1 h\u1ed9c th\u00f3c, theo gi\u00e1 h\u1ea1.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng kho\u1ea3n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i chi v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 h\u00e0ng \u0111\u1eb7t mua \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y, mu\u1ed1n l\u0129nh b\u1eb1ng th\u00f3c, c\u0169ng cho theo gi\u00e1 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m m\u00e0 chi\u1ebft c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>L\u00faa v\u1ee5 m\u00f9a t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh b\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a, n\u00ean ho\u00e3n t\u00f4 v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay v\u00e0 t\u00f4 v\u1ee5 h\u1ea1 c\u00f2n \u0111\u1ecdng thi\u1ebfu l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m \u0111em n\u1ed9p.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecbch :<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u : \u201cPh\u00e9p nh\u00e0 tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0 b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a, c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt do Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ph\u00e1t \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh. Nh\u01b0ng nay hai k\u1ef3 (Nam, B\u1eafc), bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u chia \u0111\u1ecbnh c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecbch, c\u00f3 n\u01a1i m\u1edbi \u0111\u1eb7t th\u00eam, c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u1ed5i t\u00ean m\u1edbi, ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ef1a b\u00e0n ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u00e1ng. Chi\u1ec3u theo c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1edbi \u0111\u1eb7t th\u00eam 38 tr\u1ea1m :<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i \u2013 2 tr\u1ea1m : H\u00e0 Trung, H\u00e0 Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y \u2013 10 tr\u1ea1m : S\u01a1n \u0110\u1ed3ng, S\u01a1n X\u00e1, S\u01a1n Quang, S\u01a1n L\u00e2u, S\u01a1n An, S\u01a1n Thanh, S\u01a1n B\u00ecnh, S\u01a1n V\u00e2n, S\u01a1n Xu\u00e2n, S\u01a1n Ho\u00e0.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh \u2013 5 tr\u1ea1m : B\u1eafc Li\u00eam, B\u1eafc M\u1ef9, B\u1eafc C\u1ea7n, B\u1eafc Ho\u00e0, B\u1eafc \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean \u2013 1 tr\u1ea1m : Th\u00e1i Long.<\/p>\n<p>L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 8 tr\u1ea1m : L\u1ea1ng Nh\u00e2n, L\u1ea1ng Mai, L\u1ea1ng Uy\u00ean, L\u1ea1ng Chung, L\u1ea1ng D\u00f9, L\u1ea1ng Hoa, L\u1ea1ng Ch\u1ec9, L\u1ea1ng Ho\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Cao B\u1eb1ng \u2013 2 tr\u1ea1m : Cao Nh\u00e3, Cao Ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh \u2013 2 tr\u1ea1m : Nam \u0110\u1ed9i, Nam Ho\u00e0ng.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean \u2013 1 tr\u1ea1m : Y\u00ean X\u00e1.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u2013 4 tr\u1ea1m : \u0110\u00f4ng B\u1ed5ng, \u0110\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u00f4ng Kh\u00ea, \u0110\u00f4ng Mai.<\/p>\n<p>An Giang \u2013 3 tr\u1ea1m : Giang L\u1ed9c, Giang Ho\u00e0, Giang Ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Duy c\u00f3 tr\u1ea1m H\u00e0 Trung \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 n\u01a1i c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec7 n\u1ed9p v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 giao \u0111i c\u00e1c tr\u1ea1m, xin nh\u1ea5t thi\u1ebft theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c tr\u1ea1m c\u0169 : chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho c\u00e2y th\u01b0\u01a1ng, c\u1edd, nh\u1ea1c \u0111\u1ed3ng, g\u01b0\u01a1m \u0111o\u1ea3n \u0111\u1ec1u 5 c\u00e1i ; chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u1ef1a, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho ng\u1ef1a trong ng\u1ea1ch 4 con, ng\u1ef1a ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch 1 con : 2 l\u00e1 c\u1edd hi\u1ec7u phi \u0111\u1ec7 ((1) Phi \u0111\u1ec7 : phi ng\u1ef1a nh\u01b0 bay m\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0.1) n\u1ec1n \u0111\u1ecf, ch\u1eef \u0111en ; 1 l\u00e1 c\u1edd hi\u1ec7u tr\u00ec \u0111\u1ec7 ((2) Tr\u00ec \u0111\u1ec7 : ru\u1ed5i ng\u1ef1a m\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0.2) n\u1ec1n lam, ch\u1eef \u0111\u1ecf. Ngo\u00e0i ra, tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho c\u00e2y th\u01b0\u01a1ng, c\u1edd, nh\u1ea1c \u0111\u1ed3ng, g\u01b0\u01a1m \u0111o\u1ea3n \u0111\u1ec1u 3 c\u00e1i ; tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng ng\u1ef1a : \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho ng\u1ef1a trong ng\u1ea1ch 2 con v\u00e0 c\u1edd hi\u1ec7u phi \u0111\u1ec7 2 l\u00e1 (S\u01a1n T\u00e2y, t\u1eeb S\u01a1n L\u00e2u \u0111\u1ebfn S\u01a1n Ho\u00e0 7 tr\u1ea1m, L\u1ea1ng S\u01a1n 8 tr\u1ea1m, Cao B\u1eb1ng 2 tr\u1ea1m, S\u01a1n Kh\u00ea, Tr\u1edf Th\u00e2m, An Giang 3 tr\u1ea1m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, ng\u1ef1a tr\u1ea1m kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean \u0111\u00ecnh c\u1ea5p).<\/p>\n<p>Tr\u1ea1m c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean m\u1edbi, 11 tr\u1ea1m (H\u00e0 N\u1ed9i 5 tr\u1ea1m, H\u00e0 T\u0129nh 6 tr\u1ea1m). Hi\u1ec7u c\u1edd tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ea1m \u1ea5y nay \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh th\u1ea7n theo t\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ed5i, cho th\u00eau l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u00e0 th\u1ec3 l\u1ec7 t\u1ed1i kh\u1ea9n ((1) C\u0169ng nh\u01b0 \u201cth\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n\u201d nh\u01b0ng m\u1ea1nh h\u01a1n.1)\u00a0 : Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1eafm l\u00f4ng v\u0169 tr\u00ean c\u00e1n c\u1edd, t\u1ee9c l\u00e0 theo \u00fd truy\u1ec1n v\u0169 h\u1ecbch \u0111\u1eddi x\u01b0a. Song \u0111\u00f3 ch\u1ec9 chuy\u00ean d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n, h\u00e1 n\u00ean d\u00f9ng phi\u1ebfm ? V\u1eady xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c nha m\u00f4n trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, c\u00f3 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n ph\u1ea3i theo l\u1ec7 t\u1ed1i kh\u1ea9n th\u00ec \u1edf trong t\u1edd tr\u00e1t bi\u00ean r\u00f5 2 ch\u1eef \u201cqu\u00e2n v\u1ee5\u201d, \u0111\u00f3ng tri\u1ec7n nh\u1ecf v\u00e0o, giao cho \u0111\u1ed9i tr\u1ea1m l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em l\u00f4ng c\u00e1nh g\u00e0 (c\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb th\u1ee9 l\u00f4ng c\u00e1nh g\u00e0 tr\u1ed1ng, d\u00e0i, \u0111\u1eb9p, d\u00f9ng s\u1ee3i d\u00e2y kh\u00e2u li\u1ec1n nhau, k\u1ebft th\u00e0nh m\u1ea3ng to, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i qu\u1ea5n kh\u1eafp ng\u1ecdn c\u1edd l\u00e0 \u0111\u1ee7) c\u1eafm l\u00ean tr\u00ean c\u00e1i ng\u00f9 \u0111\u1ecf \u1edf ch\u00f3p c\u1edd, tinh t\u1ed1c ch\u1ea1y \u0111i nh\u01b0 bay. C\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 lu\u00e2n chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u0111i, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c, b\u1ea5t t\u1ea5t c\u1eafm l\u00f4ng g\u00e0 \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u1ea1m : Ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng sai l\u00ednh tr\u1ea1m tr\u00f4ng xa xa, n\u1ebfu th\u1ea5y v\u0169 h\u1ecbch \u0111ang phi, bi\u1ebft l\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u1ea9n c\u1ea5p, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c chu\u1ea9n b\u1ecb ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u00e0 c\u1eafm s\u1eb5n ngay l\u00f4ng g\u00e0 v\u00e0o ch\u00f3p c\u1edd \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp l\u1ea5y m\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u0111i li\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edd \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn n\u01a1i, m\u1edbi s\u1eeda so\u1ea1n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5 !<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i v\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho t\u00e2u : \u201cNh\u1eefng k\u1ebb can \u00e1n \u0111i tr\u1ed1n, nay ra th\u00fa \u0111\u1ebfn 50 t\u00ean, xin ph\u00e1t \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch h\u1ea1 l\u1ec7nh giao d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac cho y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. N\u1ebfu th\u1ea5y n\u00f3 l\u1ea1i n\u1ea3y th\u00f3i c\u0169, th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. V\u00ed th\u1eed t\u00ean n\u00e0o c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c, th\u00ec cho tr\u01b0\u1edbc gi\u1ebft, sau b\u00e1o\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n t\u00e2u : \u201cS\u1ed1 c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang b\u1eb1ng gang ho\u1eb7c s\u1eaft m\u00e0 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho b\u1ea3n t\u1ec9nh kh\u00e1 nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef. V\u1eady xin m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ngh\u1ec1 b\u1eafn, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7, \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n vi\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 B\u1eafc Nh\u1ef1 x\u00e3 An \u0110\u1ecbnh (thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c) \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00f5ng. Vi\u1ec7c qu\u00e2n b\u00e1o c\u0169ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf. Vi\u00ean th\u1ee7 b\u1ea3o \u1edf Ninh Bi\u00ean b\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00ec th\u1ea5y s\u1ed1 binh \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c t\u01b0 \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y cho \u0111i\u1ec1u bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh v\u00e0 u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n b\u00e1o qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn vua bi\u1ebft. Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh d\u00f5ng c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, ch\u1eafc nay c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t b\u1ecdn gi\u1eb7c. C\u00f2n b\u1ecdn ng\u0103n tr\u1edf \u1edf \u0111\u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ec9 l\u1ebb t\u1ebb nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf, sinh s\u1ef1 \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Nh\u01b0ng ch\u1ed1n \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng qu\u00e2n b\u00e1o ph\u1ea3i \u0111i qua, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1i binh k\u00e9o \u0111\u1ebfn, c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ec1u ra th\u00fa v\u00e0 quy ph\u1ee5c c\u1ea3. M\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng y\u00ean \u1ed5n ph\u1eb3ng l\u1eb7ng sao nay c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n qu\u00e2n b\u00e1o ! Ng\u01b0\u01a1i, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u1edbi g\u1ea7n, truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c th\u1ed5 ty \u0111\u00e3 t\u1eebng quy ph\u1ee5c k\u00edp \u0111i ti\u1ec5u di\u1ec7t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1ea3y sinh lan ra. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng khi chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u1ed1ng v\u0103n th\u01b0 ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, n\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 h\u1ed9 t\u1ed1ng s\u1edbm \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. C\u00f2n m\u1ed9t d\u1ea3i ven \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, n\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee9 th\u1ed5 ty s\u1edf t\u1ea1i chia nhau \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng h\u1ed9 v\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m t\u00e2u : B\u1ecdn ph\u1ec9 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng nay \u0111\u00e3 ch\u1ea1y xa. Bi\u1ec1n binh do t\u1ec9nh ph\u00e1i v\u00e0 bi\u1ec1n binh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 nguy\u00ean ng\u0169.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u1edbi \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i c\u0169ng tu\u1ef3 ti\u1ec7n, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i \u0111i S\u01a1n T\u00e2y n\u1eefa cho th\u00eam l\u1eb7n l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3. L\u1ea1i, s\u1ed1 binh h\u00f9ng m\u1ea1nh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n mang \u0111i c\u0169ng nhi\u1ec1u chu\u1ea9n cho H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n ti\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1ea3i v\u00e2y t\u1ec9nh th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ed3n Quang Lang, b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1edf \u0111\u1ed3n \u0110an Sa v\u00e0 x\u00e3 An B\u00e0i li\u1ec1n \u0111\u00f3 c\u0169ng tan tr\u1ed1n. B\u1ecdn C\u1ef1 b\u00e8n th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111i \u00d4n Ch\u00e2u. D\u00f2 bi\u1ebft c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea9n ph\u1ee5c \u1edf \u0111\u1ea5y, qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tan c\u1ea3. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n c\u0169ng t\u1eeb L\u1ee5c Ng\u1ea1n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng ti\u1ebfn l\u00ean th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n. B\u1ecdn ph\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c tin li\u1ec1n gi\u1ea3i v\u00e2y tr\u1ed1n \u0111i tr\u01b0\u1edbc : c\u00f3 b\u1ecdn do \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc Cao B\u1eb1ng r\u00fat ch\u1ea1y, c\u00f3 b\u1ecdn do mi\u1ec1n n\u00fai L\u1ea1ng S\u01a1n l\u1ea9n tr\u1ed1n. B\u1ecdn C\u1ef1 l\u1eadp t\u1ee9c k\u00edp \u0111\u1ec7 c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Nh\u00e2n d\u00f2 bi\u1ebft t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecb gi\u1eb7c chi\u1ebfm r\u1ed3i, b\u1ecdn C\u1ef1 m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u00e1m l\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t m\u1eb7t chi\u00eau d\u1ee5 cho d\u00e2n y\u00ean nghi\u1ec7p, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Tin t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, vua r\u1ea5t m\u1eebng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u1eeb khi ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i tr\u1eadn t\u1edbi nay, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng ai \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, li\u00ean ti\u1ebfp th\u1eafng tr\u1eadn, nay l\u1ea1i ti\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y cho L\u1ea1ng S\u01a1n. C\u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng nh\u1ecf. T\u1ea1 Quang C\u1ef1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 phong t\u01b0\u1edbc t\u1eed, nay gia phong t\u01b0\u1edbc b\u00e1 ; V\u0169 V\u0103n T\u1eeb, Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n \u0111\u1ec1u phong t\u01b0\u1edbc nam, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc. T\u1ea1 Quang C\u1ef1, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 kh\u1ea9u s\u00fang t\u00e2y, song c\u01a1 \u0111i\u1ec3u sang ; V\u0169 V\u0103n T\u1eeb, Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang kh\u1ea3m b\u1ea1c. C\u00f2n C\u1ea9m y Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd l\u0129nh \u0111\u1ec7 c\u1edd \u0111\u1ecf, th\u01b0\u1edfng gia h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ee3p b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Quan qu\u00e2n d\u1ef1 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng chung t\u1ea5t c\u1ea3 3.000 quan.<\/p>\n<p>\u201cV\u00e0, nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng, ti\u1ebfng qu\u00e2n l\u1eebng l\u1eaby kh\u1eafp n\u01a1i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169 k\u00edp \u0111i Cao B\u1eb1ng ti\u1ec5u tr\u1eeb d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, r\u1ed3i ph\u1ea3i l\u1ea5y cho h\u1ebft \u0111\u1ea5t Cao B\u1eb1ng, khi\u1ebfn ch\u00fang s\u1ee3 oai nh\u00e0 vua v\u00e0 v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n bi\u00ean c\u1ea3nh, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eadm, l\u1ee1 vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c th\u1eafng tr\u1eadn L\u1ea1ng S\u01a1n \u1ea5y d\u1ee5 kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc cho \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i v\u00e2y t\u00e2u l\u00ean n\u00f3i : \u201cT\u1eeb sau khi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, b\u1ecdn ph\u1ec9 v\u00e2y b\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ebf r\u1ea5t hung h\u0103ng. Th\u1ea7n ph\u1ea3i quy\u1ec1n giao cho Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Trung c\u01b0\u1eddng \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n vi\u1ec7c qu\u00e2n trong th\u00e0nh, chia ph\u00e1i quan qu\u00e2n c\u1ed1 gi\u1eef ri\u1ebft l\u1ea5y th\u00e0nh. B\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u chi\u1ebfn xa, \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t 4 m\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n ta b\u1eafn s\u00fang gi\u1ebft ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. M\u1ed7i khi nh\u00e2n b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00f9i, qu\u00e2n ta l\u1ea1i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed9t xu\u1ea5t ngo\u00e0i th\u00e0nh, ph\u00e1 chi\u1ebfn xa, \u0111\u1eadp tan th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, l\u1ea1i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng 1 t\u00ean. K\u1ecbp \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi, ph\u1ec9 nghe tin tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 x\u00e9t h\u1ecfi nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft th\u00ec ch\u00fang n\u00f3i : t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, ngu\u1ef5 x\u01b0ng \u0110\u1ed1c l\u0129nh t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, l\u00e0 em v\u1ee3 t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n, B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n, c\u00f9ng v\u1edbi Cai \u0111\u1ed9i L\u1ea1ng h\u00f9ng, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ch\u00e1nh th\u1ed1ng l\u0129nh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc ; Th\u1ed5 tri ch\u00e2u Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ph\u00f3 th\u1ed1ng l\u0129nh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0 ; c\u1ef1u Tuy\u00ean u\u00fd, ngu\u1ef5 x\u01b0ng T\u1ed5ng l\u00fd tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tr\u01b0\u01a1ng ; Cai \u0111\u1ed9i L\u1ea1ng h\u00f9ng ng\u1ee5y x\u01b0ng Ch\u00e1nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t Nguy\u1ec5n C\u00f4ng C\u1eeb ; Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c ch\u00e2u Tho\u00e1t L\u00e3ng, ngu\u1ef5 x\u01b0ng \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tr\u1ef1c ; v\u00e0 b\u1ecdn anh ru\u1ed9t Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc D\u0169, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc L\u1ec5, em ru\u1ed9t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Anh, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Chi\u1ebfu, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc T\u00edn, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc M\u00e3n, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc V\u1ef1c ; c\u00e1c t\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c ngu\u1ef5 c\u1ee7a ngh\u1ecbch V\u00e2n. Ch\u00fang l\u1ea1i vi\u1ec7n th\u00eam c\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ba An v\u00e0 Ho\u00e0ng \u1ea4t An h\u1ecdp b\u1ecdn \u0111\u1ec3 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 lan tr\u00e0n, th\u1eeba th\u1ebf x\u00e2m b\u1ee9c trong th\u00e0nh c\u00f4 th\u1ebf nguy ng\u1eadp, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb ki\u00ean c\u1ed1, th\u1ebf m\u00e0 quan qu\u00e2n \u1edf trong th\u00e0nh v\u1eabn c\u1ee9 g\u1eafng s\u1ee9c c\u1ed1 th\u1ee7, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i qu\u00e2n nh\u00e0 vua ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i v\u00e2y. \u0110\u00f3 c\u0169ng gi\u1ed1ng vi\u1ec7c H\u01b0ng Ho\u00e1 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i v\u00e2y, kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, \u0111u\u1ed5i cho c\u00f9ng, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u00fang ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a l\u00e0m tho\u1ea3 m\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ng\u01b0\u1eddi ta !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i ngh\u0129 : t\u1ec9nh th\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3, th\u1ebf b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef c\u1ea3 th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n, \u0111\u1ee9ng v\u1eefng kh\u00f4ng chuy\u1ec3n, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i ! Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng gia h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n binh d\u00f5ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, \u0111\u1ec1u gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u00f4ng, ch\u1ed1ng gi\u1eef m\u1ed9t m\u1eb7t ; Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Y\u00ean ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf g\u00f3c ph\u00eda ch\u00ednh nam, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 8 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, th\u1ed5 tri ch\u00e2u, l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. Binh, d\u00e2n v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng, th\u01b0\u1edfng chung ti\u1ec1n 1.000 quan\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n : \u201cT\u1eeb x\u01b0a c\u00f3 n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Nh\u00e0 Thanh c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eb7c c\u1ecf, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 1, 2 t\u1ec9nh th\u00e0nh, ph\u1ea3i g\u1ecdi qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, m\u1ea5y th\u00e1ng r\u1ed3i sau m\u1edbi thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ri\u00eang m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc ta th\u1ebf \u0111\u00e2u, h\u00e1 ph\u1ea3i gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ? Ng\u00e0y n\u1ecd, nghe tin L\u1ea1ng S\u01a1n b\u1ecb bao v\u00e2y b\u1ee9c b\u00e1ch m\u00e0 t\u1ec9nh th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n h\u1ea3o c\u1ee7ng c\u1ed1, ta l\u1ea5y l\u00e0m lo, ch\u1eb3ng ng\u1edd l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec gi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn nh\u1ecf m\u1ecdn t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 d\u1eef t\u1ee3n nh\u01b0 t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u1edf Phi\u00ean An ?\u201d<\/p>\n<p>Sai H\u00e0 N\u1ed9i v\u1eadn t\u1ea3i b\u1ea1c kho (200 l\u1ea1ng) \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang ; B\u1eafc Ninh v\u1eadn t\u1ea3i mu\u1ed1i, g\u1ea1o (mu\u1ed1i 50 ph\u01b0\u01a1ng, g\u1ea1o 3000 ph\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng th\u1ed5 ph\u1ec9 L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, m\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, b\u00e8n d\u1ee5 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u1ee7y qu\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho h\u1ed3i ng\u0169 h\u1ebft.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em binh v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111i Ch\u1ee3 Chu v\u00e0 Ch\u1ee3 M\u1edbi, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, khi \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u00e1ch ri\u00eang l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 b\u1ea5t t\u1ea5t l\u1ea1i theo \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n n\u1eefa. T\u1ea3 h\u1eadu Nh\u1ecb v\u1ec7 qu\u00e2n H\u1ed5 oai th\u00ec cho theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5 v\u1ec7 th\u00ec theo b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, khi\u1ebfn cho c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ed1ng thu\u1ed9c r\u00f5 r\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh t\u00e2u : \u201cTh\u1ee7 s\u1edf An L\u1ee3i thu\u1ed9c h\u1ea1t Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi b\u1ebfn Tr\u1ecdc Giang \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi c\u00e1c v\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean. V\u1eady xin \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNay b\u00e8 l\u0169 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, kh\u1ed1n gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh. Quan, qu\u00e2n ta v\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1ed1n m\u1eb7t. H\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng v\u00e0 ngh\u0129a d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i th\u1ec1 \u0111\u1ed3ng t\u00e2m gi\u1ebft gi\u1eb7c. S\u1ef1 thua m\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00fang sao c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 bay \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y m\u00e0 tr\u1ed1n tho\u00e1t \u01b0 ? Ng\u01b0\u01a1i b\u1ea5t t\u1ea5t qu\u00e1 lo. N\u1ebfu cho n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi Tr\u1ecdc Giang, \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng \u0111i th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec li\u1ec7u ph\u00e1i h\u01a1n 100 bi\u1ec1n binh do m\u1ed9t Qu\u1ea3n c\u01a1 qu\u1ea3n l\u0129nh, theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf m\u00e0 ph\u00f2ng gi\u1eef, ng\u0103n ch\u1eb7n l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. T\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i v\u1eeba m\u1edbi thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u1ed7 y\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n, s\u1eeda sang m\u1ecdi vi\u1ec7c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu h\u01a1n h\u1ebft. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh, tr\u00f9 t\u00ednh lo li\u1ec7u, mong cho c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c vui v\u1ebb y\u00ean nghi\u1ec7p. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb n\u00ean r\u1eddi xa \u1edf ngo\u00e0i, s\u1ee3 th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng nom ki\u00eam c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u00fdnh m\u1edbi ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Bi\u00ean Ho\u00e0 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd Minh \u0111em 100 l\u00ednh c\u01a1 \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u1ee7 s\u1edf An L\u1ee3i.<\/p>\n<p>C\u1ea5t b\u1ed5 T\u00fa t\u00e0i Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 \u0110inh V\u0103n D\u0169ng l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>D\u0169ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qua k\u1ef3 s\u00e1t h\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7 ; c\u00f3 ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u1ee5ng l\u00e0m Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb b\u1ed5. Vua cho r\u1eb1ng v\u0103n phong t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1edbi nh\u00f3m l\u00ean, mu\u1ed1n n\u00e2ng \u0111\u1ee1, c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u00e2n t\u00e0i, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch trao cho ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Cho Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Tuy\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ec9nh V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Phan B\u00f4 h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Th\u1ea1ch H\u00e0. B\u1ed9 bi\u1ec1n Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 V\u0103n \u0110\u00ecnh D\u01b0\u1ee1ng \u0111em binh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. \u0110\u1ebfn n\u00fai x\u00e3 B\u1ea1ng Ch\u00e2u, t\u00ean B\u00f4 th\u00ecnh l\u00ecnh x\u00f4ng ra c\u1ef1 chi\u1ebfn, bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201cC\u1ee9 theo nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 5, 6 ch\u1ee5c t\u00ean, m\u00e0 binh \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean c\u01b0\u1edbp n\u00e0o, l\u1ea1i b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c th\u1ef1c l\u00e0 v\u00f4 t\u00edch ! V\u1eady V\u0103n \u0110\u00ecnh D\u01b0\u1ee1ng, l\u1eadp t\u1ee9c x\u1eed ph\u1ea1t ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u01a1i \u1ea5y c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, m\u00e0 ch\u00fang d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean t\u1ee5 h\u1ecdp ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1eb1ng quan t\u1ec9nh ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft nghi\u00eam s\u1ee9c c\u1ea7m ph\u00f2ng. V\u1eady vi\u00ean H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u00e1n s\u00e1t Cao H\u1eefu D\u1ef1c gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, nh\u01b0ng b\u1eaft \u0111i tu\u1ea7n tra, d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp theo \u0111\u00fang k\u1ef3 h\u1ea1n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u : \u201cQuan ch\u1ebf v\u1ec1 ban v\u00f5 cai \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, nguy\u00ean c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea5n cai \u0111\u1ed9i tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m. Nay Nam K\u1ef3 v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ec9nh h\u1ea1t. Trong c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ec9nh, c\u00f3\u00a0 h\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u1ea5m binh, c\u00f3 h\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n tinh binh, l\u1ea1i c\u00f3 h\u1ea1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1edbi \u0111\u1eb7t th\u00eam, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u1ee9 theo tr\u1eadt c\u0169 th\u00ec quan danh trong qu\u00e2n hi\u1ec7u, kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec7 \u0111\u00e3 c\u00f3. N\u1ebfu b\u1eaft c\u00f9ng theo l\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, th\u00ec trong \u0111\u00f3 c\u00f3 3 h\u1ea1ng l\u00e0 gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m ((1) Gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m : l\u1ef1a ch\u1ecdn m\u00e0 l\u1ea5y.1), l\u01b0u tr\u1eeb ((2) L\u01b0u tr\u1eeb : l\u01b0u l\u1ea1i m\u00e0 d\u00f9ng.2) v\u00e0 tri\u1ec7u m\u1ed9 ((3) Tri\u1ec7u m\u1ed9 : G\u1ecdi ra m\u00e0 tuy\u1ec3n m\u1ed9.3), m\u00e0 trong ba h\u1ea1ng \u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00f3m h\u1ee3p l\u1ea1i th\u00e0nh to\u00e0n c\u01a1, c\u0169ng c\u00f3 nh\u00f3m s\u1ed1 \u0111\u1ed9i l\u1ebb t\u1ebb. V\u1eady, n\u00ean x\u00e9t l\u1ef1a b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady xin : Ph\u00e0m c\u00e1c c\u01a1, \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00e1c c\u01a1 n\u00e0o h\u1ecdp \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, m\u00e0 nguy\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m v\u00e0 h\u1ea1ng l\u01b0u tr\u1eeb, th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ea1ng tuy l\u00e0 tri\u1ec7u m\u1ed9, nh\u01b0ng ng\u1ea1ch c\u0169 thu\u1ed9c c\u00e1c qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch th\u00ec vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, chi\u1ec3u theo l\u1ec7 ch\u01b0 qu\u00e2n : Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m. C\u00f2n c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i l\u1ebb t\u1ebb, s\u1ed1 binh kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 l\u01b0u tr\u1eeb, gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m hay tri\u1ec7u m\u1ed9, c\u00f9ng v\u1edbi c\u01a1 n\u00e0o \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, m\u00e0 nguy\u00ean l\u00e0 tri\u1ec7u m\u1ed9 \u0111\u1eb7t th\u00eam, th\u00ec vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u00e1c th\u00e0nh, c\u00e1c tr\u1ea5n c\u0169 : Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, danh hi\u1ec7u quan ch\u1ee9c trong Trung v\u1ec7 v\u00e0 Ti\u1ec1n v\u1ec7 h\u1ed9 l\u0103ng \u1edf Kinh b\u1ecb x\u1ebfp v\u00e0o d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng Th\u1ea7n s\u00e1ch, t\u1eeb khi \u0111\u1ed5i x\u1ebfp v\u00e0o d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng ch\u01b0 qu\u00e2n, th\u00ec c\u00e1c vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, c\u0169ng n\u00ean chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a ch\u01b0 qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>1 \u2013 Chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ch\u01b0 qu\u00e2n :<\/p>\n<p>B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : \u0110\u1ecbnh d\u0169ng c\u01a1.<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : Trung Th\u1ee7y c\u01a1.<\/p>\n<p>Thanh Hoa\u00a0\u00a0 : T\u1ea3 Th\u1ee7y c\u01a1.<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh\u00a0\u00a0\u00a0 : Ti\u1ec1n, T\u1ea3 hai c\u01a1.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : Th\u1ee7y c\u01a1, H\u00e0 thanh c\u01a1, Nghi\u00eam d\u0169ng c\u01a1, Thi\u1ec7n v\u00f5 c\u01a1.<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh\u00a0\u00a0\u00a0 : Th\u1ee7y s\u01b0 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu ba c\u01a1, Tr\u00e1ng uy c\u01a1, L\u1ea1c d\u0169ng c\u01a1.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng\u00a0\u00a0 : Th\u1ee7y s\u01b0 T\u1ea3, H\u1eefu hai c\u01a1, Ch\u00ednh v\u00f5 c\u01a1.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : C\u1ef1 uy c\u01a1.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : V\u00f5 d\u0169ng c\u01a1.<\/p>\n<p>2 \u2013 Chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u00e1c th\u00e0nh, c\u00e1c tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbc :<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u1ec7.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : Th\u1ee7y c\u01a1.<\/p>\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : Th\u1ee7y c\u01a1.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 c\u00e1c t\u1ec9nh :<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gia \u0110\u1ecbnh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : Gia thu\u1eadn c\u01a1.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 An Giang\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : An vi\u1ec5n c\u01a1.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ngh\u1ec7 An\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : An thu\u1eadn hai c\u01a1.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nam \u0110\u1ecbnh\u00a0\u00a0\u00a0 : Nam \u0111\u1ecbnh c\u01a1, H\u01b0\u1edbng thi\u1ec7n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u1eafc Ninh\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : B\u1eafc thu\u1eadn c\u01a1.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 L\u1ea1ng S\u01a1n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 : Hi\u1ec7u thu\u1eadn c\u01a1.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m t\u00e2u : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, b\u1ecdn ph\u1ec9 Th\u00e1i Nguy\u00ean x\u00e2m l\u1ea5n sang huy\u1ec7n h\u1ea1t S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng. Qu\u00e2n ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, ph\u1ec9l\u1ea1i theo mi\u1ec1n r\u1eebng n\u00fai Th\u00e1i Nguy\u00ean tr\u1ed1n \u0111i. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i chuy\u1ec3n b\u00e1o cho b\u1ecdn \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n ti\u1ebfn th\u1eb3ng Th\u00e1i Nguy\u00ean. L\u1ea1i, bi\u1ec1n binh \u1edf H\u1ed5 oai Trung v\u1ec7 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u00edch l\u1ea5y 200 ng\u01b0\u1eddi, giao cho Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n \u0111em \u0111i Tuy\u00ean Quang l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n nay h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, \u0111\u00e3 c\u00f3 bi\u1ec1n binh \u1edf Ti\u1ec1n b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ee7 gi\u00fap vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7. V\u1eady H\u1ed5 oai Trung v\u1ec7, tr\u1eeb 200 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i Tuy\u00ean Quang c\u00f2n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1 n\u01a1i \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u0169 \u1edf Ninh B\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hi t\u00e2u : \u201cB\u1ecdn ph\u1ec9 l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf ph\u1ee7 h\u1ea1t Thi\u00ean Quan, nghe tin c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00ean c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, ch\u00fang l\u1ea1i m\u01b0u \u0111\u1ed3 h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng g\u00e2y s\u1ef1. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0169 Th\u1ebf Gi\u1edbi \u0111em binh \u0111i d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cKh\u1eafp h\u1ea1t Thi\u00ean Quan, ch\u00ednh ng\u01b0\u01a1i L\u00ea Nguy\u00ean Hi, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111em binh \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft ph\u1ec9, th\u1ebf m\u00e0 nay l\u1ea1i c\u00f2n b\u1ecdn ph\u1ec9 tr\u1ed1n \u1ea5y r\u1ee7 nhau t\u1ee5 h\u1ecdp, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec ! V\u1eady ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i gia t\u00e2m th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c v\u00f5 bi\u1ec1n c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, ph\u1ea3i t\u1ea7m n\u00e3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho tuy\u1ec7t h\u1ebft c\u00e1i m\u1ea7m \u00e1c \u0111i. N\u1ebfu v\u00e2ng m\u1ec7nh thi h\u00e0nh m\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c, \u0111\u1ec3 ch\u00fang c\u00f2n d\u00e1m qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, s\u1ebd b\u1ecb l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u : \u201cBinh \u1edf t\u1ec9nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1eaft gi\u1eb7c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh. V\u1eady xin c\u1ea5p cho thu\u1ed1c c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y v\u00e0 d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, qu\u00e2n ta t\u1eeb \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng L\u00f4 : qua n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u00f3n ph\u1ee5c k\u00edch. Quan qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c b\u1eaft, ho\u1eb7c ch\u00e9m, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y. Duy c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i n\u00fai x\u00e3 V\u0103n L\u00e3ng v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng r\u1ea5t hi\u1ec3m (n\u01a1i n\u00fai \u1ea5y, v\u00e1ch \u0111\u00e1 \u0111\u1ee9ng s\u1eefng, cao v\u00f3t, c\u00e2y c\u1ed1i um t\u00f9m. Ph\u00eda t\u1ea3 d\u00f2m xu\u1ed1ng s\u00f4ng G\u00e2m, s\u00e2u d\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u00e1y. \u0110\u01b0\u1eddng \u0111i, quanh s\u01b0\u1eddn n\u00fai l\u01b0\u1ee3n b\u1edd s\u00f4ng, ngo\u1eb1n ngo\u00e8o nh\u01b0 ru\u1ed9t d\u00ea, hun h\u00fat nh\u01b0 chim bay, qu\u00e2n ti\u1ebfn r\u1ea5t kh\u00f3. Kho\u1ea3ng \u0111\u1eddi ngu\u1ef5 T\u00e2y ((1) T\u1ee9c l\u00e0 nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n ; Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ee9ng tr\u00ean l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 t\u00f4i con nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, n\u00ean ch\u00e9p T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 \u201cngu\u1ef5\u201d.1) ng\u01b0\u1eddi cha t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Li\u00eam v\u00e0 b\u00e1c ru\u1ed9t l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Khoan, \u1ea9n ph\u1ee5c \u1edf \u0111\u1ea5y b\u1eafn s\u00fang v\u00e0 d\u00f9ng c\u1ea3 m\u00e1y \u0111\u00e1 \u0111\u00e1nh s\u1ee5t \u0111\u00e1 xu\u1ed1ng, bi\u1ec1n binh c\u1ee7a Ngu\u1ef5 T\u00e2y \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft). B\u1ecdn gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc 500 t\u00ean t\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ec9nh n\u00fai, c\u00f2n th\u00ec r\u1ea3i r\u00e1c d\u0103m ba t\u00ean chia ra mai ph\u1ee5c \u1edf b\u1ee5i c\u00e2y, ch\u00e2n n\u00fai, r\u00ecnh k\u1ebd s\u01a1 h\u1edf, b\u1eafn s\u00fang v\u00e0 \u1edf s\u01b0\u1eddn n\u00fai v\u1ea7n \u0111\u00e1 n\u00e9m xu\u1ed1ng. \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111em s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa v\u00e0 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n nh\u1eb1m v\u00e0o trong b\u1ee5i r\u1eadm b\u1eafn ph\u00e1. L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em binh d\u00f5ng x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, gi\u1ebft gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Qu\u00e2n ta c\u0169ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft. Gi\u1eb7c lui m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc. T\u1ef1 gi\u1edd Th\u00ecn ((1), (2) Th\u00ecn : kho\u1ea3ng 8, 9 gi\u1edd. M\u00f9i : kho\u1ea3ng 13, 14 gi\u1edd.1) \u0111\u1ebfn gi\u1edd M\u00f9i (2) , m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i qua \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 hi\u1ec3m. Gi\u1eb7c tan v\u00e0o r\u1eebng, \u1edf ph\u00eda sau ph\u1ed1 n\u00e0y c\u00f3 1 \u0111\u1ed3n l\u1edbn. Khi qu\u00e2n ta m\u1edbi \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c b\u1eafn v\u00e0i ph\u00e1t s\u00fang r\u1ed3i ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean, m\u1edbi bi\u1ebft t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n t\u1eeb sau tr\u1eadn thua \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u1ea1i t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111i Cao B\u1eb1ng g\u00e2y s\u1ef1, c\u00f2n s\u00e0o huy\u1ec7t ch\u00fang v\u1eabn \u1edf V\u00e2n Trung ch\u1ec9 giao cho \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5y th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c m\u1edbi ph\u00e1i binh \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, th\u1ea5y v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7c qu\u00e2n ph\u1ee5c, k\u00edp g\u1ecdi \u0111\u1ebfn, th\u00ec l\u00e0 bi\u1ec1n binh thua tr\u1eadn Cao B\u1eb1ng. \u0110\u1ee9c h\u1ecfi, bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 9, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn b\u1ed5 v\u00e2y \u0111\u1ed3n n\u00fai, ngh\u1ecbch V\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e1nh c\u00e0ng g\u1ea5p. Trong \u0111\u1ed3n, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n g\u1ea7n h\u1ebft ; ngo\u00e0i, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 10, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng v\u00e0 L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u t\u1ef1 t\u1eed, c\u00f2n bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft c\u1ea3. Ngh\u1ecbch V\u00e2n b\u00e8n giao cho B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. Ch\u00fang tr\u00edch l\u1ea5y h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec1n binh \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u1ee7a ngu\u1ef5 Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n Quy\u1ec1n (Quy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Th\u01b0 l\u1ea1i ph\u00f2ng H\u00ecnh \u1edf Tuy\u00ean Quang, tr\u1ed1n vi\u1ec7c, \u0111i theo l\u00e0m th\u01b0 th\u1ee7 cho ngh\u1ecbch V\u00e2n) v\u00e0 ngu\u1ef5 Tham lu\u1eadn V\u0169 V\u0103n Nho (ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c) coi qu\u00e2n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, c\u00f9ng v\u1ec1 ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c. V\u1eeba \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o, gi\u1eb7c nghe tin quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, ngh\u1ecbch V\u00e2n b\u00e8n \u1ea9n ph\u1ee5c \u1edf \u0111\u1ea5y, sai b\u1ecdn Tr\u1ea7n Quy\u1ec1n \u0111i th\u00e1m. B\u1ecdn bi\u1ec1n binh kia \u0111i tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n th\u00ec h\u00e3y t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf l\u1ed1i sau\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c l\u1eadp t\u1ee9c m\u1eadt b\u1ea3o ch\u00fang k\u00edp tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, qu\u00e2n ta theo \u0111i, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c V\u0169 V\u0103n Nho, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea7n Quy\u1ec1n v\u00e0 2 \u0111\u1ea7u trong b\u1ecdn ch\u00fang n\u1eefa. Tr\u1eadn thua \u1edf Cao B\u1eb1ng, bi\u1ec1n binh c\u00f3 h\u01a1n 170 ng\u01b0\u1eddi quay v\u1ec1 v\u1edbi quan qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o binh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 do ph\u00eda b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng L\u00f4 ti\u1ebfn \u0111i ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u1ed1n \u0111i r\u1ed3i. Duy \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n n\u00fai x\u00e3 M\u1eadu Du\u1ec7, g\u1eb7p gi\u1eb7c, giao chi\u1ebfn, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean, c\u00f2n th\u00ec ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ea3. T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n xin th\u00fa v\u00e0 quy ph\u1ee5c. Man tr\u01b0\u1edfng M\u00e8o Tr\u1eafng l\u00e0 Ch\u00fac V\u0103n \u0110\u1ed3ng c\u0169ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 100 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Man, l\u1ec7 thu\u1ed9c theo \u0111i, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c ; c\u00e1ch v\u00e0i ng\u00e0y, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u0169ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, r\u1ed3i li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea B\u1ec9nh Trung, coi qu\u1ea3n 300 binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf V\u00e2n Trung, h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o d\u1eb9p gi\u1eb7c. B\u1ecdn \u0110\u1ee9c l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh d\u00f5ng, ti\u1ebfn \u0111i gi\u1ea3i v\u00e2y Tuy\u00ean Quang, \u0111\u00e1nh 1 tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng ; th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1eeba th\u1eafng \u0111u\u1ed5i ri\u1ebft, l\u1ea1i t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n c\u00f3 ch\u1eadm tr\u1ec5 nhi\u1ec1u. L\u1ea1i, t\u1eeb Ninh Bi\u00ean \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1ec9 6, 7 ng\u00e0y, v\u1eady m\u00e0 qu\u00e2n \u0111i k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1 tu\u1ea7n. Cho n\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00ec gi\u1edd qua Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111i Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 g\u00e2y s\u1ef1. \u0110\u1ebfn n\u1ed7i Cao B\u1eb1ng v\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u1ea5t th\u1ee7, c\u00f2n gia quy\u1ebfn b\u1ecdn ch\u00fang c\u0169ng tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean n\u00e0o. B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cNh\u01b0ng ngh\u0129 : cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 l\u1eb7n l\u1ed9i, kh\u00f3 nh\u1ecdc r\u1ea5t nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c binh d\u00f5ng m\u1ea1o hi\u1ec3m, xung phong, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tan r\u00e3. C\u00f4ng nhi\u1ec1u, l\u1ed7i \u00edt, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 xo\u00e1 m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng lao. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. C\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn n\u00e0y, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c, c\u0169ng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. C\u00f2n t\u1eeb L\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. Binh d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1, \u0111\u1ee3i sau khi k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1, s\u1ebd h\u1eadu th\u01b0\u1edfng : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u ngu\u1ef5 Tham t\u00e1n, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 20 l\u1ea1ng, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean ngu\u1ef5 Tham lu\u1eadn, th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng ; c\u00f2n \u0111\u1ec1u 2 l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, nay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1eadn t\u1ed5 gi\u1eb7c, oai danh l\u1eebng l\u1eaby kh\u1eafp c\u1ea3. T\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n hi\u1ec7n tr\u1ed1n \u1edf mi\u1ec1n n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft. N\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch V\u00e2n v\u00e0 con trai h\u1eafn th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00f3ng c\u0169i, xe gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, l\u00e0m h\u1ebft c\u00e1ch tr\u1eebng tr\u1ecb. C\u00f2n v\u1ee3 c\u1ea3, v\u1ee3 l\u1ebd, con trai con g\u00e1i v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng ch\u00fang th\u00ec gi\u1ebft h\u1ebft \u0111i. Ph\u00e0m c\u00e1c t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, duy c\u00f3 \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 binh kh\u00ed th\u00ec n\u1ed9p v\u00e0o kho, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng quan qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, khi Ch\u1ec9 d\u1ee5 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn n\u01a1i, n\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u1edf n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o r\u1ed3i th\u00ec c\u1ee9 theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n, h\u1ed9i binh, h\u00e1t kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, k\u00e9o v\u1ec1, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 t\u1ed1t r\u1ed3i. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 sau khi san b\u1eb1ng s\u00e0o huy\u1ec7t b\u1ecdn gi\u1eb7c, v\u00ec theo ch\u1ec9 d\u1ee5 sau n\u1ebfu tr\u00f3t \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 n\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111i n\u1eefa, s\u1ee3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i bi\u1ec1n binh l\u1ea1i b\u1ecb c\u1ea3m m\u1ea1o lam ch\u01b0\u1edbng. N\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn m\u00e0 \u0111\u1ea1i binh c\u00f2n \u1edf n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o l\u00f9ng b\u1eaft t\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch, th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u00ec, c\u1ee9 l\u01b0u \u1edf \u0111\u1ea5y h\u00e0ng tu\u1ea7n, gia t\u00e2m nghi\u00eam \u0111\u1ed1c binh d\u00f5ng, ngh\u0129 nhi\u1ec1u c\u00e1ch t\u1ea7m n\u00e3 cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho ra \u00e1n, tuy\u1ec7t h\u1eb3n s\u1ef1 lo cho bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e3i m\u00e3i, r\u1ed3i sau h\u00e3y k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1. \u1ea5y l\u00e0 c\u00f4ng r\u1ea5t l\u1edbn kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng, ta t\u1ea5t th\u0103ng th\u01b0\u1edfng v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng lao\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cC\u1ee9 trong l\u1eddi t\u00e2u k\u00e8m c\u1ee7a b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, th\u00ec B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng v\u00e0 L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 t\u1eed ti\u1ebft v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 10 r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1eeb khi th\u1ed5 ph\u1ec9 g\u00e2y s\u1ef1 \u0111\u1ebfn nay, h\u1ecd ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ef1c r\u00fat lui, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf gi\u1eb7c lan r\u1ed9ng, ng\u00e0y d\u1ea7n v\u00e2y b\u1ee9c, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u1edf kho t\u1ec9nh hi\u1ec7n h\u00e3y c\u00f2n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ed3n n\u00fai l\u1ea1i hi\u1ec3m, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1edb sao v\u1eeba m\u1edbi b\u1ecb v\u00e2y h\u01a1n 1 th\u00e1ng, h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng gi\u1eef n\u1ed5i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i quy\u00ean sinh. V\u1eady, c\u00f2n kho t\u00e0ng kia th\u00ec sao ? B\u1ecdn h\u1ecd tuy r\u1ea3nh m\u00ecnh \u0111\u00f3 th\u00f4i. Kh\u00e9p v\u00e0o tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u0111ai, th\u00ec h\u1ecd ch\u1ebft c\u0169ng ch\u01b0a h\u1ebft t\u1ed9i ! L\u1ea1i ngh\u0129 g\u00e2y n\u00ean v\u1ee5 \u00e1n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i n\u00e0y, l\u00e0 do t\u1ec9nh th\u1ea7n Tuy\u00ean Quang, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng l\u1ea7m l\u1ee1 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ee7 ng\u1ef1, m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1ed5 ra bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi vi\u1ec7c Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 g\u00e2y bi\u1ebfn. Nay h\u1ecd g\u1eb7p l\u00fac nguy, bi\u1ebft hi sinh t\u00ednh m\u1ea1ng, kh\u00f4ng ch\u1ecbu tr\u01a1 m\u1eb7t h\u00e0ng gi\u1eb7c. M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m ti\u1ebft ngh\u0129a \u1ea5y k\u1ec3 c\u00f2n \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00f9i T\u0103ng Huy, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c v\u00e0 L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c h\u00e0m v\u00e0 c\u1ea5p cho tu\u1ea5t \u0111i\u1ec3n. \u1ea5y l\u00e0 ta gi\u1eef m\u1ed9t m\u1ef1c r\u1ea5t th\u1eb3ng, r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng khuy\u00ean r\u0103n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 tin th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 H\u1ecfan Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn th\u1ef1Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n c\u01a1 T\u1ea3 v\u1ec7 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m sung L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Cho Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 b\u1ecdn ph\u1ec9 \u0110\u1ea1i Man, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n Trinh. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn vua bi\u1ebft. Vua sai r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, th\u01b0\u1edfng cho H\u1eefu \u00e1n k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng bi\u1ec1n binh 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn th\u1ea7n theo l\u1eddi d\u1ee5, \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 h\u1ea1t V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, l\u00f9ng t\u00ecm b\u1ecdn ph\u1ec9 \u0111\u00e0n \u00e1p \u1edf n\u01a1i d\u00e2n gian, r\u1ed3i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cS\u01a1n T\u00e2y hi\u1ec7n nay y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi t\u1ec9nh t\u01b0 r\u1ed3i l\u1ea1i c\u00f2n \u0111em binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, ch\u1ec9 l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e2u n\u1ec7 ! V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c l\u1ea1i : c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c k\u00edp \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, cho k\u1ecbp s\u1ef1 c\u01a1. N\u1ebfu c\u00f2n l\u1ea7n l\u1eefa tr\u00f9ng tr\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111i kh\u00f4ng, v\u1ec1 kh\u00f4ng t\u1ea5t kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi chia \u0111i d\u00f2 b\u1eaft b\u1ecdn ph\u1ec9 tr\u1ed1n : b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngu\u1ef5 Ch\u00e1nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t Nguy\u1ec5n C\u00f4ng C\u1eeb, ngu\u1ef5 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tr\u1ef1c v\u00e0 h\u01a1n 10 t\u00ean ph\u1ea1m c\u1ee7a b\u1ecdn ch\u00fang, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, r\u1ed3i t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNay quan qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y tan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y. M\u1ed9t \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang c\u0169ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung r\u1ed3i. T\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n hi\u1ec7n tr\u1ed1n \u1ea9n \u1edf n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o g\u1ea7n gi\u1edbi ph\u1eadn Cao B\u1eb1ng. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00edp s\u1eeda so\u1ea1n binh v\u00e0 voi, g\u1ea5p \u0111i Cao B\u1eb1ng, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m cho h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111i. R\u1ed3i tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00f3n ch\u1eb7n, c\u1ed1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u00edch ph\u1ea1m l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, \u1ea5y l\u00e0 c\u00f4ng to h\u01a1n c\u1ea3, t\u1ea5t c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c b\u1ecdn gi\u1eb7c hay \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c s\u1ebd th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3 v\u1ec1 Kinh. Vua v\u1eddi h\u1ecfi : \u201cQuan qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh, c\u00f3 ai b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng ?\u201d Th\u1eadn th\u01b0a : \u201cCh\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i c\u0169ng qua kh\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTa mu\u1ed1n th\u1eafng tr\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n v\u1eb9n, kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u00f9a qu\u00e2n ta v\u00e0o d\u01b0\u1edbi m\u0169i t\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea1n, n\u00ean th\u00e0 c\u1ee9 v\u00e2y l\u00e2u, b\u1ecdn ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTa nghe n\u00f3i ngh\u1ecbch Kh\u00f4i t\u1ef1 b\u1ea3o l\u00e0 v\u00ec b\u1ecb B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean l\u00e0m kh\u1ed5 nh\u1ee5c, n\u00ean m\u1edbi n\u1ed5i l\u00ean gi\u1ebft \u0111i, sau \u0111\u00f3 s\u1ee3 t\u1ed9i, c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh. L\u1eddi \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin. N\u1ebfu n\u00f3 c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng u\u1ea5t \u1ee9c, sao kh\u00f4ng k\u00eau v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ? Chung quy ch\u1ec9 v\u00ec n\u00f3 hung t\u1ee3n mu\u1ed1n lo\u1ea1n, cho n\u00ean g\u00e2y th\u00e0nh s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u00f3 th\u00f4i. Song, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec duy\u00ean c\u1edb ch\u1ed1c l\u00e1t m\u00e0 x\u1ea3y ra \u0111\u00e2u ! T\u1eeb khi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u1ea5n, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 t\u00ednh mu\u1ed1n x\u00e2m ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. N\u00f3 \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1edd, t\u1eadp nhi\u1ec5m th\u00e0nh th\u00f3i quen n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! S\u00e1ch Truy\u1ec7n ((1) T\u1ee9c s\u00e1ch Lu\u1eadn ng\u1eef.1) c\u00f3 c\u00e2u : \u201cCh\u01b0a c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng mu\u1ed1n ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m lo\u1ea1n !\u201d ((2) Nguy\u00ean v\u0103n : \u201cB\u1ea5t hi\u1ebfu ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng nhi hi\u1ebfu t\u00e1c lo\u1ea1n gi\u1ea3 v\u1ecb chi h\u1eefu d\u00e3\u201d (Lu\u1eadn ng\u1eef, thi\u00ean \u201cH\u1ecdc nhi\u201d).2). T\u00ean Kh\u00f4i \u0111\u00e3 mu\u1ed1n ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, kh\u1ecfi sao kh\u00f4ng l\u00e0m lo\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00f3i quen xa x\u1ec9, b\u1ecb t\u1ea1o v\u1eadt gh\u00e9t l\u00e2u r\u1ed3i, n\u00ean mu\u1ee3n tay b\u1ecdn lo\u1ea1n t\u1eb7c n\u00e0y, thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t phen, khi\u1ebfn cho b\u1ecf th\u00f3i ki\u00eau b\u1ea1c, tr\u1edf l\u1ea1i thu\u1ea7n h\u1eadu, c\u0169ng l\u00e0 l\u00fd s\u1ed1 xui th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ban \u1ea5n ki\u1ec1m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng cho s\u00e1u b\u1ed9 (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1eb1ng ng\u00e0). B\u1eaft \u0111\u1ea7u cho d\u00f9ng k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y khai \u1ea5n ((3) T\u1ee9c ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch.3) sang n\u0103m.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u : \u201cT\u1eeb khi sang thu \u0111\u1ebfn gi\u1edd, g\u1ea1o trong Kinh k\u1ef3 k\u00e9m l\u1eafm. \u0110\u00e3 ph\u00e1t g\u1ea1o \u1edf kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh ra b\u00e1n r\u1ed3i. Kho \u0111\u00e3 g\u1ea7n h\u1ebft, m\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o v\u1eabn c\u00f2n cao\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1t th\u00f3c kho 20.000 h\u1ed9c, ra l\u1ec7nh b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1, chi\u1ebfu theo d\u00e2n s\u1ed1 \u1edf s\u1ed5 \u0111inh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9c. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u0129nh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd \u1edf H\u1ed5 oai H\u1eefu v\u1ec7 th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf V\u0169 l\u00e2m Ti\u1ec1n nh\u1ea5t v\u1ec7.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc M\u00f4 \u0110\u1ed3 (m\u1ed9t t\u00ean kh\u00e1c l\u00e0 \u00d4 L\u1ed7 [Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n?]) \u0111i bu\u00f4n \u1edf nh\u00e0 Thanh, v\u00ec b\u1ecb gi\u00f3 b\u00e3o, \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n, c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4i gi\u1ea1t v\u00e0o \u0111\u1ea3o Thu\u1eadn T\u0129nh t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u vua.<\/p>\n<p>Vua sai c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh. Khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ebfn Kinh, vua cho qu\u1ea7n \u00e1o, giao quan qu\u00e2n thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh d\u01b0\u01a1ng tr\u00f4ng coi, ph\u00e1i th\u00f4ng ng\u00f4n thay nhau \u0111i th\u00f4ng d\u1ecbch.<\/p>\n<p>C\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n Ti\u1ec1n phong h\u1eefu Trung b\u1ea3o nh\u1ecb v\u00e0 C\u1ea9m y t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3 r\u00fat v\u1ec1. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf xu\u1ed1ng, h\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Nam ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua h\u1ea1t m\u00ecnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u1ebfn Kinh, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y khai \u1ea5n sang n\u0103m, c\u00e1c binh \u1ea5y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 trong Kinh.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n, n\u00f3i \u201c\u0110\u1ea1n \u0111\u1ea1i ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh, c\u00f3 2 l\u1ea7n tr\u00fang v\u00e0o nh\u00e0 c\u1eeda trong th\u00e0nh do thu\u1ed1c s\u00fang l\u00e0m b\u1ed1c ch\u00e1y, tr\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e1y to, kh\u00f3i ng\u00f9n ng\u1ee5t, v\u00e1n g\u1ed7 bay tung. B\u1ecdn gi\u1eb7c c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTh\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u1ea1n \u0111\u1ea1i ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ee3i kh\u00ed \u0111\u00e1nh th\u00e0nh. Ch\u1ec9 hi\u1ec1m \u0111\u1ea1n \u1ea5y ch\u1eeda b\u1eafn tr\u00fang v\u00e0o nh\u00e0 c\u1eeda, s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u1edf v\u00e0 c\u00e1c kho thu\u1ed1c s\u00fang, di\u00eam ti\u00eau, ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u1edf trong th\u00e0nh, khi\u1ebfn b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u00e1nh hay gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 s\u1edbm b\u1ecb ch\u1ebft, b\u1ecb di\u1ec7t, th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ta th\u00f4i ! Nay T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n b\u00e1o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n : ph\u00e1o th\u1ee7 c\u1ee9 theo ph\u00e9p th\u01b0\u1edbc \u0111o t\u1ea7m s\u00fang b\u1eafn m\u1edbi ban \u1ea5y, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u00e0o kho thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf m\u1eb7t sau th\u00e0nh, kho di\u00eam ti\u00eau \u1edf m\u1eb7t t\u1ea3 th\u00e0nh, li\u1ec7u t\u00ednh \u0111\u1ed9 s\u1ed1 t\u1ea5c th\u01b0\u1edbc m\u00e0\u00a0 b\u1eafn. N\u1ebfu n\u00fai \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 s\u00fang g\u1ea7n qu\u00e1 kh\u00f4ng ti\u1ec7n b\u1eafn, th\u00ec ho\u1eb7c li\u1ec7u d\u1eddi \u0111\u1eafp ra ch\u1ed7 kh\u00e1c, ho\u1eb7c t\u00ednh r\u00fat b\u1edbt thu\u1ed1c s\u00fang \u0111i, c\u1ea5t \u0111\u00fang v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 s\u00fang b\u1eafn, \u0111\u1ec3 mong tr\u00fang \u0111\u00edch. V\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed7 kho thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf ph\u00eda m\u1eb7t sau, m\u1ed9t lo\u1ea1t h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u1ed1i li\u1ec1n nhau. N\u1ebfu bi\u1ebft x\u00e9t \u0111o\u00e1n \u0111\u00fang \u0111\u1ed9 s\u1ed1 th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c m\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o, th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u00fang ; m\u00e0 b\u1eafn \u0111\u00e3 tr\u00fang, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed5 nh\u00e0 c\u1eeda, kh\u00f4ng l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn, trong l\u00f2ng nh\u00fat nh\u00e1t, chu\u1ea9n \u0111\u00edch kh\u00f4ng th\u1ef1c \u0111\u1ea5y th\u00f4i.<\/p>\n<p>Nay \u1edf kho\u1ea3ng hai b\u00ean ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, n\u00ean \u0111an ph\u00ean tre m\u00e0 qu\u00e2y, \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t l\u00e0m \u1ee5 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ea7y, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ef1a, tr\u00e1nh, kh\u00f4ng s\u1ee3 s\u00fang gi\u1eb7c b\u1eafn l\u1ea1i, y\u00ean t\u00e2m b\u1eafn ra, m\u1edbi mong b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch Kh\u00f4i v\u00e0 \u0111\u1ed1t ch\u00e1y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c kho thu\u1ed1c s\u00fang, di\u00eam ti\u00eau, c\u00f9ng l\u00e0 \u0111\u1ed1t ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a b\u1ecdn ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho, l\u1ea1i li\u1ec7u ban cho quan ch\u1ee9c n\u1eefa ; ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1eafn tr\u00fang n\u01a1i ch\u1ee9a thu\u1ed1c s\u00fang kh\u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c, hi\u1ec7n tr\u00f4ng th\u1ea5y kh\u00f3i l\u1eeda b\u1ed1c l\u00ean, c\u00f9ng l\u00e0 b\u1eafn 1 ph\u00e1t ch\u1ebft 5, 7 t\u00ean gi\u1eb7c, hi\u1ec7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng \u1edf tr\u00ean v\u00f2m, ch\u00ednh m\u1eaft nh\u00ecn th\u1ea5y c\u0169ng chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu. L\u1ea1i n\u1eefa, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00e0 2 l\u1ea7n b\u1eafn tr\u00fang nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a gi\u1eb7c, thu\u1ed1c s\u00fang b\u00f9ng n\u1ed5, chu\u1ea9n cho \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 r\u00e0ng ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn, s\u1ebd th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 : Ph\u00e0m \u1edf trong th\u00e0nh Phi\u00ean An, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o theo gi\u1eb7c, c\u1ed1 ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tra r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, qu\u00ea qu\u00e1n, b\u1eaft l\u1ea5y cha m\u1eb9, v\u1ee3 con, anh em ru\u1ed9t m\u00e0 \u0111em giam c\u1ea7m, l\u00e0 c\u1ed1t mu\u1ed1n b\u1ecdn ch\u00fang bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i ra th\u00fa, ho\u1eb7c c\u00f9ng g\u1ecdi nhau k\u00e9o ra, khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e0n t\u1ee5. G\u1ea7n nay, nghe n\u00f3i nh\u1eefng b\u1ecdn lau nhau trong d\u00e2n gian d\u1ef1a v\u00e0o chuy\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ec3 d\u1ecda n\u1ea1t, sinh s\u1ef1 nhi\u1ec5u d\u00e2n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb li\u00ean lu\u1ef5. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh h\u1ea1 l\u1ec7nh truy\u1ec1n b\u1ea3o kh\u1eafp n\u01a1i : ph\u00e0m nh\u00e2n d\u00e2n s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ai l\u00e0 k\u1ebb cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, ch\u1ecbu ch\u1ee9c quan c\u1ee7a gi\u1eb7c, v\u1eabn c\u1ee9 theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, b\u1eaft giam. Ngo\u00e0i ra, d\u00e2n m\u1ecdn ngu xu\u1ea9n b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p b\u1eaft theo, n\u1ebfu c\u00f3 b\u00e0 con th\u00e2n th\u00edch ngo\u00e0i, th\u00ec cho \u0111\u1ebfn quan tr\u00ecnh r\u00f5, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00ean tr\u00ean m\u1eb7t lu\u1ef9 g\u1ecdi ra, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i ch\u1ebft, m\u00e0 \u1edf d\u01b0\u1edbi l\u00e0n s\u00fang \u0111\u1ea1n l\u1ea1i kh\u1ecfi b\u1ecb m\u1eafc l\u00e2y. B\u1ea5t t\u1ea5t nh\u1ea5t kh\u00e1i l\u00f9ng b\u1eaft, \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n. Sau khi l\u1eddi c\u00e1o s\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u00e3 ra r\u1ed3i, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb c\u00f4n \u0111\u1ed3 n\u00e0o kh\u00f4ng t\u1ed1t, c\u00f2n d\u00e1m t\u1ea1 s\u1ef1 d\u1ecda n\u1ea1t qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u1ecd l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung bi\u1ec7n N\u1ed9i c\u00e1c Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh v\u00e0 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh qu\u1ea3n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n t\u1ef1 Nam K\u1ef3 v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u v\u1eabn cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 sung bi\u1ec7n N\u1ed9i c\u00e1c Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 B\u00f9i Ng\u1ecdc Th\u00e0nh v\u00ec h\u1ecdc th\u1ee9c th\u00f4 thi\u1ec3n, ph\u1ea3i lui v\u1ec1 ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, theo l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Truy khai ph\u1ee5c cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9. V\u0103n L\u1ec5, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean Ho\u00e0, v\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i ti\u1ec1n khu tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn nay b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9. Vua nghe tin, th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, b\u00e8n cho khai ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 m\u1ee5c ch\u00e2u An B\u00e1c thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Vi H\u1eefu C\u1ed1, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ch\u00e1nh qu\u1ea3n, t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n 400 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Ch\u00e2u. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n\u00a0 H\u1ef1u \u1edf B\u1eafc Ninh l\u00e0 Vi V\u0103n B\u00e1i \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean C\u1ed1 v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 h\u00e0ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y t\u00ean. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn vua bi\u1ebft. Vua th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 Thanh Hoa l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf n\u00fai Tam \u0110i\u1ec7p, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp \u1ed1ng v\u0103n th\u01b0 do tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ec7 c\u00e1c v\u0103n th\u01b0, l\u1ea1i v\u1ec1 trang Ngh\u0129a M\u00f4n \u1edf H\u00e0 Trung qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c.<\/p>\n<p>Nghe bi\u1ebft vi\u1ec7c \u1ea5y, vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u00f3i l\u00e0 d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, sao l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ec9 sinh s\u1ef1, d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp gi\u1eadt \u1edf quan l\u1ed9, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f3 ch\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady quy\u1ec1n nhi\u1ebfp ph\u1ee7 \u1ea5n l\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; b\u1ecdn b\u1ed9 bi\u1ec1n Qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u01b0 \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. C\u00e1c vi\u00ean n\u00e0y v\u1eabn ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i d\u1ee5 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An tr\u00edch l\u1ea5y 200 th\u00fa binh \u1edf H\u1eefu b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7, giao cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00ea Quang Qu\u1ea3ng \u0111em \u0111i, theo Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t 2 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, D\u0169ng v\u00f5 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5 \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cT\u1eeb khi Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, b\u1ea5y gi\u1edd n\u00ean li\u1ec7u t\u00ednh thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 san s\u1ebb kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 thong th\u1ea3 cho \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tri\u1ec7u t\u1eadp l\u1ea5y 500 d\u00e2n tr\u00e1ng \u1edf 12 \u1ea5p, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1ecdn b\u1ed5 l\u00e0m binh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng, \u0111\u1eb7t l\u00e0m v\u1ec7 D\u0169ng v\u00f5 ; B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 m\u1ed7i t\u1ec9nh c\u0169ng tri\u1ec7u t\u1eadp l\u1ea5y 500 d\u00e2n tr\u00e1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh cho ph\u1ee5 v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. R\u1ed3i \u0111em bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh : B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1eb7t l\u00e0m v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u00e0m v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 500 ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec \u0111em d\u00e2n tr\u00e1ng sung v\u00e0o. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, sau ng\u00e0y khai \u1ea5n, 2 v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, th\u00ec do Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf Kinh ph\u00e1i ri\u00eang \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n l\u0129nh, 2 v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 th\u00ec do Qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh qu\u1ea3n l\u0129nh, \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ph\u00f2ng th\u1ee7. C\u00f2n c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i d\u1ed3n 1.000 bi\u1ec1n binh \u1edf T\u0129nh man c\u01a1 v\u00e0 Th\u1ee7y c\u01a1, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 v\u1ec7 K\u00ednh v\u00f5 v\u00e0 Ki\u1ec7n v\u00f5, \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u1ecb thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u : \u201cBinh \u1edf c\u01a1 T\u0129nh man hi\u1ec7n s\u1ed1 c\u00f3 h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ed5i \u0111i \u0111\u1ed3n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef b\u1ecdn \u00e1c man, c\u1ea3m m\u1ea1o kh\u00ed \u0111\u1ed9c r\u1eebng n\u00fai, b\u1ecb \u1ed1m \u0111au \u0111\u1ebfn 1 ph\u1ea7n 3. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c t\u00f2ng chinh c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc r\u1ed3i, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi l\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc h\u01a1n n\u1eefa. N\u1ebfu nay l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i \u0111i v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i c\u00e1ch tr\u1edf, l\u1ea1i sinh th\u00eam m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n kh\u00f3 nh\u1ecdc n\u1eefa. V\u1eady xin cho \u0111\u00e2u c\u1ee9 \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0 ti\u1ec7n\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Vua nghe tin b\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 khi th\u1eeba c\u01a1 ban \u0111\u00eam, l\u1ebbn ra ngo\u00e0i th\u00e0nh l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u1ee7i \u0111\u00f3m.<\/p>\n<p>Vua truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb kh\u1ed1n \u1edf trong th\u00e0nh, ng\u00e0y c\u00e0ng qu\u1eabn b\u00e1ch. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean xem c\u00e1c nh\u00e0 c\u1eeda g\u1ea7n trong lu\u1ef9 h\u1ec5 nh\u00e0 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ee1 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec d\u1ee1 b\u1ecf \u0111i. N\u1ebfu nh\u00e0 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1ec3 th\u00ec ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c binh d\u00f5ng \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ed3n t\u1ea5n ph\u00f2ng b\u1ecb c\u1ea9n m\u1eadt h\u01a1n n\u1eefa. N\u1ebfu th\u1ea5y ch\u00fang l\u00f3 ra th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111\u00f3n ch\u1eb9n gi\u1ebft ch\u1ebft, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ebfm ch\u00e1c m\u1ed9t th\u1ee9c g\u00ec. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n truy\u1ec1n b\u1ea3o, c\u1edb sao l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 s\u01a1 h\u1edf \u1ea5y ? Sau n\u1ebfu c\u00f2n th\u1ebf n\u1eefa, ta s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, c\u00e1c n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c cao l\u1eafm, ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn s\u00fang ch\u01b0a b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang \u0111\u00edch. V\u1eady th\u00ec n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1eafp cao th\u00eam, c\u00f2n ba m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu n\u00ean xem m\u1eb7t n\u00e0o \u0111\u00fang v\u00e0o gi\u1eefa th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u nh\u00e2n ch\u1ed7 \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t s\u00fang c\u0169, \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t cho cao th\u00eam, d\u00e0y th\u00eam l\u00ean, c\u1ed1t cao \u0111\u1ebfn 27 th\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 30 th\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho c\u00f3 th\u1ec3 c\u00fai nh\u00f2m v\u00e0o trong th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 theo t\u1ea7m m\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00fang \u0111\u00edch th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Duy ngh\u0129 : Quan qu\u00e2n v\u00e2y \u0111\u00e1nh l\u00e2u ng\u00e0y, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1ecdc m\u1ec7t, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh s\u1ee9c g\u1ecdi d\u00e2n phu l\u1ea5y 2.000 ng\u01b0\u1eddi, li\u1ec7u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, b\u1ea3o h\u1ecd l\u00e0m nhi\u1ec1u s\u1ecdt tre, \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e1, th\u1eeba c\u01a1 ban \u0111\u00eam, khi\u00eang, g\u00e1nh \u0111\u1ebfn lu\u1ef9, h\u1ee3p v\u1edbi bi\u1ec1n binh c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u1eafp v\u00e0 l\u00e0m cho ch\u00f3ng xong. Trong qu\u00e2n, n\u1ebfu c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3 c\u00f4ng ph\u00e1, tre, g\u1ed7, v\u1eadt li\u1ec7u, th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y \u1edf d\u00e2n gian, nh\u01b0ng ph\u1ea3i truy\u1ec1n b\u1ea3o cho d\u00e2n bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, \u0111\u1ee3i sau khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd chi\u1ebfu theo gi\u00e1 m\u00e0 tr\u1ea3. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4i ch\u00fat binh l\u1ef1c, m\u1edbi mong s\u1edbm xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 : \u201cG\u1ea7n nay nghe n\u00f3i b\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a l\u1ea9n ra ch\u1ed7 D\u01b0\u01a1ng M\u00e3 th\u00e0nh ((1) D\u01b0\u01a1ng M\u00e3 th\u00e0nh : b\u1ee9c th\u00e0nh ng\u0103n c\u00e1ch \u1edf ph\u00eda trong h\u00e0o v\u00e0 b\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i th\u00e0nh, c\u00e1ch th\u00e0nh \u0111\u1ed9 10 b\u1ed9. D\u01b0\u01a1ng M\u00e3 th\u00e0nh n\u00e0y x\u00e2y d\u00e0y 6 th\u01b0\u1edbc (c\u1ed5), cao 5 th\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u00ean c\u00f3 n\u1eef t\u01b0\u1edbng. T\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00e0 c\u1ea7m c\u1ef1.1) \u1edf ba m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 h\u1eadu, m\u01b0u \u0111\u1ed3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi qu\u00e2n ta. N\u1ebfu kh\u00f4ng k\u00edp \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111i th\u00ec n\u01a1i \u1ea5y g\u1ea7n lu\u1ef9, ch\u00fang kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 \u00fd nom nh\u00f2m, th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i m\u1eadt tuy\u1ec3n l\u1ea5y h\u01a1n 100 d\u0169ng s\u0129, th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. M\u1ed7i d\u0169ng s\u0129, l\u01b0ng th\u00ec th\u1eaft m\u1ea3nh v\u1ea3i tr\u1eafng l\u00e0m hi\u1ec7u, khi\u1ebfn trong l\u00fac m\u1edd t\u1ed1i, c\u00f3 va ch\u1ea1m nhau, kh\u1ecfi gi\u1ebft l\u1eabn nhau. Nh\u01b0ng h\u1ea1 l\u1ec7nh cho qu\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u1ea7m dao g\u0103m, b\u1ea5t t\u1ea5t c\u1ea7m s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda, nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u00eam t\u1ed1i, canh khuya, nh\u1eb1m \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee5 qu\u00e1ch m\u00e0 l\u00e9n v\u00e0o, ho\u1eb7c l\u1eb3ng l\u1eb7ng l\u1ed9i ch\u1ed7 h\u00e0o n\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c trong D\u01b0\u01a1ng M\u00e3 th\u00e0nh. L\u1ea1i l\u1ea7n theo ven ch\u00e2n th\u00e0nh, \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00e1c, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c tr\u00ean th\u00e0nh bi\u1ebft. N\u1ebfu ch\u00fang bi\u1ebft, gi\u01a1 \u0111u\u1ed1c soi, th\u00ec m\u00ecnh ph\u1ee5c xu\u1ed1ng b\u1edd h\u00e0o m\u00e0 \u1ea9n, y\u00ean l\u1eb7ng, ch\u1edb l\u00ean ti\u1ebfng, \u0111\u1ee3i \u0111u\u1ed1c \u0111\u00f3m t\u1eaft r\u1ed3i, m\u1edbi l\u1ea1i \u0111i. \u0110\u00e3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y, l\u1ea1i l\u1ea7n \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c, c\u1ed1t \u0111em gi\u1ebft cho k\u1ef3 h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c n\u01a1i trong D\u01b0\u01a1ng M\u00e3 th\u00e0nh, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. K\u1ebf n\u00e0y \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh, th\u00ec gi\u1eb7c m\u1ea5t v\u00e2y c\u00e1nh, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u01b0u hay. N\u1ebfu gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m ra n\u1eefa th\u00ec c\u0169ng chi\u1ec3u theo k\u1ebf \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m : gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra, b\u1ea5y gi\u1edd ngo\u00e0i th\u00e0nh tha h\u1ed3 l\u00e0m g\u00ec th\u00ec l\u00e0m tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u1eadt r\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201c\u0110\u1ecbnh\u201d s\u1ed1 7 ((2) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201c\u0110\u1ecbnh t\u1ef1 th\u1ea5t hi\u1ec7u thuy\u1ec1n\u201d.) v\u1eadn t\u1ea3i s\u00fang, \u0111\u1ea1n, thu\u1ed1c s\u00fang (1 c\u1ed7 s\u00fang \u201cph\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, k\u00e8m theo s\u00fang c\u00f3 400 \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, 3.000 \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 4 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, 50.000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang) \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : T\u1eeb khi Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, b\u1ecdn Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, Phan Phu \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, chuy\u1ec3n v\u1eadn qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 qu\u00e2n nhu, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1eadm tr\u1ec5, b\u00e8n gia \u00e2n : Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u ; d\u01b0\u1edbi t\u00ean, tr\u01b0\u1edbc ghi gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p ; Phan Phu, d\u01b0\u1edbi t\u00ean, tr\u01b0\u1edbc ghi gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n, t\u1eeb th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n coi \u0111\u1ed1c binh v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. H\u1ecd l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u, n\u00f3i : \u201cD\u00e2n L\u1ea1ng S\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn 8, 9 ph\u1ea7n 10. Trong \u0111\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft \u00e9p ph\u1ea3i theo. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i kh\u00e9p c\u1ea3 v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, s\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ee9c t\u1ed1t nh\u00e0 vua v\u00e0 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n. V\u1eady xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c d\u00e2n x\u00e3 b\u1eaft gi\u1ea3i, n\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean kh\u00f4ng nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 tr\u1edf gi\u00e1o ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh v\u00e0 v\u1ed7 y\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u00f9ng n\u1ed5i, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb khua l\u00f9a c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p. Nay \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp theo, th\u00ec th\u1ea3 cho v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1eafc th\u1ec3. V\u1eady, chu\u1ea9n y nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u xin. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh truy\u1ec1n b\u1ea3o kh\u1eafp c\u1ea3 khi\u1ebfn cho b\u1ecdn \u1ea5y \u0111em nhau ra th\u00fa, c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi. V\u1ea3 l\u1ea1i, sau khi t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i v\u00e2y, \u0111\u00e3 qua h\u00e0ng tu\u1ea7n, r\u1ed3i m\u1edbi ti\u1ebfn binh, r\u1ea5t l\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh v\u00e0 voi mau ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u1eeb d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. R\u1ed3i chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u1ebfn n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o, h\u1ed9i binh v\u1edbi \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, h\u1ee3p s\u1ee9c ch\u1eb9n b\u1eaft, c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m cho ra \u00e1n, s\u1edbm c\u00f3 c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng mang theo binh d\u00f5ng t\u1eeb ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean ti\u1ebfn \u0111i L\u1ea1ng S\u01a1n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do \u1edf th\u1ed5 m\u1ee5c khua l\u00f9a c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p th\u1ed5 d\u00e2n. Nay sau khi \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e1nh ph\u00e1, th\u1ed5 d\u00e2n tan v\u1ec1 r\u1eebng r\u00fa thung l\u0169ng. V\u1eady xin : nh\u00e2n d\u1ecbp m\u1ed7i khi \u0111i qua n\u01a1i n\u00e0o, tuy\u00ean b\u1ea3o kh\u1eafp c\u00f5i : ai l\u00e0 h\u00e0o m\u1ee5c, kh\u00f4ng t\u1eebng theo gi\u1eb7c, l\u1ea1i hay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c \u0111em n\u1ed9p, th\u00ec s\u1ebd x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, tu\u1ef3 t\u00e0i cho l\u00e0m quy\u1ec1n sai, sung v\u00e0o ch\u00e2n khuy\u1ebft t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c ch\u00e2u, c\u00e1c t\u1ea5n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ed5 d\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c b\u1ecb hi\u1ebfp theo, ho\u1eb7c kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c m\u00e0 \u1edf nh\u00e0 c\u00f3 ch\u1ee9a s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fa n\u1ea1p, chu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. L\u1ea1i chi\u1ebfu 1 c\u00e2y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, th\u00ec th\u01b0\u1edfng li\u1ec1n 3 quan. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec h\u00e0o m\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c n\u1ed9p quan v\u00e0 c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng, c\u0169ng \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u00ec b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 tr\u1ed1n tr\u00e1nh n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y thi h\u00e0nh \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n qu\u1ea3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u, th\u00ec Cao B\u1eb1ng c\u0169ng xin chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cL\u1eddi xin \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea3. Duy ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ra th\u00fa, n\u1ea1p s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n, c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t : n\u1ebfu ai kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n; c\u00f2n \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, m\u00e0 sau th\u00fa n\u1ea1p, th\u00ec tha t\u1ed9i th\u00f4i, kh\u00f4ng c\u1ea5p ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Hi\u1ebfn, nguy\u00ean Qu\u1ea3n ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang h\u01b0u tr\u00ed, xin \u0111em 4 ng\u01b0\u1eddi con, l\u1ec7 thu\u1ed9c theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u1ecfang nguy\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng, can \u00e1n, c\u0169ng xin \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1, d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u00e2u l\u00ean cho h\u1ecd. Vua \u0111\u1ec1u \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh ; H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam \u2013 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 t\u00e2u b\u00e1o : \u201cNu\u00f4i t\u1eb1m, \u01b0\u01a1m th\u00e0nh t\u01a1, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 100 c\u00e2n, \u0111em d\u00e2ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u0103n t\u1eb1m, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho y theo ph\u00e2n s\u1ed1 do b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, l\u00e0 mu\u1ed1n khi\u1ebfn c\u00e1c quan \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn nh\u00e2n d\u00e2n ch\u0103m lo vi\u1ec7c c\u0103n b\u1ea3n. G\u1ea7n nay, s\u1ed1 t\u01a1 c\u00e1c t\u1ec9nh thu \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, v\u1eady m\u00e0 ri\u00eang Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u01a1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 do quan t\u1ec9nh gia t\u00e2m khuy\u1ebfn kh\u00edch, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c v\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh ch\u0103m vi\u1ec7c, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn th\u1ebf. V\u1eady th\u01b0\u1edfng \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0\u00a0 k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, v\u1ee5 m\u00f9a n\u00e0y th\u00f3c l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u0103ng do quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cD\u00e2n Kinh v\u00e0 d\u00e2n Th\u1ed5 \u1edf h\u1ea1t n\u00e0y, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ec1u tha thi\u1ebft v\u1ec1 l\u00f2ng t\u00f4n vua, th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. Nay, t\u1ec9nh h\u1ea1t thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u0103ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y. Ta r\u1ea5t m\u1eebng cho nh\u00e2n d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y. Ta b\u00e8n t\u1ef1 ngh\u0129 m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi nh\u1edb vi\u1ec7c n\u00e0y, r\u1ed3i in ch\u1eef son, ban c\u1ea5p cho t\u1ec9nh \u1ea5y v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh, Thanh Hoa, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u r\u00f5 r\u1eb1ng d\u00e2n Qu\u1ea3ng Y\u00ean bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn, theo l\u1ebd ph\u1ea3i, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1edbc nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi \u01b0u \u0111\u00e3i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khen th\u01b0\u1edfng. C\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c n\u00ean ngh\u0129 m\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Nga S\u01a1n, Thanh Hoa l\u00e0 Mai Tr\u1ecdng \u0110\u1ed3ng, m\u1ea1o x\u01b0ng l\u00e0 con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea, m\u01b0\u1ee3n ngh\u1ec1 l\u00e0m \u0111\u1ecba l\u00fd, ng\u1ea7m \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ngh\u1ec7 An, d\u1ee5 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, m\u01b0u kh\u1edfi ngu\u1ef5. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c \u1ea5y 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00ean gi\u1eb7c ra th\u00fa th\u00ec quan qu\u00e2n ta b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh, b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft, ng\u00e0y 3, 4 ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c 6, 7 ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c kho thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecb thi\u00eau. Duy ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u00f4i th\u00ec b\u1ed1n m\u1eb7t, ch\u1ea5t ti\u1ec1n ((1) Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ho\u1eb7c ti\u1ec1n k\u1ebdm \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng th\u00e0nh t\u1eebng quan. Khi mu\u1ed1n ch\u1ea5t ti\u1ec1n l\u00e0m t\u01b0\u1eddng v\u00e1ch nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ee9 vi\u1ec7c x\u1ebfp c\u00e1c quan ti\u1ec1n ch\u1ed3ng ch\u1ea5t l\u00ean nhau, d\u00e0y m\u1ecfng tu\u1ef3 theo \u00fd mu\u1ed1n.1) l\u00e0m t\u01b0\u1eddng v\u00e1ch, tr\u00ean l\u00e1t v\u00e1n g\u1ed7, tr\u00ean m\u1eb7t v\u00e1n g\u1ed7 l\u1ea1i ch\u1ea5t b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ea1n b\u1eafn tuy tr\u00fang, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5u qua \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c th\u00ec \u0111\u00e0o h\u1ea7m \u0111\u1eafp lu\u1ef9 m\u00e0 \u1edf. Qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u00ec \u0111\u1eafp th\u00eam 1 t\u1ea7ng t\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng ch\u0129nh \u1edf m\u00e9 trong n\u1eef t\u01b0\u1eddng tr\u00ean m\u1eb7t th\u00e0nh. M\u1ed7i khi th\u1ea5y quan qu\u00e2n b\u1eafn, ch\u00fang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u1ea9n n\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u201cHi\u1ec7n nay, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc c\u00f2n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2.000 ng\u01b0\u1eddi ; voi ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u h\u01a1n 10 con. Kho th\u00f3c Gia Ho\u00e0 : to\u00e0 nh\u1ea5t c\u00f2n \u0111\u1ed9 m\u1ed9t n\u1eeda, to\u00e0 nh\u00ec c\u00f2n \u0111\u1ed9 1 ph\u1ea7n 3 ; kho mu\u1ed1i 13 gian, trong \u0111\u00f3 4,5 gian b\u1ecf kh\u00f4ng, c\u00f2n th\u00ec m\u1ed7i gian cao \u01b0\u1edbc 4,5 th\u01b0\u1edbc. Thu\u1ed1c s\u00fang ch\u1ee9a \u1edf kho Gia T\u00edn hi\u1ec7n c\u00f2n 300 th\u00f9ng, m\u1ed7i th\u00f9ng 100 c\u00e2n, b\u1ed1n b\u1ec1 v\u00e0 m\u1eb7t tr\u00ean kho n\u00e0y \u0111\u1ec1u x\u1ebfp \u0111\u1ed1ng ti\u1ec1n k\u1ebdm \u0111\u1ec3 che \u0111\u1eady. L\u1ea1i sai ch\u1ee9a \u1edf c\u00e1c c\u1eeda, m\u1ed7i c\u1eeda 13 th\u00f9ng. S\u1ed1 \u0111\u1ea1n ch\u1ee9a \u1edf tr\u1ea1i ph\u00e1o th\u1ee7 h\u01a1n 10 gian, c\u00f2n \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ph\u1ea7n 3\u2033.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nghe \u0111\u1ed3n b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn t\u00ean ngh\u1ecbch Tr\u1ea9m v\u00e0 ngh\u1ecbch T\u01b0\u1edbc m\u1edbm l\u1eddi b\u1ea3o n\u00f3 n\u00f3i : Quan qu\u00e2n c\u00f3 b\u1ecdn r\u00fat v\u1ec1, qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn. Gi\u1eb7c l\u1ea1i n\u00f3i d\u1ed1i r\u1eb1ng ngo\u00e0i th\u00e0nh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi th\u01b0, d\u1eb7n ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh ch\u1edb n\u00ean ra th\u00fa, ra th\u00fa t\u1ea5t b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i. B\u1ecdn th\u1ea7n nghi\u1ec7m xem t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, th\u00ec ra gi\u1eb7c \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n suy nh\u01b0\u1ee3c, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c bi\u1ec1n binh \u0111em c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o tr\u1ef1c di\u1ec7n trong th\u00e0nh, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00eam ph\u00f2ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n, s\u1edf, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 r\u0103n b\u1ea3o r\u1ed3i. Nay b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m ra v\u00e0o m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp ng\u01b0\u1eddi, th\u1ef1c l\u00e0 do t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n kh\u00f4ng nghi\u00eam, n\u00ean ch\u00fang m\u1edbi c\u00f3 l\u00f2ng khinh qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn qu\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf. Hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n c\u01a1 l\u00e0 quan tr\u1ecdng, n\u1ebfu nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 ti\u1ebft l\u1ed9, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ee1 vi\u1ec7c \u01b0 ? V\u1eady, Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh \u1ea5y, b\u1ecb gi\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc 1 c\u1ea5p, kh\u00f4ng cho tra x\u00e9t, r\u1ed3i m\u1edbi x\u1eed n\u1eefa. \u0110\u1ed1i v\u1edbi vi\u00ean ph\u00e2n qu\u1ea3n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf c\u0169ng ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 r\u00e0ng, nghi\u00eam h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf, ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n g\u1eafng s\u1ee9c ph\u00f2ng gi\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ec5 n\u1ea3i ch\u00fat n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, thu\u1ed1c s\u00fang ch\u1ee9a \u1edf kho Gia T\u00edn trong th\u00e0nh h\u00e3y c\u00f2n 300 th\u00f9ng. V\u1eady ph\u1ea3i ra l\u1ec7nh cho b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn tr\u00fang kho \u1ea5y, m\u1ed9t lo\u1ea1t n\u1ed5 tung th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 300 l\u1ea1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn gi\u1eb7c r\u1ea5t s\u1ee3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i. M\u1ed7i khi ta b\u1eafn, ch\u00fang ph\u1ea3i \u0111em nhau tr\u00e1nh v\u00e0o h\u1ea7m h\u1ed1, n\u00ean s\u1ed1 gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea5y. Nay ph\u1ea3i truy\u1ec1n b\u1ea3o b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn r\u1eb1ng b\u1ea5t lu\u1eadn n\u1eeda \u0111\u00eam hay gi\u1eefa tr\u01b0a, ho\u1eb7c b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng b\u1eafn, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u1ea9n n\u1ea5p v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ; ho\u1eb7c ch\u1ec9 b\u1eafn 1, 2 m\u1eb7t ; ho\u1eb7c b\u1ea5t th\u1ea7n b\u1eafn, b\u1ea5t th\u1ea7n l\u1ea1i ng\u1eebng ; ho\u1eb7c \u0111\u00e3 ng\u1eebng r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1eafn ngay, c\u1ed1t xu\u1ea5t k\u1ef3 b\u1ea5t \u00fd, khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i, \u0111\u1ebfn khi b\u1eafn, n\u00ean b\u00ed m\u1eadt l\u00e0m theo hi\u1ec7u l\u1ec7nh, ch\u1edb l\u1ed9 h\u00ecnh t\u00edch, khi\u1ebfn b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1ea1y \u0111i nhi\u1ec1u, th\u00ec b\u1eafn kh\u00f4ng h\u01b0 ph\u00ed, m\u1edbi mong gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u1ea7n n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb cho \u0111\u00edch \u0111\u00e1ng, ch\u1edb n\u00ean b\u1eafn c\u00e1ch khinh su\u1ea5t. \u0110\u1ee3i khi n\u00fai \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c cao h\u01a1n m\u1eb7t th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00fai nh\u00f2m \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb \u0111i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u1edf trong th\u00e0nh r\u1ed3i, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi nh\u1eb1m ng\u1eafm m\u00e0 b\u1eafn, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00ed \u0111\u1ea1n. Gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00f9ng qu\u1eabn, th\u00ec ta h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m binh l\u00ednh \u1edf ngo\u00e0i, c\u00f3 ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh v\u00e0 khi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 binh nhi\u1ec1u hay \u00edt, nh\u1eefng ng\u00e0y kh\u1ee9 h\u1ed3i chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo l\u1ec7 sai ph\u00e1i Kinh binh x\u00e9t theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t xa g\u1ea7n, c\u1ea5p cho kh\u1ea9u l\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng cho t\u1edbi khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1eadn ch\u1ed7 th\u00ec th\u00f4i. S\u1ef1 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean V\u0169 Tu\u1ea5n t\u00e2u : \u201cC\u00f3\u00a0 h\u01a1n 60 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh v\u01b0\u1ee3t qua h\u1ea3i ph\u1eadn V\u00e2n \u0110\u1ed3n thu\u1ed9c Ba Phong ((1) T\u1ee9c Hoa Phong, sau \u0111\u1ed5i Nghi\u00eau Phong, thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean.1)\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u01b0a c\u00f4ng v\u0103n sang T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng ((2) Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng T\u00e2y.2) b\u1eaft h\u1ecd quay thuy\u1ec1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, cho kh\u1ecfi sinh s\u1ef1. L\u1ea1i sai V\u0169 Tu\u1ea5n s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n phu v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, th\u00e1m th\u1ea5y thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u01b0\u1edbc 30 chi\u1ebfc \u0111\u1eadu \u1edf \u0111\u1ea3o Tam Kh\u00e1o (thu\u1ed9c gi\u1edbi ph\u1eadn Xi\u00eam). Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cS\u1ed1 thuy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang kh\u00f4ng m\u1ea5y, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 theo bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 tu\u1ea7n ph\u00f2ng th\u00f4i, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i cu\u1ed1ng qu\u00fdt l\u00ean th\u1ebf. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf ph\u1ea3i ph\u00f2ng gi\u1eef. L\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u00e1m, xem ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c th\u00ec th\u00f4i ; n\u1ebfu c\u00f3 \u00fd kh\u1edfi lo\u1ea1n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t k\u00edp t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 b\u00e1o c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, cho nhanh vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam k\u00e9o \u0111\u1ea1i binh v\u00e0o l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp n\u01b0\u1edbc ta.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, khi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i kh\u1edfi lo\u1ea1n, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, xin Xi\u00eam ph\u00e1i binh \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, r\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh. H\u1eafn h\u1eb9n sau khi vi\u1ec7c th\u00e0nh, xin d\u00e2ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 th\u1ea7n ph\u1ee5c. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam m\u00ea ho\u1eb7c, m\u1edbi r\u1ea7m r\u1ed9 \u0111em binh thuy\u1ec1n Th\u1ee7y b\u1ed9, 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn : m\u1ed9t \u0111\u1ea1o t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Battambang\">Battambang<\/a>] k\u00e9o \u0111\u1ebfn, d\u00f9ng Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha\">Chao Phraya Bodin Decha<\/a>] \u00a0l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110i\u1ec1u b\u00e1t v\u00e0 mang theo hai em c\u1ee7a Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Y\u00eam [\u533f\u4ffa <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Em_(ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD)\">Ang Em (ho\u00e0ng t\u1eed)<\/a>] v\u00e0 N\u1eb7c Giun [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Duong\">Ang Duong<\/a>] c\u00f9ng \u0111i ; m\u1ed9t \u0111\u1ea1o t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y Bi\u1ec3n H\u1ed3 \u0111\u1ed5 l\u1ea1i, d\u00f9ng Phi Nh\u00e3 Phi M\u1ee5c Thi\u1ec7p Mang l\u00e0m \u0110i\u1ec1u b\u00e1t ; m\u1ed9t \u0111\u1ea1o n\u1eefa t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n Ch\u00e2n B\u00f4n k\u00e9o l\u00ean, d\u00f9ng Phi Nh\u00e3 Ph\u1eadt L\u0103ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Prayurawongse\">Prayurawongse<\/a>] l\u00e0m \u0110i\u1ec1u b\u00e1t.<\/p>\n<p>Ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, th\u1eeba bi\u1ec7n Nam Vang bi\u00ean v\u1ee5 H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9 c\u1ee9 l\u1eddi vi\u00ean ch\u1ee9c b\u00ean Phi\u00ean th\u00e1m b\u00e1o, chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh An Giang. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng cho l\u1eddi b\u00e1o \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ra t\u1eeb truy\u1ec1n v\u0103n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng x\u00e1c th\u1ef1c. Ch\u1ec9 li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh t\u1ec9nh ti\u1ebfn \u0111i, c\u00f9ng v\u1edbi l\u00ednh th\u00fa c\u0169 \u1edf Nam Vang nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng gi\u1eef v\u00e0 m\u1eadt t\u01b0 \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh tu\u1ef3 nghi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 tin th\u00e1m b\u00e1o, th\u00ec vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u1ed9ng binh x\u00e9t theo t\u00ecnh l\u00fd, d\u1eabu h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ebf. Nh\u01b0ng m\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m, qu\u00fd \u1edf m\u01b0u t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc khi s\u1ef1 c\u01a1 x\u1ea3y ra, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1eb5n. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i m\u1ed9t v\u1ec7 Kinh binh v\u00e0 500 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, chia nhau c\u01b0\u1ee1i thuy\u1ec1n \u0111i, \u0111\u00f3ng gi\u1eef An Giang. L\u1ea1i, c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n m\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ecdn c\u00e1i n\u00e0o b\u1ec1n ch\u1eafc d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho An Giang 10 chi\u1ebfc ; V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 5, 7 thuy\u1ec1n. L\u1ea1i, s\u1ed1 s\u00fang \u0111\u1ea1n v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f2n \u00edt, n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho V\u0129nh Long 3.000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, An Giang v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i t\u1ec9nh 2.000 c\u00e2n, H\u00e0 Ti\u00ean 1.000 c\u00e2n. C\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u1edf thuy\u1ec1n, c\u0169ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho V\u0129nh Long v\u00e0 An Giang m\u1ed7i t\u1ec9nh 10 c\u1ed7 s\u00fang ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 5 c\u1ed7. S\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, ho\u1eb7c s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p m\u1ed7i t\u1ec9nh h\u01a1n 10 c\u1ed7, s\u1ed1 \u0111\u1ea1n theo s\u00fang, m\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ec1u 100 vi\u00ean, ho\u1eb7c 7, 8, 9 m\u01b0\u01a1i vi\u00ean. Bi\u00ean ph\u00f2ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, c\u1ed1t ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n k\u00edn \u0111\u00e1o, ch\u1edb l\u1ed9 ra v\u1ebb m\u1eb7t v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00e2n gian l\u01b0\u1eddng t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c h\u01b0, m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 t\u1ec9nh An Giang ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u1ea5y 1.000 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, \u0111\u1ee3i khi binh thuy\u1ec1n do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00edch l\u1ea5y 500 binh d\u00f5ng v\u00e0 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Nam Vang ; 200 binh d\u00f5ng v\u00e0 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, hi\u1ec7p c\u00f9ng binh thuy\u1ec1n do c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, theo t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef. \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 V\u0129nh Long m\u1ed7i t\u1ec9nh g\u1ecdi l\u1ea5y 500 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng canh gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 tr\u1ed1n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0169 C\u00f4n v\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Nghi\u00eam l\u1ea1i h\u1ecdp h\u01a1n 1.000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Ho\u00e0i An, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn ph\u1ec9 tr\u1ed1n \u1edf S\u01a1n \u00c2m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, h\u1eb9n nhau h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng kh\u1edfi ngu\u1ef5. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, Tri ph\u1ee7 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean nghe tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c phi s\u1ee9c cho Tri huy\u1ec7n V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng theo ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng, chia qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n ; Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh th\u00e2n \u0111em binh v\u00e0 voi, hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ed9 bi\u1ec1n Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u1ec7 Ti\u1ec1n ch\u1ea5n l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Tr\u1eebng, \u0111i l\u00ean. B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean c\u0169ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n d\u00e2n ti\u1ebfn theo, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ph\u1ec9 \u1edf x\u00e3 Thanh \u00e1ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c v\u00e0 19 t\u00ean ph\u1ea1m, c\u00f9ng l\u00e0 \u1ea5n t\u00edn, gi\u1ea5y t\u1edd, kh\u00ed gi\u1edbi, c\u1edd, tr\u1ed1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c. T\u00ean C\u00f4n, t\u00ean Nghi\u00eam theo mi\u1ec1n r\u1eebng ch\u1ea1y tr\u1ed1n. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i. Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, nay chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; Ho\u00e0ng Quang Tr\u1eebng th\u0103ng b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1 ; B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean, V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ghi t\u00ean \u0111\u1ee3i c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, t\u00e2u xin s\u1ebd th\u0103ng b\u1ed5. C\u00e1c vi\u00ean \u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng to. \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec b\u1ecdn ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, nay l\u1eadp t\u1ee9c cho khai ph\u1ee5c, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. C\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; binh v\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 500 quan.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft th\u1ed5 ph\u1ec9, t\u1eebng qua c\u00e1c \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0110\u1ed9ng H\u1ef7, Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ea1i T\u1eeb, V\u0103n L\u00e3ng v\u00e0 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan tr\u01b0\u1edbc, d\u00e2n Th\u1ed5, N\u00f9ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111i tr\u1ed1n. Ph\u1ed5 b\u00e8n \u0111\u00f3ng binh \u1edf 2 \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n, T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1. L\u1ea1i chia ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ngu\u1ef5 \u0110i\u1ec1u b\u00e1t Ma Kh\u1eafc Li\u00ean (Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u), ngu\u1ef5 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 \u0110\u0103ng (Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c huy\u1ec7n V\u0103n L\u00e3ng), ngu\u1ef5 \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn Ma V\u0103n T\u0129nh v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 ch\u00fang h\u01a1n 30 t\u00ean. G\u1eb7p b\u1ea5y gi\u1edd \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111em binh v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, Ph\u1ed5 b\u00e8n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eebng tan v\u1ee1, tr\u1ed1n \u0111i b\u1ed1n ng\u1ea3 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1ed1ng s\u00f3t. H\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n \u0111\u1ebfn 8, 9 ph\u1ea7n 10. Hi\u1ec7n nay, vi\u1ec7c chi\u00eau nh\u00e2n d\u00e2n, th\u00e1m b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t v\u00e0i ph\u1ea7n c\u00f4ng phu, t\u01b0\u1edfng l\u00e0m c\u0169ng d\u1ec5. V\u1eady chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 c\u1ee9 l\u01b0u \u1edf \u0111\u1ea5y : m\u1ed9t m\u1eb7t, d\u1eb9p y\u00ean, v\u1ed7 v\u1ec1 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169 ; m\u1ed9t m\u1eb7t, chia ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i th\u00e1m b\u1eaft t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea9n tr\u1ed1n, l\u00e0m cho ra \u00e1n \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb. R\u1ed3i s\u1edbm \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, cho kh\u1ecfi b\u1ecb c\u1ea3m m\u1ea1o kh\u00ed \u0111\u1ed9c r\u1eebng n\u00fai. B\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1 c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 \u0111em \u0111i tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i, ti\u1ebft n\u00e0y \u0111\u00e3 g\u1ea7n h\u1ebft m\u00f9a \u0111\u00f4ng, s\u1eafp sang n\u0103m kh\u00e1c, theo l\u1ec7, l\u00ednh th\u00fa c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i. Nh\u01b0ng c\u00e1c v\u1ec7 hi\u1ec7n \u0111ang t\u00f2ng chinh n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i r\u00fat v\u1ec1, l\u1ea1i ph\u00e1i binh kh\u00e1c \u0111\u1ebfn sung v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111i th\u00fa, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady, bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc theo b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n th\u00ec C\u01b0\u01a1ng v\u00f5 v\u1ec7 r\u00fat v\u1ec1 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i ; H\u1ed5 oai T\u1ea3 v\u1ec7 r\u00fat v\u1ec1 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf B\u1eafc Ninh ; V\u00f5ng th\u00e0nh v\u1ec7 r\u00fat v\u1ec1 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; H\u1ed5 oai H\u1eadu v\u1ec7 \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00fa Nam \u0110\u1ecbnh. Duy H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111i tr\u1eadn, c\u0169ng \u0111\u00e3 nh\u1ecdc nh\u1eb1n, v\u1eady cho c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, H\u1ed9 v\u1ec7, C\u1ea3nh t\u1ea5t, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng, T\u1ea3 sai, H\u1eadu sai lu\u00f4n v\u1edbi c\u00e1c th\u1edbt voi c\u0169ng k\u00e9o v\u1ec1 c\u1ea3. Ng\u00e0y n\u00e0o t\u1edbi H\u00e0 N\u1ed9i, th\u00ec Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u1ee5c t\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1 Kinh, v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169. Ti\u1ec1n phong H\u1eadu v\u1ec7, tr\u01b0\u1edbc th\u00fa \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd gi\u00e1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. C\u00f2n H\u1eefu b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00fa \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh ; Tuy\u1ec3n phong H\u1eadu v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00fa \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; Trang v\u00f5 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00fa \u1edf B\u1eafc Ninh \u0111\u1ee3i bi\u1ec1n binh, m\u1edbi \u0111i th\u00fa \u0111\u1ebfn thay, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho r\u00fat v\u1ec1 Kinh, trong h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169 \u1edf Thanh, Ngh\u1ec7, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch ph\u00e1i \u0111i tr\u1eadn th\u00ec sau vi\u1ec7c y\u00ean c\u0169ng ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1ea3 cho v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m L\u1ea1ng Chung, Th\u1ecd Tu\u1ea5n b\u1ed7ng b\u1ecb b\u1ec7nh, ph\u1ea3i t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. B\u1ecdn Quang C\u1ef1 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n), c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ec9 v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafn s\u00fang. Qu\u00e2n ta s\u1ea5n \u0111\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u, ph\u1ec9 b\u00e8n tan ch\u1ea1y. H\u1ecfi ra m\u1edbi bi\u1ebft n\u01a1i n\u00e0y l\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn C\u1ef1 b\u00e8n \u0111\u00f3ng binh l\u1ea1i, chia \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn \u1ea5y r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n \u0111i, g\u1eb7p m\u01b0a lu\u00f4n h\u00e0ng tu\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 l\u1ea7y l\u1ed9i, s\u00f4ng ng\u00f2i \u0111\u1ea7y tr\u00e0n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ti\u1ebfn qu\u00e2n h\u01a1i ch\u1eadm. L\u1ea1i, khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng Chung, th\u1ea5y Cao Ph\u1ee5c L\u1ec5, nguy\u00ean th\u1ef1 L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 th\u00fa t\u1ed9i, n\u00f3i : t\u1eeb khi thua tr\u1eadn, l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf r\u1eebng r\u00fa, n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho h\u1eafn \u0111i theo c\u00e1c qu\u00e2n, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u1eefng qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ed1ng thu\u1ed9c \u0111\u1ec1u l\u00e0 binh h\u00f9ng, qu\u00e2n m\u1ea1nh. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111em qu\u00e2n \u1ea5y ra \u0111\u00e1nh, ai d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn, gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y cho L\u1ea1ng S\u01a1n ; tinh th\u1ea7n qu\u00e2n s\u0129 \u0111ang h\u0103ng h\u00e1i g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1eeba th\u1eafng, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, l\u1ea1i c\u1ee9 quanh qu\u1ea9n nghe ng\u00f3ng, k\u00e9o d\u00e0i, \u0111\u00e1ng n\u00ean nghi\u00eam ng\u1eb7t ngh\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nhi\u1ec1u qu\u00e3ng hi\u1ec3m tr\u1edf, cheo leo, l\u1ea1i g\u1eb7p m\u01b0a d\u1ea7m, c\u00f2n c\u00f3 l\u00fd do. V\u1eady h\u1eb5ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, h\u0103ng h\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o, \u0111i thu ph\u1ee5c Cao B\u1eb1ng cho mau ch\u00f3ng, \u0111\u1ec3 s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng l\u1edbn. B\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn ch\u00fang cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cKhi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111i, c\u0169ng n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i gia t\u00e2m d\u00f2 th\u00e1m b\u1eaft ph\u1ec9, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Cao Ph\u1ee5c L\u1ec5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo \u0111i tr\u1eadn, h\u1ecfng vi\u1ec7c, nay h\u1eafn m\u1edbi l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra, lai l\u1ecbch ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm, v\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn h\u1eafn v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n, n\u1ebfu ch\u01b0a gi\u1ea3m b\u1ec7nh th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u1ea1m v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n, y\u00ean t\u00e2m \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng cho mau kh\u1ecfi, l\u1ea1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 l\u00e0m vi\u1ec7c ngay\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ee5c L\u1ec5, khi \u0111\u1ebfn Kinh, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i Cao B\u1eb1ng g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, M\u00e3 V\u0103n Nguy\u00ean, th\u1ea5y quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 bi\u1ebft gi\u00fap \u0111\u1ee1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, th\u1ebf l\u00e0 hi\u1ebfu ngh\u0129a. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e1t c\u1ee7a c\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m t\u00e2u : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ed9 Binh ph\u00e1t \u0111\u1ec7 \u1ed1ng v\u1ebd r\u1ed3ng \u0111\u1ef1ng s\u1edb s\u00e1ch v\u00e0 \u1ed1ng tr\u1ea1m, c\u00f9ng l\u00e0 thu\u1ed1c thang do th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111\u1ebfn : \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i binh h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, r\u1ed3i theo ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2u An \u0110\u1ecbnh, chuy\u1ec3n giao \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9. L\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai chuy\u1ec3n theo ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i Mi\u1ec7n, Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n m\u00e0 \u0111i. Khi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111i \u0111\u1ebfn x\u1ee9 Kha \u0110\u00f4ng, gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn V\u00e2n Trung, l\u1ea1i g\u1eb7p gi\u1eb7c d\u1ef1a n\u00fai b\u1eafn ra, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1eeb \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, ch\u1ec9 c\u00f3 2 \u0111\u01b0\u1eddng qua n\u00fai, nay \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf. C\u00f2n c\u00e1c bi\u1ec1n binh ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn x\u1ee9 B\u1eafc Nh\u1ef1 thu\u1ed9c huy\u1ec7n An \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. \u0110\u1ee3i c\u00f3 tin th\u1eafng tr\u1eadn, b\u1ecdn th\u1ea7n s\u1ebd xin l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u ti\u1ebfp\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 gi\u1eb7c t\u00e0n l\u1ebb t\u1ebb, th\u1eeba c\u01a1 n\u1ed5i l\u00ean. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 ph\u00f2ng gi\u1eef, c\u00f2n th\u00ec cho theo L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00e1n mang k\u00edp \u0111i, hi\u1ec7p v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, cho s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft. V\u00e0, nay \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng dd\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 ; c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch th\u1ebf n\u00e0o, \u0111em c\u00e1c b\u1ea3n d\u1ee5 v\u0103n n\u00e0y v\u00e0 nh\u1eefng \u1ed1ng tr\u1ea1m t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u1ea5y, c\u1ed1t chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, cho bi\u1ebft m\u00e0 tu\u00e2n theo v\u00e0 kh\u1ea3i ho\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, th\u1ed5 ph\u1ec9 xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Nay b\u1ecdn ph\u1ec9 Th\u00e1i Nguy\u00ean tan v\u1ee1, \u0111\u00e3 s\u1eafp thanh b\u00ecnh. \u0110\u1ea1o binh b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c Cao B\u1eb1ng, qu\u00e9t s\u1ea1ch d\u01b0 \u0111\u1ea3ng. C\u00f2n b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf Tuy\u00ean Quang, g\u1ea7n nay c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o, c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t V\u00e2n Trung, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00f9ng b\u1eaft t\u00ean gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u1edf n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o, tin r\u1eb1ng r\u1ed3i \u0111\u00e2y vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 xong. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 : b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c n\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m cho ra \u00e1n, th\u00ec t\u00e2u kh\u00fac kh\u1ea3i ca, \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 t\u1ed1t. V\u00ed b\u1eb1ng ch\u01b0a gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch V\u00e2n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 th\u1ed5 d\u00f5ng l\u01b0u l\u1ea1i chia \u0111\u01b0\u1eddng l\u00f9ng b\u1eaft ; v\u00e0 treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng : ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111em n\u1ed9p, s\u1ebd th\u01b0\u1edfng 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 trao cho h\u00e0m quan Ng\u0169 ph\u1ea9m. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i n\u00ean \u0111\u1ed1t h\u1ebft nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 chi\u00eau t\u1eadp th\u1ed5 d\u00e2n khi\u1ebfn cho tr\u1edf v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p. C\u00f2n ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, c\u0169ng s\u1ee9c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i chia l\u1eadp x\u00e3 \u1ea5p, theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn, \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u1ebf kho\u00e1, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 thanh tr\u1eeb m\u1ed1i lo v\u1ec1 sau. R\u1ed3i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c mang binh d\u00f5ng kh\u1ea3i ho\u00e0n, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u1edf l\u00e2u, c\u1ea3m nhi\u1ec5m lam ch\u01b0\u1edbng\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n \u0111\u00e3 qua \u0111\u1ecba ph\u1eadn hai ch\u00e2u L\u1ed9c B\u00ecnh, Y\u00ean B\u00e1i, c\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9c d\u1ecbch c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u00e9p ph\u1ea3i theo v\u00e0 n\u00f3i mi\u1ec7ng cho l\u00e0m \u0111\u1ed1c v\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng b\u00ean gi\u1eb7c. N\u1ebfu th\u1ea7n giam gi\u1eef ngay l\u1ea1i s\u1ee3 l\u1ea5p m\u1ea5t l\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 sau, n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ea1m tha v\u00e0 sai ch\u00fang quay v\u00e0o r\u1eebng r\u00fa thung l\u0169ng d\u00f2 t\u00ecm c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft \u00e9p theo gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh tr\u00ecnh b\u00e0y v\u00e0 th\u00fa t\u1ed9i. V\u1ea3 l\u1ea1i, binh d\u00f5ng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 bao ng\u00e0y g\u1eb7p m\u01b0a, \u0111i xuy\u00ean qua r\u1eebng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1ecfi m\u1ec7t, xin t\u1ea1m l\u01b0u \u1edf \u0111\u1ea5y sau v\u00e0i ng\u00e0y v\u1ed7 v\u1ec1 th\u1ed5 d\u00e2n, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eafc l\u1ef1c s\u1ebd mang th\u00eam \u0111i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn, r\u1ed3i s\u1ebd h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n ngay\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cSau khi b\u1ecdn ph\u1ec9 tan v\u1ee1, quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u1ebf nh\u01b0 ch\u1ebb tre. M\u01b0u c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, gia t\u00e2m v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169. Binh d\u00f5ng H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng n\u00ean th\u1ea3 v\u1ec1 ngay, ch\u1edb n\u00ean cho \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u1ecdn ra th\u00fa \u1ea5y ai l\u00e0 quan ch\u1ee9c th\u1ed5 ph\u1ec9 quay gi\u00e1o ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n c\u00f3 hi\u1ec7n tr\u1ea1ng gian \u00e1c r\u00f5 r\u00e0ng, chu\u1ea9n cho ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ngay ; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo th\u00ec tha cho\u201d.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n phong H\u1eefu v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u1ebf 1.000 \u1ed1ng phun l\u1eeda. Ph\u00e1i nh\u1eefng bi\u1ec1n binh trong Th\u1ea7n c\u01a1 Ti\u1ec1n v\u1ec7 th\u00f4ng th\u1ea1o ph\u00e9p ch\u1ebf \u1ed1ng \u1ea5y, chia nhau \u0111i ch\u1ec9 b\u1ea3o.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf th\u1ebb \u201cTh\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d (m\u1eb7t b\u00e0i kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cTh\u01b0\u1edfng c\u00f4ng\u201d).<\/p>\n<p>Vua sai ban c\u1ea5p cho qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3 400 th\u1ebb ng\u00e2n b\u00e0i, qu\u00e2n th\u1ee9 L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u 200 c\u00e1i th\u1ebb. Ph\u00e0m t\u1eeb khi xu\u1ea5t chinh tr\u1edf \u0111i, c\u00f3 ai \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u1edbi gi\u1eb7c, h\u0103ng h\u00e1i ra tr\u1eadn ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u, hay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean tr\u1edf l\u00ean, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n hay binh d\u00f5ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ebb b\u00e0i \u0111eo \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 chi\u1ebfn c\u00f4ng. N\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, \u0111u\u1ed5i m\u00e0 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m v\u00e0 2, 3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m 1 t\u00ean gi\u1eb7c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng. H\u1ec5 k\u1ebb n\u00e0o m\u1ea1o c\u00f4ng l\u0129nh th\u01b0\u1edfng v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f4ng g\u00ec m\u00e0 m\u01b0\u1ee3n ho\u1eb7c mua \u0111\u1ec3 \u0111eo \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt, tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201c\u1ea5y l\u00e0 ta ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn, n\u00ean ch\u1ebf c\u1ea5p th\u1ebb b\u00e0i n\u00e0y, khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111eo m\u00e3i \u0111\u1ec3 vinh hi\u1ec3n th\u00e2n m\u00ecnh, khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, T\u1ed5ng th\u1ed1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c n\u00ean kh\u00e9o th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd n\u00e0y, c\u1ed1t ph\u1ea3i t\u1ebf nh\u1ecb tinh t\u01b0\u1eddng, ch\u1edb b\u1ecf s\u00f3t, ch\u1edb l\u1ea1m th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 h\u1ea1 l\u1ec7nh : \u1edf Kinh th\u00ec do b\u1ed9 Binh ; \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i th\u00ec do \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 r\u00e0ng : Quan qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn trong n\u0103m nay, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 v\u1ec1 Kinh, v\u1ec1 t\u1ec9nh m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng nh\u01b0 tr\u00ean th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c k\u00ea khai danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd c\u1ea5p [ng\u00e2n b\u00e0i] cho m\u1ed9t lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>G\u1ecdi th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An \u2013 H\u00e0 T\u0129nh v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn s\u00f3c \u0110\u1ed3 S\u01b0, gi\u00e1p ph\u1ee7 Ph\u1ee7 L\u1eadt n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh An Giang l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Mai V\u0103n \u0110\u1eb7ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 An b\u00ecnh, \u0111em 100 qu\u00e2n ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i Nam Vang. L\u1ea1i t\u01b0 \u0111i\u1ec1u 300 bi\u1ec1n binh \u1edf V\u0129nh Long \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh l\u1ef5 v\u00e0 phi b\u00e1o qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>S\u1edb t\u00e2u \u0111\u1ebfn vua. Vua l\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n : Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a t\u1ec9nh An Giang, n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y th\u1eadt, th\u00ec T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean ph\u1ea3i chia nhau cai qu\u1ea3n binh d\u00f5ng, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 lu\u1ef9 d\u00e0i. C\u00f2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em quan qu\u00e2n v\u00e0 l\u1ea5y th\u00eam h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u1ee7a Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u 1.500 chia ra c\u1ee1i thuy\u1ec1n \u0111i An Giang. Khi \u0111\u1ebfn An Giang, Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y ; Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 l\u0129nh m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ea1i binh, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef Nam Vang.<\/p>\n<p>Ta \u0111\u00e3 s\u1eafc cho b\u1ed9 ngh\u0129 so\u1ea1n t\u1edd t\u01b0, ng\u00e0y n\u00e0o t\u1edd \u1ea5y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, \u0111\u1ec3 b\u1eaft b\u1ebb ch\u00fang. N\u1ebfu ch\u00fang khu\u1ea5t ph\u1ee5c, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 t\u1ed1t ; nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u00fang g\u00e2y chi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba h\u1ea1t Ch\u00e2n L\u1ea1p, th\u00ec chu\u1ea9n cho vi\u1ec7c l\u00e0m h\u1ee3p l\u1ebd. Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, n\u00ean kh\u00e9o l\u1ef1a m\u00e0 l\u00e0m. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m li\u1ec1u \u0111\u1ec3 g\u00e2y h\u1ea5n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee3 vi\u1ec7c, c\u1ea9u th\u1ea3 l\u00e0m cho t\u1eafc tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh : t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh g\u1ecdi 2.000 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, t\u1ec9nh V\u0129nh Long g\u1ecdi th\u00eam 1.000, An Giang v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u g\u1ecdi th\u00eam 500 l\u00ednh c\u1ed9ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u00ednh g\u1ecdi ra l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, sai \u0111i t\u1eadp tr\u1eadn.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean v\u1ee5 \u00e1n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t gi\u1ea5u ri\u00eang c\u00e1c gi\u1ea5y tr\u1eafng \u0111\u00f3ng d\u1ea5u l\u01b0u kh\u00f4ng. H\u1ecd n\u00f3i : \u201cX\u00e9t ra : Duy\u1ec7t khi b\u1ecb b\u1ec7nh, sai \u0111i\u1ec3n th\u1ee7 th\u01b0 k\u00fd l\u00e0 b\u1ecdn Phan B\u00e1 Nh\u00e3 \u0111em c\u00e1c t\u1edd m\u1eadt chi\u1ebfu, m\u1eadt d\u1ee5, ch\u1ec9 truy\u1ec1n v\u00e0 gi\u00e1o t\u1eeb, \u0111\u1ed1t \u0111i h\u1ebft c\u1ea3, vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1ecf ra l\u1ea1i c\u00e0ng c\u00e0n r\u1ee1. Th\u1ebf m\u00e0 con h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn c\u00f3 l\u00f2ng che gi\u1ea5u, t\u1ed9i \u1ea5y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c ngang ng\u01b0\u1ee3c, t\u00e2m \u0111\u1ecba \u1ea5y, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e1ng n\u00f3i n\u1eefa. Nay thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i d\u00e1m gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, t\u1ef1 n\u00f3i l\u00e0 mu\u1ed1n b\u00e1o th\u00f9 cho Duy\u1ec7t, g\u00e2y n\u00ean v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn phi th\u01b0\u1eddng, th\u00ec t\u1ed9i Duy\u1ec7t, d\u01b0 lu\u1eadn th\u1ef1c kh\u00f3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u00e2u ! V\u1eady b\u1ecdn \u0111i\u1ec3n th\u1ee7 Phan B\u00e1 Nh\u00e3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t t\u1ed9i \u0111\u1ed3. L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y thu v\u0103n b\u1eb1ng t\u1eadp \u1ea5m c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd c\u00f3 ch\u1ec9 x\u1eed ngh\u0129. H\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u quy v\u00e0o b\u1ea3n \u00e1n t\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p>ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXIII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c duy\u1ec7t tuy\u1ec3n binh l\u00ednh sang n\u0103m.<\/p>\n<p>L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 kho\u00e1 tuy\u1ec3n : C\u00e1c t\u1ec9nh Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam nh\u1eb1m n\u0103m Gi\u00e1p, n\u0103m K\u1ef7 ; t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean nh\u1eb1m n\u0103m M\u1eadu, n\u0103m Qu\u00fd. N\u0103m ngo\u00e1i, chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m ; th\u00ec sang n\u0103m l\u00e0 n\u0103m ng\u1ecd, ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ef3 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t c\u1ee7a 15 h\u1ea1t t\u1ef1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Nh\u01b0ng nay, t\u1eeb Bi\u00ean Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 x\u1ea3y s\u1ef1 bi\u1ebfn xin cho t\u1ea1m ho\u00e3n, \u0111\u1ee3i khi xong vi\u1ec7c s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m. C\u00f2n nh\u01b0 huy\u1ec7n Thu\u1eadn Th\u00e0nh m\u1edbi thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, thu\u1ebf l\u1ec7 c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n tri\u1ec3n ho\u00e3n, c\u0169ng xin cho \u0111\u1ee3i k\u1ef3 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t, sau s\u1ebd ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh t\u00e2u b\u00e0y, c\u00f2n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, l\u1ec7 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3, nh\u1eb1m n\u0103m \u0110inh, n\u0103m Nh\u00e2m l\u00e0m kho\u00e1 tuy\u1ec3n. Ng\u00e0y n\u1ecd v\u00ec chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, n\u00ean ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m nay. Khi \u1ea5y c\u00f3 6 huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng, Duy Ti\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Ph\u00fa Xuy\u00ean, S\u01a1n Minh, Ho\u00e0i An x\u1ea3y b\u1ecb tai th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean l\u1ea1i ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c tuy\u1ec3n duy\u1ec7t. V\u1ea3 l\u1ea1i, d\u00e2n s\u1ed1 6 huy\u1ec7n n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 15.000 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng c\u1ea3 m\u1ed9t t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng ch\u1ecdn quan v\u0103n quan v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i b\u00ean l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi. Nay xin do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn c\u1eed 1 vi\u00ean Lang trung \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9 sung l\u00e0m quan Kh\u00e2m m\u1ea1ng, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u00e0 b\u1edbt vi\u00ean quan v\u00f5 \u0111i. H\u1ea1n tuy\u1ec3n l\u00e0 15 ng\u00e0y, c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch, bi\u1ec1n binh \u0111i theo v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng nhu cung \u0111\u1ed1n, \u0111\u1ec1u ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m b\u1edbt. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>T\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ec9 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc l\u1ea1i h\u1ee3p b\u1ecdn v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ec9 tr\u1ed1n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 l\u0169 D\u01b0\u01a1ng B\u1ea1 An, Ho\u00e0ng \u1ea5t An l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf ch\u00e2u Y\u00ean (An) B\u00e1c, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n. Gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Ch\u00e2u l\u00e0 th\u1ed5 h\u00e0o N\u00f4ng Quang Khanh \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i qu\u00e2n ch\u1eb7n b\u1eaft v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc sau khi \u0111\u00e3 thua tan n\u00e1t, l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u00ean ph\u1ec9 tr\u1ed1n th\u1eadp th\u00f2 qu\u1ea5y r\u1ed1i, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 cho l\u01b0u \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, n\u00ean kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh d\u00f5ng l\u00f9ng b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y l\u00e0 c\u00f4ng ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Ph\u1ecdc Nha M\u00e3 Kha Thi\u1ec7p c\u00f9ng \u1ea4p Ma H\u1ea1t (em ru\u1ed9t Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 A N\u1ed7) [t\u1ee9c \u9091\u9ebb\u66f7 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Uparaja\">Oupahat<\/a>, Ph\u00f3 v\u01b0\u01a1ng, Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng. T\u00ean l\u00e0 <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Tissa_of_Vientiane\">Tissa<\/a>.] \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 Kham, n\u00f3i phao l\u00ean l\u00e0 s\u1ebd \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh. Th\u1ed5 d\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i x\u00f4n xao. Tuy\u00ean u\u00fd, \u0110\u1ed3ng tri hai ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn Tu\u00e2n K\u1ef3 Chi\u00eau B\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e1o t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, xin t\u1ec9nh ph\u00e1i th\u00eam quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n \u00e1p. Nguy\u00ean quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u1ea1i ch\u1ecdn u\u1ef7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111em 200 bi\u1ec1n binh c\u00f9ng v\u1edbi binh ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, k\u1ecbp \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean. L\u1ea1i s\u1ee9c hai ph\u1ee7 \u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u1eadp h\u1ecdp 6, 7 tr\u0103m l\u00ednh th\u1ed5 \u0111em \u0111\u1ebfn x\u1ee9 T\u1ea1 Kh\u00e1ch, nghi\u00eam ph\u00f2ng h\u01a1n n\u1eefa. N\u1ebfu binh Xi\u00eam qua s\u00f4ng g\u00e2y s\u1ef1, th\u00ec quan qu\u00e2n l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o t\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 tr\u00f9 bi\u1ec7n, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, V\u0169 \u0110\u0129nh r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1edd c\u00f5i bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ed1 nhi\u00ean n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng, nh\u01b0ng m\u00ecnh kh\u00f4ng n\u00ean g\u00e2y h\u1ea5n ra tr\u01b0\u1edbc. Nay Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 v\u1ec1 Kinh, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u1ea1o n\u00ean gia t\u00e2m, l\u00e0m cho \u1ed5n \u0111\u00e1ng c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p v\u1edbi c\u01a1 s\u1ef1. Ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c, r\u1ed3i t\u00e2u cho ta bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng\u201d.<\/p>\n<p><a>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cG\u1ea7n nay, c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t ngo\u00e0i Kinh, binh v\u00e0 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ea1o \u1ea5y, b\u01b0\u1edbc qua th\u1eadp t\u1ef1 gi\u00e1, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 tha t\u1ed9i r\u1ed3i. Ta ngh\u0129 b\u1ecdn ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb d\u1ecb \u0111oan m\u00ea ho\u1eb7c, m\u1edbi qua m\u1ed9t l\u1ea7n hu\u1ea5n th\u1ecb li\u1ec1n bi\u1ebft th\u1ea5m th\u00eda h\u1ed1i c\u1ea3i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, theo ngay ch\u00ednh \u0111\u1ea1o. T\u1ea5m l\u00f2ng \u0111\u1ed5i l\u1ed7i l\u00e0m thi\u1ec7n nhanh ch\u00f3ng nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. V\u1eady d\u1ee5 sai Kinh do\u00e3n v\u00e0 \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n truy\u1ec1n ch\u1ec9 b\u1ea3o h\u1ecd : nay h\u1ecd \u0111\u00e3 th\u1ef1c l\u00f2ng h\u1ed1i c\u1ea3i, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh bi\u1ebft theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5 r\u1ed3i. T\u1eeb nay, n\u00ean theo ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, ch\u1edb l\u1ea1i n\u1ea3y th\u00f3i c\u0169 n\u1eefa. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng x\u00f3m s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2m ch\u1ecdc, ch\u00ea bai v\u00e0 t\u1ea1 s\u1ef1 d\u1ecda n\u1ea1t. N\u1ebfu ai tr\u00e1i ph\u00e9p, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/a><\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd, sung L\u00e3nh binh quan, Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao\u00a0 B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cNguy\u1ec5n Th\u1ecd Tu\u1ea5n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t d\u00f9ng, \u0111\u00e3 s\u1edbm l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng lao, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc nam, kh\u00f4ng ng\u1edd vi\u00ean \u1ea5y x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, ta th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc qu\u00e1 ch\u1eebng ! V\u1eady, truy t\u1eb7ng cho vi\u00ean \u1ea5y h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, l\u1ea1i chi\u1ebfu theo \u00e2n \u0111i\u1ec3n m\u1edbi phong, phong l\u00e0 Gia Quan nam, cho t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u00e1ng Ngh\u1ecb v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 3 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ng\u00e0y \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m v\u1ec1, th\u00ec t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh ph\u00e1i binh v\u00e0 d\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111\u1ebfn t\u1eadn nguy\u00ean qu\u00e1n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec3 an t\u00e1ng. R\u1ed3i l\u1ea1i cho con l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y\u201d.<\/p>\n<p>G\u1eb7p Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n ph\u1ee7 B\u00f4ng Xuy n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, qu\u00e2n \u0111\u1ebfn V\u1ee5ng X\u00e0 N\u0103ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kampong_Chhnang\">Kampong Chhnang<\/a>] (c\u00e1ch th\u00e0nh Nam Vang 1 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng). Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n nghe tin, H\u1ecfang s\u1ee3, c\u1ee1i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nh\u1ecf, ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn An Giang. Th\u1eeba bi\u1ec7n Nam Vang bi\u00ean v\u1ee5 l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan t\u1ec9nh An Giang \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cQu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p x\u01b0a nay nh\u00fat nh\u00e1t, nhi\u1ec1u khi H\u1ecfang s\u1ee3 d\u00f9 ch\u1ec9 l\u00e0 ti\u1ebfng gi\u00f3 th\u1ed5i hay h\u1ea1c k\u00eau. Nh\u01b0ng tin n\u00e0y c\u00f3 quan\u00a0 h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb ng\u0103n ng\u1eeba tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh l\u1eadp t\u1ee9c theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, qu\u1ea3n l\u0129nh binh thuy\u1ec1n, k\u00edp \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, cho k\u1ecbp th\u1eddi c\u01a1. B\u1ecdn T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u00f9ng nhau h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng l\u1ef1a t\u00ednh t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh ho\u1eb7c v\u00e2y, hi\u1ec7n nay ra sao, n\u00eau l\u01b0u binh d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5y \u0111\u1ee7 gi\u00fap vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c, th\u00ec l\u1ef1a t\u00ednh r\u00fat b\u1edbt binh d\u00f5ng v\u1eabn \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 ho\u1eb7c l\u1ea5y th\u00eam 1, 2 ngh\u00ecn h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1i \u0111i theo b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, cho m\u1ea1nh thanh th\u1ebf. Khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn An Giang, th\u00ec m\u1ed9t n\u1eeda theo Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u1edf l\u1ea1i ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ea1i \u0111\u1ea5y ; m\u1ed9t n\u1eeda giao cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n qu\u1ea3n l\u0129nh, ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng Nam Vang. N\u1ebfu qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00ec tr\u01b0\u1edbc n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb, ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5 \u00fd ch\u00fang \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn l\u00e0m g\u00ec, xem ch\u00fang c\u1eed \u0111\u1ed9ng th\u1ebf n\u00e0o, r\u1ed3i tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m, b\u1ea5t t\u1ea5t v\u1ed9i v\u00e3 \u0111\u00e1nh nhau, t\u1ef1 m\u00ecnh g\u00e2y h\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu ch\u00fang gi\u1ea3 v\u1edd n\u00f3i l\u00e0 ho\u00e0 h\u1ea3o, th\u00ec ta c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n v\u00e0 k\u00edp phi t\u1ea5u ngay.<\/p>\n<p>\u201cN\u1ebfu \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, ho\u1eb7c T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111em binh \u0111i tr\u01b0\u1edbc ; Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n c\u0169ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i ngay ; Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed ho\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f9ng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111i r\u1ed3i, th\u00ec Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n ph\u1ea3i c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh. C\u00f2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng c\u0169ng n\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111em binh \u0111i \u0111\u1ebfn. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng th\u00ec c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, khi\u1ebfn c\u00f3 c\u1ea3 v\u0103n l\u1eabn v\u00f5 l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i vi\u00ean, b\u00e0n t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00ec do An Giang ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh V\u0129nh Long, t\u00ecm ch\u1ed7 cho h\u1eafn c\u01b0 tr\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh An Giang, V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng g\u1ecdi th\u00eam h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng : m\u1ed7i t\u1ec9nh 2.000 ho\u1eb7c 3.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u. S\u1ed1 binh \u1ea5y n\u00ean d\u1ed3n l\u1ea1i th\u00e0nh c\u01a1, \u0111\u1ed9i. H\u1ea1n m\u1ed7i \u0111\u1ed9i l\u00e0 50 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i c\u01a1 l\u00e0 500 ng\u01b0\u1eddi. C\u01a1 n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1eb7t t\u00ean, r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t 1 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, c\u01a1 \u0111\u1eb7t 1 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 cho ti\u1ec7n b\u1ec1 cai qu\u1ea3n. Su\u1ea5t c\u01a1, m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ti\u1ec1n 1 quan 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ph\u00e1t th\u00f3c kho xay th\u00e0nh g\u1ea1o \u0111\u1ec1u 5.000 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn An Giang.<\/p>\n<p>Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng th\u1ef1 h\u00e0m \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh t\u1ec9nh An Giang. Cho Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd. Hai vi\u00ean n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho coi qu\u1ea3n h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n sai ph\u00e1i, chia nhau \u0111i An Giang, ho\u1eb7c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i. C\u00f2n L\u00ea V\u0103n T\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c v\u00e0 b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 sai, T\u1ea3 b\u1ea3o, Minh ngh\u0129a, do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u1ea5p b\u1eb1ng cho l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em 1 \u0111\u1ed9i h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e1i c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5 m\u1edbi l\u1eadp, chuy\u00ean ch\u1edf ti\u1ec1n kho 30.000 quan \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, r\u1ed3i l\u01b0u \u1edf \u0111\u1ea5y theo qu\u00e2n th\u1ee9, chia ph\u00e1i \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u1ea1i binh t\u1eeb L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u b\u1ecdn ph\u1ec9 c\u0169ng \u0111\u1ec1u s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, l\u1ea9n tr\u1ed1n c\u1ea3. Qu\u00e2n ta thu \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1edbt voi. K\u1ecbp khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn v\u00e0 B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc k\u00e9o v\u00e0i ch\u1ee5c qu\u00e2n t\u00e0n \u0111i r\u1ed3i. Ph\u00eda trong, ngo\u00e0i th\u00e0nh, nh\u00e0 c\u1eeda quan, d\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec. Duy c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i h\u00e0nh cung v\u00e0 kho t\u00e0ng \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ed3n n\u00fai. B\u1ecdn C\u1ef1 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u vua n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng, \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n tr\u1ed5 s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u1ecfang, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ea7u, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tri\u1ec1u (theo Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n thua tr\u1eadn), Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn l\u00e0 V\u0169 Quang Huy (khi Cao B\u1eb1ng th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, tho\u00e1t v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c), Th\u1ed5 tri ch\u00e2u ch\u00e2u Tho\u00e1t L\u00e3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Li\u00eam (b\u1ecf ch\u00e2u, tr\u00e1nh gi\u1eb7c), \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ngu\u1ef5 Ch\u00e1nh \u0111i\u1ec1u b\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thuy\u00ean v\u00e0 cha h\u1eafn l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc B\u00e0o, ngu\u1ef5 Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Ng\u1eef, gi\u1ea3i n\u1ed9p. L\u1ea1i, bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i tr\u1eadn b\u1ecb thua l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u1ed1n v\u1ec1, nay theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, xin \u0111\u1ee3i khi y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd giao t\u1ea5t c\u1ea3 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, m\u1eebng l\u1eafm, th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ea1m c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a l\u0129nh \u0111\u1ec7 c\u1edd \u0111\u1ecf, 1 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ea1m \u0111i ph\u1ee5, 1 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf ; th\u1ecb v\u1ec7 Tr\u1ea7n V\u0103n Ki\u1ebfm nh\u1eadn ti\u1ebfp tuy\u00ean b\u1ed1 tin th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cB\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh, chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai \u0111\u1ecbch n\u1ed5i ; \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y L\u1ea1ng S\u01a1n. Nay l\u1ea1i thu ph\u1ee5c t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, c\u00f4ng \u1ea5y t\u1ed1t l\u1eafm. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 phong t\u01b0\u1edbc b\u00e1, V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u00e3 phong t\u01b0\u1edbc nam. Nay \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. T\u1eeb c\u00e1c L\u00e3nh binh \u0111\u1ebfn c\u00e1c Qu\u1ea3n c\u01a1 d\u1ef1 tr\u1eadn \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho 1 th\u00e1ng. C\u00e1c vi\u00ean \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c v\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u1ecfang \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 gia \u01a1n cho khai ph\u1ee5c h\u00e0m c\u0169.<\/p>\n<p>\u201cNay hai t\u1ec9nh L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 thanh b\u00ecnh, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, tr\u00edch l\u1ea5y 1 v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 1.000 c\u01a1 binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, 5 th\u1edbt voi tr\u1eadn, giao V\u0169 V\u0103n T\u1eeb qu\u1ea3n l\u0129nh, nh\u01b0ng c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u1ea5t Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 t\u00ecm b\u1eaft b\u1ecdn t\u00e0n ph\u1ec9. C\u00f2n v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m r\u00fat v\u1ec1 l\u01b0u \u1edf S\u01a1n T\u00e2y ; v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 thu\u1ed9c Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch r\u00fat v\u1ec1 l\u01b0u \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, sung v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u1ed3n th\u00fa. Binh, voi c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. Ngo\u00e0i ra, Kinh binh v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i v\u00e0i ng\u00e0y, r\u1ed3i \u0111em tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u. V\u0169 V\u0103n T\u1eeb n\u00ean chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o, gi\u00e1p gi\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c ; n\u1ebfu \u0111\u00e3 s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho ra \u00e1n r\u1ed3i th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 bi\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng mang qu\u00e2n v\u1ec1 ; m\u1ed9t m\u1eb7t li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1.000 c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i, thua tr\u1eadn \u0111\u00e3 tho\u00e1t v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c, theo B\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. R\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i \u1ea5y ca kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 : \u201cN\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, th\u00ec theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, do \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 Tuy\u00ean Quang, m\u00e0 kh\u1ea3i ho\u00e0n, th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh l\u00e0 hay r\u1ed3i. N\u1ebfu quan qu\u00e2n c\u00f2n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn n\u00fai Ng\u1ecdc M\u1ea1o chia \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f9ng b\u1eaft, th\u00ec khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c D\u1ee5 n\u00e0y, c\u0169ng chu\u1ea9n cho li\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u00edt nhi\u1ec1u th\u1ed5 binh \u1edf \u0111\u1ea5y t\u1ea7m n\u00e3 ph\u1ec9 r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c theo ch\u1ed7 g\u1ea7n, do \u0111\u01b0\u1eddng Cao B\u1eb1ng \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, ho\u1eb7c theo \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169, tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 quan tr\u1ecdng, sau khi binh bi\u1ebfn, n\u00ean c\u00f3 tr\u1ecdng binh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p. Vua b\u00e8n d\u1ee5 cho Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb : \u201cNg\u00e0y n\u00e0o vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, th\u00ec r\u00fat b\u1edbt 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 500 bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00f3 cho l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u1ee3i sau ng\u00e0y khai \u1ea5n sang n\u0103m s\u1ebd do t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh ph\u00e1i to\u00e0n c\u01a1 H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ebfn thay \u0111\u1ed3n th\u00fa\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 y\u00ean, th\u00f4ng d\u1ee5 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Nam K\u1ef3, khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1eaft gi\u1eb7c, cho s\u1edbm xong vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng m\u1eebng c\u1ea3nh thanh b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n mang theo th\u1ecb v\u1ec7 c\u00f9ng \u0111i v\u00e0o 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng truy\u1ec1n h\u1ecdp b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd, h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n ((1) H\u01b0\u01a1ng th\u00e2n : c\u00e1c th\u00e2n s\u0129 trong l\u00e0ng.1) v\u00e0 b\u1ea3o r\u00f5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tuy\u00ean Quang thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3 g\u00e2y s\u1ef1, lan \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean. Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i binh c\u00e1c l\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o tin c\u1edd h\u1ed3ng th\u1eafng tr\u1eadn do T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb lu\u00f4n 2 l\u1ea7n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u00e3 gi\u1ea3i v\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. L\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u b\u00e1o : quan qu\u00e2n ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1ed5 gi\u1eb7c V\u00e2n Trung ; Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n v\u00e0 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 th\u00ec quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ph\u1ec9 \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 h\u1ebft. Th\u1ebf l\u00e0 b\u1ed1n t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u b\u00ecnh t\u0129nh c\u1ea3, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n v\u00f4 s\u1ef1.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n t\u00ean ngh\u1ecbch t\u1eb7c Nam K\u1ef3 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y c\u00f4 th\u00e0nh, c\u0169ng s\u1ebd h\u1eb9n ng\u00e0y tru di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ed th\u1eed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam nom d\u00f2m \u0111\u1ecba h\u1ea1t n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ch\u00fang tham l\u1ee3i, qu\u00ean ngh\u0129a. Th\u1ebf l\u00e0 ch\u00fang tr\u00e1i, ta ph\u1ea3i, tr\u1eddi t\u1ea5t gh\u00e9t ch\u00fang m\u00e0 gi\u00fap cho b\u1ea3n tri\u1ec1u. Ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111em v\u00e0i v\u1ea1n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh, thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n \u00e1p, binh phong ta l\u1eebng l\u1eaby, ch\u1eafc ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i m\u00e0 g\u00e2y s\u1ef1. Qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh n\u00ean y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m \u0103n, ch\u0103m vi\u1ec7c n\u00f4ng tang, ch\u1edb c\u00f3 t\u1ecf v\u1ebb nh\u1ed1n nh\u00e1o m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1eady b\u1ea1.<\/p>\n<p>\u201cKhi c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 Kinh, tr\u00ecnh b\u00e0y ta bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNay c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00ecnh t\u0129nh. C\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ho\u00e0n th\u00e0nh. Ta ngh\u0129 : \u201cd\u00e2n Kinh v\u00e0 d\u00e2n Th\u1ed5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 l\u00f2ng khoan ho\u00e0, \u0111\u1ee9c nh\u00e2n h\u1eadu c\u1ee7a nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m. M\u1edbi r\u1ed3i v\u00ec b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch n\u1ed5i l\u00ean. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c, ch\u1eb3ng qua v\u00ec s\u1ee3 ng\u1ecdn l\u1eeda \u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u00f3 th\u00f4i. Sau \u0111\u00f3 quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec b\u1ecdn \u1ea5y ho\u1eb7c v\u1ea5t gi\u00e1o \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, ho\u1eb7c tan v\u1ec1 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, kh\u00f4ng b\u1ecf m\u1ea5t t\u00ednh c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n. V\u1eady, n\u00ean m\u1edf to \u01a1n r\u1ed9ng, t\u1ecf ra ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi. V\u1eady kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Tuy\u00ean, Th\u00e1i, L\u1ea1ng, B\u00ecnh : T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi, ch\u1ec9 tr\u1eeb t\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m : Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng, N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc, B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn, B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n kh\u00f4ng th\u1ec3 tha t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eabn c\u1ee9 ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t t\u00ecm b\u1eaft, tra x\u00e9t, ni\u00eam phong t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ch\u00fang. Ngo\u00e0i ra, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tuy c\u1ea5p ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng cho gi\u1eb7c, nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ra th\u00fa, v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i tra b\u1eaft t\u1ecbch k\u00fd n\u1eefa, khi\u1ebfn cho l\u00e0ng x\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, kh\u1ecfi sinh phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh kh\u1eafp n\u01a1i, b\u1ea3o r\u00f5 cho ch\u00fang bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n, v\u00e2y l\u01b0\u1edbi, m\u1edf 3 m\u1eb7t ((1) Vua Thang nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng (Trung Qu\u1ed1c) c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n khi th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u00e2y l\u01b0\u1edbi c\u1ea3 4 m\u1eb7t \u0111\u1ec3 b\u1eaft chim, th\u00ec b\u1ea3o m\u1edf ra 3 m\u1eb7t \u0111\u1ec3 chim c\u00f3 l\u1ed1i tho\u00e1t.1), mong ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng m\u00e0 \u0111\u1ed5i m\u1edbi. Ch\u00fang ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, ph\u1ea5n kh\u1edfi : \u0111\u00e0o gi\u1ebfng, c\u00e0y ru\u1ed9ng, n\u1ed9p thu\u1ebf kho\u00e1, l\u00e0m d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n th\u00e1i b\u00ecnh l\u00e2u d\u00e0i. N\u1ebfu ch\u00fang bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh t\u1ed9i v\u1ea1, t\u1ea5t nhi\u00ean c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u01b0\u1edbc thanh b\u00ecnh. T\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y ph\u1ea3i vi\u1ebft ch\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0o gi\u1ea5y v\u00e0ng, d\u00e1n treo l\u00ean, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1eef tr\u1ecdn ti\u1ebft ngh\u0129a \u1edf Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea5n b\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00e0nh, b\u1ecdn th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00f9i T\u0103ng Huy, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c v\u00e0 L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n n\u00fai, b\u1ecb gi\u1eb7c v\u00e2y h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng ; thu\u1ed1c, \u0111\u1ea1n v\u00e0 mu\u1ed1i \u1edf trong \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u g\u1ea7n h\u1ebft c\u1ea3, qu\u00e2n l\u00ednh m\u1ecfi m\u1ec7t \u0111au \u1ed1m. B\u1ecdn gi\u1eb7c bu\u1ed9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0o \u0111\u1ea7u voi b\u00eau l\u00ean cho bi\u1ebft v\u00e0 d\u1ecda b\u1eaft ph\u1ea3i h\u00e0ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec l\u00e0m c\u1ecf c\u1ea3 th\u00e0nh. B\u00f9i T\u0103ng Huy v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c m\u1edbi h\u1ecdp v\u0103n, v\u00f5, binh l\u00ednh v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay s\u1ee9c \u0111\u00e3 ki\u1ec7t, qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3, ch\u00fang ta th\u00e0 ch\u1ebft cho to\u00e0n t\u00ednh m\u1ec7nh quan qu\u00e2n m\u1ed9t th\u00e0nh\u201d. R\u1ed3i th\u00ec c\u00e1c vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n, tr\u00f4ng v\u1ec1 c\u1eeda cung khuy\u1ebft m\u00e0 l\u1ea1y, \u0111o\u1ea1n, \u0111em tri\u1ec1u ph\u1ee5c, b\u1eb1ng s\u1eafc \u0111\u1ed1t h\u1ebft. B\u00f9i T\u0103ng Huy t\u1ef1 th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c n\u1eb1m xu\u1ed1ng h\u1ed1, sai ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5p \u0111\u1ea5t l\u00ean ; Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u c\u0169ng th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft. L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng V\u0169 V\u0103n L\u1ee3i v\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u h\u00e0ng gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u00e8n s\u1ea5n v\u00e0o th\u1ea3 c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m v\u00e0 h\u01a1n 30 t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb giam v\u1ec1 v\u1ee5 \u00e1n ngh\u1ecbch Kh\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng, t\u00e2u vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecdn B\u00f9i T\u0103ng Huy ch\u1ec9 l\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e1i ch\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u1eafc tr\u00e1ch. Ta \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho c\u1ee9 nguy\u00ean ch\u1ee9c h\u00e0m c\u0169 v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t. Th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0 v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay T\u1ea1 Quang C\u1ef1 h\u1ecfi h\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u v\u00e0o, th\u00ec ra b\u1ea5y gi\u1edd, t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp v\u00e0 nguy ng\u1eb7t, b\u1ecdn Huy thung dung \u0111i \u0111\u1ebfn ti\u1ebft ngh\u0129a, kh\u00f4ng c\u1ea9u th\u1ea3 tham s\u1ed1ng, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady gia \u00e2n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd. C\u00e1c quan t\u1ec9nh m\u1edbi \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c l\u1eadp t\u1ee9c s\u1eafm s\u1eeda quan t\u00e0i, thu li\u1ec7m h\u00e0i c\u1ed1t, \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n ch\u00f4n c\u1ea5t ; r\u1ed3i t\u00ecm n\u01a1i x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd, s\u1eeda l\u1ec5, t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eed ti\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u00ean quan ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng, b\u1ecb t\u1ed9i l\u01b0u, giam \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n. \u0110\u00e3 72 tu\u1ed5i, nghe tin quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 Cao B\u1eb1ng Tam b\u00e8n tr\u00ecnh b\u00e0y xin v\u1edbi quan t\u1ec9nh : \u201cTu\u1ed5i tuy \u0111\u00e3 gi\u00e0, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea7m k\u00edch, v\u00e1c gi\u00e1o, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n t\u00ecnh n\u01a1i \u1ea5y, v\u1ed1n \u0111\u00e3 quen bi\u1ebft. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 m\u00e0 m\u00ecnh quen thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111i t\u00ecm b\u1eaft b\u1ecdn ngu\u1ef5, th\u00ec s\u1ee9c t\u00f4i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady th\u00e0nh kh\u1ea9n xin \u0111\u1ec3 con v\u00e0o ch\u1ecbu giam thay, h\u1ea1n cho Tam n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p 3 th\u00e1ng g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng v\u00ec Tam m\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng Tam tu\u1ed5i gi\u00e0, ra l\u1ec7nh tha cho v\u00e0 mi\u1ec5n c\u1ea3 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 con ch\u1ecbu giam c\u1ea7m thay. Ho\u1eb7c chu\u1ea9n cho Tam th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i ho\u1eb7c u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean tr\u00f9m gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tr\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c ch\u00ednh m\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ch\u00fang, ho\u1eb7c b\u00e1o quan \u0111i b\u1eaft : n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean ph\u1ea1m, s\u1ebd tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ngay ; \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1edf l\u00ean, s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng v\u00e0 li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c. N\u1ebfu n\u00f3i h\u00e3o, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ed9i r\u1ed3i, l\u1ea1i th\u00eam t\u1ed9i n\u1eefa.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n cho \u0111\u01b0\u1eddng quan v\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 Binh b\u1ed9 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i : \u201cNg\u00e0y n\u1ecd, th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, ta \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn r\u1ed9n ; th\u1ebf m\u00e0 b\u1ed9 Binh v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c th\u1eeba h\u00e0nh ch\u0103m ch\u1ec9 nhanh ch\u00f3ng c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 xong xu\u00f4i. Nay c\u1edd \u0111\u1ecf l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. C\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 s\u1eafp ho\u00e0n th\u00e0nh. V\u1eady, b\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n, Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean theo l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho b\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng V\u0169 V\u0103n T\u00ecnh quy\u1ec1n sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng c\u00e1c B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh, b\u00e0n t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c. G\u1ecdi H\u1ed3 B\u00f4i, nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n d\u00f9ng. B\u1ecdn T\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng chinh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u1ebfn nay nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 xong, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u : \u201cTh\u00e1m th\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tin sau khi b\u1ecdn gi\u1eb7c tan v\u1ee1, t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n tr\u1ed1n \u1edf x\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng Pha, H\u1ea1 Pha h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng ; B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c mi\u1ec1n r\u1eebng Linh Quang, Linh Mai h\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft l\u0169 \u1ea5y. Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u00e3 \u0111em binh v\u00e0 voi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111i Ng\u1ecdc M\u1ea1o \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>\u201cTh\u1ea7n l\u1ea1i d\u00f2 h\u1ecfi bi\u1ebft tin nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, b\u1ecb ch\u00fang b\u1ee9c b\u00e1ch \u0111em v\u1ec1 Cao B\u1eb1ng, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 gi\u1ebft h\u1ea1i Quy\u1ec1n v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng r\u1ed3i\u201d. (Th\u01b0\u1ee3ng Pha, H\u1ea1 Pha, Linh Quang, Linh Mai \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean x\u00e3).<\/p>\n<p>S\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 : \u201cCho s\u1edbm xong vi\u1ec7c, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec th\u1ea5y m\u1ed9t d\u1ea3i Th\u00e1i Nguy\u00ean hi\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n t\u00e2u kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, l\u01b0u Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u1edf \u0111\u1ea5y, chi\u00eau an, ph\u1ee7 d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n. V\u1ea3 l\u1ea1i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y s\u1eafp x\u1ebfp, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5y r\u1ed3i. V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 : ng\u00e0y n\u00e0o ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd d\u1ee5, l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 5, 6 tr\u0103m c\u01a1 binh l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Th\u00e1i Nguy\u00ean. C\u00f2n s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 \u0111em \u0111i tr\u01b0\u1edbc th\u00ec cho t\u1ea5u kh\u00fac th\u1eafng tr\u1eadn, k\u00e9o v\u1ec1 B\u1eafc Ninh. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169. Vua l\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 : \u201cN\u1ebfu \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, ho\u1eb7c do \u0111\u01b0\u1eddng Cao B\u1eb1ng v\u1ec1 t\u1edbi L\u1ea1ng S\u01a1n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00edch tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh \u0111ang \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y v\u00e0 chuy\u1ec3n t\u1edd t\u01b0 cho Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 l\u1ef1a d\u00f9ng. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c. C\u00f2n Tuy\u1ec3n phong H\u1eefu v\u1ec7 \u0111i t\u00f2ng chinh, th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 cho \u0111\u00f3ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed3n th\u00fa. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n tr\u1ea3 c\u00e1c qu\u00e2n v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169. L\u1ea1i, 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb v\u00e0 \u0110inh v\u00f5 hi\u1ec7n \u0111ang \u0111\u1ed3n th\u00fa S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ee3i hai v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m Ti\u1ec1n nh\u1ecb v\u00e0 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu \u0111\u1ebfn thay, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1 Kinh v\u00e0 v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 Ngh\u1ec7 An. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eadu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1\u00a0 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh, c\u00f2n hai v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m Trung nh\u1ea5t v\u00e0 Trung nh\u1ecb th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 l\u01b0u th\u00fa \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n nh\u1ea5t qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd t\u1ea1m quy\u1ec1n sung ch\u1ee9c Th\u1ed1ng ch\u1ebf v\u00e0 ph\u00e1i ra tr\u1eadn : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m T\u1ea3 nh\u1ea5t T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n T\u0103ng Vi\u1ebft Thanh ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu Phan V\u0103n \u0110i\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho c\u00e1c Cai \u0111\u1ed9i : Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri\u1ec7u quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t ; Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n ; H\u1ed3 V\u0103n Bi\u1ec7n quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eefu: \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh, c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y qu\u00e2n, theo L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd chia ng\u1ed3i h\u01a1n 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00e1c hi\u1ec7u ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi binh H\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea3nh t\u1ea5t, \u0111i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0m Tham t\u00e1n vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i ph\u00e1t c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang, \u0111\u1ea1n v\u00e0 qu\u00e2n nhu t\u1ea3i theo \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n, chuy\u1ec3n giao cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng :<\/p>\n<p>(Xung ti\u00eau ph\u00e1o 10 c\u1ed7, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n k\u00e8m theo s\u00fang \u1ea5y \u0111\u1ec1u 50 ph\u00e1t. Ph\u00e1ch s\u01a1n ph\u00e1o 10 c\u1ed7, lu\u00e2n xa ph\u00e1o 5 c\u1ed7, qu\u00e1 s\u01a1n ph\u00e1o 100 c\u1ed7, \u0111\u1ea1n k\u00e8m theo c\u00e1c s\u00fang \u1ea5y \u0111\u1ec1u 100 vi\u00ean. Thu\u1ed1c s\u00fang 60.000 c\u00e2n 8 ph\u00e2n 8 ly. \u0110\u1ea1n gang 30.000 vi\u00ean. \u0110\u1ea1n h\u1ed3 \u0111i\u1ec7p b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng 745 b\u1ed9. S\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 s\u00fang tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 1.000 kh\u1ea9u. \u1ed1ng phun l\u1eeda 1.400 chi\u1ebfc. Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111em \u0111i c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh r\u1ed9ng 3 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 2 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n, th\u00ec nay ph\u00e1t th\u00eam s\u1ed1 \u0111\u1ea1n d\u00f9ng theo s\u00fang \u1ea5y, m\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang 50 vi\u00ean ; h\u1ea1ng s\u00fang \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh r\u1ed9ng 1 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 8 ph\u00e2n, th\u00ec ph\u00e1t th\u00eam s\u1ed1 \u0111\u1ea1n d\u00f9ng theo s\u00fang \u1ea5y, m\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang 30 vi\u00ean. Ti\u1ec1n kho \u1edf Kinh 60.000 quan. C\u00e1c th\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u1ec1u giao qu\u00e2n th\u1ee9. C\u00e1c v\u1ea3i m\u00e0u v\u00e0 s\u1ea1i ((1) S\u1ea1i : m\u1ed9t th\u1ee9 l\u1ee5a n\u1ed5i c\u00e1t v\u00e0 c\u00f3 v\u00e2n h\u00ecnh \u00f4 vu\u00f4ng.1) ta m\u00e0u \u0111\u1ecf 8.000 t\u1ea5m, giao t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh may qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu theo ti\u00eau chu\u1ea9n v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1t. Kinh binh \u0111i t\u00f2ng chinh \u1ea5y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 1 chi\u1ebfc \u00e1o k\u00e9p l\u00f3t v\u1ea3i d\u00e0y m\u1ed5 b\u1ee5ng v\u00e0 1 c\u00e1i qu\u1ea7n s\u1ea1i ta. Binh d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o \u0111\u01a1n b\u1eb1ng v\u1ea3i v\u00e0 1 qu\u1ea7n v\u1ea3i n\u00e2u. H\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 h\u1ec5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1edf t\u1ea1i, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Th\u1ee9 t\u00e2y s\u00e2m h\u1ed3ng nh\u1ee5c h\u1ea1ng nh\u00ec 3 c\u00e2n, c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c theo b\u00e0i b\u00ecnh v\u1ecb nguy\u00ean th\u1ecd h\u01a1n 10 \u0111\u01a1n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ed1c vi\u00ean. Ph\u00e1i 2 y sinh v\u00e0 1 ngo\u1ea1i khoa \u1edf Th\u00e1i y vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. L\u1ea1i ph\u00e1t t\u00f4m kh\u00f4, c\u00e1 m\u1eafm kh\u00f4, giao T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n chia ph\u00e1t cho binh d\u00f5ng).<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0110o\u00e0n D\u0169 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd,\u00a0 hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i theo b\u1eaft gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n qu\u1ea3n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 ; c\u00f9ng chuy\u1ec3n cho c\u00f9ng cai qu\u1ea3n binh thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng c\u01a1 v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh xin mang thu\u1ed9c vi\u00ean l\u00e0 Ki\u1ec3m th\u1ea3o Ho\u00e0ng C\u00f4ng Huy\u1ebfn, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n xin mang theo thu\u1ed9c vi\u00ean l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3n. Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y c\u1ea3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i Th\u1ee7y qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung Th\u1ee7y v\u00e0 cho \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c, vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111\u00e3 \u0111i tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n, c\u00f9ng nhau chia ng\u1ed3i thuy\u1ec1n binh, \u0111i l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang \u0111\u1ec3 theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi con Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, Qu\u1eadn c\u00f4ng Ch\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ef1u, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc. Quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t thay cho.<\/p>\n<p>Vua khen, ra l\u1ec7nh cho ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi binh thuy\u1ec1n theo \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n c\u1ea5p b\u1eb1ng, cho t\u1ea1m quy\u1ec1n \u0111em 1 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn. L\u1ea1i c\u00f3 T\u00fa t\u00e0i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Nghi\u00eam, t\u1ef1 xin th\u1eed l\u00e0m s\u00fang \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c binh. Vua c\u0169ng c\u1ea5p cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c l\u00e0m l\u1ed9 ph\u00ed, sai c\u00f9ng v\u1edbi 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7, theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea1i H\u1ecfa ph\u00e1o, H\u1ecfa kh\u00ed v\u00e0 H\u1ecfa y\u00ean, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7u r\u00f5 r\u1ec7t, th\u00ec chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd l\u1ea1i khen th\u01b0\u1edfng th\u00eam.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c ; Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec v\u1ee5 l\u00faa chi\u00eam b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i, gi\u00e1 g\u1ea1o l\u00ean cao. C\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00fa h\u1ed9 t\u00ecnh nguy\u1ec7n b\u1ecf c\u1ee7a ra gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 (th\u00f3c 550 h\u1ed9c, ti\u1ec1n 400 quan). Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n th\u01b0\u1edfng ; c\u1ea5p m\u0169 \u00e1o c\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n, sai d\u1ecbch.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u : \u201cM\u1ed9 binh \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 trong Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o ng\u1ea1ch qu\u00e2n c\u1ea5m l\u1eef, nh\u1edd \u01a1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nu\u00f4i n\u1ea5ng, ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec h\u1ea1ng gi\u1ea3n binh, v\u1eady m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng th\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Sau khi tr\u1ed1n v\u1ec1, ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u00e0m v\u1eeba may tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n l\u00ednh ; d\u00e2n x\u00e3 c\u0169ng l\u1ee3i v\u00ec c\u00f3 ch\u00fang c\u00f9ng ch\u1ecbu t\u1ea1p d\u1ecbch, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0a ch\u00fang giao tr\u1ea3 v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. Ch\u00fang th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m \u0111\u1eafc s\u00e1ch, n\u00ean s\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ed1n, thi\u1ebfu, ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u. T\u1ec7 n\u00e0y ph\u1ea3i n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i. V\u1eady xin ph\u00e0m nh\u1eefng m\u1ed9 binh c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf Kinh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec c\u1ee9 theo nguy\u00ean qu\u00e1n, tr\u00e1ch c\u1ee9 ph\u1ea3i t\u1ea7m n\u00e3 ; kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u1ee9 tr\u00e1ch h\u1ecfi cha m\u1eb9 v\u1ee3 con h\u1ecd. N\u1ebfu ai d\u00e1m \u1ea9n gi\u1ea5u, s\u1ebd x\u1eed t\u1ed9i. Nh\u01b0ng nay, \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, xin n\u00ean cho truy\u1ec1n b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc : c\u00e1c binh tr\u1ed1n t\u1eeb th\u00e1ng 11 n\u0103m nay, b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00e0 s\u01a1 ph\u1ea1m, t\u00e1i ph\u1ea1m hay tam ph\u1ea1m, h\u1ea1n t\u1eeb n\u0103m nay \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 sang n\u0103m l\u00e0 c\u00f9ng, n\u1ebfu bi\u1ebft \u0111em th\u00e2n ra th\u00fa, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c theo nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e2y m\u00e0 x\u1eed l\u00fd. V\u00ed b\u1eb1ng c\u00f2n c\u1ed1 \u00fd tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0 khi sai ph\u00e1i b\u1ecf tr\u1ed1n h\u1ec5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i ngay \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o k\u1ebb kh\u00e1c. C\u00f2n nh\u01b0 gi\u1ea3n binh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o b\u1ec7nh tr\u1ed1n vi\u1ec7c, v\u1eady xin do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t nghi\u1ec7m : k\u1ebb n\u00e0o b\u1ec7nh n\u1eb7ng th\u00ec b\u1eaft ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ; k\u1ebb n\u00e0o b\u1ec7nh nh\u1eb9, giao tr\u1ea3 h\u00e0ng ng\u0169, cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch binh\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Binh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nong_Khai_(t%E1%BB%89nh)\">N\u00f9ng Khai<\/a> (thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1p \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u1eadn Tr\u1ea5n Ninh).<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, V\u0169 \u0110\u0129nh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi th\u00e1m b\u00e1o c\u1ee7a ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, n\u00f3i : \u201cN\u01a1i \u1ea5y t\u1eeb x\u01b0a kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n Xi\u00eam \u1edf \u0111\u1ea5y ; ho\u1eb7c gi\u1ea3 trong n\u01b0\u1edbc n\u00f3 c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u00e1i \u0111i g\u1ecdi binh (ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, c\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i : T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, l\u1ea5y x\u1ee9 X\u00e1n Kh\u1ea3 Xu Linh) hay l\u00e0 n\u00f3 chi\u00eau d\u1ed7 d\u00e2n th\u1ed5 man, m\u01b0u \u0111\u1ed3 g\u00e2y s\u1ef1. Th\u1ef1c kh\u00f3 \u1edf xa m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 u\u1ef7 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 \u1edf b\u1ea3n t\u1ec9nh th\u00f4ng th\u1ea1o t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi do ph\u1ee7 ph\u00e1i \u0111i, \u0103n m\u1eb7c gi\u1ea3 d\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi Man, \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ea5y m\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, l\u1ea1i sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n Ninh c\u00f3 ba ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ea3i n\u00ean ch\u1ecdn ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n gi\u1eef hi\u1ec3m, \u0111\u1ec3 s\u1ef1 d\u1ef1 b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng m\u1ea1nh. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho b\u1ecdn Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ed3ng tri Kh\u00e2m Khuy\u1ebft l\u1eadp t\u1ee9c t\u00ecm xem \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, n\u01a1i n\u00e0o n\u00fai v\u00e0 khe c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu, th\u00ec d\u1ef1ng r\u00e0o b\u1eb1ng g\u1ed7, \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u, \u0111\u1eafp lu\u1ef9 cao, m\u00e9 ngo\u00e0i c\u1eafm ch\u00f4ng ch\u00e0, r\u1ed3i chia giao v\u00e0i tr\u0103m d\u00e2n th\u1ed5 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. N\u1ebfu ngo\u00e0i bi\u00ean kh\u00f4ng x\u1ea3y ra s\u1ef1 g\u00ec, th\u00ec b\u1ee9c th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1 \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho bi\u00ean gi\u1edbi m\u1ea1nh l\u00ean. N\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, th\u00ec binh ta c\u00f3 ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 d\u1ef1a, d\u1ec5 b\u1ec1 ph\u00f2ng ng\u1ef1, t\u1ef1 c\u00f3 c\u00e1i th\u1ebf m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef hi\u1ec3m, ch\u1ed1ng n\u1ed5i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i kh\u00e9o lo toan\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ee7y binh gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn Lam D\u1eef.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u00e1m b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c chia ph\u00e1i l\u00ednh t\u1ec9nh ch\u1eb9n gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu Th\u1ee7y v\u00e0 l\u1ee5c, l\u1ea1i phi t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i th\u00eam binh thuy\u1ec1n ph\u00f2ng gi\u1eef, r\u1ed3i phi t\u1ea5u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201c\u00fd h\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, tuy ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e3n vi\u1ec7c d\u1ef1 ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ta c\u0169ng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 t\u1ec9nh An Giang li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec1u b\u00e1t binh thuy\u1ec1n, s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 Ti\u00ean r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c n\u00e0y, \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e1ng l\u00fd ra c\u00e1c vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ph\u1ea3i c\u1ea7n k\u00edp \u0111em binh \u0111i \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n \u00e1p m\u1edbi ph\u1ea3i; th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ea7n ch\u1eeb nghe ng\u00f3ng ; n\u1ebfu x\u1ea3y ra s\u1ef1 bi\u1ebfn th\u00ec h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n. Nay ph\u1ea3i li\u1ec7u r\u00f5 s\u1ef1 c\u01a1, \u0111i\u1ec1u th\u00eam binh d\u00f5ng, thuy\u1ec1n b\u00e8 khi\u1ebfn c\u00f9ng binh l\u00ednh ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t \u0111\u1ee7 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1.000 ng\u01b0\u1eddi, k\u00edp \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam c\u1ea9n.<\/p>\n<p>\u201cN\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00f3 qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t ta, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn v\u1eb7n h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00ec \u00fd g\u00ec. Xem ch\u00fang \u0111\u00e1p l\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o ? N\u1ebfu ch\u00fang tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1eb1ng gi\u1ecdng ho\u00e0 h\u1ea3o, th\u00ec tu\u1ef3 nghi bi\u1ec7n b\u00e1c, khi\u1ebfn ch\u00fang \u0111u\u1ed1i l\u00fd, ph\u1ea3i t\u1ef1 r\u00fat lui, \u1ea5y l\u00e0 k\u1ebf hay nh\u1ea5t. N\u1ebfu ch\u00fang tham vi\u1ec7c gieo tai r\u1eafc ho\u1ea1, g\u00e2y h\u1ea5n ra tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec h\u00e3y n\u00ean tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 \u0111\u00e1nh. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua s\u1eafc sai b\u1ed9 Binh th\u1ea3o s\u1eb5n b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a qu\u00e2n Xi\u00eam. L\u1ea1i d\u1ee5 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng g\u1ecdi 1.000 ho\u1eb7c 5, 6 tr\u0103m h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng h\u1ee3p s\u1ee9c c\u00f9ng ph\u00f2ng gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n phong ti\u1ec1n L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7, v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ecb v\u1ec7 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu H\u1ed3 V\u0103n Th\u1eadp \u0111\u1ed5i sang th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eadu l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh thay vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7. C\u00f2n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f9ng th\u00ec cho r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ea3 dinh H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea sung l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Nam K\u1ef3 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, ho\u1eb7c l\u01b0u \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, ho\u1eb7c \u0111i An Giang, chia coi binh d\u00f5ng, h\u1ecdp s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb qu\u00e2n V\u0169 l\u00e2m Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung \u0110\u1ed7 V\u0103n S\u1eedu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f9ng ; l\u1ea1i cho Cai \u0111\u1ed9i : Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5 quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb, V\u0169 V\u0103n Tr\u00ed quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Long v\u00f5 h\u1eadu, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong trung, T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00ea quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, Ng\u00f4 T\u1ea5t Khoa quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 trung. C\u00e1c vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec1u coi qu\u1ea3n v\u1ec7 binh, chia ra l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, ti\u1ebfn \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n sai ph\u00e1i. C\u00f2n bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 trung, khi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, cho thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n coi qu\u1ea3n c\u1ee7a th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n c\u1ee7a b\u1ea3n v\u1ec7.<\/p>\n<p>H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u1ed1ng V\u0103n Ho\u00e1 \u0111\u1ec1u h\u01a1i am hi\u1ec3u ph\u00e9p b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c, xin \u0111em theo \u0111i \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i s\u1ed1 th\u1eeba c\u00f2n nhi\u1ec1u, vua d\u1ee5 quan t\u1ec9nh s\u1eeda sang chu\u1ea9n b\u1ecb bu\u1ed3m v\u00e0 c\u1ed9t bu\u1ed3m ; th\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng b\u1ebfn n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee3i bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i qua t\u1ec9nh, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c sai ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u00e0o thuy\u1ec1n, c\u00f9ng \u0111i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 ; c\u00f2n th\u00ec c\u1ee9 do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ti\u1ebfn theo, \u0111\u1ec3 cho s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u1ee1 ph\u1ea3i nh\u1ecdc m\u1ec7t.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng quy\u1ec1n l\u00e3nh \u1ea5n tri\u1ec7n T\u1ea3 dinh.<\/p>\n<p>Th\u1ea5y \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n, thuy\u1ec1n b\u00e8, Th\u1ee7y, l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, vua sai H\u1eefu ty b\u00e0y \u0111\u00e0n \u1edf ngo\u00e0i Nam Giao Kinh th\u00e0nh, s\u1eafm \u0111\u1ee7 l\u1ec5 ph\u1ea9m tam sinh ((1) Tam sinh : tr\u00e2u b\u00f2, d\u00ea, l\u1ee3n.1), ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 Binh \u0111\u1ebfn t\u1ebf th\u1ea7n c\u1edd, th\u1ea7n s\u00fang. L\u1ea1i ph\u00e1i C\u00f4ng b\u1ed9 v\u00e0 Kinh do\u00e3n chia nhau \u0111\u1ebfn hai mi\u1ebfu Long v\u01b0\u01a1ng, Phong b\u00e1 \u1edf bi\u1ec3n nam, \u0111\u1ec1u l\u00e0m tr\u00e2u \u0111\u1ec3 t\u1ebf. B\u1ea5y gi\u1edd m\u01b0a r\u1ed3i l\u1ea1i h\u1eedng t\u1ea1nh, nh\u00e0 vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n : \u201cT\u1eeb x\u01b0a, d\u00f9ng binh c\u0169ng b\u00f3i xem c\u00e1c thi\u00ean th\u1eddi, \u0111\u1ecba l\u1ee3i v\u00e0 nh\u00e2n ho\u00e0 m\u00e0 th\u00f4i. Nay Th\u1ee7y, l\u1ee5c \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t ph\u00e1t, m\u00e0 tr\u1eddi h\u1eedng t\u1ea1nh, th\u1ebf ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean th\u1eddi \u01b0 ? Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ecf r\u1eadm, s\u00f4ng nhi\u1ec1u chi ph\u00e1i ; qu\u00e2n Xi\u00eam \u1edf xa \u0111\u1ebfn, ch\u1eafc kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o b\u1eb1ng qu\u00e2n ta, th\u1ebf ch\u1eb3ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba l\u1ee3i \u01b0 ? Qu\u00e2n Xi\u00eam t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gh\u00e9t cay gh\u00e9t \u0111\u1eafng, h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng, th\u1ebf ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n ho\u00e0 \u01b0 ? Xem th\u1ebf, th\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo\u201d. Sau \u0111\u00f3 gi\u00f3 l\u1eb7ng, s\u00f3ng y\u00ean, qu\u00e2n tr\u1ea9y thu\u1eadn ti\u1ec7n. Vua l\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ebfn 2 mi\u1ebfu Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Phong b\u00e1 \u1edf bi\u1ec3n nam l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u1eeb Nam K\u1ef3 v\u1ec1, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh, ra h\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u t\u1ed1ng c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u1ebfn ty \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 giam c\u1ea7m !\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c nay \u0111\u00e3 c\u1ea3i t\u00e0, quy ch\u00ednh, n\u00ean r\u1ed9ng tha ngay, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 s\u1eafc sai b\u1ed9 th\u00f4ng t\u01b0 b\u1ea3o l\u00e0m r\u1ed3i. Nay c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0m tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb mu\u1ed1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n : khi t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111em nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau, ph\u1ee5 n\u1eef, tr\u1ebb con, gi\u00e0 y\u1ebfu th\u00ec tha cho v\u1ec1 nh\u00e0, ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh kho\u1ebb th\u00ec cho s\u00e1p nh\u1eadp \u0111\u1ed9i ng\u0169 ngay, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 binh l\u00ednh h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, khi\u1ebfn cho g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 c\u1ea5p cho qu\u1ea7n \u00e1o t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef t\u1eeb trong th\u00e0nh m\u1edbi ra h\u00e0ng, h\u1eb1ng ng\u00e0y ra l\u1ec7nh cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch k\u00eau g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh n\u1ebfu s\u1edbm bi\u1ebft quay \u0111\u1ea7u ra th\u00fa, t\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i kh\u1ecfi t\u1ed9i ch\u1ebft, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e0n t\u1ee5 v\u1edbi v\u1ee3 con, khi\u1ebfn ch\u00fang r\u1ee7 nhau \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1ec3 ph\u00e1 m\u01b0u gian v\u00e0 c\u00f4 l\u1eadp b\u1ecdn gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Khoa Minh nh\u00e2n t\u00e2u : \u201cB\u1ecdn qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, nay ra th\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea3n v\u1ec1, l\u1ea1i b\u1ecb quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t kh\u00e1i b\u1eaft b\u1edb tra x\u00e9t, s\u1ee3 sinh ra nhi\u1ec1u s\u1ef1 phi\u1ec1n lu\u1ef5 !\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNg\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 trung ngh\u0129a. Ng\u00e0y n\u1ecd, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, duy c\u00f3 b\u1ecdn H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng ((1) H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng : nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb t\u00f9, sau \u0111\u01b0\u1ee3c tha, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i qu\u00e2n, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.1) v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 ng\u1ea3 theo th\u00f4i. C\u00f2n d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c. Th\u1ebf m\u00e0 s\u1edf t\u1ea1i nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, b\u1eaft b\u1edb tra x\u00e9t, d\u00e2y d\u01b0a li\u00ean lu\u1ef5, v\u1eady mu\u1ed1n l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng dao \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? V\u1ea3 l\u1ea1i, k\u1ebb b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng, kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, ch\u00ednh s\u00e1ch v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 v\u1eabn cho \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ea7n nh\u1ea5t. Ta t\u1eebng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f2n thi h\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt l\u1ed7i v\u00ec c\u00e2u n\u1ec7 qu\u00e1 l\u1eafm ! T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a ai \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t cho Tr\u1eabm bi\u1ebft, nay Nguy\u1ec5n Khoa Minh bi\u1ebft nh\u00e2n vi\u1ec7c, t\u00e2u r\u00f5, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 10 t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng b\u1ea7y t\u00f4i bi\u1ebft l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 can ng\u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n ra l\u1ec7nh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n 6 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean. Ph\u00e0m nh\u1eefng l\u1ea1i vi\u00ean, nho s\u0129, t\u1ed5ng l\u00fd, qu\u00e2n d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, nh\u00e2n danh m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c ai \u0111\u00e3 ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i v\u00e0 v\u1eabn cho theo l\u00e0m ch\u1ee9c vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169, ho\u1eb7c tha v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p. Ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u00f4n qu\u00ea r\u1ed3i, m\u00e0 v\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o t\u1ed1, l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft, c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c tha ra, cho l\u00e0m l\u00ednh, ph\u00e1t \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Sau n\u00e0y c\u00f3 lo\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu theo d\u1ee5 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u00e1ch c\u1ee9 n\u00e3 b\u1eaft.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng qu\u1ea7n l\u1ee5a v\u00e0 tr\u1eebu cho t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Hi\u1ec7u u\u00fd l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u00e1o r\u00e9t v\u00e0 b\u1ecdn Su\u1ea5t c\u01a1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1edbi \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 1 \u00e1o, 1 qu\u1ea7n, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ebfn binh d\u00f5ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>H\u01a1n 100 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m ph\u1ea1m t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean : ho\u1eb7c t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n Kim D\u1eef ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ; ho\u1eb7c do s\u00f4ng nh\u00e1nh Th\u1ecb L\u00fd \u0111\u1ed5 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u00f3 200 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 vi\u1ec7n binh th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ebfn. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ea5y t\u00ecnh th\u1ebf nguy c\u1ea5p, t\u00e2u l\u00ean vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o c\u1ee7a t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, th\u00ec qu\u00e2n Xi\u00eam r\u00f5 l\u00e0 c\u00f3 \u00e1c \u00fd, mu\u1ed1n m\u01b0u \u0111\u1ed3 \u0111en t\u1ed1i \u0111\u00e1nh \u00fap ta. C\u00e1c t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n Xi\u00eam, m\u1ea5y phen \u0111\u00e3 b\u00e1o tin c\u00f3 \u0111\u1ed9ng. \u0110\u00e1ng l\u1ebd c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 ph\u1ea3i n\u00ean s\u1edbm li\u1ec7u d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y, v\u1eady m\u00e0 l\u1ea1i nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft g\u00ec, ng\u1ed3i nh\u00ecn \u0111\u1ebfn th\u1ebf, chung quy v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng t\u0129nh g\u00ec. Th\u1ebf th\u00ec l\u00f2ng ngh\u0129 ra sao. Th\u1ef1c \u0111\u00e1ng l\u1ea1 qu\u00e1 ! V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, H\u00e0 Duy Phi\u00ean : Nay t\u1eebng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, n\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n ch\u00ednh m\u00ecnh th\u1ed1ng su\u1ea5t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn An Giang ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Ph\u1ea3i n\u00ean t\u1ee9c t\u1ed1c ti\u1ebfn qu\u00e2n m\u1ed9t m\u1eb7t chia \u0111i tr\u1ea5n \u00e1p Nam Vang ; m\u1ed9t m\u1eb7t v\u00e1t th\u00eam binh thuy\u1ec1n k\u00edp \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, c\u1ed1t mong l\u00e0m cho \u0111\u00fang kh\u1edbp. \u1edf Kinh c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t binh thuy\u1ec1n, nh\u00e2n d\u1ecbp thu\u1eadn gi\u00f3 xu\u00f4i d\u00f2ng, h\u01a1n tu\u1ea7n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9. C\u1ed1t n\u00ean ngh\u0129 t\u00ednh m\u01b0u hay, xem s\u1ef1 c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu Tr\u1ea7n V\u0103n Loan \u0111\u00f3ng gi\u1eef 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111em v\u1ec7 binh v\u00e0 bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y s\u01b0 Th\u1ea7n c\u01a1 do Kinh ph\u00e1i \u0111i chia nhau ng\u1ed3i 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7n l\u01b0u \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, l\u0129nh t\u1ea3i c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang \u0111\u1ea1n, qu\u00e2n nhu. (Kinh \u0111em \u0111i : s\u00fang th\u1ea1ch c\u01a1 \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 s\u00fang b\u1eafc c\u01a1 \u0111i\u1ec3u sang 3.000 kh\u1ea9u, \u0111\u1ea1n ch\u00ec d\u00f9ng v\u00e0o s\u00fang \u1ea5y \u0111\u1ec1u 200 vi\u00ean ; s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng 17 kh\u1ea9u, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n d\u00f9ng theo d\u00f9ng \u1ea5y \u0111\u1ec1u 100 vi\u00ean ; th\u1ee9 \u0111\u00e1 ph\u00e1t H\u1ecfa 100.000 phi\u1ebfn ; ch\u00ec 1.000 c\u00e2n ; s\u00fang tr\u01b0\u1eddng 600 kh\u1ea9u ; \u1ed1ng phun 1.500 chi\u1ebfc ; thu\u1ed1c s\u00fang 20.000 c\u00e2n ; di\u00eam ti\u00eau 1.000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 200 c\u00e2n), giao c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; r\u1ed3i l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, theo \u0111i tr\u1eadn. Cho Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n B\u1ea3n quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ban tr\u1ef1c h\u1eefu, c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi Loan.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u1ec1u ch\u1ebf th\u00eam 1.000 \u1ed1ng phun, tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111em \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. Qu\u1ea3ng Nam ch\u1ebf th\u00eam 2.000 \u1ed1ng phun, l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>B\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb Cao V\u0103n \u0110i\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 t\u1ea3, \u0111em 200 v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i.<\/p>\n<p>Cho \u0110o\u00e0n Kim l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 N\u1ed9i Th\u1ee7y, th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n. L\u1ea1i th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n b\u1ec1 b\u1ed9n, vua sai \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 C\u00f4ng t\u1ea1m ki\u00eam coi qu\u1ea3n. H\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m th\u00ec cho \u0110o\u00e0n Kim h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng li\u1ec7u l\u00fd.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n t\u00e2u : \u201cTh\u1ea7n \u0111\u00e3 g\u1ecdi 1.000 d\u00e2n tr\u00e1ng trong t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 v\u00e0 D\u0169ng v\u00f5, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi, ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o), cho di\u1ec5n t\u1eadp. B\u1ecdn ch\u00fang, ai c\u0169ng ganh nhau h\u0103ng h\u00e1i, nh\u1ea3y nh\u00f3t, mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i, nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay, Nam K\u1ef3 \u0111ang c\u00f3 vi\u1ec7c, m\u00e0 nh\u00e2n t\u00e2m h\u1ea1t \u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec x\u01b0a nay v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u201ccan \u0111\u1ea3m v\u00e0 h\u00e1o ngh\u0129a\u201d, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi ngoa. Hu\u1ed1ng chi, d\u00e2n \u1edf ven n\u00fai, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, b\u1eafn cung, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quen vi\u1ec7c \u0111i s\u0103n ; h\u1ecd h\u01a1i bi\u1ebft v\u00f5 ngh\u1ec7, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec tinh binh. Ta d\u00f9ng b\u1ecdn qu\u00e2n \u1ea5y \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, th\u00ec gi\u1eb7c n\u00e0o ch\u1eb3ng g\u00e3y ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n c\u1ee9 2 v\u1ec7 m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1ea5y, d\u1ed3n 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi cho \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n). L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh g\u1ecdi 2 v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu, Trung b\u1ea3o nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u1edf t\u1ec9nh. R\u1ed3i cho c\u00e1c Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ecdc v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c qu\u00e2n : Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ecdc \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u1ec7 D\u0169ng v\u00f5. L\u1ea1i cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Cung \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh, quy\u1ec1n th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 ; T\u00f4n Th\u1ea5t Hi l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i c\u00e1c qu\u00e2n, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u0169ng v\u00f5, hi\u1ec7p c\u00f9ng Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ecdc, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u c\u00f9ng cai qu\u1ea3n 1 v\u1ec7.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu Ng\u00f4 T\u00e1 \u0110\u00e0m th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Chi\u00eam th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong h\u1eefu ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i H\u1ed3 Thanh H\u1ea1nh th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ecb ; \u0111\u1ec1u cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00fang ng\u00e0y 13, \u0111em binh d\u00f5ng c\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn v\u00e0o Nam K\u1ef3, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1eaft gi\u1eb7c. Khi \u0111i \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh n\u00e0y li\u1ec7u v\u00e1t thuy\u1ec1n c\u1ee7a l\u00ednh th\u00fa v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng. (T\u00f4n Th\u1ea5t Cung, T\u00f4n Th\u1ea5t Hi \u0111\u1ec1u can v\u1ee5 \u00e1n c\u00e2y n\u1ebfn, b\u1ecb c\u00e1ch, \u1edf y\u00ean \u0111\u1ee3i x\u1eed, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c v\u00e0 b\u1ed5 d\u00f9ng).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i Nam K\u1ef3 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, r\u1ea5t th\u1ea5y kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ea5t s\u1ea3n ng\u1ef1a. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n chu\u1ea9n b\u1ecb mua tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t c\u00e1ch tho\u1ea3 thu\u1eadn c\u00e1c ng\u1ef1a v\u00e0 \u0111\u1ed3 ng\u1ef1a, ch\u0103n nu\u00f4i s\u1eb5n \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng m\u1ed9t khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec7 qu\u00e2n n\u00e0o \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i qua, th\u00ec chi\u1ebfu c\u1ea5p cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 con ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1ee1i, ch\u1edb n\u00ean b\u1eaft qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea3i \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7. V\u00e0 b\u1ecdn quy\u1ec1n sung Qu\u1ea3n v\u1ec7 2 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, D\u0169ng v\u00f5 m\u1edbi \u0111\u1eb7t c\u0169ng cho c\u1ea5p ng\u1ef1a lu\u00f4n th\u1ec3\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Xi\u00eam ti\u1ebfn s\u00e1t t\u1ec9nh l\u1ef5 H\u00e0 Ti\u00ean. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean, L\u00e3nh binh B\u00f9i C\u00f4ng Lai th\u00e2n \u0111em l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111i ch\u1ed1ng gi\u1eef. Gi\u1eb7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu, th\u1ebf r\u1ea5t hung h\u0103ng. Qu\u00e2n ta kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, ph\u1ea3i ch\u1ea1y lui v\u1ec1 An Giang, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n. C\u00f3 Ng\u00f4 V\u0103n Loan, quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ho\u00e0 d\u0169ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y, \u0111em m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1eafn \u0111\u1eafm 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbch v\u00e0 ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u1ed1n m\u1eb7t x\u00fam l\u1ea1i \u0111\u00f4ng nh\u01b0 ki\u1ebfn, Loan c\u0169ng ch\u1ea1y, H\u00e0 Ti\u00ean b\u00e8n th\u1ea5t th\u1ee7.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua, Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean v\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Lai \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u. Ng\u00f4 V\u0103n Loan, \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng gi\u1ebft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng l\u00f9i s\u1ee3 ch\u00fat n\u00e0o, chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n coi v\u1ec7 binh, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNg\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u00ed thi\u1ebft tha di\u1ec7t th\u00f9. Nay, \u0111ang bu\u1ed5i c\u1ea7n d\u00f9ng nh\u00e2n t\u00e0i, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea5t nh\u1eafc v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch \u01b0 ? V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh : \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ; \u1edf t\u1ec9nh, do \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n ; \u0111\u1ec1u l\u1ea5y c\u00f4ng t\u00e2m t\u00e2u xin li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 d\u1ee5ng. Ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c nguy\u00ean qu\u00e1n Nam K\u1ef3 t\u1eadp h\u1ee3p ngh\u0129a d\u00f5ng theo \u0111i t\u00f2ng chinh, ho\u1eb7c vi\u00ean bi\u1ec1n \u1edf Kinh, \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, k\u00ednh \u0111\u1ee3i s\u1eafc m\u1ec7nh, \u0111\u1ec3 ch\u00ednh danh ph\u1eadn. L\u1ea1i, c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng hi\u1ec7n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, kh\u00f4ng k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1eb7t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, ch\u1ec9 x\u00e9t xem ai \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u00f4n ph\u1ee5c, m\u00e0 s\u1ee9c v\u00f3c kho\u1ebb m\u1ea1nh, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c Su\u1ea5t c\u01a1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, c\u0169ng cho t\u00e2u xin, li\u1ec7u ban \u01a1n kh\u1eafp. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1edbi g\u1ecdi th\u00eam, c\u0169ng x\u00e9t xem c\u1ee9 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 500 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1 ; m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1ef1a d\u00f9ng nh\u00e2n t\u00e0i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u \u1ea5y, chu\u1ea9n cho l\u01b0\u1ee3c k\u00ea h\u1ecd, t\u00ean, qu\u00ea qu\u00e1n theo th\u1ee9 t\u1ef1, t\u00e2u d\u1ea7n x\u00e9t d\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1edd \u0111\u1ee3i l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch, nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb truy\u1ec1n nhi\u1ec5m, ch\u1ebft h\u01a1n 5.000 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean, vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y sau khi thi\u1ebfu \u0103n, vi\u1ec7c sinh s\u1ed1ng v\u1eeba m\u1edbi y\u00ean, nay l\u1ea1i g\u1eb7p tai d\u1ecbch, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh l\u1eadp t\u1ee9c l\u1eadp \u0111\u00e0n k\u1ef3 y\u00ean v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u thu\u1ed1c thang \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t (\u0111inh n\u1ed9i t\u1ecbch, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u 2 quan, tr\u1ebb con \u0111\u1ec1u 1 quan).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n t\u00e2u : \u201cS\u1edf Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2n ngu\u1ed3n Tr\u00e0 b\u00ecnh, \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u1eadp \u0111\u1ed3n Ly Kh\u00ea, l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c 2 \u1ea5p V\u1ea1n \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u0110\u00f4ng Th\u1eafng \u1edf s\u1edf t\u1ea1i, ph\u00f2ng gi\u1eef b\u1ecdn s\u01a1n man. V\u1ea3, n\u01a1i \u1ea5y r\u1ea5t xung y\u1ebfu, xin t\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u1ea5y \u0111i\u1ec1u 49 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1ea5p V\u0129nh \u0110\u1ee9c chia ban thay \u0111\u1ed5i canh gi\u1eef. L\u1ea1i, \u1edf ch\u1ed7 xung y\u1ebfu x\u1ee9 H\u1ee3p Kh\u00e2u, \u1ea5p V\u1ea1n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 \u0111\u1ed3n ; r\u00fat d\u00e2n 2 \u1ea5p tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ly Kh\u00ea v\u1ec1 gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u1ea5y\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXIV<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12. B\u1ed9 s\u00e1ch H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n to\u00e1t y\u1ebfu l\u00e0m xong, c\u1ed9ng 14 quy\u1ec3n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, vua sai so\u1ea1n m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch ch\u00e9p v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a tr\u0103m quan, g\u1ecdi l\u00e0 H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n to\u00e1t y\u1ebfu, k\u1ecbp \u0111\u1ebfn khi d\u00e2ng b\u1ea3n m\u1eabu, vua truy\u1ec1n cho c\u00e1c nha thu\u1ed9c \u1edf c\u00e1c b\u1ed9, c\u00e1c vi\u1ec7n ai n\u1ea5y \u0111em \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00ecnh m\u00e0 hi\u1ec7u ch\u00ednh cho \u0111\u00fang, r\u1ed3i l\u1ea1i giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t v\u00e0 nhu\u1eadn s\u1eafc. \u0110\u1ebfn nay, s\u00e1ch xong tr\u00ecnh l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng l\u1ed1i tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u1ee7 y\u1ebfu n\u00eau r\u00f5 \u0111i\u1ec3n t\u1eafc \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y m\u00e0 theo m\u00e3i m\u00e3i. B\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ho\u00e0n b\u1ecb, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 ph\u00e2n t\u1eebng ng\u00e0nh chia t\u1eebng m\u1ed1i, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i sao ch\u00e9p c\u1ea5p ph\u00e1t cho c\u00e1c nha m\u00f4n trong Kinh ngo\u00e0i tr\u1ea5n tu\u00e2n theo. \u0110\u1ebfn sau ng\u00e0y khai \u1ea5n n\u0103m Gi\u00e1p Ng\u1ecd Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u00f5 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh. Song b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y ch\u1ec9 m\u1edbi t\u00f3m t\u1eaft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc th\u00eam b\u1edbt tu\u1ef3 theo ti\u1ec7n nghi m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu cho sau n\u00e0y.<\/p>\n<p>(- T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 : Nh\u1eefng vi\u1ec7c chia ra th\u1ee9 t\u1ef1 chi\u00eau, m\u1ee5c ((1) Chi\u00eau, m\u1ee5c : theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1edd c\u00fang \u1edf t\u00f4n mi\u1ebfu c\u1ee7a phong ki\u1ebfn, th\u00ec mi\u1ebfu c\u1ee7a Th\u00e1i t\u1ed5 \u1edf gi\u1eefa, b\u00ean t\u1ea3 l\u00e0 chi\u00eau th\u1edd c\u00e1c \u0111\u1eddi th\u1ee9 2, th\u1ee9 4 v\u00e0 th\u1ee9 6 (s\u1ed1 ch\u1eb5n) ; b\u00ean h\u1eefu l\u00e0 m\u1ee5c th\u1edd c\u00e1c \u0111\u1eddi th\u1ee9 3, th\u1ee9 5 v\u00e0 th\u1ee9 7 (s\u1ed1 l\u1ebb). 1) ghi ch\u00e9p c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd xa h\u1ecd g\u1ea7n v\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng cho tr\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i ch\u0103m s\u00f3c \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c hi\u1ebfu, vi\u1ec7c h\u1ec9, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u1ea3. Vi\u00ean Qu\u1ea3n l\u00e3nh ph\u1ee7 s\u1ef1 l\u00e0 do t\u1eeb vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ecdn ra, kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh vi\u00ean n\u00e0o. Ph\u1ee7 th\u1eeba coi vi\u1ec7c s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n nh\u01b0ng ph\u1ea3i theo quy\u1ec1n vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh m\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u1ea5t c\u1ea3 ty thu\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c trong ph\u1ee7. Ty thu\u1ed9c th\u00ec c\u00f3 B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Th\u1eeba bi\u1ec7n ty trong ph\u1ee7.<\/p>\n<p>\u2013 C\u00e1c C\u1ea7n ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, V\u0103n Minh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, V\u0169 Hi\u1ec3n \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 : \u0110\u1ec1u chi\u1ebfu theo quan h\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u00e1c b\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>\u2013 B\u1ed9 L\u1ea1i : Ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c v\u1ec1 c\u1ea5t nh\u1eafc b\u1ed5 d\u1ee5ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u1ec1 ban cho gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c, khen th\u01b0\u1edfng, ph\u00e9p kh\u1ea3o s\u00e1t t\u00e0i n\u0103ng h\u01a1n k\u00e9m, \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 v\u1ec1 phong t\u01b0\u1edbc, t\u1eadp \u1ea5m phong t\u1eb7ng v\u00e0 l\u00e0m t\u1edd c\u00e1o s\u1eafc chi\u1ebfu m\u1ec7nh, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a nh\u00e0 vua : l\u00e0m s\u1ed5 bi\u00ean t\u00ean c\u00e1c quan, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ed1 ng\u1ea1ch c\u00e1c quan l\u1ea1i, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ed9 L\u1ea1i c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u2013 B\u1ed9 H\u1ed9 : Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111inh \u0111i\u1ec1n c\u1ed1ng, ph\u00fa, nh\u1eefng ph\u00e9p l\u01b0u th\u00f4ng ti\u1ec1n t\u1ec7, v\u00e0ng b\u1ea1c, nh\u1eefng c\u1ee7a ch\u1ee9a trong kho t\u00e0ng, nh\u1eefng gi\u00e1 v\u1eadt ho\u00e1 \u0111\u1eaft hay r\u1ebb, nh\u1eefng vi\u1ec7c thu v\u00e0o ph\u00e1t ra, chu\u1ea9n y hay b\u00e1c b\u1ecf nh\u1eefng s\u1ef1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 H\u1ed9 c\u1ea3. V\u00e0 nh\u1eefng kho t\u00e0ng trong n\u1ed9i cung hay trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>\u2013 B\u1ed9 L\u1ec5 : Ph\u00e0m nh\u1eefng nghi l\u1ec5 v\u1ec1 tri\u1ec1u h\u1ed9i, kh\u00e1nh h\u1ea1 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, t\u1ebf t\u1ef1, t\u1ea5n t\u00f4n, phong t\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng l\u1ec5 \u0111i kinh l\u00fd c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, nh\u1eefng vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p v\u1edbi l\u00e2n bang, y\u00ean \u1ee7i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa v\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, nh\u1eefng quy t\u1eafc v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, thi c\u1eed, nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng l\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ngh\u0129a, nh\u1eefng vi\u1ec7c phong s\u1eafc cho b\u00e1ch th\u1ea7n, ban t\u00ean thu\u1ef5 cho c\u00e1c quan. Nh\u1eefng s\u1ef1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 L\u1ec5 c\u1ea3. V\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1 v\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu t\u1ef1 th\u1eeba c\u0169ng \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>\u2013 B\u1ed9 Binh : Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c thuy\u00ean b\u1ed5 c\u00e1c v\u00f5 quan, ch\u1ecdn l\u1ecdc v\u00e0 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t c\u00e1c qu\u00e2n s\u0129, g\u1ecdi ra v\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u00e1c qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i tr\u1eadn hay \u0111i th\u00fa, tuy\u1ec3n m\u1ed9 d\u00e2n \u0111inh l\u00e0m l\u00ednh, kh\u1ea3o x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, c\u00f3 t\u1ed9i, l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch trong ng\u1ea1ch quan v\u00f5, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 Binh c\u1ea3. B\u1ed9 Binh l\u1ea1i c\u00f2n qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c c\u1ea3 Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1. S\u1edf B\u01b0u ch\u00ednh v\u00e0 2 kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang, c\u0169ng \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0 B\u1ed9 H\u00ecnh : Ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u00ednh l\u1ec7nh v\u1ec1 ph\u00e1p lu\u1eadt, nh\u1eefng th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 tra x\u00e9t, t\u00e2u ph\u00e1n \u0111o\u00e1n x\u00e9t l\u1ea1i nh\u1eefng \u00e1n t\u1ed9i n\u1eb7ng, t\u1ed9i c\u00f2n ng\u1edd, th\u1ea9m x\u00e9t nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb giam c\u1ea7m trong nh\u00e0 t\u00f9, nh\u00e0 ng\u1ee5c, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 H\u00ecnh c\u1ea3. B\u1ed9 H\u00ecnh h\u1ee3p v\u1edbi \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1, g\u1ecdi l\u00e0 Tam ph\u00e1p ty.<\/p>\n<p>\u2013 B\u1ed9 C\u00f4ng : Ph\u00e0m nh\u1eefng cu\u1ed9c s\u1eeda sang m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u1ed5 m\u1ed9c, \u0111\u1eafp th\u00e0nh, \u0111\u00e0o h\u00e0o, \u0111\u00f3ng c\u00e1c thuy\u1ec1n b\u00e8, thu ph\u00e1t c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u, ra m\u1eabu th\u1ee9c cho c\u00e1c ng\u00e0nh th\u1ee3. Nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 C\u00f4ng c\u1ea3. Ty Ti\u1ebft th\u1eadn trong N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, ty Ch\u1ebf t\u1ea1o c\u1ee7a V\u0169 kh\u1ed1, ty Doanh thi\u1ec7n c\u1ee7a M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Trong s\u00e1u b\u1ed9 k\u1ec3 tr\u00ean, b\u1ed9 n\u00e0o c\u0169ng do ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c trong b\u1ed9 v\u00e0 T\u1ea3, H\u1eefu tham tri, T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ecb lang \u0111\u1ec1u c\u00f9ng gi\u00fap vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, l\u1ea1i c\u00f3 Lang trung th\u1eeba h\u00e0nh m\u1ecdi vi\u1ec7c trong b\u1ed9 \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u01b0\u1eddng quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 c\u00f9ng h\u00e0ng B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o ty Thanh l\u1ea1i trong b\u1ed9, nh\u1eefng ch\u1ee9c s\u1ef1 \u1edf trong b\u1ed9 \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng quan tu\u1ef3 theo c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1eb9 nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ph\u00e2n chia cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. C\u00e1c nha \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u2013 Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t : Ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1ef1 t\u00e2u b\u00e0n, \u0111\u00e0n h\u1eb7c \u0111\u1ec1u do vi\u1ec7n n\u00e0y ph\u1ee5 tr\u00e1ch. C\u00e1c ng\u00f4n quan ((1) Ng\u00f4n quan : vi\u00ean quan c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 can ng\u0103n v\u00e0 \u0111\u00e0n h\u1eb7c.1) trong khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t. Trong vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t c\u00f3 2 t\u1ea3, h\u1eefu \u0110\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed coi vi\u1ec7c tu ch\u1ec9nh th\u01b0\u1eddng quy c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho phong c\u00e1ch c\u1ee7a gi\u00e1n \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam trang ; t\u1ea3, h\u1eefu Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5 tham gia gi\u00fap vi\u1ec7c trong vi\u1ec7n. L\u1ee5c s\u1ef1 theo Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng gi\u1eef m\u1ecdi s\u1edb, t\u1ea5u, \u00e1n t\u1eeb. D\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n L\u1ee5c s\u1ef1 c\u00f3 B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i. L\u1ee5c khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung gi\u1eef vi\u1ec7c soi x\u00e9t s\u1ef1 gian tham, th\u1ed1i n\u00e1t, s\u00e1t h\u1ea1ch s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5, sai tr\u00e1i v\u00e0 th\u1ed1ng thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khoa ki\u1ec3m tra, kh\u1ea3o h\u1ea1ch L\u1ea1i b\u1ed9, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n v\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7. H\u1ed9 khoa ki\u1ec3m tra, kh\u1ea3o h\u1ea1ch H\u1ed9 b\u1ed9, ph\u1ee7 N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh. L\u1ec5 khoa ki\u1ec3m tra kh\u1ea3o h\u1ea1ch L\u1ec5 b\u1ed9, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. Binh khoa ki\u1ec3m tra, kh\u1ea3o h\u1ea1ch Binh b\u1ed9, Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 v\u00e0 Kinh th\u00e0nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c. H\u00ecnh khoa ki\u1ec3m tra, kh\u1ea3o h\u1ea1ch H\u00ecnh b\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1. C\u00f4ng khoa ki\u1ec3m tra, kh\u1ea3o h\u1ea1ch C\u00f4ng b\u1ed9 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1ea1o gi\u1eef vi\u1ec7c s\u00e1t\u00a0 h\u1ea1ch ph\u00e9p l\u00e0m quan, \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>\u2013 To\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c : N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 y\u1ebfu, ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ea7u h\u1ea7u tu\u1ef3 t\u00f9ng \u1edf b\u00ean nh\u00e0 vua khi\u1ebfn cho ra v\u00e0o g\u1ea7n g\u1ee5i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n h\u1ecfi han. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o ch\u1ee9c \u0111\u00f3 th\u00ec l\u1ea5y \u1edf h\u00e0ng quan Tam, T\u1ee9 ph\u1ea9m trong c\u00e1c b\u1ed9 c\u00e1c vi\u1ec7n, c\u00f2n c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean th\u00ec l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c h\u00e0m trong vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m sung v\u00e0o, c\u1ea5p b\u1eadc th\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi L\u1ee5c b\u1ed9. Ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1eafc, chi\u1ebfu, s\u1edb t\u1ea5u, s\u00e1ch v\u1edf, ghi ch\u00e9p, ho\u1eb7c xem x\u00e9t gi\u1ea5y t\u1edd, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c to\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c c\u1ea3 ; nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1eb9, nhi\u1ec1u \u00edt, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 chia ra t\u1eebng t\u00e0o \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u2013 Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m : Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n, ng\u00e0nh t\u1eeb h\u00e0n, th\u1ea3o lu\u1eadn kinh \u0111i\u1ec3n, c\u00f9ng h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi s\u1ef1 v\u0103n t\u1eeb, s\u1eafc m\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m c\u1ea3. Ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129 coi v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u0103n t\u1eeb ch\u1ebf c\u00e1o, ra v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ea7u nh\u00e0 vua \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi vua h\u1ecfi. Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1ef1 v\u1ee5 trong vi\u1ec7n, nh\u01b0ng quy\u1ec1n c\u0169ng nh\u01b0 ch\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129. Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, Th\u1eeba ch\u1ec9 v\u00e0 Th\u1ecb gi\u1ea3ng, \u0111\u1ec1u coi v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n, tr\u01b0\u1edbc thu\u1eadt \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1eeb h\u00e0n. Tu so\u1ea1n, Bi\u00ean tu, Ki\u1ec3m th\u1ea3o \u0111\u1ec1u coi v\u1ec1 vi\u1ec7c phi\u00ean duy\u1ec7t th\u01b0 t\u1ecbch, v\u00e0 ki\u1ec3m duy\u1ec7t t\u1eeb h\u00e0n. \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 coi vi\u1ec7c ph\u00e1t, nh\u1eadn v\u0103n th\u01b0. \u0110\u00e3i chi\u1ebfu coi vi\u1ec7c hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u0103n s\u1eed.<\/p>\n<p>\u2013 Th\u00f4ng ch\u00e1nh s\u1ee9 ty : Th\u00f4ng ch\u00e1nh s\u1ee9 v\u00e0 Th\u00f4ng ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea1t t\u1edd t\u1ea5u s\u1edb c\u1ee7a su\u1ed1t thi\u00ean h\u1ea1 g\u1eedi l\u00ean nh\u00e0 vua. Thu\u1ed9c quy\u1ec1n c\u00f3 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c trong ty.<\/p>\n<p>\u2013 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 : Ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3 ph\u1ee5c s\u1ee9c c\u1ee7a vua, c\u00e1c t\u00e0i ho\u00e1 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u00e1c l\u1ec5 c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt ban th\u01b0\u1edfng cho tr\u0103m quan, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>\u2013 Kho V\u0169 Kh\u1ed1 : Ph\u00e0m s\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o binh kh\u00ed v\u00e0 t\u00edch ch\u1ee9a v\u1eadt li\u1ec7u, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o kho V\u0169 kh\u1ed1. N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1ee9c Th\u1ecb lang \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u00ednh l\u1ec7nh. Lang trung v\u00e0 Tham bi\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c Th\u1ecb lang. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean\u00a0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, c\u00f9ng chia nhau tr\u00f4ng coi \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u2013 Thi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 : Thi\u00eam s\u1ef1 coi gi\u1eef t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf \u0110\u00f4ng cung. Thi\u1ebfu Thi\u00eam s\u1ef1, gi\u00fap vi\u1ec7c Thi\u00eam s\u1ef1, tham d\u1ef1 l\u00e0m c\u00e1c s\u1ef1 v\u1ee5 \u1edf cung \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u2013 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7 : Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, nghi\u00eam tr\u1ecb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o, khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng tang, nghi\u00eam c\u1ea5m gian phi, k\u00ednh c\u1ea9n vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 v\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf m\u00e1, t\u1ea1p d\u1ecbch, m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u ch\u00ednh tr\u1ecb c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi Kinh k\u1ef3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ee7. Ch\u00ednh l\u1ec7nh trong ph\u1ee7 do vi\u00ean Ph\u1ee7 do\u00e3n cai qu\u1ea3n. Tuy\u00ean ho\u00e1 cho nh\u00e2n d\u00e2n ho\u00e0 h\u1ee3p \u0111\u1ec3 trong Kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0m s\u1ef1 v\u1ee5 trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c Ph\u1ee7 do\u00e3n, t\u1ea3 h\u1eefu Th\u00f4ng ph\u00e1n v\u00e0 Kinh l\u1ecbch \u0111em c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean theo quan tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 th\u1eeba h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c. C\u00f2n B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ec ph\u00e2n ra l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u00e1u ph\u00f2ng trong s\u00e1u b\u1ed9 : L\u1ea1i, H\u1ed9, L\u1ec5, Binh, H\u00ecnh, C\u00f4ng, \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i c\u00f4ng v\u1ee5.<\/p>\n<p>\u2013 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 : Ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00f9 t\u1ed9i n\u1eb7ng v\u00e0 \u00e1n c\u00f2n nghi ng\u1edd hay kh\u00f3 x\u1eed th\u00ec c\u00f9ng b\u1ed9 H\u00ecnh h\u1ed9i th\u1ea9m ; nh\u1eefng \u0111\u01a1n k\u00eau khi vua tr\u1ea9y hay k\u00eau t\u1ea1i Kinh \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u2013 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 : Ph\u00e0m nh\u1eefng l\u1ec5 kh\u00e1nh h\u1ea1 hay ti\u1ebft t\u1ebf t\u1ef1 th\u00ec chi\u1ec3u theo nghi l\u1ec5, s\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00f9ng l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u2013 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 : Ph\u00e0m nh\u1eefng l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ed9i t\u1ebf t\u1ef1, nh\u1eefng vi\u1ec7c y\u1ebfn \u1ea9m t\u1eb7ng ti\u1ec5n th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec5 \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tinh khi\u1ebft v\u00e0 l\u00e0m cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>\u2013 Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 : Ph\u00e0m s\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t c\u00e1c \u0111\u1ed3 nghi tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e9p r\u00e8n d\u1ea1y ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1 : Ph\u00e0m c\u00e1c nghi ti\u1ebft kh\u00e1nh h\u1ea1 t\u1ebf t\u1ef1 c\u00e1c l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ed9i, t\u00e2n kh\u00e1ch th\u00ec s\u1eafp x\u1ebfp theo ban th\u1ee9 v\u00e0 ng\u00f4i v\u1ecb m\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ef1 k\u1ec3 tr\u00ean \u0111\u1ec1u d\u00f9ng vi\u00ean T\u1ef1 khanh tr\u00f4ng coi s\u1ef1 v\u1ee5 trong t\u1ef1 c\u1ee7a m\u00ecnh, Thi\u1ebfu khanh l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3 ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c. C\u00f2n thu\u1ed9c vi\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u00f3 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m : Ph\u00e0m s\u1ef1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y kinh s\u00e1ch, \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n t\u00e0i, s\u1eeda sang quy th\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c s\u1ef1 gi\u00e1o ho\u00e1, ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u1edbp b\u1eadc \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t h\u1ecdc b\u1ed5ng, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ec1u u\u1ef7 cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. T\u1ebf t\u1eedu coi vi\u1ec7c h\u1ecdc ch\u00ednh v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho n\u1ec1n v\u0103n ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh \u0111\u1ea1t. T\u01b0 nghi\u1ec7p tham d\u1ef1 c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1ecdc ch\u00ednh l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap T\u1ebf t\u1eedu. H\u1ecdc ch\u00ednh theo vi\u00ean Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y h\u1ecdc t\u1eadp. T\u00f4n h\u1ecdc v\u00e0 Gi\u00e1m th\u1eeba \u0111em c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ecdi s\u1ef1 v\u1ee5 Qu\u1ed1c h\u1ecdc. \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 v\u00e0 \u0110i\u1ec3n t\u1ecbch \u0111\u1ec1u coi gi\u1eef kinh s\u00e1ch, s\u1ed5 b\u1ea1, c\u00f2n nh\u1eefng V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i th\u00ec l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Gi\u00e1m \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 T\u00e0o ch\u00ednh : Ph\u00e0m nh\u1eefng th\u1eddi h\u1ea1n h\u00e0nh tr\u00ecnh v\u1eadn t\u1ea3i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ea1ch thu\u1ebf thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o ty T\u00e0o ch\u00ednh. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh T\u00e0o ch\u00ednh th\u00ec do \u0111\u1eb7c c\u00e1ch k\u00e9n ch\u1ecdn kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e0 vi\u00ean quan n\u00e0o. T\u00e0o ch\u00ednh s\u1ee9 coi vi\u1ec7c qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c thuy\u1ec1n b\u00e8 tr\u00ean s\u00f4ng, nh\u01b0 ki\u1ec3m so\u00e1t, gi\u1ee5c nh\u1ed5 neo \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho vi\u1ec7c T\u00e0o ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac. Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5 gi\u00fap vi\u1ec7c cho T\u00e0o ch\u00ednh. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00f3 Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i. Nam, B\u1eafc t\u00e0o qu\u1ea3n l\u0129nh gi\u1eef vi\u1ec7c cai qu\u1ea3n v\u00e0 h\u1ed9 v\u1ec7 c\u00e1c thuy\u1ec1n b\u00e8 tr\u00ean s\u00f4ng. Ph\u00f3 qu\u1ea3n l\u0129nh tham d\u1ef1 gi\u00fap vi\u1ec7c. C\u00f2n vi\u00ean \u0110\u1ed1c v\u1eadn, L\u0129nh v\u1eadn v\u00e0 Thi\u00ean t\u1ed5ng th\u00ec \u0111\u1ec1u theo Qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng h\u00e0nh vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i coi gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch ghi ch\u00e9p c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng : Ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u do Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed tr\u00f4ng coi ; gi\u00fap vi\u1ec7c c\u00f3 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00f3 V\u0103n h\u00e0n ty, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, chia gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch. C\u00f2n vi\u1ec7c sai ph\u00e1i trong c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 th\u00ec c\u00f3 nh\u1eefng binh \u0111inh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c Cai \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, v\u00e0 Su\u1ea5t th\u1eadp.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 T\u1eeb t\u1ebf ty : Ph\u00e0m nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 v\u00e0 ph\u1ea9m v\u1eadt trong vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n, ch\u0103m ch\u1ec9 gi\u1eef g\u00ecn. T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 coi gi\u1eef m\u1ecdi vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 trong nh\u00e0 T\u00f4n mi\u1ebfu, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thu\u1ed9c ty ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u1eef ch\u1ee9c n\u1ea5y cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec1 ch\u1ec9nh. Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5, tham gia gi\u00fap vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00f3 Mi\u1ebfu lang, Cai \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t th\u1eadp v\u00e0 Mi\u1ebfu th\u1eeba, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i chia gi\u1eef \u0111\u1ed3 t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Th\u00e1i y vi\u1ec7n : Ph\u00e0m vi\u1ec7c ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u01b0, th\u1ef1c, \u00e2m, d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u00e9p g\u1ed1c, ng\u1ecdn, sau tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng s\u1ef1 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn thu\u1ed1c thang \u0111\u1ec1u giao cho vi\u1ec7n Th\u00e1i y c\u1ea3. Ngo\u1ea1i khoa y ty c\u0169ng l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7n \u0111\u00f3. Vi\u1ec7n s\u1ee9 coi gi\u1eef ch\u00ednh l\u1ec7nh v\u1ec1 y d\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c thu\u1ed1c. Ng\u1ef1 y v\u00e0 Ph\u00f3 ng\u1ef1 y c\u00f9ng tham d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7n s\u1ee9. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00f3 y ch\u00e1nh, y ph\u00f3, y sinh v\u00e0 thu\u1ed9c nh\u00e2n, chia nhau gi\u1eef ph\u1ea7n vi\u1ec7c m\u00ecnh. V\u1ec1 ng\u00e0nh ngo\u1ea1i khoa c\u0169ng c\u00f3 y ch\u00e1nh, y ph\u00f3 v\u00e0 y sinh l\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u00ean khoa theo ch\u1ee9c nghi\u1ec7p m\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 T\u01b0\u1ee3ng y ty : Y ph\u00f3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t y sinh v\u00e0 thu\u1ed9c nh\u00e2n \u0111em ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1eefa thu\u1ed1c m\u00e0 ch\u1eefa cho voi c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Kinh t\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1p l\u1ee5c sinh chuy\u00ean ngh\u1ec1 l\u00e0m b\u00f9a \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh cho voi.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m : Ph\u00e0m suy t\u00ednh \u0111\u1ec3 chi\u00eam nghi\u1ec7m sai \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1eebng n\u0103m, b\u00ecnh tr\u1eadt \u0111\u1ec3 ph\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00ed h\u1eadu, ghi ch\u00e9p l\u1ecbch s\u1ed1 \u0111\u1ec3 n\u00eau \u0111\u00fang n\u0103m v\u00e0 m\u00f9a, mi\u00eau t\u1ea3 s\u1eafc m\u00e2y v\u00e0 h\u00ecnh v\u1eadt \u0111\u1ec3 xem \u0111o\u00e1n t\u01b0\u1ee3ng tr\u1eddi, xem ng\u00e0y gi\u1edd \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn t\u1ed1t l\u00e0nh, coi gi\u1ecdt l\u1eadu \u0111\u1ec3 b\u00e1o tr\u1ed1ng canh. M\u1ecdi s\u1ef1 c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1ec1 c\u00e1ch suy t\u00ednh \u1ea5y \u0111\u1ec1u giao cho Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00fd Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m do \u0111\u1eb7c c\u00e1ch k\u00e9n ch\u1ecdn c\u1eed ra, kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e0 vi\u00ean quan n\u00e0o. Gi\u00e1m ch\u00ednh coi gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c trong gi\u00e1m, Ph\u00f3 gi\u00e1m l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5 hi\u1ec7p s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u00e1m. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00f3 ng\u0169 quan Ch\u00e1nh linh \u0111\u00e0i lang, Kh\u00e1c c\u1ea9n ty c\u00f9ng B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c suy t\u00ednh chi\u00eam nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>\u2013 N\u1ed9i t\u1ea1o : Ph\u1ea3i cung bi\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng cho nh\u00e0 vua. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh trong N\u1ed9i t\u1ea1o l\u00e0 do m\u1ec7nh vua k\u00e9n l\u1ef1a, kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u1edf vi\u00ean quan n\u00e0o. Ch\u00e1nh ph\u00f3 tri t\u01b0\u1ee3ng \u1edf c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u1ee5c m\u00ecnh l\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 H\u00e0nh nh\u00e2n : Ph\u00e0m gi\u00e1 h\u00e0ng ho\u00e1 ngo\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u do ty H\u00e0nh nh\u00e2n l\u01b0\u1eddng x\u00e9t v\u00e0 c\u00e2n cho c\u00f4ng b\u1eb1ng. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh c\u1ee7a H\u00e0nh nh\u00e2n l\u00e0 do m\u1ec7nh vua k\u00e9n ch\u1ecdn, kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u1edf vi\u00ean quan n\u00e0o. B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m h\u00e0nh nh\u00e2n \u0111\u1ec1u theo vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00e3nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 V\u0103n mi\u1ebfu : T\u1ef1 th\u1eeba \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u1ec5 sinh th\u1eeba h\u00e0nh m\u1ecdi vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1. C\u00e1c t\u1ef1 th\u1eeba, l\u1ec5 sinh v\u00e0 ch\u1ee7 b\u1ea1 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh theo ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh coi gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c t\u1ec9nh : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c coi vi\u1ec7c th\u1ed1ng tr\u1ecb qu\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0ng v\u0103n v\u00f5, s\u00e1t h\u1ea1ch quan l\u1ea1i v\u00e0 s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 coi vi\u1ec7c tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ee9c ho\u00e1 c\u1ee7a nh\u00e0 vua, v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n ch\u00fang, coi qu\u1ea3n ch\u00ednh tr\u1ecb, gi\u00e1o ho\u00e1, d\u1ea5y l\u1ee3i, tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n. B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 coi vi\u1ec7c thu\u1ebf kho\u00e1, t\u00e0i ch\u00ednh trong to\u00e0n h\u1ea1t, ch\u1ea5n h\u01b0ng phong ho\u00e1, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, tr\u1eebng thanh quan l\u1ea1i, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u1ea3 vi\u1ec7c b\u01b0u ch\u00ednh trong h\u1ea1t. Hai ty B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u c\u00f3 Th\u00f4ng ph\u00e1n, Kinh l\u1ecbch, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, theo quan tr\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c ph\u1ee7 : Qu\u1ea3n tr\u1ecb c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c trong ph\u1ee7 h\u1ea1t, tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng ch\u1ea5n h\u01b0ng, phong h\u00f3a, qu\u00e2n b\u00ecnh ph\u00fa thu\u1ebf, s\u01b0u d\u1ecbch, x\u00e9t x\u1eed ki\u1ec7n t\u1ee5ng. Nh\u1eefng s\u1ef1 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh vua, l\u00e0m cho m\u1ecdi n\u01a1i tin ph\u1ee5c \u0111\u1ec1u giao cho c\u1ea3. Ph\u1ee7 n\u00e0o ki\u00eam c\u1ea3 huy\u1ec7n th\u00ec ph\u1ea3i gi\u1eef c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a huy\u1ec7n n\u1eefa. Nh\u1eefng ph\u1ee7 xung y\u1ebfu, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng quan v\u00f5 c\u00e1ng \u0111\u00e1ng. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 chuy\u00ean gi\u1eef nh\u1eefng vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u, tr\u1ecb an. Tri ph\u1ee7 gi\u1eef ch\u00ednh l\u1ec7nh m\u1ed9t ph\u1ee7, th\u1eeba l\u1ec7nh tr\u00ean tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1 \u0111\u1ec3 gi\u00e1o d\u1ee5c tr\u0103m h\u1ecd. \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5, c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c huy\u1ec7n : Coi vi\u1ec7c s\u01b0u thu\u1ebf, x\u00e9t x\u1eed ki\u1ec7n t\u1ee5ng, ch\u1ea5n h\u01b0ng gi\u00e1o ho\u00e1, khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c, nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, t\u1ebf th\u1ea7n linh, tr\u1eeb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, m\u1ecdi vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u giao cho c\u1ea3. Tri huy\u1ec7n gi\u1eef ch\u00ednh l\u1ec7nh m\u1ed9t huy\u1ec7n, an \u1ee7i, ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec3 tri\u1ec7u d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 vui ho\u00e0. Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c huy\u1ec7n. Ph\u1ee7 v\u00e0 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea1i m\u1ee5c, th\u00f4ng l\u1ea1i, theo quan b\u1ea3n nha sai ph\u00e1i. L\u1ea1i c\u00f3 l\u1ec7 m\u1ee5c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t nh\u1eefng k\u1ebb l\u1ec7 thu\u1ed9c theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. Cai t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c L\u00fd tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ed5ng m\u00ecnh theo c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n sai ph\u00e1i l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh, di\u00eau d\u1ecbch, thu\u1ebf kho\u00e1, tu\u1ea7n ph\u00f2ng, b\u1eaft tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc c\u00e1c t\u1ec9nh : Coi vi\u1ec7c h\u1ecdc ch\u00ednh trong m\u1ed9t t\u1ec9nh, ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n \u0111oan ch\u00ednh, n\u00eau g\u01b0\u01a1ng m\u00f4 ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u00f2. Gi\u00e1o th\u1ee5 coi vi\u1ec7c h\u1ecdc ch\u00ednh trong m\u1ed9t ph\u1ee7. Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o coi vi\u1ec7c h\u1ecdc ch\u00ednh trong m\u1ed9t huy\u1ec7n. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u theo Th\u01b0\u1ee3ng ty h\u1ecdc ch\u00ednh \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc v\u00e0 kh\u1ea3o h\u1ea1ch h\u1ecdc tr\u00f2.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Chi\u00eam h\u1eadu ty : Linh \u0111\u00e0i lang \u0111\u1ed1c su\u1ea5t V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i trong b\u1ea3n ty, chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c chi\u00eam nghi\u1ec7m, suy t\u00ednh kh\u00ed h\u1eadu trong m\u1ed9t h\u1ea1t.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 L\u01b0\u01a1ng y ty : Y sinh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c thu\u1ed1c thang trong t\u1ec9nh h\u1ea1t.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 B\u01b0u truy\u1ec1n ty : T\u01b0 v\u1ee5 \u0111em B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i theo \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 c\u00e1c th\u01b0 c\u00f4ng \u0111i c\u00e1c tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u1ea9m y v\u1ec7 : \u0110\u00f3ng quanh trong tr\u1ea1i, thay phi\u00ean t\u00fac tr\u1ef1c \u0111i tu\u1ea7n c\u1ea3nh, v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 th\u00e2n binh t\u00fac v\u1ec7. Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 coi C\u1ea5m l\u1eef th\u00e2n binh \u0111\u1ec3 \u0111\u00eam h\u00f4m canh ph\u00f2ng n\u01a1i cung c\u1ea5m. D\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00f3 Hi\u1ec7u u\u00fd trong c\u00e1c \u0111\u1ed9i : T\u00fac tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, v\u00e0 Hi\u1ec7u u\u00fd trong ba \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 sung v\u00e0o ch\u00e2n h\u00e0nh t\u1ea9u trong v\u1ec7.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Loan gi\u00e1 v\u1ec7 : Chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c h\u1ed9 xa gi\u00e1 nh\u00e0 vua, d\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd coi gi\u1eef vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00f3 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5. L\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3 c\u00f3 h\u1ed9 v\u1ec7 trong ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 trong c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c ty C\u1ea3nh t\u1ea5t, ty Loan nghi, ty K\u1ef3 c\u1ed5, theo h\u1ea7u \u0111\u1ec3 h\u1ed9 v\u1ec7 nh\u00e0 vua trong khi xa gi\u00e1 ra v\u00e0o. Vi\u1ec7c h\u1ed7 t\u1ee5ng th\u00ec d\u00f9ng th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ee9ng qu\u1ea3n l\u0129nh, c\u00f2n th\u1ecb v\u1ec7 c\u00e1c h\u1ea1ng hai, ba, t\u01b0, n\u0103m \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 V\u0169 l\u00e2m dinh : C\u00f3 T\u1ea3 d\u1ef1c v\u00e0 H\u1eefu d\u1ef1c l\u00fac \u1edf tr\u1ea1i th\u00ec canh gi\u1eef tu\u1ea7n ph\u00f2ng, l\u00fac ra tr\u1eadn th\u00ec xung phong ch\u1ed1ng gi\u1eb7c c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 C\u1ea9m y v\u00e0 v\u1ec7 Loan gi\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00e2n binh. Th\u1ed1ng ch\u1ebf chia coi ch\u00ednh l\u1ec7nh T\u1ea3 d\u1ef1c v\u00e0 H\u1eefu d\u1ef1c. S\u1ef1 ng\u0103n c\u1ea5m ph\u1ea3i nghi\u00eam t\u00fac, s\u1ef1 ph\u00f2ng ng\u1ef1 ph\u1ea3i v\u1eefng v\u00e0ng \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng m\u1ea1nh. T\u1eeb V\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>B\u1ed1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai v\u00e0 n\u0103m dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, trung, ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu \u0111\u1ec1u l\u00e0 C\u1ea5m binh. Ch\u00ednh l\u1ec7nh m\u1ed7i dinh \u0111\u1ec1u do \u0110\u00f4 th\u1ed1ng coi gi\u1eef. Ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169 \u0111\u1ec3 nghi\u00eam s\u1ef1 t\u00fac v\u1ec7. Th\u1ed1ng ch\u1ebf theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a \u0110\u00f4 th\u1ed1ng gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00e1nh. T\u1eeb V\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 vi\u1ec7n : Chuy\u00ean gi\u1eef c\u00e1c th\u1ee9c ch\u00e8 r\u01b0\u1ee3u, c\u00f3 Vi\u1ec7n s\u1ee9 tr\u00f4ng coi v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Kim sang \u0111\u1ed9i, Ng\u00e2n sang \u0111\u1ed9i : \u0110\u1ec1u chuy\u00ean gi\u1eef s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ec3 h\u1ed7 t\u00f2ng h\u1ed9 v\u1ec7 nh\u00e0 vua.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n \u0111\u1ed9i : Ph\u00e0m s\u1ef1 cung ph\u1ee5ng \u0111\u1ed3 ng\u1ecdc th\u1ef1c qu\u00fd b\u00e1u trong nh\u00e0 vua, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n theo c\u00e1ch th\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ed9 s\u1ed1 m\u00e0 cung bi\u1ec7n. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ed9i n\u00e0y l\u00e0 do m\u1ec7nh vua l\u1ef1a ch\u1ecdn, kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u1edf vi\u00ean quan n\u00e0o.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c \u0111\u1ed9i Ho\u00e0 thanh th\u1ef1 : Ph\u00e0m tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng l\u1ee5c lu\u1eadt((1) L\u1ee5c lu\u1eadt : Ho\u00e0ng chung, Th\u00e1i th\u1ed1c, C\u00f4 ti\u1ebfn, Di t\u00e2n, Di t\u1eafc, V\u00f4 d\u1ecbch.1) v\u00e0 ti\u1ebft t\u1ea5u b\u00e1t \u00e2m \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh : ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh do m\u1ec7nh l\u1ec7nh vua ch\u1ecdn ra, kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u1edf vi\u00ean quan n\u00e0o.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 T\u00e0i hoa \u0111\u1ed9i : Chuy\u00ean coi vi\u1ec7c tr\u1ed3ng tr\u1ecdt.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 vi\u1ec7n : T\u1ed5ng l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c t\u00e0u ng\u1ef1a nh\u00e0 vua. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c n\u00ean d\u00f9ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng t\u00fac tr\u1ef1c hay h\u1ed7 t\u00f2ng xa gi\u00e1 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9. Vi\u1ec7n ph\u1ea3i hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 th\u01b0\u1eddng ch\u0103m s\u00f3c th\u00eam v\u00e0o. C\u00f3 vi\u1ec7n s\u1ee9 coi qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c trong vi\u1ec7n. L\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3 c\u00f3 3 v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5, Phi k\u1ef5 v\u00e0 Khinh k\u1ef5.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng : Ph\u1ea3i tr\u00f4ng nom s\u1eeda sang m\u1ecdi vi\u1ec7c v\u1ec1 T\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh. Ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 n\u00e0y l\u00e0 do m\u1ec7nh vua l\u1ef1a ch\u1ecdn, kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e0 vi\u00ean quan n\u00e0o. Khi n\u0103m qu\u00e2n \u1edf y\u00ean th\u00ec chuy\u00ean c\u1ea7n hu\u1ea5n luy\u1ec7n, l\u00fac ra tr\u1eadn th\u00ec xung phong ch\u1ed1ng \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7, Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 : M\u1ed7i \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u coi m\u1ecdi ch\u00ednh l\u1ec7nh trong m\u1ed9t qu\u00e2n. Ti\u1ebft ch\u1ebf ph\u1ea3i nghi\u00eam minh \u0111\u1ec3 qu\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac. Th\u1ed1ng ch\u1ebf theo l\u1ec7nh \u0110\u00f4 th\u1ed1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00ednh c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Th\u1ee7y qu\u00e2n : Coi m\u1ecdi vi\u1ec7c v\u1ec1 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n v\u00e0 chi\u1ebfn h\u1ea1m, d\u00f9ng \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u0129nh. Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0m ph\u00f3 ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c. T\u1eeb V\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u1ea3. C\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ef1 trong v\u1ec7 N\u1ed9i Th\u1ee7y v\u00e0 ng\u00e0nh th\u1ee7y.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 N\u1ed9i Th\u1ee7y v\u1ec7 : Ch\u1ee9c s\u1ef1 c\u1ee7a v\u1ec7 n\u00e0y c\u0169ng gi\u1ed1ng Th\u1ee7y qu\u00e2n. H\u1eb1ng ng\u00e0y l\u1ea1i g\u00e1nh n\u01b0\u1edbc trong \u0111\u1ec3 cung ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Kinh th\u00e0nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c : Coi vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng trong Kinh s\u01b0, tra x\u00e9t k\u1ebb gian phi, c\u1ea5m ch\u1ee9a ch\u1ea5p k\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp, v\u00e2ng m\u1ec7nh nh\u00e0 vua, ch\u1ecdn c\u1eed ra, ki\u00eam l\u00fd c\u1ea3 vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Kinh do\u00e3n b\u00e0n t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 H\u1ed9 th\u00e0nh Binh m\u00e3 ty : Thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n l\u0129nh. Binh m\u00e3 s\u1ee9 coi m\u1ecdi vi\u1ec7c trong b\u1ea3n ty c\u00f3 vi\u00ean ph\u00f3 s\u1ee9 gi\u00fap vi\u1ec7c. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00f3 Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Gi\u00e1m th\u00e0nh v\u1ec7 : Chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ea3o ki\u1ec3u m\u1eabu c\u00e1ch th\u1ee9c ki\u1ebfn tr\u00fac.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 V\u00f5ng th\u00e0nh v\u1ec7 : Chuy\u00ean gi\u1eef v\u00f5ng th\u00e0nh v\u00e0 vi\u1ec7c s\u0103n b\u1eaft. Nh\u1eefng v\u1ec7 n\u00e0y \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 ty Binh m\u00e3.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng : Gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang h\u01b0\u01a1ng H\u1ecfa, v\u00e0 tr\u1ed3ng c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y t\u00f9ng c\u00e2y thu. Ph\u1ea3i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thu\u1ed9c h\u1ea1 gi\u1eef g\u00ecn tr\u00f4ng nom.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c \u0111\u1ed9i L\u1ee5c ki\u00ean : \u0110\u1ec1u thu\u1ed9c L\u1ee5c b\u1ed9 sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c \u0111\u1ed9i L\u00fd thi\u1ec7n ty : Ph\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 t\u1ebf t\u1ef1, m\u00f3n qu\u00fd trong y\u1ebfn ti\u1ec7c, nh\u1ea5t thi\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c n\u1ea5u n\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i li\u1ec7u l\u00fd c\u1ea3. Ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u0129nh do m\u1ec7nh vua l\u1ef1a ch\u1ecdn kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e0 vi\u00ean quan n\u00e0o.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd : Chuy\u00ean gi\u1eef then kho\u00e1, \u0111\u00f3ng, m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh : Chuy\u00ean coi vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u th\u00e0nh qu\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh th\u00e0nh : V\u1ec7 th\u00ec c\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, c\u01a1 th\u00ec c\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ed9i th\u00ec c\u00f3 Cai \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 Su\u1ea5t th\u1eadp, \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. L\u1ea1i c\u00f3 Tri b\u1ea1, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nom gi\u1eef g\u00ecn s\u1ed5 s\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c quan, t\u1ea5n, th\u1ee7 ng\u1ef1 : Coi gi\u1eef c\u1ea5m l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng k\u1ebb gian t\u1ebf, thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u00f3 B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c tr\u1ea1m : \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u00ednh tr\u1ea1m th\u1eeba h\u00e0nh nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u01b0u ch\u00ednh.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c kho \u1edf t\u1ec9nh : \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u1ee7a c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c : Ch\u00e1nh ph\u00f3 tri t\u01b0\u1ee3ng \u0111em th\u1ee3 c\u1ea3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, tr\u00f4ng coi trong c\u1ee5c c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c Thi\u00ean h\u1ed9, Ph\u00f3 thi\u00ean h\u1ed9, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 : \u0110\u1ec1u theo quy\u1ec1n quan qu\u1ea3n h\u1ea1t sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c H\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c h\u1ed9 : \u0110\u1ec1u coi gi\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u00e2n \u0111inh trong h\u1ed9, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf kho\u00e1 cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 Khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd, Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd, K\u1ef5 \u0111\u00f4 \u00fay, Phi k\u1ef5 u\u00fd, \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd, Ph\u1ee5ng \u00e2n u\u00fd, Th\u1eeba \u00e2n u\u00fd : \u0110\u1ec1u l\u00e0 t\u1eadp \u1ea5m, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 C\u00e1c ch\u1ee9c th\u1ed5 quan : Ph\u00e0m c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi c\u00e1c phi\u00ean di, qu\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n coi gi\u1eef. K\u00ednh gi\u1eef ch\u1ee9c s\u1ef1 tu\u00e2n theo s\u1ef1 \u01b0\u1edbc th\u00fac c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. C\u00e1c Tuy\u00ean u\u00fd s\u1ee9, Tuy\u00ean u\u00fd ph\u00f3 s\u1ee9, Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri, th\u1ed5 Tri ph\u1ee7, th\u1ed5 Tri ch\u00e2u, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba, th\u1ed5 L\u1ea1i m\u1ee5c, Th\u1ed5 binh c\u00e1c chi Ch\u01b0\u1edfng chi, Ph\u00f3 chi, Cai \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t th\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng ty qu\u1ea3n h\u1ea1t).<\/p>\n<p>B\u00e3i l\u00f2 nung g\u1ea1ch ng\u00f3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, h\u00e0ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1edf l\u00f2 nung g\u1ea1ch ng\u00f3i, ch\u00ednh v\u00ec c\u1ea7n d\u00f9ng cho vi\u1ec7c doanh t\u1ea1o ki\u1ebfn tr\u00fac, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u00f9ng s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, nay c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn thi\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean c\u1ea3, m\u00e0 g\u1ea1ch ng\u00f3i l\u01b0u tr\u1eef c\u00f2n nhi\u1ec1u, v\u1eady t\u1eeb nay sang n\u0103m chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c l\u1eadp l\u00f2 nung g\u1ea1ch ng\u00f3i\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n th\u00e0nh Nam Vang. Qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p s\u1ee3 h\u00e3i b\u1ed1i r\u1ed1i t\u1ea3n ra b\u1ed1n ng\u1ea3. Binh thuy\u1ec1n do t\u1ec9nh An Giang hai l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i v\u00ec s\u00f3ng gi\u00f3 ng\u0103n tr\u1edf, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eeba bi\u1ec7n Nam Vang bi\u1ec7n v\u1ee5 l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9 cho r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u1ee7a m\u00ecnh \u00edt v\u00e0 y\u1ebfu, b\u00e8n r\u00fat lui. Th\u00e0nh Nam Vang do \u0111\u1ea5y b\u1ecb th\u1ea5t th\u1ee7. B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i V\u0103n L\u00fd m\u1edbi b\u00e0n nhau u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. B\u1ed7ng g\u1eb7p c\u00f3 th\u01b0 c\u00e1o c\u1ea5p c\u1ee7a t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n chuy\u1ec3n ngay thuy\u1ec1n binh do \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng. Khi v\u1eeba \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng th\u00ec \u0111\u00e3 th\u1ea5y binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, b\u00e8n chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c, r\u1ed3i m\u1ed9t m\u1eb7t phi tr\u00ecnh v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh xin qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n v\u00e0 b\u00e1o cho c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111em qu\u00e2n \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh, m\u1ed9t m\u1eb7t phi t\u1ea5u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua h\u1ea1 d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u00e2m m\u01b0u x\u00e2m l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i coi nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y, kh\u00f4ng s\u1edbm \u0111em qu\u00e2n \u0111i ch\u1ed1ng gi\u1eef, v\u1eady th\u1eed h\u1ecfi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean vi\u1ec7c chinh ph\u1ea1t, h\u00e1 n\u00ean ng\u1ed3i nh\u00ecn \u0111\u1ec3 l\u1ee1 c\u01a1 nghi m\u00e0 kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec \u01b0 ? S\u1ef1 th\u1ea5t th\u1ee7 \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, \u1ea5y l\u1ed7i t\u1ea1i ai ? V\u1eady c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, c\u00e1c Tham t\u00e1n : Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u1ea7n V\u0103n Tri \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho ghi t\u1ed9i v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u201cNay ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam b\u1ecf b\u1ea1n chu\u1ed1c th\u00f9, manh t\u00e2m g\u00e2y h\u1ea5n, r\u00f5 r\u00e0ng l\u1ed7i \u1edf ch\u00fang th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c gi\u1ea3ng ho\u00e0 v\u1edbi ch\u00fang n\u1eefa r\u1ed3i ! V\u1eady, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, ph\u1ea3i theo ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111em 4, 5 ngh\u00ecn h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, chia \u0111i c\u00e1c thuy\u1ec1n, k\u00e9o ra An Giang, c\u1ed1t sao gi\u1ebft lui \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3, \u0111\u1ecba th\u1ebf An Giang l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb xa k\u00e9o l\u1ea1i, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng am hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft. V\u1eady, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00ean th\u1ebf n\u00e0o, ho\u1eb7c ra qu\u00e2n k\u1ef3 \u0111\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u1ecbch, ho\u1eb7c chia nhau ch\u1eb9n \u0111\u01b0\u1eddng, tri\u1ec7t l\u1ed1i, tr\u1ed5 s\u1ee9c, t\u1ea5n ti\u1ec5u m\u1ed9t tr\u1eadn, th\u1eeba th\u1eafng ru\u1ed5i d\u00e0i, \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea5u s\u1edb c\u1ee7a c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n li\u1ec1n \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u1ec7 l\u00ean n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ee9 tin bi\u00ean b\u00e1o c\u1ee7a An Giang, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 h\u1ed9i b\u00e0n, u\u1ef7 cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111em h\u01a1n 400 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 v\u00e0 8 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, \u00d4, L\u00ea ((1) T\u1ee9c l\u00e0 thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, thuy\u1ec1n \u00d4 v\u00e0 thuy\u1ec1n L\u00ea.1) \u0111i \u0111\u1ebfn An Giang, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Ti\u1ebfp l\u1ea1i nghe tin c\u00e1o c\u1ea5p c\u1ee7a H\u00e0 Ti\u00ean, l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam h\u01a1n 500 bi\u1ec1n binh v\u00e0 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n k\u1ebf ti\u1ebfp ti\u1ebfn \u0111i.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a An Giang \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n b\u00e0y ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec \u1edf trong qu\u00e2n\u00a0 c\u1ea3, ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 ch\u1ec9 d\u1ee5 qu\u1edf tr\u00e1ch nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u00e0 gi\u00e1ng c\u1ea5p, ghi l\u1ed7i \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y r\u1ed3i, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi s\u1edb t\u00e2u, th\u00ec s\u1ef1 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u00e3 sai ph\u00e1i \u0111\u00f3 c\u0169ng h\u01a1i h\u1ee3p v\u1edbi c\u01a1 nghi nh\u01b0ng ch\u1ec9 hi\u1ec1m s\u1ed1 binh thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i c\u00f2n \u00edt m\u00e0 th\u00f4i. Ta ngh\u0129 l\u1ea1i : \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u1ea5p, ghi l\u1ed7i, nay \u0111\u1ec1u cho r\u1ed9ng mi\u1ec5n, tr\u1ed5 s\u1ee9c d\u1eb9p gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch c\u1ee9 ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng. N\u1ebfu x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ee1 l\u00e0ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y l\u1ea7m l\u1ee1, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. V\u1ea3, nay qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1ed1 th\u1ee7 \u1edf trong th\u00e0nh, ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn, hi\u1ec7n nay quan qu\u00e2n v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u1ee7a ta \u0111\u00f3ng \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Lu\u1ef9 k\u1ec3 ng\u00f3t h\u00e0ng v\u1ea1n, n\u1ebfu li\u1ec7u l\u01b0u 5.000 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i, r\u1ed3i truy\u1ec1n l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u th\u00eam 2.000 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, cho \u0111\u1ee7 7.000 ng\u01b0\u1eddi, giao cho b\u1ecdn T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Tr\u1ea7n V\u0103n Tri v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean th\u1ed1ng l\u0129nh chia ra ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee7 gi\u00fap \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba \u0111\u1ea5y. C\u00f2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc tr\u00edch l\u1ea5y 4.000, 5.000 binh d\u00f5ng \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn An Giang, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n, khi\u1ebfn c\u00f3 tr\u1ecdng binh \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ph\u1ea3i s\u1ee3 s\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p>Vua\u00a0 l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf c\u1ea7u Cao Man m\u1ea5t 1 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa ph\u00e1o, v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o g\u1eb7p gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u00f9i, ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 ch\u1ec9 d\u1ee5 gi\u00e1ng b\u1ecdn qu\u1ea3n l\u0129nh b\u1ed9 \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 2 c\u1ea5p, c\u00f2n b\u1ecdn chuy\u00ean l\u0129nh \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1ea5y l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. Nh\u01b0ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu bi\u1ebft ra s\u1ee9c v\u00e2y \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn \u0111\u1ecbch l\u00e2m v\u00e0o t\u00ecnh th\u1ebf ng\u00e0y m\u1ed9t c\u00f9ng qu\u1eabn, th\u00ec c\u00f4ng v\u1edbi t\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 l\u1ea1i cho nhau. V\u1eady, gia \u00e2n cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, kh\u00f4ng b\u1ecb \u00e1n gi\u00e1ng c\u1ea5p n\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 tu\u1ef3 vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng, ph\u1ea1t t\u1ed9i, thi h\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00ed c\u00f4ng, ta v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh ki\u1ebfn g\u00ec c\u1ea3. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u1ed9i ph\u1ea7n c\u1ea3m k\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi, g\u1eafng s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c cho \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, d\u00e2n gian kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf binh kh\u00ed ri\u00eang, nay Nam K\u1ef3 b\u1ed7ng c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tuy\u00ean d\u1ee5 cho nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c th\u1ee9 \u0111i\u1ec3u sang, gi\u00e1o d\u00e0i, g\u01b0\u01a1m \u0111ao, h\u1ecdp \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n t\u1eadp, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi tr\u01b0ng m\u1ed9, ho\u1eb7c l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. N\u1ebfu qu\u00e2n gi\u1eb7c Xi\u00eam nghe binh oai c\u1ee7a ta m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 khu\u1ea5t ph\u1ee5c r\u00fat lui th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu ng\u00f4ng c\u00e0n d\u00e1m x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ta, t\u1ee9c th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e3 s\u1eb5n c\u00f3 kh\u00ed gi\u1edbi s\u1eafc b\u00e9n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, c\u1ed1t khi\u1ebfn cho lo\u00e0i Man x\u1ea5u kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t chi\u1ebfc xe tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ec3 y\u00ean b\u1edd c\u00f5i. Sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, nh\u1eefng \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ebf t\u1ea1o ra \u0111\u00f3 \u0111em n\u1ed9p Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u1ed9p, th\u00ec cho \u0111em ph\u00e1 l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o Nguy\u1ec5n Song Thanh l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Thanh ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i trinh th\u00e1m \u1edf Nam K\u1ef3, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, \u0111i t\u00f2ng chinh. Vua nghe v\u1eady, ban khen, c\u1ea3i b\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y, sai v\u1eabn \u0111em s\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e3 m\u1ed9 \u1ea5y theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5. L\u1ea1i th\u1ea5y D\u1ef1c m\u1ef9 Cai \u0111\u1ed9i Ng\u00f4 V\u0103n Th\u1eafng tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebb m\u1eabn c\u00e1n trong khi sai ph\u00e1i, v\u1eady d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n c\u1ea5p b\u1eb1ng cho l\u00e0m ngo\u1ea1i u\u1ef7 qu\u1ea3n c\u01a1, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00f9ng cai qu\u1ea3n m\u1ed9t c\u01a1, v\u00e0 cho theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, s\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111i t\u00f2ng chinh kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Ta ngh\u0129 b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00f3 \u1edf g\u1ea7n qu\u00ea nh\u00e0 m\u00e0 khi t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u1edbi thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a kho chi ra, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng kh\u1eafp, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o h\u1eb1ng th\u00e1ng, nay ti\u1ec1n c\u00f4ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ch\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 g\u1ea7n 10 v\u1ea1n, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng r\u1ed3i. L\u1ea1i ngh\u0129 : b\u1ecdn ch\u00fang t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u, ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, c\u00f4ng th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady chi\u1ebfu trong ng\u1ea1ch l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng ra t\u00f2ng chinh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ea5n s\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, hay \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ho\u1eb7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u1ec1u gia \u01a1n c\u1ea5p cho k\u1ef3 th\u00e1ng 12 n\u00e0y v\u00e0 k\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, g\u1ea1o k\u00e9m. Vua sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n ph\u00e1t 20.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho cho d\u00e2n ngh\u00e8o vay.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c quan ch\u1ee9c trong Kinh hay c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, n\u1ebfu ai k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, c\u00e1ch 3 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00e1c, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9, \u0111\u1ec3 b\u1ed9 d\u1eabn l\u00ean y\u1ebft ki\u1ebfn ; n\u1ebfu ai k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn r\u1ed3i, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn, l\u1ea1i cho v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf m\u00e0 trong m\u1ed9t n\u0103m ho\u1eb7c hai n\u0103m li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn. Nay ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tr\u1eeb hao cho vi\u1ec7c \u0111\u00fac ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long.<\/p>\n<p>(B\u1ea1c t\u1ed1t h\u01a1n 7 th\u00e0nh th\u00ec m\u1ed7i m\u1ed9t ch\u1ee5c l\u1ea1ng \u0111\u00fac th\u00e0nh kh\u00ed r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb hao 1 ti\u1ec1n 2 ph\u00e2n linh 7. B\u1ea1c 5 th\u00e0nh th\u00ec m\u1ed7i m\u1ed9t ch\u1ee5c l\u1ea1ng \u0111\u00fac th\u00e0nh kh\u00ed r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb hao 1 ti\u1ec1n 1 ph\u00e2n c\u00f3 l\u1ebb).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean ph\u1ea1m l\u1ed7i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec7u \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u1ed1i ch\u1ee9c -h\u00e0m T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb nh\u1edd \u01a1n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, \u0111\u1ed1i ch\u1ee9c h\u00e0m T\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i. Song tra \u1edf c\u00e1c b\u1ed9, c\u00e1c t\u1ef1, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c \u0111\u1ed1i khuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1 b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady nay xin n\u00ean c\u1ee9 theo h\u00e0m th\u1ef1c gi\u00e1ng v\u00e0 h\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 cho \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c nha. T\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng lo\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng xin chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh \u0111\u00f4 h\u00e3y c\u00f2n \u0111\u1eaft. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 quanh v\u00f9ng kinh k\u1ef3 l\u00ean cao. Ta m\u1ed9t ni\u1ec1m ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n, ch\u01b0a h\u1ec1 xao l\u00e3ng ch\u00fat n\u00e0o. M\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u1edf d\u01b0\u1edbi b\u00e1nh xe n\u00ean l\u1ea1i c\u00e0ng l\u01b0u \u00fd h\u01a1n. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 d\u1ee5 cho gi\u1ea3m thu\u1ebf kho\u00e1, l\u1ea1i ph\u00e1t th\u00f3c kho cho b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ebb h\u01a1n. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : trong ch\u1ed1n h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o th\u00ec nhi\u1ec1u, k\u1ebb gi\u00e0u th\u00ec \u00edt. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 vay m\u01b0\u1ee3n l\u1eabn nhau. L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng ti\u1ec1n, nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ecb b\u1ecdn L\u00fd tr\u01b0\u1edfng th\u00fac gi\u1ee5c, ph\u1ea3i nh\u1edd h\u1eafn l\u0129nh thay, th\u00ec k\u1ebb ngh\u00e8o v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng \u01a1n tr\u1ea1ch, m\u00e0 b\u1ecdn nh\u00e0 gi\u00e0u l\u1ea1i th\u00eam \u0111\u1ea7y t\u00fai.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Kinh do\u00e3n ph\u1ea3i s\u1ee9c kh\u1eafp c\u1ea3 cho nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t : n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 ti\u1ec1n \u0111ong th\u00f3c kho th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu gi\u00e1 ph\u00e1t m\u1ea1i ; n\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n \u0111ong th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vay m\u1ed9t h\u1ed9c th\u00f3c, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn v\u1ee5 thu\u1ebf sang n\u0103m, ho\u1eb7c mu\u1ed1n chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n, ho\u1eb7c n\u1ed9p tr\u1ea3 b\u1eb1ng th\u00f3c, g\u1ea1o c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ed9ng t\u0129nh cu\u1ed1i m\u00f9a thu.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay n\u1ea1n l\u1ee5t \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean kh\u00e1 n\u1eb7ng, t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n gian kh\u00f4ng kh\u1ecfi qu\u1eabn b\u00e1ch. Th\u1ebf m\u00e0 trong h\u1ea1t d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u00e1m l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn nh\u1ecf nh\u1eb7t, l\u1ea1i d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra \u00e1n l\u1edbn. Th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 may cho con \u0111\u1ecf trong m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1 y\u00ean d\u00e2n \u1ea5y c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n th\u1eadt c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tra ch\u1ee9c danh c\u1ee7a h\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb t\u1ef1 ((1) Ngh\u1ecb t\u1ef1 : s\u1ef1 giao cho B\u1ed9 nh\u1eadn x\u00e9t v\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, n\u00eau l\u00ean nh\u1eefng c\u1ea5p b\u1eadc \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng cho quan vi\u00ean c\u00f3 c\u00f4ng.1)\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t v\u00e3ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0m l\u00ednh, v\u00e0 t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u chu\u1ea9n cho l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c n\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t xa g\u1ea7n, \u0111\u1ec3 ph\u00e1t v\u00e3ng r\u1ed3i. Nay chi\u1ebfu theo phi\u1ebfn l\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh th\u00ec nh\u1eefng t\u00f9 qu\u00e2n l\u01b0u \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam hi\u1ec7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u r\u1ed3i, th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u1ee3i ph\u00e1t v\u00e3ng v\u00e0 \u0111\u1ee3i k\u1ebft \u00e1n c\u00f2n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t, hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa ! N\u1ebfu \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ph\u00e1t v\u00e3ng, l\u1ea1i chi\u1ebfu \u00e1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u1ea1t Nam K\u1ef3, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng khi gi\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y hay \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i r\u1ea5t kh\u00f3, m\u00e0 s\u1ed1 t\u00f9 \u1edf n\u01a1i b\u1ecb \u0111\u00e0y ng\u00e0y c\u00e0ng g\u1ea5p b\u1ed9i, s\u1ef1 canh giam qu\u1ea3n th\u00fac ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu t\u1ea5t ch\u0103ng. V\u00e0, b\u1ecdn t\u00f9 ph\u1ea1m x\u01b0a nay quen t\u00ednh hung h\u00e3n, cho ch\u00fang \u1edf t\u1ee5 m\u1ed9t ch\u1ed7, l\u1ea1i s\u1ee3 x\u1ea3y ra nh\u1eefng s\u1ef1 b\u1ea5t ti\u1ec7n. X\u01b0a nay b\u1ecdn t\u00f9 l\u00e0m ph\u1ea3n \u1edf trong ng\u1ee5c th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ph\u00e1 \u00e1n, v\u1eady n\u00ean quy\u1ec1n nghi x\u1eed tr\u00ed cho d\u1ee9t m\u1ed1i t\u1ec7.<\/p>\n<p>\u201cNay ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ph\u1ea3i gia t\u00e2m tr\u00f9 t\u00ednh : t\u1eeb nay, \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb x\u1eed \u00e1n l\u00e0m t\u1ed9i l\u01b0u qu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i sung qu\u00e2n, ho\u1eb7c chi\u1ebfu theo n\u01a1i g\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 ph\u00e1t v\u00e3ng v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 t\u1eeb nay c\u00f3 ph\u00e1t v\u00e3ng c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u v\u00e0o c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u1ecb \u0111\u00e0y ho\u1eb7c n\u00ean chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t g\u1ea7n v\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n m\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ed1i cho sung l\u00e0m l\u1ef1c d\u1ecbch. C\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng x\u1eed tr\u00ed c\u01a1 nghi, b\u00e0n k\u1ef9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u tr\u00ecnh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n t\u00e2u xin : \u201cT\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m c\u00f3 nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u hi\u1ec7n giam c\u00f2n \u0111\u1ee3i ph\u00e1t v\u00e3ng, v\u00e0 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng \u00e1n x\u1eed t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu xem \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t g\u1ea7n xa \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 m\u00e0 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i c\u00f3 kh\u00e1c nhau. (T\u00f9 ph\u1ea1m H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean. T\u00f9 ph\u1ea1m Thanh Ba v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean. T\u00f9 ph\u1ea1m H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng L\u1ea1ng S\u01a1n. T\u00f9 ph\u1ea1m Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00ean \u0111\u1ecba ph\u1eadn Cao B\u1eb1ng. T\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Thanh Ba. T\u00f9 ph\u1ea1m L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ninh B\u00ecnh. T\u00f9 ph\u1ea1m H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ngh\u1ec7 An. T\u00f9 ph\u1ea1m S\u01a1n T\u00e2y, Tuy\u00ean Quang v\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1 \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng H\u00e0 T\u0129nh. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 ph\u00e9p lu\u1eadt, th\u00edch ch\u1eef gi\u1ea3i \u0111i ph\u1ed1i s\u1edf. Khi \u0111\u1ebfn ph\u1ed1i s\u1edf th\u00ec do s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ebfu xem c\u00e1c n\u01a1i thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh nh\u01b0 ven bi\u1ec3n, b\u1edd c\u00f5i m\u1edbi, n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng c\u00f3 th\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec li\u1ec7u tu\u1ef3 s\u1ed1 t\u00f9 nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 chia ra \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn. C\u00f2n nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u1ea3i l\u00e0m binh, c\u0169ng chi\u1ec3u xem c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i \u0111i ph\u00e1t v\u00e3ng th\u00ec theo \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111i, r\u1ed3i do s\u1edf t\u1ea1i chia c\u1ea5p v\u00e0o c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. C\u00f2n ba h\u1ea1t : Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh s\u1ed1 t\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00ec xin \u0111\u1ec3 do Nam K\u1ef3 ph\u00e1t v\u00e3ng nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, th\u00ec theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u1ec1u sung ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, nh\u01b0ng h\u00e0ng n\u0103m, s\u1ed1 gi\u1ea3i \u0111i c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1eafm. V\u1eady xin chi\u1ebfu nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 ph\u00e1t v\u00e3ng. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 cho t\u1ee5 t\u1eadp c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi nhau c\u0169ng th\u1ea5y c\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. V\u1eady xin t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 t\u00f9 ph\u1ea1m gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, th\u00ec do s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ebfu xem s\u1ed1 tr\u1ea1m trong h\u1ea1t m\u00ecnh li\u1ec7u chia \u0111\u01b0a \u0111i, giao cho c\u00e1c cai tr\u1ea1m qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t, th\u00edch 2 ch\u1eef t\u00ean tr\u1ea1m v\u00e0o m\u1eb7t ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed quy\u1ec1n nghi.<\/p>\n<p>\u201cK\u1ecbp \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00f9 ph\u1ea1m hi\u1ec7n \u0111\u00e2y \u1edf t\u1ec9nh n\u00e0o m\u00e0 ph\u1ea3i ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec do b\u1ed9 H\u00ecnh b\u1ea5y gi\u1edd h\u1ecdp b\u00e0n tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng t\u00e2u xin thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i k\u00ednh x\u00e9t trong lu\u1eadt c\u00f3 ch\u00e9p r\u1eb1ng : ph\u00e0m ph\u00e1t l\u01b0u t\u1ea1p ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n theo t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u1ea5y 4 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t h\u1ea1n. L\u1ea1i, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 17 [1818] c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m ba t\u1ed9i l\u01b0u th\u1ef1c ph\u1ea1m, c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n theo t\u1ed9i \u0111\u1ed3 5 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i, c\u00f3 t\u1ed9i chu\u1ea9n theo t\u1ed9i \u0111\u1ed3 6 n\u0103m, c\u00f3 t\u1ed9i chu\u1ea9n theo t\u1ed9i \u0111\u1ed3 6 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u1ec1u v\u00ec th\u1ef1c ph\u1ea1m, chi\u1ebfu \u00e1n m\u00e0 ph\u00e1t v\u00e3ng, h\u1eb1ng n\u0103m s\u1ed1 gi\u1ea3i \u0111i ph\u00e1t ph\u1ed1i ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng nhi\u1ec1u, s\u1ef1 giam c\u1ea7m v\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng th\u1ef1c kh\u00f3 kh\u1ecfi c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ea5t chu. V\u1eady xin t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng \u00e1n x\u1eed qu\u00e2n l\u01b0u, nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u01b0 l\u00e0m gi\u1eb7c, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, sau \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i sung qu\u00e2n hay t\u1ed9i l\u01b0u th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 ph\u00e1t v\u00e3ng. C\u00f2n nh\u1ea5t thi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u th\u00ec n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ec7 c\u0169 : ph\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u00e1ng l\u01b0u 2.000 d\u1eb7m v\u00e0 ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i ph\u1ee5 c\u1eadn th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n theo t\u1ed9i \u0111\u1ed3 5 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i ; t\u1ed9i l\u01b0u 2.500 d\u1eb7m v\u00e0 ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi g\u1ea7n, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n theo t\u1ed9i \u0111\u1ed3 6 n\u0103m ; t\u1ed9i l\u01b0u 3.000 d\u1eb7m v\u00e0 ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, c\u1ef1c bi\u00ean th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n theo t\u1ed9i \u0111\u1ed3 6 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i ; h\u1ebft h\u1ea1n tha v\u1ec1, n\u1ebfu t\u00e1i ph\u1ea1m s\u1ebd lu\u1eadn t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n cho nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i sang t\u1ed9i \u0111\u1ed3, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c s\u1edf t\u1ea1i ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t v\u00e3ng c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u1ea5y \u0111i l\u00e0m kh\u1ed5 sai \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 khuy\u1ebft ch\u00e2n Th\u00f4ng ph\u00e1n hay Kinh l\u1ecbch, th\u00ec do c\u00e1c vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, ch\u1ecdn trong thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u1ea5y h\u1ea1ng B\u00e1t ph\u1ea9m th\u00e2m ni\u00ean v\u00e0 m\u1eabn c\u00e1n b\u1ed5 l\u00e0m Kinh l\u1ecbch. Kinh l\u1ecbch b\u1ed5 l\u00ean Th\u00f4ng ph\u00e1n v\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. R\u1ed3i do b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t : n\u1ebfu ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ngay, n\u1ebfu ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n h\u1ea1t th\u00ec \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111i t\u1ec9nh kh\u00e1c.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hi m\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cBa huy\u1ec7n trong t\u1ec9nh l\u00e0 L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, An Ho\u00e1 phong t\u1ee5c v\u1eabn c\u00f2n gi\u1ea3o tr\u00e1, \u0111\u1ecba gi\u1edbi l\u1ea1i \u1edf ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1, thung l\u0169ng, r\u1eebng r\u00fa r\u1eadm r\u1ea1p, khe ng\u00f2i n\u00fai non hi\u1ec3m tr\u1edf, s\u1ef1 cai tr\u1ecb th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n. Trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng h\u1ecd l\u1edbn \u1edf c\u00e1c x\u00e3 l\u00e0 c\u1ee7a b\u1ecdn b\u1ea1n ngh\u1ecbch \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh, Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Tr\u00ed, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Th\u1ea3n, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Huynh, Qu\u00e1ch C\u00f4ng To\u1ea3n, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Kim, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ch\u1ebf v\u00e0 Cao Vi\u1ebft Kho\u00e1i, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi nhau, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 th\u00e2n \u0111\u1ea3ng. Th\u1ebf m\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang th\u00ec m\u1ed9t l\u00f2ng nghe theo b\u1ecdn th\u1ed5 ty v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ph\u1ea1m ph\u00e1p n\u00ean \u0111em ra h\u1ecfi t\u1ed9i, th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 t\u00ecnh th\u00f4ng gia, che gi\u1ea5u cho nhau, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ebfm x\u1ec9a \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c ph\u00e1p n\u1eefa. N\u0103m nay quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, trong kho\u1ea3ng 3, 4 th\u00e1ng c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean ph\u1ea1m ngh\u1ecbch L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea Duy Nhi\u00ean, nh\u01b0ng ch\u00fang l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf x\u1ee9 kh\u00e1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y. C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o. \u0110\u00f3 b\u1edfi c\u00e1c phong t\u1ee5c c\u1ee7a d\u00e2n m\u1ecdi r\u1ee3 gi\u1ea3o quy\u1ec7t \u1ea5y kh\u00e1c v\u1edbi d\u00e2n Kinh, cho n\u00ean kh\u00f3 tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea1n ngh\u1ecbch \u1ea5y trong khi quan qu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0111em d\u00e2n thu\u1ed9c quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0 t\u1ee5 h\u1ecdp b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i r\u00f4ng r\u1ee1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nh\u00e2n d\u00e2n trong x\u00e3 \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng \u0111i t\u1ed1 c\u00e1o, m\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 ty v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf x\u00e3 kh\u00e1c l\u1ea1i a dua dung t\u00fang l\u1eabn nhau. Khi quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00f9ng b\u1eaft th\u00ec ch\u00fang l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o hang n\u00fai, quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00ec ch\u00fang tr\u1ed1n sang ph\u00eda t\u00e2y, ch\u1eb3ng ai c\u00f2n bi\u1ebft ch\u00fang \u0111i \u0111\u1eb1ng n\u00e0o. Cho n\u00ean qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft b\u1edb lu\u00f4n lu\u00f4n, m\u00e0 b\u1ecdn th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ebfn h\u01a1n 300 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng c\u00e1c x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, Th\u01b0\u1ee3ng L\u0169ng, Hi\u1ec7u L\u0169ng v\u00e0 Trung Ho\u00e0ng. L\u1ea1i mong manh \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u1ee5i ph\u1ec9 tr\u1ed1n \u1edf Thanh Hoa nay c\u0169ng t\u1eadp h\u1ecdp 4, 5 tr\u0103m t\u00ean \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf n\u00fai V\u1eadt L\u0129nh g\u1ea7n \u0111\u00e8o Ba D\u1ed9i. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho b\u1ed9 bi\u1ec1n Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan l\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Gi\u1edbi \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi k\u00edp \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 S\u01a1n \u00c2m \u0111\u1ec3 n\u00e3 b\u1eaft, l\u1ea1i ph\u00e1i bi\u1ec1n binh h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n L\u00fd Nh\u00e2n c\u00f9ng \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u00e8o Ba D\u1ed9i. V\u1eady xin nh\u00e0 vua h\u1ea1 ch\u1ec9 ph\u00e1i cho 1.000 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u01a1, v\u1ec7 n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c qu\u00e2n ph\u1ea3i c\u00f3 n\u1eafm v\u1eefng, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nghi th\u00ec m\u1edbi s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u00f4ng v\u00e0o nhi\u1ec1u qu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft th\u00ec nh\u1eefng khe n\u00fai, \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng \u0111\u00e3 r\u1ea5t r\u1ed9ng, s\u1ef1 \u1ea9n hi\u1ec7n c\u1ee7a gi\u1eb7c Man l\u1ea1i b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, v\u00ed c\u00f3 h\u00e0ng m\u1ea5y tr\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111i ch\u0103ng n\u1eefa, c\u0169ng kh\u00f3 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c. Ngay nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111em binh \u0111i ti\u1ec5u, \u0111\u1ed9ng t\u00ed l\u00e0 ph\u1ea3i h\u01a1n tu\u1ea7n h\u01a1n th\u00e1ng ; l\u1ea1i ph\u00e1i b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Gi\u1edbi k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111i t\u1ea7m n\u00e3 qu\u00e2n gi\u1eb7c, k\u1ebft c\u1ee5c c\u0169ng ch\u1ec9 lu\u1ed1ng c\u00f4ng ! \u0110\u1ee7 r\u00f5 nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u quy\u1ebft th\u1eafng n\u00e0o ! Th\u1ebf th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 nhi\u1ec1u qu\u00e2n c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng nom b\u1edd c\u00f5i ph\u1eadn s\u1ef1 \u0111\u00f3 r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 li\u1ec7u th\u1ebf n\u00e0o, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i ch\u1eb9n b\u1eaft ph\u1ea3i l\u00e0m cho \u0111\u00fang c\u01a1 nghi, v\u1ea3 l\u1ea1i n\u00ean chi\u00eau t\u1eadp, ph\u1ee7 d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n quen thu\u1ed9c khi\u1ebfn h\u1ecd ra s\u1ee9c t\u1ea7m n\u00e3 b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n m\u00e0 l\u1eadp c\u00f4ng, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t l\u00e0 kh\u1ea9n y\u1ebfu. V\u1ea3, th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tuy l\u00e0 d\u00e2u gia th\u00e2n th\u00edch v\u1edbi nhau, nh\u01b0ng n\u1ebfu ta kh\u00e9o ph\u1ee7 d\u1ee5 m\u00e0 d\u00f9ng, khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ee3 v\u00e0 m\u1ebfn th\u00ec h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd hay sao ? Kh\u00f4ng n\u00ean coi h\u1ecd to\u00e0n l\u00e0 man di, \u0111\u1ec3 h\u1ecd sinh l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, l\u1ea1i c\u00e0ng nh\u1ecb t\u00e2m m\u1ea1nh h\u01a1n th\u00ec th\u1ea5t s\u00e1ch \u0111\u1ea5y ! Khi t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i kh\u00e9o th\u1ec3 theo m\u00e0 tu\u00e2n h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 An \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam : \u201cL\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu xem s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 sai ph\u00e1i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f2n c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c th\u00ec m\u1ed7i t\u1ec9nh li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1i l\u1ea5y m\u1ed9t hai vi\u00ean bi\u1ec1n \u0111em b\u1ed1n n\u0103m tr\u0103m bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u00f9ng tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft gi\u1eb7c, n\u1ebfu \u0111\u00e3 g\u1ea7n y\u00ean r\u1ed3i, th\u00ec chu\u1ea9n cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngay\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 sai v\u00e0 H\u1eadu sai \u0111\u1eb7t l\u00e0m v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5, l\u01b0u th\u00fa t\u1ec9nh Thanh Ba ((1) T\u1ee9c Thanh Hoa.1). (T\u1ea3 sai, Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9, Ng\u0169 v\u00e0 H\u1eadu sai t\u1ee9 c\u1ed9ng 6 \u0111\u1ed9i, nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i theo b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c m\u1edbi r\u00fat v\u1ec1). Sai nguy\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ed9ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nh\u00e2n do ch\u1ee9c c\u0169, qu\u1ea3n l\u0129nh v\u1ec7 m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u00e2n k\u1ef5 u\u00fd h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 C\u00e1p V\u0103n Mao v\u00e0 con l\u00e0 C\u00e1p V\u0103n D\u01b0\u01a1ng, vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch lui v\u1ec1 l\u00e0 H\u1ed9 v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9 v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, theo b\u1ed9 sai ph\u00e1i, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo \u0111i hi\u1ec7u qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean. Vua cho \u0111i c\u1ea3.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang 400 th\u1ebb ng\u00e2n b\u00e0i \u201cTh\u01b0\u1edfng c\u00f4ng\u201d giao cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : ph\u00e0m c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n v\u00e0 binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn, h\u1ec5 ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec li\u1ec1n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Vua sai m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n Xi\u00eam ch\u1eb3ng qua h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf. Ch\u00fang t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn ch\u1eafc l\u00e0 m\u1ecfi m\u1ec7t, t\u00ecnh th\u1ebf ch\u1ee7 kh\u00e1ch kh\u00e1c nhau, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o qu\u00e2n ta \u0111\u00e2u, n\u1ebfu gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf An Giang m\u00e0 chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, tr\u1ea1i Th\u1ee7y l\u1ee5c, nghi\u00eam ng\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb khi\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea1m v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u1edf tr\u1ea5n t\u0129nh l\u00f2ng d\u00e2n kh\u1ecfi sinh hoang mang s\u1ee3 h\u00e3i. L\u1ea1i n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a Xi\u00eam, d\u00f2 h\u1ecfi c\u00e1i \u00fd ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf ho\u00e3n binh, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y ta t\u1eadp h\u1ee3p binh l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng h\u1eadu, s\u1ebd l\u1ea1i m\u01b0u \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec3 n\u1eafm l\u1ea5y ph\u1ea7n t\u1ea5t th\u1eafng v\u1ea1n to\u00e0n.<\/p>\n<p>\u201cNay t\u1ea1i Kinh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i 2 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i, quan qu\u00e2n Th\u1ee7y v\u00e0 l\u1ee5c, thuy\u1ec1n b\u00e8 v\u00e0 voi chi\u1ebfn kh\u00e1 nhi\u1ec1u, s\u00fang \u0111\u1ea1n v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. L\u1ea1i tr\u01b0ng \u0111i\u1ec1u binh d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh ch\u1ec9 trong m\u1ed9t tu\u1ea7n, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 t\u1edbi h\u01a1n 10.000 k\u00e9o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. Hai \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y, l\u1ee5c c\u00f9ng ti\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y thu ph\u1ee5c l\u1ea5y t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eb7t c\u00e1nh tay ph\u1ea3i c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, r\u1ed3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n l\u1eef, ph\u1ea5n ch\u1ea5n binh oai, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u1eeb An Giang k\u00e9o l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean k\u00e9o \u0111\u1ebfn, t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ebft th\u1ea3y l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng binh, d\u00f5ng v\u00e0 thuy\u1ec1n to, s\u00fang l\u1edbn c\u1ee7a ta \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn l\u00ean gi\u00e1p c\u00f4ng, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 qu\u00e2n Xi\u00eam s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft h\u1ebft v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ea5y m\u1ea3nh gi\u00e1p, chi\u1ebfc xe quay v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cNay b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Kh\u00f4i th\u1ebf c\u00f9ng li\u1ec1u gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u1ea5y di\u1ec7t vong \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng nay bi\u00ean thu\u1ef3 b\u1ed7ng x\u1ea3y c\u00f3 gi\u1eb7c, ta n\u00ean lo ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 x\u00e9t ra m\u1eb7t sau b\u00ean h\u1eefu th\u00e0nh c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng do c\u1ea7u T\u00e2y Hoa c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i th\u00f4ng sang Nam Vang. N\u01a1i \u0111\u00f3 r\u1ea5t hi\u1ec3m y\u1ebfu, n\u00ean li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 1 Qu\u1ea3n c\u01a1, 100 bi\u1ec1n binh, 300 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng v\u00e0 15 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u00f3, chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn v\u00e0 b\u1ed1 tr\u00ed v\u00e0i ch\u1ee5c c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n. L\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p nhi\u1ec1u d\u00e2n phu \u1edf l\u00e2n c\u1eadn, ph\u1ee5 v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u1ed1ng gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb ; m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t con \u0111\u01b0\u1eddng r\u00fat ch\u1ea1y c\u1ee7a ph\u1ea3n t\u1eb7c. Ph\u1ea3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi xa xa d\u00f2 x\u00e9t : n\u1ebfu gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i do \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y k\u00e9o v\u00e0o, th\u00ec n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c t\u0103ng th\u00eam quan qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea9u tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 V\u0169 Qu\u1ef3nh t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea5y 1.000 ho\u1eb7c b\u1ea3y, t\u00e1m tr\u0103m binh d\u00f5ng v\u00e0 voi chi\u1ebfn thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o ra Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u c\u1ea3 voi chi\u1ebfn \u1edf 2 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n th\u1ee9, l\u1ec7 thu\u1ed9c theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong b\u1ecdn \u1edf trong th\u00e0nh ra th\u00fa c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai tha cho. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n, ng\u00e0y ng\u00e0y cho ra \u0111\u1ea7u n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng : n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o s\u1edbm bi\u1ebft quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha c\u1ea3 t\u1ed9i \u0111i theo gi\u1eb7c, m\u00e0 t\u1ed9i theo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf qua kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, khi\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00e1c tr\u00f4ng \u0111\u00f3 c\u00f9ng r\u1ee7 nhau ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 ngu\u1ef5 \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Quang Tu\u1ea5n ra th\u00fa, chu\u1ea9n c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, l\u1ea1i c\u1ea5p cho qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1eb9p, c\u0169ng cho ra \u0111\u1ea7u ph\u1ee5 qu\u00e1ch k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng ra h\u00e0ng.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t 6 t\u1ec9nh : Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n d\u00e2n 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u1ed1n gi\u1eef t\u1ea5m l\u00f2ng t\u00f4n th\u00e2n, s\u1eb5n c\u00f3 tinh th\u1ea7n trung ngh\u0129a, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb tr\u00f3t \u0111\u00e3 theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 nh\u01b0ng x\u00e9t ra b\u1ea3n t\u00e2m h\u1ecd ch\u1eb3ng qua v\u00ec t\u00ecnh c\u1edd b\u1ecb t\u1ea3 \u0111\u1ea1o m\u00ea ho\u1eb7c nh\u01b0ng thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng v\u1eabn c\u00f2n, ch\u1eafc r\u1eb1ng l\u00e2u d\u1ea7n h\u1ecd t\u1ef1 t\u1ec9nh ng\u1ed9, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u l\u1ea1i c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o khinh b\u1ecf cha m\u1eb9, l\u00e0ng n\u01b0\u1edbc m\u00e0 theo lo\u00e0i kh\u00e1c ? N\u00ean ch\u00e0y cho n\u0103m th\u00e1ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i l\u1ea5y. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng t\u1ed1t nh\u1ea5t kh\u00e1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5m \u0111o\u00e1n b\u00e0i x\u00edch c\u1ea3 ! L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng b\u1ecdn h\u01b0 h\u1ecfng t\u1ea1 s\u1ef1 d\u1ecda n\u1ea1t, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea3i s\u1ee3 h\u00e3i b\u1ed1i r\u1ed1i kh\u00f4ng y\u00ean ! Th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd s\u1eeda \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c d\u1ea7n d\u1ea7n.<\/p>\n<p>C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c d\u1ee5 kh\u1eafp d\u00e2n gian : \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 tr\u00f3t theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, kh\u00f4ng c\u1ea7n tra b\u1eaft \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean th\u00e2n l\u00e0m \u0103n. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, ho\u1eb7c sa ng\u00e3 v\u00e0o trong b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, n\u00ean bi\u1ebft \u0111em m\u00ecnh ra th\u00fa, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, cho v\u1ec1 \u1edf nh\u00e0. X\u00f3m l\u00e0ng s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 tr\u00edch ru\u1ed3ng r\u1eaby. Nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n thu\u1ed9c b\u00e0 con \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u00e1o c\u00e1o cho nhau bi\u1ebft, khi\u1ebfn h\u1ecd s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Xi\u00eam chia l\u00e0m 2 \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e2m ph\u1ea1m, \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c \u1edf An Giang b\u1ecb th\u1ea5t th\u1ee7.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00e3nh binh An Giang Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean, L\u00e3nh binh B\u00f9i C\u00f4ng Lai \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea1o Kh\u1ea9u. K\u1ecbp khi qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1eadp \u0111\u1ebfn, n\u00f3 nhi\u1ec1u, ta \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, ph\u1ea3i lui qu\u00e2n v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng, \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1eeb th\u00e0nh Nam Vang thu\u1eadn d\u00f2ng xu\u00f4i xu\u1ed1ng. B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng, \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i V\u0103n L\u00fd b\u00e8n \u0111em h\u1ebft v\u0103n v\u00f5 binh l\u00ednh v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn \u0110\u0103ng Huy\u00ean ch\u1ea1y ra s\u00f4ng Sa \u0110\u00e9c (ph\u1ee7 l\u1ef5 th\u00e0nh m\u1edbi) \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u1ef1 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y ra vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u1ea5p b\u00e1o, l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00e2n \u0111\u1ed1c ngay \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n \u0111i ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0111\u1ec3 bi\u00ean thu\u1ef3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i li\u00ean ti\u1ebfp th\u1ea5t b\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nh\u01b0ng ngh\u0129 : trong l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, h\u00e3y cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng theo ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 quan qu\u00e2n l\u01b0u l\u1ea1i, g\u1ed3m v\u1edbi s\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u0103ng b\u1ed1n, n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee7 sung v\u00e0o s\u1ed1 chia ra ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9, c\u00f2n bao nhi\u00eau th\u00ec \u0111em h\u1ee3p ngay v\u1edbi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ch\u1ed1ng ch\u1ecdi, c\u1ed1t \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, \u1edf c\u1ea7u T\u00e2y Hoa, ph\u1ea3i v\u00e1t th\u00eam tr\u1ecdng binh, ho\u1eb7c th\u00f4i th\u00fac t\u1eadp h\u1ecdp nhi\u1ec1u h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, ng\u0103n ch\u1eb7n con \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu \u1ea5y \u0111\u1ec3 tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t qua.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng, B\u00f9i V\u0103n L\u00fd v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean kh\u00f4ng c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u1ea5t th\u1ee7 th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng chu\u1ea9n cho \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1eb7t c\u00e1c v\u1ec7 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean. B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 2.000 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 Ki\u00eau v\u00f5, Ho\u00e0n v\u00f5, Kham v\u00f5, T\u01b0\u01a1ng v\u00f5, b\u1ed1n v\u1ec7. Ph\u00fa Y\u00ean, 500 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5. M\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u1eed l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. Trong v\u1ec7 ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0m Cai t\u1ed5ng, c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 v\u1ec7, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, ti\u1ec1n, g\u1ea1o. (Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 v\u1ec7, l\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u00e1ng 3 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, H\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng). D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb th\u1ed1ng su\u1ea5t v\u1ec7 Ki\u00eau v\u00f5. Cho Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy v\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Trang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m C\u1ea5m binh Cai \u0111\u1ed9i ; Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy quy\u1ec1n sung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ho\u00e0n v\u00f5 ; L\u00ea \u0110\u00ecnh Trang quy\u1ec1n sung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kham v\u00f5. C\u1ea9m y Hi\u1ec7u u\u00fd, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 Ng\u1eef quy\u1ec1n sung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u01b0\u01a1ng v\u00f5. C\u00f2n v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 th\u00ec l\u1ea5y Qu\u1ea3n c\u01a1 t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean quy\u1ec1n sung l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ecdn Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 v\u1ec7, qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c v\u1ec7 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng v\u00e0o Nam K\u1ef3, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ph\u00e2n ph\u00e1i vi\u1ec7c qu\u00e2n. C\u00f2n 4 v\u1ec7 : Ki\u00eau v\u00f5, Ho\u00e0n v\u00f5, Kham v\u00f5 v\u00e0 T\u01b0\u01a1ng v\u00f5 th\u00ec do t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ph\u1ea3i ch\u1ec9nh b\u1ecb thuy\u1ec1n b\u00e8, nh\u1eb1m ng\u00e0y 19 theo \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y xu\u1ea5t ph\u00e1t, n\u1ebfu thuy\u1ec1n t\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. T\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u00e1t ngay thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 h\u1ed9 t\u1ed1ng. V\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0, c\u0169ng do 2 t\u1ec9nh n\u00e0y thu\u00ea v\u00e1t thuy\u1ec1n b\u00e8, \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang ng\u00e0y \u1ea5y, c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111i, n\u1ebfu c\u00f2n th\u1eeba, th\u00ec ra l\u1ec7nh do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111i g\u1ea5p cho k\u1ecbp c\u01a1 s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c. Sau v\u00ec sai ph\u00e1i \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i, n\u00ean l\u1ea1i v\u1eddi Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy v\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 Ng\u1eef v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>Tha thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m \u1ea5y cho 6 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, D\u0169ng v\u00f5, Ki\u00eau v\u00f5, Ho\u00e0n v\u00f5, Kham v\u00f5, T\u01b0\u01a1ng v\u00f5 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, ai \u0111\u00e3 n\u1ed9p r\u1ed3i th\u00ec chi\u1ec3u s\u1ed1 tr\u1ea3 l\u1ea1i. V\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 \u1edf t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, h\u1ec5 c\u00f3 d\u00e2n tr\u00e1ng sung v\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111i hi\u1ec3u th\u1ecb r\u1eb1ng : \u201cX\u1ee9 Nam K\u1ef3 c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, \u1edf Kinh \u0111\u00f4 \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Th\u1ee7y, l\u1ee5c \u0111\u1ea1i binh chia \u0111i r\u1ed3i, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u1ebfn s\u1ee9c d\u00e2n tr\u00e1ng c\u0103m th\u00f9 di\u1ec7t gi\u1eb7c, ai c\u0169ng c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00f2ng \u1ea5y ! V\u1eady, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o v\u00ec n\u01b0\u1edbc qu\u00ean nh\u1ecdc, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5t kh\u00f4ng h\u1eb9p v\u1ec1 s\u1ef1 ban \u01a1n. C\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5t d\u00f9ng, c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ea3 cho v\u1ec1 ngh\u1ec9, l\u1ea1i mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n 3 n\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu ty may c\u1edd c\u1ea5p cho s\u00e1u v\u1ec7 : H\u00f9ng v\u00f5, D\u0169ng v\u00f5, Ki\u00eau v\u00f5, Ho\u00e0n v\u00f5, Kham v\u00f5, T\u01b0\u01a1ng v\u00f5 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5 \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u1ed9ng 9 v\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t l\u00e1. L\u1ea1i tr\u00edch ra 120 l\u00e1 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo c\u0169 c\u1ee7a V\u0169 l\u00e2m C\u1ea5m binh, \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 60 l\u00e1, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u1ed7i t\u1ec9nh 20 l\u00e1.<\/p>\n<p>Th\u0103ng ch\u1ee9c cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u l\u00e0m th\u1ef1 Ch\u01b0 qu\u00e2n V\u1ec7 u\u00fd v\u1eabn qu\u1ea3n l\u0129nh h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf An Giang.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Khoa Minh r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4n : khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i m\u1edbi g\u00e2y bi\u1ebfn, Tri\u1ec1u v\u00ec b\u1ecb Kh\u00f4i b\u1ee9c b\u00e1ch, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i theo, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng thu\u1eadn quy ch\u00ednh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, Tr\u1eabm x\u00e9t ra Tri\u1ec1u th\u00e0nh th\u1ef1c, cho n\u00ean \u0111\u00e3 gi\u00e1ng ch\u1ec9 cho khai ph\u1ee5c l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, \u0111\u1ec3 cho y\u00ean l\u00f2ng. X\u01b0a, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng T\u00e2y S\u01a1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u thu n\u1ea1p \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. Ph\u01b0\u01a1ng chi C\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u1ed1n l\u00e0 ph\u1ea7n t\u1eed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta, \u0111\u00e3 bi\u1ebft th\u1ef1c l\u00f2ng gi\u00fap vi\u1ec7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng l\u1ee5c h\u1eafn c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n tuy\u00ean d\u1ee5 C\u00f4ng Tri\u1ec1u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, ng\u01b0\u01a1i l\u1ee1 l\u00e0ng theo gi\u1eb7c, ch\u1eb3ng qua b\u1ecb b\u1ee9c b\u00e1ch v\u00ec ng\u1ecdn l\u1eeda t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u00f3 th\u00f4i, cho n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 soi x\u00e9t l\u00f2ng ng\u01b0\u01a1i, tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u1ea5t nh\u1eafc v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc v\u00e0 v\u1ee3 con ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i giam gi\u1eef, nh\u01b0ng sau \u0111\u01b0\u1ee3c tin ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, n\u00ean c\u0169ng \u0111\u00e3 theo s\u1eafc ch\u1ec9 tha ngay r\u1ed3i. \u01a0n ban \u01b0u h\u1eadu d\u01b0\u1eddng \u1ea5y, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u1ed9i ph\u1ea7n c\u1ea3m k\u00edch, ph\u1ea5n kh\u1edfi, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u00f4ng nh\u1eefng che \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n h\u1eadu th\u01b0\u1edfng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u v\u00e0 Ti\u00ean H\u01b0ng trong t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, quan tr\u1ecdng, xin cho b\u1ed1 tr\u00ed c\u00e1c c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn, l\u1ea1i xin m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n l\u00e0m th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9 ; L\u1ea1i b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, sung l\u00e0 s\u1ef1 v\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c ; Thanh Hoa \u0111\u1ea1o Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea V\u0103n Trung l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu b\u1ecb b\u1ec7nh, xin ngh\u1ec9 gi\u1ea3 h\u1ea1n. Vua sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong quy\u1ec1n l\u00e0m s\u1ef1 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Hai b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 Binh t\u00e2u d\u00e2ng b\u1ea3n \u00e1n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n b\u00e8 ri\u00eang, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ph\u00f3 ph\u1ee5 v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0o kh\u00f4ng ai v\u1ea1ch ra, do \u0111\u1ea5y hai b\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u tra t\u00ean h\u1ecd nh\u1eefng quan ch\u1ee9c can v\u00e0o v\u1ee5 \u00e1n v\u00e0 ngh\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ec3 gi\u00e1ng ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o : \u201cL\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, c\u00f3 quy\u1ec1n chuy\u00ean coi c\u00f4ng vi\u1ec7c ngo\u00e0i kh\u1ed5n, c\u1eady c\u00f4ng, ki\u00eau ng\u1ea1o, l\u00e0m nhi\u1ec1u c\u00e0n b\u1eady, ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y t\u1ed9i \u00e1c m\u1edbi g\u00e2y n\u00ean v\u1ea1 l\u1edbn n\u00e0y. T\u1ed9i h\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y th\u00f4i \u0111\u00e2u, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd l\u1ea1i gi\u00e1ng ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. C\u00f2n b\u1ecdn ph\u00f3 ph\u1ee5 v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0o \u1edf th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec s\u1ee3 uy th\u1ebf c\u1ee7a h\u1eafn n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u0103n c\u1ea3n, nay \u0111\u1ec1u gia \u01a1n r\u1ed9ng tha cho c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1ea1ng ((1) S\u1ef1 tr\u1ea1ng : c\u0169ng nh\u01b0 l\u00fd l\u1ecbch.1) tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a v\u0103n th\u00e2n v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch trong t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ed3 V\u0103n Ngh\u0129a v\u00e0 Gi\u00e1o th\u1ee5 Nguy\u1ec5n Trung Ngh\u0129a, hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, khi m\u1edbi thu ph\u1ee5c t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t m\u00f4n \u0111\u1ed3 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, nay x\u00e9t th\u1ef1c tr\u1ea1ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec xu\u1ea5t s\u1eafc, nh\u01b0ng kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi b\u1ecdn ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c tr\u1ed1n tr\u00e1nh, cam t\u00e2m h\u00e0ng gi\u1eb7c. V\u1eady chu\u1ea9n cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, giao cho b\u1ed9 ghi t\u00ean, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft s\u1ebd t\u00e2u xin th\u0103ng b\u1ed5. C\u00f2n c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n, c\u00e1c gi\u00e1o ch\u1ee9c, c\u00e1c t\u00e1 l\u0129nh, c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch v.v\u2026 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, nay m\u1edbi l\u00f3 \u0111\u1ea7u, c\u0169ng \u0111\u1ec1u gia \u00e2n cho \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft hi\u1ebfp khi\u1ebfn ph\u1ea3i theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u0169ng gia \u00e2n giao t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ch\u1ebf t\u1ea1o \u1ed1ng phun l\u1eeda d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec3 d\u00f9ng (Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u 2.000 \u1ed1ng. H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u 1.000 \u1ed1ng. H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u tr\u00ean, d\u01b0\u1edbi 5, 6 tr\u0103m \u1ed1ng).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng bi\u1ec1n binh trong qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0m vi\u1ec7c sai ph\u00e1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean \u0111\u1eb7t cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u00e1c ch\u1ee9c vi\u00ean v\u1ec1 ng\u1ea1ch qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, b\u00e8n d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh. X\u00e9t ngay xem c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch trong t\u1ec9nh v\u1ec7 n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd th\u00ec ch\u1ecdn c\u1eed th\u00eam ngay m\u1ed9t Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1ec7 n\u00e0o c\u00f3 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, c\u0169ng ch\u1ecdn c\u1eed th\u00eam m\u1ed9t quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd n\u1eefa. Danh v\u1ecb c\u1ee7a ch\u1ee9c n\u00e0y \u1edf d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. Ph\u1ea3i n\u00eau t\u00ean ra m\u00e0 b\u1ea3o c\u1eed \u0111\u1ec3 t\u00e2u xin b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean, \u1ea5m th\u1ee5 c\u00f3 ra l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u cho chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, chi l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0111\u1eb7t c\u00e1c v\u1ec7 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Th\u1eeba Thi\u00ean 2.000 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ecdi l\u00e0 H\u00f9ng d\u0169ng, Uy d\u0169ng, Tr\u00e1ng d\u0169ng v\u00e0 V\u00f5 d\u0169ng, b\u1ed1n v\u1ec7 ; Qu\u1ea3ng Nam 2.000 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u1ea5n d\u0169ng, Ki\u1ec7n d\u0169ng, C\u01b0\u1eddng d\u0169ng v\u00e0 Ngh\u1ecb d\u0169ng b\u1ed1n v\u1ec7 ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 1.000 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ecdi l\u00e0 Ngh\u0129a d\u0169ng v\u00e0 Trung d\u0169ng hai v\u1ec7 ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 500 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ec7 K\u00ednh d\u0169ng. M\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 v\u1ec7, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m ng\u00e0y 19 th\u00e1ng n\u00e0y, ph\u1ea3i g\u1ecdi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n ph\u00f2ng khi c\u1ea7n d\u00f9ng (Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u1ed9i l\u1ea1i thao di\u1ec5n \u1edf Kinh \u0111\u00f4, c\u00f2n th\u00ec t\u1ec9nh n\u00e0o t\u1eadp \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y). Nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay b\u1ed7ng v\u00ec ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ed9ng ph\u1ea3i g\u1ecdi \u0111\u1ebfn d\u00e2n binh. \u0110\u00f3 v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : c\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng, ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ai c\u0169ng nh\u01b0 nhau. Ph\u01b0\u01a1ng chi hi\u1ec7n nay gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao, nh\u00e2n s\u1ef1 tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, m\u1ed9t l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edd kho tr\u1eddi m\u00e0 c\u00f3 \u0103n, hai l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadp qu\u00ean s\u1ef1 c\u1ea7n c\u00f9 lao kh\u1ed5. V\u1eady nay ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111em ngay \u00fd n\u00e0y truy\u1ec1n d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u1ec1u th\u00edch l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a, g\u1ea5p lo vi\u1ec7c c\u00f4ng, vui l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c. Sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, \u1eaft s\u1ebd li\u1ec7u ban \u01a1n l\u1edbn c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 t\u1ec9nh th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i quan tr\u1ecdng, b\u00e8n m\u1eadt d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i, v\u00ec ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, n\u00ean \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u d\u00e2n d\u00f5ng \u1edf t\u1ec9nh nhi\u1ec1u r\u1ed3i. Nay ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chi\u1ebfu xem s\u1ed1 binh hi\u1ec7n nay c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec n\u00ean g\u1ecdi th\u00eam d\u0103m ba tr\u0103m d\u00e2n d\u00f5ng c\u00e1c n\u01a1i l\u00e2n c\u1eadn, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 y\u00ean th\u00ec th\u1ea3 ngay cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i th\u00eam m\u1eadt d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh \u1edf d\u00e2n gian, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i b\u1ecdn c\u00e0n b\u1eady, \u0111em l\u00f2ng o\u00e1n h\u1eddn, \u00e2m m\u01b0u g\u00e2y s\u1ef1 th\u00ec n\u00ean li\u1ec7u c\u01a1 d\u1eadp ngay t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho n\u1ea3y m\u1ea7m. N\u1ebfu g\u00e2y th\u00e0nh \u00e1n l\u1edbn, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i m\u1eafc t\u1ed9i kh\u00f4ng nh\u1eb9 \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn giang ph\u1eadn th\u00f4n Ph\u00fa An (thu\u1ed9c \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh An Giang). B\u1ecdn Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh \u1edf 2 t\u1ec9nh An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t phi b\u00e1o v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh xin th\u00eam binh \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u, v\u00e0 xin \u0111i\u1ec1u th\u00eam qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf hai t\u1ec9nh V\u0129nh Long \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng, m\u1ed9t m\u1eb7t phi t\u1ea5u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1ng gi\u1eadn l\u00e0 l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111i ch\u1eadm, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i, l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 mong t\u1ea5t th\u1eafng ? V\u1eady l\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng d\u1ee5 n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c Xi\u00eam v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, x\u00e9t \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ch\u1ec9 c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u T\u00e2y Hoa c\u00f3 th\u1ec3 giao th\u00f4ng. Ch\u1ed7 \u1ea5y r\u1ea5t l\u00e0 hi\u1ec3m y\u1ebfu. Ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 \u0111\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i v\u00e1t nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n l\u1eadp lu\u1ef9, nghi\u00eam nh\u1eb7t ng\u0103n ch\u1eb7n r\u1ed3i. L\u1ea1i ngh\u0129 : khi qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i \u0111i d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho gi\u1eb7c th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, c\u00e0ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng h\u01a1n n\u1eefa, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ee5 l\u1ea1i cho r\u00f5 r\u00e0ng. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu \u0111\u00e3 tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n ph\u00f2ng t\u1ea5n \u1edf \u0111\u00f3 r\u1ed3i th\u00ec ph\u1ea3i cho th\u1eadt m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ki\u00ean c\u1ed1, v\u00e0 \u0111em nhi\u1ec1u \u0111\u1ea1i b\u00e1c chia \u0111\u1eb7t tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 s\u1ef1 ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam m\u1eadt. L\u1ea1i n\u00ean ph\u00e1 c\u1ea7u T\u00e2y Hoa, kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ti\u1ebfc v\u00ec c\u1ea7u \u1ea5y m\u1ed9t khi b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ee9t th\u00ec hai b\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u00f9n, kh\u00f3 l\u00f2ng m\u00e0 \u0111i. Gi\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn v\u1ea1n qu\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u1ee7a gi\u1eb7c ch\u1ef1c k\u00e9o \u0111\u1ebfn, ta \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n s\u1ee9c v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ee7y, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf th\u1eafng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u1eafc s\u00e1ch, v\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a gi\u00f3 b\u1ea5c th\u1ed5i m\u1ea1nh, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c c\u00f3 k\u00e9o l\u1ea1i c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng \u1edf nh\u1eefng giang ph\u1eadn nh\u01b0 Ki\u00ean Giang thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n t\u1eeb V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u00e0o, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f3 nh\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean s\u01a1 s\u00e0i qu\u00e1. V\u1eady truy\u1ec1n s\u1ee9c cho c\u00e1c ch\u1ee9c th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf ph\u1ea3i v\u00e1t th\u00eam binh thuy\u1ec1n \u0111i cho ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n tu\u1ea7n ti\u1ec5u, tr\u00f4ng nom, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 g\u00ec quan tr\u1ecdng, kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u00ec ph\u1ea3i phi b\u00e1o ngay. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb ngay \u0111i th\u00ec m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Ngh\u1ec7 An r\u1eb1ng : \u201cNay Nam K\u1ef3 x\u1ea3y ra c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i th\u00eam \u0111\u1ea1i binh \u0111i ti\u1ec5u ng\u1ef1 r\u1ed3i, ch\u1eafc r\u1eb1ng gi\u1eb7c man kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i m\u00e0 v\u00e0o g\u00e2y s\u1ef1. Nh\u01b0ng ngh\u0129 v\u1ec1 mi\u1ec1n Th\u01b0\u1ee3ng \u1edf h\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i xa xa ti\u1ebfp gi\u00e1p l\u00e2n man ((1) L\u00e2n man : Man di \u1edf l\u00e1ng gi\u1ec1ng.1) kh\u00f4ng n\u00ean xao l\u00e3ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y. V\u1eady khi t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c m\u1eadt u\u1ef7 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n \u0111i trinh th\u00e1m t\u1eadn xa xa Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec l\u00e9n \u0111\u1ebfn ch\u00edn ch\u00e2u Cam L\u1ed9, l\u1ea1i sang b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng Khung ; Ngh\u1ec7 An th\u00ec chia \u0111i Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u0129nh, c\u0169ng l\u1ea1i sang b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng Khung. Kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh g\u00ec kh\u00e1c th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t phi t\u1ea5u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1ed9t m\u1eb7t nghi\u00eam ch\u1ec9nh qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1, c\u1ed1t ph\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n c\u1ea9n th\u1eadn, b\u00ed m\u1eadt, nh\u1ea5t thi\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ed9 ra l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 n\u00e9t m\u1eb7t. Ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 ph\u1ea3i lo t\u00ednh m\u1ed9t c\u00e1ch k\u00edn \u0111\u00e1o\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00e1c \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh nh\u01b0 H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn v\u00e0 An thu\u1eadn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo gi\u1eb7c, ph\u00e0m c\u00e1c th\u00e2n thu\u1ed9c nh\u00e0 ch\u00fang ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y, gia s\u1ea3n c\u00e1c ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb tra x\u00e9t, ni\u00eam phong, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u theo qu\u00ea qu\u00e1n m\u00e0 tra b\u1eaft v\u00e0 t\u1ecbch k\u00fd r\u1ed3i. Nay ta ngh\u0129 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111i theo gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea1m, c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0 t\u00f2ng ph\u1ea1m, t\u1ed9i tr\u1ea1ng \u0111\u1ec1u kh\u00e1c nhau m\u00e0 trong th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ch\u00fang l\u1ea1i c\u00f3 ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0 nhi \u0111\u1ed3ng l\u00e0 h\u1ea1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, th\u1ebf m\u00e0 nh\u1ea5t thi\u1ebft b\u1eaft li\u00ean lu\u1ef5 v\u00e0o t\u00f9 t\u1ed9i th\u00ec t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady nay chu\u1ea9n cho : ph\u00e0m nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m nh\u01b0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m \u962e\u6587\u9b6b [c\u00f3 s\u00e1ch ghi Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m \u962e\u6587\u9b6b [c\u00f3 s\u00e1ch ghi Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eafm.] , Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eafm.], V\u0169 C\u00f4ng T\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i th\u00ec c\u1ee9 giam gi\u1eef, n\u1ebfu c\u00f2n s\u1ed5ng \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 n\u00e3 b\u1eaft. C\u00f2n bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00f2ng ph\u1ea1m v\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1ea5y m\u00e0 c\u0169ng d\u1ef1 ph\u1ea7n theo gi\u1eb7c, trong \u0111\u00e1m th\u00e2n thu\u1ed9c hi\u1ec7n b\u1ecb giam, n\u1ebfu c\u00f3 ph\u1ee5 n\u1eef th\u00ec \u0111\u1ec1u tha ngay t\u1ea5t c\u1ea3 ; con trai t\u1eeb 14 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec giao cho L\u00fd tr\u01b0\u1edfng b\u1ea3o l\u00e3nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd l\u00e0m \u00e1n. Ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u1ea5u n\u00e0o ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec mi\u1ec5n truy n\u00e3. \u0110\u00f3 l\u00e0 trong khi d\u00f9ng oai, ta v\u1eabn gi\u1eef l\u00f2ng nh\u00e2n \u00e1i, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng ban \u01a1n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho l\u1ea1i d\u1ecbch n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m t\u1ea1 s\u1ef1 y\u00eau s\u00e1ch, l\u1ea7n ch\u1ea7n giam gi\u1eef th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXV<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch, hay b\u00e3i ch\u1ee9c, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, c\u00e1i \u00e1n \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ph\u1ea1t b\u1ed5ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 nay chi\u1ebft tr\u1eeb ch\u01b0a xong, th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 t\u1ed9i c\u00f4ng hay t\u01b0, v\u00e0 nh\u1eefng t\u1ed9i kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho tra x\u00e9t, chi\u1ebft tr\u1eeb ((1) Nguy\u00ean v\u0103n : \u201cB\u1ea5t chu\u1ea9n tra \u0111\u1ec3\u201d, \u00fd n\u00f3i t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb l\u00e0m t\u1ed9i ngay ch\u1ee9 kh\u00f4ng x\u00e9t x\u1eed ho\u1eb7c cho l\u1ea5y c\u00f4ng tr\u1eeb t\u1ed9i. 1), th\u00ec nay \u0111\u1ec1u gia \u01a1n r\u1ed9ng tha cho c\u1ea3, nh\u01b0ng s\u1ef1 chi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee9 chi\u1ebfu ph\u1ea9m h\u00e0m hi\u1ec7n l\u00e0m ch\u1ee9c g\u00ec th\u00ec chi theo ch\u1ee9c \u1ea5y. V\u00e0 k\u1ebb n\u00e0o b\u1ecb s\u1eafc ch\u1ec9 b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed hay ph\u1ea1m t\u01b0 t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch \u0111u\u1ed5i v\u1ec1, n\u1ebfu c\u00f3 \u00e1n ph\u1ea1t b\u1ed5ng tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u01b0a tr\u1eeb, hay tr\u1eeb ch\u01b0a xong th\u00ec nay c\u0169ng mi\u1ec5n truy thu. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u00e0m th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00ea Nhu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, S\u00e0i Qu\u1ea5t v\u00e0 S\u00e0i Th\u1ecb b\u1ecb v\u1ee1. Vua sai l\u1ea5y b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 xem th\u1ea5y h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u00ea n\u00e0y quanh co ngo\u1eaft ngo\u00e9o b\u1ecb n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u1ee1, th\u1ef1c c\u00f3 l\u00fd do. Vua li\u1ec1n gi\u00e1ng ch\u1ec9 ho\u00e3n vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1eafp. L\u1ea1i d\u1ee5 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh Quang Khanh th\u00e2n \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u trong h\u1ea1t ; xem c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1ee1 l\u1edf, s\u1ea1t \u0111\u1ed5 \u0111o\u1ea1n n\u00e0o, n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00ea c\u0169 \u0111\u1eafp l\u1ea1i, ho\u1eb7c \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u00ea m\u1edbi kh\u00e1c, th\u00ec theo ngay ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u00f2ng ng\u1eeba n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ee3i h\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o, n\u1ebfu c\u1edb \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn x\u00e1c th\u1ef1c th\u00ec l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u d\u00e2ng vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u : \u201cNay \u0111\u00e3 kh\u00e1m x\u00e9t h\u1ebft c\u1ea3 c\u00e1c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u trong ngo\u00e0i s\u00f4ng l\u1edbn s\u00f4ng nh\u1ecf thu\u1ed9c trong h\u1ea1t, th\u1ea5y nh\u1eefng n\u01a1i n\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi c\u00f3 2 \u0111o\u1ea1n, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1eafp v\u00e0o \u0111\u00ea c\u0169 c\u00f3 3 \u0111o\u1ea1n, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1eafp ph\u1ee5 c\u00f3 46 \u0111o\u1ea1n.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n ngo\u00e0i ra nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea c\u0169 n\u00ean b\u1ed3i b\u1ed5 th\u00eam th\u00ec r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u1ea7n thi\u1ebft ngh\u0129: C\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea h\u01b0u bao ngo\u00e0i huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An hi\u1ec7n nay b\u1ecb th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u00eda h\u1eefu s\u00f4ng C\u00e1i ch\u1ea3y x\u00f3i v\u00e0o, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1eafp l\u1ea1i con \u0111\u00ea c\u00f4ng \u1edf v\u00f2ng trong ch\u0103ng n\u1eefa, th\u00ec \u0111\u1ea5t m\u1edbi \u0111\u1eafp ch\u01b0a ho\u00e0n th\u1ed5, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu v\u1ee5t tr\u00e0n l\u00ean, thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 y\u00ean t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u1eefng ch\u1ed7 v\u1ee1 \u1edf \u0111\u00ea S\u00e0i Th\u1ecb v\u00e0 S\u00e0i Qu\u1ea5t, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y qua c\u00e1c c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i ng\u00f2i nh\u1ecf, ch\u1ea3y qua c\u00e1c huy\u1ec7n Thi\u00ean Thi, Ti\u00ean L\u1eef v\u00e0 Ph\u00f9 Dung, nay h\u1ecfi nh\u1eefng k\u1ef3 l\u00e3o v\u00e0 T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00f3i : s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi hay \u0111\u00ea c\u0169, c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u1eb7ng nh\u1ecdc v\u00e0 ph\u00ed t\u1ed5n c\u00f4ng kh\u1ed1 c\u0169ng nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng c\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eafc ch\u1eafn hay kh\u00f4ng. N\u1ebfu \u0111\u1ed5i ra l\u00e0m vi\u1ec7c khai s\u00f4ng th\u00ec nh\u00e2n nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y \u1ea5y m\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam : b\u1ec1 ngang \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 5, 6 th\u01b0\u1edbc, ch\u1ed7 n\u00e0o cong queo th\u00ec \u0111\u00e0o cho th\u1eb3ng, nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat \u00edt ph\u00ed t\u1ed5n, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf n\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 x\u00f4 m\u1ea1nh d\u1ed3n xu\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>S\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. H\u1ecd cho r\u1eb1ng to\u00e0n h\u1ea1t x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i Nh\u1ecb H\u00e0, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y r\u1ea5t m\u1ea1nh, kh\u1edfi t\u1eeb s\u00f4ng Thao, s\u00f4ng \u0110\u00e0, s\u00f4ng L\u00f4 v\u00e0 s\u00f4ng \u0110\u00e1y \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du, r\u1ed3i \u0111\u1ed5 c\u1ea3 v\u00e0o c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Nam \u0110\u1ecbnh. T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean thu\u1ed9c v\u1ec1 trung du, v\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u thu\u1ed9c h\u1ea1t n\u00e0y, \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 s\u00f4ng, c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u00ean t\u1eeb \u0110\u00f4ng An, Kim \u0110\u1ed9ng, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn Ti\u00ean L\u1eef, Ph\u00f9 Dung ; \u1edf ph\u00eda h\u1eefu s\u00f4ng c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u00ean t\u1eeb H\u01b0ng Nh\u00e2n, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn Duy\u00ean H\u00e0 v.v\u2026 d\u00e0i h\u01a1n 21.390 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u00f9a thu n\u0103m nay, n\u01b0\u1edbc d\u1eaby, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u trong ngo\u00e0i huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An b\u1ecb v\u1ee1 \u0111\u1ebfn 16 \u0111o\u1ea1n, huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung b\u1ecb v\u1ee1 2 \u0111o\u1ea1n, c\u00f2n s\u1ee9t m\u1ebb s\u1ee5t l\u1edf c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f2n ra \u0111\u00ea n\u1eefa ! Nay m\u00f9a \u0111\u00f4ng kh\u00f4 r\u00e1o, n\u1ebfu theo t\u1eebng \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eafp l\u1ea1i m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo, th\u00ec d\u1eabu ph\u00ed t\u1ed5n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. Nh\u01b0ng c\u1ee9 x\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y trong t\u1eadp t\u1ea5u v\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u d\u00f2 h\u1ecfi nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t th\u00ec tin r\u1eb1ng c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1edf ki\u1ebfn. V\u1eady h\u1eb5ng l\u1ea5y s\u1ef1 g\u1ea7n m\u00e0 x\u00e9t xem : n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf huy\u1ec7n Duy Ti\u00ean v\u00e0 Kim B\u1ea3ng v\u1eeba m\u1edbi ng\u1eebng \u0111\u1eafp th\u00ec n\u0103m nay \u0111\u1ea5t ph\u00f9 sa b\u1ed3i v\u00e0o l\u00e0m cho \u0111\u1ed3ng \u0111i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ec nhi\u00eau. Th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i l\u1ee3i l\u1edbn cho n\u00f4ng d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m t\u1ecf r\u1eb1ng c\u00f3 \u0111\u00ea kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i b\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ea.<\/p>\n<p>N\u00e0y, \u0111\u1eb7t ra \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u l\u00e0 c\u1ed1t v\u00ec d\u00e2n, m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 c\u1ed1t h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng d\u00e2n, nay d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n b\u1ecf \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00f4ng, ch\u1eafc \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i, h\u1ea1i trong th\u00e2n gia c\u1ee7a h\u1ecd, t\u01b0\u1edfng h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u00ednh to\u00e1n k\u1ef9 c\u00e0ng, th\u00ec n\u00ean theo nh\u01b0 s\u1edf nguy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd. V\u1eady ph\u00e0m c\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ho\u1eb7c c\u00f4ng, t\u01b0, ho\u1eb7c l\u1edbn, nh\u1ecf \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y n\u00ean \u0111\u1eafp l\u1ea1i, hay \u0111\u1eafp ph\u1ee5, ho\u1eb7c \u0111\u1eafp b\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u1ec1u h\u00e3y \u0111\u00ecnh l\u1ea1i, kh\u00f4ng kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1eafp n\u1eefa, th\u1eed \u0111\u1ec3 v\u1ee5 m\u01b0a l\u1ee5t sang n\u0103m xem t\u00ecnh h\u00ecnh ra sao s\u1ebd l\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c s\u00f4ng, khe, ng\u00f2i, c\u1eeb, nh\u1eefng d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng v\u00e0 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean khai \u0111\u00e0o n\u1ea1o v\u00e9t cho d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 chia x\u1ebb \u0111\u1ed5 ra s\u00f4ng c\u00e1i, th\u00ec do c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 kh\u00e1m x\u00e9t cho x\u00e1c th\u1ef1c : nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh nh\u1ecf th\u00ec v\u00e1t d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m g\u1ea5p, c\u00f2n c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn th\u00ec ph\u1ea3i \u0111o l\u01b0\u1eddng, tr\u00f9 t\u00ednh, t\u00e2u xin thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n sinh, cho n\u00ean ta ng\u00e0y \u0111\u00eam lo t\u00ednh, mong t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u01a1ng k\u1ebf t\u1ed1t. V\u1ea3 l\u1ea1i x\u00e9t c\u1ea3 m\u1ecdi d\u01b0 lu\u1eadn \u0111\u1ec3 mong t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec vi\u1ec7c m\u1edbi v\u1eefng ch\u1eafc nh\u01b0 b\u1ee9c th\u00e0nh. Nay c\u1ee9 x\u00e9t l\u1eddi Ph\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, ta \u0111\u00e3 suy t\u00ednh hai ba l\u1ea7n th\u1ea5y c\u0169ng h\u1ee3p l\u1ebd, v\u1eady chi b\u1eb1ng h\u00e3y t\u1ea1m theo d\u00e2n nguy\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i qua m\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t sang n\u0103m, x\u00e9t k\u1ef9 xem t\u00ecnh h\u00ecnh l\u1ee3i h\u1ea1i th\u1ef1c t\u1ebf ra sao, r\u1ed3i s\u1ebd l\u1ea1i tr\u00f9 t\u00ednh m\u01b0u k\u1ebf thi\u1ec7n h\u1eadu. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh tuy\u00ean c\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft: \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, l\u00e0 c\u00fai theo d\u00e2n t\u00ecnh, ch\u1ee9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn d\u00e2n s\u1ef1. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc c\u00e1c s\u00f4ng, ng\u00f2i v\u00e0 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean khai \u0111\u00e0o, hay kh\u01a1i th\u00f4ng, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ngay v\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 c\u1ea3 ra s\u00f4ng, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng ra bi\u1ec3n th\u00ec sang n\u0103m d\u00f9 c\u00f3 ng\u1eadp l\u1ee5t, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 chia b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn ch\u00f3ng kh\u00f4 h\u1ea1n, quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00f3 l\u00e0 \u1edf c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i gia t\u00e2m s\u1eafp x\u1ebfp\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o C\u00f4ng b\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean n\u0103m nay, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u00e2u th\u00ec d\u00e2n b\u1ea3n h\u1ea1t \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ea1i xin h\u00e3y theo nh\u01b0 s\u1edf nguy\u1ec7n c\u1ee7a d\u00e2n, ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu ch\u1ec9 chu\u1ea9n cho l\u00e0m theo l\u1eddi b\u00e0n r\u1ed3i. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ta ngh\u0129 : \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf h\u1ea1t n\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n th\u1ea5p tr\u0169ng, s\u1ee5t l\u1edf, kh\u00f4ng c\u00f2n th\u00e0nh \u0111\u00ea n\u1eefa. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 s\u1ef1 \u0111\u1eafp, n\u1ebfu c\u1ee9 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng s\u1eeda sang g\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u n\u1eefa, th\u00ec m\u00f9a thu sau \u0111\u00e2y n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, m\u1ed9t khi xung k\u00edch \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u b\u1ecb v\u1ee1, th\u00ec s\u1ef1 thi\u1ec7t h\u1ea1i t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh l\u1ea1i theo t\u1eebng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea, th\u00e2n \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t cho k\u1ef9, h\u1ec5 th\u1ea5y c\u00f3 kh\u00fac \u0111\u00ea n\u00e0o \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u00ea n\u1eefa, th\u00ec tu\u1ef3 h\u00ecnh th\u1ebf : ho\u1eb7c b\u1ea1t \u0111i, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2 hay 3 th\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c san th\u00e0nh b\u00ecnh \u0111\u1ecba, \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m, cho c\u00e1c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i tu\u1ef3 s\u1ee9c \u0111\u00e0o l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u1ea5t \u1ea5y, s\u1eeda sang m\u00e0 \u1edf, khi\u1ebfn cho m\u00f9a n\u01b0\u1edbc sang n\u0103m d\u1eaby l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec ti\u00eau \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, m\u1ed9t lo\u1ea1t l\u01b0u th\u00f4ng, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i lo v\u1ee1 \u0111\u00ea n\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00f2ng lo tr\u01b0\u1edbc ngh\u0129 sau c\u1ee7a ta. \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, Tr\u1ecbnh Quang Khanh, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, h\u1ebft s\u1ee9c th\u1eeba h\u00e0nh, khi\u1ebfn cho nh\u00e2n d\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ph\u1ea3i th\u1ea5t v\u1ecdng, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 c\u00e1i tr\u1ecdng tr\u00e1ch l\u00e0 k\u1ebb chuy\u00ean vi\u1ec7c ngo\u00e0i kh\u1ed5n\u201d.<\/p>\n<p>Thao di\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng tr\u1eadn. Vua ng\u1ef1 coi.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u xin ph\u00e1i Nguy\u1ec5n M\u1eadu D\u1ecb, B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf Phi\u00ean ty t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m s\u1ef1 v\u1ee5 huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cD\u1ecb l\u00e0 k\u1ebb l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n xu\u1ea5t th\u00e2n, h\u00e1 n\u00ean giao cho tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng coi d\u00e2n x\u00e3\u201d. Do \u0111\u1ea5y vua kh\u00f4ng chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u1ea3i 15.000 h\u1ed9c th\u00f3c kho \u0111em \u0111\u1ebfn tr\u1eef \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m t\u00e2u nh\u1eadt k\u00fd phong \u1ea5n v\u00e0 m\u1edf \u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay tr\u0103m quan theo l\u1ec7, v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eadt k\u1ef3 phong \u1ea5n v\u00e0 m\u1edf \u1ea5n. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 l\u00fac th\u01b0\u1eddng v\u00f4 s\u1ef1, n\u1ebfu trong l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t kh\u00e1i vin theo l\u1ec7 \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay x\u1ee9 Nam K\u1ef3 v\u1eabn c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u01b0a xong, m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ea3. V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 th\u00e2n bi\u1ec1n \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 v\u00e0o nh\u1eadt k\u00fd phong \u1ea5n v\u00e0 m\u1edf \u1ea5n, ph\u00e0m nh\u1eefng \u1ea5n tri\u1ec7n quan ph\u00f2ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u00e3 c\u1ea5p t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho c\u1ee9 gi\u1eef \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng s\u1eb5n nh\u1eefng gi\u1ea5y l\u01b0u kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o th\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 cha\u1ef5 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, n\u00ean kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 c\u01a1 nghi tr\u00f9 bi\u1ec7n phi t\u1ea5u v\u1ec1 tri\u1ec1u, n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea1i qu\u00e2n t\u1eeb V\u00e2n Trung ti\u1ebfn l\u00ean, qua x\u00e3 V\u00e2n Quang \u0111\u1ebfn n\u00fai Kh\u00fac L\u0129nh, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai g\u1eadp gh\u1ec1nh r\u1ea5t l\u00e0 hi\u1ec3m tr\u1edf, b\u1ecdn gi\u1eb7c ho\u1eb7c mai ph\u1ee5c \u1edf n\u01a1i b\u1ee5i r\u1eadm m\u00e0 b\u1eafn s\u00fang ra, ho\u1eb7c x\u1ebfp \u0111\u00e1 l\u00e0m lu\u1ef9 \u1edf s\u01b0\u1eddn n\u00fai. Qu\u00e2n ta h\u00f2 reo x\u00f4ng l\u00ean, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1. Khi ti\u1ebfn v\u00e0o trang Ng\u1ecdc M\u1ea1o l\u00e0 n\u01a1i s\u00e0o huy\u1ec7t ri\u00eang c\u1ee7a gi\u1eb7c V\u00e2n, b\u1ed1n b\u1ec1 chung quanh \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00e1ch n\u00fai, gi\u1eefa th\u00ec r\u1ed9ng r\u00e3i v\u00e0 c\u00f3 c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng ph\u1eb3ng \u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 2.000 m\u1eabu, s\u1ed1 d\u00e2n c\u01b0 ho\u1eb7c 3 nh\u00e0 m\u1ed9t ho\u1eb7c 5 nh\u00e0 m\u1ed9t, \u1edf th\u00e0nh th\u00f4n x\u00f3m, c\u00f3 h\u01a1n 50 n\u00f3c nh\u00e0 ng\u00f3i, h\u01a1n 100 n\u00f3c nh\u00e0 tranh. Nh\u01b0ng t\u00ecm kh\u1eafp c\u1ea3, kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u1ed9t b\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi ! \u0110\u00e3 cho l\u00f9ng t\u00ecm th\u00ec b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean ngu\u1ef5 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 h\u01a1n 20 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, h\u1ecfi ra ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 gi\u00f3c t\u00f3c v\u00e0 mang v\u1ee3 con tr\u1ed1n sang \u0111\u1ecba ph\u1eadn nh\u00e0 Thanh. Nay bi\u1ebft tr\u1eddi sang \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng r\u1ea5t n\u1eb7ng, binh d\u00f5ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh m\u00e0 ch\u1ebft. M\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u1ec1 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng v\u1eabn c\u1ee9 ti\u1ec7n \u0111\u00e2u l\u1ea5y \u0111\u00f3, b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng s\u1eafp c\u1ea1n r\u1ed3i ! Ph\u01b0\u01a1ng chi b\u1ecdn L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean \u1edf L\u1ee5c An v\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, H\u00e0 \u0110\u1ee9c T\u1ea7n \u1edf \u0110\u1ea1i Man, hi\u1ec7n c\u00f2n l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9t phen n\u00e3 b\u1eaft, cho n\u00ean b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u00f4ng c\u00e1o cho th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c, n\u1ebfu ai b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111em n\u1ed9p th\u00ec s\u1ebd tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. V\u1ea3 l\u1ea1i \u1edf 2 n\u01a1i xung y\u1ebfu l\u00e0 t\u1ed5ng \u0110\u00f4ng Quang v\u00e0 t\u1ed5ng An Ph\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n l\u1edbn v\u00e0 c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00f9ng th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 v\u00e2y b\u1eaft. C\u00f2n nh\u00e0 c\u1eeda \u1edf Ng\u1ecdc M\u1ea1o v\u00e0 V\u00e2n Trung \u0111\u1ec1u cho thi\u00eau \u0111\u1ed1t h\u1ebft c\u1ea3. R\u1ed3i \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y, chia l\u00e0m 2 \u0111\u1ea1o : m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u0111i L\u1ee5c An, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u0111i \u0110\u1ea1i Man, \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn tr\u00f9m ph\u1ec9 v\u00e0 chi\u00eau an d\u00e2n ch\u00fang. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, n\u1ebfu gi\u1eb7c V\u00e2n c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh \u00e1n th\u00ec xin v\u00e1t h\u1ebft d\u00e2n tr\u00e1ng 3 ch\u00e2u trong m\u1ed9t huy\u1ec7n m\u00e0 s\u0103n b\u1eaft kh\u1eafp c\u1ea3 trong r\u1eebng, m\u1ed9t t\u1ea5c c\u1ecf c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1ed1n c\u00f4ng s\u1ee9c g\u00ec l\u1eafm !\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y ph\u00e1 t\u1ed5, \u0111\u00e0o hang, ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1, tuy ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ea5y kho\u00e1i l\u1eafm, nh\u01b0ng tr\u1ea3i qua bi\u1ebft bao gian hi\u1ec3m, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00f9 binh, th\u00ec c\u00f4ng lao \u1ea5y k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng. V\u1eady t\u1eeb T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tham t\u00e1n xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng, c\u1ea5p k\u1ef7 c\u00f3 kh\u00e1c nhau. C\u00e1c binh d\u00f5ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng chung 1.000 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n k\u1ebb b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u00e0 10 l\u1ea1ng, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ec1u 2 l\u1ea1ng. Trong b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ma Do\u00e3n \u0110\u1ea9u v\u00e0 nguy\u00ean V\u1ecb Xuy\u00ean Th\u1ed5 tri ch\u00e2u Ma Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i v\u00ec \u0111i tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, v\u1eady Ma Do\u00e3n \u0110\u1ea9u \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m Cai \u0111\u1ed9i, c\u00f2n Ma Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i tuy tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 theo gi\u1eb7c, nh\u01b0ng sau \u0111\u00e3 bi\u1ebft quy thu\u1eadn v\u00e0 n\u1ee9c l\u00f2ng gi\u1ebft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ti\u1ebfc th\u00e2n m\u00ecnh, th\u00ec nay c\u0169ng r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn cho gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c h\u00e0m nh\u01b0 c\u0169 ; m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c gia th\u01b0\u1edfng s\u1ed1 ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t l\u00e0 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p g\u1ea5p \u0111\u00f4i c\u00e1c th\u1ed5 d\u00f5ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ba quan.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111i b\u1ed1n ng\u1ea3, tin r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 xong xu\u00f4i. B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c n\u00ean theo ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u1ea5y l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, s\u1edbm r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, nh\u01b0ng chu\u1ea9n y cho l\u1eddi t\u1ea5u th\u1ec9nh c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea9y qua 2 ch\u00e2u L\u1ee5c An v\u00e0 \u0110\u1ea1i Man, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p b\u1ecdn ph\u1ec9 m\u1ed9t phen, r\u1ed3i li\u1ec1n tr\u1edf v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n tr\u1edf v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ec3, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o n\u1eefa.<\/p>\n<p>L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ec9 t\u1eeb Tuy\u00ean Quang sang qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c huy\u1ec7n h\u1ea1t V\u0103n Quan, r\u1ed3i l\u1ea1i r\u00fat v\u00e0o r\u1eebng m\u00e0 \u0111i.<\/p>\n<p>Vua nghe \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u00f3, b\u00e8n sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ph\u1ec9 \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh tan, nay m\u1ea7m \u00e1c l\u1ea1i n\u1ea3y, nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf n\u1ed5i l\u00ean c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, ph\u1ea3i n\u00ean t\u00ecm k\u1ebf \u0111\u1ed1c su\u1ea5t b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n c\u01b0\u201d.<\/p>\n<p>K\u1ebf \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ean th\u1ed5 h\u00e0o N\u00f4ng Quang Khanh \u1edf \u0111\u1ed3n An Ch\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 9 t\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9 r\u1ed3i b\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh, t\u1ec9nh ph\u00e1i binh v\u1ec1 h\u1ed9 gi\u1ea3i. B\u1ecdn ph\u1ec9 th\u00f9 h\u1eb1n, b\u00e8n h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Cai \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed7 V\u0103n S\u1edf do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i b\u1ecb ph\u1ec9 b\u1eafn ch\u1ebft. Quang Khanh kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i c\u0169ng b\u1ecf ch\u1ea1y. Nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ec9 b\u1ecb b\u1eaft tr\u01b0\u1edbc g\u1eedi \u1edf \u0111\u1ed3n A H\u1ed9 thu\u1ed9c h\u1ea1t b\u00ean (thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh) ph\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh th\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c. Quang Khanh cho m\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u1ec9, th\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f9ng s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo qu\u00e2n b\u1ed9 bi\u1ec1n tr\u1ed5 s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o : \u201cN\u00f4ng Quang Khanh l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ed5 h\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 khi th\u1ed5 ph\u1ec9 m\u1edbi n\u1ed5i lo\u1ea1n, m\u1ed9t m\u00ecnh Quang Khanh kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, sau l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1eb7c gi\u1ea3i n\u1ed9p quan, tuy v\u00ec \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i nhi\u1ec1u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t l\u1ee3i, nh\u01b0ng s\u1ed1 ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ea5t m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o, ph\u01b0\u01a1ng chi Quang Khanh l\u1ea1i t\u1ef1 cho r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u1ec9, th\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f9ng s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8n th\u00e0nh kh\u1ea9n xin \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 th\u1ee5c t\u1ed9i, ch\u00ed \u0111\u00f3 th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady c\u1ea5p ngay cho v\u0103n b\u1eb1ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau t\u1eadp th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1ec3 ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang g\u00e2y s\u1ef1, tr\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng. Nay \u0111\u1ea1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh c\u1ea3 r\u1ed3i. C\u0169ng n\u00ean ch\u1ec9nh l\u00fd l\u1ea1i m\u1ed9t phen. V\u1eady d\u1ee5 sai c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, x\u00e9t xem c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, trong h\u1ea1t m\u00ecnh, ai l\u00e0 k\u1ebb Th\u1ee7y chung, v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ra s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho gi\u1eef ch\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb cam t\u00e2m theo ph\u1ec9 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a ph\u1ec9 th\u00ec \u0111\u1ee3i khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ecb t\u1ed9i ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc tuy theo gi\u1eb7c, nh\u01b0ng sau bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i ra th\u00fa, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ed1i x\u1eed. Nh\u1eefng ch\u00e2u d\u00e2n m\u00e0 h\u1ecd qu\u1ea3n tr\u1ecb tr\u01b0\u1edbc nay do Cai t\u1ed5ng, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng tr\u00f4ng coi, qu\u1ea3n tr\u1ecb, thu n\u1ed9p thu\u1ebf kho\u00e1, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u1ed9i \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, l\u1ea1i m\u1ee5c l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ph\u1ec9 tr\u1ed1n l\u00e0 ngu\u1ef5 T\u1ed5ng l\u00fd Tham \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ed1 con t\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110i\u1ec1m l\u00e0 em con nh\u00e0 ch\u00fa v\u1edbi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i c\u00f9ng h\u01a1n 10 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c trong b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9, trong \u0111\u00f3 t\u00ean Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tr\u01b0\u01a1ng l\u00e0 k\u1ebb ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m, xin h\u1eb5ng giam c\u00f9m l\u1ea1i \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u00e0o Kinh s\u01b0, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u ch\u00ednh ph\u00e1p x\u1eed t\u1eed c\u1ea3. V\u1ea3 l\u1ea1i, sau vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u1edf Cao B\u1eb1ng, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n th\u00fa t\u1ed9i, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i theo quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 ra s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua h\u1ea1 d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can t\u1ed9i \u0111\u1ec3 m\u1ea5t Cao B\u1eb1ng nh\u01b0 L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n L\u1ee3i, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n T\u00ecnh v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Cao h\u00f9ng Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Tham, h\u1ec5 ai quan ch\u1ee9c h\u01a1i cao th\u00ec \u0111\u1ec1u giao cho t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng giam c\u1ea7m, tra x\u00e9t cho minh \u0111\u1ec3 ngh\u1ecb t\u1ed9i. C\u00f2n t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tu\u1ef3 t\u1ec9nh sai ph\u00e1i ch\u1ecdn \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. K\u1ecbp khi b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, V\u0169 V\u0103n L\u1ee3i v\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Tham \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. L\u00ea V\u0103n T\u00ecnh, khi kinh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, v\u00ec \u1ed1m n\u1eb7ng, kh\u00f4ng d\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n. T\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tr\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a k\u1ecbp gi\u1ea3i v\u00e0o Kinh, \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, th\u00ec cho phay th\u00e2y, ch\u00e9m l\u1ea5y \u0111\u1ea7u, \u0111em b\u00eau \u1edf ch\u00e2u Th\u1ea5t Truy\u1ec1n l\u00e0 n\u01a1i n\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ban y\u1ebfn cho quan qu\u00e2n t\u00f2ng chinh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 kh\u1edfi lo\u1ea1n \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, l\u00e0m lan \u0111\u1ebfn c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u00e1i Kinh binh v\u00e0 tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i d\u1eb9p, lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Nh\u1eefng quan qu\u00e2n d\u1ef1 \u0111i tr\u1eadn m\u1ea1c \u1ea5y, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u0169ng \u0111\u00e3 tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i. Ta nh\u00e2n ngh\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00f2ng chinh, \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean kh\u00f4ng qu\u1ea3n gian nan hi\u1ec3m tr\u1edf, nay vi\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111em qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n, th\u00ec n\u00ean ban y\u1ebfn \u01b0u \u0111\u00e3i, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i c\u00f4ng s\u1ee9c c\u1ea7n lao.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng Kinh binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i ho\u1eb7c \u0111\u00e3 r\u00fat \u0111i \u0111\u00f3ng ch\u1ed7 kh\u00e1c, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed3n th\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng qu\u00e2n s\u0129 t\u00f2ng chinh do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, n\u00ean x\u00e9t theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 m\u1edf ti\u1ec7c thi\u1ebft \u0111\u00e3i \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 cho h\u1ecd xem ch\u00e8o h\u00e1t m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c no say, c\u00f9ng vui trong kh\u00fac kh\u1ea3i ca. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o b\u1ecb b\u1ec7nh ho\u1ea1n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i l\u01b0\u01a1ng y \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Ph\u00e0m thu\u1ed1c thang c\u01a1m v\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u00e8 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng c\u1ea5p cho. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed9t s\u1ed1 ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i v\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Kinh t\u01b0\u1ee3ng Tam v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb v\u00e0o qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u01b0\u1ee3ng binh, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n sai ph\u00e1i vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, ngh\u0129a d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ho\u1eb7c h\u1ecdp t\u1eadp \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ho\u1eb7c t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0\u00a0 \u0111\u1ec3 \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, c\u0169ng n\u00ean c\u1ea5t nh\u1eafc cho h\u1ecd m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng k\u1ebb hi\u1ebfu ngh\u0129a v\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i. C\u00e1c t\u1ec9nh khi m\u1edbi thu ph\u1ee5c, b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea Quang Ng\u1ea1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Phong, Th\u00e1i V\u0103n Nhi\u00ean v\u00e0 B\u00f9i Ti\u1ebfn T\u01b0\u1edbc c\u00f3 d\u1ef1 ph\u1ea7n c\u00f4ng lao, v\u1eady \u0111\u1ec1u cho th\u0103ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1. C\u00f2n \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ng\u00f4 V\u0103n Hi\u1ec1n v\u00e0 vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u1ea1i ra \u1ee9ng ngh\u0129a l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. L\u1ea1i chu\u1ea9n y cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng cho h\u1ecd l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u1eabn c\u1ee9 cho qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh. L\u1ea1i, Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n khai ph\u1ee5c v\u00e0 nhi\u1ec7m d\u1ee5ng r\u1ed3i. Trong nh\u1eefng k\u1ebb h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a h\u1ecd t\u1ea5t c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1eafc l\u1ef1c xu\u1ea5t s\u1eafc, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u01a1 \u0111\u1ed9i, th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho theo c\u00f4ng b\u1eb1ng, k\u00ea khai l\u00ean, r\u1ed3i do nh\u1eefng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n chuy\u00ean cai qu\u1ea3n trong \u0111\u1ea1o c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 Su\u1ea5t c\u01a1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i r\u1ed3i l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f3 t\u00ean Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn l\u00e0 l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed9i Gia t\u00edn, kho Gia T\u00edn tr\u01b0\u1edbc, gi\u00f2ng d\u00e2y tr\u1ed1n ra kh\u1ecfi th\u00e0nh c\u00f3 \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh m\u1ed9t t\u1edd gi\u1ea5y do ch\u1eef vi\u1ebft c\u1ee7a Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Phan V\u0103n Tr\u1ecdng, trong n\u00f3i : [trong th\u00e0nh] hi\u1ec7n nay \u1edf kho ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 60 v\u1ea1n 4 ngh\u00ecn 4 tr\u0103m 80 quan ti\u1ec1n, th\u1ee9 b\u1ea1c \u0111\u0129nh 10 l\u1ea1ng c\u00f2n h\u01a1n 1 ngh\u00ecn 4 tr\u0103m 20 \u0111\u0129nh, th\u1ee9 b\u1ea1c \u0111\u0129nh 1 l\u1ea1ng c\u00f2n h\u01a1n 2 tr\u0103m 60 \u0111\u0129nh. Th\u00f3c c\u00f2n 9 v\u1ea1n 4 ngh\u00ecn h\u1ed9c, mu\u1ed1i 8 ngh\u00ecn 4 tr\u0103m ph\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed1c s\u00fang 5 v\u1ea1n 2 ngh\u00ecn 2 tr\u0103m c\u00e2n, \u1ed1ng phun l\u1eeda 600 chi\u1ebfc. \u0110\u1ea3ng ngu\u1ef5 hi\u1ec7n c\u00f2n h\u01a1n 2 ngh\u00ecn 6 tr\u0103m 30 t\u00ean, voi 17 th\u1edbt. Th\u01b0 \u1ea5y l\u1ea1i n\u00f3i : nghe \u0111\u00e2u b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ecbnh n\u1ed9i trong th\u00e1ng n\u00e0y s\u1ebd m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh ra \u0111\u00e1nh. X\u00e9t trong t\u1edd th\u01b0 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ph\u00f4 phang h\u00e3o huy\u1ec1n, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin, nh\u01b0ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00f3i gi\u1eb7c \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh ra th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng nghi\u00eam s\u1ee9c \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t ph\u1ea3i theo t\u1ea5n s\u1edf m\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7, chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0 b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0o trong th\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i th\u1ea5y c\u00f3 ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u1ea5u tr\u00e8o thang ra kh\u1ecfi th\u00e0nh \u0111\u1ebfn 50 ng\u01b0\u1eddi, trong \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb \u0111em c\u1ea3 t\u01b0 trang, ti\u1ec1n b\u1ea1c. H\u1ecfi ra th\u00ec h\u1ecd n\u00f3i : ho\u1eb7c nh\u00e0 \u1edf trong th\u00e0nh, ho\u1eb7c v\u00e0o th\u00e0nh bu\u00f4n b\u00e1n, nh\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp ch\u1ea1y, \u0111\u1ebfn nay b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111u\u1ed5i ra\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u00e0n b\u00e0, tr\u1ebb con ra h\u00e0ng, l\u1eadp t\u1ee9c theo t\u1edd d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u1ea3 cho v\u1ec1 qu\u00ea th\u0103m nh\u00e0, ch\u1edb \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i g\u1ea7n n\u01a1i t\u1ec9nh th\u00e0nh, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn x\u1ea3y ra s\u1ef1 n\u1ecd, vi\u1ec7c kia. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed3 t\u01b0 trang v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111em theo c\u1ee7a h\u1ecd th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao tr\u1ea3 l\u1ea1i, c\u1ea5m qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a h\u1ecd\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ed9i h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, chia ng\u1ed3i h\u01a1n 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o v\u00e0 \u00d4, L\u00ea t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn An Giang, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, hai t\u1ec9nh An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean b\u1ecb th\u1ea5t th\u1ee7 tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 vi\u00ean Tham t\u00e1n c\u00f3 h\u1ed9i b\u00e0n, cho r\u1eb1ng t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean r\u1ea5t kh\u1ea9n y\u1ebfu, n\u00ean c\u1eed m\u1ed9t T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n \u0111i tr\u1ea5n \u00e1p. Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng b\u00e8n c\u00f9ng V\u0103n Tr\u00ed c\u00f9ng \u0111i v\u00e0 d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam, l\u00e0 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0m kh\u1ea9n c\u1ea5p v\u00e0 chuy\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd v\u00e0o s\u1ef1 bi\u00ean ph\u00f2ng. Hi\u1ec7n nay ph\u1ea3i tu\u00e2n theo t\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y th\u00eam 2.000 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, r\u1ed3i chia \u0111i ph\u00f2ng ng\u1ef1 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1eafp th\u00eam nh\u1eefng n\u00fai \u0111\u1ea5t v\u1ed9i, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c ngo\u00e0i \u0111\u00e3 y\u00ean, r\u1ed3i sau h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Nay Tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ki\u00ean c\u1ed1, ch\u1ec9 n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9 4 hay 5 ngh\u00ecn binh d\u00f5ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf h\u01a1i t\u00e0n c\u1ee7a qu\u00e2n gi\u1eb7c, c\u00f2n th\u00ec ph\u00e1i th\u00eam cho ra m\u1eb7t tr\u1eadn. Th\u00ed d\u1ee5 c\u1ee9 v\u00e0i tr\u0103m qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, l\u1ea1i xen v\u00e0o 7, 8 tr\u0103m hay m\u1ed9t ngh\u00ecn h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ed1t \u0111\u1ee7 con s\u1ed1 b\u1ed1n, n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec s\u1ef1 ph\u00f2ng ng\u1ef1 m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 m\u00e0 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n th\u1eafng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u0169ng ra l\u1ec7nh cho Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111em m\u1ed9t s\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng g\u1ea5p \u0111i t\u00f2ng chinh, \u0111\u1ec3 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng h\u1eadu. L\u1ea1i ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb cho nhi\u1ec1u th\u1ee9 \u0111u\u1ed1c H\u1ecfa c\u00f4ng v\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng \u0111\u1ed3 H\u1ecfa kh\u00ed c\u00f9ng \u0111\u1ed3 Th\u1ee7y chi\u1ebfn, ph\u00e0m nh\u1eefng th\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch th\u00ec \u0111\u1ec1u mang \u0111i. V\u1edbi l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i thua v\u00e0 d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, binh c\u01a1 qu\u00fd \u1edf th\u1ea7n t\u1ed1c, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o \u0111\u00e3 4 ng\u00e0y, m\u1edbi ti\u1ebfn qu\u00e2n, nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c l\u1ea1i cho r\u00f5 : t\u1eeb nay n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb thuy\u1ec1n b\u00e8, kh\u00ed gi\u1edbi, g\u1ea1o, mu\u1ed1i, thu\u1ed1c, \u0111\u1ea1n, nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ec9nh t\u1ec1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, h\u1ec5 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec3 cho k\u1ecbp vi\u1ec7c. Nay binh d\u00f5ng do kinh s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i Th\u1ee7y l\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 kh\u1edfi tr\u00ecnh, tin r\u1eb1ng trung tu\u1ea7n th\u00e1ng n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u1ebfu ph\u1ea3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn An Giang \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec c\u1ee9 ph\u00e1i \u0111i c\u1ea3. N\u1ebfu qu\u00e2n ta th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u0169ng n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam n\u0103m s\u00e1u ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 l\u00ednh m\u1edbi \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam sinh l\u1ef1c. V\u00ed b\u1eb1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u00f3 do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u l\u00ednh m\u1edbi \u1edf l\u1ea1i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, c\u1ed1t sao l\u00e0m h\u1ee3p c\u01a1 nghi, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u1ea9y lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng r\u1ea5t l\u1edbn c\u1ee7a c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u00f9ng vi\u00ean bi\u1ec1n v\u00e0 binh d\u00f5ng. Ta t\u1ea5t s\u1ebd h\u1eadu ban t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng, quy\u1ebft kh\u00f4ng x\u1ebbn ti\u1ebfc\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong n\u01b0\u1edbc v\u1ed1n quen vi\u1ec7c qu\u00e2n, nay giao cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec n\u00ean b\u00e0y h\u1ebft m\u01b0u m\u00f4, h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. V\u1ea3 gi\u1eb7c Xi\u00eam xu\u1ea5t qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 danh ngh\u0129a, th\u1ea5y l\u1ee3i qu\u00ean ngh\u0129a b\u1ecf t\u00ecnh giao h\u1ea3o, g\u00e2y l\u1ea5y c\u1eebu th\u00f9. Tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng t\u1ee9c gi\u1eadn, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u0103m th\u00f9. Hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n n\u00f3 kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m nhi\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng thu\u1ed9c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng tinh, l\u1ea1i xen l\u1eabn c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Thanh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Dao ti\u1ebfn tho\u00e1i h\u1ed7n lo\u1ea1n, l\u1ea1i kh\u00f4ng quen Th\u1ee7y chi\u1ebfn, ch\u1eb3ng qua ch\u00fang ch\u1ec9 nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf c\u1ea5t l\u1ebbn k\u00e9o v\u00e0o, h\u00e1 c\u00f3 m\u01b0u d\u0169ng g\u00ec \u0111\u00e2u. Nay ch\u00fang \u0111\u00e3 k\u00e9o s\u00e2u v\u00e0o tr\u1ecdng \u0111\u1ecba, t\u1ea5t ch\u1ec9 l\u0103m l\u0103m l\u1ea5y s\u1ef1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0m \u0111\u1ea7u. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf : ho\u1eb7c x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i \u0111em c\u00e1nh qu\u00e2n m\u1ea1nh v\u00e0 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n kh\u00e1c m\u00e0 \u0111\u00e1nh t\u1eadp h\u1eadu, ho\u1eb7c ng\u1ea7m mai ph\u1ee5c \u1edf hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng nh\u1ecf, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c \u0111i qua, s\u1ebd x\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ho\u1eb7c nh\u00e2n l\u00fac gi\u1eb7c l\u00ean b\u1edd, c\u01b0\u1edbp b\u1eaft \u0111\u00e0n b\u00e0, con g\u00e1i, th\u00ec x\u00f4ng ngay v\u00e0o m\u00e0 \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c nh\u00e2n l\u00fac ban \u0111\u00eam, gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, th\u00ec l\u1ebbn ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ean m\u00e0 \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c b\u00e0y tr\u1eadn ti\u1ebfn l\u00ean d\u00f9ng H\u1ecfa kh\u00ed \u0111\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u1ecbch, ho\u1eb7c ng\u1ea7m ph\u1ee5c \u1edf r\u1eebng r\u1eadm, d\u00f9ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c m\u00e0 b\u1eafn.<\/p>\n<p>\u201cK\u1ec3 ra, Th\u1ee7y chi\u1ebfn v\u00e0 H\u1ecfa c\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u00f3n s\u1edf tr\u01b0\u1eddng h\u01a1n h\u1ebft c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, nay qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea1i ch\u1ef1c \u0111ua h\u01a1n v\u1edbi ta, \u0111\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00fang s\u1ebd th\u1ea5t b\u1ea1i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gi\u1eef k\u1ec9 lu\u1eadt cho nghi\u00eam minh, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t cho x\u00e1c \u0111\u00e1ng, th\u00ec v\u1edbi qu\u00e2n m\u1ea1nh v\u00e0 t\u01b0\u1edbng t\u00e0i, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i n\u00ean \u0111o tr\u00ed, l\u01b0\u1eddng s\u1ee9c, \u0111\u00e1ng \u0111\u00e1nh th\u00ec \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e1ng gi\u1eef th\u00ec gi\u1eef. \u0110\u1ee3i trong m\u1ed9t tu\u1ea7n, Kinh binh nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp l\u1ea1i th\u00ec c\u00e1i c\u01a1 v\u1ea1n to\u00e0n t\u1ea5t th\u1eafng \u0111\u00e3 n\u1eafm \u1edf ta, li\u1ec1n theo nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc, kh\u00e9o l\u1ef1a m\u00e0 l\u00e0m, sao cho m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec s\u1ef1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u1ea5y \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0o b\u1eadc nh\u1ea5t. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng, l\u1ea1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%B4ng_V%C3%A0m_Nao\">V\u00e0m Nao<\/a>] (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 x\u00e2m ph\u1ea1m t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, r\u1ed3i theo s\u00f4ng H\u1eadu Giang k\u00e9o ra Thu\u1eadn C\u1ea3ng, l\u1eadp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu b\u1edd Thu\u1eadn C\u1ea3ng. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, th\u00ec gi\u1eb7c k\u00e9o ra ngo\u00e0i c\u1eeda C\u1ea3ng h\u01a1n 100 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n v\u1eeba l\u1edbn v\u1eeba nh\u1ecf \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i. Qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c tr\u00fang ngay v\u00e0o t\u01b0\u1edbng ti\u00ean phong c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Li\u00eam C\u1ea7m Hi\u00ean, gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat v\u00e0o trong c\u1ea3ng. \u0110\u1ebfn canh t\u01b0 \u0111\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, b\u1ecdn Gi\u1ea3ng tung qu\u00e2n ra \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00ecn ((1) Kho\u1ea3ng 8, 9 gi\u1edd s\u00e1ng.1) th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf t\u1ea3 ng\u1ea1n, thi\u00eau hu\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. C\u00f2n \u0111\u1ed3n \u1edf b\u00ean h\u1eefu ng\u1ea1n, qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ed1ng gi\u1eef c\u00e0ng h\u0103ng. B\u1ea5y gi\u1edd v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 300 bi\u1ec1n binh \u1edf Ti\u1ec1n phong T\u1ea3 v\u1ec7 do qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn Gi\u1ea3ng sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh d\u1eabn \u0111\u1ed9i qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5 b\u1ed9, r\u1ed3i giao h\u1eb9n : h\u1ec5 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1ea5y th\u00ec th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; l\u1ea1i sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang quy\u1ec1n sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00e0nh \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111em binh thuy\u1ec1n l\u1ea1i ti\u1ebfp \u1ee9ng, li\u1ec1n h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ecbch v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi c\u0169ng nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Tr\u1eadn n\u00e0y qu\u00e2n ta kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1.000 ng\u01b0\u1eddi. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 thua ch\u1ea1y t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. Ng\u00e0y \u0111\u00e3 v\u1ec1 chi\u1ec1u, b\u1ecdn Gi\u1ea3ng b\u00e8n thu qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda c\u1ea3ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n qu\u00e2n gi\u1eb7c, r\u1ed3i theo l\u1eddi h\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y b\u1ea1c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ra th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh \u0111\u1ec3 n\u00eau g\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebfn kh\u00edch, r\u1ed3i b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn l\u00ean vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n h\u1ee3i vua \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng((2) L\u1ec5 h\u1ee3p t\u1ebf c\u00e1c t\u1ed5 ti\u00ean.2), b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o t\u1eeb An Giang \u0111\u1ebfn, vua c\u1ea3 m\u1eebng, cho v\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 H\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u1eafng tr\u1eadn n\u00e0y, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1edd tr\u1eddi v\u00e0 \u01a1n t\u1ed5 ph\u00f9 h\u1ed9 cho \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean th\u1ebf\u201d. Vua b\u00e8n ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, quay l\u1ea1i b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00e0o x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, t\u01b0\u1edfng ch\u00fang c\u00f3 ng\u00f3n g\u00ec tr\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta, n\u00ean ta c\u0169ng lo, nh\u01b0ng nay quan qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ebfn An Giang, giao phong m\u1ed9t tr\u1eadn, gi\u1eb7c li\u1ec1n thua ch\u1ea1y, th\u00ec ch\u00fang ch\u1eb3ng qua c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng lo \u0111\u00e2u ?\u201d. Vua b\u00e8n h\u1ea1 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, b\u1ecdn Tham t\u00e1n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n ra ph\u00f2ng ng\u1ef1, kh\u00e9o \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, l\u1ea5y \u00edt th\u1eafng nhi\u1ec1u, qu\u00e2n ta m\u1edbi giao phong l\u1ea7n \u0111\u1ea7u m\u00e0 \u0111\u00e3 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u1ee7 l\u00e0m thanh th\u1ebf m\u1edf \u0111\u1ea7u cho \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ta. V\u1eady r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u1ea5n phong t\u01b0\u1edbc nam v\u00e0 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, hai \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang \u201cm\u00e3nh d\u01b0\u1ee3c di\u00eam song c\u01a1 \u0111i\u1ec3u sang\u201d \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfn c\u00f4ng. Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh xung phong l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, th\u1eadt l\u00e0 h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi ; v\u1eady th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 cho l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf. C\u00f2n \u1edf c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng. Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 th\u1ea5t th\u1ee7 th\u00e0nh tr\u00ec, \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, nay bi\u1ebft ra s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng, \u0111\u1ed5i cho gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. Phan V\u0103n Th\u00e0nh th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m. C\u00e1c binh d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung cho 2.000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cNay qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n m\u1ea5y tr\u1eadn, khi\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u1ebft h\u1ed3n, l\u1ea1i c\u00f3 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng th\u00e2n l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, ch\u1eafc nay \u0111\u00e3 t\u1ec1 t\u1ef1u h\u1ed9i qu\u00e2n c\u1ea3 r\u1ed3i. V\u1eady n\u00ean nh\u00e2n d\u1ecbp qu\u00e2n oai \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1eebng l\u1eaby, h\u0103ng h\u00e1i ru\u1ed5i d\u00e0i, \u0111\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thu ph\u1ee5c l\u1ea5y c\u00e1c t\u1ec9nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, H\u00e0 Ti\u00ean r\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Nam Vang, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft gi\u1eb7c Xi\u00eam cho th\u1eadt k\u1ecbch li\u1ec7t, khi\u1ebfn cho m\u1ea3nh gi\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ec3 b\u1edd c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c an ninh m\u00e3i m\u00e3i, th\u00ec ta s\u1ebd kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec s\u1ef1 ban \u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd v\u00e0 Th\u1eeba \u00e2n u\u00fd, \u0111i t\u00f2ng chinh m\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn, th\u00ec l\u1ec7 c\u1ea5p t\u1eed tu\u1ea5t \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; Th\u1eeba \u00e2n u\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec bi\u00ean thu\u1ef3 c\u00f3 \u0111\u1ed9ng n\u00ean \u0111\u00e3 h\u1ea1 Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n tr\u00e1ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m 5 v\u1ec7 : Ki\u00eau v\u00f5, Ho\u00e0n v\u00f5, Kham v\u00f5, T\u01b0\u01a1ng v\u00f5, Ngh\u1ecb v\u00f5, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15 th\u00e1ng n\u00e0y, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. Nay quan qu\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c Xi\u00eam, lu\u00f4n ng\u00e0y b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. L\u1ea1i \u0111\u00f3, Kinh binh Th\u1ee7y l\u1ee5c c\u00f9ng ti\u1ebfn. Ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y n\u00ean vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : d\u00e2n h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a canh t\u00e1c, l\u1ea1i g\u1ea7n sang \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, b\u00e2y gi\u1edd tin b\u00e1o ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u00e3 gi\u00e3n, n\u00ean chu\u1ea9n cho th\u1ea3 h\u1ecd v\u1ec1 qu\u00ea \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n. \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u00ednh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, th\u00ec li\u1ec7u l\u01b0u l\u1ea1i d\u0103m ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n Qu\u1ea3n v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i \u0111i th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. C\u00e1c v\u1ec7 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u00e3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf c\u1ea3.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh V\u0129nh Long, b\u1ecdn quan li\u00eau thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111i theo N\u1eb7c Ch\u00e2n c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.800 ng\u01b0\u1eddi, thuy\u1ec1n h\u01a1n 110 chi\u1ebfc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c N\u1eb7c Ch\u00e2n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn An Giang, nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u01b0ng c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean kh\u00f4ng cho. K\u1ecbp khi Nam Vang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean n\u1ed1i nhau th\u1ea5t th\u1ee7, An Giang m\u1edbi ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh h\u1ed9 t\u1ed1ng b\u1ecdn N\u1eb7c Ch\u00e2n sang V\u0129nh Long. Khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long b\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n, m\u1edf ti\u1ec7c thi\u1ebft \u0111\u00e3i \u1edf dinh \u0110\u1ed1c h\u1ecdc c\u00f3 h\u1ecfi duy\u00ean c\u1edb t\u1ea1i sao s\u1ee3 h\u00e3i ph\u1ea3i ch\u1ea1y. Ch\u00e2n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, nghe tin qu\u00e2n Xi\u00eam k\u00e9o \u0111\u1ebfn li\u1ec1n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i ph\u00f2ng ng\u1ef1. Sau \u0111\u00f3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i s\u1ebd \u0111\u01b0a 2 em c\u1ee7a Ch\u00e2n v\u1ec1, cho c\u00f9ng nhau \u0111o\u00e0n t\u1ee5, \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng \u0111em n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u h\u00e0ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Qu\u00e2n d\u00e2n nghe tin \u1ea5y ai c\u0169ng gi\u1ea3i th\u1ec3, \u0111\u00e1m bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u0169ng \u0111em nhau h\u00e0ng gi\u1eb7c, th\u1eadm ch\u00ed nhi\u1ec1u k\u1ebb th\u1ea7n b\u1ed9c th\u00e2n t\u00edn c\u0169ng khuy\u00ean n\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Nh\u01b0ng Ch\u00e2n n\u00e0y t\u1ef1 ngh\u0129 : \u0111\u00e3 l\u00e2u nay \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta che ch\u1edf, v\u1ed7 v\u1ec1, n\u1ebfu \u1edf l\u1ea1i trong th\u00e0nh th\u00ec s\u1ee3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta \u00e1p b\u1ee9c, n\u00ean ph\u1ea3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. Nay ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo th\u00ec nhi\u1ec1u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c th\u00ec thi\u1ebfu, v\u1eady ng\u01b0\u1edbc nh\u1edd oai \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a\u201d. B\u1ecdn Khi\u00eam Quang b\u00e8n cho an c\u01b0 \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng ngo\u00e0i th\u00e0nh v\u00e0 c\u1ea5p cho 100 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, ph\u00e1i qu\u00e2n h\u1ed9 v\u1ec7 r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPhi\u00ean v\u01b0\u01a1ng ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y thuy\u1ec1n c\u00f3 h\u01a1n 100 chi\u1ebfc, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 1.800, trong \u0111\u00f3 h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ebb h\u01a1i bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 ph\u1ea5n k\u00edch hay sao ? \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang ! B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho b\u1ecdn li\u00eau thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, k\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 l\u00f2ng ph\u1ea5n ph\u00e1t d\u00e1m l\u00e0m t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Xi\u00eam, th\u00ec cho ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111\u1ed9 n\u0103m, s\u00e1u tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, cho h\u1ecd t\u1ef1 d\u00f9ng thuy\u1ec1n s\u1eb5n c\u00f3 c\u1ee7a h\u1ecd, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o r\u1ed3i do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. N\u1ebfu ch\u00fang m\u1ed9t ni\u1ec1m nh\u00fat nh\u00e1t th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p m\u00e0 ch\u1ecdn ngay m\u1ed9t n\u01a1i cho h\u1ecd \u1edf y\u00ean v\u00e0 qu\u1ea3n th\u00fac cho kh\u00e9o, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi x\u1ea3y ra s\u1ef1 bi\u1ebfn!\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u1ed1n l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a ta \u0111\u00e3 l\u00e2u v\u00e0 x\u01b0a nay v\u1eabn m\u1ed9t l\u00f2ng k\u00ednh thu\u1eadn. N\u0103m x\u01b0a nh\u00e2n c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ec3 ta che ch\u1edf v\u1edbi l\u00f2ng ch\u00ed nh\u00e2n, t\u01b0 c\u1ea5p m\u1ed9t c\u00e1ch \u01b0u h\u1eadu, l\u1ea1i sai t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u01b0a v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1edd ta m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n v\u00f4 s\u1ef1, n\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c c\u1ed1ng hi\u1ebfn r\u1ea5t th\u00e0nh k\u00ednh. Nay l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn c\u1ea5p b\u00e1ch n\u00e0y. [Vua t\u00f4i Ch\u00e2n L\u1ea1p] l\u1ea1i d\u1eaft nhau ch\u1ea1y v\u00e0o nh\u1edd v\u1ea3, l\u00f2ng ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 sai c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n \u0111i ti\u1ec5u tr\u1eeb gi\u1eb7c Xi\u00eam, c\u1ed1t sao cho b\u1edd c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng. Ta l\u1ea1i ngh\u0129 b\u1ecdn vua Phi\u00ean v\u00e0 th\u1ea7n li\u00eau \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd ta \u0111\u1ec3 to\u00e0n t\u00ednh m\u1ec7nh, \u0103n ti\u00eau h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o kho c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang : l\u1ea1i chi ra 100 quan v\u00e0 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ban c\u1ea5p cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng chi d\u00f9ng. C\u00f2n nh\u1eefng th\u1ea7n li\u00eau v\u00e0 t\u1ee5ng b\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ef1 vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc s\u1ebd l\u1ea1i t\u1eb7ng th\u01b0\u1edfng th\u00eam, \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u1ea5m l\u00f2ng gi\u00fap n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng k\u1ebb b\u1ecb tai n\u1ea1n\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u1eefu t\u1eeb t\u1ebf ty Mi\u1ebfu lang l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ho\u00e1 l\u00e0m T\u1ea3 t\u1eeb t\u1ebf Ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho H\u1ed9 ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh L\u00ea Nguy\u00ean Hi v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Qu\u00e1ch T\u1ea5t Th\u00fac \u1edf S\u01a1n \u00c2m \u0111\u00e3 bi\u1ebft b\u1ecf t\u1ed1i ra s\u00e1ng, c\u1ea3i t\u00e0 quy ch\u00ednh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ghi c\u00f4ng m\u1ed9t c\u00e1ch \u01b0u h\u1eadu phong cho quan ch\u1ee9c. C\u00e1c con h\u1eafn l\u00e0 T\u1ea5t C\u00f4ng v\u00e0 T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0o ch\u1ea7u t\u1ea1i Kinh, ta \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gia \u01a1n khen th\u01b0\u1edfng b\u1ed5 th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o m\u1eb7c. H\u1ecd Qu\u00e1ch \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n n\u01b0\u1edbc, \u01b0u h\u1eadu bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! G\u1ea7n \u0111\u00e2y, h\u1ecd Qu\u00e1ch b\u1ecb b\u1ecdn th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng l\u1eeba l\u1ecdc d\u1ee5 d\u1ed7 g\u00e2y ra s\u1ef1 vi\u1ec7c, th\u1ef1c l\u00e0 do b\u1ecdn ch\u00fang t\u1ef1 sa v\u00e0o v\u00f2ng t\u1ed9i v\u1ea1, l\u1ea1i l\u00e0m lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u00f4ng cha \u1edf n\u01a1i su\u1ed1i v\u00e0ng ! Nay ngh\u0129 : d\u00e2n Man, L\u1ea1o c\u00f2n ngu t\u1ed1i, ta c\u0169ng n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng cho h\u1ecd t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i. Ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0111i tr\u1ed1n nh\u01b0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 ph\u1ea1m, k\u1ebb t\u00f2ng ph\u1ea1m l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb t\u00f2ng ph\u1ea1m m\u00e0 \u0111em gi\u1ea3i quan th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng m\u00e0 b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng n\u1eefa. V\u1ea3 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf, n\u1ebfu b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn y\u1ebfu ph\u1ea1m, gi\u1ea3i quan th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng cho b\u00f3 m\u00ecnh v\u1ec1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, do t\u1ec9nh ph\u00e1i d\u1eabn v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng t\u00ecnh khoan th\u1ee9.<\/p>\n<p>C\u00f2n m\u1ed9t x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m v\u00e0 ba huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, An Ho\u00e1, L\u1ea1c Th\u1ed5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Kinh hay ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1eaft \u00e9p, ph\u1ea3i theo, ch\u1eafc c\u0169ng v\u00ec c\u00e1i th\u1ebf b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c b\u00e1ch, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m h\u1ecd mu\u1ed1n. Th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng d\u00e2n \u1ea5y, \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft m\u1ed9t phen, nh\u01b0 l\u1eeda thi\u00eau \u0111\u1ed1t \u0111\u1ed3i n\u00fai : th\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! Nay ta c\u0169ng gia \u01a1n r\u1ed9ng l\u1edbn, tha th\u1ee9 cho h\u1ebft. T\u1eeb nay n\u00ean an c\u01b0, l\u1ea1c nghi\u1ec7p, y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n trong c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c manh t\u00e2m m\u01b0u \u0111\u1ed3 kia kh\u00e1c m\u00e0 t\u1ef1 mang l\u1ea5y tai v\u1ea1. H\u1ec5 k\u1ebb n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m hay t\u00f2ng ph\u1ea1m m\u00e0 gi\u1ea3i quan, th\u00ec t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m u m\u00ea, l\u1ea1i sinh th\u00f3i c\u0169, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u00e0 vua ph\u1ea3i cho qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, c\u00e0y s\u00e2n ph\u00e1 t\u1ed5 th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n tha th\u1ee9, d\u1eabu c\u00f3 h\u1ed1i l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em \u00fd ngh\u0129a quan tr\u1ecdng n\u00e0y truy\u1ec1n d\u1ee5 cho h\u1ecd \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Sai quan khoa \u0111\u1ea1o \u0111i tu\u1ea7n tra c\u00e1c s\u1edf \u0111\u00e0n mi\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho b\u00e0i ng\u00e0 m\u1edbi ch\u1ebf, c\u00f3 kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cKh\u00e2m ph\u00e1i tu\u1ea7n tra\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e0n mi\u1ebfu l\u00e0 n\u01a1i t\u00f4n k\u00ednh, ta r\u1ea5t lo r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb th\u1ee7 h\u1ed9 l\u00e2u ng\u00e0y sinh ra tr\u1ec5 bi\u1ebfng, n\u00ean ph\u1ea3i cho xem x\u00e9t, t\u1ecf \u00fd nghi\u00eam ch\u1ec9nh. V\u1eady b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ec3 t\u1eeb th\u00e1ng n\u00e0y, do vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, m\u1ed7i th\u00e1ng lu\u00e2n l\u01b0u m\u1ed9t vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o k\u00ednh \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n tra c\u00e1c s\u1edf \u0111\u00e0n mi\u1ebfu, n\u1ebfu th\u1ea5y k\u1ebb coi vi\u1ec7c, th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p ph\u00e9p th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nha \u0110\u1ed1c h\u1ecdc trong t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t \u1edf huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c, cho n\u00ean h\u1ecdc sinh trong huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u theo h\u1ecdc vi\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc c\u1ea3, v\u00ec v\u1eady tr\u01b0\u1eddng Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1edf huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c \u0111\u1eb7t ra c\u0169ng v\u00f4 d\u1ee5ng\u201d. Vua b\u00e8n sai b\u1edbt \u0111i.<\/p>\n<p>Khai ph\u1ee5c cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 \u1edf M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 cho vi\u00ean can ph\u1ea1m l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i. B\u1ecdn L\u01b0\u01a1ng \u0111i mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edbi v\u1ec1, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f3 h\u01a1n 70 ph\u00fa h\u1ed9 xin \u0111em c\u1ee7a nh\u00e0 ra c\u1ee9u t\u1ebf cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u0111\u00f3i. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng li\u1ec1n \u0111em c\u1ea5p ph\u00e1t cho nh\u1eefng nh\u00e0 c\u00f9ng kh\u1ed5, r\u1ed3i sau m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean. B\u1ed9 H\u1ed9 h\u1ed9i ngh\u1ecb cho r\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m h\u1ea1i, cho n\u00ean d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u00fang \u0111\u00f3i. C\u00e1c nh\u00e0 ph\u00fa h\u1ed9 \u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean bi\u1ebft theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecf ngay ti\u1ec1n c\u1ee7a ra quy\u00ean, l\u00f2ng chu\u1ed9ng ngh\u0129a \u1ea5y, m\u1edbi th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. C\u00f2n nh\u01b0 sau khi n\u1ea1n l\u1ee5t \u0111\u00e3 r\u00fat, l\u1ea1i k\u1ebf \u0111\u1ebfn v\u1ee5 g\u1eb7t m\u00f9a, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea7n \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa, th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 ph\u00fa h\u1ed9 kia \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi l\u1ee5c \u0111\u1ee5c quy\u00ean gi\u00fap th\u00ec so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129a d\u00e2n \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean, sao kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 h\u01a1n k\u00e9m kh\u00e1c nhau ? Nh\u01b0ng ch\u1ec9 ngh\u0129 : b\u1ecdn ti\u1ec3u d\u00e2n \u1edf th\u00f4n qu\u00ea l\u1ea1i c\u00f3 l\u00f2ng vui l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng gia th\u01b0\u1edfng. V\u1eady xin x\u00e9t theo s\u1ed1 quy\u00ean c\u1ee7a k\u1ebb n\u00e0o kh\u00e1 nhi\u1ec1u th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n s\u1ef1 \u0111i l\u00ednh v\u00e0 phu phen t\u1ea1p d\u1ecbch, ho\u1eb7c c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc. C\u00f2n s\u1ed1 ti\u1ec1n t\u1eeb 50 quan, th\u00f3c t\u1eeb 30 h\u1ed9c tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u00edt \u1ecfi kh\u00f4ng m\u1ea5y, th\u00ec do t\u1ec9nh t\u1ef1 bi\u1ec7n : \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i v\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu t\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0m kh\u00f4ng h\u1ee3p ph\u00e9p th\u00ec truy\u1ec1n Ch\u1ec9 qu\u1edf ! Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 L\u1ea1t X\u00e0 L\u1eadn v\u00e0 Chi\u00eau V\u00e0ng Na (em A N\u1ed7) \u1edf V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111em h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n Man Xi\u00eam v\u00e0o x\u00e2m nhi\u1ec5u c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea7m B\u00f4n, Mang B\u1ed5ng, Ba Lan, L\u00e0ng Th\u00ecn \u1edf ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, d\u00e2n \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ch\u1ea1y, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n T\u00fa nghe tin b\u00e1o l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i ngay Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n \u0111em 300 qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00ean \u0111\u1ebfn vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c Xi\u00eam n\u00e0y ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi x\u00fai xi\u1ec3m c\u00e1c qu\u00e2n man v\u00e0o qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u1edf bi\u00ean c\u1ea3nh, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 \u00fd ch\u00fang mu\u1ed1n ph\u00e2n t\u00e1n binh l\u1ef1c c\u1ee7a ta m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u00fang kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u00e2n Man Xi\u00eam nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111i s\u00e2u v\u00e0o n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, th\u00ec ch\u1ec9 t\u1ef1 r\u01b0\u1edbc l\u1ea5y n\u1ea1n di\u1ec7t vong. Hu\u1ed1ng chi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang \u0111\u00e3 v\u00e0o qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ch\u00e2u Ba Lan, tho\u1ea1t nghe qu\u00e2n ta k\u00e9o \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 v\u1ed9i th\u00e1o th\u00e2n ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc. G\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u00f3, nay l\u1ea1i d\u00e1m c\u00e0n r\u1ee1 g\u00e2y h\u1ea5n ! Ta n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ec5u tr\u1eeb \u0111\u1ec3 y\u00ean b\u1edd c\u00f5i. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u00ec s\u1ed1 qu\u00e2n t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i c\u00f2n \u00edt, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u1eafm, v\u1eady n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam m\u1ed9t v\u1ec7 T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u1edf Kinh s\u01b0 giao cho V\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111em ra v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ec7 qu\u00e2n Khinh k\u1ef5 giao cho V\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m Phi, qu\u1ea3n l\u0129nh c\u1ea3 300 qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, \u0111em theo s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, s\u00fang du s\u01a1n, c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u1ed9ng 16 c\u1ed7, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 100 ph\u00e1t, c\u1ea5p t\u1ed1c \u0111i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e1t l\u1ea5y voi tr\u1eadn, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. M\u1ecdi c\u01a1 s\u1ef1 trong qu\u00e2n ph\u1ea3i b\u00e0n b\u1ea1c x\u00e1c \u0111\u00e1ng m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n T\u00fa tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y g\u1ecdi g\u1ea5p l\u1ea5y th\u1ed5 binh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, m\u1ed7i ch\u00e2u d\u0103m b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n quan qu\u00e2n, theo \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i g\u1ecdi th\u00eam 500 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng trong t\u1ec9nh, d\u1ed3n th\u00e0nh t\u1eebng \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n cho \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i r\u1ed3i tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t Qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c m\u1ed9t Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u1ec3 \u0111em h\u1ecd ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i, v\u00e2ng l\u1ec7nh b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Tho\u1ea1i sai ph\u00e1i. C\u00f2n thu\u1ebf th\u00e2n b\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng n\u0103m nay \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n c\u1ea3. V\u00e0 trong khi h\u00e0nh qu\u00e2n, l\u1eb7n l\u1ed9i trong s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, n\u00ean \u0111i\u1ec1u v\u00e0i ba y sinh \u1edf t\u1ec9nh v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb thu\u1ed1c thang, cho nhi\u1ec1u, \u0111em \u0111i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb trong qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Tha t\u1ed9i cho nh\u1eefng ph\u1ea1m vi\u00ean l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Thi\u1ec7u, nh\u01b0ng ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Cam L\u1ed9. Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thi\u1ec7n ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang, \u0111\u1ec1u cho \u0111i t\u00f2ng chinh g\u1eafng s\u1ee9c l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua truy\u1ec1n ch\u1ec9 d\u1ee5 th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh \u1edf Ngh\u1ec7 An r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 tin do th\u00e1m b\u00e1o r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u00e2m m\u01b0u d\u1ee5 d\u1ed7 th\u1ed5 m\u00e1n g\u00e2y lo\u1ea1n, d\u1eabu ch\u01b0a m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u00edch x\u00e1c nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, v\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u00ecnh h\u00ecnh : n\u1ebfu \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 r\u1ed3i th\u00ec ph\u00e1i ngay m\u1ed9t Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 200 qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, 2 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u0129nh, chia ra \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y nh\u1eefng s\u1ed1 t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t ph\u1ed1i \u1edf t\u1ec9nh m\u00e0 qu\u00ea \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, th\u00e1o b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi, r\u1ed3i giao cho quan qu\u00e2n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111em \u0111i \u0111\u1ec3 ch\u00fang g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, chu\u1ed9c t\u1ed9i. N\u1ebfu s\u1ed1 binh c\u00f3 \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ph\u00e1i \u0111i, th\u00ec li\u1ec7u xem n\u00ean g\u1ecdi h\u1ea1ng binh d\u00f5ng n\u00e0o, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i kho\u00e1 l\u1ec7 ((1) Kh\u00f3a l\u1ec7 : th\u1ec3 l\u1ec7 s\u00e1t h\u1ea1ch \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c.1) v\u1ec1 ch\u1ee9c danh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cTheo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, l\u1ea1i 4 Su\u1ea5t th\u1eadp, m\u1ed9t Th\u01b0 l\u1ea1i, nh\u01b0 v\u1eady s\u1ed1 vi\u00ean ch\u1ee9c r\u1ea5t c\u1ed3ng k\u1ec1nh. Nay n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, v\u00e0 \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng 2 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c. N\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i to\u00e0n \u0111\u1ed9i, th\u00ec Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111em \u0111i ; n\u1ebfu vi\u1ec7c sai ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u1ea5y v\u00e0i, ba ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n l\u0129nh mang \u0111i. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ph\u1ea9m h\u00e0m, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec do ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n hay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng cho, c\u1ee9 6 n\u0103m m\u1ed9t kh\u00f3a, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 xin th\u1ef1c th\u1ee5. N\u1ebfu c\u00f2n khuy\u1ebft Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec l\u1ea5y \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng hay Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thay v\u00e0o, c\u00f2n Su\u1ea5t th\u1eadp v\u00e0 Th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, nay \u0111\u1ec1u r\u00fat b\u1ecf \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 Binh d\u00e2ng l\u00ean, cho r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ed9i binh trong c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh hay \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00f3 \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 \u0111\u1ed9i 60 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady xin : ph\u00e0m \u0111\u1ed9i c\u00f3 t\u1eeb 60 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 2 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. Duy c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c dinh V\u0169 l\u00e2m, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 4 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 4 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 kho\u00e1 l\u1ec7, xin v\u1eabn theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc : h\u1ea1ng gi\u1ea3n binh th\u00ec l\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m d\u1ea7n, t\u1ef5, th\u00e2n, h\u1ee3i l\u00e0m t\u1eebng kho\u00e1, h\u1ea1ng m\u1ed9 binh th\u00ec l\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m t\u00fd, m\u00e3o, ng\u1ecd, d\u1eadu l\u00e0m t\u1eebng kho\u00e1. \u0110\u1ebfn kh\u00f3a k\u1ef3, th\u00ec th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i 6 n\u0103m n\u1eefa, th\u0103ng th\u1ee5 ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i Cai \u0111\u1ed9i ; nh\u1eefng Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn kh\u00f3a c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i 6 n\u0103m n\u1eefa, th\u0103ng th\u1ee5 ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i Cai \u0111\u1ed9i. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn kho\u00e1 k\u1ef3 gi\u1ea3n binh trong \u0111\u1ed9i thi\u1ebfu 9 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9 binh thi\u1ebfu 4 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 kho\u00e1, n\u1ebfu gi\u1ea3n binh thi\u1ebfu 10 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9 binh thi\u1ebfu 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Dinh V\u0169 l\u00e2m, thi\u1ebfu t\u1eeb 19 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u0169ng cho d\u1ef1 kho\u00e1, n\u1ebfu thi\u1ebfu t\u1eeb 20 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng cho d\u1ef1 kho\u00e1.<\/p>\n<p>(1 \u2013 N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 d\u1ef1 kho\u00e1 l\u1ec7 : Dinh V\u0169 l\u00e2m T\u1ea3 d\u1ef1c, H\u1eefu d\u1ef1c c\u00f3 10 v\u1ec7 m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 5 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. B\u1ed1n dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 oai m\u1ed7i dinh c\u00f3 5 v\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i ; duy H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ch\u1ec9 c\u00f3 8 \u0111\u1ed9i, v\u1ec7 N\u1ed9i Th\u1ee7y c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch 5 dinh, Ban tr\u1ef1c 5 v\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i. Hai v\u1ec7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o Trung qu\u00e2n m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, Trung sai 3 \u0111\u1ed9i. Hai v\u1ec7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o Ti\u1ec1n qu\u00e2n m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, Ti\u1ec1n sai 2 \u0111\u1ed9i. Hai v\u1ec7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o T\u1ea3 qu\u00e2n, m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, T\u1ea3 sai 5 \u0111\u1ed9i. Hai v\u1ec7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o H\u1eefu qu\u00e2n, m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, H\u1eefu sai 3 \u0111\u1ed9i. Hai v\u1ec7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o H\u1eadu qu\u00e2n m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, H\u1eadu sai 4 \u0111\u1ed9i. Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u00f3 5 v\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u00e1c d\u1ef1c : D\u1ef1c uy, D\u1ef1c t\u00edn, D\u1ef1c th\u1eafng v\u00e0 D\u1ef1c th\u00e0nh, m\u1ed7i d\u1ef1c 3 \u0111\u1ed9i ; D\u1ef1c d\u0169ng, D\u1ef1c trang, D\u1ef1c h\u00f9ng, m\u1ed7i d\u1ef1c c\u00f3 1 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u00e1c sai : T\u00e2n sai 3 \u0111\u1ed9i, \u1ee9ng sai 1 \u0111\u1ed9i, H\u00f9ng sai 4 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>S\u00e1u ki\u00ean : Ki\u00ean v\u0129nh, Ki\u00ean th\u1ecbnh, Ki\u00ean ho\u00e0, Ki\u00ean v\u00f5, Ki\u00ean t\u00edn, Ki\u00ean m\u1ef9, m\u1ed7i Ki\u00ean 2 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u01a1 T\u0129nh man nh\u1ea5t 6 \u0111\u1ed9i, c\u00f2n 5 c\u01a1 : Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9, Ng\u0169, L\u1ee5c, m\u1ed7i c\u01a1 8 \u0111\u1ed9i. Th\u1ee7y c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, Th\u1ee7y c\u01a1 c\u00f3 3 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, c\u01a1 Ho\u00e0 th\u1eafng c\u00f3 8 \u0111\u1ed9i, Th\u1ee7y c\u01a1 c\u00f3 4 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a t\u1ea3 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a h\u1eefu c\u00f3 8 \u0111\u1ed9i, Th\u1ee7y c\u01a1 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, 2 c\u01a1 Gia ti\u1ec7p t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 Gia An Th\u1ee7y c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0, c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh V\u0129nh Long, 2 c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 Th\u1ee7y c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh uy v\u00e0 Th\u1ee7y c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh An Giang, c\u01a1 An b\u00ecnh v\u00e0 Th\u1ee7y c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, c\u01a1 H\u00e0 \u0111i\u1ec7n c\u00f3 2 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, c\u01a1 Trung Th\u1ee7y c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i. B\u1ed1n v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong ti\u1ec1n, Ph\u1ea5n v\u00f5, Trung v\u00f5, Trang v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch Ti\u1ec1n dinh, 4 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong t\u1ea3, \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5, Di\u1ec7u v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch T\u1ea3 dinh, 2 v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 v\u00e0 Trang v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, 4 v\u1ec7 Uy v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, To\u00e0n v\u00f5, Minh v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa, c\u01a1 T\u1ea3 Th\u1ee7y c\u00f3 9 \u0111\u1ed9i, 4 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eefu, Ngh\u0129a v\u00f5, T\u00fac v\u00f5 v\u00e0 C\u1ed9ng v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh, 2 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong h\u1eadu v\u00e0 Qu\u1ea3ng v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, 10 c\u01a1 Ng\u0169 ch\u1ea5n, Ng\u0169 \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n v\u00e0 Th\u1ee7y c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, 2 c\u01a1 Ti\u1ec1n v\u00e0 T\u1ea3, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, 10 c\u01a1 Ng\u0169 k\u00ednh, Ng\u0169 ti\u1ec7p thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n v\u00e0 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu thu\u1ed9c Th\u1ee7y s\u01b0 m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 10 c\u01a1 Ng\u0169 ki\u00ean, Ng\u0169 nhu\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu thu\u1ed9c Th\u1ee7y s\u01b0 m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, 10 c\u01a1 Ng\u0169 h\u00f9ng, Ng\u0169 d\u0169ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, 10 c\u01a1 Ng\u0169 uy, Ng\u0169 th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i. T\u1eeb \u0111\u00e2y tr\u1edf l\u00ean Ti\u1ec1n v\u1ec7, T\u1ea3 v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n v\u1ec7, T\u1ea3 v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh Long v\u00f5 v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh H\u1ed5 oai, c\u1ed9ng 5 v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 tri\u1ec7u m\u1ed9 ((1) Tri\u1ec7u m\u1ed9 (ho\u1eb7c chi\u00eau m\u1ed9) : h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng m\u1ed9 m\u00e0 \u0111i l\u00ednh.1) Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 to\u00e0n tr\u1eeb ((2) To\u00e0n tr\u1eeb : \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb t\u1ea5t c\u1ea3.2) c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m ((3) Gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m : h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i \u0111i l\u00ednh do th\u1ec3 l\u1ec7 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a l\u00e0m binh.3).<\/p>\n<p>2 \u2013 Tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a d\u1ef1 kh\u00f3a l\u1ec7 nay m\u1edbi gia nh\u1eadp : 3 v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam, m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i. Vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i, v\u1ec7 Phi k\u1ef5 c\u00f3 8 \u0111\u1ed9i, v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 c\u00f3 9 \u0111\u1ed9i (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m).<\/p>\n<p>3 \u2013 Y theo n\u0103m tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng d\u1ef1 kh\u00f3a l\u1ec7 : Vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, 4 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang, \u0111\u1ed9i Kim sang, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, \u0111\u1ed9i L\u00fd thi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c ty (tri\u1ec7u m\u1ed9). Ba \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh (m\u1ed9t \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m, 2 \u0111\u1ed9i tri\u1ec7u m\u1ed9). Ba \u0111\u1ed9i th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa (tri\u1ec7u m\u1ed9). B\u1ed1n \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng (con c\u00e1c quan v\u00f5). Hai ty T\u1eeb t\u1ebf t\u1ea3, h\u1eefu (T\u00f4n th\u1ea5t v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n). Hai v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng trung, ti\u1ec1n, m\u1ed7i v\u1ec7 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, Trung v\u1ec7 (to\u00e0n tr\u1eeb), Ti\u1ec1n v\u1ec7 (tri\u1ec7u m\u1ed9). V\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i (to\u00e0n tr\u1eeb). H\u1ed9 th\u00e0nh c\u00f3 4 \u0111\u1ed9i (3 \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m, 1 \u0111\u1ed9i tri\u1ec7u m\u1ed9). C\u01a1 Ki\u00ean chu c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, Thi\u00ean chu c\u00f3 2 \u0111\u1ed9i (to\u00e0n tr\u1eeb). D\u1ef1c c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 3 \u0111\u1ed9i, D\u1ef1c \u0111\u1ecbnh c\u00f3 3 \u0111\u1ed9i (tri\u1ec7u m\u1ed9). V\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o c\u00f3 10 v\u1ec7 \u0111\u1ed9i (3 \u0111\u1ed9i to\u00e0n tr\u1eeb, 7 \u0111\u1ed9i tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>D\u1ef1c tr\u1ea5n, D\u1ef1c th\u1ecbnh, D\u1ef1c v\u0129nh, D\u1ef1c m\u1ef9, D\u1ef1c ho\u00e0 thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng m\u1ed7i d\u1ef1c c\u00f3 4 \u0111\u1ed9i, thu\u1ed9c binh c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i (tri\u1ec7u m\u1ed9). \u0110\u1ed9i thu\u1ed9c binh trong ph\u1ee7 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u ho\u00e1 (l\u01b0u ng\u1ea1ch). Hai \u0111\u1ed9i H\u1eefu, V\u0169, \u0111\u1ed9i T\u00edn sai, \u0111\u1ed9i L\u01b0\u1ee3ng v\u00f5, \u0111\u1ed9i Tr\u1ef1c v\u00f5 thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng (l\u01b0u \u0111i\u1ec3m). Ba \u0111\u1ed9i Di\u1ec7u v\u00f5, 3 \u0111\u1ed9i S\u00e1ch c\u1ea7n, 3 \u0111\u1ed9i Th\u1eafng sai, 4 \u0111\u1ed9i \u0110\u1eb1ng v\u00f5 (l\u01b0u \u0111i\u1ec3m). B\u1ea9y \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh (tri\u1ec7u m\u1ed9). Thu\u1ed9c binh c\u1ee7a Th\u00e1i b\u00ecnh h\u1ea7u, thu\u1ed9c binh c\u1ee7a Ph\u01b0\u1edbc long h\u1ea7u, 11 \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng ban trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa (tri\u1ec7u m\u1ed9). B\u1ed1n \u0111\u1ed9i l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). \u0110\u1ed9i T\u1ec3 sinh (tri\u1ec7u m\u1ed9), 3 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn an thu\u1ed9c H\u01b0ng b\u00ecnh v\u00e0 Du m\u1ed9c (to\u00e0n tr\u1eeb).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, 4 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Nam tr\u00e1ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). M\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam, 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 \u0111\u1ed9i th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i Thanh kh\u00ea v\u00e0 H\u00e0 kh\u00ea (to\u00e0n tr\u1eeb). N\u0103m \u0111\u1ed9i c\u01a1 Nam t\u01b0\u1ee3ng (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i Quy ngh\u0129a do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tr\u00e1ng ngh\u0129a (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). \u0110\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ec7 ng\u0169 \u0111\u1ed9i th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh (tri\u1ec7u m\u1ed9). T\u00e1m \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng ng\u00e3i, 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ngh\u0129a t\u01b0\u1ee3ng (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, 5 \u0111\u1ed9i c\u01a1 \u0110\u1ecbnh tr\u00e1ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). M\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7. B\u1ed1n \u0111\u1ed9i c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng (tri\u1ec7u m\u1ed9), 2 \u0111\u1ed9i B\u00ecnh, Thi\u1ec7n (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ph\u00fa tr\u00e1ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). M\u1ed9t \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ph\u00fa t\u01b0\u1ee3ng, 4 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ho\u00e0 tr\u00e1ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). Hai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0, 1 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ho\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng, 3 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 (tri\u1ec7u m\u1ed9). Ba \u0111\u1ed9i Ho\u00e0 thi\u1ec7n (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Thu\u1eadn tr\u00e1ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). Hai \u0111\u1ed9i c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, 4 c\u01a1 Gia d\u0169ng, Ti\u1ec1n, H\u1eadu, T\u1ea3, H\u1eefu, c\u01a1 Gia v\u00f5, c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, c\u01a1 Gia thu\u1eadn v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 6 \u0111\u1ed9i. Ba \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, 2 \u0111\u1ed9i nguy\u00ean Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ed9i An l\u01b0\u01a1ng (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Bi\u00ean Ho\u00e0 c\u00f3 2 c\u01a1 Bi\u00ean sai t\u1ea3, h\u1eefu. C\u01a1 Bi\u00ean Ho\u00e0 v\u00e0 Th\u1ee7y c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i. Hai \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh V\u0129nh Long c\u00f3 3 c\u01a1 V\u0129nh uy trung, t\u1ea3, h\u1eefu, 2 c\u01a1 V\u0129nh nhu\u1ec7 t\u1ea3, h\u1eefu, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i. N\u0103m \u0111\u1ed9i c\u01a1 V\u0129nh ho\u00e1, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, \u0111\u1ed9i Long ngh\u1ecb v\u00e0 3 \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n binh (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i V\u0129nh l\u01b0\u01a1ng (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, 3 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh th\u1eafng trung, t\u1ea3, h\u1eefu, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, 1 \u0111\u1ed9i c\u01a1 T\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng v\u00e0 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1eddng v\u00f5 (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh An Giang, 4 c\u01a1 An ngh\u1ecb ti\u1ec1n, t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu, c\u01a1 An Giang, c\u01a1 An vi\u1ec5n m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, 8 \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u00e0 ph\u00fa, c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 Th\u1ee7y c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i (tri\u1ec7u m\u1ed9), \u0111\u1ed9i Bi\u00ean l\u01b0\u01a1ng (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tr\u1ecb tr\u00e1ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m), 1 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tr\u1ecb t\u01b0\u1ee3ng, 5 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (tri\u1ec7u m\u1ed9), 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man (do t\u00f9 ph\u1ea1m v\u00e0 to\u00e0n tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, 4 \u0111\u1ed9i c\u01a1 B\u00ecnh tr\u00e1ng, 5 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tu\u1ea5n th\u00e0nh (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). Hai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng t\u01b0\u1ee3ng, 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, 5 \u0111\u1ed9i c\u01a1 An v\u0169, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). Ba \u0111\u1ed9i c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed9i th\u1ee9 6 th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ed9i Th\u00f4ng ng\u00f4n (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tr\u1ea5n an (nguy\u00ean l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf Ph\u00fa thu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ec1u (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5). Ba \u0111\u1ed9i 2 c\u01a1 An thu\u1eadn) do t\u00f9 ph\u1ea1m v\u00e0 tri\u1ec7u m\u1ed9 d\u1ed3n b\u1ed5). Ba \u0111\u1ed9i An thi\u1ec7n (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5), 9 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ki\u1ebfn oai (l\u01b0u ng\u1ea1ch).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, \u0111\u1ed9i T\u0129nh ki\u00ean (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m), 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh, 1 \u0111\u1ed9i c\u01a1 T\u0129nh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). Hai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Hoa t\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed9i th\u1ee9 7 th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, \u0111\u1ed9i Thu\u1ed9c binh v\u00e0 \u0111\u1ed9i Thanh Hoa (tri\u1ec7u m\u1ed9). Hai \u0111\u1ed9i Thi\u00ean thi\u1ec7n (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u00e0 th\u00e0nh (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m), 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (1 \u0111\u1ed9i tri\u1ec7u m\u1ed9 1 \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). Ba c\u01a1 : Thi\u1ec7n v\u00f5, Nghi\u00eam d\u0169ng v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i. M\u1ed9t \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, 3 \u0111\u1ed9i Ho\u00e0i an, 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 v\u00e0 \u0111\u1ed9i L\u1ea1c ho\u00e1 (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, 3 \u0111\u1ed9i H\u1eefu c\u01a1, 2 \u0111\u1ed9i H\u1eadu c\u01a1, 1 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ninh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, 3 c\u01a1 Tr\u00e1ng oai, L\u1ea1c d\u0169ng v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh (tri\u1ec7u m\u1ed9), \u0111\u1ed9i H\u01b0\u1edbng thi\u1ec7n (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 2 c\u01a1 Ch\u00e1nh v\u00f5 v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng h\u00f9ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). Ba \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean (tri\u1ec7u m\u1ed9), 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, 2 c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh (tri\u1ec7u m\u1ed9), 4 \u0111\u1ed9i T\u00f2ng thi\u1ec7n (do t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u01b0ng h\u00f9ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). N\u0103m \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u01b0ng Ho\u00e1 (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tuy\u00ean h\u00f9ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). N\u0103m \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tuy\u00ean Quang v\u00e0 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, 2 c\u01a1 C\u1ef1 oai v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn, m\u1ed7i c\u01a1 c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i. B\u1ed1n \u0111\u1ed9i c\u01a1 B\u1eafc Ninh, 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, 9 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). B\u1ea3y \u0111\u1ed9i c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, 9 \u0111\u1ed9i c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). B\u1ed1n \u0111\u1ed9i c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n, 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Cao h\u00f9ng (gi\u1ea3n \u0111i\u1ec3m). B\u1ed1n \u0111\u1ed9i c\u01a1 Cao B\u1eb1ng (tri\u1ec7u m\u1ed9).<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e2n x\u1eed binh l\u00ednh \u0111\u00e0o ng\u0169 : tr\u01b0\u1edbc kia, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 4 th\u1eadp, ho\u1eb7c 8 th\u1eadp, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u1ee9 l\u1ea5y s\u1ed1 l\u00ednh \u0111i tr\u1ed1n v\u00e0 thi\u1ebfu trong th\u1eadp m\u00e0 t\u00ednh \u0111\u1ec3 kh\u00e9p t\u1ed9i. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t l\u1ea1i \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, m\u00e0 b\u1ecf b\u1edbt Su\u1ea5t th\u1eadp, c\u0169ng xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh cho \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. (Ph\u00e0m gi\u1ea3n binh trong \u0111\u1ed9i m\u00e0 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 6 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t 20 roi, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u1ea3i ph\u1ea1t 10 roi, c\u1ee9 m\u1ed7i 3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc. Dinh V\u0169 l\u00e2m, h\u00e0ng \u0111\u1ed9i m\u00e0 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 12 ng\u01b0\u01a1i th\u00ec \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ph\u1ea1t 20 roi, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u1ea3i ph\u1ea1t 10 roi, c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed7i 6 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc. H\u00e0ng v\u1ec7 m\u00e0 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 60 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Qu\u1ea3n v\u1ec7 ph\u1ea3i ph\u1ea1t 20 roi, c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed7i 30 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc v\u00e0 t\u1ed9i ch\u1ec9 ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng. M\u1ed9 binh h\u00e0ng \u0111\u1ed9i m\u00e0 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ph\u1ea1t 20 roi, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u1ea1t 10 roi, c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed7i 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc v\u00e0 t\u1ed9i ch\u1ec9 ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn 80 tr\u01b0\u1ee3ng. H\u00e0ng v\u1ec7 m\u00e0 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 100 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec Qu\u1ea3n v\u1ec7 ph\u1ea3i ph\u1ea1t 20 roi, c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed7i 50 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n th\u00ec l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean m\u1ed9t b\u1eadc v\u00e0 t\u1ed9i ch\u1ec9 ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u00e0m khi \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t nh\u01b0 th\u1ebf, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ngay, c\u00f2n Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7 gi\u00e1ng ph\u1ea1t).<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. Sau \u0111\u00f3, b\u1ec1 t\u00f4i b\u1ed9 Binh l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cSu\u1ea5t th\u1eadp, nay \u0111\u00e3 r\u00fat b\u1ecf \u0111i, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec sai ph\u00e1i \u0111\u1ebfn to\u00e0n t\u1ed9i, th\u00ec xin ph\u00e1i c\u1ea3 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u1edbi Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng l\u00e0m. N\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00e1i 25 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 1 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111em \u0111i, ngo\u00e0i ra c\u1ee9 l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 suy ra.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, h\u1ea1ng m\u1ed9 binh, xin c\u1ee9 theo s\u1ed1 nhi\u1ec1u, \u00edt hi\u1ec7n c\u00f3 m\u00e0 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7t ra. Th\u00ed d\u1ee5 : t\u1eeb 40 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1eb7t 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 2 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; t\u1eeb 30 \u0111\u1ebfn 39 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1eb7t 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 1 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; t\u1eeb 20 \u0111\u1ebfn 29 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 1 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, t\u1eeb 19 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ee3i khi m\u1ed9 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u00ednh s\u1ebd l\u1ea1i thi h\u00e0nh nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Cho Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i : v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u00e2n c\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ed9t n\u0103m, nay chia l\u00e0m 2 n\u0103m, m\u1ed7i n\u0103m chi\u1ebft tr\u1eeb m\u1ed9t n\u1eeda c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u00e0i v\u00ec khinh su\u1ea5t sai ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 ra ngo\u00e0i sinh s\u1ef1, n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu v\u1ec1 h\u01b0u. C\u1ea3i b\u1ed5 L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 h\u01a1n 1.000 t\u00ean, \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Y\u00ean L\u1ea1c v\u00e0 L\u1eadp Th\u1ea1ch. T\u1ec9nh ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i d\u1eb9p, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i quay sang mi\u1ec1n r\u1eebng B\u00ecnh Tuy\u1ec1n t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e0 \u0111i. B\u1ecdn quan t\u1ec9nh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba h\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ed5ng, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng th\u1eeba c\u01a1 l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra. M\u1ed9t khi quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u1ea3n \u0111i. Ch\u00fang th\u01b0\u1eddng cho th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, nghi\u00eam \u0111\u1ed1c c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n h\u1ebft s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c, ho\u1eb7c d\u1ee5 gi\u1eb7c b\u1eaft ch\u00e9m nhau m\u00e0 ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, c\u1ed1t sao b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXVI \u2013 116<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Qu\u00fd T\u1ef5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng 12, gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m \u0111\u1ea5t Tr\u1ea5n T\u0129nh thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, l\u1ea1i \u0111\u01b0a th\u01b0 sang Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u00f2i l\u1ea1i nh\u1eefng d\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n s\u00f3t. B\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n b\u00e0n u\u1ef7 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o \u0111em 300 bi\u1ec1n binh \u0111i Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u00e0 ki\u00eam l\u0129nh c\u1ea3 s\u1ed1 quan qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh \u0111em 300 qu\u00e2n \u0111i Tr\u1ea5n Ninh ph\u00f2ng b\u1ecb, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb kia ch\u1eb3ng qua xa d\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf \u0111\u1ec3 chuy\u00ean nh\u1eb1m v\u00e0o vi\u1ec7c Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00f3 th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang \u0111\u00e3 th\u1eafng tr\u1eadn ; hi\u1ec7n nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng, nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 \u00eam r\u1ed3i, gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa ? C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 ngo\u00e0i bi\u00ean l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i !\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eb9p, n\u00ean \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb h\u00e1t kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i ti\u1ebfp tin bi\u00ean b\u00e1o c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 : n\u1ebfu v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i ngay \u1edf t\u1ec9nh m\u00e0 tu\u1ef3 nghi \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, \u0111\u1ee3i trong m\u1ed9t tu\u1ea7n, vi\u1ec7c bi\u00ean c\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean s\u1ebd v\u1ec1 Kinh y\u1ebft ki\u1ebfn. C\u00f2n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb th\u00ec cho do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd v\u1eeba l\u00fac T\u1ea1 Quang C\u1ef1 c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Th\u00f4ng N\u00f4ng gi\u00e1p \u0111\u1ea7u B\u1ea3o L\u1ea1c, d\u00f2 c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang ti\u1ebfn ph\u00e1 Ng\u1ecdc M\u1ea1o, gi\u1eb7c V\u00e2n c\u1ea1o tr\u1ecdc \u0111\u1ea7u, l\u1ea9n tr\u1ed1n. Sau \u0111\u00f3, quan qu\u00e2n r\u00fat \u0111i th\u00ec V\u00e2n l\u1ea1i chi\u00eau t\u1eadp b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Tri\u1ec1u Ch\u00e2u nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ed9 7, 8 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i k\u00e9o v\u1ec1 Ng\u1ecdc M\u1ea1o, r\u1ed3i l\u1ea1i chia \u0111\u1ea3ng, chi\u1ebfm c\u1ee9 M\u1eadt L\u0169ng, Du L\u0169ng th\u1ee7 hi\u1ec3m. V\u1eady xin h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p, khi\u1ebfn cho V\u0169 V\u0103n T\u1eeb chuy\u00ean s\u1ee9c v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ec5u ph\u1ec9. \u0110\u1ed9 m\u1ed9t tu\u1ea7n, s\u1ef1 vi\u1ec7c d\u1ea7n y\u00ean, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c theo l\u1ec7nh r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, ph\u1ea3i c\u1ea1o \u0111\u1ea7u tr\u1ed1n tho\u00e1t, l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m h\u1ecdc t\u1eadp b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i c\u00f2n s\u00f3t, m\u01b0u \u0111\u1ed3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i. V\u1eady chu\u1ea9n cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 h\u00e3y t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng, r\u1ed3i n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh theo V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho m\u1ea1nh thanh th\u1ebf. N\u1ebfu m\u1ed9t m\u00ecnh V\u0169 V\u0103n T\u1eeb kh\u00f3 l\u00e0m n\u1ed5i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, c\u1ed1t sao san s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u00e0nh b\u00ecnh \u0111\u1ecba, n\u1ebfu b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t, c\u00f2n n\u1ebfu n\u00f3 s\u1ee3 oai qu\u00e2n ta m\u00e0 l\u1ea1i tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1eebng n\u00ean kh\u1eafp n\u00fai r\u1eebng l\u00f9ng th\u00fa d\u1eef, m\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean c\u00f9ng V\u0169 V\u0103n T\u1eeb l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng r\u00fat qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho B\u1eafc Ninh t\u1ea3i 300 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i tr\u1eafng \u1edf kho t\u1ec9nh l\u00ean tr\u1eef t\u1ea1i L\u1ea1ng S\u01a1n, r\u1ed3i tr\u00edch l\u1ea5y 1.000 ph\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i sang Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh th\u00e0nh tuy \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c, nh\u01b0ng t\u00ean ngh\u1ecbch C\u1eadn v\u00e0 ngh\u1ecbch Huy\u1ec1n c\u00f9ng v\u1edbi ngh\u1ecbch V\u00e2n \u1edf gi\u00e1p gi\u1edbi c\u00f2n ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng : sau khi \u0111\u1ea1i binh r\u00fat v\u1ec1, th\u00e0nh tr\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng b\u1ec1n, qu\u00e2n nhu l\u1ea1i thi\u1ebfu th\u1ed1n, m\u1ed9t khi tro t\u00e0n gi\u1eb7c gi\u00e3 l\u1ea1i nhen, th\u00ec d\u00e2n Man, L\u1ea1o ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh. V\u1eady xin chu\u1ea9n cho l\u00ednh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 s\u1edf li\u1ec1n c\u00f9ng L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn \u0111em \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 M\u1eadt L\u0169ng v\u00e0 Du L\u0169ng thu\u1ed9c B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i, trong m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y tu\u1ef3 ti\u1ec7n b\u1eaft gi\u1eb7c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ph\u1ee7 d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n lo ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u1ed1t sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u1ed9i xin \u0111em binh \u0111i, ch\u1ec9 n\u00f3i su\u00f4ng kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i v\u00ec c\u00e1c s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf Cao B\u1eb1ng b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. L\u1ea1i sai T\u1ea1 Quang C\u1ef1 trong khi r\u00fat qu\u00e2n ph\u1ea3i tr\u00edch ra l\u01b0u l\u1ea1i s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng v\u00e0 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, m\u1ed7i th\u1ee9 20 c\u1ed7 k\u00e8m theo \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. L\u1ea1i sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng b\u00e0n c\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng cho mua gang v\u1ee5n \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac s\u00fang H\u1ed3ng y \u0111\u1ea1i b\u00e1c, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh l\u00f2ng s\u00fang r\u1ed9ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n, c\u1ed1t 20 c\u1ed7, \u0111\u1ec3 chia \u0111\u1eb7t t\u1ea1i 2 t\u1ec9nh th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng nay m\u1edbi thu ph\u1ee5c, m\u1ed9t l\u1ea7n s\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1ed5 th\u00eam t\u00e1 l\u00e3nh v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u1ef1a l\u1ea5y \u0111\u1ed9 6, 7 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf trong 2 ty Phi\u00ean, Ni\u1ebft ((1) T\u1ee9c ty B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 ty \u00e1n s\u00e1t.1) \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n b\u1ed5 sang Cao B\u1eb1ng. V\u00e0 s\u1ed1 do B\u1eafc Ninh chuy\u1ec3n b\u1ed5 sang L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng v\u1eady. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi b\u1ed5 \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, khi\u1ebfn cho ph\u1ea5n kh\u1edfi l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u00f2n s\u1ed1 B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m, Th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh n\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec do t\u1ec9nh th\u1ea7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 b\u1ed5, s\u1ed1 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i s\u1edf l\u00e0m quan b\u1ed5 sung v\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng b\u1ecb gi\u1eb7c v\u00e2y, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn b\u1ecb th\u1ea5t th\u1ee7. \u0110\u00f3 v\u00ec t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 chuy\u00ean tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o \u0111\u1ed3n n\u00fai, m\u00e0 \u0111\u1ed3n n\u00fai c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1 cho l\u1eafm n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. Nay t\u00ednh vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu n\u00ean tr\u00f9 li\u1ec7u s\u1eb5n. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n : h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u00f9ng nhau, m\u01b0\u1ee3n d\u00e2n v\u00e1t l\u00ednh s\u1eeda \u0111\u1eafp t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, b\u1ec1 ngo\u00e0i ph\u1ea3i c\u1eafm nhi\u1ec1u ch\u00f4ng ch\u00e0 r\u1ed3i d\u1eddi c\u00e1c kho t\u00e0ng v\u00e0o trong th\u00e0nh. C\u00f2n \u0111\u1ed3n n\u00fai n\u00e0o g\u1ea7n s\u00e1t v\u1edbi t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec c\u0169ng tu\u1ef3 h\u00ecnh th\u1ebf m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i ; ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c cho t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec nh\u1ea5t lu\u1eadt kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m c\u1ea3, c\u1ed1t sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n v\u00e0 ki\u00ean c\u1ed1.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 xung y\u1ebfu, m\u00e0 t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec qu\u00e1 r\u1ed9ng, l\u1ea1i \u0111\u1ed5 n\u00e1t nhi\u1ec1u, b\u00e8n D\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c : x\u00e9t xem h\u00ecnh th\u1ebf, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean s\u1eeda v\u00e0 x\u00e2y l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eafp m\u1edbi, c\u1ed1t ph\u1ea3i r\u00fat b\u1edbt th\u00e2n th\u00e0nh, khi\u1ebfn cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u1ea3i, r\u1ed3i c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e2y bao l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda n\u00fai B\u1ea1ch M\u00e3 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ea5y th\u1eafng th\u1ebf, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1. B\u00e0n t\u00ednh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu cao hay h\u1ea1 t\u1eeb 3 ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean ; n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1ed1 \u0111\u00f3 th\u00ec \u0111\u1ee3i k\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o, s\u1ebd ph\u1ee5 tr\u00ecnh, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng t\u1ea5t t\u01b0\u1edfi ru\u1ed5i ng\u1ef1a t\u1ea5u b\u00e1o, nh\u1ecdc m\u1ec7t ch\u1ea1y tr\u1ea1m v\u00f4 \u00edch. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u00e0m l\u1ec7nh (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1n, k\u00e9m t\u1eeb m\u1ed9t ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u b\u00e1o).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, s\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ea1m Th\u00e1i long thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 \u00edt, ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 trong vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho 20 quan ti\u1ec1n v\u00e0 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ed1c v\u1eadn \u0110inh V\u0103n Hi\u00ean (\u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf \u1edf S\u01a1n \u00c2m) l\u00e9n \u0111i M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng. \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Gi\u00e1m th\u00e2n \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 d\u00e2n phu ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u00ean Gi\u00e1m k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00f3ng binh thuy\u1ec1n \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng, ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ed7ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Ma A M\u00e2n Tri S\u1ed1c t\u1eeb trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c \u1edf Nam Vang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng qu\u00e2n th\u1ee9 v\u00e0 n\u00f3i : T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri c\u00f9ng em th\u1ee9 hai Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 \u0111\u1ed9 h\u01a1n 10.000 qu\u00e2n c\u00f2n \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh Nam Vang. Ng\u01b0\u1eddi \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 t\u00ec t\u01b0\u1edbng Phi Nh\u00e3 Li\u00eam C\u1ea7m Hi\u00ean, binh thuy\u1ec1n c\u00f3 \u0111\u1ed9i 200 chi\u1ebfc, m\u1ed7i chi\u1ebfc c\u00f3 \u0111\u1ed9 tr\u00ean, d\u01b0\u1edbi ba, b\u1ed1n ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u1eabn l\u1ed9n c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1p, ng\u01b0\u1eddi M\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1o, hay ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, h\u1eafn l\u1ea1i nghe tin Phi Nh\u00e3 Ph\u1ea1t L\u0103ng \u0111em \u0111\u1ed9 150 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ebfn, binh s\u1eafc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, L\u1ea1p, \u0110\u1ea1i Thanh, Ch\u00e0 V\u00e0 theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4. Thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111\u1ed9 100 ng\u01b0\u1eddi, thuy\u1ec1n v\u1eeba c\u00f3 \u0111\u1ed9 n\u0103m, s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u0111\u1ed9 ba, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, h\u1ee3p c\u00f9ng qu\u00e2n c\u1ee7a Phi Nh\u00e3 Li\u00eam C\u1ea7m Hi\u00ean c\u00f9ng ti\u1ebfn l\u00ean Thu\u1eadn C\u1ea3ng s\u00f4ng H\u1eadu Giang \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi qu\u00e2n ta. L\u1ea1i n\u1eefa, qu\u00e2n tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t gi\u00e1o \u0111\u1ed3 Gia T\u00f4 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n C\u00f4ng v\u00e0 n\u00f3i : \u201cC\u00f2n Tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o Gia T\u00f4 t\u00ean l\u00e0 Thu\u1eadn \u1edf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed3m c\u00f3 Xi\u00eam, Ch\u00e2n L\u1ea1p, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Thanh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0 V\u00e0 theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 c\u00f2n \u1edf ph\u00eda sau, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn\u201d. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng cho r\u1eb1ng gi\u00e1o \u0111\u1ed3 Gia T\u00f4 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo gi\u1eb7c, ng\u1ea7m th\u00f4ng tin t\u1ee9c, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u L\u00ea V\u0103n C\u00f4ng v\u00e0 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng s\u1ed1 h\u00e3o m\u00e0 th\u00f4i ; hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1eeb xa k\u00e9o l\u1ea1i, v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 am hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban ch\u1ec9 d\u1ee5 v\u1ec1 c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u0169ng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ra qu\u00e2n k\u1ef3 \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh ph\u1ea7n th\u1eafng, c\u1ed1t sao cho d\u1eb9p tan \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 giao cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Nam K\u1ef3, ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 ch\u1ec9 d\u1ee5 cho c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ph\u1ea3i d\u1ef1 b\u1ecb nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n h\u1ed9 t\u1ea3i cho \u0111\u1ee1 s\u1ee9c qu\u00e2n, nh\u01b0ng nay ngh\u0129 : thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng m\u00e0 n\u1ebfu c\u1ee9 c\u00e2u n\u1ec7 theo ch\u0111c\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec e c\u00f3 l\u1ebd ch\u1eadm ch\u1ea1p l\u1ee1 l\u00e0ng vi\u1ec7c qu\u00e2n tr\u1ea9y. Hi\u1ec7n nay, quan qu\u00e2n ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111i qua \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t Ph\u00fa Y\u00ean r\u1ed3i, v\u1eady sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn : ph\u1ea3i tr\u00f9 b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t s\u1ed1 thuy\u1ec1n b\u00e8, n\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ec3u theo s\u1ed1 thuy\u1ec1n ph\u00e2n ph\u1ed1i v\u00e0o ng\u1ed3i \u0111\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng ti\u1ebfn \u0111i, c\u00f2n bao nhi\u1ec1u th\u00ec \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111i ngay. L\u1ea1i n\u1eefa, binh thuy\u1ec1n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1eafp \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, ph\u00e1i ngay m\u1ed9t vi\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh ho\u1eb7c \u00e1n s\u00e1t, v\u00e1t nhi\u1ec1u d\u00e2n thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00f3n tr\u01b0\u1edbc \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda bi\u1ec3n. Khi binh thuy\u1ec1n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu l\u00e0 thuy\u1ec1n nh\u1ecf th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f2n thuy\u1ec1n l\u1edbn th\u00ec ph\u1ea3i g\u00f3p s\u1ee9c k\u00e9o \u0111i, ho\u1eb7c l\u1ea5y d\u00e2n thuy\u1ec1n b\u1ed1c kh\u00ed gi\u1edbi thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, ch\u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t, khi\u1ebfn cho thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng m\u00e0 ti\u1ebfn, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, \u1edf 2 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, D\u0169ng v\u00f5 c\u1ee7a B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 c\u1ee7a Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 v\u1ec7 Th\u1ea7n v\u00f5 c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn, sai th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 ban ph\u00e1t cho. L\u1ea1i v\u00ec hai v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 v\u00e0 D\u0169ng v\u00f5 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00fang k\u1ef3 h\u1ea1n, b\u00e8n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, tr\u01b0\u1edbc \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, nay cho kh\u00f4i ph\u1ee5c ngay, B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean v\u00ec v\u00e1t thuy\u1ec1n h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, n\u00ean vi\u00ean th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau tr\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, nay l\u1eadp t\u1ee9c c\u0169ng cho khai ph\u1ee5c ; th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9.<\/p>\n<p>Sai B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i m\u1ed7i t\u1ec9nh ph\u1ea3i ch\u1ebf t\u1ea1o 2.000 c\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng ; Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1ed7i t\u1ec9nh 1.000 c\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng. V\u00e0 c\u00e1c s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ch\u1ee9a trong kho, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3 ph\u1ee5 t\u00f9ng nh\u01b0 bao da tr\u00e2u, \u1ed1ng h\u1ed3ng v\u00e0 b\u1ea7u l\u1edbn \u0111\u1ef1ng thu\u1ed1c s\u00fang, ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra l\u1ea1i xem n\u1ebfu th\u1ee9 n\u00e0o h\u01b0 n\u00e1t hay thi\u1ebfu th\u1ed1n, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa ho\u1eb7c l\u00e0m l\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Thu\u1eadn C\u1ea3ng, c\u00f9ng Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, chia nhau \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111\u00f3ng ngang \u1edf trong c\u1ea3ng, d\u00f9ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn ra, l\u1ea1i b\u00e0y tr\u1eadn \u1edf hai b\u00ean b\u1edd, b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n ta, giao chi\u1ebfn t\u1eeb gi\u1edd M\u00e3o \u0111\u1ebfn gi\u1edd T\u1ef5, gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong nhi\u1ec1u, ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i r\u1ea5t h\u0103ng. Nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 \u0110inh V\u0103n T\u1ef1 v\u00e0 nguy\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd An Giang Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Lu\u1eadn \u0111\u1ec1u t\u1eed tr\u1eadn. Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed c\u0169ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u0111\u1ea1n l\u1ea1c. V\u1ec7 u\u00fd Ban tr\u1ef1c T\u1ea3 v\u1ec7 l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111em m\u1ed9t chi binh l\u00ean c\u1ea1n, \u0111\u00e1nh v\u00e0o \u0111\u1ed3n t\u1ea3 ng\u1ea1n c\u1ee7a gi\u1eb7c, t\u1ef1 gi\u1edd T\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd M\u00f9i c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n, thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng r\u00fat lui tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ec1u r\u00fat theo. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em binh l\u00ednh thu\u1ed9c b\u1ed9 m\u00ecnh, l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ee3i Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n r\u1ed3i c\u0169ng r\u00fat lui. Chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn v\u1ec1 \u0111\u1ebfn th\u1ee7 s\u1edf Chi\u1ebfn sai c\u0169 \u1edf Ti\u1ec1n Giang, r\u1ed3i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i truy m\u1eddi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng tr\u1edf l\u1ea1i, ch\u1ecdn n\u01a1i thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1. R\u1ed3i phi t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e1t th\u00eam binh thuy\u1ec1n v\u00e0 t\u1ee9c t\u1ed1c ph\u00e1i ngay Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng li\u1ec1n sai Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111em h\u01a1n 300 qu\u00e2n h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng b\u1ea3n b\u1ed9 v\u00e0 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111i theo sai ph\u00e1i. Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ecb \u0111eo v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, quay v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhi gi\u1eb7c Xi\u00eam v\u00e0o l\u1ea5n, v\u1ec1 l\u00fd, n\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e0 gian, v\u1ec1 qu\u00e2n, l\u1ea1i l\u00e0 \u00f4 h\u1ee3p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, l\u1ea5y \u00edt \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u, c\u00f2n th\u1eafng tr\u1eadn lu\u00f4n. Nay T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng th\u00e2n l\u00e0m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, binh quy\u1ec1n \u0111em \u0111i ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt, v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c m\u00e0 bi\u1ec1n binh l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong. Nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 cho c\u00e1i thua thi\u1ec7t ! T\u1ea5t nhi\u00ean do v\u00ec \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n sai l\u1ea7m m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean th\u1ebf th\u00f4i ! V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111i t\u00f2ng chinh \u0111\u1ebfn nay, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng lao, nay b\u1ed7ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u0111\u1ea1n l\u1ea1c, t\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho H\u00e0 Duy Phi\u00ean, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n v\u00e1t ngay y sinh \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, sao cho ch\u00f3ng kh\u1ecfi, \u0111\u1ec3 ta y\u00ean l\u00f2ng. V\u00e0 l\u1ea5y ra trong kho N\u1ed9i ph\u1ee7 3 chi s\u00e2m Cao Ly th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea3o h\u1ea1ng, ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111i ban cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed. C\u00f2n tr\u1eadn vong l\u00e0 \u0110inh V\u0103n T\u1ef1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Lu\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, v\u00e0 chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf xa k\u00e9o \u0111\u1ebfn, ta l\u1ee3i \u1edf \u0111\u00e1nh ngay. Nay l\u1ea1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng, gi\u1eb7c mu\u1ed1n m\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u1ea7m c\u1ef1 d\u00e0i l\u00e2u. T\u00ecnh th\u1ebf \u1ea5y quy\u1ebft kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng An Giang c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3 r\u1ea5t l\u00e0 hi\u1ec3m y\u1ebfu. N\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh v\u00e0 gi\u1eef, ho\u1eb7c \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, kh\u00f4ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ti\u1ebfn l\u00ean m\u1ed9t t\u1ea5c \u0111\u1ea5t n\u00e0o, l\u1ea1i ph\u00e1i m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n, theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft v\u00f2ng ra \u0111\u1eb1ng sau \u0111\u1ecbch \u0111\u1ec3 c\u1eaft \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00fang, hay l\u00e0 ng\u1ea3 c\u00e2y c\u1ed1i xu\u1ed1ng, l\u1ea5p ch\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 m\u01b0u ch\u1ed1ng gi\u1eef, th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf c\u1eeda Thu\u1eadn C\u1ea3ng cu\u1ed1i c\u00f9ng r\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u1ebfn kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n m\u00e0 ch\u1ebft. N\u1ebfu qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f3 \u0111em binh quay l\u1ea1i, th\u00ec th\u1ebf t\u1ea5t ph\u00e2n t\u00e1n, s\u1ee9c t\u1ea5t y\u1ebfu \u0111i. Khi \u0111\u00f3, ta ti\u1ebfn c\u00f4ng quy\u1ebft ph\u1ea3i th\u1eafng. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean kh\u00e9o m\u01b0u t\u00ednh l\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa \u1edf Kinh, nay mang ra g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, sa, tr\u1eebu 60 t\u1ea5m v\u00e0 sai t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u1ea3i \u0111i 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 400 t\u1ea5m th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i, \u0111\u1ec1u giao cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n. V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n kh\u1eafp cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n, binh, d\u00f5ng : n\u1ebfu ai h\u0103ng h\u00e1i qu\u00ean m\u00ecnh, xung phong gi\u1ebft gi\u1eb7c, th\u00ec s\u1ebd tu\u1ef3 c\u00f4ng l\u1edbn nh\u1ecf, l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u1edfng cho g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng, kh\u00f4ng ti\u1ebfc. R\u1ed3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd l\u1ea1i ban \u01a1n th\u01b0\u1edfng n\u1eefa. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, th\u00ec t\u1ef1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u0169ng ch\u00e9m ngay tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nghi\u00eam minh, c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft, th\u00ec ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u ngh\u0129 gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp s\u1ebd s\u1edbm y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang : N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1eafng th\u00ec n\u00ean d\u00f9ng c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn m\u1ed9t l\u1ea7n, tr\u00ean l\u00e1 c\u1edd vi\u1ebft 4 ch\u1eef l\u1edbn \u201cS\u00e1t tho\u00e1i Xi\u00eam kh\u1ea5u\u201d ((1) \u0110\u00e1nh l\u00f9i gi\u1eb7c Xi\u00eam.1), sau n\u00e0y n\u1ebfu l\u1ea1i thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 An Giang th\u00ec c\u0169ng l\u00e0m c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, gi\u1eb7c Xi\u00eam tan v\u1ee1 h\u1ebft th\u00ec n\u00ean th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n d\u00f9ng c\u1edd \u0111\u1ecf phi b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, c\u1edd \u0111\u1ec1 ch\u1eef l\u1edbn \u201c\u0110\u00e3ng b\u00ecnh Xi\u00eam kh\u1ea5u\u201d ((2) D\u1eb9p tan gi\u1eb7c Xi\u00eam.2).<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u1ea5u b\u00eca v\u00e0ng ngo\u00e0i b\u1ecdc gi\u1ea5y \u0111\u1ecf trong ghi nh\u1eefng s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1 c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Ph\u00e0m khi phi \u0111\u1ec7 c\u1edd \u0111\u1ecf th\u00ec s\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc cho l\u00ednh tr\u1ea1m : g\u1eb7p nh\u1eefng ch\u1ed7 th\u00e0nh th\u1ecb \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u1edf tr\u00ean m\u00ecnh ng\u1ef1a, h\u00f4 l\u1edbn nh\u1eefng ch\u1eef \u0111\u00e3 vi\u1ebft \u1edf tr\u00ean l\u00e1 c\u1edd (nh\u01b0 : \u0110\u00e1nh lui gi\u1eb7c Xi\u00eam, Thu ph\u1ee5c An Giang, Thu ph\u1ee5c H\u00e0 Ti\u00ean, D\u1eb9p tan gi\u1eb7c Xi\u00eam, C\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o ti\u1ec7p v.v\u2026) khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng: \u201cNay ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00e0o s\u00e2u g\u00e2y s\u1ef1 v\u1ec1 l\u1ed9 An Giang \u0111\u00e3 c\u00f3 binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh. Hi\u1ec7n nay, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y l\u1ee5c do Kinh ph\u00e1i \u0111i, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i th\u00eam h\u01a1n 5.000 qu\u00e2n \u0111i hi\u1ec7p ti\u1ec5u, \u0111\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafc l\u1ef1c h\u01a1n th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Duy c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 Quang Ho\u00e1 \u0111\u00e1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng h\u01a1n h\u1ebft. C\u00f2n nh\u01b0 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1eb1ng gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef th\u1ebf th\u1ee7, v\u1eady kh\u00f4ng n\u00ean chuy\u00ean ch\u00fa \u0111\u1ec3 \u00fd v\u00e0o n\u00f3 m\u00e0 xao l\u00e3ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u1eb7c ngo\u00e0i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ph\u00e1i v\u00e0i ngh\u00ecn binh d\u00f5ng thi\u1ebft l\u1eadp nh\u1eefng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i l\u1edbn tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3. Ch\u1eb9n gi\u1eef nh\u1eefng l\u1ed1i t\u1eeb Nam Vang c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng k\u00e9o sang c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Hi\u1ec7n nay, nh\u1eefng voi tr\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00f9ng g\u00ec, n\u00ean \u0111em giao t\u1ea5t c\u1ea3 cho V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb qu\u1ea3n l\u0129nh, tr\u01b0\u1edbc sau 30 con, t\u1ee9c t\u1ed1c cho theo \u0111\u1ea1i binh, ti\u1ebfn ra \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 Quang Ho\u00e1 ph\u00f2ng ng\u1ef1 cho nghi\u00eam m\u1eadt, ch\u1edb \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o th\u00eam m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i t\u1ea3i th\u00eam 10 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa h\u1ed3ng y ph\u00e1o, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, chia \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i t\u1ea1i nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f3 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng th\u00ec ho\u1eb7c m\u1ed9t T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n hay m\u1ed9t Tham t\u00e1n \u0111em \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn l\u00ean c\u00e1ng \u0111\u00e1ng l\u1ea5y m\u1eb7t n\u00e0y, c\u1ed1t sao \u0111\u00e1nh l\u00f9i gi\u1eb7c Xi\u00eam, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u00fang ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t t\u1ea5c \u0111\u1ea5t. Vi\u1ec7c n\u00e0y quan h\u1ec7 kh\u00f4ng nh\u1ecf, ta \u0111\u00e3 hai ba l\u1ea7n hu\u1ea5n th\u1ecb r\u1ed3i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean kh\u00e9o m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai tr\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh d\u1ef1 tr\u00f9 v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00f3ng ho\u1eb7c s\u1eeda thuy\u1ec1n. B\u1ed9 C\u00f4ng cho r\u1eb1ng g\u1ed7 v\u00e1n d\u00e0y, m\u1ecfng, d\u00e0i, ng\u1eafn, nhi\u1ec1u, \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 kh\u00e1c. Th\u1ef1c kh\u00f3, m\u1ed7i c\u00e1i m\u1ed9t \u1ea5n \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin cho theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u00f3ng hay s\u1eeda h\u1ea1ng thuy\u1ec1n n\u00e0o th\u00ec ph\u00e1i thu\u1ed9c ty trong b\u1ed9 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean Gi\u00e1m tu \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t m\u00e0 l\u00e0m, r\u1ed3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00e3 d\u00f9ng, ghi ch\u00e9p t\u01b0\u1eddng t\u1eadn, x\u00e1c th\u1ef1c. Khi xong vi\u1ec7c, vi\u00ean Gi\u00e1m tu c\u1ee9 theo s\u1ef1 th\u1ef1c, l\u1eadp th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh, do b\u1ed9 duy\u1ec7t l\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ed1 \u0111\u00e3 chi ti\u00eau. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 h\u00e0 l\u1ea1m, \u0103n b\u1edbt, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Vua chu\u1ea9n y cho.<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0110inh Quang Ti\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc theo th\u1ed5 ph\u1ec9, nay ra th\u00fa. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua tha t\u1ed9i v\u00e0 cho theo vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Phan B\u00f4 t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Th\u1ea1ch H\u00e0 v\u00e0 K\u1ef3 Hoa, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n qu\u00ea.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c Phan B\u00f4, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ta \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu Ch\u1ec9 nghi\u00eam \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ea1n cho tra b\u1eaft, nay c\u00f2n d\u00e1m ho\u00e0nh h\u00e0nh, m\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u1ea5u b\u00e1o g\u00ec, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f3 \u00fd gi\u1ea5u vi\u1ec7c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00f3 \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n D\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i t\u00e2u ngay v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1ea1ng tu\u1ea7n ph\u00f2ng v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh \u1edf d\u00e2n gian. X\u00e9t k\u1ef9 trong c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i, ai l\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m xu\u1ea5t s\u1eafc th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1 b\u1ea1t, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o s\u1ee3 h\u00e3i ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec nghi\u00eam h\u0103c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gia ch\u1ebft. D\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i ; Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh Nguy\u1ec5n Tr\u1eef l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1i d\u1ea5u b\u1eb1ng s\u1eebng tr\u00f2n v\u00e0 th\u1ebb tr\u1ea1m c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu nay c\u00f3 h\u01b0 n\u00e1t hay th\u1ea5t l\u1ea1c th\u00ec cho Th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i theo \u0111\u00fang c\u00e1c th\u1ee9c ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1i kh\u00e1c, kh\u00f4ng nh\u1ea5t kh\u00e1i ph\u1ea3i theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, xin ban c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m ph\u1ea1m ph\u1ee7 l\u1ef5 Tr\u1ea5n T\u0129nh, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An. V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung v\u00f5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long \u1edf \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean, \u0111em qu\u00e2n c\u1ef1 chi\u1ebfn. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, s\u00fang \u1ed1ng b\u1eafn t\u01a1i b\u1eddi. Qu\u00e2n ta \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, b\u00e8n lui v\u00e0o \u0111\u1ed9ng Gi\u00e0ng M\u00e0n, gi\u1eb7c li\u1ec1n ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t \u0111\u1ed3n ph\u1ee7. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long l\u1ea1i nghe tin cha con Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o cho gi\u1eb7c, lo b\u1ecb \u0111\u00e1nh t\u1eadp h\u1eadu, n\u00ean l\u1ea1i chuy\u1ec3n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf khe Nh\u1ef1 \u1ed5i (ch\u1ed7 n\u00e0y c\u00f3 2 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng v\u1edbi ch\u00e2u Quy H\u1ee3p v\u00e0 s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m). Tuy\u00ean u\u00fd \u0110\u1ed3ng tri Tu\u00e2n K\u1ef3, c\u00f9ng th\u1ed5 d\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn Chi\u00eau Thi\u1ec3n l\u00e0 con Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean ng\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh (s\u00f4ng n\u00e0y l\u00e0 chi nh\u00e1nh c\u1ee7a s\u00f4ng Khung, thu\u1ed9c \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n Cam C\u00e1t). Hai huy\u1ec7n Cam C\u00e1t v\u00e0 Cam M\u00f4n b\u00e1o v\u1edbi t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng xin qu\u00e2n ph\u00f2ng ng\u1ef1. B\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c phi t\u01b0 cho L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o \u0111em qu\u00e2n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u00e0 s\u1ee9c cho b\u1ecdn Chi\u00eau Thi\u1ec3n \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, c\u00f2n gia quy\u1ebfn cho \u1edf y\u00ean t\u1ea1i t\u1ea5n s\u1edf Quy H\u1ee3p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu \u0111em 200 bi\u1ec1n binh \u0111i Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, v\u00e0 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u00e2n binh v\u00e0 d\u00e2n do ba huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n v\u00e0 Cam Linh \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t t\u1eadp h\u1ee3p theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t, l\u1ea1i cho r\u1eb1ng ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, n\u00ean phi t\u01b0 cho H\u00e0 T\u0129nh ph\u00e1i binh ra ti\u1ebfp \u1ee9ng \u1edf Ng\u1ea1n Ph\u1ed1. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c chia qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u1ee3p nghi. Ch\u1ec9 duy c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai nhi\u1ec1u ng\u1ea3, v\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o v\u00e0 b\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 : ph\u00e0m qu\u00e2n ta \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec ph\u1ea3i truy\u1ec1n s\u1ee9c cho Th\u1ed5 tri ch\u00e2u v\u00e0 Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i t\u1eadp h\u1ecdp nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, chia \u0111i ph\u00f2ng ng\u1ef1 c\u00e1c n\u01a1i xung y\u1ebfu, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, c\u1ed1t sao \u0111\u00e1nh cho gi\u1eb7c Xi\u00eam m\u1ed9t tr\u1eadn r\u1ea5t n\u1eb7ng, \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi c\u00f5i, khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n n\u1eefa, th\u00ec t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long m\u1edbi tho\u1ea1t g\u1eb7p gi\u1eb7c, kh\u00f4ng d\u00e1m h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, th\u1eadt l\u00e0 h\u00e8n nh\u00e1t, v\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. L\u1ea1i n\u1eefa : nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c 1.000 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, d\u1ed3n l\u1eadp th\u00e0nh \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ef1a l\u1ea5y 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1eb7t l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. M\u1ed7i 10 \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t l\u00e0m m\u1ed9t v\u1ec7, r\u1ed3i l\u1ef1a l\u1ea5y 2 Cai \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c 2 Qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh quy\u1ec1n sung l\u00e0m Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 cho cai qu\u1ea3n, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, n\u1ebfu c\u1ee9 t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch m\u1edbi cho \u1ee9ng m\u1ed9, th\u00ec thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 bao. V\u1eady xin : kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 d\u00e2n n\u1ed9i t\u1ecbch hay ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1ec1u cho \u1ee9ng m\u1ed9 c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng bu\u1ed5i c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, n\u1ebfu ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u1ee9ng m\u1ed9, l\u1eadp c\u00f4ng, th\u00ec d\u1eabu l\u00e0 d\u00e2n n\u1ed9i t\u1ecbch, c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec ! Nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng : n\u1ebfu quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u00e1nh l\u00f9i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam, c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ea5t m\u1edbi d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u00ec n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ngay vi\u1ec7c xin m\u1ed9 c\u1ea3 d\u00e2n n\u1ed9i t\u1ecbch\u201d. L\u1ea1i v\u00ec kho t\u1ec9nh t\u00edch tr\u1eef ch\u01b0a \u0111\u1ee7, truy\u1ec1n cho Thanh Hoa t\u1ea3i \u0111\u1ebfn 30.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o kho.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh m\u1eadt d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u g\u1ed9p h\u1ebft th\u1ea3y xem s\u1ed1 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh v\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh th\u00fa hi\u1ec7n c\u00f3 bao nhi\u00eau, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m th\u00e0nh m\u1eadt t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. Ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng t\u00e1c t\u1ea1p sai, \u1edf t\u1ec9nh ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n d\u00e2n l\u00e0m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean vi\u1ec7c thao di\u1ec5n.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, nh\u00e2n th\u1ea5y bi\u00ean thu\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, t\u00ecnh nguy\u1ec7n ra s\u1ee9c l\u1eadp c\u00f4ng. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n v\u00ec Th\u1ee5 m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. Vua cho Th\u1ee5 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang, do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ph\u00e1i Th\u1ee5 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u01a1 v\u1ec7 \u0111i t\u00f2ng chinh.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 th\u1ea5y binh thuy\u1ec1n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf Nam K\u1ef3, c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111em theo, b\u00e8n t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 Binh xin ph\u00e1t s\u00fang, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u1ed1i b\u1ed1 tr\u00ed. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0nh binh l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng d\u1ef1 tr\u00f9 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn khi l\u00e2m s\u1ef1 m\u1edbi loanh quanh t\u01b0 h\u1ecfi, nh\u01b0 v\u1eady h\u00e1 ch\u1eb3ng ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u00f3 sao ? L\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea1t \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. Chu\u1ea9n cho tr\u00edch l\u1ea5y 4 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 2 c\u1ed7 s\u00fang h\u1ed3ng y \u1edf \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i th\u1ee9 s\u00fang 50 ph\u00e1t, ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn chuy\u1ebfn \u1ea5y xin l\u0129nh ti\u1ebfp ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u0103n th\u00e1ng sau, \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 l\u1ea1i vi\u1ec7n l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1t, V\u0103n Ph\u00fa l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 c\u00e1c binh thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, ta \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh th\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i xem x\u00e9t li\u1ec7u l\u00fd, th\u1ebf m\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 qu\u00e2n nhu, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m s\u1eb5n, c\u00f2n vi\u1ec7c qu\u00e2n tr\u1ea9y l\u01b0\u01a1ng theo, kh\u1ea9n y\u1ebfu l\u00e0 d\u01b0\u1eddng n\u00e0o, c\u0169ng l\u1ea1i c\u00e2u ch\u1ea5p kh\u00f4ng ch\u1ecbu chi ph\u00e1t, sao kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng trong v\u00f2ng s\u00f3ng gi\u00f3 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, mu\u00f4n m\u1ed9t chi d\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, th\u00ec l\u1ed7i \u1ea5y t\u1ea1i ai ? V\u1eady \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i phi t\u01b0 cho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u1ed7i t\u1ec9nh ph\u00e1i t\u1ea3i ra 5, 6 tr\u0103m ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 tr\u1eef s\u1eb5n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, n\u1ebfu th\u1ea5y binh thuy\u1ec1n gh\u00e9 v\u00e0o th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ea5p ph\u00e1t, kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00ea khai nh\u00e2n kh\u1ea9u, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i \u0111\u01a1n xin l\u0129nh, \u0111\u1ed1c th\u00fac ti\u1ebfn ngay.<\/p>\n<p>Khi l\u1eddi b\u1ed9 ngh\u1ecb t\u1ed9i d\u00e2ng l\u00ean, Kh\u1eafc Th\u01b0 cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 sai ph\u00e1i hay tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u bi\u1ec1n binh m\u00e0 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n hay h\u1ea1 tu\u1ea7n trong th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng sau \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd chi\u1ebft tr\u1eeb. L\u1ea1i, t\u1eeb nay, c\u1ee9 trong th\u00e1ng ch\u1ea1p h\u1eb1ng n\u0103m, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh t\u1ea1i ng\u0169 n\u1ebfu ph\u1ea3i sai ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u00ec chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n, g\u1ea1o, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n \u0111ang l\u01b0u ban c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c s\u1ed1 m\u00e0 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n sang n\u0103m t\u1eadp h\u1ee3p bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban c\u0169ng c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u1ea5p ph\u00e1t. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh d\u00f5ng ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ph\u1ec9 tr\u1ed1n : ngu\u1ef5 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Chi\u1ebfu, ngu\u1ef5 Ph\u00f3 c\u01a1 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ng\u01b0, ngu\u1ef5 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc D\u0169, ngu\u1ef5 \u00e1n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc M\u00e3n v\u00e0 ngu\u1ef5 Cai \u0111\u1ed9i, Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i c\u1ed9ng 19 t\u00ean, c\u00f9ng m\u1eb9 v\u00e0 v\u1ee3 v\u1edbi con ba ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c B\u1ebf V\u0103n C\u1ea9n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u00e1p gi\u1ea3i ra ch\u1ee3 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, c\u00f2n 25 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n h\u00e3y cho t\u1ea1m giam l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c cho binh d\u00f5ng, c\u00f3 t\u1ea7ng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. C\u00f2n nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m n\u00f4 \u1edf nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0169 bi\u1ec1n, c\u1ea5p cao.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Trung dinh Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn sung l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111i g\u1ea5p v\u00e0o Nam K\u1ef3. Khi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 ho\u1eb7c \u0111i An Giang, ho\u1eb7c l\u01b0u \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, chu\u1ea9n cho h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m, chia nhau cai qu\u1ea3n c\u00e1c ng\u1ea1ch binh d\u00f5ng \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i ph\u00e1i 2 y ch\u00e1nh v\u00e0 y ph\u00f3 vi\u1ec7n Th\u00e1i y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang \u0111i\u1ec1u h\u1ed9 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n<p>Sai th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Trung dinh.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0o trong th\u00e0nh, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u l\u1ea9n tr\u00e1nh, kh\u00f4ng d\u00e1m ra\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, ph\u1ea3i cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00e8o l\u00ean cao m\u00e0 nh\u00f2m ng\u00f3, n\u1ebfu th\u1ea5y gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, th\u00ec m\u1edbi n\u00ean nh\u1eafm b\u1eafn, c\u1ed1t sao b\u1eafn ph\u1ea3i cho tr\u00fang ; n\u1ebfu kh\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u00e0y ch\u1ec9 b\u1eafn n\u0103m, ba ph\u00e1t th\u00f4i, ch\u1edb n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c b\u1eafn ph\u00f3ng, l\u00e0m ph\u00ed thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. L\u1ea1i n\u1eefa binh d\u00f5ng ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u hay bao v\u00e2y th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1eddi gi\u1edd nh\u00e0n r\u1ed7i th\u00ec n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac ban \u0111\u00eam, \u0111\u1eafp th\u00eam c\u00e1c n\u00fai \u0111\u1ea5t, c\u1ed1t ph\u1ea3i cao h\u01a1n t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh n\u0103m, ba th\u01b0\u1edbc, th\u00ec t\u1eeb tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o nh\u1eefng n\u01a1i \u1ea9n tr\u1ed1n c\u1ee7a gi\u1eb7c trong th\u00e0nh. T\u1eeb cao \u0111\u00e1nh xu\u1ed1ng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Cho Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, hi\u1ec7p c\u00f9ng c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang th\u01b0\u01a1ng bi\u1ec7n c\u00e1c s\u1ef1 v\u1ee5 qu\u00e2n c\u01a1. Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang ban cho [C\u00f4ng Tri\u1ec1u] m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u1ed1n am hi\u1ec3u th\u00f4ng th\u1ea1o t\u00ecnh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man v\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf trong \u0111\u00f3. Nay ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 t\u00f2ng chinh n\u1ebfu c\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc thi h\u00e0nh, ch\u1edb coi khinh l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ea5p k\u00e9m m\u00e0 \u00e1t \u0111i, kh\u00f4ng nghe l\u1eddi n\u00f3i ph\u1ea3i. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 C\u00f4ng Tri\u1ec1u m\u00e0 th\u00f4i, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n n\u1ebfu ai c\u00f3 m\u01b0u hay, k\u1ebf gi\u1ecfi, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng n\u00ean thu d\u1ee5ng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed5 h\u1ebft s\u1edf tr\u01b0\u1eddng, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. L\u1ea1i, binh d\u00f5ng m\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc cai qu\u1ea3n, c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u01b0u th\u1ee7 t\u1ea5n s\u1edf Tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 Gia \u0110\u1ecbnh, nay n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i v\u00e0o \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf r\u1ed3i cho theo \u0111i sai ph\u00e1i t\u1ea5t c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 B\u00ecnh kh\u1ea5u T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong n\u01b0\u1edbc, v\u1ed1n am hi\u1ec3u qu\u00e2n lu\u1eadt, nay u\u1ef7 cho vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef, tin r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm t\u00e2u c\u00f4ng to. V\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ef1 ti\u1ec5u tr\u1eeb gi\u1eb7c Xi\u00eam v\u00e0 v\u00e2y \u0111\u00e1nh ngh\u1ecbch t\u1eb7c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i c\u1ea3. Khi t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam r\u1ed3i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t sao cho m\u1ed9t tr\u1eadn d\u1eb9p tan qu\u00e2n gi\u1eb7c, n\u1ebfu ch\u01b0a g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng \u1edf l\u1ea1i trong qu\u00e2n v\u00ec ng\u01b0\u01a1i v\u1eeba m\u1edbi kh\u1ecfi b\u1ec7nh. Chu\u1ea9n cho mau mau \u0111i ri\u00eang m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n lu\u00f4n \u0111\u00eam v\u1ec1 ngay qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, hi\u1ec7p c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng chuy\u00ean b\u00e0n m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f2n c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i giao cho Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n coi qu\u1ea3n \u0111\u1ec3 ti\u1ec5u ng\u01b0. Khi \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean An Giang \u0111\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb n\u00ean ph\u00e2n b\u00ec kia kh\u00e1c, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc, g\u1eafng s\u1ee9c c\u1ea7n lao. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y qu\u00e9t s\u1ea1ch gi\u1eb7c Xi\u00eam, ta c\u0169ng l\u1ee5c c\u00f4ng m\u1ed9t th\u1ec3, quy\u1ebft kh\u00f4ng thi\u00ean v\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1eeb k\u00e9o binh \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n n\u00fai Ni\u1ec7m Ch\u1eed, th\u00ec g\u1eb7p h\u01a1n 500 qu\u00e2n gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1, T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cT\u1ef1 mi\u1ec1n n\u00fai n\u00e0y th\u1eb3ng t\u1edbi Ng\u1ecdc M\u1ea1o ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o, s\u01b0\u1eddn n\u00fai cheo leo ph\u1ea3i \u0111i nh\u01b0 x\u00e2u c\u00e1 m\u1edbi ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu bi\u1ec1n binh c\u1ee7a ta \u0111\u1ed9t ti\u1ebfn, \u0111\u00e1nh m\u1eb7t n\u00e0y th\u00ec gi\u1eb7c ch\u1ea1y ra m\u1eb7t kia, t\u00ednh k\u1ebf nh\u01b0 v\u1eady ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n to\u00e0n v\u1eb9n. V\u00ec v\u1eady, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 \u0111i h\u1ed9i c\u00f9ng V\u0169 V\u0103n T\u1eeb h\u00e3y ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Ng\u1ecdc M\u1ea1o \u0111\u1ec3 ch\u1eb9n nh\u1eefng ch\u1ed5 hi\u1ec3m y\u1ebfu v\u00e0 nghi\u00eam ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c, r\u1ed3i u\u1ef7 cho th\u00e1m th\u00ednh tin t\u1ee9c \u0111\u1ea1o binh Tuy\u00ean Quang, h\u1eb9n k\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i \u1edf ch\u00e2u An B\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u00f3 h\u01a1n 1.000 gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 t\u1eadp. Binh d\u00f5ng do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i ch\u01b0a \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u00e3 tr\u00edch ph\u00e1i 200 bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng h\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ec3 theo \u0111i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, s\u00e0o huy\u1ec7t tan t\u00e0nh, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ph\u1ea3i c\u1ea1o \u0111\u1ea7u, ch\u1ea1y tr\u1ed1n, c\u1ea7u sinh. Nay c\u00f2n m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u00e1m l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn l\u1ebb t\u1ebb t\u00e0n r\u1ea1c m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ea5y gi\u1edd V\u0169 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u00e3 d\u1eb9p tan \u0111\u01b0\u1ee3c, oai thanh \u1ea5y ch\u1eafc \u0111\u00e3 ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng kh\u1eafp n\u01a1i. V\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 do \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn r\u00fat qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n, th\u00ec V\u0169 V\u0103n T\u1eeb c\u0169ng b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft m\u00e3nh th\u00fa \u0111\u1ebfn c\u00f9ng ki\u1ec7t r\u1eebng n\u00fai l\u00e0m g\u00ec. V\u1eady, truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho V\u0169 V\u0103n T\u1eeb l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat binh v\u1ec1 Cao B\u1eb1ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i, sang n\u0103m kh\u1ea3i ho\u00e0n. Khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh chu\u1ea9n cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 giao cho V\u0169 V\u0103n T\u1eeb 1.000 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3 m\u00e0 tr\u1ea5n \u00e1p r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u1ecdn ti\u1ec3u y\u00eau \u1edf ch\u00e2u An B\u00e1c \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng do L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ee7 gi\u00fap cho l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean vi\u1ec7c. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u1ea7n t\u1ee5, h\u1ecdp s\u1ee9c h\u1ed9i ti\u1ec5u, c\u1ed1t ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft cho k\u1ef3 h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn ph\u1ec9, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 s\u00f3t l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang ban cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u0169 V\u0103n T\u1eeb m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o c\u1eebu b\u1eb1ng l\u00f4ng b\u1ea1ch th\u1eed.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh c\u00f3 t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ec3 t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 500 ng\u01b0\u1eddi, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf. \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang l\u00e0 Ph\u1ea1m Minh D\u1ef1c v\u00e0 th\u00ed th\u1ef1 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 L\u00fd \u0110\u0103ng Khoa, s\u1ee9c thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd, d\u00e2n phu \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean, t\u1ecbch thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua.<\/p>\n<p>Vua khen ng\u1ee3i. Ph\u1ea1m Minh D\u1ef1c v\u00e0 L\u00fd \u0110\u0103ng Khoa tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i, \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho v\u00e0 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, nay \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c. Th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n phu 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 m\u00e3n h\u1ea1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111em nh\u1eefng t\u00e0i n\u0103ng h\u01a1n k\u00e9m v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed h\u00ecnh \u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n g\u1ed9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 x\u00e9t c\u00f4ng, \u0111\u1ee3i m\u00e3n h\u1ea1n ba n\u0103m, \u0111em ra b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t v\u00e0 th\u1ec3 l\u1ec7 m\u00e3n h\u1ea1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh, r\u1ed3i b\u00e0n k\u1ef9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n li\u1ec7t th\u00e0nh t\u1eebng \u0111i\u1ec1u, t\u00e2u vua.<\/p>\n<p>( 1. V\u1ec1 ph\u00e9p tr\u01b0ng thu ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng : M\u1ed7i kho\u00e1 \u0111\u1eb7t ti\u00eau chu\u1ea9n l\u00e0 10 ph\u00e2n, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 c\u1ea3 10 ph\u00e2n, l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, thi\u1ebfu 1 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh, thi\u1ebfu 2 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 ; thi\u1ebfu t\u1ef1 2 ph\u00e2n 1 ly tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng li\u1ec7t. M\u1ed7i kho\u00e1 c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, Th\u01b0\u1ee3ng ty \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1ee7 hay thi\u1ebfu v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u01b0ng thu trong m\u1ed9t n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, m\u00e0 h\u1ed9i l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch t\u01b0 l\u00ean n\u1ed9p v\u00e0o b\u1ed9 H\u1ed9, \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. N\u1ebfu vi\u00ean n\u00e0o thu thi\u1ebfu t\u1eeb 4 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m \u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng ty\u00a0 ph\u1ea3i tr\u00edch ngay ra, bi\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t t\u1eadp ri\u00eang m\u00e0 tham h\u1eb7c \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 tr\u1eebng ph\u1ea1t. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i tr\u01b0ng v\u00e0 kinh tr\u01b0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u1ef1 kho\u00e1 x\u00e9t c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thanh tra, c\u1ee9 theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. C\u00e1c B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ho\u1eb7c h\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ki\u00eam B\u1ed1 ch\u00ednh, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c tr\u01b0ng, th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, do h\u1ecd t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y ri\u00eang, ch\u1edb n\u00ean ngh\u1ecb x\u1eed l\u1eabn v\u00e0o l\u1ec7 kho\u00e1 thanh tra.<\/p>\n<p>2. V\u1ec1 ph\u00e9p b\u1eaft, gi\u1ea3i l\u00ednh : M\u1ed7i kho\u00e1 c\u0169ng \u0111\u1eb7t ti\u00eau chu\u1ea9n\u00a0 l\u00e0 10 ph\u00e2n. N\u1ebfu \u0111\u1ee7 c\u1ea3 10 ph\u00e2n l\u00e0 h\u1ea1ng \u01b0u, thi\u1ebfu 1 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00ecnh ; 2 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9, t\u1eeb 2 ph\u00e2n 1 ly tr\u1edf l\u00ean, l\u00e0 h\u1ea1ng li\u1ec7t. Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u0169ng cu\u1ed1i m\u1ed7i n\u0103m c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u00e2n s\u1ed1 thi\u1ebfu hay \u0111\u1ee7 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft, gi\u1ea3i l\u00ednh trong m\u1ed9t n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n m\u00e0 h\u1ed9i l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch t\u01b0 l\u00ean, n\u1ed9p v\u00e0o b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. N\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 4 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m \u1ea5y c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00edch ra tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng ph\u1ea1t. C\u00f2n ty B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n x\u1eed c\u0169ng tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ea3 v\u00e0o k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>3. V\u1ec1 ph\u00e9p chi\u1ebft tr\u1eeb s\u1ef1 h\u01a1n k\u00e9m : Ph\u00e0m c\u00e1c \u00e1n tra x\u00e9t k\u1ebft t\u1ed9i trong c\u00e1c nha m\u00f4n coi vi\u1ec7c h\u00ecnh, h\u1ea1n ki\u1ec7n t\u1ee5ng th\u00ec v\u1eabn theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 ph\u00e9p chi\u1ebft tr\u1eeb th\u00ec cho l\u1ea5y 2 c\u00e1i \u00e1n x\u1eed gi\u1ecfi h\u1ea1n 2 th\u00e1ng, ho\u1eb7c 4 c\u00e1i \u00e1n x\u1eed gi\u1ecfi h\u1ea1n 1 th\u00e1ng, m\u1edbi \u0111\u1ee7 tr\u1eeb 1 c\u00e1i \u00e1n x\u1eed k\u00e9m h\u1ea1n 3 th\u00e1ng. Khi t\u00ednh d\u1ed3n \u0111\u1ec3 chi\u1ebft tr\u1eeb nh\u1eefng b\u1ea3n \u00e1n \u0111\u00e3 x\u1eed k\u1ebft xong m\u00e0 \u0111\u1ec1u \u1edf trong h\u1ea1n th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 h\u1ea1n 3 th\u00e1ng, 2 th\u00e1ng hay 1 th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u. N\u1ebfu chi\u1ebft tr\u1eeb m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 \u00e1n x\u1eed gi\u1ecfi th\u1eeba ra th\u00ec c\u0169ng b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 h\u1ea1n 3 th\u00e1ng, 2 th\u00e1ng hay 1 th\u00e1ng, c\u0169ng li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u. \u00e1n x\u1eed gi\u1ecfi v\u00e0 \u00e1n x\u1eed k\u00e9m n\u1ebfu b\u1eb1ng nhau th\u00ec l\u00e0 h\u1ea1n b\u00ecnh. N\u1ebfu chi\u1ebft tr\u1eeb m\u00e0 th\u1eeba ra 4 c\u00e1i \u00e1n x\u1eed k\u00e9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 h\u1ea1n 3 th\u00e1ng, 2 th\u00e1ng hay 1 th\u00e1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 ; m\u00e0 n\u1ebfu l\u00e0 5 c\u00e1i \u00e1n x\u1eed k\u00e9m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec l\u00e0 h\u1ea1ng li\u1ec7t. Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u1ee9 cu\u1ed1i m\u1ed7i n\u0103m, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00e1m x\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau \u00e1n, tra x\u00e9t c\u00e1c l\u1ebd v\u00e0 ng\u00e0y nh\u1eadn \u0111\u01a1n c\u00f9ng ng\u00e0y k\u1ebft \u00e1n, h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch t\u01b0 l\u00ean, n\u1ed9p b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1i \u00e1n n\u00e0o v\u1ed1n kh\u00f4ng m\u1eafc m\u00edu kh\u00f3 x\u1eed, nh\u01b0ng vi\u00ean kh\u00e1m quan c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5, qu\u00e1 \u0111\u1ebfn 3 h\u1ea1n tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, Th\u01b0\u1ee3ng ty ngay cu\u1ed1i n\u0103m \u1ea5y c\u0169ng ph\u1ea3i n\u00eau ra m\u00e0 tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng ph\u1ea1t. Nh\u1eefng \u00e1n do Th\u01b0\u1ee3ng ty l\u00e0 ty B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 ty \u00e1n s\u00e1t chuy\u00ean x\u1eed c\u0169ng x\u1ebfp g\u1ed9p c\u1ea3 v\u00e0o b\u1ea3n s\u00e1ch t\u01b0 l\u00ean \u1ea5y, trong \u0111\u00f3 n\u1ebfu c\u00f3 \u00e1n n\u00e0o x\u1eed sai kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u00ec quan trong b\u1ed9 ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c n\u00eau ra, xin b\u00e1c \u0111i v\u00e0 b\u1eaft x\u1eed l\u1ea1i theo h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh. C\u00f2n ty B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t \u0111\u00e1ng ph\u00e2n x\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, c\u0169ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng t\u00e2u b\u00e0y lu\u00f4n th\u1ec3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9.<\/p>\n<p>4. V\u1ec1 ph\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t : Ph\u00e0m vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n n\u00e0o trong 3 n\u0103m m\u00e0 vi\u1ec7c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, l\u00ednh tr\u00e1ng v\u00e0 \u00e1n t\u1eeb \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u c\u1ea3, l\u1ea1i \u1edf v\u00e0o n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c xin \u0111\u1eb7t v\u00e0o h\u1ea1ng tr\u1ed9i v\u00e0 x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1 b\u1ea1t. Nh\u1eefng ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o thu\u1ed9c n\u01a1i y\u1ebfu khuy\u1ebft th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 2 c\u1ea5p. Nh\u1eefng ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o thu\u1ed9c n\u01a1i trung khuy\u1ebft th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gia m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; n\u01a1i gi\u1ea3n khuy\u1ebft gia m\u1ed9t c\u1ea5p. Ai \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u01b0u 1 b\u00ecnh, \u1edf v\u00e0o t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, th\u01b0\u1edfng gia 2 c\u1ea5p ; y\u1ebfu khuy\u1ebft gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; trung khuy\u1ebft gia m\u1ed9t c\u1ea5p ; gi\u1ea3n khuy\u1ebft, gia k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u01b0u 1 th\u1ee9, hay 1 \u01b0u 2 b\u00ecnh v\u00e0 \u1edf v\u00e0o n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; y\u1ebfu khuy\u1ebft gia 1 c\u1ea5p ; trung khuy\u1ebft gia k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9 ; gi\u1ea3n khuy\u1ebft gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c 3 b\u00ecnh, hay 1 \u01b0u 1 b\u00ecnh, 1 th\u1ee9 m\u00e0 \u1edf v\u00e0o n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft th\u00ec th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 3 th\u1ee9 ; y\u1ebfu khuy\u1ebft, th\u01b0\u1edfng 2 th\u1ee9, trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c 2 b\u00ecnh 1 th\u1ee9, hay 1 \u01b0u 2 th\u1ee9, m\u00e0 \u1edf v\u00e0o n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft th\u00ec th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; y\u1ebfu khuy\u1ebft th\u01b0\u1edfng 1 th\u1ee9 ; trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o 1 b\u00ecnh 2 th\u1ee9, hay 2 \u01b0u 1 li\u1ec7t l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o 3 th\u1ee9 hay 1 \u01b0u, 1 th\u1ee9, 1 li\u1ec7t th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, y\u1ebfu khuy\u1ebft, trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o 1 \u01b0u, 2 li\u1ec7t hay 2 b\u00ecnh, 1 li\u1ec7t m\u00e0 \u1edf n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft, th\u00ec ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; y\u1ebfu khuy\u1ebft, ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; trung khuy\u1ebft v\u00e0 gi\u1ea3n khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t 9 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o 1 th\u1ee9, 1 b\u00ecnh, 1 li\u1ec7t hay 2 th\u1ee9 1 li\u1ec7t m\u00e0 \u1edf n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft th\u00ec ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; y\u1ebfu khuy\u1ebft, 9 th\u00e1ng ; trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o 1 b\u00ecnh, 2 li\u1ec7t m\u00e0 \u1edf n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m. Trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, l\u01b0u.<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o 2 li\u1ec7t 1 th\u1ee9, m\u00e0 \u1edf n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p l\u01b0u ; trung khuy\u1ebft ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u0111i\u1ec7u((1) \u0110i\u1ec7u : ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.1).<\/p>\n<p>Vi\u00ean n\u00e0o 3 li\u1ec7t, m\u00e0 \u1edf n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, \u0111i\u1ec7u; trung khuy\u1ebft, ho\u1eb7c gi\u1ea3n khuy\u1ebft, \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>C\u1ee9 3 n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, 3 b\u1ed9 H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111em s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 x\u1eed \u00e1n \u0111\u01b0a c\u1ea3 sang b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t b\u00e0n, t\u00ednh d\u1ed3n c\u1ea3 r\u1ed3i chia t\u1eebng h\u1ea1ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 l\u00e0m s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>V\u00e0, b\u1ed9 H\u00ecnh \u1edf Kinh, ph\u00e0m c\u00f3 c\u00e1c \u00e1n giao \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t, c\u1ee9 cu\u1ed1i m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch, do b\u1ed9 L\u1ea1i xem x\u00e9t li\u1ec7u l\u00fd, y theo l\u1ec7 tr\u00ean m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>5. V\u1ec1 l\u1ec7 c\u00e1c quan m\u00e3n h\u1ea1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng : Ph\u00e0m c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n \u1edf m\u1ecdi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng trong 3 n\u0103m, l\u00e0m th\u00e0nh 1 b\u1ea3n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y. C\u00f2n \u1edf Kinh c\u00e1c quan Ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n c\u00e1c nha m\u00f4n b\u1ed9, vi\u1ec7n, c\u00e1c quan Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh c\u00e1c qu\u00e2n dinh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00e1c L\u00e3nh binh quan, vi\u00ean n\u00e0o \u0103n l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 v\u00e0o k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u00e3n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng trong 3 n\u0103m, l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ea3n t\u1ef1 khai. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, v\u0103n t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u00f5 t\u1eeb Tam ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 v\u00e0o k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 3 n\u0103m r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u1ec1u do quan tr\u00ean cai qu\u1ea3n vi\u00ean \u1ea5y s\u00e1t h\u1ea1ch : ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng l\u00fd l\u1ecbch v\u1edbi l\u1eddi ghi vi\u1ec7c s\u00e1t h\u1ea1ch, \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh duy\u1ec7t l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 theo y l\u1ec7 tr\u00ean chia th\u00e0nh t\u1eebng h\u1ea1ng l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, tr\u00edch ra 3 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh, x\u1eed \u00e1n g\u1ed9p l\u00e0m m\u1ed9t kho\u00e1 3 n\u0103m d\u1ed3n l\u1ea1i m\u00e0 t\u00ednh, l\u1ea1i x\u00e9t t\u1eebng n\u01a1i nh\u1eadm ch\u1ee9c c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1eb9, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc chia th\u00e0nh t\u1eebng h\u1ea1ng, trong \u0111\u00f3 n\u00eau r\u00f5 c\u00e1i ph\u00e9p chi\u1ebft tr\u1eeb th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1i l\u1ec7 quan vi\u00ean m\u00e3n h\u1ea1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng th\u1ef1c \u0111\u00e3 chu \u0111\u00e1o tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0, theo l\u1ec7 tr\u00ean \u0111\u00e2y, nh\u1eefng b\u1ea3n \u00e1n m\u00e0 b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u00e3 giao tra x\u00e9t c\u1ee9 cu\u1ed1i m\u1ed7i n\u0103m, x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch, do b\u1ed9 L\u1ea1i xem x\u00e9t m\u00e0 l\u00e0m c\u0169ng h\u00e3y c\u00f2n nhi\u1ec1u phi\u1ec1n ph\u1ee9c. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : h\u1eb1ng n\u0103m, ch\u1ec9 \u0111em c\u00e1c b\u1ea3n \u00e1n \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed trong m\u1ed9t n\u0103m, l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch do b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u01b0u chi\u1ec3u, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m s\u1ebd h\u1ed9i c\u1ea3 l\u1ea1i, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 t\u1ecf th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, l\u1ea5y 3 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh, x\u1eed \u00e1n l\u00e0m kho\u00e1 x\u00e9t c\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ph\u1ee7, huy\u1ec7n, c\u00f2n nh\u01b0 c\u00f4ng vi\u1ec7c tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 kh\u00e1c nhau gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi hay, ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n, th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ea7n \u1ea5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0o 3 vi\u1ec7c \u1ea5y. V\u1eady \u0111\u1ecbnh th\u00eam : Ph\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c n\u1ebfu d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp cho y\u00ean d\u00e2n, khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, gi\u00fap nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac l\u00e0m vi\u1ec7c minh m\u1eabn, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n tin y\u00eau, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o h\u00e8n m\u1ecdn, tham nh\u0169ng, l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1u k\u00e9m c\u1ecfi l\u00e0m cho ki\u1ec7t qu\u1ec7, ch\u1eb3ng h\u1ee3p l\u00f2ng d\u00e2n, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ghi v\u00e0o l\u1eddi s\u00e1t h\u1ea1ch m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf. Nh\u1eefng h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u1ee3i, h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n. C\u00e1c quan tr\u00ean ph\u1ea3i bi\u1ebft cho \u0111\u00edch x\u00e1c, h\u1ec5 th\u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u1ef1 th\u1ef1c hi\u1ec3n nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 ra \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, c\u0169ng cho ph\u00e9p c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u ngay, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u0103ng, gi\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1c man Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u01b0\u1eddng l\u00e0m m\u1ed1i lo cho bi\u00ean gi\u1edbi. B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Nguy\u00ean Trung v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i theo ch\u1ec9 d\u1ee5, thay phi\u00ean nhau, \u0111i t\u00ecm c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed : \u0111\u00e3 chia u\u1ef7 cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0129nh ng\u0103n ch\u1eb7n, \u1edf \u0111\u1ed3n T\u1ee9 K\u1ef3. V\u1eeba g\u1eb7p qu\u00e2n Man l\u00e9n xu\u1ed1ng, V\u0129nh th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, l\u0169 Man s\u1ee3 h\u00e3i. T\u1eeb \u0111\u1ea5y ngo\u00e0i bi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1i y\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Trung \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i, cho Nguy\u1ec5n V\u0129nh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u00e3ng Ng\u00e3i. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u v\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eef, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. L\u00ea Nguy\u00ean Trung v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p, nay \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c, c\u00f2n 500 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 vi\u1ec7c canh gi\u1eef, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u00e0m Kinh th\u00e0nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 ki\u00eam coi qu\u1ea3n v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, dinh V\u0169 l\u00e2m. Quy\u1ec1n l\u0129nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n An l\u1ea1i v\u1ec1 v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, l\u00e0m ch\u1ee9c c\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 th\u1ec3 l\u1ec7 x\u00e9t x\u1eed ki\u1ec7n t\u1ee5ng. Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c v\u0103n \u00e1n qu\u00fd \u1edf b\u1edbt \u00edt v\u00e0 thanh tho\u1ea3. V\u0103n \u00e1n b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1eadn m\u00e0 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean sinh nghi\u1ec7p. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, khi m\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, trong d\u00e2n gian, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c ki\u1ec7n c\u00e1o nh\u1ecf \u0111\u1ec1u cho L\u00fd tr\u01b0\u1edfng x\u1eed mi\u1ec7ng tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 oan khu\u1ea5t \u1ee9c hi\u1ebfp th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c theo th\u1ee9 t\u1ef1, ki\u1ec7n l\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n. Cho n\u00ean v\u0103n \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edbt \u0111i m\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. K\u00ednh ngh\u0129 Ho\u00e0ng kh\u1ea3o l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u00e1nh nh\u00e2n, bi\u1ebft h\u1ebft d\u00e2n t\u00ecnh, m\u1edf r\u1ed9ng ch\u00ednh th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf, ta nay ph\u1ea3i n\u00ean v\u00e2ng gi\u1eef ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n c\u00f3 s\u1eb5n, noi theo l\u00e2u d\u00e0i, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c nha m\u00f4n x\u1eed \u00e1n n\u1ec7 theo lu\u1eadt l\u1ec7 : D\u1eabu vi\u1ec7c ki\u1ec7n nh\u1ecf, c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y cung, l\u00e0m \u00e1n. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o mu\u1ed1n l\u00e0m cho b\u1edbt vi\u1ec7c, l\u1ea5y l\u1ec5 x\u1eed l\u00fd cho qua, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi c\u00f3 k\u1ebb hi\u1ebfu s\u1ef1 l\u1ea1i \u0111\u01b0a vi\u1ec7c l\u00ean quan tr\u00ean, l\u1ea1i b\u1ecb b\u1edbi v\u1ea1ch v\u1ec1 l\u1ed7i b\u1ecf s\u00f3t kh\u00f4ng b\u00e1o ! Do \u0111\u1ea5y v\u0103n \u00e1n qu\u00e1 nhi\u1ec1u, ch\u1eadt nh\u00e0, n\u1eb7ng xe m\u00e0 ch\u1eb3ng \u00edch g\u00ec cho ch\u00ednh tr\u1ecb ! Nh\u1eefng k\u1ebb l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u00f4ng t\u1ed1t, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea1i g\u00e2y m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1ea1i xoay xo\u1ea3. Nay n\u00ean n\u00eau r\u00f5 ph\u00e9p c\u0169, s\u1eeda b\u1ecf m\u1ed1i t\u1ec7. T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c nha m\u00f4n x\u1eed \u00e1n, nh\u1eefng \u00e1n t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00ec c\u1ee9 theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc x\u00e9t x\u1eed, c\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u01b0 l\u0103ng m\u1ea1, ti\u1ec1n n\u1ee3 v\u00e0 \u0111\u00e1nh nhau, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9 \u0111\u1ec1u cho h\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, l\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i ph\u00e2n x\u1eed b\u1eb1ng mi\u1ec7ng. N\u1ebfu x\u1eed kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00ec cho ki\u1ec7n l\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n. Ph\u1ee7, huy\u1ec7n n\u00ean x\u1eed ngay kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea5y kh\u1ea9u cung, l\u00e0m th\u00e0nh v\u0103n \u00e1n \u0111\u1ec3 d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i s\u1edbm chi\u1ec1u h\u1ea7u ki\u1ec7n m\u1ea5t vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n. Quan tr\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 b\u1ecf s\u00f3t m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u1eaft khe. \u0110\u00f3 l\u00e0 ta noi theo ph\u00e9p tr\u01b0\u1edbc, mu\u1ed1n cho b\u1edbt vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1c nghi\u1ec7p an c\u01b0. C\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, h\u1ebft s\u1ee9c tu\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1c s\u1ef1. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o l\u00e0m theo \u00fd ri\u00eang, ho\u1eb7c x\u1ebfp tr\u1ecdng \u00e1n v\u00e0o m\u1ed9t lo\u1ea1t v\u1edbi ti\u1ec3u t\u1ee5ng ph\u00e2n x\u1eed l\u1edd m\u1edd qua loa xong vi\u1ec7c, ho\u1eb7c nh\u00e2n d\u1ecbp m\u00e0 g\u00e2y ra t\u1ec7 h\u1ea1i \u1edf trong \u0111\u00f3, th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c nha m\u00f4n x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n \u1edf nh\u00e0 Thanh, tra t\u1ea5n t\u00f9 ph\u1ea1m, c\u00f3 khi l\u1ea5y 2 m\u1ea3nh g\u1ed7 k\u1eb9p ch\u1eb7t v\u00e0o ch\u00e2n ng\u01b0\u1eddi t\u00f9, l\u00e0m cho \u0111au kh\u1ed5. \u00d4i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng l\u0169 hung t\u1ee3n, tra t\u1ea5n b\u1eb1ng kh\u1ed5 h\u00ecnh, \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i x\u01b0ng th\u1ef1c, c\u0169ng ch\u1eb3ng sao ; ch\u1ec9 e \u0111\u1ee9a gian x\u1ea3o d\u00f9 b\u1ecb tra t\u1ea5n nghi\u00eam kh\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1eadn t\u1ed9i, c\u00f2n d\u00e2n v\u00f4 t\u1ed9i m\u1ed9t khi b\u1ecb \u0111au kh\u1ed5, li\u1ec1n t\u1ef1 nh\u1eadn li\u1ec1u th\u00ec oan u\u1ed5ng b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 gi\u1ea3i t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ? Vi\u1ec7c d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn hay sao ?\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 Ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i \u0111\u1ea1o tr\u1ecb d\u00e2n ph\u1ea3i c\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 tr\u1ecb, m\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t r\u1ed3i sau m\u1edbi thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec l\u1eadp ph\u00e1p \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gian l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1i t\u00fai tham cho k\u1ebb gian gi\u1ea3o ho\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cT\u1eeb khi ta l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, c\u1ea7m c\u01b0\u01a1ng n\u1ea3y m\u1ef1c, nh\u1eefng mong quan to gi\u1eef ph\u00e9p, quan nh\u1ecf gi\u1eef li\u00eam, l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1eef g\u00ecn theo ph\u00e9p, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n th\u00e0nh v\u0103n, song c\u0169ng ch\u01b0a gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft m\u1ed1i t\u1ec7. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 m\u1ed9t vi\u1ec7c tr\u1ed3ng \u0111ay, v\u1ed1n l\u00e0 c\u00f3 \u00fd khuy\u1ebfn n\u00f4ng, th\u1ebf m\u00e0 k\u1ebb th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng kh\u00e9o, l\u1ea1i ho\u00e1 h\u1ea1i d\u00e2n. Ta v\u1eabn l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0m gi\u1eadn. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1eeb x\u01b0a cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, h\u1ec5 l\u1eadp m\u1ed9t ph\u00e9p, th\u00ec sinh m\u1ed9t t\u1ec7, d\u1eabu lo xa tr\u00f4ng r\u1ed9ng, c\u0169ng kh\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t c\u1ea3. Nay nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ed3ng \u0111ay kh\u00f4ng th\u00e0nh, n\u1ebfu l\u1ea1i tr\u00e1ch c\u1ee9 s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n, th\u00ec k\u1ebb tham lam ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i nh\u1eafm v\u00e0o d\u00e2n, th\u00ec t\u1ec7 h\u1ea1i c\u00e0ng h\u01a1n n\u1eefa. Chi b\u1eb1ng b\u00e3i b\u1ecf l\u00e0 h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e1 \u0110\u1ea1t th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a, vua H\u00e1n V\u0103n \u0111\u1ebf kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 trong n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u th\u1ecbnh ; \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n Ho\u00e0ng b\u1edbt s\u01b0u, nh\u1eb9 thu\u1ebf, m\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh, xem th\u1ebf th\u00ec c\u00e1c b\u01b0\u1edbc \u0111i \u0111\u1ebfn con \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh tr\u1ecb c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 kh\u00f4ng nhi\u1ec5u vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean Quang l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf Trinh B\u1ea3o ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m li\u1ec1n u\u1ef7 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung h\u00f9ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i ti\u1ec5u. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng gi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 qu\u00e2n t\u00e0n l\u1ebb t\u1ebb. Ta tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e0n \u00e1p l\u00f9ng b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1ec9nh th\u1ea7n ch\u1eb3ng bi\u1ebft t\u01b0 b\u00e1o ch\u1ed7 g\u1ea7n \u0111\u1ec3 cho k\u1ecbp vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u00e0m vi\u1ec7c sao l\u1ea1i h\u1ed3 \u0111\u1ed3 nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf ! R\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u01b0 \u0111i h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Man, d\u1eadp t\u1eaft ngay l\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y, ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, l\u0169 gi\u1eb7c g\u00e2y vi\u1ec7c nguy\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn Tuy\u00ean Quang, c\u00f2n nh\u01b0 Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i t\u00ean d\u01b0 \u0111\u1ea3ng N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. Sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn lan r\u1ed9ng g\u00e2y th\u00e0nh vi\u1ec7c l\u1edbn ! Ho\u1eb7c gi\u1ea3 quan l\u1ea1i Th\u00e1i Nguy\u00ean ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tham lam s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u00e0m d\u00e2n kh\u1ed5 s\u1edf \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf ch\u0103ng. V\u1ea3 l\u1ea1i B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 t\u1ef1 xin l\u0129nh binh \u0111i tu\u1ea7n \u1edf kho\u1ea3ng B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, l\u00fac \u1ea5y, gi\u1eb7c ch\u01b0a hung h\u0103ng l\u1eafm, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1eb7c d\u1ee5 d\u1ed7, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec \u0110\u00f4n T\u1ed1 m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u s\u00e1ch nhi\u1ec5u \u0111\u00f3, b\u00e8n l\u00e0m cho l\u00f2ng d\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf ? V\u1eady th\u00ec g\u00e2y n\u00ean bi\u1ebfn lo\u1ea1n, l\u00fac \u0111\u1ea7u c\u00f3 l\u1ebd b\u1edfi quan l\u1ea1i tham \u00f4, \u0111\u1ebfn n\u1eeda v\u1eddi l\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm, \u0111\u1ebfn sau, m\u1ed9t m\u1ef1c nh\u00e1t s\u1ee3, ch\u1ec9 vi\u1ec7c cu\u1ed1ng qu\u00fdt hoang mang, l\u00e0m cho gi\u1eb7c coi khinh \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u01b0 th\u1ebf ! Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c tra x\u00e9t th\u1ef1c tr\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc sau, nghi\u00eam ng\u1eb7t tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec t\u01b0 t\u00ecnh gi\u1ea5u gi\u1ebfm m\u1ed9t m\u1ea3y n\u00e0o.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang c\u00f2n c\u00f3 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 l\u00ean. V\u1eady, n\u00ean li\u1ec7u sai 1 Qu\u1ea3n c\u01a1, 3,\u00a0 4 tr\u0103m bi\u1ec1n binh, ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, n\u1ebfu \u0111\u1ea1i qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c r\u1ed3i th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n sai ph\u00e1i n\u1eefa, kh\u1ecfi ph\u1ea3i l\u1eb7n l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5t b\u1ed5 c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Nhi\u00ean v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ch\u01b0 qu\u00e2n v\u1eabn \u0111em h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u0169 Nhi\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c con c\u1ee7a Ch\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c. Khi Nam K\u1ef3 m\u1edbi c\u00f3 vi\u1ec7c, h\u1ecd t\u1ee5 h\u1ecdp ngh\u0129a d\u00f5ng theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng lao, cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5t d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o quan b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, ta cho r\u1eb1ng t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i Quang Ho\u00e1, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu, n\u00ean b\u1ea3o \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u1ea7u T\u00e2y Hoa, v\u1ea3 c\u00e1i c\u1ea7u \u1ea5y \u1edf v\u00e0o ch\u1ed7 g\u1ea7n s\u00e1t, n\u00ean ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb xa xa, m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n : Tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y c\u1ee9 c\u00e1ch xa v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, t\u00ecm ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n to, ph\u00e1i 500 binh d\u00f5ng v\u00e0 c\u00e1c v\u00f5 t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u0111em nhi\u1ec1u s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef. L\u1ea1i \u1edf c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 c\u0169ng l\u1eadp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, ph\u00e1i thuy\u1ec1n v\u00e0 binh d\u00f5ng ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ed1t ph\u1ea3i nghi\u00eam m\u1eadt m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c bi\u1ebft c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n. R\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c xa xa d\u00f2 th\u00e1m, n\u1ebfu gi\u1eb7c Xi\u00eam li\u1ec1u ch\u1ebft m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00ec m\u1ed9t vi\u00ean T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ho\u1eb7c Tham t\u00e1n \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c Xi\u00eam kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea3nh \u00e1o gi\u00e1p m\u00e0 v\u1ec1, th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 th\u01b0\u1edfng to. V\u1ea3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c. K\u00edp n\u00ean \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang, h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 h\u1ea1ng v\u1eeba h\u01a1n 1.000 qu\u1ea3 v\u00e0 h\u01a1n 10 c\u1ed7 s\u00fang c\u00f3 \u0111\u1ea1n k\u00e8m theo \u0111\u1eb7t \u1edf tr\u00ean thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o l\u1edbn. Khi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, n\u00ean li\u1ec7u ch\u1eebng c\u00e1i t\u1ea7m tr\u1ea1i gi\u1eb7c xa hay g\u1ea7n, l\u1ea5y \u0111\u1ed9 s\u1ed1 \u1edf trong th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u s\u00fang t\u00ednh cho \u0111\u00fang, nh\u1eb1m theo \u0111\u00edch m\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o tr\u1ea1i gi\u1eb7c, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tan n\u00e1t, b\u1ea5y gi\u1edd qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1ebf x\u00f4ng \u0111\u00e1nh, h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1eafng. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang : l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n kh\u1eafp cho nh\u00e2n d\u00e2n bi\u1ebft r\u1eb1ng nay \u1edf Kinh c\u00f3 ph\u00e1i T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n th\u1ed1ng su\u1ea5t \u0111\u1ea1i qu\u00e2n chia \u0111i h\u01a1n 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn v\u00e0 h\u01a1n 100 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, c\u00f9ng v\u1edbi 50 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ti\u1ebfn \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean, ng\u0103n ch\u1eb7n c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a qu\u00e2n Xi\u00eam. Qu\u00e2n Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc sau b\u1ecb \u0111\u00e1nh, h\u1eb3n kh\u00f4ng l\u1ed1i ch\u1ea1y. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n An Giang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 sai \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng ti\u1ebfn, hi\u1ec7n nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1eafc gi\u1eb7c Man \u00f4 h\u1ee3p, s\u1edbm mu\u1ed9n h\u1eb3n ph\u1ea3i ti\u00eau di\u1ec7t kh\u00f4ng s\u00f3t. Tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00ean \u1edf y\u00ean, ch\u1edb c\u00f3 \u0111em l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3. D\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 ph\u1ee7 Bi\u00ean Ho\u00e0 V\u00f5 Qu\u00fdnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e3 b\u1eaft h\u01a1n 2.000 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, quy\u1ec1n \u0111\u1eb7t l\u00e0m 5 \u0111\u1ed3n Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu, d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169 chia sai \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n canh gi\u1eef theo nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu trong t\u1ec9nh h\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai tr\u00edch l\u1ea5y 1.500 ng\u01b0\u1eddi, theo nh\u01b0 ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, [V\u00f5 Qu\u00fdnh] th\u00e2n t\u1ef1 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, theo T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n sai ph\u00e1i canh gi\u1eef ; c\u00f2n 500 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>T\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Minh \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Th\u01b0 Tr\u00ec. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 k\u00e9o sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n Di\u00ean H\u00e0 r\u1ed3i. B\u1ea5y gi\u1edd tr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng m\u01b0a r\u00e9t, V\u00e2n th\u00fac qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i theo g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i su\u1ed1t \u0111\u00eam. Nghe tin gi\u1eb7c t\u1ee5 \u1edf th\u00f4n Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3ng, V\u00e2n s\u1ea5n \u0111\u1ebfn bao v\u00e2y. Gi\u1eb7c \u0111em h\u01a1n 400 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n ta ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00e2n h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, b\u1ecb nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ebft. Qu\u00e2n \u0111\u1ec1u v\u1ee1 ch\u1ea1y. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNam \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 y\u00ean \u1ed5n h\u01a1n h\u1ebft, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 ch\u00fat tr\u1ec5 n\u1ea3i. Nay l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ed9 bi\u1ec1n b\u1ecb thua tr\u1eadn ! Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1ea5y c\u00f2n \u0111\u1ed5 cho ai ? V\u1eady \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam b\u1ecb truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf r\u1ed3i ph\u1ea3i t\u01b0 cho H\u01b0ng Y\u00ean h\u1ed9i nhau t\u00ecm c\u00e1ch hi\u1ec7p s\u1ee9c m\u00e0 b\u1eaft gi\u1eb7c. C\u00f2n nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n v\u00ec khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1ebft, l\u1ed7i \u1ea5y kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 V\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i qu\u00ean m\u00ecnh th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu nguy\u00ean h\u00e0m c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea H\u1ef1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n t\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i. V\u1eady xin g\u1ecdi th\u00eam 100 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n tr\u00e1ng chi cho ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n LXIV Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 Nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0110\u1ea0I NAM TH\u1ef0C L\u1ee4C T\u1eadp Ba 9 (V) 1443\/126 \u2013 03\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M\u00e3 s\u1ed1 : 7X385M3 GD \u2013 03 Trung t\u00e2m khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 nh\u00e2n v\u0103n qu\u1ed1c gia Vi\u1ec7n s\u1eed h\u1ecdc Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n T\u1ed5 Phi\u00ean d\u1ecbch Vi\u1ec7n &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-64-116\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Ch\u00ednh bi\u00ean \u2013 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Minh M\u1ea1ng \u2013 quy\u1ec3n 64 \u2013 116<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[161],"tags":[],"class_list":["post-596","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-minh-mang-nam-thu-11-den-nam-thu-14-nam-1830-1833"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/596","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=596"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/596\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}